Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining
Qarori
Oʻzbekiston Respublikasi aholisiga axborot-kutubxona xizmati koʻrsatishni yanada takomillashtirish toʻgʻrisida
Respublikada ijtimoiy-iqtisodiy sohani isloh qilishning hozirgi sharoitida axborot-kutubxona faoliyatini rivojlantirishning maqsad va vazifalari mamlakatda amalga oshirilayotgan oʻzgarishlarga va xalqaro amaliyotga mos boʻlishi zarur. Shu munosabat bilan fuqarolarning axborotdan erkin foydalanish boʻyicha konstitutsiyaviy huquqlarini, shu jumladan milliy qadriyatlar va jahon madaniyati, amaliy va fundamental bilimlardan bahramand boʻlishini taʼminlaydigan aholiga axborot-kutubxona xizmatlari koʻrsatishning sifat jihatdan yangi tizimini yaratish, kutubxonalarda saqlanayotgan milliy madaniy merosni asrab-avaylash va boyitish, axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini keng joriy etish hisobiga axborot-kutubxona muassasalari faoliyatini tashkil etishni takomillashtirish ustuvor vazifaga aylanmoqda.
Bu esa, axborot-kutubxona faoliyatiga, kitobxonlarga xizmat koʻrsatish, fondlarni toʻldirish va saqlash, kutubxona jarayonlarini avtomatlashtirish, ilmiy-tadqiqot va tashkiliy-uslubiy faoliyat, kadrlarni tayyorlash, qayta tayyorlash va ragʻbatlantirish, xalqaro hamkorlikni kengaytirishga jiddiy taʼsir koʻrsatish imkonini beradi.
Aholiga axborot-kutubxona xizmati koʻrsatishni yanada takomillashtirish, axborot-kutubxona muassasalari faoliyatini rivojlantirish maqsadida:
1. Quyidagilar aholiga axborot-kutubxona xizmati koʻrsatishni sifat jihatidan yanada rivojlantirish sohasidagi asosiy vazifalar etib belgilansin:
axborot-kommunikatsiya texnologiyalarining rivojlanishi va zamonaviy umumjahon tendensiyalarini hisobga olgan holda axborot-kutubxona faoliyatini isloh qilish;
aholiga axborot-kutubxona xizmatlari koʻrsatish boʻyicha ijtimoiy kafolatlarni sifatli taʼminlash hamda zamonaviy talablarni hisobga olgan holda, axborot-kutubxona muassasalarini rivojlantirish maqsadida normativ-huquqiy bazani takomillashtirish;
hududlarda aholiga axborot-kutubxona xizmatlari koʻrsatishni barqaror rivojlantirishga koʻmaklashish;
axborot-kutubxona muassasalarining moddiy-texnika bazasini mustahkamlash, shu jumladan yangi bino va inshootlarni qurish, mavjud binolarni rekonstruksiya qilish, ularni zamonaviy uskunalar bilan taʼminlash;
kutubxona sohasida davlat-xususiy sheriklikni, xususiy va elektron (virtual) kutubxonalar tarmogʻini rivojlantirish;
kutubxonalar faoliyatining samaradorligini va foydalanuvchilarga xizmat koʻrsatish (shu jumladan, pulli xizmat koʻrsatish) tezkorligini oshirish uchun elektron kitoblar tarqatishga ixtisoslashgan internet-resurslar bilan hamkorlikni kengaytirish;
axborot-kutubxona muassasalari xavfsizligini hamda milliy va jahon madaniy merosining bir qismi sifatida axborot-kutubxona fondlarining yaxshi saqlanishini taʼminlash;
jamiyatning axborot madaniyatini, tariximizga va milliy madaniyatga qiziqishini shakllantirish va kuchaytirish, mutolaa madaniyatini oshirish va targʻib qilish;
axborot-kutubxona muassasalarini malakali mutaxassislar bilan taʼminlash.
2. Quyidagilar:
a) 2019 — 2024-yillarda Oʻzbekiston Respublikasida axborot-kutubxona sohasini rivojlantirish konsepsiyasi 1-ilovaga muvofiq;
b) 2019 — 2024-yillarda Oʻzbekiston Respublikasida axborot-kutubxona sohasini rivojlantirish boʻyicha chora-tadbirlar dasturi 2-ilovaga muvofiq;
v) Alisher Navoiy nomidagi Oʻzbekiston Milliy kutubxonasi — axborot-resurs markazining tashkiliy tuzilmasi 3-ilovaga muvofiq;
g) Alisher Navoiy nomidagi Oʻzbekiston Milliy kutubxonasi — axborot-resurs markazining (keyingi oʻrinlarda — Milliy kutubxona) xodimlar umumiy cheklangan soni 227 nafardan iborat boshqaruv apparati tuzilmasi 4-ilovaga muvofiq tasdiqlansin.
Milliy kutubxona direktoriga, zarur hollarda, Milliy kutubxona boshqaruv apparati tuzilmasiga xodimlarning belgilangan umumiy soni va mehnatga haq toʻlash fondi doirasida oʻzgartirishlar kiritish huquqi berilsin.
Oldingi tahrirga qarang.
(3-band Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2021-yil 24-iyuldagi PF-6268-sonli Farmoniga asosan oʻz kuchini yoʻqotgan — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 24.07.2021-y., 06/21/6268/0700-son)
4. Agentlik, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Xalq taʼlimi vazirligi, Sogʻliqni saqlash vazirligi va Moliya vazirligining:
Milliy kutubxona qoshida 186 ta tuman (shahar) axborot-kutubxona markazlarini tashkil etish, shuningdek, umumtaʼlim maktablari va oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi muassasalari qoshida faoliyat koʻrsatayotgan barcha axborot-resurs markazlarini tugatish;
umumtaʼlim maktablari va oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi muassasalarining tugatilayotgan axborot-resurs markazlarining kitob fondlari va shtat birliklarini yangidan tashkil qilinayotgan tuman (shahar) axborot-kutubxona markazlariga berish;
axborot-resurs markazlarini tugatishda umumtaʼlim maktablari va oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi muassasalarining kutubxonalarini amaldagi normativlarga muvofiq tegishli kitob fondi va shtat birliklari bilan birga saqlab qolish toʻgʻrisidagi takliflari maʼqullansin.
5. Quyidagilar yangi tashkil etilayotgan tuman (shahar) axborot-kutubxona markazlarining asosiy vazifalari etib belgilansin:
aholiga axborot-kutubxona xizmatlari koʻrsatish uchun sifat jihatidan yangi va qulay shart-sharoitlar yaratish, zamonaviy axborot texnologiyalari asosida ularning ilmiy, taʼlim, axborot va madaniy ehtiyojlarini qondirish;
aholining ijtimoiy himoyaga muhtoj qatlamlariga ijtimoiy moslashuv va reabilitatsiya, mustaqil taʼlim olish va muloqot doirasini kengaytirish vositasi sifatida axborotdan foydalanish imkoniyatlarini yaratish;
foydalanuvchilarga har qanday (bosma, multimedia va raqamli) tashuvchilarda, shu jumladan Internet tarmogʻida sifatli axborot manbalaridan foydalanish imkoniyatini yaratish;
oʻz axborot-resurslarini yaratish va ularni sifatli toʻldirib borish orqali kitobxonlarga anʼanaviy xizmat koʻrsatish usulidan ularni zamonaviy axborot-kutubxona xizmatlari bilan taʼminlashga oʻtish;
aholiga axborot-kutubxona xizmatlarini koʻrsatish boʻyicha masofadan xizmatlar koʻrsatishni rivojlantirish va modernizatsiya qilish.
6. Agentlik:
bir oy muddatda tuman (shahar) axborot-kutubxona markazlarini joylashtirish hamda ularni kompyuter texnikasi va boshqa turdagi orgtexnika, mebel, shu jumladan maxsus mebel, shuningdek, tegishli kutubxona uskunalari bilan jihozlash boʻyicha talablarni ishlab chiqsin, bunda imkoniyati cheklangan shaxslarga xizmat koʻrsatish uchun oʻquv zallarini maxsus kompyuter jihozlari va boshqa qoʻshimcha vositalar bilan taʼminlashga alohida eʼtibor qaratsin;
Oʻzbekiston Respublikasi Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi bilan birgalikda tuman (shahar) axborot-kutubxona markazlarining Internet tarmogʻiga ulanishini va ular uchun Milliy kutubxona elektron resurslaridan foydalanish imkoniyatini taʼminlasin;
ikki oy muddatda Oʻzbekiston Respublikasi Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi bilan birgalikda axborot-kutubxona markazlari faoliyatining reglamentini ishlab chiqsin va tasdiqlasin, bunda aholiga kuni uzaytirilgan tartibda xizmat koʻrsatilishini koʻzda tutsin;
aholiga koʻrsatiladigan pulli xizmatlar (til oʻrgatish, kompyuter kurslarini tashkil etish, matnli, audio va videomateriallar nusxalarini yaratish, shuningdek, boshqa kutubxona xizmatlari) roʻyxatini kengaytirish orqali axborot-kutubxona markazlarining budjetdan tashqari daromadlarini oshirish choralarini koʻrsin.
7. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari:
a) Agentlik tomonidan ishlab chiqilgan tuman (shahar) axborot-kutubxona markazlarini joylashtirish va jihozlash talablarini hisobga olgan holda:
ikki oy muddatda tumanlar (shaharlar) markazlarida tuman (shahar) axborot-kutubxona markazlarini joylashtirish va ularning toʻlaqonli faoliyat yuritishi uchun binolarni belgilangan tartibda ajratsin;
ajratilgan binolarni kapital taʼmirlashni taʼminlasin, bunda tuman (shahar) axborot-kutubxona markazlarining oʻquv zallarida va boshqa umumiy foydalaniladigan xonalarida imkoniyati cheklangan shaxslar toʻsiqsiz foydalanishi uchun barcha zarur sharoitlarni yaratsin, shuningdek, ularni zarur uskuna va texnika bilan jihozlasin;
b) tuman (shahar) axborot-kutubxona markazlariga tutash hududlarni obodonlashtirish boʻyicha tegishli ishlarni amalga oshirsin va ushbu markazlarni elektr energiyasi bilan uzluksiz taʼminlash boʻyicha zarur choralar koʻrsin;
v) umumtaʼlim maktablari va oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi muassasalarining axborot-resurs markazlarini tugatish natijasida ishdan boʻshagan xodimlarni belgilangan tartibda ishga joylashtirish choralarini koʻrsin.
8. Belgilansinki:
Milliy kutubxonaning qoʻshimcha shtat birliklarini saqlash xarajatlari 2019-yilda Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjeti xarajatlari parametrida ijtimoiy sohaga moʻljallangan budjet mablagʻlari hisobidan qoplanadi, 2020-yildan boshlab esa Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjeti parametrlarida koʻzda tutiladi;
tuman (shahar) axborot-kutubxona markazlarini saqlash xarajatlari tumanlar va shaharlar mahalliy budjetlarida umumtaʼlim maktablari va oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi muassasalarining tugatilayotgan axborot-resurs markazlarini saqlash uchun koʻzda tutilgan mablagʻlar, shuningdek, qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa manbalar hisobidan amalga oshiriladi;
yangi tashkil etiladigan axborot-kutubxona markazlarini kadrlar bilan toʻldirish birinchi navbatda umumtaʼlim maktablari va oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi muassasalarining tugatilayotgan axborot-resurs markazlarida faoliyat koʻrsatayotgan malakali kadrlar hisobiga amalga oshiriladi;
tuman (shahar) axborot-kutubxona markazlari binolarini kapital taʼmirlash hamda ularni zamonaviy uskuna va texnikalar bilan jihozlashni moliyalashtirish umumtaʼlim maktablari va oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi muassasalarining tugatilayotgan axborot-resurs markazlarining maqbullashtirilayotgan budjet ajratmalari, tuman va shaharlar mahalliy budjetlarining prognozni oshirib bajarishdan olinadigan daromadlari, jismoniy va yuridik shaxslarning homiylik xayriyalari, shuningdek, qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa manbalar hisobidan amalga oshiriladi;
tuman (shahar) axborot-kutubxona markazlari kutubxona fondlarini toʻldirish, shuningdek, ularning moddiy-texnika bazasini mustahkamlash boʻyicha qoʻshimcha chora-tadbirlar ushbu maqsadlar uchun ajratiladigan budjet mablagʻlari, Jamgʻarma mablagʻlari va qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa manbalar doirasida amalga oshiriladi.
9. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Iqtisodiyot va sanoat vazirligi Madaniyat vazirligi hamda Agentlik bilan birgalikda kutubxonachilik ishi sohasida mutaxassislarga boʻlgan ehtiyojni oʻrganish asosida sohaga ixtisoslashgan oliy oʻquv yurtlariga “Kutubxona-axborot faoliyati” yoʻnalishi boʻyicha oʻqishga qabul kvotalari yuzasidan Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga takliflar kiritsin.
10. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining:
vazirliklar va idoralar, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari tomonidan davlat organlari va boshqa tashkilotlarda, shu jumladan harbiy qismlarda idoraviy kutubxonalarni tashkil qilish (takomillashtirish);
idoraviy kutubxonalarning kitob fondini va moddiy-texnika bazasini yaratish, yangilash va toʻldirishni ushbu maqsadlar uchun davlat organlariga budjetdan ajratilgan mablagʻlar, shuningdek, budjetdan tashqari mablagʻlar va qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa manbalar hisobidan moliyalashtirish;
Agentlik takliflari asosida idoraviy kutubxonalarning kitob fondini yangilash va toʻldirish uchun zarur nashrlar roʻyxatini har yili shakllantirish toʻgʻrisidagi takliflariga rozilik berilsin.
11. Agentlik va Oʻzbekiston Respublikasi Madaniyat vazirligining 21-mayni Kutubxonachilar kuni deb belgilash toʻgʻrisidagi taklifi maʼqullansin, bunda kutubxonachilarni koʻp yillik halol mehnati va axborot-kutubxona sohasini rivojlantirishga qoʻshgan hissasi uchun davlat mukofotlari bilan taqdirlash va ragʻbatlantirish koʻzda tutilsin.
Agentlik bir oy muddatda “Kutubxonachilar kunini belgilash toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi qonuni loyihasini ishlab chiqsin va belgilangan tartibda Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga kiritilishini taʼminlasin.
12. Agentlik manfaatdor vazirliklar va idoralar bilan birlikda ikki oy muddatda qonun hujjatlariga mazkur qarordan kelib chiqadigan oʻzgartirish va qoʻshimchalar toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga takliflar kiritsin.
13. Mazkur qarorning ijrosini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasining Bosh vaziri A.N. Aripov, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasi rahbari Z.Sh. Nizomiddinov va Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasi huzuridagi Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi direktori vazifasini bajaruvchi K.I. Allamjonov zimmasiga yuklansin.
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Sh. MIRZIYOYEV
Toshkent sh.,
2019-yil 7-iyun,
PQ-4354-son
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 7-iyundagi PQ-4354-son qaroriga
1-ILOVA
1-ILOVA
2019 — 2024-yillarda Oʻzbekiston Respublikasida axborot-kutubxona sohasini rivojlantirish
KONSEPSIYASI
Kirish
2019 — 2024-yillarda Oʻzbekiston Respublikasi axborot-kutubxona sohasini rivojlantirish Konsepsiyasi (keyingi oʻrinlarda — Konsepsiya) respublika axborot-kutubxona sohasini rivojlantirishning maqsadlari, vazifalari, tamoyillari, ustuvor yoʻnalishlari va mexanizmlarini belgilovchi qarashlarning yagona va bir butun tizimini oʻzida aks ettiradi.
Axborot-kutubxona sohasini rivojlantirishning maqsad va vazifalari ijtimoiy-iqtisodiy sohalarni isloh qilish sharoitlarida mamlakatda kechayotgan oʻzgarishlar va xalqaro amaliyotga muvofiq boʻlmogʻi lozim.
2017 — 2021-yillarda Oʻzbekiston Respublikasini rivojlantirishning beshta ustuvor yoʻnalishi boʻyicha Harakatlar strategiyasi asosida axborot-kutubxona faoliyatini axborot va raqamli texnologiyalarni keng joriy etish asosida tashkil qilishga yoʻnaltirilgan tizimli chora-tadbirlar amalga oshirilmoqda. Zamonaviy axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini tatbiq etish axborot-kutubxona faoliyatiga har tomonlama: foydalanuvchilarga xizmat koʻrsatish, fondlarni jamlash va saqlash jarayonlari, axborot-kutubxona ish jarayonlarini avtomatlashtirish, ilmiy tadqiqot va tashkiliy-uslubiy faoliyat, axborot-kutubxona xodimlarini tayyorlash, qayta tayyorlash, ularni ijtimoiy himoya qilish, xalqaro hamkorlikka taʼsir koʻrsatadi.
Jamiyatda yuksak maʼnaviy qadriyatlarning qaror topishi axborot-kutubxona muassasalari oldiga shaxsga eʼtiborni kuchaytirish, uning umummadaniy darajasini oshirish, maʼnaviyatini yuksaltirish, odob-axloq jihatdan tarbiyalash kabi vazifalarni qoʻyadi.
Hozirgi jamiyatda axborot-kutubxona muassasalari axborot olish, madaniy-maʼrifiy va taʼlim muassasasi sifatida namoyon boʻladi.
Milliy madaniyatni chuqur anglash, uning rivoji va evolyutsiyasini tahlil qilishda respublikaning universal fondga ega boʻlgan axborot-kutubxona muassasalari alohida ahamiyat kasb etadi. Taʼlim muassasalari maqomini oshirish, tarmoq ilmiy axborot-kutubxona muassasalarining ilmiy va axborot salohiyatini, shuningdek, axborot-kutubxona sohasida davlat-xususiy sheriklikni, mamlakatdagi xususiy va raqamli (virtual) axborot-kutubxona muassasalari tarmogʻini rivojlantirish zarurati yuzaga kelmoqda.
Bolalar va ijtimoiy yordamga muhtoj fuqarolar guruhi (imkoniyati cheklangan insonlar, nogironligi boʻlgan shaxslar, koʻp bolali oilalar va boshqalar) axborot-kutubxona muassasalarining alohida eʼtiborini talab etadi.
Mamlakatda yuz berayotgan ijtimoiy-iqtisodiy oʻzgarishlar, jahon hamjamiyatiga kirish, Oʻzbekistonning xalqaro obroʻ-eʼtiborining ortishi axborot-kutubxona muassasalari zimmasiga mamlakatda boʻlayotgan islohotlarga koʻmaklashish, aholiga tezkor axborot taqdim etish boʻyicha qator majburiyatlarni yuklaydi.
Yangi texnologiyalarning tatbiq etilishi, axborot-kutubxona muassasalari tomonidan axborot tarqatish funksiyalarining amalga oshirilishi hamda axborot olish imkoniyatini taʼminlash avtomatlashtirish va kompyuterlashtirish koʻlami va surʼatlariga bogʻliqdir.
Axborot-kutubxona sohasini isloh qilish axborot-kutubxona muassasalari meʼyoriy-huquqiy bazasining zaifligi, axborot-kutubxona fondlarining jamlanishi va texnik jihozlanishi yetarli darajasida emasligi, axborot-kutubxona xodimlarini tayyorlash va qayta tayyorlash hamda ularni ijtimoiy qoʻllab-quvvatlash darajasining pastligi tufayli yuzaga keldi.
1-bob. Umumiy qoidalar
Ushbu Konsepsiya fuqarolarning ijtimoiy holati va yashash joyidan qatʼi nazar, axborotni erkin olish huquqini oʻrnatuvchi, axborot-kutubxona faoliyatini hamda madaniyat sohasidagi siyosatni tartibga soluvchi meʼyoriy-huquqiy hujjatlarga muvofiq, respublikada axborot-kutubxona faoliyatini qoʻllab-quvvatlash va rivojlantirish boʻyicha chora-tadbirlar tizimini belgilash maqsadida ishlab chiqilgan.
Hozirgi kunda Oʻzbekistonning professional axborot-kutubxona hamjamiyati axborot-kutubxona muassasalariga demokratik ijtimoiy-madaniy institut, bugungi axborot jamiyati madaniyatining rivoji hamda mamlakat ijtimoiy-iqtisodiy taraqqiyotining axborot bazasi sifatida qaraydi, shuningdek, axborot-kutubxona xizmati koʻrsatish holatini jamiyat madaniyati darajasining koʻrsatkichi deb hisoblaydi.
2-bob. Respublikada axborot-kutubxona faoliyatining holati
Respublikada axborot-kutubxona faoliyatining holatini oʻrganish boʻyicha oʻtkazilgan tahlillar zamonaviy talablarni hisobga olgan holda axborot-kutubxona muassasalarining rivojlanishi, aholining axborot-kutubxona xizmatlaridan foydalanishining ijtimoiy kafolatlarini taʼminlash maqsadida meʼyoriy-huquqiy bazani takomillashtirish zarurligini koʻrsatdi.
Bugungi kunda Oʻzbekiston Respublikasining axborot-kutubxona faoliyatining qonunchilik va meʼyoriy bazasi quyidagilardan iborat:
Oʻzbekiston Respublikasining “Axborot-kutubxona faoliyati toʻgʻrisida”, “Mualliflik huquqi va turdosh huquqlar toʻgʻrisida”gi qonunlari;
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2017-yil 11-avgustdagi “Matbuot va axborot sohasida boshqaruvni yanada takomillashtirish toʻgʻrisida”gi PF-5148-son, 2018-yil 19-fevraldagi “Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalari sohasini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi PF-5349-son farmonlari;
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2011-yil 23-fevraldagi “2011 — 2015-yillarda axborot-kommunikatsiya texnologiyalari negizida axborot-kutubxona va axborot-resurs xizmatlari koʻrsatishni sifat jihatidan yanada rivojlantirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi PQ-1487-son, 2012-yil 20-martdagi “Alisher Navoiy nomidagi Oʻzbekiston Milliy kutubxonasi — axborot resurs markazi faoliyatini tashkil etish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi PQ-1729-son, 2012-yil 21-martdagi “Zamonaviy axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini yanada joriy etish va rivojlantirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi PQ-1730-son, 2017-yil 13-sentabrdagi “Kitob mahsulotlarini nashr etish va tarqatish tizimini rivojlantirish, kitob mutolaasi va kitobxonlik madaniyatini oshirish hamda targʻib qilish boʻyicha kompleks chora-tadbirlar dasturi toʻgʻrisida”gi PQ-3271-son, 2019-yil 2-fevraldagi “Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasi huzuridagi Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi faoliyatini tashkil etish toʻgʻrisida”gi PQ-4151-son qarorlari.
Aholining elektron axborot resurslardan foydalanish imkoniyatini kengaytirish, axborot-kutubxona muassasalarini birlashtirish va ularni yagona umumtaʼlim elektron kutubxona tizimiga ulash, idoralararo elektron hamkorlik tizimini takomillashtirish maqsadida “Milliy umumtaʼlim elektron kutubxona” loyihasi amalga oshirilmoqda.
Respublika axborot-kutubxona muassasalarida bosqichma-bosqich zamonaviy axborot va elektron texnologiyalar tatbiq etilmoqda:
foydalanuvchilar uchun avtomatlashtirilgan ishchi oʻrinlari soni koʻpaytirilmoqda;
xususiy elektron maʼlumotlar bazalari yaratilmoqda;
foydalanuvchilarga axborot-kutubxona xizmatlarining yanada sifatli yangi turlari taqdim etilmoqda.
Aholining axborotga boʻlgan talabini qondirish uchun mamlakatning yirik axborot-kutubxona muassasalari virtual maʼlumotlar xizmatidan faol foydalanmoqda, madaniy hordiq va maʼrifiy faoliyatni rivojlantirmoqda.
Biroq axborot-kutubxona muassasalarini jahon kutubxona hamjamiyatiga integratsiyalash, foydalanuvchilar va aholi bilan ishlash, shu jumladan kitobxonlik madaniyatini rivojlantirishning innovatsion usullarini tatbiq etish masalalariga yetarli darajada eʼtibor qaratilmayapti, shuningdek, uyali aloqa, koʻplab gadjetlar va Wi-Fining faol rivojlanishi, elektron kitoblar va “kitob oʻqish ilovalari” (book reader) oqimining ortib borishi sharoitlarida foydalanuvchilar bilan tizimli ishlar olib borilmayapti.
Axborot-kutubxona muassasalarining katta qismi zamonaviy axborot-kommunikatsiya texnologiyalari, kompyuterlar, nusxa koʻchirish-koʻpaytirish texnikasi, yongʻindan saqlash signalizatsiyasi va oʻt oʻchirish, iqlimni nazorat qilish vositalari, telefon aloqasi bilan taʼminlanmagan, aholiga, ayniqsa nogironligi boʻlgan shaxslarga va olis, aholisi kam boʻlgan punktlarda xizmat koʻrsatish uchun zamonaviy uskunalar mavjud emas.
Axborot-kutubxona muassasalarini texnik jihatdan qayta jihozlash, yangi axborot texnologiyalarini joriy etish axborot-kutubxona muassasalariga yuqori malakali mutaxassislarni jalb etishni taqozo etadi, ularning mehnat bozoridagi bahosi esa axborot-kutubxona muassasalarining bugungi imkoniyatlaridan ancha baland.
Axborot-kutubxona muassasalarida mehnatga haq toʻlash darajasining pastligi, nomuvofiq ogʻir mehnat sharoitlari va ularga ishonib topshirilgan fondlarni saqlash masʼuliyati malakali kadrlarning ishdan ketishi, mamlakat madaniy mulkini va intellektual salohiyatini saqlash uchun xavfli hisoblangan kadrlar qoʻnimsizligini vujudga keltirmoqda.
Boʻsh oʻrinlarning koʻpligi va xodimlar yetishmasligi ishga olinayotgan xodimlarga qoʻyilayotgan talablar darajasini pasaytiryapti, bu esa malakasiz (koʻp hollarda mutaxassis boʻlmagan) xodimlarga kutubxonachi lavozimiga ishga joylashish imkonini bermoqda. Bu masalalarni maqbul tarzda hal etish uchun axborot-kutubxona muassasalari xodimlari mehnatiga haq toʻlash va ularni ijtimoiy himoya qilish darajasini qayta koʻrib chiqish zarur.
3-bob. Axborot-kutubxona sohasini rivojlantirishning maqsadlari, vazifalari va ustuvor yoʻnalishlari
Axborot-kutubxona sohasini rivojlantirishning ustuvor maqsadlari — fuqarolarning axborotdan erkin foydalanish boʻyicha konstitutsiyaviy huquqlarini taʼminlovchi aholiga axborot-kutubxona xizmati koʻrsatish tizimini rivojlantirish, milliy va jahon madaniy boyliklari, amaliy va fundamental bilimlar bilan tanishtirish, shuningdek, mamlakatimizning axborot-kutubxona muassasalarida mavjud milliy-madaniy merosni saqlashdan iborat.
Axborot-kutubxona sohasini samarali rivojlantirishning strategik maqsadlariga erishish uchun quyidagi masalalarni hal etish zarur:
axborot va raqamli texnologiyalar rivojlanishi hamda zamonaviy umumjahon tendensiyalarni eʼtiborga olgan holda axborot-kutubxona sohasini isloh qilishni jadallashtirish;
bugungi kun talablarini hisobga olgan holda axborot-kutubxona muassasalarining rivojlanishi, aholining axborot-kutubxona xizmatlaridan foydalanishining ijtimoiy kafolatlarini taʼminlash maqsadida meʼyoriy-huquqiy bazani takomillashtirish;
axborot-kutubxona muassasalarining moddiy-texnik bazasini rivojlantirish, xususan yangi bino va inshootlar qurish, mavjudlarini rekonstruksiya qilish, ularni zamonaviy uskunalar bilan taʼminlash;
eng yangi, shu jumladan, axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini joriy etish, korporativ tizimlarni rivojlantirish;
axborot-kutubxona sohasida davlat-xususiy sheriklikni, mamlakatdagi xususiy va raqamli (virtual) axborot-kutubxona muassasalari tarmogʻini rivojlantirish;
milliy va jahon madaniy merosining bir qismi sifatida axborot-kutubxona muassasalari xavfsizligini va axborot-kutubxona fondining saqlanishini taʼminlash;
jamiyatning axborot madaniyatini, milliy tarix va madaniyatga qiziqishini shakllantirish, kitobxonlik madaniyatini yuksaltirish va targʻib qilish;
axborot-kutubxona muassasalarini malakali xodimlar bilan taʼminlash.
Belgilangan maqsad va vazifalarni hisobga olgan holda axborot-kutubxona sohasining quyidagi ustuvor yoʻnalishlarini rivojlantirish zarur:
qonunchilik bazasini aholiga axborot-kutubxona xizmati koʻrsatishni rivojlantirish vazifalariga mos ravishda muvofiqlashtirish;
axborot-kutubxona muassasalarini jamlash mexanizmini yaratish, shu jumladan elektron va boshqa tashuvchilarda nashrlar haqidagi maʼlumotlar tizimini shakllantirish;
axborot-kutubxona fondlari saqlanishini taʼminlash;
yangi axborot texnologiyalarini joriy etish va rivojlantirish, milliy axborot-kutubxona tarmogʻini yaratish;
zamonaviy axborot-kutubxona texnologiyalari asosida axborot-kutubxona kadrlarini tayyorlash, malakasini oshirish va qayta tayyorlash tizimini rivojlantirish;
axborot-kutubxona xizmatlarining yangi, shu jumladan, pulli turlarini joriy etish va rivojlantirish;
axborot-kutubxona muassasalari xodimlari samarali mehnat qilishi va ularni ijtimoiy qoʻllab-quvvatlash uchun munosib sharoitlar yaratish;
axborot-kutubxona muassasalarining moddiy-texnika bazasini mustahkamlash;
ilmiy-tadqiqot va uslubiy faoliyatni rivojlantirish;
barcha tizimlar va idoralar axborot-kutubxona muassasalarini boshqarishni muvofiqlashtirish;
xalqaro hamkorlikni rivojlantirish va jahon axborot-kutubxona hamjamiyatiga kirish.
4-bob. Axborot-kutubxona sohasini rivojlantirishning ustuvor yoʻnalishlarini hal qilish boʻyicha asosiy vazifalar
1. Axborot-kutubxona muassasalarini jamlash mexanizmlarini yaratish, axborot-kutubxona fondlari saqlanishini taʼminlash:
sohani uslubiy taʼminlash va eng yangi texnologiyalarni joriy etish, axborot-kutubxona fondlarini saqlovchi kadrlar, restavratorlarni tayyorlash va qayta tayyorlash, axborot-kutubxona fondlarini saqlash muammolari boʻyicha jamoatchilik fikrini shakllantirish;
foydalanuvchilarning axborotga boʻlgan ehtiyojlarini hisobga olgan holda axborot-kutubxona fondlarini shakllantirishga yondashuvlarni takomillashtirish, fondlarni toʻldirish, ularni jamlash va keyinchalik ulardan erkin foydalanish imkoniyatini taʼminlagan holda majburiy nusxaga egalik huquqini belgilash;
axborot-kutubxona muassasalarini jamoat, tijorat va xususiy nashriyotlar nashrlari, chet elda yashayotgan vatandoshlarimizning asarlari, shuningdek, Oʻzbekiston haqidagi chet el nashrlari bilan taʼminlash uchun sharoitlar yaratish, respublika hududida yashovchi xalqlar tillaridagi adabiyotlar fondlarini shakllantirish;
majburiy nusxa olish, obuna, sovgʻa qilish, sotib olish, kutubxonalararo va xalqaro kitob almashish tizimini joriy etish, milliy va xorijiy onlayn va oflayn elektron hujjatlari bilan jamlash, “egalik qilish” va “erkin foydalanish” oʻrtasida maqbul muvozanatni yaratish va boshqalar hisobiga axborot-kutubxona muassasalarining axborot-kutubxona fondlarini yangilash;
viloyat, tuman va shahar darajasidagi hududiy axborot-kutubxona muassasalarining axborot-kutubxona fondlarini jamlash, kengaytirish, toʻldirish uchun ajratiladigan mablagʻlarni oʻrtacha ikki barobarga oshirgan holda axborot-kutubxona muassasalari fondiga turli xildagi tashuvchilar orqali yangi adabiyotlar kelishini taʼminlash;
nashrlarga ishlov berish va ularni qidirishni avtomatlashtirish tizimini joriy qilish orqali axborot-bibliografiya faoliyatini takomillashtirish;
yigʻma elektron kataloglar, toʻliq matnli maʼlumotlar bazasini shakllantirish va axborot-kutubxona muassasalarining Internet tarmogʻiga ulanishini taʼminlash;
uyali aloqa vositalari orqali foydalanuvchilarga taqdim etiladigan xizmatlarni kengaytirish boʻyicha kompleks tadbirlar ishlab chiqish, yaratilayotgan elektron resurslarda multimedia kontentlari ulushini oshirish va boshqalar;
axborot-kutubxona muassasalarida axborot-kutubxona fondlarini konservatsiyalash, fondlar holati va ularning saqlanish sharoitlari monitoringi tizimini yaratish, saqlashning meʼyoriy tartiblarini taʼminlash;
hujjatlarni ommaviy konservatsiyalash usullarini ishlab chiqish va rivojlantirish, konservatsiya jarayonlariga eng yangi texnologiyalarni joriy etish, favqulodda vaziyatlar yuzaga kelish holatlari uchun harakatlarni rejalashtirish va taʼminlash;
axborot-kutubxona muassasalari va axborot-kutubxona fondlari xavfsizligini taʼminlash, axborot-kutubxona muassasalari va axborot-kutubxona fondlari xavfsizligi texnologiyasini tartibga soluvchi meʼyoriy-huquqiy va uslubiy bazani ishlab chiqish;
axborot-kutubxona fondlarini hisobga olish tizimini rivojlantirish, axborot-kutubxona muassasalari fondlaridagi barcha turdagi hujjatlarni hisobga olishni takomillashtirish, axborot-kutubxona muassasalari hujjatlarini hisobga olishning yagona tizimini yaratish, hisobga olish maʼlumotlariga ishlov berish va avtomatlashtirilgan tarzda ishlov berishni oʻzaro integratsiyalovchi yangi texnologiyalarni joriy etish, hisob-statistika koʻrsatkichlari tizimini yaratish;
fondlar, kataloglarni saqlash va foydalanish, ularning lozim darajada ishlashi, shuningdek, foydalanuvchilarning xavfsiz va qulay tarzda muassasada boʻlishi uchun axborot-kutubxona muassasalarini zamonaviy uskunalar bilan taʼminlash.
2. Yangi axborot texnologiyalarini joriy etish va rivojlantirish, milliy axborot-kutubxona tarmogʻini yaratish:
yangi axborot texnologiyalarini jadal joriy etish, shaxsiy kompyuterlar parkini kengaytirish, litsenziyalangan dasturiy taʼminot xarid qilish hisobiga axborot-kutubxona muassasalari texnika bazasini mustahkamlash;
foydalanuvchilar uchun avtomatlashtirilgan oʻrinlar sonini koʻpaytirish;
fondlarni, jumladan oʻlkashunoslik va noyob nashrlarni raqamlashtirish;
mamlakatimizning barcha aholisi hududiy, respublika va jahon axborot-resurslaridan masofadan turib foydalanishi uchun imkoniyat yaratish maqsadida axborot-kutubxona muassasalarini Internet tarmogʻiga ulashni kengaytirish;
saytlar yaratish va axborot-kutubxona muassasalarining virtual makonda faol ishtirokini, aholiga virtual maʼlumot-kutubxona xizmatlarini koʻrsatishni taʼminlash;
mamlakatning axborot-kutubxona muassasalari axborot resurslaridan masofadan turib foydalanish imkoniyatini beruvchi yagona axborot-kutubxona portalini yaratish;
davlat va qoʻshimcha xizmatlarini koʻrsatish doirasida axborot va bilimlardan foydalanishni taʼminlovchi mavjud zamonaviy raqobatbardosh texnologiyalarni takomillashtirish va yangilarini joriy qilish;
ilmiy tadqiqotlar va oʻquv jarayonini axborot bilan qoʻllab-quvvatlash tizimini takomillashtirish, uyali aloqa vositalaridan foydalangan holda hujjatlarni elektron tarzda yetkazib berish va virtual maʼlumot xizmati tizimlarini modernizatsiyalash;
jamoaviy obunani kengaytirish va respublika axborot-kutubxona muassasalariga muntazam ravishda yillik obuna uchun mablagʻ ajratish;
axborot-kutubxona muassasalarining innovatsion faoliyati va ularning innovatsion infratuzilmasini rivojlantirish, aholi bilan samarali innovatsion munosabatlar va muloqotni yoʻlga qoʻyish, yangiliklarni ishlab chiqish va innovatsiyalarni amalga oshirish uchun investitsiyalar, shu jumladan, xususiy investitsiyalarni jalb qilish;
Oʻzbekiston Milliy kutubxonasi tomonidan turli taʼlim, ijtimoiy guruhlar, yosh toifalaridagi foydalanuvchilarga va nogironligi boʻlgan shaxslarga onlayn tarzda (24/7/365) taqdim qilinadigan elektron kataloglar, hujjatli resurslar va koʻrsatiladigan xizmatlardan foydalanishni kengaytirish imkonini beradigan xizmatlar yaratish;
axborot-kutubxona muassasalari foydalanuvchilarining axborot borasidagi bilimlarini oshirish, bolalar, oʻsmirlar va yoshlarga taʼlim xizmatlarini koʻrsatish orqali aholining media savodxonligini yuksaltirish va boshqalar;
3. Zamonaviy axborot-kutubxona texnologiyalari asosida axborot-kutubxona kadrlarini tayyorlash, qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish tizimini rivojlantirish:
kutubxona xodimlarini axborot-kutubxonachilik ishini modernizatsiya qilishning dolzarb yoʻnalishlari boʻyicha muntazam ravishda qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish asosida ularga uzluksiz axborot-kutubxona taʼlimini berish tizimini yaratish, axborot-kutubxona kadrlarini masofadan turib oʻqitish tizimini joriy qilish va boshqalar;
axborot-kutubxona xodimlari malakasini oshirish boʻyicha doimiy faoliyat olib boruvchi kurslar tashkil qilish, ham talabalar, ham axborot-kutubxona xodimlarini masofadan turib oʻqitish kurslarini rivojlantirish, oʻqituvchi va assistentlarning xorijiy davlatlardagi yetakchi ilmiy tashkilotlarda (kutubxona fakultetlarida) stajirovka oʻtashini tashkil qilish, axborot-kutubxonachilik ishi boʻyicha ilmiy maktablarni rivojlantirish va boshqalar;
kutubxonachilik ishi sohasida mutaxassislarga boʻlgan ehtiyojni oʻrganish asosida sohaga ixtisoslashgan oliy taʼlim muassasalarida “Kutubxona-axborot faoliyati” yoʻnalishi boʻyicha qabul kvotalarini oshirish;
axborot-kutubxona hamjamiyatini kasbiy axborot bilan taʼminlash, yangi noshirlik texnologiyalaridan va axborot-kutubxona muassasalari fondidagi noyob hujjatlarning faksimillaridan foydalangan holda fundamental bibliografik qoʻllanmalar nashr qilish, kataloglashtirish sohasida bir xil ishlar takrorlanishining oldini olishga va respublika axborot-kutubxona muassasalarida kataloglashtirish sarf-xarajatlarini kamaytirishga xizmat qiluvchi kooperatsiyani amalga oshirish;
axborot-kutubxona xodimlarining malakasini oshirish, tajriba almashish boʻyicha xalqaro loyihalarda axborot-kutubxona muassasalarining ishtirokini kengaytirish va boshqalar.
4. Axborot-kutubxona xizmatlarining yangi turlarini, jumladan pulli xizmatlarni joriy qilish va rivojlantirish:
fuqarolar elektron axborot-resurslarni almashishi va ulardan erkin foydalanishi uchun yigʻma elektron katalogdan foydalanish imkoniyatini taʼminlash, korporativ axborot-kutubxona tarmoqlarini rivojlantirish;
kutubxonalararo abonementning imkoniyatlarini roʻyobga chiqarish va hujjatlarni elektron tarzda yetkazib berish uchun shart-sharoit yaratish, yagona axborot muhitini yaratish, taʼlim va axborot resurslaridan foydalanish imkoniyatini kengaytirish, axborot-kutubxona resurslari oʻzaro hamkorligining yagona mexanizmini ishlab chiqish, mamlakatimizning yirik axborot-kutubxona resurslarini oʻzida birlashtirgan yagona qidiruv tizimini yaratish.
5. Axborot-kutubxona muassasalari xodimlari samarali faoliyat koʻrsatishi va ularni ijtimoiy qoʻllab-quvvatlash uchun munosib sharoitlar yaratish:
axborot-kutubxona xodimlarining ijtimoiy himoyasini taʼminlash, ularning huquq va imtiyozlarini kengaytirish (uy-joy sotib olish uchun foizsiz kreditlar ajratish), axborot-kutubxona muassasalarining barcha toifalarida tarif razryadini oshirish evaziga yagona tarif setkasini modernizatsiyalash;
Xizmatchilarning asosiy lavozimlari va ishchilarning kasblari klassifikatori asosida sohaning bugungi ehtiyojlariga muvofiq ravishda axborot-kutubxona muassasalarining lavozimlari nomenklaturasini kengaytirishni koʻzda tutib, axborot-kutubxona muassasalari xodimlarining tarif-malakaviy tavsiflarini qayta koʻrib chiqish;
axborot-kutubxona muassasalarining normal rivojlanishini kafolatlaydigan mehnatga haq toʻlash darajasini taʼminlash;
axborot-kutubxona muassasalari xodimlariga koʻp yillik ish staji uchun qoʻshimcha haq toʻlashni joriy etish;
kasbiy unvonlar va davlat mukofotlarini taʼsis etish;
“Kutubxona aʼlochisi” koʻkrak nishonini taʼsis etish.
6. Kutubxonalarning moddiy-texnik bazasini mustahkamlash:
respublikaning barcha axborot-kutubxona muassasalarini toʻliq xatlovdan oʻtkazish;
axborot-kutubxona muassasalarining avariya holatidagi, taʼmirtalab bino va imoratlarini taʼmirlash hamda rekonstruksiya qilish;
axborot-kutubxona muassasalari uchun maxsus binolar qurish;
nogironiligi boʻlgan shaxslarga sifatli xizmat koʻrsatish uchun axborot-kutubxona muassasalarini zamonaviy asbob-uskunalar bilan jihozlash;
tuman (shahar) axborot-kutubxona muassasalarini tashkil qilish, ularni zamonaviy asbob-uskunalar bilan taʼminlash uchun axborot-kutubxona muassasalarining moddiy-texnik bazasini rivojlantirish, shu jumladan yangi binolar qurish va mavjudlarini rekonstruksiya qilish.
7. Ilmiy-tadqiqot va uslubiy faoliyat:
axborot-kutubxona faoliyatining zamonaviy yoʻnalishlari boʻyicha korporativ amaliy ilmiy-tadqiqot ishlarini olib borish;
axborot-kutubxona xizmatlarining yangi turlarini joriy qilish, axborot-kutubxona xizmatlari koʻrsatish tarmogʻini kengaytirish va boshqalar;
idoralararo asosda axborot-kutubxona muassasalari faoliyatining turli yoʻnalishlari, shuningdek, MDH va xorijiy davlatlarning yirik axborot-kutubxona muassasalari bilan hamkorlikda zamonaviy raqobatbardosh axborot-kutubxona texnologiyalarini joriy etish boʻyicha ilmiy-tadqiqot va tashkiliy-uslubiy ishlarni olib borish;
ilmiy tadqiqot va taʼlim jarayonini axborot bilan qoʻllab-quvvatlash tizimini takomillashtirish;
hujjatlarni elektron tarzda yetkazib berish tizimini modernizatsiya qilish;
uslubiy qoʻllanmalar, tavsiyalar, maslahat yordami koʻrsatish tizimini yaratish va takomillashtirish;
axborot-kutubxona muassasalarining innovatsion faoliyati va ularning innovatsion infratuzilmasini rivojlantirish, aholi bilan samarali innovatsion munosabatlar va muloqotni yoʻlga qoʻyish, yangiliklarni ishlab chiqish va innovatsiyalarni amalga oshirish uchun investitsiyalar, shu jumladan, xususiy investitsiyalarni jalb qilish boʻyicha takliflar ishlab chiqish;
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Oliy attestatsiya komissiyasi qoshida Axborot-kutubxona faoliyati boʻyicha doktorlik va nomzodlik dissertatsiyalarini himoya qilish kengashini tashkil qilish boʻyicha takliflar ishlab chiqish.
8. Xalqaro hamkorlikni rivojlantirish:
ikki tomonlama kelishuvlar tuzish asosida xalqaro kutubxona hamjamiyati bilan hamkorlikni rivojlantirish, xalqaro forumlar va boshqa tadbirlarda ishtirok etish;
xalqaro kitob almashish, axborot resurslarini elektron tarzda almashish boʻyicha hamkorlikning turli shakllarini rivojlantirish va joriy qilish;
yigʻma elektron kataloglarni shakllantirish, maʼlumotlar banklarini tashkil qilish;
xalqaro loyihalarni amalga oshirishda ishtirok etish, kutubxonalararo abonementni (hujjatlarni elektron yetkazib berish) yoʻlga qoʻyish;
respublika, xalqaro konferensiyalar va seminarlar oʻtkazish hamda shu kabi xalqaro tadbirlarda ishtirok etish.
5-bob. Konsepsiyani amalga oshirish
Ushbu Konsepsiyani amalga oshirishning asosiy vositasi respublikada axborot-kutubxona faoliyatini rivojlantirish boʻyicha chora-tadbirlar ishlab chiqishni nazarda tutuvchi Oʻzbekiston Respublikasida axborot-kutubxona sohasini rivojlantirish boʻyicha chora-tadbirlar dasturi (keyingi oʻrinlarda — Dastur) hisoblanadi.
Ushbu Konsepsiyani tijorat tashkilotlari, hamkorlar, shu jumladan xorijiy investorlarni jalb qilgan holda sohaga aloqador vazirliklar va idoralar, mahalliy ijro hokimiyati organlari bilan hamkorlikda respublika miqyosida amalga oshirish nazarda tutilgan.
Konsepsiyani amalga oshirishni muvofiqlashtirish kitob mahsulotlarini nashr qilish va tarqatish tizimini takomillashtirish, shuningdek, axborot-kutubxona faoliyati sohasi boʻyicha maxsus vakolatli davlat organ — Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasi huzuridagi Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi tomonidan olib boriladi.
Konsepsiya ikki bosqichda amalga oshiriladi:
Birinchi bosqichda (2019-2020-yillar) quyidagilar nazarda tutiladi:
hududiy axborot-kutubxona muassasalarini kelgusida xalqaro tizimlar bilan integratsiyalash uchun ularni yagona maʼlumotlar bazasiga ulash;
Milliy umumtaʼlim elektron kutubxona markazi toʻgʻrisidagi nizomni ishlab chiqish va tasdiqlash;
sohaga ixtisoslashgan oliy taʼlim muassasalarida “Kutubxona-axborot faoliyati” yoʻnalishi boʻyicha qabul kvotalarini oshirish;
zamonaviy axborot-kommunikatsiya texnologiyalari asosida taqdim etilayotgan xizmatlar hajmining oʻsib borishini hisobga olgan holda, Milliy kutubxonaning tashkiliy tuzilmasiga kiruvchi xodimlarning namunaviy shtatlari hamda Axborot-kutubxona markazi va kutubxona toʻgʻrisida namunaviy nizomni ishlab chiqish va tasdiqlash;
2019 — 2024-yillarda Oʻzbekiston Respublikasida axborot-kutubxona sohasida, xususiy va raqamli (virtual) kutubxonalar tarmogʻida davlat-xususiy sheriklikni rivojlantirish dasturini ishlab chiqish va tasdiqlash;
taʼmirtalab axborot-kutubxona muassasalarini taʼmirlash va rekonstruksiya qilish hamda ularning bino va imoratlarini qurish;
“Kutubxona aʼlochisi” koʻkrak nishonini taʼsis qilish boʻyicha takliflar ishlab chiqish va Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga kiritish;
xatlov oʻtkazish va uning natijalarini aniqlashtirish, tadbirlarni amalda ijro etish boʻyicha chora-tadbirlar tayyorlash va boshqalar.
Ikkinchi bosqichda (2021 — 2024-yillar) quyidagilar nazarda tutiladi:
tarqatish tizimini takomillashtirish uchun “Nashrlarning majburiy nusxasi toʻgʻrisida”gi Qonunni ishlab chiqish va qabul qilish;
“Xalqaro nashrlar almashinuvi toʻgʻrisida”gi Konvensiyani ratifikatsiya qilish masalasini koʻrib chiqish;
MDH va xorijiy davlatlarning yetakchi tadqiqot markazlari bilan hamkorlikni faollashtirish;
Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Oliy attestatsiya komissiyasi qoshida Kutubxonachilik ishi boʻyicha doktorlik va nomzodlik dissertatsiyalarini himoya qilish boʻyicha ixtisoslashgan ilmiy kengash tashkil qilish;
resurslar almashinuvi va korporativ hamkorlik ishini avtomatlashtirish boʻyicha korporativ tarmoqni shakllantirish;
axborot-kutubxona faoliyati boʻyicha tarmoq standartlar, uslubiy qoʻllanmalar va tavsiyalarni ishlab chiqish;
tuman (shahar) axborot-kutubxona muassasalarining faoliyatini tashkil qilish borasida davlat organlari va hokimliklar bilan hamkorlikda ishlash;
manfaatdor vazirliklar, idoralar, tashkilotlar, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar, tumanlar (shaharlar) hokimliklari bilan hamkorlikda Konsepsiyani roʻyobga chiqarish boʻyicha tadbirlarni belgilab olish va amalga oshirish.
6-bob. Resurs taʼminoti
Resurs taʼminoti, shu jumladan Konsepsiyada belgilab berilgan tadbirlarni moliyalashtirish masalalari axborot-kutubxona muassasalariga ajratiladigan budjet mablagʻlari doirasida, Alisher Navoiy nomidagi Oʻzbekiston Milliy kutubxonasi huzuridagi Axborot-kutubxona muassasalarini rivojlantirish jamgʻarmasi, kutubxonalarning xoʻjalik faoliyatidan tushgan daromad qismi, homiylar, xorijiy investorlarning mablagʻlari hamda qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa manbalar hisobidan amalga oshiriladi.
7-bob. Kutilayotgan natijalar
Konsepsiyani amalga oshirish mamlakat axborot-kutubxona muassasalarining yanada rivojlanishi hamda axborot, madaniy-maʼrifiy makon doirasida ularning faoliyatini muvofiqlashtirishga xizmat qiluvchi yagona axborot-kutubxona tarmogʻini yaratishga imkon beradi.
Rejalashtirilgan tadbirlar natijasiga koʻra, Konsepsiyani amalga oshirishning birinchi bosqichida quyidagilar kutilmoqda:
2020-yilga qadar respublikaning tuman va shaharlarida aholining 86,0 foizini qamrab oladigan 186 ta zamonaviy axborot-kutubxona markazini tashkil qilish;
2020-yilga qadar kutubxonalarning 10 foizini (21 ta) yagona maʼlumotlar interaktiv bazasiga ulash orqali Oʻzbekiston axborot-kutubxona markazlari hamkorligining yaxlit tizimini shakllantirishni boshlash;
elektron kitoblar fondini 1,2 million nusxagacha koʻpaytirish;
14 ta xorijiy davlat bilan axborot-kutubxona faoliyati sohasidagi xalqaro hamkorlikni yanada rivojlantirish.
Ikkinchi bosqichda quyidagilar kutilmoqda:
respublikaning 207 ta kutubxonasini yagona maʼlumotlar interaktiv bazasiga ulashni yakunlash orqali Oʻzbekiston axborot-kutubxona markazlari hamkorligining yaxlit tizimini shakllantirish;
elektron kitoblar fondini 3,3 million nusxagacha koʻpaytirish;
21 ta xorijiy davlat bilan axborot-kutubxona faoliyati sohasida hamkorlikni yanada rivojlantirish.
Bundan tashqari Konsepsiya:
madaniy, taʼlim va axborot infratuzilmasining asosiy tarkibiy qismlaridan biri sifatida muhim ijtimoiy va kommunikativ vazifalarni bajaruvchi axborot-kutubxona muassasalariga mamlakatning iqtisodiy rivojiga munosib hissa qoʻshish imkoniyatini yaratadi;
milliy manfaatlar va xalqaro tajribani hisobga olib axborot-kutubxona ishi sohasidagi qonunchilikni takomillashtirishga yordam beradi (bu esa axborot-kutubxona sohasi taraqqiyotining bugungi tendensiyalariga moslashish, shuningdek, axborot-kutubxona muassasalarining rivojlanishi va aholiga axborot-kutubxona xizmatlari koʻrsatishni kengaytirishga sezilarli darajada taʼsir koʻrsatishga imkon yaratadi);
axborot-kutubxona fondini jamlash, shu jumladan elektron va boshqa tashuvchi uskunalarga yigʻish tizimini yaratishga, kutubxona fondlarini saqlashni taʼminlaydi, yangi axborot texnologiyalarini joriy etish va rivojlantirish, milliy axborot-kutubxona tarmogʻini takomillashtirish va ixtisoslashgan ilmiy tadqiqotlar olib borishga, uslubiy qoʻllanmalar ishlab chiqishni faollashtirishga imkon beradi;
axborot-kutubxona sohasida kadrlar tayyorlash, qayta tayyorlash va malakasini oshirish tizimini hamda axborot-kutubxona muassasalari xodimlarining samarali faoliyati, ularning ijtimoiy himoyasi uchun qulay shart-sharoitlar yaratishga koʻmaklashadi;
barcha tizimlar va idoralarning axborot-kutubxona muassasalarini samarali muvofiqlashtirish va boshqarish, xalqaro hamkorlikni har tomonlama rivojlantirish, axborot-kutubxona muassasalarining moddiy-texnika bazasini mustahkamlashga xizmat qiladi.
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 7-iyundagi PQ-4354-son qaroriga
2-ILOVA
2-ILOVA
2019 — 2024-yillarda Oʻzbekiston Respublikasida axborot-kutubxona sohasini rivojlantirish boʻyicha
CHORA-TADBIRLAR DASTURI
|
T/r |
Tadbirlar nomi |
Amalga oshirish shakli |
Amalga oshirish muddatlari |
Masʼul ijrochilar |
|
I. Axborot-kutubxona sohasining normativ-huquqiy bazasini takomillashtirish | ||||
|
1. |
Milliy umumtaʼlim elektron kutubxona markazi toʻgʻrisida nizomni ishlab chiqish va tasdiqlash. |
Nizom |
2019-yil 1-iyulga |
Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi, Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi |
|
2. |
Zamonaviy axborot-kommunikatsiya texnologiyalari asosida taqdim etilayotgan xizmatlar hajmining oʻsib borishini hisobga olgan holda, Milliy kutubxonaning tashkiliy tuzilmasiga kiruvchi xodimlarning namunaviy shtatlari hamda Axborot-kutubxona markazi va kutubxona toʻgʻrisida namunaviy nizomni ishlab chiqish va tasdiqlash. |
Idoraviy normativ hujjat |
2019-yil 1-sentabrga qadar |
Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi, Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi, Moliya vazirligi |
|
3. |
“Kutubxona aʼlochisi” koʻkrak nishonini taʼsis etish toʻgʻrisida takliflar ishlab chiqish va Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga kiritish. |
Vazirlar Mahkamasi qarori |
2019-yil 1-oktabrga qadar |
Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi, aloqador vazirlik va idoralar |
|
4. |
“Nashrlarning majburiy nusxasi toʻgʻrisida” tegishli normativ-huquqiy hujjat loyihasini ishlab chiqish boʻyicha Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga takliflar kiritish. |
Yozma maʼlumot |
2021-yil 1-aprelga qadar |
Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi, aloqador vazirlik va idoralar |
|
5. |
Oʻzbekiston Respublikasining Xalqaro nashrlar almashinuvi konvensiyasida (Parij sh., 05.12.1958-y.) ishtirok etishining maqsadga muvofiqligi haqida Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasiga xulosa kiritish. |
Yozma maʼlumot |
2022-yil 1-iyulga |
Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi, Tashqi ishlar vazirligi, aloqador vazirlik va idoralar |
|
II. Innovatsion faoliyat va axborot-kutubxona muassasalarini ommalashtirish | ||||
|
6. |
Aholi oʻrtasida kitobxonlik madaniyatini targʻib etishga qaratilgan chora-tadbirlar rejalarini ishlab chiqish, tanlovlar, konferensiyalar oʻtkazish, axborot-kutubxona muassasalari mutaxassislarining kasbiy darajasini oshirish. |
Chora-tadbirlar rejasi |
2019-yil 1-avgustdan doimiy ravishda |
Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi, aloqador vazirlik va idoralar |
|
7. |
Resurslar almashish boʻyicha korporativ tarmoqni shakllantirish, korporativ hamkorlik ishini avtomatlashtirish. |
Chora-tadbirlar rejasi |
2021-yil 1-avgustga qadar |
Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi, Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi, aloqador vazirlik va idoralar |
|
8. |
Davlat organlari va boshqa tashkilotlarda, shu jumladan harbiy qismlarda idoraviy kutubxonalarni tashkil etish (takomillashtirish). Idoraviy kutubxonalar, shuningdek, axborot-kutubxona markazlari kitob fondini yangilash va toʻldirish maqsadida Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligining takliflari asosida zarur nashrlar roʻyxatini har yili 10-oktabrgacha shakllantirish. |
Chora-tadbirlar rejasi |
Doimiy asosda |
Vazirlik va idoralar, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari, Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi |
|
9. |
2019 — 2024-yillarda Oʻzbekiston Respublikasida axborot-kutubxona sohasi, xususiy va raqamli (virtual) kutubxonalar tarmogʻi boʻyicha davlat-xususiy sherikligini rivojlantirish dasturini ishlab chiqish va tasdiqlash. |
Dastur |
2020-yil 1-avgustga qadar |
Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi, aloqador vazirlik va idoralar |
|
10. |
MDH va xorijiy mamlakatlarning yetakchi tadqiqot markazlari bilan hamkorlikni faollashtirish. |
Bitimlar |
2021-yildan boshlab doimiy asosda |
Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi, Tashqi ishlar vazirligi, Fanlar akademiyasi, aloqador vazirlik va idoralar |
|
III. Ilmiy-tadqiqot va metodik faoliyat | ||||
|
11. |
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Oliy attestatsiya komissiyasi qoshida kutubxona ishi boʻyicha falsafa fanlari doktori (PhD) va fan doktori (DSc) ilmiy darajasini olish uchun dissertatsiyalar himoya qilish boʻyicha Kengash tashkil etishga oid takliflar ishlab chiqish. |
Tarmoq oliy taʼlim muassasasi huzurida ilmiy kengash tashkil etish |
2021-yil 1-dekabrga qadar |
Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Oliy attestatsiya komissiyasi, Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi, Madaniyat vaz�rligi |
|
12. |
Axborot-kutubxona faoliyati boʻyicha tarmoq standartlari, metodik qoʻllanmalar va tavsiyalar ishlab chiqish. |
Idoraviy-normativ hujjat |
2024-yil 31-dekabrga qadar |
Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi, “Oʻzstandart” agentligi, aloqador vazirlik va idoralar |
|
13. |
Axborot-kutubxona muassasalarini rivojlantirish Konsepsiyasining amalga oshirilishini doimiy monitoring qilib borish. |
Chora-tadbirlar dasturi |
Har yili |
Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi, aloqador vazirlik va idoralar |
|
IV. Axborot-kutubxona sohasida kadrlar tayyorlash va soha mutaxassislari malakasini oshirish tizimini takomillashtirish | ||||
|
14. |
Mazkur sohada mutaxassislarga boʻlgan talabni oʻrganish asosida “Kutubxona-axborot faoliyati” yoʻnalishi boʻyicha ixtisoslashgan oliy taʼlim muassasalariga qabul kvotalari boʻyicha takliflarni keyinchalik qaror qabul qilish uchun Vazirlar Mahkamasiga kiritish. |
Yozma maʼlumot |
2020-yil 1-fevralga qadar |
Oliy va oʻrta maxsus |
|
15. |
Oliy taʼlim muassasalarida xorijiy tajriba va texnologiyalarni oʻrganish asosida oʻquv jarayoniga kutubxona ishi boʻyicha yetakchi mutaxassislar va ekspertlarni jalb qilgan holda, axborot-kutubxona sohasi mutaxassislarining malakasini oshirish kurslarini tashkil etish. |
Chora-tadbirlar dasturi |
2019-yil 1-iyulga |
Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi, Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Madaniyat vazirligi |
|
V. Axborot-kutubxona markazlarining faoliyatini takomillashtirish va moddiy-texnik bazasini mustahkamlash | ||||
|
16. |
Axborot-kutubxona markazlari fondlari va moddiy-texnik bazasini toʻliq xatlovdan oʻtkazish. |
Chora-tadbirlar dasturi |
2020-yil 1-iyunga |
Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari |
|
17. |
Toshkent viloyatining Nurafshon shahrida Toshkent viloyati “Turon” axborot-kutubxona markazi oʻz faoliyatini toʻlaqonli amalga oshirishi uchun zarur boʻlgan bino ajratish. |
Toshkent viloyati |
2020-yil 31-martga qadar |
Toshkent viloyati hokimligi, Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi |
|
18. |
Hududiy kutubxonalarni keyinchalik xalqaro tizimlar bilan integratsiyalashuvini amalga oshirish uchun yagona maʼlumotlar bazasiga ulash. |
Chora-tadbirlar rejasi |
2019-2020-yillar |
Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi, Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi, aloqador vazirlik va idoralar |
|
19. |
Axborot-kutubxona muassasalarini taʼmirlash, zarur hollarda bino va inshootlar qurish. |
Mahalliy davlat hokimiyati organlari qarorlari |
2019-2020-yillar |
Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari |
|
20. |
Axborot-kutubxona markazlari faoliyatini muvofiqlashtirish va tashkiliy-metodik taʼminlash. |
Chora-tadbirlar rejasi |
Har yili |
Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi |
|
21. |
Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahar axborot-kutubxona markazlariga jahon ilmiy-taʼlim axborot resurslaridan foydalanish imkoniyatlarini taqdim etish. |
Chora-tadbirlar rejasi |
Har yili |
Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi |
|
22. |
Koʻzi ojizlar kutubxonalarining moddiy-texnik bazasini mustahkamlash, shu jumladan ularni maxsus kompyuter va boshqa texnika bilan jihozlashni nazarda tutuvchi chora-tadbirlarni ishlab chiqish va tasdiqlash. |
Chora-tadbirlar rejasi |
2019-yil 1-avgustga qadar |
Madaniyat vazirligi, |
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 7-iyundagi PQ-4354-son qaroriga
3-ILOVA
3-ILOVA
Alisher Navoiy nomidagi Oʻzbekiston Milliy kutubxonasi — axborot-resurs markazining
TASHKILIY TUZILMASI
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 7-iyundagi PQ-4354-son qaroriga
4-ILOVA
4-ILOVA
Alisher Navoiy nomidagi Oʻzbekiston Milliy kutubxonasi — axborot-resurs markazining boshqaruv apparati
TUZILMASI
Xodimlarning umumiy cheklangan soni 227 nafar, shu jumladan boshqaruv xodimlari — 12 nafar.
Texnik va yordamchi xodimlar soni amaldagi normativlarga muvofiq belgilanadi.
(Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 10.06.2019-y., 07/19/4354/3275-son; Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 24.07.2021-y., 06/21/6268/0700-son)
