54-сон 06.03.2014. Yagona elektr energetikasi tizimida texnologik buzilishlarni tekshirish va hisobga olish tartibi toʻgʻrisidagi nizomni tasdiqlash haqida

Hujjat kuchini yo‘qotgan 05.01.2026

Norasmiy tarjima

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining

qarori

Yagona elektr energetikasi tizimida texnologik buzilishlarni tekshirish va hisobga olish tartibi toʻgʻrisidagi nizomni tasdiqlash haqida

LexUZ sharhi

Mazkur qaror Oʻzbekistan Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2025-yil 31-dekabrdagi 850-sonli “Elektr energetikasi tizimida texnologik buzilishlarni tekshirish va hisobga olish tartibi toʻgʻrisidagi nizomni tasdiqlash haqida”gi qaroriga asosan oʻz kuchini yoʻqotgan.

Oʻzbekiston Respublikasining “Elektr energetikasi toʻgʻrisida”gi Qonuniga muvofiq, shuningdek, elektr qurilmalarini ishlatishda texnologik qoidabuzarliklarni oʻz vaqtida aniqlash va bartaraf etish, yagona elektr energetika tizimining ishonchliligini taʼminlash maqsadida Vazirlar Mahkamasi farmoni:

1. Yagona elektr energetika tizimidan foydalanishda texnologik buzilishlarni tekshirish va hisobga olish tartibi toʻgʻrisidagi nizom ilovaga muvofiq tasdiqlansin.

2. Vazirliklar va idoralar bir oy muddatda oʻzlari qabul qilgan normativ-huquqiy hujjatlarni ushbu qarorga muvofiqlashtirsinlar.

3. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining oʻrinbosari G.I. Ibragimov zimmasiga yuklatilsin.

Oʻzbekiston Respublikasining Bosh vaziri Sh. MIRZIYOYEV

Toshkent sh.,

2014-yil 6-mart,

54-son

Vazirlar Mahkamasining 2014-yil 6-martdagi 54-son qaroriga
ILOVA

Yagona elektr energetika tizimidan foydalanishdagi texnologik buzilishlarni tekshirish va hisobga olish tartibi toʻgʻrisida

NIZOM

I. Umumiy qoidalar

1. Mazkur Nizom “Elektr energetikasi toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuniga muvofiq elektr energetika obyektlarida va blok stansiyalarida (keyingi oʻrinlarda elektr qurilmalari deb yuritiladi) texnologik buzilishlarni tekshirish, tasniflash va hisobga olish tartibini belgilaydi, yagona elektr energetika tizimining ishonchliligiga taʼsir koʻrsatdi.

2. Mazkur Nizomda quyidagi asosiy tushunchalar va atamalar qoʻllaniladi:

elektr energetika obyektlari — elektr energiyasi ishlab chiqaruvchi korxonalar, shuningdek elektr tarmoqlari obyektlari;

operativ xodimlar — operativ boshqaruv va operativ kommutatsiya uchun vakolat berilgan xodimlar toifasi va ushbu xodimlarni bevosita boshqarish uchun tayinlangan shaxslar;

texnologik buzilish — elektr qurilmalari yoki ularning elementlarining texnik holati parametrlarining ularni ishdan chiqarishga olib kelgan yoʻl qoʻyib boʻlmaydigan ogʻishlari, elektr energiyasi sifatining buzilishi, shuningdek elektr energiyasini isteʼmolchilarga etkazib berishda toʻliq yoki qisman rejalashtirilmagan uzilishlar;

elektr qurilmalari — energiya ishlab chiqarish yoki bir turdan boshqa turga uzatish, toʻplash, taqsimlash yoki isteʼmol qilish uchun moʻljallangan oʻzaro bogʻlangan uskunalar va inshootlar majmuasi.

3. Yagona elektr energetika tizimining ishlashidagi quyidagi texnologik buzilishlar tekshirilishi va qayd etilishi lozim:

elektr qurilmalarining ekspluatatsiyasi, ularni ishga tushirish va foydalanishga qabul qilishdan oldin kompleks sinovdan oʻtkazish, shuningdek rejali taʼmirlash, profilaktik koʻriklar va sinovlar paytida aniqlangan shikastlanishlar;

elektr stansiyalari va ularning elementlarining texnik (texnologik) holati parametrlarida (tebranish, harorat, bosim, chastota, kuchlanish, atmosferaga zararli moddalarning chiqarilishi) yoʻl qoʻyib boʻlmaydigan ogʻishlar;

isteʼmolchilarga elektr energiyasini etkazib berishning toʻliq yoki qisman rejasiz ravishda uzilishi.

4. Yagona elektr energetika tizimining ishlashidagi texnologik buzilishlarni tekshirish va hisobga olishning asosiy vazifalari tashkiliy-texnik profilaktika chora-tadbirlarini ishlab chiqish va elektr energetikasining ishonchliligini baholash uchun texnologik buzilishlarning sabablarini aniqlashdan iborat. foydalanishni tashkil etishni takomillashtirish, ularni taʼmirlash, modernizatsiya qilish, rekonstruksiya qilish yoki almashtirish boʻyicha malakali qarorlar qabul qilish uchun foydalaniladigan yagona elektr energetika tizimi.

II. Texnologik qoidabuzarliklarning turlari va roʻyxatga olinishi

5. Oqibatlarning tabiati va ogʻirligiga qarab (elektr taʼminotidagi uzilishlar, elektr tarmogʻining barqarorligini yoʻqotish, elektr energiyasi sifati parametrlarining ogʻishi, atrof-muhitga taʼsiri, elektr qurilmalarining shikastlanish darajasi va boshqa omillar); texnologik uzilishlar avariy, birinchi darajali avariyalar va ikkinchi darajali avariyalarga boʻlinadi.

6. Quyidagi texnologik buzilishlar avariyalar hisoblanadi:

a) elektr stansiyasining (qozon, turbin, generator, quvvat transformatori va asosiy elektr zanjirining shina tizimi elektr uzatish liniyasi, elektr transformatori, shina) ning majburiy ishlamay qolishiga olib keladigan uskunalarning shikastlanishi, binolar, inshootlarning vayron boʻlishi, 220 kV va undan yuqori kuchlanishli podstansiya tizimi) 25 kun va undan ortiq davom etadigan avariyaviy taʼmirlashda;

b) quvvati 200 t/soat va undan ortiq qozon, turbina, 60 MVt va undan ortiq quvvatli generator, 200 MVA va undan ortiq quvvatli transformatorlarni parchalanishi yoki shikastlanishi natijasida ularni qayta tiklab boʻlmasa;

v) umumiy quvvati 500 MVt va undan koʻp boʻlgan isteʼmolchilarga elektr energiyasini yetkazib berishni toʻxtatish, avariyaviy avtomatik boshqaruv yordamida uzilgan yoki tiklangan, shuningdek cheklash va oʻchirish jadvallariga muvofiq uzilgan yuklamalar bundan mustasno;

g) 49,0 Gs dan past chastotali ishlab chiqaruvchi manbalarning 1 soat yoki undan koʻproq vaqt davomida toʻsatdan oʻchirilishi yoki kun davomida umumiy davomiyligi 3 soatdan ortiq boʻlgan yagona elektr energetika tizimining ishlashi;

d) agar bir nechta generator ishlayotgan boʻlsa va umumiy kamaytirilgan elektr va issiqlik yuki 500 MVt yoki undan koʻp boʻlsa, elektr stansiyasi tomonidan toʻliq yukni toʻxtatish;

e) yagona elektr energetika tizimini qismlarga boʻlib, isteʼmolchilarga yukning 40% dan ortiq miqdorda, lekin yagona elektr energetika tizimining ajratilgan qismida kamida 300 MVt quvvatda uzilishlarga olib keladigan;

j) tabiiy ofat tufayli yagona elektr energetika tizimidagi 6 kV va undan yuqori kuchlanishli elektr uzatish liniyalarining ommaviy toʻxtab qolishi yoki shikastlanishi; isteʼmolchilarga umumiy elektr energetika tizimini quvvatidan 20% yoki koʻp elektr energiyasini etkazib berishning toʻxtatilishiga olib kelishi;

z) elektr tarmogʻining ish rejimida 24 soat yoki undan koʻproq vaqt davomida shahar yoki viloyat markazini elektr taʼminotida uzilishga olib keladigan texnologik buzilish;

i) elektr stansiyasining chang va gazdan tozalash yoki boshqa jihozlarining ish rejimining texnologik buzilishi, bu atrof-muhitga zararli moddalarning sutkalik meʼyoridan ikki baravar va undan ortiq miqdorda chiqishiga sabab boʻlgan;

k) kul va shlak chiqindilarining tabiiy suv havzalariga oqizilishi bilan birga kul toʻgʻonining shikastlanishi;

l) gidroelektr stansiyasining maksimal loyiha quvvatidan ortiq suv omboridan suv oqizilishiga olib keladigan gidroelektrostansiya obyektlarining ishlashining texnologik buzilishi;

m) elektr energetika obyektlarida texnologik binolar va inshootlarning yuk koʻtaruvchi qismlarining qulashi bilan portlash yoki yongʻin.

7. Quyidagi avariyalar I bosqichdagi nosozliklar deb hisoblanadi:

a) elektr stansiyasining asosiy uskunasining (qozon, turbin, generator, quvvat transformatori va elektr stansiyasining asosiy elektr zanjirining shina tizimi; elektr uzatish liniyasi, elektr transformatori, shuntlovchi reaktori, 220 kV va undan yuqori kuchlanishli podstansiyaning shina tizimi) uzilgan holatida majburiy toʻxtab qolishiga olib keladigan shikastlanish, 3 kundan 25 kungacha davom etadigan favqulodda taʼmirlashda;

b) isteʼmolchilarni elektr energiyasi bilan taʼminlash shartnomada nazarda tutilganidan ortiq muddatga toʻxtatilganda;

v) ishlab chiqaruvchi manbalarning toʻsatdan uchishi natijasida 49,5 Gs dan past chastotali yagona elektr energetika tizimining ishlashi;

g) elektr stansiyasi tomonidan yukni toʻliq bartaraf etish;

d) yagona elektr energetika tizimining qismlarga boʻlinishi, isteʼmolchilarga yukning 40 foizigacha boʻlgan miqdorda, lekin yagona elektr energetika tizimining ajratilgan qismida 300 MVt dan kam boʻlgan miqdorda elektr energiyasini uzib qoʻyish;

e) yagona elektr energetika tizimida tabiiy ofat tufayli 6 kV va undan yuqori kuchlanishli elektr uzatish liniyalarining ommaviy uzilishlari, agar uzilgan elektr uzatish liniyalari soni 10 va undan ortiq boʻlsa, avtomatik ravishda muvaffaqiyatli qayta yoqilgan? uzilgan elektr uzatish liniyalari bundan mustasno. (bundan buyon matnda AQQ deb yuritiladi) va isteʼmolchi elektr uzatish liniyalari;

j) elektr tarmogʻining ish rejimida 8 soatdan 24 soatgacha boʻlgan vaqt davomida shahar yoki viloyat markazini elektr energiyasi bilan taʼminlashda uzilishga olib keladigan texnologik buzilish;

z) tabiiy suv havzalariga zararli moddalarning tashlanishiga olib keladigan obyektning tozalash inshootlarining funksionalligi yoki ish rejimidagi texnologik buzilish.

8. Quyidagi texnologik buzilishlar II bosqich avariya hisoblanadi:

a) ushbu Qoidalarning 7-bandining “a” kichik bandida koʻrsatilgan, 35 kV va 110 kV kuchlanishli yoki 35 kV, 110 kV, 220 kV, 500 kV kuchlanishli boshqa uskunalar (tok transformatori, kuchlanish transformatori, uchirgichlar) muddatidan qatʼi nazar, agar uning shikastlanishi avariya yoki birinchi darajali nosozlik deb hisoblangan texnologik uzilishlarga olib kelmasa;

b) avtomatik tizimning taʼsirida koʻzda tutilmagan isteʼmolchilarga elektr energiyasini etkazib berishning qisqa muddatli uzilishi, uzilishlar, AQQ tomonidan qayta ulanishlar, avtomatik zaxira almashtirish (keyingi oʻrinlarda AZA deb yuritiladi) va qoʻlda qayta ulash ( bundan keyin QQU deb yuritiladi), agar elektr energiyasini etkazib berishdagi kamchilik 500 kVt*soatdan ortiq boʻlsa;

v) elektr qurilmalari, elektr tarmoqlari elementlarini majburiy yoki notoʻgʻri oʻchirish natijasida yuqori tomon kuchlanishi 35 kV va undan yuqori boʻlgan transformatorlar oʻchirilgan boʻlsa;

g) ishlab chiqaruvchi manbalarning uchishiga olib keladigan yagona elektr energetika tizimining qismlarga boʻlinishi;

d) elektr tarmogʻining ish rejimida keladigan texnologik buzilish 8 soatgacha boʻlgan muddatga shahar yoki viloyat markazini elektr energiyasi bilan taʼminlashda uzilishga olib kelsa;

e) agar uzilgan elektr uzatish liniyalari soni 10 dan kam boʻlsa, tabiiy ofat tufayli yagona elektr energetika tizimida 6 kV va undan yuqori kuchlanishli elektr uzatish liniyalarining ommaviy toʻxtashlari, avtomatik ravishda muvaffaqiyatli qayta yoqilgan uzilgan elektr uzatish liniyalari va isteʼmolchi elektr uzatish liniyalari bundan mustasno.;

j) rele himoyasi va avtomatlashtirish (bundan buyon matnda RHA qurilmalari deb yuritiladi) yoki avariya qarshi avtomatika (keyingi oʻrinlarda AQA deb yuritiladi) moslamalarining notoʻgʻri ishlashi, agar bu harakatlar signalga ishlash uchun boʻlmaganda, ushbu qurilmalarning ishlashi avariya yoki 1-darajali nosozlik deb hisoblangan texnologik uzilishlarga olib kelmasa;

z) 35 kV va undan yuqori kuchlanishli elektr tarmoqlari obyektlari oʻrtasidagi aloqa kanallar va dispetcherlik va texnologik nazorat vositalarining (bundan buyon matnda DTNV deb yuritiladi) ishlashini 24 soatdan ortiq vaqt davomida buzilishi.

9. Texnologik buzilishlar ushbu Nizomning 1-ilovasiga (keyingi oʻrinlarda 16-Energo shakl deb yuritiladi) muvofiq 16-Energo shakli boʻyicha elektr energetika obyektlarida hisobga olinadi, ushbu Nizomning 11-bandida koʻrsatilgan texnologik buzilishlar bundan mustasno.

16-Energo shaklida hisobga olingan texnologik buzilishlar elektr energiyasi obyektlarida birlamchi hujjatlarda hisobga olinmaydi.

10. 16-Energo shakli hisobot oyi uchun uskunalarni ishlatishda texnologik buzilishlar boʻyicha hisobot hujjatlari asosida toʻldiriladi.

11. Elektr energetika obyektlarining birlamchi hujjatlarida quyidagi texnologik buzilishlar hisobga olinadi:

a) ushbu Nizomning 7-bandining “a” kichik bandida agar avariyaviy taʼmirlash vaqtida elektr uskunasining asosiy uskunasining uzilgan holatida majburiy toʻxtab turish muddati 3 kundan oshmasa;

b) ushbu Nizomning 7-bandining “e” kichik bandida agar uzilgan elektr uzatish liniyalari soni 10 tadan kam boʻlsa;

v) 8-bandning “b” kichik bandida agar QQU davrida elektr energiyasini etkazib berilmagan qiymati 500 kVt*s dan kam boʻlsa;

g) ushbu Qoidalarning 8-bandining “v” kichik bandida agar kuchlanish 35 kV dan past boʻlgan elektr tarmoqlarining elementlari uzilgan boʻlsa;

d) ushbu Nizomning 8-bandining “e” kichik bandida;

e) ushbu Qoidalarning 8-bandining “g” kichik bandida agar elektr tarmoqlari obyektlari orasidagi kuchlanish 35 kV dan past boʻlsa, uzilish 24 soatgacha boʻlgan vaqt davomida boʻlsa;

g) stansiyalarining 0,4 kV kuchlanishli elektr jihozlarini uzilishi, GI Sanoatgeokontexnazorat hisobida turmaydigan quvur liniyalari, idishlar va 4,5 MPa va 450°C dan oshmaydigan energiya tashuvchisi parametrlari ega issiqlik mexanik qurilmalarining shikastlanishi

12. Birlamchi hujjatlar quyidagi maʼlumotlarni oʻz ichiga olishi kerak:

a) texnologik buzilishning tartib raqami;

b) texnologik buzilish sodir boʻlgan va bartaraf etilgan sana va vaqt;

v) texnologik buzilish obyektining tegishliligi;

g) texnologik nosozlik va shikastlangan uskunaning qisqacha tavsifi;

d) texnologik buzilish sabablarini tasniflash xususiyatlari;

e) muddatlari va ularni amalga oshirish uchun masʼul shaxslarni koʻrsatgan holda, bunday texnologik buzilishlarning oldini olish boʻyicha rejalashtirilgan chora-tadbirlar;

j) tadbirlarni tugallanganligi toʻgʻrisidagi eslatma.

13. Bitta elektr energetika obyektida bir vaqtning oʻzida ikki yoki undan ortiq texnologik buzilishlar aniqlangan taqdirda, yuqoriroq oqibatlarga olib keladigan texnologik qoidabuzarlik hisobga olinadi.

III. Texnologik buzilishlarni ularning paydo boʻlish va rivojlanish sabablari boʻyicha taʼrifi va tasnifi

14. Texnologik buzilishlarning sabablari va sharoitlarini tekshirishda quyidagilar oʻrganilishi va baholanishi kerak:

xizmat koʻrsatuvchi xodimlarning harakatlari, elektr energetikasi obyektlarining texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi meʼyoriy hujjatlarga muvofiqligi va ulardan foydalanishni tashkil etish;

taʼmirlash sifati va muddatlari, profilaktik tekshiruvlar va jihozlarning holatini nazorat qilish;

taʼmirlash ishlarini bajarishda texnologik intizomga rioya qilish;

avariya holatlari va uskunaning nuqsonlarini bartaraf etish boʻyicha chora-tadbirlarni oʻz vaqtida koʻrish, meʼyoriy hujjatlar, avariya sirkulyarlari va jihozlarning ishonchliligini oshirishga qaratilgan chora-tadbirlar talablariga rioya qilish;

uskunalar va inshootlarni ishlab chiqarish sifati, loyihalash, qurish, montaj qilish va ishga tushirish ishlarini bajarish;

tabiiy hodisalar parametrlarining (muz devorining qalinligi, shamol tezligi) elektr stansiyalarining loyiha hujjatlarida qabul qilingan va texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlarda belgilangan qiymatlarga muvofiqligi.

15. Tekshiruv jarayonida texnologik buzilishning barcha sabablari, uning shart-sharoitlari, shuningdek, ular oʻrtasidagi sabab-oqibat munosabatlari aniqlanishi va tavsiflanishi kerak.

16. Texnologik buzilishlarning texnik (texnologik) sabablarini tasniflash xususiyatlari quyidagilardan iborat:

a) oʻrnatish materialining tuzilishiga, uning qismiga yoki birligiga shikast etkazish;

b) payvandlash, lehimlashning buzilishi;

v) mexanik ulanishning buzilishi;

g) mexanik eskirish;

d) kulning taʼsiridan eskirishi;

e) korroziyadan eskirishi ;

j) erozivdan eskirishi;

z) zichlanishning buzilishi;

i) normal tebranish holatining buzilishi;

k) portlash;

l) termal shikastlanish, qizib ketish, yonish;

m) elektr yoyinidan shikastlanishi;

n) elektr izolyatsiyasining buzilishi;

o) elektr kontaktining buzilishi;

p) mexanik parchalanish (zarar);

r) yonish yoki olov;

s) elektr tarmogʻining barqarorligini buzish.

17. Texnologik buzilishlarning tashkiliy sabablarini tasniflash xususiyatlari quyidagilardan iborat:

a) tezkor xodimlarning notoʻgʻri harakatlari;

b) tezkor boʻlmagan xodimlarning notoʻgʻri harakatlari;

v) texnik xizmat koʻrsatishning qoniqarsiz tashkil etilishi;

g) boshqa ekspluataya kamchiliklari;

d) loyihadagi nuqsonlar;

e) ishlab chiqarishdagi nuqsonlar;

j) montaj va sozlash ishlaridagi nuqsonlar;

z) taʼmirlash ishlaridagi nuqsonlar;

i) qurilish ishlaridagi nuqsonlar;

k) takrorlanuvchi tabiat hodisalarining (shamol, yomgʻir, qor, muz va boshqalar) taʼsiri;

l) tabiiy ofatlarning taʼsiri (zilzilalar, koʻchkilar, toshqinlar, boʻronlar va boshqalar);

m) uchinchi shaxslar va tashkilotlarning taʼsiri.

IV. Texnologik buzilishlar haqida xabar berish tartibi

18. Elektr energetika obyektlari avariya yoki birinchi darajali nosozlik belgilarini oʻz ichiga olgan har qanday texnologik buzilishlar toʻgʻrisida yagona elektr energetika tizimining tizim operatoriga (keyingi oʻrinlarda tizim operatori), “Milliy elektr tarmoqlari” AJga zudlik bilan xabar berishi shart. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Elektr energiyasi va neft mahsulotlari hamda gazdan foydalanishni nazorat qilish inspeksiyasi (keyingi oʻrinlarda Oʻzenergoinspeksiya) avariya belgilari yoki I bosqichda nosozliklar yuzaga kelgan taqdirda. asbob-uskunalarni nazorat qilinadigan — Oʻzbekiston Respublikasi Sanoat xavfsizligi davlat qoʻmitasiga (keyingi oʻrinlarda Davlat sanoat xavfsizligi deb yuritiladi).

19. Mazkur Nizomning 6-bandining “e” bandida nazarda tutilgan tegishli mezonlardan oshib ketadigan miqyosdagi ogʻir oqibatlarga olib kelgan avariyalar sodir boʻlgan taqdirda, Oʻzbekiston Respublikasi Energetika vazirligi bu haqda darhol xabar berishi shart. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi Sanoatni va uning asosiy tarmoqlarini rivojlantirish, shuningdek, kooperativ aloqalar boshqarmasiga.

20. Mazkur Nizomda belgilangan texnologik buzilishlar toʻgʻrisida xabar berish tartibiga rioya qilmagan elektr energetika obyektlarining xodimlari qonun hujjatlarida belgilangan tartibda javobgar boʻladilar.

21. Har bir avariya yoki 1-darajali nosozlik komissiya tomonidan tekshiriladi, uning tarkibi sodir boʻlgan texnologik buzilishning xususiyati va ogʻirligiga qarab Oʻzbekiston Respublikasi Energetika vazirligi tomonidan yoki texnologik qoidabuzarlik sodir etilgan elektr energetika obyekti yoki elektr energetika obyektining mulkdorliliga qarab “Oʻzbekiston Milliy elektr tarmoqlari” AJ, “Issiqlik elektr stansiyalari” AJ, “Hududiy elektr tarmoqlari” AJ yoki “Oʻzbekgidroenergo” AJ tomonidan tuziladi.

Ushbu Nizomning 6-bandi “e” kichik bandi talablaridan oshib ketadigan darajada ogʻir oqibatlarga olib kelgan, isteʼmolchilarning elektr taʼminoti uzilib qolgan ayrim hollarda avariyalarni tekshirishda Respublika Vazirlar Mahkamasi tomonidan komissiya tuzilishi mumkin. Oʻzbekiston.

22. Ushbu Nizomning 11-bandida koʻrsatilgan II darajadagi nosozliklar va texnologik buzilishlarni tekshirish texnologik buzilish sodir boʻlgan elektr energetikasi obyekti tomonidan tayinlangan yoki tuzilgan alohida mutaxassislar yoki komissiyalar tomonidan amalga oshiriladi.

23. Avariyani tekshirish komissiyasi tarkibiga avariyaning tabiati va oqibatlarining ogʻirligiga qarab “Oʻzenergoinspeksiya”, Oʻzbekiston Respublikasi Energetika vazirligining yoki elektr energetikasi obyektining, shuningdek davlat sanoat qoʻmitasining vakili kiritilishi shart,bunda avariy uning nazorati ostidagi uskunada sodir boʻlsa.

24. Elektr oʻrnatish uskunalarini loyihalash, ishlab chiqarish, qurilish, montaj qilish va ishga tushirish ishlari yoki taʼmirlash ishlarini bajarishdagi nuqsonlar sabab boʻlgan ishdagi barcha texnologik uzilishlar tegishli tashkilotlarning vakolatli mutaxassislarini jalb qilgan holda tekshirilishi shart.

25. Elektr energiyasining kam ishlab chiqarilishini aniqlash ishlab chiqaruvchi uskunaning majburiy toʻxtab qolishi vaqtida elektr stansiyasining ish quvvatini kamaytirish kattaligidan kelib chiqqan holda amalga oshiriladi.

26. Texnologik qoidabuzarliklarni tekshirish ular aniqlangandan keyin darhol boshlanib, oʻn kun ichida yakunlanishi kerak.

Texnologik qoidabuzarliklarni tekshirish Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan tayinlanadigan komissiya tomonidan oʻtkaziladigan muddat mazkur komissiya tomonidan belgilanadi.

27. Zararlangan uskunani ochish yoki demontaj qilish faqat komissiya raisining ruxsati yoki koʻrsatmasi bilan hamda komissiya tarkibiga kiritilgan manfaatdor tashkilotlar vakillari ishtirokida amalga oshirilishi kerak.

28. Qurilish-montaj, taʼmirlash, loyihalash va boshqa tashkilotlardan komissiya aʼzolari kechikib kelmagan taqdirda, komissiya raisi tekshirish muddatini uch kungacha uzaytirishi mumkin.

29. Ayrim hollarda komissiya raisining taqdimnomasiga koʻra tekshirish muddati ushbu Nizomning 21-bandida nazarda tutilgan holda komissiyani tuzgan organlar tomonidan uzaytirilishi mumkin.

30. Texnologik qoidabuzarliklarni tekshirish natijalarining qonuniyligini taʼminlash uchun ularning yuzaga kelish holatlari va borishini aks ettiruvchi materiallarning ishonchliligini aniqlash boʻyicha quyidagi choralar koʻrilishi kerak:

avariyadan keyingi vaziyatni saqlab qolish (agar iloji boʻlsa), texnologik buzilish obyektlarini suratga olish yoki tavsiflash;

roʻyxatga olish yozuvlari, operativ muzokaralar yozuvlari va texnologik buzilishning boshqa ashyoviy dalillarini olib qoʻyish va qabul qilish dalolatnomasi boʻyicha Oʻzbekiston Respublikasi Energetika vazirligi vakiliga yoki boshqa vakolatli mansabdor shaxsga topshirish;

astarlarning avariyadan keyingi holatining tavsifi va himoya va blokirovka holati koʻrsatkichlari.

Barcha tavsiflar va hujjatlar rahbariyatning imzolari va ushbu tavsif va hujjatlarni taqdim etgan tashkilotning muhri bilan tasdiqlangan boʻlishi kerak.

31. Texnologik qoidabuzarlik tekshirilayotgan elektr energetikasi obyekti ham quyidagilarga majburdir:

zarur texnik hisob-kitoblarni, laboratoriya tadqiqotlarini, sinovlarni va boshqa ishlarni bajarish;

shikastlangan obyektni suratga olish va boshqa zarur materiallar bilan taʼminlash;

tekshiruv oʻtkazish uchun zarur boʻlgan transport va aloqa vositalarini ajratish;

zarur hollarda boshqa boʻlimlarning ekspertlari va mutaxassislarini jalb etish;

barcha zarur texnik hujjatlar saqlanishi kerak boʻlgan xonani ajratish;

tekshirish natijalari boʻyicha hujjatlarni kerakli miqdorda chop etish va koʻpaytirish.

32. 1-darajali avariya va nosozliklarni tekshirish natijalari ushbu Nizomga 2-ilovaga muvofiq shaklda Texnologik buzilishlarni tekshirish dalolatnomasida (keyingi oʻrinlarda dalolatnoma deb yuritiladi) tuziladi.

Hisobotga komissiya xulosalarini tasdiqlovchi barcha zarur hujjatlar (roʻyxatga olish yozuvlari, osillogrammalar, operatsion jurnallardan koʻchirmalar, tushuntirish yozuvlari, diagrammalar, chizmalar, fotosuratlar, test natijalari, anketalar va boshqalar) ilova qilinishi kerak.

33. Zavoddagi nosozliklar tufayli belgilangan xizmat muddati davomida ishlamagan energetika uskunasining shikastlanishi bilan II darajadagi nosozliklarni tekshirish natijalari dalolatnomaga muvofiq rasmiylashtirilishi kerak.

34. Qolgan II daraja nosozliklarini tekshirish natijalari elektr energetika obyektlarida birlamchi hisobot hujjatlarida qayd etiladi.

35. Dalolatnoma komissiyaning barcha aʼzolari tomonidan imzolanishi kerak. Komissiyaning ayrim aʼzolari tekshirish natijalari bilan rozi boʻlmagan taqdirda, ular bayonnomaga oʻzlarining yozma alohida fikrini ilova qilgan holda “alohida fikr” belgisi bilan imzolanishi mumkin.

36. Dalolatnoma toʻrt nusxada tuziladi va texnologik qoidabuzarlik sodir etilgan energetika obyekti tomonidan tegishliligiga qarab uch kun muddatda “Oʻzbekiston milliy elektr tarmoqlari” AJ, “Issiqlik elektr stansiyalari” AJ, “Hududiy elektr tarmoqlari” AJ yoki “Oʻzbekgidroenergo” AJ, shuningdek, Oʻzbekiston Respublikasi Energetika vazirligi va “Oʻzenergoinspeksiya” yuboriladi .

Agar Sanoat xavfsizligi davlat qoʻmitasi nazorati ostida boʻlgan uskunalarda texnologik qoidabuzarlik yuzaga kelgan boʻlsa, besh nusxada dalolatnoma tuziladi va Sanoat xavfsizligi davlat qoʻmitasiga ham yuboriladi.

Dalolatnomani nusxalari komissiya aʼzolariga ularning iltimosiga binoan taqdim etilishi kerak.

37. Abariya, birinchi darajali nosozliklar va ikkinchi darajali nosozliklarni tekshirish natijalari boʻyicha elektr energetika obyektlari tomonidan majburiy ravishda bajarilishi kerak boʻlgan tashkiliy-texnik profilaktika choralari ishlab chiqiladi.

38. Komissiyalar qarorlari boʻyicha tashkilotlar oʻrtasidagi kelishmovchiliklar Energetika vazirligi tomonidan oʻrganish yakunlanganidan va asoslantirilgan eʼtirozlar taqdim etilganidan keyin oʻn kun muddatda koʻrib chiqiladi.

39. Texnologik qoidabuzarlikni roʻyxatga olish va tasniflash toʻgʻrisidagi yakuniy qaror avariya oqibatlarining tabiati va ogʻirligiga, shuningdek texnologik qoidabuzarlik sodir boʻlgan elektr energetikasi obyektiga tegishli mulkka qarab Vazirlik tomonidan qabul qilinadi. Oʻzbekiston Respublikasi Energetika va Oʻzenergoinspeksiya, Sanoat xavfsizligi davlat qoʻmitasi tomonidan nazorat qilinadigan asbob-uskunalarda texnologik buzilishlar sodir boʻlgan taqdirda.

VI. Yagona elektr energetika tizimining ishlashidagi texnologik buzilishlarni hisobga olish va hisobot berishni tashkil etish.

40. Elektr stansiyalarida va bir xil elektr energetika obyektlariga tegishli elektr tarmoqlarida sodir boʻladigan barcha texnologik buzilishlar ushbu elektr energetika obyektlari tomonidan hisobga olinadi.

Yagona elektr energetika tizimining qoʻshni elektr stansiyalari va elektr tarmoqlariga taʼsir etuvchi barcha texnologik uzilishlar Oʻzbekiston Respublikasi Energetika vazirligi tomonidan hisobga olinadi.

41. Texnologik qoidabuzarliklar elektr stansiyalarini yuk ostida kompleks sinovdan oʻtkazish va qabul qilish dalolatnomasi imzolangan paytdan boshlab butun foydalanish muddati davomida qayd etiladi.

42. Uskunalar va inshootlarni ishga tushirish va foydalanishga qabul qilishdan oldin kompleks sinovdan oʻtkazish jarayonida yuzaga kelgan yoki rejali taʼmirlash, profilaktik koʻrik va sinovlar davomida aniqlangan shikastlanishlar, shuningdek elektr energetika obyektlarida birlamchi hujjatlarda energiya tashuvchisi parametrlarining uzoq muddatli ogʻishlari hisoblanadi. “maxsus buxgalteriya hisobi” sifatida qayd etilgan.

43. Elektr energetikasi obyektlari texnologik buzilish holatlari aniqlangan elektr energetika obyektining, mulkiga qarab “Oʻzbekiston milliy elektr tarmoqlari” AJ, “Issiqlik elektr stansiyalari” AJ, “Hududiy elektr tarmoqlari” AJ yoki “Oʻzbekgidroenergo” AJ korxonasi har oyda “16-Energo” shaklidagi texnologik buzilishlar toʻgʻrisidagi jamlanma hisobotlarni hisobot davridan keyingi oyning 3-kunidan kechiktirmay taqdim etadilar.

“Oʻzbekiston Milliy elektr tarmoqlari” AJ, “Issiqlik elektr stansiyalari” AJ, “Hududiy elektr tarmoqlari” AJ va “Oʻzbekgidroenergo” AJ har oyning 5-kuniga qadar “16-Energo” shaklidagi texnologik buzilishlar toʻgʻrisida jamlangan oylik hisobotlarni taqdim etsinlar. Oʻzbekiston Respublikasi Energetika vazirligiga.

44. “Maxsus hisobga olish” belgisi bilan belgilangan texnologik qoidabuzarliklar toʻgʻrisidagi maʼlumotlar texnologik qoidabuzarliklar toʻgʻrisidagi jamlanma oylik hisobotga kiritilmaydi va tegishli ravishda ular paydo boʻlishiga qarab “Oʻzbekiston Milliy elektr tarmoqlari” AJ, “Issiqlik elektr stansiyalari” AJ, “Oʻzbekgidroenergo” AJ, “Hududiy elektr tarmoqlari” AJ va Oʻzbekiston Respublikasi Energetika vazirligiga taqdim etiladi.

Yagona elektr energetika tizimidan foydalanishdagi texnologik buzilishlarni tekshirish va hisobga olish tartibi toʻgʻrisidagi nizomga
1-ILOVA

FORMA “16-ENERGO” “16-ENERGY” FORMASI

_______________________________________________________________________________ da sodir boʻlgan texnologik buzilishlar toʻgʻrisidagi hisobot


Elektr taʼminotining tafsilotlari		Texnologik buzilish tafsilotlari					Texnologik nosozlik sabablari va oqibatlarining qisqacha tavsifi	*Elektr va issiqlik energiyasining favqulodda taqchilligi hajmi, ming kVtsoat, Gkal**
Nomi	Sanoat kodeksi (KPO)	sana	vaqt	koʻrinish	maxsus hisob	texnik va tashkiliy sabablarning tasniflash xususiyatlari
1	2	3	4	5	6	7	8	9

Rahbar________________________________________________________________________________
______________________________________ ^{(F,I.Sh.., lavozim va imzo)}

Yagona elektr energetika tizimidan foydalanishdagi texnologik buzilishlarni tekshirish va hisobga olish tartibi toʻgʻrisidagi nizomga
2-ILOVA

TEXNOLOGIK BUZILISHNI TEKSHIRISH DALOLATNOMASI
№______
20__ yil “_____”_____________dan

Texnologik buzilish sodir boʻlgan energiya obyektining nomi
Texnologik buzilish sodir boʻlgan energiya obyektining yuqori boshqaruv organi
Texnologik buzilish sodir boʻlgan sana va vaqt
Texnologik buzilishlarni hisobga olish xususiyati
Elektr va issiqlik energiyasini yetkazib berishda kamomad (ming kVt/soat, Gkal)
Energiyaning kam ishlab chiqarilishi (ming kVt/soat, Gkal)
Ish rejimining tavsifi va buzilish sodir boʻlgunga qadar tezkor xodimlarning harakatlarini baholash
Texnologik nosozliklar, uning borishi va xodimlarning harakatlarining tavsifi.
Rejimni tiklash sanasi va vaqti
Texnologik buzilishning paydo boʻlishi va rivojlanishi sabablari
Texnologik nosozlikning paydo boʻlishiga yordam bergan yoki uni mahalliylashtirishga toʻsqinlik qilgan operatsion kamchiliklar
Texnologik nosozlikning paydo boʻlishi va rivojlanishiga yordam bergan yoki uni mahalliylashtirishga xalaqit bergan asbob-uskunalarni loyihalash, qurish va ishlab chiqarish, qurilish, montaj qilish va ishga tushirish ishlaridagi kamchiliklar.
Bunday texnologik buzilishlarning oldini olish boʻyicha asosiy (tashkiliy-texnik) chora-tadbirlar
Shikastlangan uskunalar, butlovchi qismlar va qurilmalar roʻyxati
Zararlangan uskunani tiklash sanasi va vaqti
Texnologik qoidabuzarlikni tekshirish boʻyicha komissiya buyruq (koʻrsatma) bilan tuzilgan.

Komissiya raisi ________________________________________________________
_______________________________ ^{(F,I.Sh.., lavozim va imzo}⁾
Komissiya aʼzolari ________________________________________________________
__________________________________ ^{(F,I.Sh.., lavozim va imzo}⁾