1.09.00.00.00 Tadbirkorlik va xoʻjalik faoliyati / 09.07.00.00 Standartlashtirish. Metrologiya. Sertifikatlash / 09.07.01.00 Standartlashtirish / 09.07.01.01 Umumiy qoidalar;
2.09.00.00.00 Tadbirkorlik va xoʻjalik faoliyati / 09.10.00.00 Sanoat / 09.10.05.00 Sanoat uskunalari, mashinalari va asboblariga texnik xizmat koʻrsatish va taʼmirlash. Asosiy fondlarning amortizatsiyasi;
3.16.00.00.00 Xavfsizlik va huquq tartibot muhofazasi / 16.04.00.00 Jamiyat xavfsizligi / 16.04.05.00 Yongʻin xavfsizligi]
Yongʻin xavfsizligini taʼminlash va yongʻin oʻchirish vositalariga qoʻyiladigan talablar toʻgʻrisidagi texnik reglamentni tasdiqlash haqida
(qaror nomi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2024-yil 25-martdagi 153-sonli qarori tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 26.03.2024-y., 09/24/153/0241-son)
“Texnik jihatdan tartibga solish toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuniga muvofiq, shuningdek, yongʻin xavfsizligini taʼminlash va yongʻin oʻchirish vositalariga yagona talablarni belgilash maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi:
1. Quyidagilarni nazarda tutuvchi Yongʻin xavfsizligini taʼminlash va yongʻin oʻchirish vositalariga qoʻyiladigan talablar toʻgʻrisidagi texnik reglament (keyingi oʻrinlarda — Texnik reglament) va uni joriy etish sxemasi 1 va 2-ilovalarga muvofiq tasdiqlansin:
yongʻin xavfsizligini taʼminlash va yongʻin oʻchirish vositalariga qoʻyiladigan texnik talablar;
yongʻin xavfsizligini taʼminlash va yongʻin oʻchirish vositalarini identifikatsiya qilish va muvofiqlikni baholashga qoʻyiladigan talablar;
yongʻin xavfsizligini taʼminlash va yongʻin oʻchirish vositalarining muvofiqlik belgisi va tamgʻasiga qoʻyiladigan talablar.
Texnik reglament rasmiy eʼlon qilingan kundan boshlab oʻn ikki oy oʻtgach amalga kiritilsin.
(1-band Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2024-yil 25-martdagi 153-sonli qarori tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 26.03.2024-y., 09/24/153/0241-son)
2. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Oʻzbekiston texnik jihatdan tartibga solish agentligi manfaatdor vazirlik va idoralar bilan birgalikda ushbu qaror qabul qilingan kundan boshlab, Texnik reglament amalga kiritilgunga qadar yongʻin xavfsizligini taʼminlovchi va yongʻin oʻchirish vositalarini standartlashtirish boʻyicha texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlarni qoʻllashda ularning majburiylik xususiyatini bekor qilish va ixtiyoriy qoʻllanilishini taʼminlash yuzasidan belgilangan tartibda choralar koʻrsin.
(2-band Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2024-yil 1-iyuldagi 371-sonli qarori tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 12.07.2024-y., 09/24/371/0499-son)
3. Oʻzbekiston Respublikasi Favqulodda vaziyatlar vazirligi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Oʻzbekiston texnik jihatdan tartibga solish agentligi, Oʻzbekiston Milliy teleradiokompaniyasi bilan birgalikda Texnik reglamentning maqsadlari, mazmuni va uni qoʻllash tartibi toʻgʻrisida aholi, vazirliklar, idoralar va boshqa tashkilotlar hamda tadbirkorlik subyektlarining keng xabardor qilinishini taʼminlasin.
(3-band Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2024-yil 1-iyuldagi 371-sonli qarori tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 12.07.2024-y., 09/24/371/0499-son)
4. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi favqulodda vaziyatlar vaziri A.X. Qoʻldoshev zimmasiga yuklansin.
Oʻzbekiston Respublikasining Bosh vaziri A. ARIPOV
Toshkent sh.,
2022-yil 28-sentabr,
536-son
Vazirlar Mahkamasining 2022-yil 28-sentabrdagi 536-son qaroriga 1-ILOVA
Yongʻin xavfsizligini taʼminlash va yongʻin oʻchirish vositalariga qoʻyiladigan talablar toʻgʻrisida
TEXNIK REGLAMENT
(1-ilovaning nomi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2024-yil 25-martdagi 153-sonli qarori tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 26.03.2024-y., 09/24/153/0241-son)
1. Yongʻin xavfsizligini taʼminlash va yongʻin oʻchirish vositalariga qoʻyiladigan talablar toʻgʻrisida texnik reglament (keyingi oʻrinlarda — Texnik reglament) Oʻzbekiston Respublikasi hududida qoʻllanilishi va bajarilishi majburiy boʻlgan yongʻin xavfsizligini taʼminlash va yongʻin oʻchirish vositalariga, shuningdek ushbu vositalarni tamgʻalashga qoʻyiladigan talablarni belgilaydi.
(1-band Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2024-yil 25-martdagi 153-sonli qarori tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 26.03.2024-y., 09/24/153/0241-son)
2. Ushbu Texnik reglament yongʻinlarning oldini olish, yuzaga kelish xavfini kamaytirish, yongʻin rivojlanishini va uning xavfli omillarining tarqalishini cheklash, yongʻinni oʻchirish, odamlarni qutqarish, inson hayoti va (yoki) sogʻligʻini, yuridik va jismoniy shaxslarning mol-mulkini va atrof muhitni himoya qilish, shuningdek yongʻin natijasida ziyon keltirish va (yoki) zarar yetkazish xavfini pasaytirish uchun moʻljallangan yongʻin xavfsizligini taʼminlash va yongʻin oʻchirish vositalariga nisbatdan qoʻllaniladi.
3. Ushbu Texnik reglament talablari qoʻllaniladigan texnik jihatdan tartibga solish obyektlarining roʻyxati mazkur Texnik reglamentga ilovada keltirilgan.
Mazkur roʻyxatga kiritilgan yongʻin xavfsizligini taʼminlash va yongʻin oʻchirish vositalarining muvofiqligini baholash, Oʻzbekiston Respublikasida muvofiqligi tasdiqlanishi shart boʻlgan obyektlar roʻyxatlari asosida amalga oshiriladi.
2-bob. Atamalar va taʼriflar
4. Ushbu Texnik reglamentda quyidagi atamalar va taʼriflardan foydalaniladi:
avtomatik yongʻin oʻchirish qurilmasi — yongʻin signalizatsiyasi tizimi yoki qurilmaning oʻzida oʻrnatilgan yongʻinni inson aralashuvisiz aniqlovchi texnik vositalar orqali qabul qilingan boshqaruv signalidan soʻng oʻt oʻchirish moddasining uzatilishini (chiqarilishini) hamda yongʻin toʻgʻrisidagi signalni tashqi zanjirlarga uzatib berilishini taʼminlovchi yongʻin oʻchirish qurilmasi;
avtonom yongʻin oʻchirish qurilmasi — quvvat manbalari va boshqaruv tizimlaridan qatʼi nazar, avtomatik tarzda yongʻinni aniqlash va oʻchirish funksiyalarini bajaradigan yongʻin oʻchirish qurilmasi;
avtonom yongʻin oʻchirish uskunasi — yongʻin oʻchirish uchun moʻljallangan, yongʻin xavfi omillari taʼsirida ishlab ketishi va oʻt oʻchirish moddasining chiqarilishini taʼminlaydigan statsionar texnik vosita;
yongʻinni oʻchirishning birlamchi vositalari — boshlangʻich davrida rivojlanayotgan yongʻin bilan kurashish uchun moʻljallangan yongʻin oʻchirish vositalari;
yongʻin avtomatikasi tizimi — obyektning yongʻin xavfsizligini taʼminlash uchun moʻljallangan oʻzaro aloqa qiluvchi yongʻin signalizatsiyasi, yongʻin toʻgʻrisida xabar berish, odamlarni ogohlantirish va evakuatsiya qilish, tutunga qarshi shamollatish tizimlari hamda avtomatik yongʻin oʻchirish qurilmalari va boshqa avtomatik yongʻinga qarshi himoya texnik uskunalari majmui;
yongʻin boshqaruv asbobi — avtomatik yongʻinga qarshi himoya vositalarining (tizimlarining) ijrochi qurilmalarini boshqarish, ular bilan aloqa liniyalarining butunligini va boshqariladigan yongʻin avtomatik tizimining ish rejimini nazorat qilish uchun moʻljallangan texnik vosita;
yongʻin qabul qilish-nazorat asbobi — yongʻin xabarlagichlar va boshqa asboblardan signallarni qabul qilish va aks ettirish, ushbu texnik vosita hamda yorugʻlik indikatorlari va tovushli signalizatorlar oʻrtasidagi aloqa liniyalarining butunligini va ishlash holatini nazorat qilish, shuningdek, yongʻin oʻchiruvchi boshqaruv asbobini ishga tushirish impulsini shakllantirish uchun moʻljallangan texnik vosita;
yongʻinga qarshi toʻsiq — xonalar, binolar va inshootlar oʻrtasida yongʻin tarqalishini oldini olish uchun moʻljallangan yongʻin xavfsizligini taʼminlash vositasi, meʼyorlangan olovbardoshlik darajasiga va yongʻin xavfi sinfiga ega qurilish konstruksiyasi, binoning hajmdor elementi yoki boshqa muhandislik-texnik vosita;
yongʻinga qarshi shkaf — yongʻin paytida ishlatiladigan yongʻin xavfsizligini taʼminlash va yongʻin oʻchirish vositalarini, shu jumladan odamlarni hamda moddiy boyliklarni himoya qilish va qutqarish vositalarini joylashtirish va butligini saqlash uchun moʻljallangan yongʻinga qarshi anjom-ashyolar turi;
odamlarni yongʻindan xabardor va evakuatsiya qilishni boshqarish tizimi — odamlarga yongʻin yuzaga kelganligi, evakuatsiya qilish zarurligi, evakuatsiya yoʻllari va ketma-ketligi toʻgʻrisida xabar berish uchun moʻljallangan texnik vositalar majmui;
yongʻin signalizatsiyasi va evakuatsiyani boshqarish tizimi — yongʻin kelib chiqishi va (yoki) evakuatsiya zarurati va yoʻllari toʻgʻrisida odamlarga oʻz vaqtida maʼlumot berish uchun moʻljallangan tashkiliy tadbirlar va texnik vositalar majmui;
yongʻin signalizatsiyasi tizimi — yongʻinni aniqlash, yongʻin, tizimning ish rejimlari haqidagi va boshqa maʼlumotlar, signallarni shakllantirish, yigʻish, qayta ishlash, roʻyxatga olish va ularni belgilangan shaklda uzatish, shuningdek, yongʻinga qarshi himoya texnik vositalarni, texnologik, elektrotexnik va boshqa jihozlarni boshqarish maqsadida signallarni yetkazib berish uchun (zarur boʻlganda) moʻljallangan oʻzaro aloqador bogʻliqlikda qoʻllaniladigan texnik vositalar majmui;
yongʻin oʻchirish jihozlari — yongʻin oʻchirish kommunikatsiyalari tarkibiga kiruvchi jihozlar, shuningdek, ushbu jihozlarga texnik xizmat koʻrsatish vositalari;
yongʻin oʻchirish krani — yongʻinga qarshi quvurga oʻrnatilgan va ulash boshchasi bilan jihozlangan, berkitish klapani hamda qoʻl dastakli yongʻin oʻchirish yengidan (rukav) iborat toʻplam;
yongʻin oʻchirish qurilmasi — oʻt oʻchirish moddasini chiqarish yoʻli bilan yongʻinni oʻchirishga moʻljallangan statsionar texnik vositalar majmui;
yongʻin motopompasi — yongʻin-texnik jihozlar bilan butlangan, individual dvigateldan oʻchirish harakatlanuvchi mobil (tirkamali yoki koʻchma) motor-nasosli agregati;
yongʻin oʻchirish narvoni — binolarning baland qavatlaridagi yongʻinlarni oʻchirish va odamlarni qutqarish maqsadida yongʻin oʻchiruvchilarni va jihozlarni yuqori qavatlarga koʻtarish uchun foydalaniladigan, konstruktiv jihatdan koʻndalang tayanch pogʻonalar orqali bir-biriga mustahkam ulangan ikkita parallel vertikal ustundan iborat koʻchma vosita;
yongʻin oʻchirish nasosi — harakatlanuvchi dvigatelning mexanik energiyasini yongʻinni oʻchirish uchun foydalaniladigan suyuq muhit oqimini hosil qiluvchi suyuqlik energiyasiga aylantiradigan gidravlik mashina;
yongʻin oʻchiruvchining oʻzini-oʻzi qutqarish vositalari — kutilmagan vaziyatlarda yongʻin oʻchiruvchini xavfli zonadan mustaqil ravishda yoki majburiy tarzda harakatlanib xavfsizligini taʼminlaydigan texnik vositalar;
yongʻin oʻchiruvchining shaxsiy himoya vositasi — yongʻin oʻchiruvchi kiyadigan (ishlatadigan) va unga yongʻinning xavfli omillari taʼsirini oldini oluvchi yoki kamaytiruvchi (yongʻin oʻchiruvchining maxsus himoya kiyimi, yongʻin oʻchiruvchining nafas olish va koʻrish aʼzolari, boshi, qoʻllari va oyoqlari uchun shaxsiy himoya vositalari) shaxsiy himoya vositalari;
yongʻin oʻchogʻi — yongʻinning dastlabki kelib chiqish joyi;
yongʻin xabarchisi (opoveshatel) — yorugʻlik, tovush, nutq signali (ularning kombinatsiyasi) yoki insonning sezgi aʼzolariga boshqa taʼsirlar orqali, odamlarga yongʻin haqida xabar berish uchun moʻljallangan texnik vosita;
yongʻin xabarlagichi (izveshatel) — yongʻin oqibatida atrof muhit jismoniy parametrlaridagi oʻzgarishlarni kuzatish orqali yongʻinni aniqlash va (yoki) yongʻin haqida signalni shakllantirib berish uchun moʻljallangan texnik vositasi;
yongʻinning xavfli omillari — odamlarning shikastlanishiga, zaharlanishiga yoki halok boʻlishiga va (yoki) moddiy zararga olib kelishi mumkin boʻlgan yongʻin omillari taʼsiri;
yongʻin xavfsizligini taʼminlash va yongʻin oʻchirish vositalari — yongʻinning oldini olish, yuzaga kelishi va rivojlanishi xavfini kamaytirish, uning xavfli omillari tarqalishini cheklash, yongʻinni oʻchirish, odamlarni qutqarish va yongʻin oqibatlarini bartaraf etish, odamlarning hayoti va (yoki) sogʻligʻi, mol-mulki va atrof muhitni yongʻindan himoya qilish uchun, shuningdek, yongʻin tufayli zarar koʻrish va (yoki) zarar yetkazish xavfini kamaytirish uchun moʻljallangan vositalar;
yongʻin haqida xabarlar uzatish tizimi — qoʻriqlanadigan obyekt (obyektlar)ning markazlashtirilgan kuzatuv punktlarida yoki xodim(lar) kechayu-kunduz navbatchilik olib boradigan xonalarga aloqa kanallari orqali yongʻin haqida xabarlar uzatish va qabul qilish, shuningdek xizmat va nazorat-diagnostika xabarlarini, teleboshqaruv komandalarni uzatish va qabul qilishga (qayta aloqa kanali mavjud boʻlganda) moʻljallangan texnik vositalar toʻplami;
yongʻindan himoya qilish vositalari — odamlarni yongʻinning xavfli omillari taʼsiridan, shu jumladan evakuatsiya paytida oʻzini-oʻzi qutqarish va qutqarish bilan bogʻliq vaziyatlarda ularning xavfsizligini va himoyasini taʼminlovchi texnik vositalar;
izolyatsiyalovchi nafas olish apparati — nafas olish va koʻrish aʼzolarini himoya qiluvchi shaxsiy himoya vositasi;
konstruksiyaning olovbardoshlilik darajasi (yongʻinga qarshi toʻsiqlarning ochiq joylarini (proyomlarini) toʻldiruvchi qurilmaning) — standart sinovlar sharoitida alanga taʼsiri boshlanish vaqtidan ushbu qurilma uchun meʼyorlar bilan chegaralangan holatlardan birining boshlanishigacha boʻlgan vaqt oraligʻi;
qutqarish — odamlarni ularni hayoti va (yoki) sogʻligʻiga yongʻinning xavfli omillari tahdidi ehtimoli mavjud boʻlganda xavfsiz hududga, shu jumladan tegishli himoya va qutqaruv texnik vositalaridan foydalangan holda, yakka xolda yoki jamoaviy tarzda olib chiqib ketish jarayoni;
qutqaruv vositalari — yongʻinning xavfli omillari taʼsiri ehtimoli boʻlgan joylardan va (yoki) ular bilan bogʻliq holatlarda hamda evakuatsiya yoʻllari xavfli yongʻin omillari oqibatida yoki boshqa sabablarga koʻra toʻsib qoʻyilganda odamlarni mustaqil yoki majburiy tarzda olib chiqishni taʼminlaydigan texnik vositalari;
qoʻl yongʻin xabarlagichi — yongʻin haqida signalni qoʻlda ishga tushirish uchun moʻljallangan texnik vosita;
mobil yongʻin oʻchirish vositalari — yongʻin oʻchirish boʻlinmalari shaxsiy tarkibi tomonidan yongʻin oʻchirish va avariya-qutqaruv ishlarini amalga oshirish uchun moʻljallangan yongʻin oʻchirish transporti yoki transportda koʻchiriladigan mashinalari (yongʻin oʻchirish avtomobillari, vezdexodlar, samolyotlar, vertolyotlar, poyezdlar, kemalar, mobil robototexnik majmualar, motopompalar, mototsikllar, kvadrotsikllar, kvadritsikllar, tritsikllar);
mobil robot — operator tomonidan masofadan boshqariladigan xavfli zonalarda odamning bevosita ishtirokisiz (xavfli zonaning tashqarisidan) yongʻinni oʻchirish vazifalarini va (yoki) boshqa turdagi avariya-qutqaruv ishlarini bajaruvchi mobil yongʻin oʻchirish vositasi;
mobil robototexnik kompleks — mobil robot hamda robotni masofadan boshqarish va ishlatishni taʼminlovchi vositalar tizimidan iborat majmua;
modulli yongʻin oʻchirish qurilmasi — yongʻin oʻchirish vazifasini mustaqil bajara oladigan bir yoki bir necha modullardan iborat alohida obyekt (bino, binoning bir qismi va (yoki) texnologik uskuna)ni oʻchirish uchun moʻljallangan avtomatik yongʻin oʻchirish qurilmasi;
olovdan himoya qiluvchi vosita — qurilish materiallarni va qurilmalarni, kabel mahsulotlari va toʻqimachilik materiallarini olovdan himoya qilish uchun moʻljallangan hamda olovbardoshlik xususiyatiga ega olovbardosh tarkib (qoplama) yoki material;
pogonajli elektromontaj buyumlar — kabel va simlarni oʻtkazish uchun moʻljallangan har xil geometrik shakldagi koʻndalang kesimli elektromontaj armaturasi (quvur, lotok, qutilar);
robototexnik vosita — xavfli hududda insonning bevosita ishtirokisiz funksional vazifalarni, ish turlari yoki operatsiyalarni bajaruvchi texnik vosita;
robotlashtirilgan yongʻin oʻchirish qurilmasi — axborot aloqa kanali orqali bogʻlangan ikki va undan ortiq robotlarni, yongʻin chiqqan joy koordinatalarini aniqlovchi tizimni va dasturiy boshqaruv kompleksini oʻz ichiga olgan hamda yongʻinni oʻchirish va qurshab olish uchun moʻljallangan avtomatik qurilmalar majmuasi;
texnik vosita — yongʻin sodir boʻlganda xavfsizlikni taʼminlovchi yongʻin xavfsizligini taʼminlash va yongʻinni oʻchirish tizimlari (vositalari) tarkibida ishlaydigan uskuna va (yoki) asbob;
tutunga qarshi shamollatish tizimi — yongʻinda binolar va inshootlarni tutun bosib ketish xavfini, shuningdek yongʻinning odamlarga va moddiy boyliklarga taʼsir etuvchi xavfli omillarining oldini olish yoki cheklash uchun moʻljallangan oʻzaro aloqada ishlovchi texnik vositalar majmui;
oʻt oʻchirgich — oʻt oʻchirish vositasini chiqarish hisobiga yongʻin manbasini oʻchirish uchun moʻljallangan, qoʻlda yongʻin oʻchogʻiga yetkaziladigan va ishga tushiriladigan, olib yuriladigan yoki koʻchma harakatlanuvchi qurilma, shu jumladan, oʻt oʻchirish aerozoli generatori;
(4-bandning qirq toʻrtinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2025-yil 12-apreldagi 224-sonli qarori tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 15.04.2025-y., 09/25/224/0338-son)
oʻt oʻchirish moddasi — yonishni toʻxtatish uchun sharoit yaratishga imkon beruvchi fizikaviy va kimyoviy xususiyatlarga ega boʻlgan modda;
evakuatsiya — odamlarning uyushgan tarzda yongʻinning xavfli omillari taʼsiri ehtimoli mavjud boʻlgan xonalardan bevosita tashqariga yoki xavfsiz hududga mustaqil harakatlanib chiqib ketish jarayoni.
3-bob. Texnik jihatdan tartibga solinadigan obyektlarga talablar
5. Yongʻin xavfsizligini taʼminlash va yongʻin oʻchirish vositalari yongʻinning oldini olishni, sodir boʻlish xavfini kamaytirishni, yongʻin rivojlanishi va uning xavfli omillari tarqalib ketishini cheklashni, yongʻinni oʻchirishni, odamlarni qutqarishni, inson hayoti va (yoki) sogʻligʻi, mol-mulki va atrof muhitni yongʻindan himoya qilishni, shuningdek yongʻin oqibatida ziyon keltirish va (yoki) zarar yetkazish xavfini kamaytirishni taʼminlashi kerak.
6. Oʻt oʻchirish vositalari yongʻinni ushbu vositalarni uzatish xususiyatlariga va oʻchirish taktikasiga muvofiq holda yuza (lokal-yuza) va (yoki) hajmiy (lokal-hajmiy) usulda yongʻin oʻchirishni taʼminlashi kerak.
7. Oʻt oʻchirish vositalari oʻzaro taʼsiri yangi yongʻin yoki portlash oʻchoqlari yuzaga kelish xavfini keltirib chiqarmaydigan materiallarni oʻchirish uchun qoʻllanishi kerak.
8. Oʻt oʻchirish vositalarini tashish va saqlash jarayonida ularning yongʻin oʻchirish uchun zarur boʻlgan xususiyatlari saqlanib qolishi shart.
9. Olovdan himoya qilish vositalari himoyalanadigan obyektlarning yongʻin xavfi kamaytirilishini va (yoki) meʼyorlangan darajada olovbardoshligi oshirilishini taʼminlaydigan yongʻinga qarshi samaradorlikka ega boʻlishi kerak.
10. Olovdan himoya qiluvchi vositalarga oid texnik hujjatlar ushbu vositalarni qoʻllash sohasini belgilovchi xos texnik koʻrsatkichlar, yuzani tayyorlash usuli, gruntovka turlari va markalari, himoya qilinadigan yuzani qoplash usuli, quritish sharoitlari, ushbu mahsulotlarning olovdan himoya qilish yongʻinga qarshi samaradorligi, salbiy iqlim taʼsiriga qarshi himoya usuli, qoplamasidan foydalanish muddati va sharoitlari, olovdan himoya qilish ishlarini olib borishda xavfsizlik choralari, shuningdek tashish va saqlash tartibi haqidagi maʼlumotlarni oʻz ichiga qamrab olgan boʻlishi kerak.
11. Temir konstruksiyalarni va (yoki) temir-beton konstruksiyalarni olovdan himoya qiluvchi vositalarning texnik hujjatlarida talab qilingan olovdan himoya qilish samaradorligiga erishish uchun zarur boʻlgan olovdan himoya qilish qoplamining qalinligi va olovdan himoya vositasining sarfi, quruq qoldigʻi, zichligi, dinamik qovushqoqligi, yopishqoqligi va olovdan himoya qiluvchi samarasining saqlanish muddati haqida qoʻshimcha maʼlumotlar aks ettiriladi.
Olovdan himoya qiladigan qatlam yuzasiga dekorativ koʻrinish berish yoki uni salbiy iqlim taʼsiriga chidamliligini oshirish uchun qoʻshimcha qoplama qoʻllanilishi mumkin. Bunday holatda olovdan himoya qilish samaradorligi qoʻshimcha qoplamani inobatga olgan holda koʻrsatilishi kerak.
12. Kabellarni olovdan himoya qilish vositalarining texnik hujjatlarida talab qilinadigan olovdan himoya qilish samaradorligiga erishish uchun zarur boʻlgan olovdan himoya qiluvchi qoplamining qalinligi va olovdan himoya vositasining sarfi, quruq qoldigʻi va qoʻllanilish sohasi (vosita qoʻllanilayotgan kabellar tashqi qobigʻining turlari uchun) haqidagi maʼlumotlar aks ettiriladi.
13. Yogʻoch va uning asosidagi materiallarni olovdan himoya qilish vositalari uchun texnik hujjatlarda vositalarning olovdan himoya qilish samaradorlik guruhi, tarkibning zichligi va ular sarflanadigan maydon birligi yoki hajmi boʻyicha koʻrsatiladi (qoʻllash usuliga qarab). Agar ishlab chiqaruvchi yogʻoch va uning asosidagi materiallar uchun olovdan himoya qilish mahsulotlarining xizmat muddati 1 yildan ortiq etib belgilagan boʻlsa, uning eskirishga chidamliligi sinovlar bilan tasdiqlash kerak.
14. Nometall materiallardan tayyorlangan pogonajli elektromontaj buyumlar issiqlikka chidamli, qizdirilgan simdan oʻt olishga chidamli, ochiq alanga taʼsiriga chidamli hamda kabellarni bittadan yoki guruh qilib yotqizilganda yonish tarqalishga chidamli boʻlishi kerak.
15. Oʻt oʻchirgichlar modelli yongʻin oʻchoqlarini oʻchirishni taʼminlashi kerak.
Olib yuriladigan va koʻchma harakatlanuvchi oʻt oʻchirgichlar qurilmaviy elementlarining mustahkamlik xususiyatlari bunday oʻt oʻchirgichlarni yongʻin oʻchirishda qoʻllash vaqtida xavfsizlikni taʼminlab berishi kerak.
16. Yongʻin oʻchirish kranlar va klapanlar bir kishi tomonidan ochish imkoniyatini va yongʻinga qarshi suv taʼminoti tizimidan suvni talab etilgan normativ sarflar meʼyorida uzatilishini taʼminlab berish kerak.
Yongʻin oʻchirish kranlarining ulash qurilmalari yongʻin-qutqaruv boʻlimlari tomonidan foydalaniladigan yongʻin oʻchirish yenglari ulanishini taʼminlashi kerak.
17. Yongʻinga qarshi shkaflarda ulardan foydalanish maqsadiga qarab birlamchi yongʻin oʻchirish vositalari, jihozlari, shaxsiy himoya va qutqaruv vositalari joylashtirilishi va saqlanishi kerak.
Yongʻinga qarshi shkaflarning konstruksiyasi ularda joylashgan texnik vositalardan tez va xavfsiz foydalanish imkoniyatini taʼminlashi kerak.
Yongʻinga qarshi shkaflar yonmaydigan materiallardan tayyorlangan boʻlishi kerak.
Yongʻinga qarshi shkaflarning tashqi bezatilishi va ular ichidagi jihozlar haqidagi maʼlumotlar ushbu shkaflarga joylashtirilgan texnik vositalar mavjudligi va ularning tarkibi haqida tezkor xabardor qilish imkonini berishi kerak.
18. Mobil yongʻin oʻchirish vositalari quyidagi funksiyalardan biri yoki bir nechtasining bajarilishini taʼminlashi kerak:
a) yongʻin joyiga yongʻin-qutqaruv boʻlinmalari shaxsiy tarkibi, oʻt oʻchirish moddalari, yongʻin oʻchirish uskunalari, yongʻin oʻchiruvchilarning shaxsiy himoya va oʻzini-oʻzi qutqarish vositalari, yongʻin oʻchirish jihozlari, odamlarni qutqaruv vositalarini yetkazib berish;
b) yongʻin zonasiga oʻt oʻchirish vositalarini yetkazib berish;
v) yongʻin oʻchirish bilan bogʻliq avariya-qutqaruv ishlarini amalga oshirish;
g) yongʻin-qutqaruv boʻlinmalari tomonidan bajariladigan ishlar xavfsizligini taʼminlash.
19. Yongʻin oʻchirish motopompalari suv taʼminoti tarmogʻi, sigʻimlar va (yoki) ochiq suv manbalaridan yongʻinlarni oʻchirish uchun talab etiladigan sarf va ishchi bosim bilan suv olishni va uzatishni taʼminlashi kerak.
Olib yuriladigan yongʻin oʻchirish motopompalarining konstruksiyasi tuzilishi ikki nafar operator tomonidan koʻtarib borish va yerga (suv sathiga) oʻrnatish imkoniyatini taʼminlashi kerak.
Tirkamali yongʻin oʻchirish motopompalari statsionar ravishda tirkamalarga oʻrnatilgan boʻlishi kerak. Tirkamalarning tuzilishi yongʻin oʻchirish motopompalarini yongʻin joyiga yetkazish vaqtida xavfsizlikni hamda ularning suv olish va uzatish vaqtida barqaror joylashuvini taʼminlashi kerak.
20. Mobil yongʻin oʻchirish vositalaridagi markazdan qochma yongʻin oʻchirish nasoslari suv, koʻpik hosil qiluvchi moddaning suvli aralashmasini talab qilinadigan (meʼyorda) sarf va ishchi bosim bilan uzatib berishni taʼminlash kerak.
21. Mobil yongʻin oʻchirish vositalaridagi markazdan qochma yongʻin oʻchirish nasoslari, konstruktiv xususiyatlari va asosiy parametrlaridan kelib chiqib, quyidagilarni taʼminlab berishi kerak:
a) normal bosimda suv va oʻt oʻchirish aralashmalarini uzatib berishni;
b) yuqori bosimda suv va oʻt oʻchirish aralashmalarini uzatib berishni;
v) normal va yuqori bosimda suv va oʻt oʻchirish aralashmalarini bir vaqtda yetkazib berishni;
g) ochiq suv manbalaridan suv olish (tortish)ni.
22. Yongʻin avtomatik tizimi tarkibida ishlaydigan texnik vositalar, ularning qoʻllanilishiga qarab, quyidagi funksiyalardan birini yoki bir nechtasi bajarilishini taʼminlashi kerak:
a) yongʻinni avtomatik ravishda aniqlashni, yongʻin haqidagi signalini avtomatik tarzda, avtomatik va (yoki) qoʻlda yoqish;
b) yongʻin haqida navbatchi xodimlarni xabardor qilish;
v) odamlarni yongʻin haqida xabardor qilish va evakuatsiya qilishni boshqaruv texnik qurilmalariga, evakuatsiya qilishga moʻljallangan yoritish moslamalarini yoqish, yongʻindan himoya qilish tizimlari (yongʻinni oʻchirish, tutunga qarshi shamollatish) bajaruv qurilmalariga boshqaruv signallarini yuborish;
g) muhandislik va texnologik jihozlarni boshqarish signallarini shakllantirish;
d) yongʻin avtomatik tizimlari tarkibida ishlaydigan alohida texnik qurilmalar orasidagi aloqa liniyalarida nosozliklar yuzaga kelganligi toʻgʻrisida navbatchi xodimlarni xabardor qilish.
23. Yongʻin avtomatik tizimlarining tarkibida ishlaydigan texnik vositalarining bir-biri bilan, shuningdek oʻzaro aloqada harakatlanuvchi boshqa texnik vositalar bilan elektr va axborot almashuvi boʻyicha oʻzaro mosligini taʼminlashi kerak.
24. Yongʻin avtomatik tizimlarining tarkibida ishlaydigan texnik vositalar, yuqori harorat va namlik sharoitlarida, shuningdek mexanik taʼsirlar paytida ham ishlash xususiyatini saqlab qolishi kerak.
25. Yongʻin signalizatsiyasi tizimlari tarkibida ishlaydigan texnik vositalar ularning qoʻllanishiga qarab quyidagi funksiyalardan birini yoki bir nechtasini taʼminlashi kerak:
a) yongʻinni aniqlashni;
b) yongʻin haqida, yongʻin signalizatsiyasi tizimining ish rejimlari toʻgʻrisidagi, signallarni, berilgan usulda uzatishni shakllantirishni, yigʻishni, qayta ishlashni, roʻyxatga olishni va uzatishni;
v) yongʻinga qarshi himoyalash texnik vositalarini, texnologik, elektr va boshqa asbob-uskunalarni boshqarish uchun signallar yuborishni.
26. Yongʻin haqida xabar uzatish tizimlarining tarkibida ishlaydigan texnik vositalar quyidagilarni taʼminlashi kerak:
a) obyektdagi yongʻin avtomatikasi tizimi tomonidan qayd qilingan yongʻin va nosozliklar haqidagi ogohlantirish xabarlarini aloqa liniyasi (liniyalari) orqali markazlashtirilgan kuzatuv pultiga uzatishni;
b) obyektdagi yongʻin avtomatikasi tizimi va markazlashtirilgan kuzatuv pulti orasidagi aloqa liniyalarining sozligi ustidan avtomatik tarzdagi nazoratni.
27. Yongʻinda odamlarni xabarlash va evakuatsiyasini boshqarish tizimlarining tarkibida ishlaydigan texnik vositalar, yongʻin haqida odamlarni evakuatsiya qilish uchun zarur boʻlgan vaqt davomida xabar berib turishini hamda evakuatsiya yoʻllari va usullari haqida qoʻshimcha maʼlumotlarni uzatishni taʼminlashi kerak.
28. Yongʻinda odamlarni xabarlash va evakuatsiyasini boshqarish tizimlarining tarkibida ishlaydigan texnik vositalar yongʻin haqida quyidagi usullar yoki ularning har qanday maqbul kombinatsiyalaridan biri orqali odamlarni xabardor qilishni taʼminlashi kerak:
odamlar doimiy yoki vaqtincha boʻladigan binolarning barcha xonalariga yorugʻlik, tovush va (yoki) nutq signallarini uzatish;
evakuatsiya qilishning zarurligi, evakuatsiya yoʻllari toʻgʻrisidagi, harakat yoʻnalishi va boshqa odamlar xavfsizligini taʼminlash va yongʻin sodir boʻlganda vahima kelib chiqishining oldini olishga qaratilgan harakatlar haqida maxsus ishlab chiqilgan matnlarni translyatsiya qilishni;
yakka xabarlash signallarini uzatib berish (yorugʻlik, tovush, vibratsion xabarlash signallari va signallarni qayta uzatib beruvchi personal aloqa qurilmalari yordamida);
meʼyorlangan vaqt davomida evakuatsiya yoʻllaridagi yongʻin xavfsizligi belgilarini yoritishni;
yongʻin avtomatikasi signali orqali evakuatsiya (avariyaviy) yoritgichini yoqish;
evakuatsiya uchun moʻljallangan chiqish eshiklarining qulflarini masofadan ochish;
yongʻin (dispetcherlik) postini va odamlarni yongʻin haqida xabar qilish zonalari aloqa bilan taʼminlashni;
evakuatsiya paytida odamlarni xabardor qilishning boshqa usullari.
Yongʻin haqida xabarlash signallari boshqa maqsadlardagi signallardan farq qilishi kerak.
Yongʻin xabarchi zaruriy hollarda elektr tarmogʻiga, shuningdek boshqa zarur aloqa liniyalariga ajratuvchi moslamalardan foydalanmagan xolda ulanishi kerak. Ovoz va nutq signallarini uzatuvchi yongʻin xabarchilari tovushning balandlik darajasini oʻzgartirish imkoniga ega boʻlmasligi kerak.
29. Avtomatik yongʻinni oʻchirish qurilmalarining tarkibida ishlaydigan texnik vositalar (shu jumladan, avtonom yongʻin oʻchirish qurilmalari, modulli yongʻin oʻchirish qurilmalari, robotlashtirilgan yongʻin oʻchirish qurilmalari) ularning qoʻllanilishidan kelib chiqib, yongʻinni aniqlash, yongʻin signalini tashqi tarmoqlarga uzatish va talab qilinadigan (meʼyorlangan) xususiyatga ega oʻt oʻchirish moddasining yongʻin zonasiga uzatilishini (chiqarishni) taʼminlashi kerak.
Avtonom yongʻin oʻchirish qurilmalarining tarkibida ishlaydigan texnik vositalar yuqorida koʻrsatilgan funksiyalarni bajarilishini, tashqi quvvat manbalari va boshqaruv tizimlari mavjudligidan qatʼi nazar taʼminlashi kerak.
30. Robotlashtirilgan yongʻin oʻchirish qurilmalari va ularning tarkibida ishlaydigan texnik vositalar quyidagi vazifalar bajarilishini taʼminlashi kerak:
a) alanga oʻchogʻini aniqlash;
b) talab qilinadigan (meʼyorlangan) xususiyatga ega oʻt oʻchirish moddasining yongʻin zonasiga uzatilishini taʼminlash (uzatish intensivligi, koʻpikning karraligi va boshqalar).
31. Avtonom yongʻin oʻchirish qurilmalari bir yoki bir necha yongʻin omillari taʼsirida ishlab ketganida talab qilinadigan (meʼyorlangan) xususiyatga ega oʻt oʻchirish vositasining uzatilishini (chiqarilishini) taʼminlashi kerak.
32. Mobil robototexnik kompleks-majmualar insonning bevosita ishtirokisiz avariya-qutqaruv ishlari bajariladigan zonalarga yetib borishini va xavfli zonada talab qilinadigan (meʼyorlangan) xususiyatga ega oʻt oʻchirish moddasini uzatib berish orqali yongʻin oʻchirish funksiyalarni va (yoki) boshqa turdagi avariya-qutqaruv ishlarni bajarishini taʼminlashi kerak.
33. Yongʻin oʻchiruvchilarning shaxsiy himoya vositalari yongʻin-qutqaruv boʻlinmalari shaxsiy tarkibini yongʻinni oʻchirish, avariya-qutqaruv ishlarini bajarish va (yoki) favqulodda vaziyatlar oqibatlarini bartaraf etish vaqtida yongʻinning xavfli omillari va salbiy iqlim taʼsirlaridan himoya qilishi kerak.
34. Yongʻin oʻchiruvchilarning shaxsiy himoya vositalari qatoriga quyidagilar kiradi:
a) yongʻin oʻchiruvchilarning nafas olish va koʻrish organlari uchun shaxsiy himoya vositalari;
b) yongʻin oʻchiruvchilarning maxsus himoya kiyimlari;
v) yongʻin oʻchiruvchining qoʻllari, oyoqlari va boshi uchun shaxsiy himoya vositalari.
35. Yongʻin oʻchiruvchilarning shaxsiy himoya vositalari ergonomik jihatdan bir-biriga mos kelishi hamda koʻrish imkoniyati pasaygan sharoitda yongʻin oʻchiruvchilarni vizual kuzatish va qidirishga imkon beruvchi yorugʻlik-signal elementlariga ega boʻlishi kerak.
36. Nafas olish va koʻrish organlari uchun shaxsiy himoya vositalari va ular tarkibida ishlaydigan texnik vositalar, nafas olish qiyin va koʻz shilliq pardasini bezovta qiladigan muhitda ishlayotgan yongʻin oʻchiruvchining himoyasini taʼminlashi kerak.
37. Yongʻin oʻchiruvchilarning nafas olish va koʻrish organlarini himoyalovchi shaxsiy himoya vositalari, ularning ishlash prinsipi va qoʻllanilish sharoitlariga koʻra quyidagilarga boʻlinadi:
a) har qanday yongʻinni oʻchirish uchun — yongʻin oʻchiruvchilarning izolyatsiyalovchi nafas olish apparatlar (siqilgan havo, siqilgan kislorod bilan);
b) ochiq havoda tabiiy yongʻinlarni oʻchirish uchun — yongʻin oʻchiruvchilarning filtrli nafas olish va koʻrish organlarini himoyalovchi shaxsiy himoya vositalari;
v) yongʻin oʻchiruvchilar oʻzini-oʻzi qutqarishi uchun — yongʻin oʻchiruvchilarning oʻzini-oʻzi qutqarish uchun moʻljallangan izolyatsiyalovchi vositalar.
38. Yongʻin oʻchiruvchilarning nafas olish va koʻrish organlarini himoyalovchi shaxsiy himoya vositalari hamda ular tarkibida ishlaydigan texnik vositalar termik va mexanik taʼsirlarga, salbiy iqlim taʼsirlariga chidamli, shuningdek ergonomik-qulay va himoya koʻrsatkichlariga (yongʻin oʻchirish, favqulodda holat oqibatlarini bartaraf etish, avariya-qutqaruv ishlarini amalga oshirish, odamlarni qutqarish taktikasini hamda yongʻin oʻchiruvchilar va qutqaruvchilar uchun xavfsiz mehnat sharoitlarini taʼminlashni hisobga olgan xolda) ega boʻlishi kerak.
39. Yongʻin oʻchiruvchilarning izolyatsiyalovchi nafas olish apparatlari (siqilgan havo, siqilgan kislorod bilan) inson nafas olish jarayonida yuz qismidagi niqob osti qismida ortiqcha bosimni saqlab turishni taʼminlashi kerak.
Siqilgan havoda ishlaydigan yongʻin oʻchiruvchilarning izolyatsiyalovchi nafas olish apparatlarining nominal himoyalash ish vaqti (oʻpka ventilyatsiyasi 30 l/min deb hisoblaganda) 60 daqiqadan kam boʻlmasligi kerak.
Siqilgan kislorodda ishlaydigan yongʻin oʻchiruvchilarning izolyatsiyalovchi nafas olish apparatlarining nominal himoyalash ish vaqti (oʻpka ventilyatsiyasi 30 l/min deb hisoblaganda) 240 daqiqadan kam boʻlmasligi kerak.
40. Yongʻin oʻchiruvchilarning nafas olish va koʻrish organlarini himoyalovchi shaxsiy himoya vositalarining konstruktiv yechimlari nafas olish aralashmasi bilan toʻldirilgan ballonlarni va (yoki) regenerativ (qayta tiklovchi) patronlarni (briketlarni) tezkorlik bilan almashtirish (maxsus anjomlardan foydalanilmagan holda) imkoniyatini nazarda tutish kerak.
41. Yongʻin oʻchiruvchilarning oʻzini-oʻzi qutqarish izolyatsiyalovchi vositalari yongʻin oʻchiruvchilarning nafas olish va koʻrish organlarining yongʻinlarning xavfli omillaridan 25 daqiqadan kam boʻlmagan vaqt davomida himoyasining kerakli darajasini taʼminlashi zarur. Yongʻin oʻchiruvchilarni oʻzini-oʻzi qutqarish izolyatsiyalovchi vositalari termik va mexanik taʼsirlarga, salbiy iqlim taʼsirlarga chidamlik, shuningdek, ergonomik va himoya koʻrsatkichlariga (yongʻin oʻchiruvchilarni yongʻin vaqtida ajralib chiqayotgan zaharli moddalardan himoyalashni hisobga olgan holda) ega boʻlishi kerak.
42. Yongʻin oʻchiruvchilarning izolyatsiyalovchi nafas olish apparatlarining ballonlarini toʻldirish uchun kompressor uskunalari, maxsus xonalarda, shuningdek ochiq joylarda statsionar oʻrnatilgan holda siqilgan havo va (yoki) kislorod bilan toʻldirib berish imkoniyatini taʼminlashi kerak.
Yongʻin oʻchiruvchilarning izolyatsiyalovchi nafas olish apparatlarining ballonlarini havo bilan toʻldirish kompressorlarining ishchi bosimi 29,4 MPa dan kam boʻlmasligi, kislorod bilan toʻldirish kompressorlariniki esa — 20,0 MPa dan kam boʻlmasligi kerak.
Statsionar kompressor qurilmalarining havo oʻtkazgich quvurlari va gaz quvurlarining tuzilishi hamda ulardan xavfsiz foydalanish qoidalari talablariga javob berishi shart.
Yongʻin oʻchiruvchilarning izolyatsiyalovchi nafas olish apparatlarining ballonlarini toʻldirish kompressorlari quyidagi iqlim sharoitida foydalanish uchun moʻljallangan boʻlishi kerak:
koʻchma va statsionar — atrof muhitning plyus 5° C dan plyus 40° C gacha haroratida;
mobil — atrof muhitning minus 50°C dan plyus 50°S gacha boʻlgan haroratida.
43. Yongʻin oʻchiruvchilarning izolyatsiyalovchi nafas olish apparatlarini tekshirish uchun moʻljallangan qurilmalar yongʻin-qutqaruv boʻlinmalarining gaz va tutundan himoyalash xizmatining statsionar postlari va (yoki) avtomobillari, shuningdek xizmat koʻrsatish markazlarida siqilgan havo va (yoki) kislorod bilan nafas olish apparatlarining statik yoki dinamik texnik parametrlari tegishli sinovlardan oʻtkazilishini taʼminlanish kerak.
Yongʻin oʻchiruvchilarning izolyatsiyalovchi nafas olish apparatlarini tekshirish uchun moʻljallangan qurilmalar izolyatsiyalovchi nafas olish apparatlarining statik sinovlarini havo harorati + 5ºS dan + 40ºS gacha boʻlgan diapozonda oʻtkazilishini taʼminlashi kerak.
Yongʻin oʻchiruvchilarni izolyatsiyalovchi nafas olish apparatlarini tekshirish uchun moʻljallangan qurilmalar, izolyatsiyalovchi nafas olish apparatlarni dinamik sinovlarini, oʻpka ventilyatsiyasi 30 dan 100 dm3 × min-1 gacha (siqilgan havo bilan toʻldirilgan izolyatsiyali nafas olish apparatlari uchun) va 30 dan 85 dm3 × min-1 gacha (siqilgan kislorod bilan toʻldirilgan izolyatsiyali nafas olish apparatlari uchun) tavsiflangan nafas olish rejimida taʼminlashi kerak.
44. Yongʻin oʻchiruvchilarning maxsus himoya kiyimlari quyidagilarga boʻlinadi:
umumiy maqsadlar uchun yongʻin oʻchiruvchilarning maxsus himoya kiyimlari;
yongʻin oʻchiruvchilarni yuqori issiqlik taʼsiridan himoyalovchi maxsus kiyimlari;
yongʻin oʻchiruvchilarni izolyatsiyalovchi turdagi maxsus himoya kiyimlari;
yongʻin oʻchiruvchilarning termochidamli ichki kiyimi;
yongʻin oʻchiruvchilar uchun shlemtagligi.
Yongʻin oʻchiruvchilarning maxsus himoya kiyimlari yongʻin oʻchiruvchilarni yongʻinning xavfli omillari va salbiy iqlim taʼsirlaridan himoyalanishini taʼminlashi kerak, bunda ularning himoya darajasi yongʻin oʻchiruvchilar uchun xavfsiz mehnat sharoitini taʼminlash talablariga muvofiq belgilanadigan koʻrsatkichlar bilan tavsiflanadi.
Yongʻin oʻchiruvchilarning maxsus himoya kiyimlarining konstruktiv yechimlari kiyimning ichki qismiga oʻt oʻchirish moddalarining kirishini toʻsish va ularni tezkorlik bilan yechish, nafas olish apparatlari ballonlaridagi bosimni nazorat qilish, maʼlumotlarni qabul qilish va uzatish (eshitish, koʻrish yoki maxsus qurilmalar yordamida) imkonini taʼminlashi kerak.
Izolyatsiyalovchi turdagi yongʻin oʻchiruvchilar maxsus himoya kiyimlarining konstruksiyasi bunday maxsus kiyimda ishlayotgan yongʻin oʻchiruvchi uchun xavfsiz mehnat sharoitlarini taʼminlash maqsadida kiyim ostida ortiqcha havo bosimini yetarli darajada saqlab turishni taʼminlash kerak.
Xavfli obyektlardagi yongʻinlarni oʻchirishda ishlatiladigan izolyatsiyalovchi turdagi maxsus himoya kiyimi inson terisining qoplamasi va ichki aʼzolariga agressiv va (yoki) radioaktiv moddalarning tegishidan himoya qilishi kerak.
Radiatsiya xavfi yuqori boʻlgan obyektlarda yongʻin oʻchirish va avariya-qutqaruv ishlarini bajarishda foydalaniladigan izolyatsiyalovchi turdagi maxsus himoya kiyimi yongʻin oʻchiruvchilarni ionlovchi nurlanish taʼsiridan himoya qilishi kerak, bunda 2 MeV (manba Sr90) dan koʻp boʻlmagan energiyaga ega beta — nurlanishning tashqi taʼsirining susayish koeffitsiyenti kamida 150, energiyasi 122 keV (manba Co57) boʻlgan gamma — nurlanishning tashqi taʼsirining susayish koeffitsiyenti kamida 5,5 boʻlishi kerak.
45. Yongʻin oʻchiruvchilarning maxsus himoya kiyimlari bilan ishlatiladigan shlemtagligi va termochidamli ichki kiyim, yongʻin oʻchirish va favqulodda vaziyatlarni bartaraf etish bilan bogʻliq har qanday ishlarni bajarishda zarur ergonomik va fiziologik-gigiyenik darajani taʼminlashi kerak.
46. Boshni himoyalovchi shaxsiy himoya vositalari (yongʻin oʻchiruvchilarning kaskalari) yongʻinlarni oʻchirish, favqulodda vaziyatlar oqibatlarini bartaraf etish va avariya-qutqaruv ishlarini bajarish paytidagi suv, mexanik, issiqlik va kimyoviy taʼsirlardan hamda salbiy iqlim taʼsirlaridan himoya qilishi kerak.
47. Yongʻin oʻchiruvchining qoʻllarini himoyalovchi shaxsiy himoya vositalari, yongʻinlarni oʻchirish, favqulodda vaziyatlar oqibatlarini bartaraf etish va avariya-qutqaruv ishlarini bajarish paytida qoʻllarni oʻt oʻchirish moddalaridan, issiqlik va mexanik taʼsirlardan himoya qilinishini taʼminlashi, shuningdek zarur ergonomik xususiyatlarga ega boʻlishi kerak.
48. Yongʻin oʻchiruvchining oyoqlarini himoyalash shaxsiy himoya vositalari:
yongʻinlarni oʻchirish, favqulodda vaziyatlar oqibatlarini bartaraf etish va avariya-qutqaruv ishlarini bajarish paytida suv, mexanik, issiqlik, kimyoviy taʼsirlardan oyoqlarni himoyalashni taʼminlashi;
yongʻinlarni oʻchirish, favqulodda vaziyatlar oqibatlarini bartaraf etish va avariya-qutqaruv ishlarini bajarish paytida salbiy muhit taʼsiridan himoyalashni taʼminlashi;
zarur ergonomik xususiyatlarga ega boʻlishi kerak.
49. Odamlarni yongʻin paytida yuqori qavatlardan qutqarish vositalari quyidagi harakatlarni taʼminlashi va imkoniyatlarga ega boʻlish kerak:
odamlarning hayotiga (sogʻligʻiga) tahdid qiluvchi yongʻinning xavfli omillari paydo boʻlganda, ular mustaqil ravishda harakat qilgan holda xavfsiz hududga chiqib ketishini;
yongʻin paytida odamlarni qutqarish va mustaqil ravishda pastga tushish jarayonida zarur ehtiyot choralarini taʼminlab berilishini;
yongʻin oʻchiruvchilar yuqori qavatlarda ishlash va mustaqil ravishda pastga tushish vaqtida ehtiyot choralarini taʼminlab berilishini.
50. Yongʻin paytida odamlarni yuqori qavatlardan qutqarish vositalari:
ishlatishga doimiy shay holatda boʻlishi;
ishonchlilik talabi darajasida (ishchi harorat qiymatlari doirasida statik va dinamik yuklamalar hamda issiqlik va ochiq olov taʼsirida) boʻlishi;
maxsus tayyorgarlikka ega boʻlmagan odamlar tomonidan foydalanish uchun tushunarli, sodda va xavfsiz boʻlishi;
yongʻin va boshqa favqulodda vaziyatlar paytida odamlarni ularni hayotiga (sogʻligʻiga) tahdid qiluvchi xavfli omillar paydo boʻlganida odamlarni mustaqil hamda majburiy ravishda yakka yoki jamoaviy tarzda xavfsiz hududga olib chiqishni taʼminlash kerak.
51. Odamlarni yongʻin paytida yuqori qavatlardan qutqarish vositalari quyidagicha tasniflanadi:
a) harakat yoʻnalishi boʻyicha:
koʻtaruvchi-tushiruvchi;
tushiruvchi;
b) oʻrnatish va joylashish usuliga koʻra:
statsionar;
mobil;
koʻchma;
v) qurilish va foydalanish bosqichlari bilan oʻzaro aloqasi boʻyicha:
arxitektura-rejalashtirish yechimlarida nazarda tutilmagan;
oldindan arxitektura-rejalashtirish yechimlarida nazarda tutilgan;
agregatli kombinatsiyalangan (shu jumladan, qutqaruv-lift qurilmalari);
d) ish unumdorligi boʻyicha:
individual (shu jumladan bir martalik);
guruhli (jamoaviy);
e) boshqaruv usuli boʻyicha:
tushish tezligini qoʻlda oʻzgartirish imkoni mavjud;
tushish tezligini avtomatik tarzda oʻzgartirish imkoni mavjud;
j) tushirish balandligi boʻyicha:
tushirish balandligi cheklangan;
tushirish balandligi cheklanmagan;
52. Yongʻinlarda maxsus ishlarni amalga oshirish uchun moʻljallangan anjomlar, ularning qoʻllanilish funksiyasiga qarab quyidagilarni bajara olishi kerak:
a) kesish va tishlashni (shu jumladan, metall profillar va qurilish konstruksiyalarining elementlarini);
b) har xil qurilish konstruksiyalarini koʻtarishni, koʻchirishni va mahkamlashni;
v) oraliqlar va tuynuklarni yorib oʻtishini, qurilish konstruksiyalari va materiallarini maydalashni;
g) har xil metall konstruksiyalarni ochish (shu jumladan, eshik va derazalarini);
d) har xil diametrli quvurlardagi teshiklarni berkitishni, sigʻimlar va quvurlardagi teshiklarni yopishni.
53. Yongʻinlarda maxsus ishlarni amalga oshirish uchun moʻljallangan anjomlar ularning harakat mexanizmlariga inson tanasining qismlari yoki kiyimlarining tasodifiy kirib qolishiga yoʻl qoʻymaydigan xavfsizlik moslamalari bilan jihozlangan boʻlishi kerak.
Yongʻinlarda maxsus ishlarni bajarish uchun moʻljallangan anjomlarning boshqaruv organlari ularda joylashtirilgan maʼlumotlar notoʻgʻri talqin qilinishini istisno etuvchi koʻrsatkichlar bilan taʼminlangan boʻlishi kerak.
Yongʻinlarda maxsus ishlarni bajarish uchun moʻljallangan anjomlarning bir-biriga ulanish boʻgʻinlari, kalit va boshqa chilangarlik anjomlaridan foydalanmagan holda qoʻlda tez va ishonchli ulanishini taʼminlashi kerak.
54. Yongʻin oʻchiruvchilarning qoʻshimcha anjomlari (yongʻin oʻchiruvchilar fonarlari, teplovizorlari, radiomayaklari, tovushli mayaklar) ularning qoʻllanilishi funksiyasiga qarab, yongʻin joyini yoritishni, yongʻin oʻchoqlari va tutunli muhitda odamlarni qidirishni, yongʻin oʻchiruvchilar turgan joyini belgilashni, shuningdek yongʻin oʻchirish jarayonida boshqa turdagi ishlar amalga oshirilishini taʼminlashi kerak. Shu bilan birga, anjomlar ushbu funksiyalarni taʼminlab berish darajasi avariya-qutqaruv ishlarining bajarilish uchun talab qilinadigan koʻrsatkich xususiyatlaridan kelib chiqish kerak.
55. Yongʻin oʻchirish jihozlari, yongʻin oʻchirish taktikasiga muvofiq yongʻin boʻlayotgan joyga oʻt oʻchirish moddalarini talab etiladigan ishchi bosim va sarfi bilan uzatish imkoniyatini taʼminlashi kerak.
56. Yongʻin oʻchirish gidrantlari tashqi suv taʼminoti tarmoqlariga oʻrnatilishi va yongʻin oʻchirish maqsadlari uchun suv olib berishni taʼminlashi kerak.
57. Yongʻin oʻchirish kolonkalari, suv taʼminoti tarmoqlaridan suv olish va uni yongʻin oʻchirish maqsadlarida uzatish uchun yer osti gidrantlarini ochish (yopish) va yongʻin oʻchirish yenglarini ulash imkoniyatini taʼminlab berishi kerak.
Ishchi bosim ostida boʻlgan yongʻin oʻchirish kolonkasining yopish qurilmalarining boshqaruv organlarida qoʻllaniladigan mexanik kuchlanish 150 N dan oshmasligi kerak.
58. Bosimli yongʻin oʻchirish yenglari va ulash boshchalari oʻt oʻchirish moddalarini yongʻin joyiga yetkazib berish imkoniyatini taʼminlashi kerak.
Yongʻin oʻchirish yenglarini ulash boshchalari yongʻin oʻchirish yenglarini bir-biriga va boshqa yongʻin oʻchirish jihozlari bilan tez, zich va mustahkam ulanishini taʼminlashi kerak.
Bosimli yongʻin oʻchirish yenglari va ulash boshchalari, ularning qoʻllanilish funksiyasiga qarab mustahkamlik va ekspluatatsion xususiyatlariga ega boʻlishi kerak.
Bosimli yongʻin oʻchirish yenglariga texnik xizmat koʻrsatish jihozlari bosimli yongʻin oʻchirish yenglarini ishchi holatda saqlash uchun kompleks ishlar bajarilishini taʼminlashi kerak.
59. Yongʻin oʻchirish dastaklari, koʻpik hosil qilish generatorlari va koʻpik aralashtirish moslamalari yongʻin manbaiga oʻt oʻchirish moddalarini yetkazib berish va uni oʻchirish yoki bino, inshoot, qurilish konstruksiyalarini, texnologik jihozlarni yoki ularning qismlari himoyalashni (sovitishni) taʼminlashi kerak.
a) nasadkasining konstruksiyasi va qoʻllanilish vazifasiga qarab oʻt oʻchiruvchi moddalar oqimini (shu jumladan, kichik va oʻrta karrali havo-mexanik koʻpik) uzluksiz yoki purkaladigan xolda shakllantirib chiqarib berishni;
b) purkaladigan oʻt oʻchirish moddalari oqimining mashʼalasining (fakel) konusi boʻylab bir tekis taqsimlanishini;
v) oqimning purkalgan shaklidan uzluksiz turigacha pogʻonasiz oʻzgartirilishini;
g) oʻt oʻchirish vositalari sarfi uzatishni toʻxtatmasdan oʻzgartirilishini (universal turdagi yongʻin oʻchirish dastaklari uchun);
d) ishchi bosim ostida boʻlgan dastakning mustahkamligi, ulash va yopish qurilmalarining germetik mahkamligini;
e) lafetli yongʻin oʻchirish dastaklarining vertikal tekislikda belgilangan burchaklarda qotirilishini;
j) lafetli yongʻin oʻchirish dastaklarining aylantirish mexanizmlarini gorizontal va vertikal tekisliklarda qoʻlda va masofadan gidro- yoki elektroyuritgich yordamida boshqarish imkoniyatini.
61. Koʻpik hosil qiluvchi generatorlar konstruksiyasi kichik, oʻrta, yuqori karrali havo-mexanik koʻpiklar oqimi yoki ularning kombinatsiyasi shakllantirilishini taʼminlashi kerak.
62. Koʻpik aralashtiruv moslamalari (miqdorni oʻzgartiradigan va oʻzgartirmaydigan) havo-koʻpik dastaklarida va koʻpik generatorlarida koʻpik hosil qiluvchi moddaning maʼlum karrali koʻpikni hosil qilish uchun belgilangan konsentratsiyali suvli eritmasini taʼminlashi kerak.
63. Yenglar uchun moʻljallangan suv yigʻish moslamalari ikki va undan ortiq suv oqimlarini yongʻin nasosining soʻrish patrubkasiga kirishdan oldin birlashtirib berishini taʼminlashlari kerak. Yenglar uchun moʻljallangan suv yigʻish moslamalari birlashtiruvchi patrubkalarining har biri qaytaruvchi klapanlar bilan jihozlangan boʻlishi kerak.
64. Yeng taqsimlagichlar magistral suv oqimini yoki koʻpik hosil qilish moddasi aralashmasining ishchi yeng liniyalariga taqsimlab berishni va ushbu liniyalarda oʻt oʻchirish moddalari sarfini oʻzgartirib berishini taʼminlashi kerak.
Ishchi bosim ostida boʻlgan yeng taqsimlagichlarning yopish qurilmalarining boshqaruv organlarida qoʻllaniladigan mexanik kuchlanish 150 N dan oshmasligi kerak.
65. Yongʻin oʻchirish gidroelevatorlari yongʻin oʻchirish nasosining joylashuvi va suv sathi yuzalari har xil boʻlgan va maksimal soʻrish bosimi balandligi oshgan hollarda ochiq suv manbalaridan suv olib berishni, shuningdek yongʻinni oʻchirish paytida yoki sinov jarayonida xonalarga toʻkilgan suvlarni chiqarib tashlashni taʼminlashi kerak.
66. Yongʻin oʻchirish soʻruvchi setkalari ochiq suv havzalaridan tortib olingan suvni filtrlashni taʼminlashi va nasoslarning sozligiga taʼsir qilishi mumkin boʻlgan qattiq zarrachalarning kirishiga yoʻl qoʻymasligi kerak. Yongʻin oʻchirish soʻruvchi setkalari qaytaruvchi klapanlar bilan jihozlangan boʻlishi kerak.
67. Yongʻin oʻchirish qoʻl narvonlari yongʻin boʻlinmalari shaxsiy tarkibiga, bino va inshootlarning xonalari va tomlariga chiqish, ushbu joylarga oʻt oʻchirish moddalarini yetkazib berish, shuningdek, mazkur joylardan odamlarni qutqarish imkoniyatini taʼminlashi kerak.
Yongʻin oʻchirish qoʻl narvonlarining gabarit oʻlchamlari va konstruksiyasi ularni yongʻin oʻchirish avtomobillarida tashish imkoniyatini taʼminlashi kerak.
Yongʻin oʻchirish qoʻl narvonlarining mexanik mustahkamligi, oʻlchamlari, ergonomik va xavfsizlik koʻrsatkichlari odamlarni baland sathlardan qutqarish va zarur boʻlgan yongʻin oʻchirish jihozlarini koʻtarish vazifalarini bajarish imkoniyatini taʼminlashi kerak.
68. Kabel buyumlar, shina oʻtkazgichlar, germetik kabel oʻtkazgichlar, muftalar, muhandislik tizimi quvurlari yongʻinga qarshi toʻsiqlarini kesib oʻtadigan joylar (boʻgʻinlar), tutash boʻlgan xonalarga yongʻinning xavfli omillari tarqalishiga yoʻl quymasligi kerak.
Ushbu joylar (tugunlar), olovbardoshlik tasniflariga muvofiq belgilangan vaqt davomida yongʻinning xavfli omillari tarqalishining oldini olishni taʼminlashi kerak.
69. Yongʻinga qarshi toʻsiqlardagi ochiq teshik joylarini (proyomlarini) toʻldiruvchi qurilmalar (yongʻinga qarshi derazalar, eshiklar, yongʻinga qarshi chidamliligi meʼyorlangan lift shaxtalari eshiklari, darvozalar, lyuklar, shtoralar, rolikli panjaralar, ekranlar, pardalar, normal ochilgan yongʻinga qarshi klapanlar) olovbardoshlik tasniflariga muvofiq meʼyorlangan vaqt davomida yongʻinning xavfli omillari tarqalishining oldini olinishini taʼminlash kerak.
70. Tutun-gaz oʻtkazmaydigan yongʻinga qarshi eshiklar talab etilayotgan olovbardoshlik chegarasida tutun va gaz kirishiga qarshilikning minimal zarur qiymatlarini taʼminlashi kerak.
71. Tutun oʻtkazmaydigan eshiklar yongʻin paytida tutun tarqalishga toʻsqinlik qilish kerak.
72. Tutunga qarshi shamollatish tizimlari tarkibida ishlaydigan texnik vositalar, ularning qoʻllanilish funksiyasiga qarab, bir yoki bir necha, shu jumladan yongʻin paytida odamlar xavfsizligini taʼminlash uchun xavfsizlik zonalari va yongʻin oʻchirish boʻlinmalari tomonidan odamlarni qutqarish, bino va (yoki) inshootlarda yongʻin oʻchogʻini aniqlash va bartaraf etish uchun zarur sharoitlarni taʼminlash maqsadida xonalar, zina kataklari, lift shaxtalari, tambur-shlyuzlar tutunga toʻlishining oldini olishga qaratilgan vazifalarni bajarishi kerak.
73. Tutunga qarshi shamollatish tizimlari tarkibidagi havo yuritgichlarning konstruksiyasi olovbardosh va yonmaydigan materiallardan tayyorlangan boʻlishi kerak.
Tutunga qarshi shamollatish tizimlari tarkibiga kiruvchi havo yuritgichlar, xonalarni (binolarni) ajratuvchi qurilish konstruksiyalarini kesib oʻtadigan joylarning (boʻgʻinlari) olovbardoshlik darajasi bunday havo yuritgichlar uchun talab qilinadigan eng kam darajadan past boʻlmasligi kerak.
Shu bilan birga, ushbu havo yuritgichlarni ushlab turuvchi konstruksiyalarini (osma) elementlari, faqatgina havo yuritgichlar uchun belgilangan koʻtarib turish xususiyatini yoʻqotish koʻrsatkichi boʻyicha olovbardoshlik darajasiga ega boʻlishi kerak.
Tutunga qarshi shamollatish tizimlari tarkibidagi yongʻinga qarshi havo yuritgichlarning konstruksiyalarini ajratiladigan ulanish (shu jumladan, flanetsli) joylarini zichlash uchun faqat yonmaydigan materiallardan foydalanish mumkin.
74. Tutunga qarshi shamollatish tizimlari tarkibida ishlaydigan normal ochiq yongʻinga qarshi klapanlar va normal yopiq yongʻinga qarshi klapanlarni avtomatik va masofadan boshqariladigan ochib-yopadigan moslama bilan jihozlangan boʻlishi kerak.
Normal ochiq yongʻinga qarshi klapanlarni ochib-yopadigan moslama tarkibidagi termosezuvchan elementlaridan faqatgina yordamchi element sifatida nazarda tutib foydalanish mumkin. Tarkibida termosezuvchan elementi boʻlgan ochib-yopadigan moslamalarni normal yopiq yongʻinga qarshi klapanlarda qoʻllash mumkin emas. Normal ochiq yongʻinga qarshi klapanlar va normal yopiq yongʻinga qarshi klapanlar talab etilayotgan olovbardoshlik darajasida, tutun va gaz oʻtkazuvchanligi qarshiligining minimal talab qilinayotgan qiymatini taʼminlab berishi kerak.
75. Tabiiy tortish xususiyatiga ega boʻlgan tutun soʻrish lyuklari avtomatik va masofadan boshqariladigan (yordamchi termoelementlarni ishga tushirish imkoniyati bilan) ochib-yopadigan moslama bilan ishlatilishi kerak, ular mexanik (shu jumladan, qorli va shamolli) yuklamani yengish uchun zarur boʻlgan tortish kuchini taʼminlab berishi kerak.
76. Tutunga qarshi shamollatish tizimlari tarkibida ishlaydigan soʻruvchi ventilyatorlar yuqori haroratli yonish mahsulotlarini soʻrib tashlash jarayonida, odamlarning evakuatsiyasi (odamlarning evakuatsiya yoʻlaklaridagi himoya qilish paytida) uchun yetarli vaqt yoki yongʻin tarqalishi va uni oʻchirishning umumiy vaqti (yongʻindan xavfsiz joylarda odamlarni himoya qilish uchun) davomida oʻz ishchi holatini saqlashi kerak.
77. Tutunga qarshi shamollatish tizimlari tarkibida ishlaydigan tutunga qarshi ekranlar (pardalar) avtomatik va masofadan (termoelementlarsiz) boshqariladigan moslamalar bilan jihozlangan va yonmaydigan materiallar asosida tayyorlangan boʻlib, pardalarning tushiriladigan ishchi uzunligi yongʻin paytida hosil boʻlgan tutun qatlamining tarqalishini cheklashni taʼminlab berish kerak.
78. Tutunga qarshi shamollatish tizimlari tarkibida ishlaydigan texnik vositalar parametrlarining haqiqiy qiymatlari (shu jumladan olovbardoshlik va tutun-gaz sizib kirishiga qarshilik chegaralari) sinov (oʻlchovlar) natijalari asosida belgilanishi kerak.
Ushbu sinovlar (oʻlchovlar), zarur boʻlgan mazkur Texnik reglament talablarini qoʻllash va ijro etish hamda yongʻin xavfsizligi va yongʻinni oʻchirish vositalarining muvofiqligini baholash (tasdiqlash) uchun tadqiqot (sinov), oʻlchov va namunalarni tanlash qoida hamda uslublarni oʻz ichiga olgan, tegishli va roʻyxatiga kiritilgan standartlarga muvofiq oʻtkazilishi kerak.
4-bob. Yongʻin xavfsizligini taʼminlash va yongʻin oʻchirish vositalarini identifikatsiya qilish, muvofiqlikni baholash va tamgʻalash
79. Identifikatsiya qilish deganda, yongʻin xavfsizligini taʼminlash va yongʻin oʻchirish vositalarni, tamgʻalarda va ularga qoʻshib joʻnatiladigan hujjatlarda koʻrsatilgan tavsifiga va (yoki) taqdim etilgan namunasiga muvofiqlikni aniqlash deb tushuniladi.
80. Yongʻin xavfsizligini taʼminlash va yongʻinni oʻchirish vositalarining identifikatsiyasi qoʻyidagilar tomonidan oʻtkaziladi:
Oʻzbekiston Respublikasi hududida muomalaga chiqaradigan tayyorlovchi;
mahsulotning muvofiqligini baholash va tasdiqlash maqsadida — muvofiqlikni baholash organi;
(80-bandning uchinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2024-yil 19-dekabrdagi 859-sonli qarori tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 23.12.2024-y., 09/24/859/1047-son)
mahsulotning Texnik reglament talablariga muvofiqligini tekshirish maqsadida — davlat nazorat organi.
81. Yongʻin xavfsizligini taʼminlash va yongʻin oʻchirish vositalarni, ilova qilingan hujjatlarda hamda tamgʻalarda koʻrsatilgan maʼlumotlar asosida va ularni koʻzdan kechirish yoʻli bilan identifikatsiya qilish imkoniyati boʻlmagan taqdirda, texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlarda ushbu vositalarga oʻrnatilgan koʻrsatkichlarini aniqlash yoʻli bilan identifikatsiya oʻtkazilishi ruxsat etiladi.
82. Yongʻin xavfsizligini taʼminlash va yongʻin oʻchirish vositalarining muvofiqligini baholash quyidagi shakllarda amalga oshiriladi:
(82-bandning ikkinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2024-yil 19-dekabrdagi 859-sonli qarori tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 23.12.2024-y., 09/24/859/1047-son)
(82-bandning uchinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2024-yil 19-dekabrdagi 859-sonli qarori tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 23.12.2024-y., 09/24/859/1047-son)
davlat nazorati (tekshiruvi).
83. Yongʻin xavfsizligini taʼminlash va yongʻin oʻchirish vositalarga va ularning qadoqlariga, qaysi hujjat asosida mahsulot ishlab chiqilganligi, ishlab chiqarilgan mamlakati, tayyorlovchining (ishlab chiqaruvchining) nomi va joylashgan manzili (pochta manzili), tipi (turi), markasi, modeli, qoʻllanilishi, mahsulotning nomlanishi, asosiy texnik parametrlari va xususiyatlari, tovar belgisi, ishlab chiqarilgan sanasi, saqlash muddati va sharoitlari toʻgʻrisida hamda ularga muvofiq mahsulotni identifikatsiya qilish imkoniyatini beruvchi maʼlumotlarni oʻz ichiga olgan tamgʻa qoʻyilishi kerak.
84. Tamgʻada koʻrsatilgan maʼlumot davlat tilida bayon etilishi kerak. Ushbu maʼlumot boshqa tillarda ham bayon etilishi mumkin, bunda maʼlumot mazmuni davlat tilida koʻrsatilgan maʼlumot bilan bir xil boʻlishi shart.
85. Agar tamgʻani bevosita yongʻin xavfsizligini taʼminlash va yongʻin oʻchirish vositasining oʻziga qoʻyishning imkoni boʻlmasa, tamgʻa mahsulot qadogʻiga qoʻyiladi va texnik hujjatiga kiritiladi. Tayyorlovchi, yongʻin xavfsizligini taʼminlash va yongʻin oʻchirish vositalariga tamgʻa qoʻyish imkoniyati mavjud yoki mavjud emasligini mustaqil ravishda aniqlaydi. Tamgʻadagi yozuvlar tushunarli, oʻqishga oson boʻlishi va koʻzdan kechirish uchun qulay joyda qoʻyilishi kerak.
86. Mahsulotning transport qadogʻiga, uni saqlash va tashish jarayonlarida xavfsizligini taʼminlash uchun kerakli yozuvlar va belgilar qoʻyiladi.
87. Muvofiqlik sertifikatiga ega boʻlgan ishlab chiqaruvchi, ishlab chiqaruvchining vakolatli vakili, sotuvchi yoki import qiluvchi muvofiqlik belgisini milliy standartlarda belgilangan, oʻzi uchun qulay boʻlgan har qanday usullarda qoʻllashga haqli.
(87-band Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2024-yil 19-dekabrdagi 859-sonli qarori tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 23.12.2024-y., 09/24/859/1047-son)
(88-band Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2024-yil 19-dekabrdagi 859-sonli qaroriga asosan oʻz kuchini yoʻqotgan — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 23.12.2024-y., 09/24/859/1047-son)
89. Agar yongʻin xavfsizligini taʼminlash va yongʻinni oʻchirish vositalariga ularning oʻziga xos xususiyatlarini inobatga olib, muvofiqlik belgisini toʻgʻridan-toʻgʻri aks ettirish imkoni boʻlmagan taqdirda, muvofiqlik belgisini ularning qadogʻiga va texnik hujjatlariga tushirishga ruxsat etiladi.
5-bob. Oʻtish davri
90. Texnik reglament kuchga kirgan paytdan boshlab, Oʻzbekiston Respublikasi hududida yongʻin xavfsizligini taʼminlash va yongʻin oʻchirish vositalariga qoʻyiladigan talablarni belgilaydigan amaldagi texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlar Texnik reglamentga muvofiqlashtirilgunga qadar Texnik reglamentga zid boʻlmagan qismida qoʻllaniladi.
91. Texnik reglament amalga kiritilgan paytdan boshlab amaldagi qonunchilik talablariga koʻra muvofiqligini baholash majburiy boʻlgan yongʻin xavfsizligini taʼminlash va yongʻin oʻchirish vositalariga nisbatan Milliy sertifikatlash tizimi tomonidan belgilangan qoidalar qoʻllaniladi.
92. Texnik reglament kuchga kiritilgunga qadar yongʻin xavfsizligini taʼminlash va yongʻin oʻchirish vositalariga rasmiylashtirilgan muvofiqlik sertifikatlari va sanitariya-epidemiologiya xulosalari mazkur hujjatlarda belgilangan muddat davomida amal qiladi.
6-bob. Texnik reglament talablariga rioya etilishi boʻyicha davlat nazorati
93. Texnik reglament talablariga rioya etilishi yuzasidan davlat nazoratini Oʻzbekiston Respublikasi Favqulodda vaziyatlar vazirligi, Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Oʻzbekiston texnik jihatdan tartibga solish agentligi, shuningdek, boshqa mutasaddi davlat organlari oʻz vakolatlari doirasida amalga oshiradi.
(93-band Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2024-yil 1-iyuldagi 371-sonli qarori tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 12.07.2024-y., 09/24/371/0499-son)
7-bob. Texnik reglament talablarini buzganlik uchun javobgarlik
94. Texnik reglament talablarini buzganlikda aybdor shaxslar qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda javob beradilar.
Yongʻin xavfsizligini taʼminlash va yongʻin oʻchirish vositalariga qoʻyiladigan talablar toʻgʻrisidagi texnik reglamentga
ILOVA
(ilova belgisi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2024-yil 25-martdagi 153-sonli qarori tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 26.03.2024-y., 09/24/153/0241-son)
Yongʻin xavfsizligini taʼminlash va yongʻin oʻchirish vositalariga qoʻyiladigan talablar toʻgʻrisidagi texnik reglament talablari tatbiq etiladigan yongʻin xavfsizligini taʼminlash va yongʻin oʻchirish vositalarining
ROʻYXATI
(ilovaning nomi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2024-yil 25-martdagi 153-sonli qarori tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 26.03.2024-y., 09/24/153/0241-son)
T/r
Yongʻin xavfsizligini taʼminlash va yongʻin oʻchirish vositalarining nomi
TIF TN kodi
Muvofiqligini tasdiqlash sxemalari
I. Oʻt oʻchirish moddalari
1.
Umumiy maqsadli oʻt oʻchirish kukunlari
2836 30 000 0
3104 20 500 0
3104 30 000 0
3104 90 000 9
3105 30 000 0
3105 40 000 0
3105 90 800 0
3813 00 000 0
1s, 3s, 4s
2.
Yongʻin oʻchirish uchun koʻpik hosil qiluvchi moddalar
3402 11
3402 13 000 0
3402 19 000 0
3813 00 000 0
1s, 3s, 4s
3.
Yuqoridan beriladigan, suvda parchalanadigan yonuvchi suyuqliklarda yongʻinlarini oʻchirish uchun koʻpik hosil qiluvchi moddalar
3402 11
3402 13 000 0
3402 19 000 0
3813 00 000 0
1s, 3s, 4s
4.
Namlovchi moddalar
3402 11
3402 13 000 0
3402 19 000 0
3813 00 000 0
3d, 4d, 6d
5.
Gazli oʻt oʻchirish moddalari
2804 21 000 0
2804 30 000 0
2903 39 290 0
2903 76 900 0
3d, 4d, 6d
II. Olovdan himoyalash vositalari
6.
Yogʻochlarni va ular asosida ishlab chiqarilgan materiallarni olovdan himoyalash vositalari
2520
2530
2811
2827
2835
3105
3209
3214
3809
3824 99 700 0
6811 40 000
6812 93 000 0
6815
1s, 3s, 4s
7.
Poʻlat va (yoki) temirbeton konstruksiyalarni olovdan himoyalash vositalari
2520
2530
3209
3214
3816 00 000 0
3824 99 700 0
6806
6808 00 000 0
6809
6810
681140 000
6812 93 000 0
6815
6902
1s, 3s, 4s
8.
Kabellarni olovdan himoyalash vositalari
2520
2530
3209
3214
3824 99 700 0
6815
1s, 3s, 4s
III. Pogonajli elektromontaj mahsulotlari
9.
Nometall materiallardan tayyorlangan pogonajli elektromontaj mahsulotlari
3916 10 000 0
3916 20 000 0
3916 90
3917 21 100 0
3917 21 900
3917 22 100 0
3917 22 900
3917 23 100
3917 23 900
3917 29 000
3917 32 000
3917 39 000
3925 90 200 0
8547 20 000
8547 90 000 0
1s, 3s, 4s
IV. Oʻt oʻchirgichlar
10.
Olib yuriladigan oʻt oʻchirgichlar
8424 10 000 0
1s, 3s, 4s
11.
Koʻchma harakatlanuvchi oʻt oʻchirgichlar
8424 10 000 0
1s, 3s, 4s
V. Avtonom yongʻin oʻchirish qurilmalari
12.
Avtonom yongʻin oʻchirish qurilmalari
8424 10 000 0
1s, 3s, 4s
VI. Yongʻin oʻchirish shkaflari, yongʻin oʻchirish kranlari
Mobil yongʻin oʻchirish vositalari uchun yongʻin oʻchirish markazdan qochma nasoslari
8413 70
3d, 4d, 6d
VIII. Yongʻin avtomatik tizimlari tarkibida ishlaydigan texnik vositalar (yongʻin signalizatsiyasi tizimlari, yongʻin haqida xabar berish tizimlari, yongʻin paytida odamlarni ogohlantirish va evakuatsiyasini boshqarish tizimlari)
26.
Yongʻin xabarlagichi, qoʻlda ishga tushiriladigan yongʻin xabarlagichi
8531 10
9022 29 000 0
9027 10
1s, 3s, 4s
27.
Yongʻin avtomatik tizimlarining texnik vositalari uchun uzluksiz elektr taʼminoti manbalari
8504 40 300 2
8504 40 300 9
8504 40 550 0
8504 40 820 0
8504 40 840 0
8504 40 880 0
8504 40 900 0
1s, 3s, 4s
28.
Yongʻin xabargohi
8517 62 000 9
8518 21 000 0
8518 22 000 9
8518 29 300 9
8518 29 950 0
8519 81 110 0
8531 10
8543 70 900 0
9405 60 200 2
9405 60 200 8
9405 60 800 2
9405 60 800 8
1s, 3s, 4s
29.
Yongʻin qabul qilish-nazorat va boshqaruv asboblar hamda ularning funksiyalarini kengaytirish uchun moʻljallangan boshqa asboblar
8517 61 000
8517 70
8518 10 300 9
8518 10 950 0
8518 40 800 9
8518 50 000 0
8518 90 000 9
8519 30 000 0
8519 81 110 0
8519 81 450 0
8519 81 610
8519 81 750
8519 81 950 9
8519 89 150 0
8519 89 190 0
8519 89 900 9
8527 13 100 0
8527 13 990 0
8527 91 910 0
8531 10
8537 10
1s, 3s, 4s
30.
Masofadan indikatsiya qiladigan qurilmalar
8531 10
8531 20 200 0
1s, 3s, 4s
31.
Shleyfning ishlashini tekshirish va nazorat qilish qurilmalari
8531 10
8537 10
1s, 3s, 4s
32.
Yongʻin haqida xabar uzatish tizimlari
8517 61 000
8517 62 000
8517 69 390 0
8517 69 900 0
8517 70 190 0
8517 70 900
8526 10 000 9
8531 10
8537 10
8543 20 000 0
8543 70 300 9
1s, 3s, 4s
33.
Individual yongʻin haqida xabarlash tizimlari
8531 10
1s, 3s, 4s
34.
Masofadan ishga tushirish qurilmalari
8531 10
1s, 3s, 4s
IX. Avtomatik yongʻin oʻchirish tizimlari (shu jumladan avtonom yongʻin oʻchirish tizimlari, robotlashtirilgan yongʻin oʻchirish tizimlari, modulli yongʻin oʻchirish tizimlari) tarkibida ishlovchi texnik vositalar
35.
Avtomatik suvli va koʻpikli yongʻin oʻchirish tizimlarining boshqaruv uzellari
8481 80 599 0
1s, 3s, 4s
36.
Avtomatik suvli va koʻpikli yongʻin oʻchirish tizimlarining sprinkler va drencher signal klapanlari
8481 80 599 0
8481 80 710 0
8481 80 739 9
8481 80 790 0
8481 80 870 0
8481 80 990 7
3d, 4d, 6d
37.
Avtomatik suvli va koʻpikli yongʻin oʻchirish tizimlarining drenaj klapanlari
8481 80 599 0
8481 80 710 0
8481 80 739 9
8481 80 790 0
3d, 4d, 6d
38.
Avtomatik suvli va koʻpikli yongʻin oʻchirish tizimlarining qaytaruvchi klapanlari
8481 80 599 0
8481 80 710 0
8481 80 739 9
8481 80 790 0
1s, 3s, 4s
39.
Avtomatik suvli va koʻpikli yongʻin oʻchirish tizimlarining loʻqidon (zadvijka) va zulfin (zatvor)lari
8481 80 599 0
8481 80 610 0
8481 80 639 0
8481 80 690 0
8481 80 850 8
1s, 3s, 4s
40.
Avtomatik suvli va koʻpikli yongʻin oʻchirish tizimlarining kranlari
8481 80 599 0
8481 80 819 9
3d, 4d, 6d
41.
Avtomatik suvli va koʻpikli yongʻin oʻchirish tizimlarining eksgausterlari
8481 80 599 0
3d, 4d, 6d
42.
Avtomatik suvli va koʻpikli yongʻin oʻchirish tizimlarining akseleratorlari
8481 80 599 0
3d, 4d, 6d
43.
Avtomatik suvli va koʻpikli yongʻin oʻchirish tizimlarining gidrotezlatgichlari
8481 80 599 0
3d, 4d, 6d
44.
Avtomatik suvli va koʻpikli yongʻin oʻchirish tizimlarining bosim signalizatorlari va suyuqlik oqimini signalizatorlari
8481 80 599 0
1s, 3s, 4s
45.
Avtomatik suvli va koʻpikli yongʻin oʻchirish tizimlarining kompensatorlari
8481 80 599 0
3d, 4d, 6d
46.
Avtomatik suvli va koʻpikli yongʻin oʻchirish tizimlarining ushlab turish kameralari
8481 80 599 0
3d, 4d, 6d
47.
Avtomatik suvli va koʻpikli yongʻin oʻchirish tizimlarining filtrlari
8421 21 000 9
3d, 4d, 6d
48.
Ovozli gidravlik yongʻin xabargohlari
8306 10 000 0
3d, 4d, 6d
49.
Suvli va koʻpikli sprinkler va drencher purkagichlari
Yongʻin oʻchirish bosimli yenglarga texnik xizmat koʻrsatish jihozi
8479 89 970 8
3d, 4d, 6d
95.
Yongʻin oʻchirish qoʻl dastaklari
8424 20 000 0
8424 41 900 0
8424 49
8424 90 000 0
1s, 3s, 4s
96.
Yongʻin oʻchirish lafet dastaklari
8424 20 000 0
8424 41 900 0
8424 49
8424 89 000 9
8424 90 000 0
1s, 3s, 4s
97.
Koʻpik hosil qiluvchi generatorlari
7307 11
7307 19 900 0
7307 22 900 0
7307 29 100 8
7307 29 800 9
7307 92 900 0
7307 99 100 0
7307 99 800 9
7609 00 000 0
8424 20 000 0
8424 89 000 9
8424 90 000 0
8481 80 110 0
8481 80 190 0
8481 80 990 7
1s, 3s, 4s
XVIII. Yongʻin toʻsiqlarning proyomlarini toʻldirish
98.
Yongʻinga qarshi derazalar, eshiklar, yongʻinga qarshi chidamliligi meʼyorlangan lift shaxtalari eshiklari, darvozalar, lyuklar, pardalar, rolikli panjaralar, ekranlar, zanaveslar
4418 10
4418 20
7019 59 000 0
7308 30 000 0
7308 90 590 0
7610 10 000 0
7610 90 900 0
8431 31 000 0
1s, 3s, 4s
99.
Bino va inshootlar muhandislik tizimlaridagi kabel mahsulotlari, shinali oʻtkazgichlar, germetik kabel kirituvlari, mufta va quvurlar yongʻin qarshi toʻsiqlarini kesib utadigan uzellari
6806 90 000 0
6815 10
8484 10 000 9
1s, 3s, 4s
100.
Gaz-tutun oʻtkazmaydigan yongʻinga qarshi eshiklar, tutun oʻtkazmaydigan eshiklar
4418 10
4418 20
7019 59 000 0
7308 30 000 0
7610 10 000 0
7610 90 900 0
8431 31 000 0
1s, 3s, 4s
XIX. Tutunga qarshi shamollatish tizimlarining tarkibida faoliyat koʻrsatuvchi texnik vositalar
101.
Yongʻinga qarshi normal ochilgan, yongʻinga qarshi normal yopilgan klapanlar, tutun lyuklari (qapqoq)
Oʻzbekiston texnik jihatdan tartibga solish agentligi, Favqulodda vaziyatlar vazirligi
Muvofiqlikni baholash organlari va sinov laboratoriyalariga tasdiqlangan Yongʻin xavfsizligini taʼminlash va yongʻin oʻchirish vositalariga qoʻyiladigan talablar toʻgʻrisidagi texnik reglamentni (keyingi oʻrinlarda — Texnik reglament) yetkazish.
Uch kun
II bosqich
Oʻzbekiston texnik jihatdan tartibga solish agentligi, Favqulodda vaziyatlar vazirligi
1. Oʻzbekiston Respublikasida muvofiqligi tasdiqlanishi shart boʻlgan muvofiqlikni baholash obyektlari roʻyxatiga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritishga doir takliflar ishlab chiqish va tahlil qilish.
Uch oy
2. Yongʻin xavfsizligini taʼminlash va yongʻin oʻchirish vositalarini standartlashtirish boʻyicha amaldagi normativ hujjatlar roʻyxatini tuzish va xatlovdan oʻtkazish.
Bir oy
3. Yongʻin xavfsizligini taʼminlash va yongʻin oʻchirish vositalarini standartlashtirish boʻyicha normativ hujjatlarni qoʻllashda majburiylikni bekor qilish va ixtiyoriylikni taʼminlash toʻgʻrisida belgilangan tartibda qaror qabul qilish.
Oʻn kun
III bosqich
Oʻzbekiston texnik jihatdan tartibga solish agentligi
Yongʻin xavfsizligini taʼminlash va yongʻin oʻchirish vositalarini tasdiqlangan Texnik reglament talablariga muvofiqligini baholash uchun, muvofiqlikni baholash organlari va sinov laboratoriyalarini akkreditatsiya qilish koʻlamini kengaytirish boʻyicha choralarni koʻrish.
Olti oy
IV bosqich
Oʻzbekiston texnik jihatdan tartibga solish agentligi Favqulodda vaziyatlar vazirligi,
Tasdiqlangan Texnik reglamentning maqsadlari, mazmuni va uni qoʻllash tartibi toʻgʻrisida aholini, davlat va xoʻjalik boshqaruv organlarini, tadbirkorlik subyektlarini keng xabardor qilishni taʼminlash.
Jadvalga muvofiq
V bosqich
Tadbirkorlik subyektlari
1. Texnik reglamentni oʻrganish, xodimlarni (sifat uchun masʼul) oʻqitish va Texnik reglamentni ishlab chiqarishga joriy qilish.
Bir oy
2. Muvofiqlikni baholash tartibidan oʻtkazilishi uchun, tegishli mahsulot namunalarini Texnik reglamenti talablariga muvofiq tayyorlash.
Texnik reglamenti kuchga kirgan kundan boshlab
VI bosqich
Muvofiqlikni baholash organlari
1. Belgilangan tartibda muvofiqlikni baholash tartibini amalga oshirish.
2. Muvofiqlik sertifikatini (yoki Sanitariya-epidemiologik xulosasini) berish yoki qonunchilik hujjatlarining aniq normalari koʻrsatilgan holda, berish rad etilganligi toʻgʻrisida yozma ravishda xabardor qilish.
Belgilangan tartibda
(ariza olingan kundan boshlab,
14 kundan kechiktirmay)
VII bosqich
Oʻzbekiston texnik jihatdan tartibga solish agentligi, Favqulodda vaziyatlar vazirligi
Texnik reglament talablariga rioya etilishi ustidan davlat nazoratini amalga oshirish.
Belgilangan tartibda
(2-ilova Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2024-yil 19-dekabrdagi 859-sonli qarori tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 23.12.2024-y., 09/24/859/1047-son)
