Аҳолининг фаол қисми ўз бизнесини ташкил этиши ва бошлаши учун қулай шарт-шароитлар яратиш, айниқса қишлоқ жойларда аҳоли бандлигини оширишга кўмаклашувчи кичик ва микробизнес субъектлари фаолиятини ривожлантириш мақсадида Вазирлар Маҳкамаси қарор қилади:

1. 2010 йилгача Ўзбекистон Республикасида микромолиялаштиришни ривожлантириш дастури (кейинги ўринларда Дастур деб аталади) иловага мувофиқ тасдиқлансин.

2. Қуйидаги вазифаларни босқичма-босқич амалга ошириш Дастурнинг асосий йўналишлари этиб белгилансин:

микромолиявий хизматларга муҳтож бўлган аҳоли тўлиқ қамраб олинишини таъминлаган ҳолда мамлакатнинг барча минтақаларида кредит уюшмалари ва микрокредит ташкилотлари тармоғини кенгайтириш учун иқтисодий ва ташкилий шарт-шароитлар яратиш;

норматив-ҳуқуқий базани такомиллаштириш ҳамда кредит уюшмалари ва микрокредит ташкилотларининг барқарор ривожланишини таъминловчи улар фаолиятини тартибга солишнинг самарали тизимини яратиш;

молиялаштиришнинг тижорат манбалари, хусусан халқаро молия институтлари, тижорат банклари ва давлат мақсадли жамғармаларининг кредит линиялари ҳисобига кредит уюшмалари ва микрокредит ташкилотларининг ресурс базасини шакллантиришга кўмаклашиш;

микромолиялаштириш хизматларини кенгайтириш, хусусан микролизинг хизматларини ривожлантириш;

кредит уюшмалари ва микрокредит ташкилотлари профессионал хизматларга ва зарур кредит ахборотларига кириб боришини таъминловчи ёрдамчи хизматларни ва инфратузилмани ривожлантириш.

3. Ўзбекистон Республикаси Марказий банкига йилнинг ҳар чорагида Вазирлар Маҳкамасига тегишли таҳлилий ахборотни тақдим этган ҳолда Дастурни амалга оширишнинг самарадорлиги устидан мониторинг ўрнатиш тавсия этилсин.

4. Мазкур қарорнинг бажарилишини назорат қилиш Ўзбекистон Республикаси Бош вазирининг ўринбосари Р.С. Азимов ва Ўзбекистон Республикаси Марказий банки раиси Ф.М. Муллажонов зиммасига юклансин.

Мазкур Дастур Ўзбекистон Республикаси Президенти И. Каримовнинг 2007 йил 12 февралда Вазирлар Маҳкамаси мажлисидаги маърузасида белгилаб берилган мамлакатни иқтисодий ривожлантиришнинг асосий устуворликлари амалга оширилишини таъминлаш мақсадида ишлаб чиқилган.

Ҳозирги вақтда республикада микромолиялаштиришни ривожлантириш учун зарур норматив-ҳуқуқий база яратилган. Жумладан, «Микромолиялаштириш тўғрисида», «Кредит уюшмалари тўғрисида», «Микрокредит ташкилотлари тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси қонунлари, Вазирлар Маҳкамасининг «Микромолиявий хизматлар бозорини янада ривожлантириш чора-тадбирлари тўғрисида» 2007 йил 19 февралдаги 37-сон қарори қабул қилинган.

Қабул қилинган қонун ҳужжатларини амалга ошириш мақсадида Ўзбекистон Республикаси Марказий банки томонидан микромолиявий муассасаларни лицензиялаш тартиб-қоидаларини бошқарадиган норматив ҳужжатлар, улар томонидан молия операциялари амалга оширилиши қоидалари, бухгалтерия ҳисоби ҳисоб рақамлари режаси ишлаб чиқилган.

2007 йил 1 майдаги ҳолатига кўра Марказий банк томонидан 38 та кредит уюшмаси рўйхатга олинган. Фаолият кўрсатаётган кредит уюшмалари аъзолари сони 50 минг кишидан ошди (2006 йил бошида — 33 минг киши). Кредит уюшмаларининг асосий қисми Бухоро вилоятида (4), Фарғона вилоятида (6), Андижон вилоятида (6) ва Тошкент шаҳрида (10) жойлашган.

Кредит уюшмаларининг жами активлари 2007 йил 1 майдаги ҳолатига кўра 26,0 млрд. сўмни ташкил этди (2006 йилнинг тегишли давридагига таққослаганда ўсиш 160%). Бунда кредит уюшмалари активларининг 85 фоизидан ортиғини кредит қўйилмалари ташкил этади, бу ушбу молиявий институтлар томонидан ўз аъзоларини кредит билан қўллаб-қувватлаш учун пул ресурсларидан фаол фойдаланилишини акс эттиради. Кредит уюшмалари томонидан бериладиган кредитлар асосан ўзида касаначиликни ривожлантиришга, ихчам ишлаб чиқаришларни ташкил этишга, деҳқон ва фермер хўжаликларини кенгайтиришга ҳамда узоқ муддат фойдаланиладиган товарларни сотиб олиш учун истеъмол кредитларига йўналтириладиган унча кўп бўлмаган суммани ифодалайди (ўртача 700-800 минг сўм).

Айниқса қишлоқ жойларда микромолиялаштиришни ривожлантириш йўли билан қуйидагиларни таъминлаш ушбу Дастурнинг асосий мақсади ҳисобланади:

аҳолининг фаол қисми ўз бизнесини ташкил этиши ва бошлаши учун шарт-шароитлар яратиш;

аҳолининг иш билан бандлигини оширишига кўмаклашадиган кичик ва микробизнес субъектлари фаолиятини ривожлантириш;

микромолиялаштириш хизматларига муҳтож бўлган аҳолини микромолиялаштириш хизматлари билан тўлиқ қамраб олиш;

умуман мамлакатда молия тизимини янада ривожлантириш.

Кўрсатиб ўтилган мақсадларга эришиш учун қуйидагилар ушбу дастурнинг асосий йўналишлари ҳисобланади:

микромолиявий хизматларга муҳтож бўлган аҳоли тўлиқ қамраб олинишини таъминлаган ҳолда мамлакатнинг барча минтақаларида кредит уюшмалари ва микрокредит ташкилотлари тармоғини кенгайтириш учун иқтисодий ва ташкилий шарт-шароитлар яратиш;

норматив-ҳуқуқий базани такомиллаштириш ҳамда кредит уюшмалари ва микрокредит ташкилотларининг барқарор ривожланишини таъминловчи улар фаолиятини тартибга солишнинг самарали тизимини яратиш;

молиялаштиришнинг тижорат манбалари, хусусан халқаро молия институтлари, тижорат банклари ва давлат мақсадли жамғармаларининг кредит линиялари ҳисобига кредит уюшмалари ва микрокредит ташкилотларининг ресурс базасини шакллантиришга кўмаклашиш;

микромолиялаштириш хизматларини кенгайтириш, хусусан микролизинг хизматларини ривожлантириш;

кредит уюшмалари ва микрокредит ташкилотлари профессионал хизматларга ва зарур кредит ахборотларига кириб боришини таъминловчи ёрдамчи хизматларни ва инфратузилмани ривожлантириш.

Дастурни самарали амалга ошириш учун турли даражалардаги манфаатдор томонлар — Ўзбекистон Республикаси Ҳукумати, Ўзбекистон Республикаси Марказий банки, молиявий муассасаларнинг саъй-ҳаракатларини бирлаштириш зарур. Республика манфаатларидан келиб чиқиб халқаро институтлар томонидан техник кўмаклашиш, шунингдек мақсадли грантлар ва кредитлар шаклида тақдим этиладиган қўллаб-қувватлашдан самарали ва мақсадли фойдаланиш муҳим йўналиш ҳисобланади.

Дастурнинг асосий мақсадларини амалга ошириш йўллари мазкур Дастурга 1-иловага мувофиқ чора-тадбирларда акс эттирилган.

Хусусан, Ўзбекистон Республикаси Марказий банки бошқа манфаатдор вазирликлар ва идоралар билан биргаликда микромолиявий муассасалар учун тегишли ҳуқуқий ва тартибга солувчи муҳитни таъминлайди, шунингдек улар фаолияти устидан назорат қилишнинг самарали тизимини яратиш юзасидан зарур чора-тадбирлар кўради.

Кредит уюшмалари ва микрокредит ташкилотлари уюшмаси микромолиявий муассасаларда микромолиялаштиришнинг илғор халқаро амалиётини жорий этиш, маслаҳат хизматлари кўрсатиш, таълим берадиган курслар ва семинарлар ташкил этиш, институционал салоҳиятни кучайтириш, айниқса бошқарув тизимида қатъийроқ стандартларни жорий этиш ва фаолиятнинг очиқ-ошкоралиги воситасида барқарорликка эга бўлиш ва касб маҳоратининг ўсиши бўйича чора-тадбирлар кўради.

Халқаро ташкилотларнинг грантлари ва кредитларини жалб этиш ва тақсимлашнинг самарали, очиқ-ошкора механизмини яратиш Дастурнинг муҳим қисми ҳисобланади. Ушбу мақсадларда «Микрокредитбанк»ни микромолиялаштириш учун манбалар сифатида республикага тушаётган молиявий маблағларнинг асосий олувчиси ва тақсимловчиси этиб белгилаш таклиф қилинади. Бунда «Микрокредитбанк» халқаро ташкилотларнинг жалб этилган маблағларини бир иш ўрни ёки янги бизнес бирлик яратишга кредит маблағларидан фойдаланишнинг самарадорлигидан келиб чиқиб танлов асосида микромолиявий муассасалар ўртасида тақсимлайди.

Республика минтақаларида кредит уюшмалари ва микрокредит ташкилотларининг фаолиятини рағбатлантириш ишида ва мазкур Дастурнинг аниқ вазифаларини ҳал этишда маҳаллий давлат ҳокимияти органларининг фаол иштирок этиши назарда тутилади.

Мазкур Дастур амалга оширилиши қуйидагиларни таъминлайди:

мазкур Дастурга 2-иловага мувофиқ республиканинг барча минтақаларидаги ва микромолиявий хизматларга муҳтож бўлган аҳолини (ҳисобланган 350 — 400 минг киши) тўлиқ қамраб оладиган микромолиялаштиришнинг самарали ва рақобатга бардошли тизимини яратиш (97 микрокредит ташкилоти ва 67 кредит уюшмаси);

кредит уюшмалари ва микрокредит ташкилотларининг кредит қўйилмалари жами ҳажмини 2007 йил 1 майдаги ҳолати бўйича 22,9 млрд. сўмдан 2010 йил бошида 127 млрд. сўмгача кўпайтириш;

самарали назорат қилишни таъминлайдиган яхлит қонунчилик ва тартибга солиш базасини яратиш ҳамда тегишли равишда микромолиявий хизматлар бозорида очиқ-ошкора фаолият кўрсатиш тизимига эга бўлган соғлом микромолиявий муассасаларнинг ҳозир бўлиши ҳисобига микромолиявий секторни ва унинг инфратузилмасини барқарор ривожлантириш.