toggle_night_mode
Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya va iqlim oʻzgarishi milliy qoʻmitasi
Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligining
Qarori
Aholi punktlarida yovvoyi hayvonlarni saqlash qoidalariga oʻzgartirishlar kiritish haqida
[Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi tomonidan 2026-yil 8-aprelda roʻyxatdan oʻtkazildi, roʻyxat raqami 2373-3]
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 18-noyabrdagi PF-217-son “Ekologiya va turizm sohalarida aholi talablariga tezkor javob bera oladigan boshqaruv tizimini yaratish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi Farmoniga muvofiq Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya va iqlim oʻzgarishi milliy qoʻmitasi va Ichki ishlar vazirligi qaror qiladi:
1. Oʻzbekiston Respublikasi Tabiatni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi va Ichki ishlar vazirligining 2012-yil 18-maydagi 5, 18-son qarori (roʻyxat raqami 2373, 2012-yil 21-iyun) (Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2012-y., 25-son, 282-modda) bilan tasdiqlangan Aholi punktlarida yovvoyi hayvonlarni saqlash qoidalariga ilovaga muvofiq oʻzgartirishlar kiritilsin.
2. Mazkur qaror Oʻzbekiston Respublikasi Qishloq xoʻjaligi vazirligi, Sogʻliqni saqlash vazirligi va Fanlar akademiyasi bilan kelishilgan.
3. Mazkur qaror rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi.
Ekologiya va iqlim oʻzgarishi milliy qoʻmitasi raisi A. ABDUXAKIMOV
Toshkent sh.,
2026-yil 24-mart,
2-son
Ichki ishlar vaziri A. TOSHPULATOV
Toshkent sh.,
2026-yil 24-mart,
25-son
Kelishildi:
Fanlar akademiyasi prezidenti Sh. AYUPOV
2026-yil 28-fevral
Qishloq xoʻjaligi vaziri I. ABDURAXMONOV
2026-yil 27-fevral
Sogʻliqni saqlash vaziri A. XUDAYAROV
2026-yil 25-fevral
Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya va iqlim oʻzgarishi milliy qoʻmitasi va Ichki ishlar vazirligining 2026-yil 24-martdagi 2, 25-son qaroriga
ILOVA
Aholi punktlarida yovvoyi hayvonlarni saqlash qoidalariga kiritilayotgan oʻzgartirishlar
1. Muqaddima quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Mazkur Qoidalar epizootik holatlarga qarshi tadbirlarni kuchaytirish, fuqarolarning hayoti, sogʻligʻini va atrof muhitni muhofaza qilish, sanitariya-gigiyena, veterinariya qoidalari va normalariga rioya qilinishini taʼminlash maqsadida aholi punktlarida yovvoyi hayvonlarni saqlash tartibini belgilaydi.”.
2. Ilova mazkur oʻzgartirishlarning ilovasiga muvofiq tahrirda bayon etilsin.
Aholi punktlarida yovvoyi hayvonlarni saqlash qoidalariga kiritilayotgan oʻzgartirishlarga
ILOVA
“Aholi punktlarida yovvoyi hayvonlarni saqlash qoidalariga
ILOVA
Yovvoyi hayvonlarni yarim erkin sharoitlarda, sunʼiy yaratilgan yashash muhitida yoki tutqunlikda saqlash boʻyicha minimal talablar
Sutemizuvchilar uchun volyerlar:

Hayvon turlari

Guruhdagi soni

Ochiq volyer

Ichki volyer

Har bir qoʻshimcha hayvon uchun

Tavsiya etilgan maydon va balandlik

Maydon

(m2)

Hajm

(m3)

Maydon

(m2)

Hajm

(m3)

Ochiq volyer

(m2)

Ichki volyer

(m2)

Qoʻlqanotlilar:

Kalong

1

2,5

7,5

2,5

7,5

1

1

balandligi 3 m

Koʻrshapalak

1

0,5

1,5

0,5

1,5

0,2

0,2

balandligi 3 m

Primatlar:

Igrunkilar, tamarin, lori, mayda lemur va boshq.

1

3

10

3

10

1,5

1,5

balandligi 2 m

Oʻrta lemur, kaputsin

1

10

30

2

6

2

2

balandligi 3 m

Yirik lemur, langur, sifak, mangobey

1

10

40

6

30

4

4

balandligi 4-5 m

Kemiruvchilar:

Olmaxon, letyagi

1

2

5

2

5

2

2

Yirik olmaxonlar, daraxt jayrasi

1

6

15

6

15

3

3

Jayralar

1

10

-

10

30

3

3

balandligi 2 m

Kapibarlar

1

20

-

4

12

10

2

Patagon marasi

1

10

-

10

30

4

-

Sugʻurlar

1

10

20

-

-

10

-

balandligi 2 m

Ondatra

1

8

-

3

-

3

1

balandligi 1-2 m

Qoʻm tovushqoni

1

25

-

8

-

6

3

balandligi 2 m

Hasharotxoʻrlar:

Tipratikanlar

1

2

5

2

5

2

2

balandligi 1 m

Yerqazarlar

1

2

5

2

5

2

2

Yenotsimonlar:

Yenotlar, qizil panda (Gimolay yenoti)

1

10

4

8

2

1

Nosuxa

1

10

25

8

20

2

3

Susarlar:

Mayda susarlar (latcha, oq latcha)

1

2,5

8

-

-

-

-

balandligi 1 m

Sassiqkoʻzan, norka

1

4

8

-

-

-

-

balandligi 2 m

Boʻrsiq

1

30

-

16

-

4

4

balandligi 2 m

Skuns

1

4

-

6

-

2

2

Qunduz

1

25

-

-

-

-

-

120 m2

Mangustsimonlar:

Mangustlar, surikat

1

4

-

4

12

2

1

Viverrasimonlar:

volyerning uzunligi hayvon uzunligidan 10 barobar ortiq boʻlishi kerak

Sivet, fossa, binturong

1

25

60

10

12

5

5

balandligi 2,5 — 3 m dan kam boʻlmagan

Juft tuyoqlilar:

Yovvoyi choʻchqa

1

150

-

25

-

20

-

balandligi 2 m

Pekar

1

20

-

10

-

5

Mitti begemot

1

50

-

25

100

-

-

Lama

1

75

har bir hayvon uchun/8

7,5

30

Tuya

1

100

-

-

-

50

-

balandligi 5 m

Kichik bugʻular (dik-dik va boshq.)

1

25

-

10

-

20

-

Mayda bugʻular (pudu, muntjak)

1

25

-

10

-

15

-

Gazel, saygʻoq, jayron

1

125

-

25

7,5

50

-

balandligi 5 m

Togʻ qoʻyi, yolli qoʻy

1

100

-

-

-

40

-

balandligi 10 m

Yirik antilopalar

1

250

-

60

180

80

-

Qushlar uchun volyerlar:

Qush turlari

Guruhdagi soni

Ochiq volyer

Ichki volyer

Har bir qoʻshimcha hayvon uchun

Tavsiya etilgan maydon va balandlik

Maydon

(m2)

Hajm

(m3)

Maydon

(m2)

Hajm

(m3)

Ochiq volyer

(m2)

Ichki volyer

(m2)

Tuyaqushsimonlar:

Tuyaqush, nandu, emu

1

100

30

90

50

15

Pingvinsimonlar:

Yirik pingvinlar

1

12

12

60

6

6

Balandligi 5 m

Mayda pingvinlar

1

6

5

27

3

2,5

Balandligi 3 m

Kurakoyoqlilar (birqozonlar yoki meshkopchilar):

Saqoqushlar

1

40

120

30

12

20

15

balandligi 5 m

Qoravoylar

1

25

75

20

60

12,5

10

balandligi 5 m

Laylaksimonlar:

Yirik laylaklar (marabu, oq, qora laylaklar va boshq.)

1

50

150

30

90

25

15

balandligi 5 — 7 m

Yirik qarqaralar (kulrang, katta, oq va boshq.)

1

30

90

25

75

15

12,5

balandligi 5 — 7 m

Oʻrta qarqaralar (koʻlbuqa, haqqush, volchok va boshqa.), ibislar va kolpitsalar

1

20

60

15

35

10

7,5

Flamingo

1

40

120

30

90

20

15

balandligi 5 — 7 m

Gʻozsimonlar:

Gʻozlar

1

15

60

4

12

0,5

3

balandligi 5 — 7 m

Kazarkalar

1

15

60

4

12

0,5

3

balandligi 5 — 7 m

Oʻrdaklar

1

10

40

2

4

0,5

2

balandligi 5 — 7 m

Oqqushlar

1

25

125

8

32

0,5

5

balandligi 10 m

Tovuqsimonlar:

Ular, gluxarlar

1

20

60

6

18

0,5

4

balandligi 4 m

Qirgʻovullar

1

20

60

6

18

0,5

4

balandligi 4 m

Kakliklar

1

15

30

4

8

0,5

3

balandligi 2 m

Chillar (kuropatkalar)

1

15

30

4

8

0,5

3

balandligi 2 m

Bedana

1

6

12

1

2

0,5

0,5

balandligi 2 m

Turnasimonlar:

Kulrang turna, yapon turnasi, oq turna, tojdor turna, Kanada turnasi va boshq.

1

40

120

30

90

20

15

balandligi 5 — 7 m

Goʻzal turna

1

35

105

25

75

17,5

12,5

balandligi 5 — 7 m

Tuvaloqsimonlar:

Tuvaloqlar

1

20

60

6

18

0,5

4

balandligi 4 m

Rjankasimonlar:

Rjankalar

1

6

18

2

6

0,5

1

balandligi 2-3 m

Bigiztumshuqlar

1

6

18

2

6

0,5

1

balandligi 2-3 m

Qiziloyoqlar

1

6

18

2

6

0,5

1

balandligi 2-3 m

Loyxoʻraklar

1

6

18

2

6

0,5

1

balandligi 2-3 m

Katta va oʻrta uzunburunlar

1

6

18

2

6

0,5

1

balandligi 2-3 m

Jiqtoqlar

1

6

18

2

6

0,5

1

balandligi 2-3 m

Yirik baliqchilar (chaykalar)

1

25

125

20

60

12,5

10

balandligi 5 m

Mayda baliqchilar (krachkalar)

1

10

50

5

15

5

2,5

balandligi 5 m

Kaptarsimonlar:

Kaptarlar

1

10

30

4

12

0,5

2

balandligi 3 m

Koʻkqargʻasimonlar:

Koʻkqargʻalar

1

20

60

10

30

2

4

balandligi 3 m

Koʻktargʻoqlar

1

6

18

2

6

0,5

1

balandligi 2-3 m

Kurkunaklar

1

10

25

50

5

15

5

2,5

balandligi 4-5 m

Sassiqpopishaksimonlar:

Sassiqpopishak

1

6

18

2

6

0,5

1

balandligi 2-3 m

Qizilishtonsimonlar:

Burmaboʻyin, oq qanotli qizilishton

1

6

18

2

6

0,5

1

balandligi 2-3 m

Chumquqsimonlar:

Soʻfitoʻrgʻaylar, jiblajibonlar, zavirushkalar

1

4

12

2

6

0,5

0,5

balandligi 3 m

Qaldirgʻochlar

1

20

60

10

30

2

4

balandligi 3 m

Qarqunoqlar, zargʻaodoqlar (oriollar)

1

6

18

2

6

0,5

1

balandligi 2-3 m

Qargʻalar

1

20

60

10

30

2

4

balandligi 3 m

Suvchumchuqlar

1

4

12

2

6

0,5

0,5

balandligi 3 m

Sviristellar, pashshaxoʻrlar, shaqshaqlar

1

10

25

50

5

15

5

2,5

balandligi 4-5 m

Moyqutlar, koroleklar, chittaklar, timellar, fotmachumchuqlar, toʻqimachilar va boshq.

1

4

12

2

6

0,5

0,5

balandligi 3 m

Vyuroklar (Fringilla), dehqonchumchuqlar

1

4

12

2

6

0,5

0,5

balandligi 3 m

Toʻtiqushsimonlar:

Aralar, kakadular

1

5

15

4

12

2,5

2

Mayda chumchuqsimon qushlar, mayda toʻtiqushlar va boshq.

0,3

0,9

0,15

0,45

0,15

0,75

balandligi 5 — 7 m

Boshqalar:

Nosorog qushlar

1

4

12

3

9

2

1,5

Jannat qushlari

1

5

15

4

12

2,5

2

Bulduruqlar

1

10

30

4

12

0,5

2

balandligi 3 m

Sutemizuvchilar uchun suv havzalari:

Turlar

Guruhdagi soni

Maydon

(m2)

Chuqurligi

(m)

Hajm

(m3)

Har bir qoʻshimcha hayvon uchun

(m2)

Susar

1

0,5

0,2

0,2

-

Nutriya

1

1

0,5

1

0,5

Kapibara

1

2

0,5

3

1

Qunduz

1

10

0,8

10

-

Mitti begemot

1

10

0,8

20

-

Qushlar uchun suv havzalari:

Turlar

Guruhdagi soni

Maydon

(m2)

Chuqurligi

(m)

Hajm

(m3)

Har bir qoʻshimcha hayvon uchun

(m2)

Saqoqush

1

7,5

0,75

5,5

5

Qoravoy

1

1,7

1,25

2

1

Flamingo

1

1

0,3

0,3

0,5

Yirik pingvinlar

1

5

2

10

5

Kichik pingvinlar

1

1,7

2

3,5

2

Sudralibyuruvchilar uchun volyerlar:

Turlar

Guruhdagi soni

Quruqlik maydoni

(m2)

Suv maydoni

(m2)

Hajm

(m3)

Balandligi

(m)

Har bir qoʻshimcha hayvon uchun

(m)

Quruqlik maydoni

(m2)

Suv maydoni

(m2)

Quruqlikda yashovchi toshbaqalar (15 — 25 sm) (Oʻrta Osiyo choʻl toshbaqasi, Oʻrta yer dengizi toshbaqasi va boshq.)

1

0,5

0,5

Xameleonlar

1

0,6

-

-

1

0,15

-

Iguana, suv agamasi, parus agamasi va boshq.

1

1

1

0,5

Oʻrta echkemarlar, teyid, xelodermatid va boshqa yirik kaltakesaklar (oʻlchami 1-1,2 m)

1

1,5

0,5

1

Oʻrta kaltakesaklar (soqolli agama, koʻktil ssinki va boshq.)

1

0,5

0,3

0,15

Mayda kaltakesaklar (eublefar, agama, kolot, ssink, gekkon, anolis va boshq.)

1

0,2

0,2

0,10

Pitonlar (toʻrli piton, Qora yoʻlbars piton, yorqin rangli yoʻlbars piton, va boshqa zaharli boʻgʻma turlaridan tashqari)

2

umumiy uzunligidan 2/3 x 1/2

umumiy uzunligidan 1/2, maks. 2,2 m

yer yuzasidan 1/7

Chipor ilon va boshqa yirik boʻlmagan, zaharsiz ilonlar

2

umumiy uzunligidan 2/3 x 1/2

umumiy uzunligidan 1/4 x 1/4

suv havzasining maydoni umumiy uzunligidan 0,1

umumiy uzunligidan 1/2

yer yuzasidan 1/7

Amfibiyalarni saqlash:

Turlar

Guruhdagi soni

Quruqlik maydoni

(m2)

Suv maydoni

(m2)

Balandligi

(m)

Salamandrasimonlar

(triton, salamandra)

1

0,4

0,4

0,5

Baqasimonlar

(qurbaqa, baqa)

1

0,3

0,5

0,6

Baliqlarni saqlash:

Turlar

Baliq oʻlchovi (sm)

Guruhdagi soni

Bir juft uchun hajm (l)

Chuchuk suv mayda baliqlari (guppi, danio, barbus va boshq.)

6 gacha

5 — 10

5 — 7

Chuchuk suv oʻrta baliqlari (mechenosets, mollineziya, mayda laqqa baliq va boshq.)

7 — 12

5 — 10

30

Chuchuk suv yirik baliqlari (gurami, oltin baliq va boshq.)

15 — 20

2

40 — 45

Yirik oʻlchamdagi baliqlar (diskus, sixlid, aravan, botsii)

20 va undan koʻp

2

150 l va undan koʻp

Arapayma

300 gacha

1

3000 — 5000

Umurtqasizlarni saqlash:

Turlar

Guruhdagi soni

Uzunligi

(sm)

Eni

(sm)

Balandligi

(sm)

Kivsyaki

2

80

40

40

Zaharli boʻlmagan mayda oʻrgimchaklar

1

15

15

15

Zaharli boʻlmagan katta va oʻrta oʻrgimchaklar, qushxoʻr oʻrgimchaklar

1

30

30

30

Qoʻngʻiz, suvarak

10 va undan koʻp

40

30

20

Ari, asalari (asal beruvchilar bundan mustasno)

500 gacha

50

50

30

Chumolilar fermasi (zaharli boʻlmagan yirik chumolilar)

500 gacha

25

20

6

Chumolilar fermasi (zaharli boʻlmagan mayda chumolilar)

1000 gacha

16

15

6

Zaharli boʻlmagan ona chumoli (probirka)

30 gacha

15

1,6

1,6

Boshqa hashoratlar

10 — 20

40

30

20

Yirik hashoratlar

10 — 100

100

60

60

Izoh. Yovvoyi hayvonlarni saqlashda quyidagi talablarga rioya qilish talab etiladi:
yovvoyi hayvonlar saqlanadigan joylar ularning hayotiy faoliyatini taʼminlaydigan qurilmalar (uyalar, boshpanalar) bilan jihozlanishi va barcha jihozlar, shu jumladan elektr jihozlari hayvonlarga shikast yetkazmasdan oʻrnatilishi;
yovvoyi hayvonlarni saqlash joylari yomgʻir, qor, shamol yoki quyosh nurlari tushishidan boshpana bilan taʼminlangan boʻlishi;
yovvoyi hayvonlar saqlanadigan joylarning harorat rejimi, ventilyatsiyasi va yoritilishi hayvonlarning turiga muvofiq taʼminlanishi;
qafaslar, volyerlar, terrariumlar tabiiy atrof muhit vositalari (toshlar, shohlar, daraxt toʻsinlari va hokazo) bilan jihozlanishi;
qafas, volyer osti betonlangan yoki metallanmagan boʻlmasligi;
hayot tarzi suv bilan bogʻliq hayvonlar (suvda suzuvchi qushlar va hokazo) uchun suv havzalari moʻljallangan boʻlishi;
qafaslar, volyerlar, terrariumlar tabiiy atrof muhit vositalari (toshlar, shoxlar, daraxt toʻsinlari va hokazo) bilan jihozlanishi.
Maydon va hajm oʻlchovlari volyerning eng kichik ruxsat etilgan oʻlchamlarini belgilaydi. Agar volyerda yuqoridagi jadvallarda koʻrsatilganidan kamroq hayvon saqlansa ham, uning oʻlchamlari koʻrsatilgan miqdordan kichik boʻlmasligi shart”.
(Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 09.04.2026-y., 10/26/2373-3/0329-son)