1.14.00.00.00 Sog‘liqni saqlash. Jismoniy tarbiya. Sport. Turizm / 14.02.00.00 Jismoniy tarbiya va sport / 14.02.02.00 Jismoniy tarbiya va sport sohasida boshqaruv]
[TSZ:
1.Ijtimoiy-madaniy masalalar / Jismoniy tarbiya va sport]
O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining
qarori
Aholining jismoniy tayyorgarlik darajasini baholash bo‘yicha sport sinovlarini tashkil etish va o‘tkazish chora-tadbirlari to‘g‘risida
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Aholi jismoniy tayyorgarlik darajasini baholash tizimini joriy etishning tashkiliy chora-tadbirlari to‘g‘risida” 2021-yil 16-iyundagi PQ–5148-son qarori ijrosini ta’minlash maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi:
1. Quyidagilarni nazarda tutuvchi Aholining jismoniy tayyorgarlik darajasini baholash bo‘yicha sport sinovlarini tashkil etish va o‘tkazish tartibi to‘g‘risidagi nizom 1-ilovaga muvofiq tasdiqlansin:
aholining barcha qatlamlari o‘rtasida jismoniy tarbiya va sportni ommalashtirish orqali ularning jismoniy qobiliyati va harakat faolligini takomillashtirish, mehnatga layoqatini oshirish, zararli odatlar hamda turli kasalliklarning oldini olish va sog‘lom turmush tarzi ko‘nikmalarini shakllantirish maqsadida sport sinovlarini o‘tkazish;
aholining turli qatlamlariga nisbatan 11 ta yosh toifasi bo‘yicha, sport sinovlarining murakkablik darajasini hisobga olgan holda ixtiyoriy va maxsus talablarni belgilash;
har yili yanvar — dekabr oylarida 6 ta bosqichdan iborat aholining jismoniy tayyorgarlik darajasini baholash bo‘yicha sport sinovlarini tashkil etish va o‘tkazish;
sport sinovlarining ixtiyoriy (faxriy yorliqlar va esdalik sovg‘alari bilan) va maxsus (I, II va III darajali “Jismoniy tayyorgarlik darajasi” ko‘krak nishonlari va qimmatbaho sovg‘alar, shuningdek bir yil mobaynida turli imtiyozlar bilan) talablarini bajargan g‘olib va sovrindorlarni rag‘batlantirish;
sport sinovlarini tashkil etish va o‘tkazish bilan bog‘liq xarajatlarni moliyalashtirish manbalari.
2. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Aholining jismoniy tayyorgarlik darajasini baholash tizimini joriy etishning tashkiliy chora-tadbirlari to‘g‘risida” 2021-yil 16-iyundagi PQ–5148-son qarori 8-bandiga asosan “Jismoniy tayyorgarlik darajasi” ko‘krak nishoni ta’sis etilganligi ma’lumot uchun qabul qilinsin.
3. Quyidagilar:
“Jismoniy tayyorgarlik darajasi” ko‘krak nishonining tavsifi 2-ilovaga muvofiq;
“Jismoniy tayyorgarlik darajasi” ko‘krak nishoni guvohnomasining tavsifi 3-ilovaga muvofiq tasdiqlansin.
4. O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki huzuridagi “Davlat belgisi” davlat unitar korxonasi Turizm va sport vazirligining buyurtmasiga asosan “Jismoniy tayyorgarlik darajasi” ko‘krak nishoni va uning guvohnomasi tayyorlanishini belgilangan tartibda ta’minlasin.
5. Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari bir oy muddatda hududlarda sport sinovlarining maxsus talablarini sifatli qabul qilinishini ta’minlash maqsadida har bir tuman va shaharda zarur sport jihozlari va anjomlari bilan ta’minlangan Sport sinovlarini topshirish markazini tashkil etish choralarini ko‘rsin.
6. Vazirlar Mahkamasining 2013-yil 30-dekabrdagi 346-son qarori bilan tasdiqlangan Sport turlari bo‘yicha O‘zbekiston Respublikasi terma jamoalari a’zolari bo‘lgan sportchilarni tayyorlash uchun jalb etilgan xorijiy mutaxassislarning ish shart-sharoitlari to‘g‘risidagi nizomga4-ilovaga muvofiq o‘zgartirishlar va qo‘shimcha kiritilsin.
7. Vazirlar Mahkamasining “Sog‘lom turmush tarzi” platformasi faoliyatini tashkil etish chora-tadbirlari to‘g‘risida” 2021-yil 28-apreldagi 253-son qarori o‘z kuchini yo‘qotgan deb hisoblansin.
8. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish O‘zbekiston Respublikasi Bosh vaziri o‘rinbosari — turizm va sport vaziri A.A. Abduxakimov zimmasiga yuklansin.
O‘zbekiston Respublikasining Bosh vaziri A. ARIPOV
Toshkent sh.,
2022-yil 15-yanvar,
23-son
Vazirlar Mahkamasining 2022-yil 15-yanvardagi 23-son qaroriga
1-ILOVA
Aholining jismoniy tayyorgarlik darajasini baholash bo‘yicha sport sinovlarini tashkil etish va o‘tkazish tartibi to‘g‘risida
NIZOM
1-bob. Umumiy qoidalar
1. Mazkur Nizom aholining jismoniy tayyorgarlik darajasini baholash bo‘yicha sport sinovlarini (keyingi o‘rinlarda — sport sinovlari) tashkil etish va o‘tkazish tartibini belgilaydi.
2. Sport sinovlarining maqsadi — aholining barcha qatlamlari o‘rtasida jismoniy tarbiya va sportni ommalashtirish orqali ularning jismoniy qobiliyati va harakat faolligini takomillashtirish, mehnatga layoqatini oshirish, zararli odatlar hamda turli kasalliklarning oldini olish va sog‘lom turmush tarzi ko‘nikmalarini shakllantirishdan iborat.
3. Sport sinovlari quyidagi tamoyillarga asoslanadi:
ixtiyoriylik va ommaviylik;
shaxsni jismoniy harakatlanishga yo‘naltirish orqali aholi salomatligini mustahkamlash;
davriy ravishda tibbiy nazoratdan o‘tishni tashkil etish orqali salomatlikni nazorat qilish.
2-bob. Sport sinovlarining asosiy vazifalari
4. Sport sinovlarini o‘tkazishning asosiy vazifalari quyidagilar hisoblanadi:
mamlakatimizda jismoniy tarbiya va sport tadbirlarini muntazam o‘tkazish orqali aholini jismoniy tarbiya va sport mashg‘ulotlariga jalb etish hamda sport bilan shug‘ullanuvchi shaxslar safini kengaytirish;
jismoniy tarbiya va sog‘lomlashtirish tadbirlari orqali aholining salomatligi va jismoniy imkoniyatlari darajasini oshirish;
aholini jismonan baquvvat, barkamol va sog‘lom bo‘lishiga, ularning sport bilan chiniqishiga, jismoniy tarbiya va sportni kundalik turmush tarziga aylantirishiga erishish;
aholining jismoniy tarbiya va sport bilan shug‘ullanish bo‘yicha bilim va ko‘nikmalarini oshirish;
respublika hududida, shu jumladan olis hududlarda joylashgan qishloqlar, ovullar, mahallalarda sog‘lomlashtirish ishlarini yanada rivojlantirish;
yoshlarda iroda, o‘z kuchi va imkoniyatlariga ishonch kabi fazilatlarni mustahkamlash, ularda jasorat, vatanparvarlik va sadoqat xislatlarini rivojlantirish;
o‘sib kelayotgan yosh avlod tomonidan sog‘lom turmush tarziga amal qilish, ma’naviy va jismoniy komillikka erishish, jismoniy tarbiya va sport bilan shug‘ullanishga qiziqishini oshirish;
aholining sportga bo‘lgan qiziqishini oshirish, ayniqsa, yoshlar o‘rtasida sog‘lom turmush tarzi madaniyatini shakllantirish, immunitetini mustahkamlash, salomatligini ta’minlash hamda sport bilan muntazam shug‘ullanishlari uchun zarur shart-sharoitlar va infratuzilmani yaratish;
havaskor va professional darajada sport bilan shug‘ullanuvchilar sonini oshirish orqali joylarda yoshlar orasidan iqtidorli sportchilarni tanlab olish (seleksiya)ning samarali va shaffof tizimini yaratish hamda sport terma jamoalari tarkibini sifatli to‘ldirish, shuningdek, ularning zaxirasini shakllantirish va yuqori malakali sportchilarni bosqichma-bosqich tayyorlash tizimini tatbiq etish;
yosh avlodni jismonan va ruhan sog‘lom, Vatanga sadoqat ruhida tarbiyalash, ularni kelajagimizning munosib vorislari etib voyaga yetkazish, yurtimiz sharafini munosib himoya qila oladigan intellektual salohiyati yuqori bo‘lishini ta’minlash hamda Vatan mudofaasiga munosib zaxira kadrlar tayyorlash;
davlat organlari va tashkilotlarining aholi salomatligini ta’minlash borasidagi mas’uliyati va rolini yanada oshirish hamda faoliyatini baholash tizimini joriy etish.
3-bob. Aholining jismoniy tayyorgarlik darajasini baholash tizimi ishtirokchilarining asosiy vazifalari
5. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Aholining jismoniy tayyorgarlik darajasini baholash tizimini joriy etishning tashkiliy chora-tadbirlari to‘g‘risida” 2021-yil 16-iyundagi PQ-5148-son qarori bilan tashkil etilgan Sport sinovlarining o‘tkazilishini ta’minlash bo‘yicha respublika komissiyasi (keyingi o‘rinlarda — Respublika komissiyasi) tomonidan Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisi, viloyatlar, Toshkent shahar, shuningdek, tuman (shahar) hokimlari boshchilik qiladigan hududiy (Qoraqalpog‘iston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahar) va tuman (shahar) ishchi guruhlari tashkil etilgan holda sport sinovlarini joylarda muntazam o‘tkazilishi muvofiqlashtirib boriladi.
Hududiy va tuman (shahar) ishchi guruhlari O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Sog‘lom turmush tarzini keng tatbiq etish va ommaviy sportni yanada rivojlantirish chora-tadbirlari to‘g‘risida” 2020-yil 30-oktabrdagi PF-6099-son Farmoniga asosan faoliyati yo‘lga qo‘yilgan “Sport targ‘ibotchilari”, ixtiyoriy ravishda bolalar va o‘smirlar sport maktablarining trenerlari hamda har bir mahalla hududida joylashgan umumta’lim maktablarining jismoniy tarbiya o‘qituvchilaridan iborat tarkibda shakllantiriladi.
6. Respublika komissiyasi:
har yili mart oyiga qadar respublikaning barcha hududlarida, davlat organlari va tashkilotlarida sport sinovlarini o‘tkazish bo‘yicha chora-tadbirlarni tasdiqlaydi, zarur hollarda sport sinovlarini o‘tkazish muddatlariga o‘zgartirishlar kiritadi;
bir yilda kamida ikki marotaba (yarim yillik, yillik) hududiy ishchi guruhlar, barcha davlat organlari va tashkilotlari tomonidan bajarilgan ishlar to‘g‘risidagi hisobotlarni eshitish hamda aniqlangan kamchiliklarni bartaraf etish choralarini ko‘rib boradi;
har yili sport sinovlarini muvaffaqiyatli topshirgan shaxslarning eng yuqori natijalari qayd etib borilishini tizimli yo‘lga qo‘yish maqsadida O‘zbekistonda “Jismoniy tayyorgarlik darajasi” sport sinovlarining rekordlari nomli tahliliy maxsus kitobini chop etish choralarini ko‘radi;
sport sinovlaridan professional sportga o‘tishni ta’minlash maqsadida havaskor sportchilarning jismoniy va psixologik tayyorgarligini yaxshilashga yo‘naltirilgan ilmiy-innovatsion tadqiqotlar olib borilishini yanada kuchaytiradi hamda bu boradagi tashabbuslarni qo‘llab-quvvatlaydi;
sport sinovlarining maxsus talablarini bajargan g‘olib va sovrindorlarni taqdirlash haqidagi yakuniy xulosani tasdiqlaydi;
zarur hollarda sport sinovlari natijalarini bekor qilish yuzasidan tegishli qarorlar qabul qiladi.
7. Hududiy ishchi guruhlari:
tegishli hududda sport aksiyalari, havaskorlik chempionatlari, konkurslar tashkil etish orqali sport sinovlari targ‘ibotini hamda o‘tkazilishini tashkil etadi;
sport sinovlari o‘tkaziladigan sana, o‘tish joyi, rejasi va shartlari bo‘yicha ma’lumotlar to‘g‘risida kamida bir oy oldin ommaviy axborot vositalarida, shu jumladan Internet jahon axborot tarmog‘i va ijtimoiy tarmoqlarda e’lon berilishini ta’minlaydi;
maxsus sport sinovlari natijalarining rasmiylashtirilishini joylarda adolatli va shaffoflikni ta’minlagan holda tashkil etilishi yuzasidan nazoratni tashkil etadi;
sport sinovlarining maxsus talablarini bajargan ishtirokchilar natijalari qayd etilgan bayonnomalar va videotasvirlarni ko‘rib chiqadi;
sport sinovlarining maxsus talablarini bajargan g‘olib va sovrindorlarni taqdirlash haqidagi yakuniy xulosani Respublika komissiyasiga kiritadi;
sport sinovlarining (ixtiyoriy va maxsus talablarini bajargan) g‘oliblarini taniqli sport va madaniyat namoyondalari ishtirokida festivallar tashkil etish orqali tantanali tarzda taqdirlash ishlarini amalga oshiradi.
8. Tuman (shahar) ishchi guruhlari:
tuman (shahar)larda mahalliy chempionlar ishtirokida sport aksiyalari, konkurslar va mahorat saboqlarini tashkil etish orqali sport sinovlari targ‘ibotini tashkil etadi;
sport sinovlarida qatnashish istagini bildirgan shaxslarni sport sinovlari shartlari bilan tanishtiradi, sport sinovlarida ishtirok etuvchilar ro‘yxatini shakllantiradi va muntazam yuritadi;
tuman (shahar)larda jismoniy faollikni qo‘llab-quvvatlash va ommaviy sportni keng targ‘ib qilish uchun yetarli shart-sharoitlar yaratadi;
tuman (shahar)larda sport sinovlarining maxsus talablarini qabul qilish uchun alohida markazlarni tashkil etadi;
sport sinovlarining ixtiyoriy talablarini qabul qilish uchun sport inshootlari ro‘yxatini shakllantiradi hamda aholini yosh toifasi bo‘yicha mahallalar kesimida biriktiradi;
sport sinovlarini o‘tish joyi, biriktirilgan trener va mas’ullar to‘g‘risida ma’lumotlarni hududiy ishchi guruhlariga taqdim etib boradi;
sport sinovlarining ixtiyoriy va maxsus talablari bo‘yicha g‘oliblarni aholini yosh toifasi kesimida aniqlaydi (agar yosh toifasi bo‘yicha g‘oliblarni umumiy natijasi bir xil bo‘lganda, qur’a tashlash tarzda sport mashqlaridan biri tanlanib, qaytadan sport sinovlari olinadi va g‘olib aniqlanadi);
har bir yosh toifasi bo‘yicha o‘tkazilgan sport sinovlarining maxsus talablarini bajargan ishtirokchilar natijalari qayd etilgan bayonnomalar va videotasvirlarini uch kun muddatda hududiy ishchi guruhiga taqdim etib boradi;
sport sinovlarining (ixtiyoriy va maxsus talablarini bajargan) g‘oliblarini taqdirlash ishlarini tantanali ravishda amalga oshirish choralarini ko‘radi;
zarur hollarda sport sinovlarini takomillashtirish va bu boradagi ishlar samaradorligini oshirish yuzasidan takliflar tayyorlaydi va hududiy ishchi guruhiga kiritadi.
9. O‘zbekiston Respublikasi Turizm va sport vazirligi:
joylarda sport sinovlarini o‘tkazish davrida bildirilgan taklif va mulohazalar hamda mutaxassis va ekspertlarning xulosalarini inobatga olib, sport sinovlarining turlari va mezonlariga o‘zgartirish kiritib boradi;
sport sinovlarining sog‘lom shaxslar uchun ixtiyoriy va maxsus talab(sinov)lari hamda imkoniyati cheklangan shaxslar uchun ixtiyoriy va maxsus talab (sinov)larini tasdiqlaydi.
10. O‘zbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi:
sport sinovlarini o‘tkazishda hududiy ishchi guruhlariga ko‘maklashadi, jumladan har yili yanvar-fevral oylarida mahalla profilaktika inspektorlari tomonidan o‘z hududida istiqomat qiluvchi (doimiy yoki vaqtinchalik) uyushmagan yoshlar va aholining ro‘yxati shakllantirilishini ta’minlaydi;
O‘zbekiston Respublikasi Milliy gvardiyasi bilan hamkorlikda sport sinovlari o‘tkaziladigan, ishtirokchilar joylashadigan, ovqatlanadigan, tashrif buyuradigan joylarda va ularning atrof-hududlarida jamoat tartibini saqlash, yo‘l harakati ishtirokchilari uchun ajratilgan avtotransport vositalarini yo‘l-patrul xizmati avtomashinalari yordamida kuzatish ishlarini amalga oshiradi.
11. O‘zbekiston Respublikasi Favqulodda vaziyatlar vazirligi sport sinovlari o‘tkaziladigan joylar (maydonlar va sport inshootlari)da hamda ularning atrofida favqulodda vaziyatlarni oldini olish va yong‘in xavfsizligini ta’minlash bo‘yicha barcha zarur choralarni belgilangan tartibda amalga oshirilishini ta’minlaydi.
12. O‘zbekiston Respublikasi Sog‘liqni saqlash vazirligi:
sport sinovlarini topshirishda ishtirok etadigan shaxslarni, shu jumladan barcha davlat organlari va tashkilotlarida faoliyat yurituvchi jismoniy tarbiya va sport bilan muntazam shug‘ullanadigan shaxslarni hamda jismoniy tarbiya va sport tadbirlarini tayyorlash va o‘tkazish bo‘yicha mas’ullarni davriy ravishda tibbiy ko‘rikdan o‘tkazishni tashkil etadi;
sport sinovlarini topshirishda ishtirok etadigan shaxslarning tibbiy ko‘rik natijalarini hududiy ishchi guruhlariga taqdim etadi hamda ishtirokchilarga yuqori saviyada tibbiy xizmat ko‘rsatilishini, sport tadbirlari o‘tadigan joylarda zarur tibbiy anjomlar, dori vositalari hamda tez yordam avtomashinalari navbatchiligi tashkil etilishini ta’minlaydi.
Sanitariya-epidemiologik osoyishtalik va jamoat salomatligi xizmati sport sinovlari o‘tadigan joylarning sanitariya normalari, qoidalari va gigiyena normativlariga mos bo‘lishini ta’minlaydi.
4-bob. Aholining jismoniy tayyorgarlik darajasini baholash tartibi
13. Sport sinovlari erkaklar va ayollar uchun alohida hamda yosh guruhlari bo‘yicha yiliga bir marta o‘tkaziladi.
Bunda, sport sinovlarini topshiruvchi har bir shaxsning natijalari “Jismoniy tayyorgarlik darajasi” sport sinovlarining maxsus veb-saytiga kiritib boriladi.
14. Sport sinovlari ixtiyoriy va maxsus talablardan iborat.
15. Ixtiyoriy talablar murakkablik darajasi asosida quyidagi jismoniy sifatlarni rivojlantirishga qaratilgan:
tezlik va kuchlanish imkoniyatlarining rivojlanish darajasi;
harakatlarni muvofiqlashtiruvchi qobiliyatining rivojlanish darajasi;
egallagan amaliy ko‘nikmalarining rivojlanish darajasi.
16. Maxsus talablar murakkablik darajasi asosida quyidagi jismoniy sifatlarni rivojlantirishga qaratilgan:
chidamlilik imkoniyatlarining rivojlanish darajasi;
kuch imkoniyatlarining rivojlanish darajasi;
egiluvchanlik imkoniyatlarining rivojlanish darajasi.
tezlik imkoniyatlarining rivojlanish darajasi.
17. Sport sinovlarining turlari va mezonlari respublika aholisining turli yosh guruhlari (7 yosh va undan katta yoshlilar) jismoniy tayyorgarligi darajasini aniqlaydi.
18. Sport sinovlari quyidagi 11 ta yosh toifasidagi guruhga bo‘linadi:
1-guruh — 7-8 yosh;
2-guruh — 9-10 yosh;
3-guruh — 11-12 yosh;
4-guruh — 13 — 15 yosh;
5-guruh — 16-17 yosh;
6-guruh — 18 — 29 yosh;
7-guruh — 30 — 39 yosh;
8-guruh — 40 — 49 yosh;
9-guruh — 50 — 59 yosh;
10-guruh — 60 — 69 yosh;
11-guruh — 70 yosh hamda undan katta yoshdagi shaxslar.
19. Sport sinovlarini o‘tkazish, g‘olib va sovrindorlarni rag‘batlantirish hamda sport sinovlari yakunlarini umumlashtirish mazkur Nizomga ilovada keltirilgan Aholining jismoniy tayyorgarlik darajasini baholashni tashkil etish va o‘tkazish sxemasiga muvofiq quyidagi bosqichlarda amalga oshiriladi:
1-bosqich — har yili yanvar oyida tuman (shahar) profilaktika inspektorlari, trenerlar va jismoniy tarbiya o‘qituvchilari tomonidan 7 yosh va undan katta yoshli fuqarolar orasidan yosh toifalari bo‘yicha sport sinovlarida ishtirok etadigan ishtirokchilar ro‘yxati mahallalar kesimida shakllantiriladi;
2-bosqich — har yili fevral oyida tuman (shahar) oilaviy poliklinika shifokorlari va tuman (shahar) ishchi guruhlari tomonidan sport sinovlarida ishtirok etuvchilar tibbiy ko‘rikdan o‘tkaziladi hamda sport sinovlarini topshirish uchun ishtirokchi arizasi to‘ldiriladi;
3-bosqich — har yili mart — noyabr oylarida beshta yo‘nalishda hududlarga biriktirilgan trenerlar, jismoniy tarbiya o‘qituvchilari, tuman (shahar) ishchi guruhi va hududiy ishchi guruhi vakillari tomonidan sport sinovi ishtirokchilaridan sport sinovlari (ixtiyoriy va maxsus talablar bo‘yicha) quyidagi tartibda qabul qilinadi:
a) 1-yo‘nalish (mart-aprel oylarida) — 7 yoshdan 17 yoshgacha;
b) 2-yo‘nalish (aprel-may) oylarida — 18 yoshdan 29 yoshgacha;
g) 4-yo‘nalish (oktabr-noyabr oylarida) — 50 yosh va undan katta yoshdagi shaxslardan;
d) 5-yo‘nalish (noyabr oyida) — davlat organlari va tashkilotlarida faoliyat yuritayotgan xodimlardan;
4-bosqich — har yili may — dekabr oylarida beshta yo‘nalishda tuman (shahar) va hududiy ishchi guruhlari tomonidan sport sinovlarining maxsus talablarini bajargan ishtirokchilar quyidagicha rag‘batlantirilib boriladi:
a) 1-yo‘nalish (may oyida) — 7 yoshdan 17 yoshgacha;
b) 2-yo‘nalish (iyun oyida) — 18 yoshdan 29 yoshgacha;
g) 4-yo‘nalish (noyabr oyida) — 50 yosh va undan katta yoshdagi shaxslar;
d) 5-yo‘nalish dekabr oyining birinchi haftasida davlat organlari va tashkilotlarida faoliyat yuritayotgan xodimlar.
Ixtiyoriy talablarni bajargan ishtirokchilarni rag‘batlantirish yosh toifalar bo‘yicha sport sinovlari tugashi bilan uch kun muddat ichida o‘tkaziladi;
5-bosqich — har yili dekabr oyining ikkinchi o‘n kunligida tuman (shahar) va hududiy ishchi guruhlari rahbarlari yil yakunlari bo‘yicha amalga oshirgan ishlari to‘g‘risidagi hisobotlarini Sport sinovlarining o‘tkazilishini ta’minlash bo‘yicha respublika komissiyasiga taqdim etadi;
6-bosqich — har yili dekabr oyining uchinchi o‘n kunligida Sport sinovlarining o‘tkazilishini ta’minlash bo‘yicha respublika komissiyasi tomonidan tuman (shahar), hududiy ishchi guruhlari rahbarlari yil yakunlari bo‘yicha amalga oshirgan ishlari to‘g‘risidagi hisobotlar umumlashtiriladi va Vazirlar Mahkamasiga taqdim etiladi.
20. O‘zbekiston Respublikasi Milliy gvardiyasi, Davlat xavfsizlik xizmati, Mudofaa vazirligi, Favqulodda vaziyatlar vazirligi, Ichki ishlar vazirligi tizimidagi barcha tashkilotlarning rahbar va xodimlari, instruktorlari, trenerlari, kursantlari, o‘quvchilari, sportchilari (sportchi pasporti yoki sport unvonlari va toifalariga ega shaxslar), shuningdek Turizm va sport vazirligi tizimidagi barcha sport ta’lim muassasalarining trenerlari, sportchi o‘quvchilari, shuningdek sportchilari (sportchi pasporti yoki sport unvonlari va toifalariga ega shaxslar) uchun sport sinovlari talablari tegishli sport federatsiya (assotsiatsiya)lari bilan birgalikda alohida ishlab chiqiladi va kelishilgan holda Turizm va sport vazirligi tomonidan tasdiqlanadi.
Bunda, sport sinovlari ushbu bandning birinchi xatboshisida ko‘rsatilgan tashkilotlarning har biri bo‘yicha alohida tartibda, sport turlari bo‘yicha federatsiya (assotsiatsiya)larning mutaxassislari biriktirilgan holda, belgilangan muddatlarda o‘tkaziladi hamda natijalari qayd etilib, rag‘batlantirish ishlari amalga oshiriladi.
21. Davlat organlari va tashkilotlarida mehnat faoliyatini olib borayotgan, oxirgi besh yilda sport toifalari va unvonlariga, sport ustaligiga nomzod va sport ustasi bo‘lgan shaxslarning maxsus sport sinovlari natijalari mazkur Nizomning 20-bandida nazarda tutilgan shaxslarning maxsus sport sinovlari natijalari bilan birgalikda umumlashtiriladi.
22. Sport sinovlarida ishtirok etuvchilar ro‘yxati shakllantirilayotganda qatnashish istagini bildirgan shaxslar ixtiyoriy ravishda tuman (shahar) hokimliklarida tuzilgan ishchi guruhga ariza (yozma yoki elektron tarzda) bilan murojaat qiladi (arizada ixtiyoriy yoki maxsus talablarni bajarishi aniq ko‘rsatiladi) va sog‘lig‘i yuzasidan tegishli ma’lumotnomani (imkoniyati cheklangan shaxslar uchun majburiy) taqdim qiladi.
23. Jismoniy imkoniyatlari cheklangan shaxslar uchun mazkur sport sinovlarining turlari va mezonlari (ixtiyoriy hamda maxsus talablarini bajarish) asosida, ota-onalar, vasiylar ishtirokida ixtiyoriy ravishda hamda shifokor tavsiyalari va qat’iy nazorati ostida o‘tkaziladi.
24. Maxsus talablarni bajarish istagini bildirgan ishtirokchilardan sport sinovlarini qabul qilish natijalari bayonnoma bilan rasmiylashtiriladi. Mazkur jarayonlar tuman (shahar) ishchi guruhlari tomonidan to‘liq videotasvirga olinadi, videotasvirga olinmagan holatlar inobatga olinmaydi.
Har bir tuman miqyosida 11 ta yosh toifasiga (erkaklar va ayollar alohida) ko‘ra, eng yuqori natija qayd etgan (1, 2 va 3-o‘rinni egallagan) shaxslar (erkaklar va ayollar alohida) g‘olib va sovrindor deb topiladi.
25. Quyidagi holatlarda sport sinovlarini topshirishga yo‘l qo‘yilmaydi:
sog‘lig‘i holatiga ko‘ra ro‘yxatda turuvchi shaxslar;
homiladorlik va tug‘ish ta’tilida bo‘lganlar.
26. Quyidagi holatlarda sport sinovlarida qo‘lga kiritilgan natijalar bekor qilinadi:
jismoniy va yuridik shaxslarning ishonchli (asosli) murojaatlari;
ishtirokchilarning natijalari qayd etilgan bayonnomalar va videotasvirlarni ko‘rib chiqish asosida;
dopingga qarshi qoidalarning buzilishi, taqiqlangan moddalardan foydalanish aniqlanganda.
Dopingga qarshi qoidalarning buzilishi, taqiqlangan moddalardan foydalanish holatlari hududiy ishchi guruhlarining talabnomalari asosida O‘zbekiston Respublikasi Milliy antidoping agentligi tomonidan berilgan xulosalarga asoslanadi.
(26-bandning beshinchi xatboshisi O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2026-yil 5-fevraldagi 45-sonli qarori tahririda — Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi, 06.02.2026-y., 09/26/45/0153-son)
27. Sport sinovlarini o‘tkazish bilan bog‘liq shikoyatlarni ko‘rib chiqish uchun Turizm va sport vazirligi hamda hududiy ishchi guruhlari qarori asosida malakali mutaxassislardan (trenerlar, jismoniy tarbiya va sport sohasi vakillari hamda jamoatchilik vakillaridan) iborat besh kishidan kam bo‘lmagan toq sonli tarkibda appelyatsiya komissiyasi tuziladi.
28. Sport sinovlari natijalaridan norozi bo‘lgan shaxslar sinov natijalari e’lon qilingan kundan keyin bir ish kuni ichida appelyatsiya komissiyasiga yozma ariza bilan murojaat qilishi hamda uni ko‘rib chiqishda ishtirok etishi lozim.
Murojaat davlat tilida va boshqa tillarda berilishi, murojaat etuvchining elektron pochta manzili, aloqa telefoni ko‘rsatilishi mumkin.
29. Apellyatsiya komissiyasi ariza qabul qilingan kundan boshlab uch ish kuni ichida arizani va sport sinovlari natijalarini ko‘rib chiqib, hududiy ishchi guruhga yozma xulosa topshiradi. Bunda, masala murojaat etuvchi ishtirokida ko‘rib chiqilishi shart.
30. Hududiy ishchi guruhi tomonidan ko‘rib chiqish natijalariga ko‘ra qaror qabul qilinadi, bu haqda murojaat qiluvchiga darhol yozma yoki elektron shaklda xabar qilinadi. Murojaatga javobni hududiy ishchi guruhi rahbari, u bo‘lmagan taqdirda esa ishchi guruhi rahbari o‘rinbosari va Apellyatsiya komissiyasi raisi imzolaydi.
5-bob. G‘olib va sovrindorlarni taqdirlash
31. Sport sinovlarining maxsus talablarini bajargan g‘olib va sovrindorlar barcha 11 ta yosh toifaning har bir yosh toifasida (erkaklar va ayollar alohida) faqat bir marta I, II va III darajali “Jismoniy tayyorgarlik darajasi” ko‘krak nishonlari va qimmatbaho sovg‘alar bilan taqdirlanadi.
Bunda, bir yosh toifasida (erkaklar va ayollar) maxsus talablarni takroran bajargan ishtirokchilarga ko‘krak nishonlari (guvohnomasi) berilmaydi, ularning qayd etgan natijalari bo‘yicha Respublika komissiyasining qaroriga asosan O‘zbekiston Respublikasi turizm va sport vazirining buyrug‘iga muvofiq bir yosh toifasida qo‘lga kiritilgan ko‘krak nishoni guvohnomasiga egallagan o‘rni qayd etiladi hamda faxriy yorliqlar, shuningdek, qimmatbaho sovg‘alar bilan rag‘batlantiriladi.
Sport sinovlarining ixtiyoriy talablarini bajargan g‘olib va sovrindorlarga ko‘krak nishonlari berilmaydi, ular tashkilotchilar tomonidan faxriy yorliqlar va esdalik sovg‘alari bilan rag‘batlantiriladi.
32. Sport sinovlari o‘tkazib bo‘linganidan keyin maxsus talablarni bajargan ishtirokchilar natijalari bo‘yicha bir oy muddat ichida g‘olib va sovrindorlar Respublika komissiyasining I, II va III darajali “Jismoniy tayyorgarlik darajasi” ko‘krak nishonlari bilan taqdirlash hamda mos o‘rniga va darajasiga qarab tegishli sport toifalari va unvonlari berilishi to‘g‘risidagi qarori qabul qilinadi.
Maxsus talablarni bajargan g‘olib va sovrindorlarni faxriy yorliqlar, shuningdek, qimmatbaho sovg‘alar bilan rag‘batlantirish tuman (shahar) hududiy ishchi guruhlari tomonidan tantanali ravishda tashkil etiladi.
Sport sinovlarining ixtiyoriy talablarini bajargan ishtirokchilarning yakuniy natijalariga ko‘ra g‘olib va sovrindorlarni musobaqalar tugashi bilan faxriy yorliqlar, esdalik sovg‘alari bilan rag‘batlantirish hududiy ishchi guruhlar tomonidan tantanali ravishda tashkil etiladi.
33. Yosh ko‘rsatkichlaridan kelib chiqib, sport sinovlarining maxsus talablarini muvaffaqiyatli bajargan shaxslar bir yil mobaynida quyidagi imtiyozlar va rag‘batlantirishlardan foydalanadi:
g‘olib va sovrindorlar (1, 2 va 3-o‘rin) safarbarlik chaqiruvi rezervidagi harbiy xizmat to‘lovining 50 foizini chegirma bilan to‘laydi va muddatli harbiy xizmatga birinchilar qatorida ustunlik bilan yuboriladi;
g‘oliblar (1-o‘rin) “Temurbeklar maktabi”ga test sinovlarisiz tanlovdan tashqari o‘qishga qabul qilinadi;
g‘olib va sovrindorlar (1, 2 va 3-o‘rin) davlat tuman (shahar) ko‘p tarmoqli tibbiyot muassasasida bir martalik bepul chuqurlashtirilgan tibbiy ko‘rikdan o‘tadi;
g‘oliblarga (1-o‘rin) umumiy foydalanishdagi davlat yo‘lovchi tashish shahar transportida bepul hamda hududlararo harakatlanishda 50 foiz chegirmali to‘lov bilan imtiyozli yurish imkoniyatini taqdim etadi (bundan taksi, shu jumladan yo‘nalishli taksi mustasno);
g‘olib va sovrindorlarning (1, 2 va 3-o‘rin) farzandlari o‘zlari yashayotgan joydagi umumta’lim maktabi, maktabgacha ta’lim tashkilotlari, shuningdek, yozgi sog‘lomlashtirish oromgohlariga navbatsiz joylashtiriladi;
g‘olib va sovrindorlarga (1, 2 va 3-o‘rin) ish joyi hisobidan dam olish maskanlari va sanatoriylarga bepul yo‘llanmalar taqdim etiladi;
g‘olib va sovrindorlarga (1, 2 va 3-o‘rin) respublika miqyosida ishga yoki o‘qishga qabul qilinishida jismoniy tayyorgarlik talab etiladigan imtihon (oliy ta’lim muassasalari sport yo‘nalishlaridan tashqari), sinov, amaliy mashg‘ulotlarda ustunlik (imtihonda maksimal ball yoki amaliy mashg‘ulotlardan ozod qilinishi) beriladi.
34. Sport sinovlarining maxsus talablarini topshirish jarayonida rekordlar aniqlanadi hamda muntazam ravishda ommaviy axborot vositalari va Internet jahon axborot tarmog‘i orqali e’lon qilinib boriladi.
35. Sport sinovlarini tashkil etishda faollik ko‘rsatgan sport va boshqa soha vakillari, hududiy ishchi guruh rahbar va a’zolari, trener va jismoniy tarbiya fani o‘qituvchilari, shuningdek, sport sinovlarining maxsus talablarini 4 ta yosh toifasidagi guruh bo‘yicha topshirib, I, II va III darajali ko‘krak nishonlaridan birini qo‘lga kiritgan shaxslar “Jismoniy tarbiya va sport a’lochisi” ko‘krak nishoniga, 6 ta (va undan ko‘p) yosh toifasidagi guruh bo‘yicha topshirib I, II va III darajali ko‘krak nishonlaridan birini qo‘lga kiritgan shaxslar “Sog‘lom avlod uchun”, “Salomatlik”, “Sog‘lom turmush” orden va medallari hamda boshqa davlat mukofotlariga Turizm va sport vazirligi, shuningdek, manfaatdor davlat organlari va tashkilotlari tomonidan tavsiya etiladilar.
36. Sport sinovlarining maxsus talablarini bajargan O‘zbekiston Respublikasi fuqarosi bo‘lmagan shaxslar ham I, II va III darajali ko‘krak nishonlari bilan belgilangan tartibda taqdirlanishi mumkin.
6-bob. Sport sinovlarini o‘tkazish va tashkil etish bilan bog‘liq sarf-xarajatlar
37. Sport sinovlarini o‘tkazish bilan bog‘liq xarajatlar — Turizm va sport vazirligi hamda tegishli davlat organlari va tashkilotlarining, Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar, Toshkent shahar va tuman (shahar) hokimliklarining budjet va budjetdan tashqari mablag‘lari hamda jismoniy va yuridik shaxslarning homiylik xayriyalari hisobidan amalga oshiriladi.
38. Turizm va sport vazirligi tomonidan har yili I, II va III darajali “Jismoniy tayyorgarlik darajasi” ko‘krak nishonlarini tayyorlash va tarqatish, g‘olib va sovrindorlarga beriladigan esdalik sovg‘alarini xarid qilish, O‘zbekistonda “Jismoniy tayyorgarlik darajasi” sport sinovlarining rekordlari nomli tahliliy maxsus kitobini chop etish bilan bog‘liq xarajatlar — Sport va ommaviy-jismoniy tarbiya tadbirlarining respublika kalendar rejasida nazarda tutilgan mablag‘lar doirasida qoplanadi.
7-bob. Yakunlovchi qoida
39. Mazkur Nizom talablari buzilishida aybdor bo‘lgan shaxslar qonunchilikka muvofiq javob beradilar.
Aholining jismoniy tayyorgarlik darajasini baholash tizimi bo‘yicha sport sinovlarini tashkil etish va o‘tkazish to‘g‘risidagi nizomga
ILOVA
Aholining jismoniy tayyorgarlik darajasini baholashni tashkil etish va o‘tkazish
SXEMASI
Bosqichlar
Ishtirokchilar yosh toifalari
Chora-tadbirlar
Amalga oshirish muddati
Mas’ullar
I. Ishtirokchilarni tanlab olish
1-bosqich
7 yosh va undan katta yoshlilar
Ishtirokchilar ro‘yxatini mahallalar kesimida shakllantirish
Yanvar oyi
Tuman (shahar) profilaktika inspektorlari, trenerlar va jismoniy tarbiya o‘qituvchilari
2-bosqich
7 yosh va undan katta yoshlilar
Tibbiy ko‘rikdan o‘tkazish hamda ishtirokchi arizasini to‘ldirish
Fevral oyi
Oilaviy poliklinika shifokorlari, tuman (shahar) ishchi guruhlari
II. Sport sinovlarini o‘tkazish
3-bosqich
1-yo‘nalish
(7 yoshdan 17 yoshgacha)
Jismoniy tayyorgarlik darajasi sport sinovlarini (ixtiyoriy va maxsus talablar bo‘yicha) o‘tkazish
Mart-aprel oylari
Biriktirilgan trenerlar, jismoniy tarbiya o‘qituvchilari, tuman (shahar) ishchi guruhi vakillari, hududiy ishchi guruhi vakillari
IV. Sport sinovlari yakunlarini tahlil qilish va yakuniy hisobotlarni tayyorlash
5-bosqich
Tuman (shahar), hududiy ishchi guruhlari
Yil yakunlari hisobotini tahlil qilish va Respublika komissiyasiga taqdim etish
Dekabr oyining 2-o‘n kunligi
Tuman (shahar), hududiy ishchi guruhlari rahbarlari
6-bosqich
Respublika komissiyasi
Yil yakunlari hisobotini tahlil qilish va Vazirlar Mahkamasiga taqdim etish
Dekabr oyining 3-o‘n kunligi
Respublika komissiyasi, davlat organlari va tashkilotlari
* O‘zbekiston Respublikasi Milliy gvardiyasi, Davlat xavfsizlik xizmati, Mudofaa vazirligi, Favqulodda vaziyatlar vazirligi, Ichki ishlar vazirligi tizimidagi barcha tashkilotlarning rahbar va xodimlari, instruktorlari, trenerlari, kursantlari, o‘quvchilari, sportchilar (sportchi pasporti yoki sport unvonlari va toifalariga ega shaxslar), shuningdek, Turizm va sport vazirligi tizimidagi barcha sport ta’lim muassasalarining trenerlari, sportchi o‘quvchilari, shuningdek sportchilar (sportchi pasporti yoki sport unvonlari va toifalariga ega shaxslar);
** ixtiyoriy talablarni bajargan ishtirokchilarni rag‘batlantirish sport sinovlari tugashi bilan 3 kun muddat ichida o‘tkaziladi.
Vazirlar Mahkamasining 2022-yil 15-yanvardagi 23-son qaroriga
2-ILOVA
“Jismoniy tayyorgarlik darajasi”ko‘krak nishonining
TAVSIFI
“Jismoniy tayyorgarlik darajasi” ko‘krak nishoni 3 ta darajali bo‘lib, I darajali ko‘krak nishoni — oltin rangda, II darajali ko‘krak nishoni — kumush rangda va III darajali ko‘krak nishoni — bronza rangda. Ko‘krak nishonining ikki tomonlama teshigi mavjud bo‘lib, ustki kiyimga kapalaksimon qadag‘ich bilan taqiladi.
Ko‘krak nishoni diametri 3 santimetrli doira shaklida bo‘lib, “SAM 1 — 4” eritmasidan tayyorlanadi. Ko‘krak nishonining qalinligi 2 millimetr.
Qirralarning atrofida xira to‘q kul rang doirasimon 0,35 sm qalinlikdagi qabariq fonida, tepa qismida, 0,14 sm o‘lchamdagi harflar bilan “JISMONIY TAYYORGARLIK DARAJASI”, pastki qismida “O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI” yozuvi mavjud. Birinchi qabariq diametri 3 sm, ikkinchi qabariq diametri 2,4 sm, emali esa 0,3 sm.
Ko‘krak nishonining old tomoni o‘rta qismida 1,1 diametrlik doira ichida 0,48 sm. o‘lchamdagi “I” raqami va raqam atrofida dafna gulchambari joylashgan. o‘rta qismidagi doira tepa qismida dafna novdasi joylashgan.
O‘rtadagi doira tagida 0,58 sm o‘lchamdagi 5 ta doirasimon piktogrammalar joylashgan. Piktogrammalarning birinchisida suzuvchi, ikkinchisida yuguruvchi, uchinchisida press mashqini bajaruvchisi, to‘rtinchisida yerdan qo‘lda gavdasini ko‘tarish mashqini bajaruvchisi va beshinchisida turnikda tortilish mashqini bajaruvchisi tasvirlangan.
“Jismoniy tayyorgarlik darajasi”ko‘krak nishoni
Vazirlar Mahkamasining 2022-yil 15-yanvardagi 23-son qaroriga
3-ILOVA
“Jismoniy tayyorgarlik darajasi” ko‘krak nishoni guvohnomasining tavsifi
“Jismoniy tayyorgarlik darajasi” ko‘krak nishoni guvohnomasi 100x70 millimetr o‘lchamdagi to‘rtburchak shaklida bo‘lib, 350 g/kv.m qalinlikdagi ofset qog‘ozdan tayyorlanadi.
Guvohnomaning tashqi tomoni moviy rangda bo‘lib, uning chegara qismidan 5 millimetr oraliqda eni 3 millimetr qalinlikda ichki to‘rtburchak shaklida bo‘lgan to‘q ko‘k rangli hoshiya bilan o‘ralgan.
Guvohnomaning ustki qismi markazda ““Jismoniy tayyorgarlik darajasi” ko‘krak nishoni GUVOHNOMASI” (“Times new Roman Bolt” shrifti, 17-kegl) so‘zlari yozilgan. Yozuvlar zarhal rangda aks ettirilgan.
Guvohnomaning ikkinchi tomoni oq rangda bo‘lib, 5 millimetr oraliqda eni 3 millimetr qalinlikda ichki to‘rtburchak shaklida bo‘lgan to‘q ko‘k rangli hoshiya bilan o‘ralgan.
Guvohnomaning ikkinchi chap tomoni markazida “Jismoniy tayyorgarlik darajasi” ko‘krak nishonining tegishli darajasiga oid rasmi qo‘yilgan.
Guvohnomaning ikkinchi o‘ng tomoni yuqori qismi chekkasidan 12 millimetr pastda kirill alifbosida katta harflarda “GUVOHNOMA t/r. ____” (“Times new Roman Bolt” shrifti, 12-kegl) so‘zlari yozilgan.
So‘zlardan 15 millimetr pastda taqdirlanadigan shaxsning familiyasi, ismi va otasining ismini qayd etish uchun oralig‘i 8 millimetrli uchta chiziq tortilgan.
Undan 5 millimetr pastda markazda “O‘zbekiston Respublikasi Turizm va sport vazirligining” (“Times new Roman Bolt” shrifti, 17-kegl) so‘zlari yozilgan.
Undan 5 millimetr pastda markazda ““20__y. “____” ______dagi ___-sonli buyrig’iga asosan ____-darajadagi ko‘krak nishoni bilan taqdirlanadi”” (“Times new Roman Bolt” shrifti, 12-kegl) so‘zlari yozilgan.
Undan 15 millimetr pastda chap tarafda “Vazir” so‘zi (“Times new Roman Bolt” shrifti, 12-kegl), undan 7 millimetr pastda chap tarafda “M.O‘.” so‘zi (“Times new Roman Bolt” shrifti, 12-kegl) yozilgan.
“Jismoniy tayyorgarlik darajasi” sport sinovlari ko‘krak nishoni guvohnomasi
Vazirlar Mahkamasining 2022-yil 15-yanvardagi 23-son qaroriga
4-ILOVA
Vazirlar Mahkamasining 2013-yil 30-dekabrdagi 346-son qarori bilan tasdiqlangan Sport turlari bo‘yicha O‘zbekiston Respublikasi terma jamoalari a’zolari bo‘lgan sportchilarni tayyorlash uchun jalb etilgan xorijiy mutaxassislarning ish shart-sharoitlari to‘g‘risidagi nizomga kiritilayotgan o‘zgartirishlar va qo‘shimcha
“xorijiy mutaxassis mehnatiga har oylik haq to‘lashning mo‘ljallanayotgan summasi (shartnoma (kontrakt) tuzilgan kundagi mehnatga haq to‘lashning eng kam miqdorining 50 baravarigacha miqdorda, har oylik haq to‘lashning miqdori tomonlar tuzgan shartnoma (kontrakt) bilan aniqlanadi) mavjud bo‘ladi”.
“16. Xorijiy mutaxassisning mehnatiga haq to‘lash uchun budjet mablag‘lari ajratishning maqsadga muvofiqligi to‘g‘risida qaror qabul qilingan taqdirda Ekspert komissiyasi bir vaqtning o‘zida ushbu mablag‘lar miqdorini belgilaydi (shartnoma (kontrakt) tuzilgan kundagi mehnatga haq to‘lashning eng kam miqdorining 50 baravarigacha). Bunda:”.
3.Quyidagi mazmundagi 171-band bilan to‘ldirilsin:
“171. Ish beruvchi tomonidan taklif etilgan xorijiy mutaxassisning mehnatiga haq to‘lash miqdori mehnatga haq to‘lashning eng kam miqdorining 50 baravaridan ko‘p bo‘lgan taqdirda, Olimpiya va Paralimpiya o‘yinlariga O‘zbekiston sportchilarini tayyorlash bo‘yicha tuzilgan Respublika komissiyasi raisining ruxsati bilan Davlat budjetidan qo‘shimcha moliyalashtirishga ruxsat beriladi”.