1.13.00.00.00 Taʼlim. Fan. Madaniyat / 13.03.00.00 Madaniyat / 13.03.11.00 Adabiyot. Kutubxona ishi]
[TSZ:
1.Ijtimoiy-madaniy masalalar / Madaniyat]
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining
qarori
2020 — 2025-yillarda kitobxonlik madaniyatini rivojlantirish va qoʻllab-quvvatlash milliy dasturini tasdiqlash toʻgʻrisida
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 2-martdagi PF-5953-son Farmoni bilan tasdiqlangan 2017 — 2021-yillarda Oʻzbekiston Respublikasini rivojlantirishning beshta ustuvor yoʻnalishi boʻyicha Harakatlar strategiyasini “Ilm, maʼrifat va raqamli iqtisodiyotni rivojlantirish yili”da amalga oshirishga oid Davlat dasturi ijrosini taʼminlash maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi:
1. Quyidagilar:
2020 — 2025-yillarda kitobxonlik madaniyatini rivojlantirish va qoʻllab-quvvatlash milliy dasturi (keyingi oʻrinlarda — Dastur) 1-ilovaga muvofiq;
2020 — 2025-yillarda kitobxonlik madaniyatini rivojlantirish va qoʻllab-quvvatlash milliy dasturini 2020-2021-yillarda amalga oshirish boʻyicha “yoʻl xaritasi” 2-ilovaga muvofiq tasdiqlansin.
2. Quyidagilar Dasturni amalga oshirishning ustuvor yoʻnalishlari etib belgilansin:
aholi, avvalo, yoshlarning maʼnaviy-maʼrifiy, badiiy-estetik talablariga javob beradigan kitoblarni yuksak sifat bilan chop etish, nashriyotlar va ijodkorlar faoliyatiga koʻmaklashish, bolalarga moʻljallangan adabiyotlarni chop etishni qoʻllab-quvvatlash;
milliy va jahon adabiyotining eng sara namunalarini tarjima qilish, mutolaa madaniyatini yuksaltirish, respublikaning olis hududlarida va yoshga doir kitobxonlik madaniyatini rivojlantirish;
kitob savdosini tashkil etish tartiblarini soddalashtirish, yangi nashr etilgan kitoblarni yetkazish va axborot manbalarini tarqatish tizimini takomillashtirish;
kitob yetkazib beruvchilarni zamonaviy ijtimoiy ehtiyojlarga moslashtirish, infratuzilmani yaxshilash, axborot-kutubxona markazlarini chop etiladigan bosma nashrlar va ularning elektron nusxalari bilan toʻldirib borish, elektron kitoblar yaratish, kitoblarni raqamlashtirish va elektron kataloglarni tuzish hamda tizimli ravishda yangilab borish;
aholining kitobxonlik darajasi va kitobga qiziqishini tizimli oʻrganib borish, kitobxonlik madaniyatini rivojlantirishga qaratilgan loyiha va tanlovlarni tashkil etish, kutubxonachi kadrlar salohiyatini oshirish;
xorijiy asarlarga onlayn buyurtma berish, ularni respublika hududiga olib kelish va tarqatish tizimini hamda kitobxonlik madaniyatini rivojlantirish boʻyicha xalqaro hamkorlikni kengaytirish.
3. Belgilansinki, Dastur quyidagilarni nazarda tutuvchi uch bosqichda amalga oshiriladi:
birinchi bosqich — 2020-2021-yillarda kitobxonlik madaniyatini rivojlantirish boʻyicha tashkiliy-huquqiy mexanizmlarni takomillashtirish chora-tadbirlarini amalga oshirish;
ikkinchi bosqich — 2022-2023-yillarda kitobxonlikka oid infratuzilmani mustahkamlash;
uchinchi bosqich — 2024-2025-yillarda yoshlarning kitobxonlik madaniyatini jadal rivojlantirish, ularning intellektual salohiyati oʻsishi hisobiga inson kapitali sifatini yaxshilash.
4. Quyidagilar Dastur ijrosini moliyalashtirish manbalari etib belgilansin:
masʼul ijrochilarning budjet va budjetdan tashqari mablagʻlari;
jismoniy va yuridik shaxslarning homiylik xayriyalari;
xalqaro moliya tashkilotlari, xorijiy davlatlar va boshqa donorlar kreditlari (qarzlari), grantlari va texnik koʻmaklashish mablagʻlari;
qonunchilik hujjatlarida taqiqlanmagan boshqa manbalar.
(4-bandning beshinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2022-yil 4-apreldagi 153-sonli qarori tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 05.04.2022-y., 09/22/153/0266-son)
5. Oʻzbekiston Respublikasi Yoshlar ishlari agentligi Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasi huzuridagi Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi hamda manfaatdor vazirliklar va idoralar bilan birgalikda Dasturni amalga oshirish boʻyicha keyingi yillarga (har ikki yilda) moʻljallangan “yoʻl xaritalari”ni tasdiqlash uchun Vazirlar Mahkamasiga kiritib borsin.
6. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasi huzuridagi Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi, Yoshlar ishlari agentligi, Madaniyat vazirligi va Oʻzbekiston Yozuvchilar uyushmasining Oʻzbekiston Respublikasida 2021-yildan boshlab har yili aprel oyining birinchi haftasini “Kitobxonlik haftaligi” etib belgilash toʻgʻrisidagi taklifi maʼqullansin.
7. Oʻzbekiston Milliy teleradiokompaniyasi, Oʻzbekiston Milliy axborot agentligi va boshqa ommaviy axborot vositalariga Dasturda belgilangan chora-tadbirlarning amalga oshirilishini keng yoritib borish tavsiya etilsin.
8. Manfaatdor vazirliklar va idoralar Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi bilan birgalikda har yili xarajatlar smetasini shakllantirishda ajratiladigan budjet mablagʻlari doirasida Dasturni amalga oshirish uchun mablagʻlar nazarda tutilishini taʼminlasin.
9. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining ijtimoiy rivojlantirish masalalari boʻyicha oʻrinbosari B.A. Musayev zimmasiga yuklansin.
Oʻzbekiston Respublikasining Bosh vaziri A. ARIPOV
Toshkent sh.,
2020-yil 14-dekabr,
781-son
Vazirlar Mahkamasining 2020-yil 14-dekabrdagi 781-son qaroriga 1-ILOVA
2020 — 2025-yillarda kitobxonlik madaniyatini rivojlantirish va qoʻllab-quvvatlash
MILLIY DASTURI
Oʻzbekiston “Milliy tiklanishdan — milliy yuksalish sari” tamoyili asosida taraqqiyotning yangi bosqichiga qadam qoʻydi. Yangi davr shiddati jamiyat hayotida ezgu qadriyat va anʼanalarni qaror toptirishga, xususan, xalqimiz, ayniqsa, yosh avlodning maʼnaviy-intellektual salohiyati, ongu tafakkuri va dunyoqarashini yuksaltirishda, ona Vatani va xalqiga muhabbat va sadoqat tuygʻusi bilan yashaydigan barkamol shaxsni tarbiyalashda kitobxonlik madaniyatini oshirish alohida ahamiyat kasb etmoqda.
Yoshlarda kitob oʻqish koʻnikmasi shakllansa, kamoloti yoʻlida qolgan barcha amallarni kitobning oʻzi oʻrgatadi.
2020 — 2025-yillarga moʻljallangan kitobxonlik madaniyatini rivojlantirish va qoʻllab-quvvatlash milliy dasturi (keyingi oʻrinlarda — Dastur) Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi, “Yoshlarga oid davlat siyosati toʻgʻrisida”, “Axborot-kutubxona faoliyati toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi qonunlari, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining farmonlari, qarorlari va Hukumat qarorlari hamda boshqa qonun hujjatlari hamda xalqaro huquqning umumeʼtrof etilgan normalariga muvofiq tayyorlangan.
Dasturda kitobxonlik sohasidagi milliy va ilgʻor xorijiy tajriba tahlili asosida Oʻzbekistonda kitobxonlik madaniyatini rivojlantirish va qoʻllab-quvvatlashni yangi bosqichga olib chiqish, kitob mahsulotini yaratish, chop etish, yetkazib berish, kitobxonlikni ommalashtirish, ilmiy-metodik taʼminlash, kadrlar tayyorlash, kitobxonlik infratuzilmasini boshqarish bilan bogʻliq masalalar qamrab olingan.
Dasturning ishlab chiqilishi va amalga oshirilishi, aholi, ayniqsa oʻsib kelayotgan yosh avlodning taʼlim-tarbiyasi, dunyoqarashi, kitobxonlik madaniyati shakllanishida katta ahamiyat kasb etib, mamlakatni ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishining muhim omili sifatida xizmat qiladi.
1-bob. Dasturning maqsadlari, vazifalari va asosiy tamoyillari
Dasturning maqsadi — kitobxonlik madaniyatini rivojlantirish, ijodkorlar, noshirlar va kitob tarqatuvchilar faoliyatini qoʻllab-quvvatlash tizimini izchil va samarali tashkil etish orqali faol kitobxonlar safini kengaytirish, aholi, ayniqsa, yosh avlodning intellektual salohiyatini oshirishdan iborat.
Dasturni amalga oshirishda quyidagi asosiy vazifalar belgilab olindi:
kitobxonlikni rivojlantirish va qoʻllab-quvvatlashning tarmoqlararo ilmiy-metodik asoslarini ishlab chiqish, normativ-huquqiy hujjatlar bazasini takomillashtirish;
kitobxonlik sohasidagi infratuzilmani (kutubxonalar, axborot-resurs markazlari, kitob doʻkonlarini) rivojlantirish, moddiy-texnika bazasini mustahkamlash;
kitob mahsulotlarini chop etish va tarqatish, yangi asarlarni yaratish, tarjima qilish va mualliflarni ragʻbatlantirishning kompleks chora-tadbirlarini amalga oshirish;
noshirlik, matbaa, axborot-kutubxona va kitob savdosi tashkilotlarining samarali faoliyati uchun qulay sharoitlarni taʼminlash hamda ularga imtiyoz, preferensiyalar berishning iqtisodiy asoslarini ishlab chiqish va tatbiq etish;
ijtimoiy ahamiyatga ega boʻlgan kitoblarni, ayniqsa, bolalar adabiyoti, brayl alifbosiga asoslangan adabiyotlar chop etilishi, elektron va audio kitoblar yaratilishini qoʻllab-quvvatlash;
respublika boʻylab kitoblarni tarqatish va xorijiy mamlakatlar bilan kitob almashish uchun shart-sharoitlar yaratish, turli mulkchilik shakllaridagi kitoblarni sotish tarmoqlarini rivojlantirish;
yosh avlodning oʻqishga boʻlgan qiziqishini yanada kuchaytirish, kitobxonlarni maʼnaviy va moddiy ragʻbatlantirish, faol kitobxonlar safini kengaytirish;
kitobxonlikni rivojlantirish infratuzilmasiga kadrlar tayyorlash va ularning malakasini izchil oshirib borish;
kitobxonlik madaniyatini qoʻllab-quvvatlashda xorijiy tashkilotlar bilan hamkorlikni rivojlantirish.
2-bob. Dasturning dolzarbligi, kitobxonlik madaniyati shakllanishi va rivojlanishidagi muammolar
Respublikada kitobxonlik madaniyatini rivojlantirish va qoʻllab-quvvatlashning huquqiy asoslarini mustahkamlash maqsadida 2017 — 2020-yillarda Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti va Hukumatning 5 ta qarori qabul qilindi, kitobxonlik madaniyatini rivojlantirish davlat siyosatining ustuvor yoʻnalishi etib belgilandi.
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Sh.M. Mirziyoyev tomonidan 2019-yil 19-mart kuni yoshlarni madaniyat, sanʼat, jismoniy tarbiya va sportga keng jalb etish, yoshlarda axborot texnologiyalaridan foydalanish koʻnikmalarini shakllantirish, ular oʻrtasida kitobxonlikni targʻib qilish, xotin-qizlar bandligini oshirishga qaratilgan beshta muhim tashabbus ilgari surildi. Ushbu beshta tashabbusning toʻrtinchisi, yaʼni aholi, ayniqsa, yoshlar maʼnaviyatini yuksaltirish, ular oʻrtasida kitobxonlikni keng targʻib qilish yosh avlodning intellektual salohiyatini oshirishga xizmat qiladi.
Mamlakatda 11 092 ta kutubxona va axborot resurs markazlari mavjud, shundan, 9911 tasi Xalq taʼlimi vazirligi tizimidagi umumtaʼlim maktablarida, 981 ta oliy va oʻrta maxsus taʼlim muassasalarida, 14 tasi hududlarda, 186 tasi tuman (shahar)larda faoliyat koʻrsatadi.
2018-2019-yillarda nashriyotlarda darsliklardan tashqari 1 587 nomda 21 640 mingdan ortiq nusxada kitob chop etilgan.
2017 — 2019-yillarda Oʻzbekiston Milliy kutubxonasi tomonidan nashriyotlarga 16 018 ta (2017-yilda 4911 ta, 2018-yilda 5334 ta, 2019-yilda 5773 ta) ISBN (International Standard Book number) kitobning xalqaro standart tartib raqami taqdim etilgan.
Respublikadagi jami maktablarda badiiy adabiyotlar soni har bir oʻquvchiga oʻrtacha 3 tadan, taʼlim qardosh tilda olib borilayotgan maktablarda esa 1,7 tadan toʻgʻri keladi. Taʼlim qardosh tillarda olib borilayotgan maktablar kutubxonalarining jami adabiyotlar fondi 1,6 mln. nusxadan iborat boʻlib, shundan qardosh tillardagi badiiy adabiyotlar soni 320 mingtani (jami adabiyotlar fondining 20 foizini) tashkil etadi va har bir oʻquvchiga 0,4 ta kitobdan toʻgʻri keladi.
Birinchi marta 2019-yil 2 — 4-oktabr kunlari mamlakatimizda ixtisoslashgan “Tashkent book fest — 2019” I Xalqaro kitob koʻrgazma-yarmarkasi tashkil etilib, unda Buyuk Britaniya, Germaniya, Janubiy Koreya, Rossiya, Turkiya, Qozogʻiston va Qirgʻiziston davlatlarining 20 ga yaqin va 30 dan ortiq mahalliy nashriyotlar, 15 ming nafardan ortiq soha mutaxassislari, keng jamoatchilik vakillari hamda yoshlar ishtirok etdi.
“Maʼrifat karvoni” tadbirlari doirasida 3 milliondan ortiq kitob yoshlarga yetkazib berildi, “Yoshlar kutubxonasi” rukni ostida 59 ta nomda 590 ming ta badiiy adabiyot chop etilib, respublikamizdagi barcha taʼlim muassasalari kutubxonalariga tarqatildi.
Anʼanaviy tarzda oʻtkazib kelinayotgan “Yosh kitobxon” tanlovi bilan 2017 — 2019-yillar davomida 2 mln 170 mingdan ortiq yoshlar qamrab olinib, 9 nafar tanlov gʻoliblari boʻlgan yosh kitobxonlar Prezident sovgʻasi “Spark” avtomashinasi sovrindori boʻldi.
Bugungi kunda kitobxonlik madaniyatining shakllanishi va rivojlanishida quyidagi muammolar mavjud:
kitobxonlikni rivojlantirish borasida amalga oshirilayotgan chora-tadbirlar samaradorligini baholash tizimi mavjud emas;
badiiy, maʼrifiy, ilmiy-ommabop, tarbiyaviy, yoshlarning intellektual salohiyatini oshirishga qaratilgan adabiyotlarni chop etish, ular bilan taʼlim muassasalarini taʼminlash, milliy va jahon adabiyoti namoyandalarining yetuk asarlarini saralash, tarjima qilish ishlari puxta oʻylangan tizim asosida tashkil etilmagan;
chop etiladigan kitoblarni nashriyotlardan hududlarga arzon narxlarda yetkazish, onlayn buyurtma berish va manzilga yetkazish tizimi sust rivojlangan, shuningdek, aholiga xizmat koʻrsatishda elektron kitob shakllaridan keng foydalanish yaxshi yoʻlga qoʻyilmagan;
taʼlim va madaniyat muassasalari uchun kitob xarid qilishga mablagʻlar yetarli darajada mavjud boʻlgan manbalar hisobidan jalb etilmayapti, kitob sotishga ixtisoslashgan korxonalar tomonidan taʼlim muassasalari, kutubxonalar va mahallalarda yangi kitoblar taqdimotini oʻtkazish, mutolaa madaniyatini oshirish, shu jumladan, ommaviy-axborot vositalari orqali targʻibot-tashviqot qilishga qaratilgan tadbirlar yetarli emas;
aholi, ayniqsa, yoshlar orasida badiiy jihatdan yuksak, intellektual saviyani oʻstirishga xizmat qiladigan kitoblarga boʻlgan talab chuqur tahlillar asosida oʻrganilmagan;
kitoblarni chop etish hamda aholiga yetkazib berishni oʻz ichiga olgan boshqaruv tizimining, shuningdek, jahon adabiyotining eng sara namunalarini oʻzbek tiliga va oʻzbek adabiyotining eng yaxshi asarlarini chet tillariga tarjima qilish ishlari tizimli yoʻlga qoʻyilmagan;
kitob tarqatish tizimini yanada rivojlantirish va aholining keng qatlamini qamrab olish, kitob mahsulotlarining narxini shakllantirish va sotish boʻyicha aniq mexanizmlar ishlab chiqilmagan;
mavjud axborot-kutubxona muassasalari aholining keng qatlamlariga xizmat koʻrsatish uchun zamonaviy axborot kommunikatsiya texnologiyalari bilan yetarli darajada taʼminlanmagan;
chop etilayotgan kitoblarni aholi oʻrtasida ommaviy axborot vositalari orqali targʻib qilish, taʼlim muassasalari, kutubxonalar, mahallalarda kitob mualliflari bilan ijodiy uchrashuvlarni tashkil etish hamda taʼlim muassasalari, ayniqsa, maktabgacha va boshlangʻich taʼlimda oʻqish madaniyati va mutolaa koʻnikmalarini shakllantirish tizimli yoʻlga qoʻyilmagan;
yoshlarning maʼnaviy-maʼrifiy, badiiy-estetik talablariga javob beradigan kitoblarni yuksak sifat bilan chop etish, joylarga, taʼlim muassasalariga vaqtida va maqbul narxlarda yetkazish, milliy va jahon adabiyotining eng sara namunalarini tarjima qilish, yoshlarda bolalikdan boshlab kitob, jumladan, elektron kitob oʻqish koʻnikmasini shakllantirish, jamiyatda mutolaa madaniyatini yuksaltirishning kompleks chora-tadbirlari ishlab chiqilmagan.
3-bob. Dasturni amalga oshirishning ustuvor yoʻnalishlari
Dasturni amalga oshirishning ustuvor yoʻnalishlari quyidagilardan iborat:
aholi, avvalo, yoshlarning maʼnaviy-maʼrifiy, badiiy-estetik talablariga javob beradigan kitoblarni yuksak sifat bilan chop etish boʻyicha tashkiliy chora-tadbirlarni belgilash;
noshirlik faoliyatini qoʻllab-quvvatlash va yanada rivojlantirish, sogʻlom raqobatga asoslangan bosma va elektron kitoblar bozorini rivojlantirish;
joylarga, taʼlim muassasalariga maqbul narxlarda yangi nashr etilgan kitoblarni yetkazish tizimini tubdan takomillashtirish choralarini koʻrish;
milliy va jahon adabiyotining eng sara namunalarini tarjima qilish, mutolaa madaniyatini yuksaltirish bilan bogʻliq ishlarni tashkil etishning huquqiy asoslarini yaratish;
kitob savdosini tashkil etish chora-tadbirlarini belgilovchi mezonlarni soddalashtirishga qaratilgan normativ-huquqiy hujjatlar bazasini yaratish;
axborot manbalarini (kitoblar, gazetalar, jurnallar, qogʻoz va elektron hujjatlar ommaviy axborot vositalarini) tarqatish tizimini takomillashtirish;
yoshga doir kitobxonlik madaniyatini rivojlantirishga qaratilgan manzilli chora-tadbirlarni belgilash, maktabgacha taʼlim, maktab, professional taʼlim, oliy taʼlim va korxonalar, tashkilotlar, muassasalarda kitobxonlikni rivojlantirishga qaratilgan manzilli dasturlarni ishlab chiqish;
kitobxonlik madaniyatini rivojlantirish boʻyicha moddiy-texnik bazani (kutubxonalar holati, kitoblar bilan taʼminlash, sohalar boʻyicha kitoblarni koʻpaytirish) takomillashtirish;
viloyat, tuman (shahar) axborot-kutubxona markazlari fondlarini hududda chop etiladigan barcha bosma nashrlarning (kitob, jurnal, gazeta va boshqa nashrlarning) majburiy bosma va elektron nusxalari bilan toʻldirib borish tizimini yoʻlga qoʻyish;
oʻquvchilarning kitobxonlik darajasi va kitobga qiziqishini turli sotsiologik soʻrovlar orqali oʻrganish, natijalarni eʼlon qilish orqali ijodkorlar va nashriyotlar faoliyatiga koʻmaklashish;
kutubxonachi kadrlar salohiyatini oshirish;
kitob ishlab chiqaruvchi infratuzilmani rivojlantirish va ularning zamonaviy ijtimoiy ehtiyojlarga muvofiqligini taʼminlash;
aholining kitob mahsulotlariga boʻlgan ehtiyojini qondirishda qulaylik yaratish maqsadida mualliflik huquqlarini buzmagan holda elektron kitoblar yaratish tizimini takomillashtirish;
mamlakatimiz nashriyotlarida mavjud kitoblarning elektron katalogini yaratish va tizimli ravishda yangilab borish;
xorijiy asarlarga onlayn buyurtma berish, ularni respublika hududiga olib kelish va tarqatish tizimini joriy qilish;
bolalarga moʻljallangan adabiyotlarni chop etishni davlat tomonidan qoʻllab-quvvatlash;
respublikaning chekka hududlarida kitobxonlik madaniyatini rivojlantirish hamda chop etilgan kitoblarni raqamlashtirish;
kitobxonlik madaniyatini rivojlantirishga qaratilgan loyiha va tanlovlarni tashkil etish;
kitobxonlik madaniyatini rivojlantirish boʻyicha xalqaro hamkorlikni yoʻlga qoʻyish.
4-bob. Dasturni amalga oshirish
Dastur quyidagi chora-tadbirlardan iborat 3 ta bosqichda amalga oshiriladi:
a) birinchi bosqichda (2020-2021-yillar) tashkiliy-huquqiy mexanizmlar yaratishga qaratilgan chora-tadbilar:
kitobxonlikni rivojlantirish borasida amalga oshirilayotgan chora-tadbirlar samaradorligini baholash tizimini yoʻlga qoʻyish;
muammolarning tizimli-tahliliy tavsifi, Oʻzbekistonda kitobxonlik rivojlanishining hozirgi holati va keyingi bosqichlarining maqsadli hamda ustuvor yoʻnalishlarini belgilab olish;
xalqaro tajribani hisobga olgan holda infratuzilma mustahkamlanishining samarali mexanizmlarini ishlab chiqish va amaliyotga joriy etish;
Dasturni muvaffaqiyatli amalga oshirish va kitobxonlikni rivojlantirish infratuzilmasining doimiy ishlashi uchun tashkiliy shart-sharoitlar yaratish;
Dasturning oʻrta va uzoq muddatli maqsadlari va mexanizmlarini aniqlashtirish, mavjud ijobiy tajribani umumlashtirish;
hududlar boʻyicha tanlov asosida ilgʻor mexanizmlar, dolzarb loyihalarni ishlab chiqish va amalga oshirish, shu jumladan, ularni amalga oshirish natijalarini tahlil qilish;
Dasturni muvaffaqiyatli amalga oshirish uchun ilmiy, metodik asoslarni va axborot bilan taʼminlash, shu jumladan, axborot almashish tizimining muhim elementlarini yaratish;
b) ikkinchi bosqich (2022-2023-yillar) kitobxonlikka oid infratuzilmani mustahkamlashga qaratilgan chora-tadbirlar:
kitobxonlik bilan bogʻliq mavjud infratuzilmalarni mustahkamlash va yangilarini tizimli ravishda barpo etishni qoʻllab-quvvatlash va rivojlantirish;
kitobxonlikni rivojlantirish boʻyicha infratuzilmalarni boshqarish tizimini yaratish;
kitobxonlik madaniyatini rivojlantirish boʻyicha asosiy maqsadlar monitoringini olib borish tizimini muntazam ravishda takomillashtirib borish;
v) uchinchi bosqich (2024-2025-yillar) yoshlarning kitobxonlik madaniyatini jadal rivojlantirish, ularning madaniy savodxonligi oʻsishi hisobiga inson kapitali sifatini yaxshilashga qaratilgan chora-tadbirlar:
Dasturning asosiy natijalariga erishish, maqsadli parametrlari koʻrsatilgan inson kapitalini yetakchi rivojlangan mamlakatlarda qabul qilingan mezonlarga muvofiq baholash mezonlariga oʻtish;
kitob va oʻqish madaniyatini oshirish, aholining madaniy barkamolligini rivojlantirish uchun indikatorlarni yaratish.
5-bob. Dasturni qoʻllab-quvvatlash va mablagʻ bilan taʼminlash
Dastur quyidagi manbalar hisobidan moliyalashtiriladi:
masʼul ijrochilarning budjet va budjetdan tashqari mablagʻlari;
jismoniy va yuridik shaxslarning homiylik xayriyalari;
xalqaro moliya tashkilotlari, xorijiy davlatlar va boshqa donorlar kreditlari (qarzlari), grantlari va texnik koʻmaklashish mablagʻlari;
qonunchilik hujjatlarida taqiqlanmagan boshqa manbalar.
(5-bobning beshinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2022-yil 4-apreldagi 153-sonli qarori tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 05.04.2022-y., 09/22/153/0266-son)
6-bob. Kutilayotgan natijalar
Dasturning amalga oshirilishi kelgusida quyidagi natijalarga olib kelishi kutilmoqda:
aholi, ayniqsa, yoshlar orasida kitobxonlik madaniyatini yuksaltirish, ular orasida kitobxonlikni keng targʻib qilish, kitobxonlik madaniyatini rivojlangan davlatlar bilan taqqoslanadigan darajaga koʻtarish hamda yoshlarning kitobxonlik madaniyatini jadal rivojlantirishga, ularning madaniy savodxonligi oʻsishi orqali inson kapitali sifatini yaxshilashga erishiladi;
kitobxonlikni ommalashtirish, infratuzilma va oʻquv tizimi, kitobxonlik bilan bogʻliq muammolarni ilmiy-metodik oʻrganish tizimi yaratiladi;
kitobxonlikni rivojlantirish, infratuzilma, shuningdek, muassasalar va boshqaruv tizimi oʻrtasida tegishli ijtimoiy-madaniy makonni tartibga solishni taʼminlaydigan samarali axborot almashish tizimi yaratiladi;
kitobxonlik madaniyati rivojlangan va faol rivojlanayotgan mamlakatlar bilan taqqoslanadigan darajaga koʻtariladi;
aholining oʻqiyotgan, faol oʻqiyotgan kitobxonlar ulushining doimiy monitoringi yoʻlga qoʻyiladi;
kitobxonlikni targʻib qilish boʻyicha targʻibot tadbirlarida ishtirok etadigan fuqarolar ulushi ortadi;
kutubxonalar faoliyati takomillashtiriladi;
kitobxonlik madaniyatini rivojlantirish muammolari ilmiy oʻrganiladi va targʻib qilish usullari ishlab chiqiladi;
kitobxonlikni rivojlantirish borasida amalga oshirilayotgan chora-tadbirlar samaradorligini baholash tizimi yaratiladi;
kitobxonlikni rivojlantirish infratuzilmasining doimiy ishlashi uchun shart-sharoitlar yaratiladi;
Dasturni muvaffaqiyatli amalga oshirish uchun ilmiy, metodik asoslar va axborot bilan taʼminlash, shu jumladan, axborot almashish tizimining muhim elementlari yaratiladi.
Vazirlar Mahkamasining 2020-yil 14-dekabrdagi 781-son qaroriga 2-ILOVA
2020 — 2025-yillarda kitobxonlik madaniyatini rivojlantirish va qoʻllab-quvvatlash milliy dasturini 2020-2021-yillarda amalga oshirish boʻyicha
“YOʻL XARITASI”
T/r
Chora-tadbirlar nomi
Amalga oshirish mexanizmi
Ijro muddati
Moliyalashtirish manbai
Masʼul ijrochilar
1.
“Kitobxonlik haftaligi” doirasida tadbirlar tashkil etish.
Haftalik doirasida kitob xarid qilgan shaxslarga oʻsha kun davomida jamoat transportlaridan bepul foydalanish imkoniyatini yaratish.
1. Ishchi guruh tuzish.
2. Chora-tadbirlar rejasini ishlab chiqish.
3. “Kitobxonlik haftaligi” doirasida tadbirlar tashkil etish.
2020 yil dekabr
2021-yil yanvar
2021-yil mart-aprel
Ijrochilarning budjet va budjetdan tashqari mablagʻlari
Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi, Yoshlar ishlari agentligi, Oʻzbekiston Yozuvchilar uyushmasi, Respublika Maʼnaviyat va maʼrifat markazi, Xalq taʼlimi vazirligi,
Transport vazirligi
2.
Nashriyotlar tomonidan yozuvchilarga ajratiladigan gonorar masalasini takomillashtirish yuzasidan normativ-huquqiy hujjat loyihasini ishlab chiqish.
1. Hujjat loyihasini ishlab chiqish va Vazirlar Mahkamasiga kiritish.
2021-yil avgust
-
Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi, Oʻzbekiston Yozuvchilar uyushmasi
3.
Kitob nashr etish sohasida rassom, dizayner va badiiy muharrirlarni moddiy ragʻbatlantirishni tartibga solish.
“Bosma mahsulotlar uchun badiiy-grafika va fotosurat ishlariga mualliflik haqini toʻlash tartibi va stavkalari toʻgʻrisidagi nizom” loyihasini ishlab chiqish va tasdiqlash.
2021-yil iyun
-
Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi, Badiiy akademiya, Adliya vazirligi, Moliya vazirligi
4.
Kitobxonlikni rivojlantirish borasida amalga oshirilayotgan chora-tadbirlar samaradorligini baholash tizimini ishlab chiqish, “Eng yaxshi kitobxon hudud”, “Eng yaxshi kitobxon mahalla”, “Eng yaxshi kitobxon taʼlim muassasasi” reytingini joriy etish.
1. Ekspertlar jamoasini shakllantirish.
2. Baholash tizimini yaratish.
3. Baholash tizimi asosida hududlar reytingini aniqlab borish.
4. Reyting natijalarini eʼlon qilib borish.
2020-yil dekabr
2021-yil yanvar
har yarim yillikda
doimo
-
Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi, Yoshlar ishlari agentligi, Oʻzbekiston Yozuvchilar uyushmasi, Respublika Maʼnaviyat va maʼrifat markazi, Xalq taʼlimi vazirligi, Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi,
Mahalla va oilani qoʻllab-quvvvatlash vazirligi
5.
Oʻzbekistonda kitobxonlik rivojlanishining mavjud holatini aniqlash boʻyicha anʼanaviy soʻrovnoma oʻtkazish (yilda bir marta).
1. Soʻrovnoma obyektini belgilab olish.
2. Soʻrovnoma matnini shakllantirish.
3. Soʻrovnomani aholi orasida OAV hamda ijtimoiy tarmoqlar orqali amalga oshirish.
4. Soʻrovnoma natijalari boʻyicha tahliliy maʼlumot tayyorlash.
2021-yil yanvar
2021-yil fevral
2021-yil aprel
doimo
Ijrochilarning budjet va budjetdan tashqari mablagʻlari
“Ijtimoiy fikr” respublika jamoatchilik fikrini oʻrganish markazi,
Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi,
MTRK, Respublika Maʼnaviyat va maʼrifat markazi, Xalq taʼlimi vazirligi, Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi
6.
Kitobxonlik yoʻnalishida uchraydigan muammolarni muhokama qilib boruvchi “Kitobxonlar kengashi” faoliyatini yoʻlga qoʻyish.
1. Kengash aʼzolari tarki�ini shakllantirish.
2. Kitobxonlar kengashini tuzish.
3. Kengash yigʻilishlarida kitobxonlik bilan bogʻliq muammolar va ularning yechimlarini muhokama qilib borish.
2021-yil yanvar
2021-yil fevral
har chorakda
doimo
-
Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi, Oʻzbekiston Yozuvchilar uyushmasi, Respublika Maʼnaviyat va maʼrifat markazi, Xalq taʼlimi vazirligi, Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Yoshlar ishlari agentligi
7.
“Yosh kitobxon” respublika tanlovini oʻtkazish.
1. Tanlov nizomini ishlab chiqish va tasdiqlash.
2. Tanlovning saralash bosqichlarini oʻtkazish.
3. Tanlovning mahalliy bosqichlarini oʻtkazish.
4. Tanlovning hududiy bosqichlarini oʻtkazish.
5. Tanlovning respublika bosqichini oʻtkazish.
2021-yil yanvar
2021-yil yanvar
2021-yil fevral
2021-yil fevral-mart
mart
Ijrochilarning budjet va budjetdan tashqari mablagʻlari
Yoshlar ishlari agentligi, Oʻzbekiston Yozuvchilar uyushmasi, Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi, Xalq taʼlimi vazirligi, Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Respublika Maʼnaviyat va maʼrifat markazi
8.
Aholi, ayniqsa, yoshlar oʻrtasida oilaviy kitob oʻqish anʼanasini yoʻlga qoʻyish maqsadida “Eng yaxshi kitobxon oila” respublika tanlovini oʻtkazish.
1. Tanlov nizomini ishlab chiqish va tasdiqlash.
2. Tanlovning saralash bosqichlarini oʻtkazish.
3. Tanlovning mahalliy bosqichlarini oʻtkazish.
4. Tanlovning hududiy bosqichlarini oʻtkazish.
5. Tanlovning respublika bosqichini oʻtkazish.
2020-yil dekabr
2021-yil fevral
aprel
may
iyun
Ijrochilarning budjet va budjetdan tashqari mablagʻlari
Mahalla va oilani qoʻllab-quvvatlash vazirligi, Oʻzbekiston Yozuvchilar uyushmasi, Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi, Yoshlar ishlari agentligi, Respublika Maʼnaviyat va Maʼrifat markazi, “Mahalla” xayriya jamoat fondi
9.
“Kitob mutolaasidagi eng koʻp tinglovchi auditoriyasini yigʻish” loyihasini amalga oshirish.
1. Ishchi guruhni tuzish.
2. Chora-tadbirlar rejasini ishlab chiqish va tasdiqlash.
3. Loyihani amalga oshirish.
2021-yil fevral
2021-yil II chorak
2021-yil iyul
Ijrochilarning budjet va budjetdan tashqari mablagʻlari
Yoshlar ishlari agentligi, Oʻzbekiston Yozuvchilar uyushmasi, Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi, Respublika Maʼnaviyat va maʼrifat markazi, Xalq taʼlimi vazirligi
10.
“Inson hayoti davomida oʻqishi lozim boʻlgan 100 kitob” loyihasi.
1. Ekspertlar jamoasini shakllantirish.
2. Kitoblar roʻyxatini shakllantirish.
3. Loyiha doirasida asarlarning elektron versiyasini turli formatlarda (matnli, ovozli) audiokitob, audioertak tayyorlash.
4. Asarlarning maxsus mobil ilovalarini yaratish.
2021-yil yanvar
2021-yil fevral
2021-yil fevral
2021-yil
fevral-mart
Ijrochilarning budjet va budjetdan tashqari mablagʻlari
Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi, Respublika Maʼnaviyat va maʼrifat markazi, Yozuvchilar uyushmasi, Yoshlar ishlari agentligi, Xalq taʼlimi vazirligi
11.
Umumtaʼlim maktabi boshlangʻich sinf oʻquvchilari oʻrtasida “Oʻqish olimpiadasi”ni tashkil etish
1. Ishchi guruhni tuzish.
2. Olimpiada nizomini ishlab chiqish.
3. Olimpiadani oʻtkazish.
2021-yil oktyabr
2021-yil noyabr
2021-2022 oʻquv yili davomida
Ijrochilarning budjet va budjetdan tashqari mablagʻlari
Xalq taʼlimi vazirligi
12.
Oliy taʼlim muassasalarida “Kelajak kutubxonasi” loyihasini amalga oshirish.
1. Ishchi guruhni tuzish.
2. Loyiha konsepsiyasini ishlab chiqish.
3. Loyihani amalga oshirish yuzasidan normativ-huquqiy hujjat loyihasini ishlab chiqish.
4. Loyihani amalga oshirish.
2021-yil yanvar
2021-yil fevral
2020-2021 oʻquv yilida
doimo
Ijrochilarning budjet va budjetdan tashqari mablagʻlari
Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Yoshlar ishlari agentligi, Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi, Respublika Maʼnaviyat va maʼrifat markazi, tasarrufida oliy taʼlim muassasalari boʻlgan vazirliklar
13.
Harbiy qism va muassasalarda xizmat qilayotgan yosh harbiy xizmatchilar oʻrtasida “Jaloliddin Manguberdi”, “Alpomish”,“Temur tuzuklari bilimdoni” kabi tanlovlarni oʻtkazish.
1. Vazirliklar va idoralarning qoʻshma qarorini imzolash.
2. Tanlovning saralash, hududiy varespublika bosqichlarini oʻtkazish.
2020-yil dekabr
2021-yil mobaynida
Ijrochilarning budjet va budjetdan tashqari mablagʻlari
Mudofaa vazirligi, Ichki ishlar vazirligi,
Milliy gvardiya, FVV, Davlat bojxona qoʻmitasi, Yoshlar ishlari agentligi
14.
“Kitobxonlik bekatlari” loyihasini amalga oshirish
1. Kitoblarni yuklab olish imkonini beruvchi QR kodlar yozilgan plakatlarni tayyorlash.
2. Plakatlarni temir yoʻl va avtobus bekatlariga joylashtirish.
2021-yil mobaynida
2021-yilda
Ijrochilarning budjet va budjetdan tashqari mablagʻlari va mahalliy budjet mablagʻlari
Axborot va ommaviy kommun�katsiyalar agentligi, Respublika Maʼnaviyat va maʼrifat markazi, mahalliy hokimliklar
15.
Kitobxonlik madaniyatini oshirishda davlat va jamoat arboblari, Hukumat aʼzolari va jamoat tashkilotlari vakillari, yozuvchi va shoirlar, sportchilar va estrada xonandalarini keng jalb qilgan holda reklama roliklarini tayyorlash.
1. Ishchi guruhni tuzish.
2. Reklama roliklari ssenariysini tayyorlash.
3. Reklama roliklarini tasvirga olish.
4. Roliklarni OAV va ijtimoiy tarmoqlarda muntazam yoritib borish.
2021-yil yanvar
2021-yil yanvar
2021-yil I chorak
2021-yil mobaynida
Ijrochilarning byudje� va budjetdan tashqari mablagʻlari
MTRK, Madaniyat vazirligi, Oʻzbekiston Yozuvchilar uyushmasi, Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi, Yoshlar ishlari agentligi
(Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 14.12.2020-y., 09/20/781/1619-son; Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 05.04.2022-y., 09/22/153/0266-son)
