230-сон 20.08.2013. Tovar va moliya bozorlarida monopoliyaga qarshi tartibga solishni takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida

Hujjat kuchini yo‘qotgan 03.08.2024

O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining

qarori

Tovar va moliya bozorlarida monopoliyaga qarshi tartibga solishni takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida

LexUZ sharhi

Mazkur qaror O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2024-yil 1-maydagi 256-sonli “Tovar va moliya bozorlarida monopoliyaga qarshi tartibga solishga doir normativ-huquqiy hujjatlarni tasdiqlash tug‘risida”gi qaroriga asosan 2024 yil 3 avgustdan o‘z kuchini yo‘qotadi.

“Raqobat to‘g‘risida”gi O‘zbekiston Respublikasi Qonuniga muvofiq hamda tovar va moliya bozorlaridagi raqobat sohasini davlat tomonidan tartibga solishni takomillashtirish maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi:

1. Quyidagilar:

Tovar va moliya bozorida xo‘jalik yurituvchi subyektning yoki shaxslar guruhining ustun mavqeyini e’tirof etish hamda Tovar yoki moliya bozorida ustun mavqeni egallab turgan xo‘jalik yurituvchi subyektlarning davlat reyestrini yuritish tartibi to‘g‘risidagi nizom 1-ilovaga muvofiq;

Xizmatlarning moliya bozorida monopol yuqori va monopol past narxlarni aniqlash tartibi to‘g‘risidagi nizom 2-ilovaga muvofiq;

Raqobatni cheklaydigan kelishib olingan harakatlar va bitimlarni aniqlash tartibi to‘g‘risidagi nizom 3-ilovaga muvofiq;

Xo‘jalik yurituvchi subyektlarni majburiy tarzda bo‘lish yoki ajratib chiqarish masalalarini ko‘rib chiqish tartibi to‘g‘risidagi nizom 4-ilovaga muvofiq;

Oldingi tahrirga qarang.

(1-bandning oltinchi xatboshisi O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2020-yil 28-maydagi 338-sonli qaroriga asosan chiqarilgan — Qonun hujjatlari ma’lumotlari milliy bazasi, 29.05.2020-y., 09/20/338/0700-son)

2. O‘zbekiston Respublikasining Xususiylashtirish, monopoliyadan chiqarish va raqobatni rivojlantirish davlat qo‘mitasi manfaatdor vazirliklar va idoralar bilan birgalikda bir oy muddatda qonun hujjatlariga ushbu qarordan kelib chiqadigan o‘zgartirish va qo‘shimchalar kiritish bo‘yicha O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga takliflar kiritsin.

Vazirliklar va idoralar bir oy muddatda o‘z idoraviy normativ-huquqiy hujjatlarini ushbu qarorga muvofiqlashtirsinlar.

3. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish O‘zbekiston Respublikasi Bosh vazirining birinchi o‘rinbosari R.S. Azimov zimmasiga yuklansin.

O‘zbekiston Respublikasining Bosh vaziri Sh. MIRZIYOYEV

Toshkent sh.,

2013-yil 20-avgust,

230-son

Vazirlar Mahkamasining 2013-yil 20-avgustdagi 230-son qaroriga
1-ILOVA

Nizom

I. Umumiy qoidalar

1. Ushbu Nizom “Raqobat to‘g‘risida”gi O‘zbekiston Respublikasining Qonuniga muvofiq Tovar va moliya bozorida xo‘jalik yurituvchi subyektning yoki shaxslar guruhining ustun mavqeyini e’tirof etish tartibi va shartlari hamda Tovar yoki moliya bozorida ustun mavqeni egallab turgan xo‘jalik yurituvchi subyektlarning davlat reyestrini yuritish tartibini belgilaydi.

2. Ushbu Nizomda quyidagi tushunchalardan foydalaniladi:

tovar — faoliyatning olish va realizatsiya qilish uchun mo‘ljallangan mahsuli, shu jumladan, ishlar va xizmatlar (moliyaviy xizmatlardan tashqari);

moliyaviy xizmat — banklar va boshqa kredit, sug‘urta va o‘zga moliya tashkilotlari tomonidan ko‘rsatiladigan xizmatlar, shuningdek qimmatli qog‘ozlar bozorining professional ishtirokchilari xizmatlari hamda pul mablag‘larini jalb etish va (yoki) joylashtirish bilan bog‘liq bo‘lgan xizmatlar;

tovar yoki moliya bozori chegarasi — O‘zbekiston Respublikasi hududida tovar yoki moliyaviy xizmatlarning yoki O‘zbekiston Respublikasining ma’muriy-hududiy bo‘linishiga mos kelmasligi mumkin bo‘lgan muomaladagi hamda ularni sotib olish va xizmat ko‘rsatish imkoni mavjud bo‘lgan chegaralardagi qismining muomala doirasi;

tovar bozorida bozor ulushi — xo‘jalik yurituvchi subyekt yoki shaxslar guruhi tomonidan ishlab chiqarilgan tovar realizatsiya qilingan hajmining tovar bozori chegaralari doirasida ushbu tovar bozorining barcha ishtirokchilari tomonidan ishlab chiqarilgan tovarni realizatsiya qilishning umumiy hajmiga nisbati;

moliya bozorida bozor ulushi — xo‘jalik yurituvchi subyekt yoki shaxslar guruhi tomonidan ko‘rsatilgan moliyaviy xizmatlar hajmining moliya bozori chegaralari doirasida ushbu moliya bozorining barcha ishtirokchilari tomonidan ko‘rsatilgan moliyaviy xizmatlarning umumiy hajmiga nisbati.

3. Tovar va moliya bozorida xo‘jalik yurituvchi subyektning yoki shaxslar guruhining ustun mavqeyini e’tirof etish tovar va moliya bozori chegaralari doirasida, uning joylashgan va davlat ro‘yxatidan o‘tgan joyidan qat’i nazar, O‘zbekiston Respublikasi Monopoliyaga qarshi kurashish qo‘mitasi hamda uning hududiy organlari (keyingi o‘rinlarda monopoliyaga qarshi organ deb ataladi) tomonidan amalga oshiriladi.

(3-band O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 19-dekabrdagi 1014-sonli qarori tahririda — Qonun hujjatlari ma’lumotlari milliy bazasi, 20.12.2019-y., 09/19/1014/4173-son)

4. Tovar va moliya bozorida xo‘jalik yurituvchi subyektning yoki shaxslar guruhining ustun mavqeyi mavjudligini aniqlash quyidagi izchillikda amalga oshiriladi:

tovarlar va moliyaviy xizmatlarning bir-birining o‘rnini bosishini hisobga olgan holda tovar yoki moliya bozori chegaralarini aniqlash;

xo‘jalik yurituvchi subyektning va(yoki) shaxslar guruhining bozor ulushini aniqlash;

tovar va moliya bozorida xo‘jalik yurituvchi subyektning yoki shaxslar guruhining ustun mavqeyini e’tirof etish.

II. Tovar bozori chegaralarini va bozor ulushini aniqlash, shuningdek tovar bozorida xo‘jalik yurituvchi subyektning yoki shaxslar guruhining ustun mavqeyini e’tirof etish

5. Monopoliyaga qarshi organ ushbu Nizomda belgilangan tovar bozorining chegaralarini aniqlash bo‘yicha talablarga rioya qilishda umuman respublika bo‘yicha, Qoraqalpog‘iston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahri bo‘yicha alohida yoki ikki yoki undan ortiq tovar bozorlari chegaralarini bittaga biriktirish yo‘li bilan tovar bozorining chegaralarini belgilash huquqiga ega.

6. Tovar bozorining chegaralari iste’molchilar tomonidan tovarni erkin sotib olish tamoyili bo‘yicha aniqlanadi. Tovarni erkin sotib olish quyidagi shart-sharoitlar mavjud bo‘lganda ta’minlanadi:

tegishli mintaqada aniq tovarni sotib olish imkoniyati;

tovar qiymatiga nisbatan transport xarajatlarining qoplanishi;

tovarning sifati, ishonchliligi va boshqa iste’mol xususiyatlarining saqlanishi;

tovarni oldi-sotdi, olib kirish va olib chiqishga cheklovlar (taqiqlar)ning mavjud emasligi;

tovar bozori chegaralari doirasida raqobatning teng shart-sharoitlari mavjudligi.

7. Xo‘jalik yurituvchi subyektlar yoki shaxslar guruhining bozor ulushlarini aniqlash mazkur Nizomning 13 va 14-bandlarida ko‘rsatilgan ma’lumotlar asosida kamida bir yillik davr uchun amalga oshiriladi.

8. Bozor ulushi xo‘jalik yurituvchi subyekt yoki shaxslar guruhining aniq tovar bozoridagi savdo-sotiqlar hajmining umumiy hajmidagi ishtirokini ifodalovchi ko‘rsatkich hisoblanadi.

Tovar bozorida bozorlar ulushlarini hisoblab chiqish uchun hisob-kitobga tovarlarni realizatsiya qilish ko‘rsatkichlari asosan natura ifodasida, xizmatlar bozorida esa — qiymat shaklida qabul qilinadi. Natura ifodasidagi tegishli ko‘rsatkichlar mavjud bo‘lmaganda qiymat shaklidagi ma’lumotlar qabul qilinadi.

9. Xo‘jalik yurituvchi subyektning yoki shaxslar guruhining bozor ulushi ushbu subyektning yoki shaxslar guruhining ishlab chiqarilgan tovarni realizatsiya qilish hajmining tovar bozori hajmiga nisbati sifatida aniqlanadi hamda quyidagi formula bo‘yicha aniqlanadi:

BU=Vo x 100/Vp, bu erda:

BU — xo‘jalik yurituvchi subyektning yoki shaxslar guruhining bozor ulushi;

Vo — tovar bozori hududida xo‘jalik yurituvchi subyektning yoki shaxslar guruhining tovarni (shu jumladan bir-birining o‘rnini bosadigan tovarni) realizatsiya qilish hajmi,

Vp — quyidagi tarzda hisoblanadigan tovar bozorining miqdori:

Vp=Vo1+ Vo2+…+Von+Vi, bu erda:

Vo1 — Von — tovar bozori hududidagi barcha xo‘jalik yurituvchi subyektlar tomonidan tovarlarni (shu jumladan o‘zaro almashinadigan tovarlarni) realizatsiya qilish hajmi;

Vi — tovar bozori hududida import tovarini (shu jumladan bir-birining o‘rnini bosadigan tovarni) realizatsiya qilish hajmi.

10. Tovar bozorida xo‘jalik yurituvchi subyektning yoxud shaxslar guruhining raqobatlashuvchi xo‘jalik yurituvchi subyektlarga bog‘liq bo‘lmagan holda unga o‘z faoliyatini amalga oshirish va raqobatning holatiga hal qiluvchi ta’sir ko‘rsatish, tegishli bozorga boshqa xo‘jalik yurituvchi subyektlarning kirishini qiyinlashtirish yoxud ularning iqtisodiy faoliyat erkinligini boshqacha tarzda cheklash imkoniyatini beradigan holati ustun mavqe hisoblanadi.

11. Xo‘jalik yurituvchi subyekt yoki shaxslar guruhi tovarining ulushi:

a) ellik va undan ortiq foizni tashkil etsa;

b) o‘ttiz besh foizdan ellik foizgacha hajmda bo‘lib, bunda quyidagi shartlar:

xo‘jalik yurituvchi subyektning tovar bozoridagi ulushi kamida bir yil mobaynida, ya’ni xo‘jalik yurituvchi subyektning yoki shaxslar guruhining tovar bozorida 35 — 50 foiz doirasida bo‘lgan ulushi bir yil va undan ortiq muddat mobaynida barqaror bo‘lib turishi;

tovar bozorida boshqa xo‘jalik yurituvchi subyektlarga (raqobatchilarga) tegishli ulushlarning nisbiy miqdorda bo‘lib turishi, ya’ni bozorda 20 foizdan ortiq tovarlar ulushi bo‘lgan xo‘jalik yurituvchi subyektning yoki shaxslar guruhining yo‘qligi;

ushbu bozorga yangi xo‘jalik yurituvchi subyektlarning (raqobatchilarning) kirishiga imkoniyat bo‘lishi shartlari belgilangan bo‘lsa, shu xo‘jalik yurituvchi subyektning yoki shaxslar guruhining mavqeyi ustun mavqe deb e’tirof etiladi.

12. Tegishli tovar bozorida tovarning aniq turiga o‘xshash bo‘lmagan yangi tovar ishlab chiqarish bilan birinchi marta bozorga kirayotgan xo‘jalik yurituvchi subyektning yoki shaxslar guruhining ustun mavqeyi ikki yil mobaynida e’tirof etilmaydi.

III. Tovar bozorida xo‘jalik yurituvchi subyektning yoki shaxslar guruhining ustun mavqeyi mavjudligini belgilash uchun foydalaniladigan ma’lumot

13. Tovar bozorini o‘rganishda monopoliyaga qarshi organ yuridik va jismoniy shaxslardan, davlat va xo‘jalik boshqaruvi organlaridan mahalliy davlat hokimiyati organlaridan tegishli ravishda quyidagi ma’lumotlarni so‘rab oladi:

tovarlar ishlab chiqarish, realizatsiya qilish, import va eksport qilish miqdorlari;

tegishli bozordagi tovarni ishlab chiqaruvchi korxonalar ro‘yxati;

ta’sis hujjatlari;

xo‘jalik yurituvchi subyektning davlat ro‘yxatidan o‘tkazilganligi to‘g‘risidagi guvohnomaning nusxasi;

xo‘jalik yurituvchi subyektlarning hamkorlikdagi faoliyati bilan bog‘liq shartnomalar nusxalari;

tovarlarga narxlar;

tovarlarni realizatsiya qilish uchun tuzilgan shartnomalar nusxalari;

tovarning texnik hujjatlari (GOST, TSh va boshqalar).

14. Ma’lumot so‘rov olingan kundan boshlab bir oy muddatdan kechikmasdan monopoliyaga qarshi organga, shu jumladan:

O‘zbekiston Respublikasi Davlat statistika qo‘mitasi va uning hududiy organlari tomonidan — pochta manzillari ko‘rsatilgan holda tovar (ishlar bajaruvchi, xizmatlar ko‘rsatuvchi) ishlab chiqaruvchi korxonalar ro‘yxati, tovar ishlab chiqarish (ishlar bajarish, xizmatlar ko‘rsatish)ning umumiy miqdori, tovarni import va eksport qilish to‘g‘risida;

O‘zbekiston Respublikasi Davlat bojxona qo‘mitasi va uning hududiy organlari tomonidan — tovarni import va eksport qilish hajmlarini ko‘rsatgan holda ular bilan shug‘ullanadigan xo‘jalik yurituvchi subyektlar ro‘yxati to‘g‘risida;

xo‘jalik yurituvchi subyektlar tomonidan — ishlab chiqarish quvvatlari, ishlab chiqarish (ko‘rsatilgan xizmatlar), tovarni realizatsiya qilish, import va eksport qilish hajmlari to‘g‘risida, shuningdek ta’sis hujjatlari, texnik hujjatlari;

vakolatli organlar, tovar ishlab chiqaruvchilar va yoki iste’molchilar tomonidan — tovarlarning funksional jihatdan qo‘llanilishi, sifat va texnik tavsifnomalari, narxi va boshqa parametrlari bo‘yicha ularning bir-birining o‘rnini bosa olishi mumkinligi to‘g‘risida ma’lumotlar taqdim etiladi.

15. Zarur hollarda va tovar bozorida xo‘jalik yurituvchi subyektning yoki shaxslar guruhining ustun mavqeni aniqlash uchun ma’lumotlar yetarli bo‘lmaganda monopoliyaga qarshi organ uning mazmunini aniq ko‘rsatgan holda tegishli ma’lumotni qo‘shimcha ravishda so‘rab olishi mumkin.

16. Tovar bozorida ustun mavqeyini egallagan deb, e’tirof etilgan xo‘jalik yurituvchi subyekt yoki shaxslar guruhi mazkur Nizomda nazarda tutilgan tartibda Tovar yoki moliya bozorida ustun mavqeni egallab turgan xo‘jalik yurituvchi subyektlar davlat reyestriga kiritiladi.

IV. Moliya bozori chegaralari va bozor ulushini aniqlash, shuningdek moliya bozorida xo‘jalik yurituvchi subyektning yoki shaxslar guruhining ustun mavqeyini e’tirof etish

17. Monopoliyaga qarshi organ butun respublika hududi bo‘yicha, Qoraqalpog‘iston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahri bo‘yicha alohida yoki ikki yoxud undan ortiq tovar bozorlari chegaralarini bittaga biriktirish yo‘li bilan tovar bozorining chegaralarini belgilash huquqiga ega.

18. Moliya bozori chegaralari uchun moliyaviy xizmatlar iste’molchilari erkin (olish) imkoniyati tamoyili bo‘yicha aniqlanadi. Moliyaviy xizmatlarni erkin olish:

texnik imkoniyatlarni hisobga olgan holda tegishli mintaqada moliyaviy xizmatlar olish imkoniyati mavjud bo‘lganda;

tegishli mintaqada qo‘shimcha katta xarajatlarsiz, jumladan iste’molchining boshqa mintaqada moliyaviy xizmatlar olishga transport xarajatlarisiz moliyaviy xizmatlar olishi iqtisodiy maqsadga muvofiq bo‘lganda;

boshqa mintaqada moliyaviy xizmatlar olish imkoniyati ma’muriy cheklovlar mavjud bo‘lmaganda ta’minlanadi.

19. Moliya bozorida xo‘jalik yurituvchi subyektning yoki shaxslar guruhining bozor ulushlarini aniqlash ushbu Nizomning 24 va 25-bandlarida ko‘rsatilgan ma’lumotlar asosida kamida bir yillik davr uchun amalga oshiriladi.

20. Moliya bozorining yalpi hajmi va xo‘jalik yurituvchi subyektning yoki shaxslar guruhining bozor ulushining hajmini hisob-kitob qilish ko‘rsatilayotgan xizmatlarning xususiyatlaridan kelib chiqqan holda qiymat va (yoki) miqdoriy ifodalash orqali amalga oshiriladi.

21. Moliya bozorida xo‘jalik yurituvchi subyektning yoxud shaxslar guruhining raqobatlashuvchi xo‘jalik yurituvchi subyektlarga bog‘liq bo‘lmagan holda unga o‘z faoliyatini amalga oshirish va raqobatning holatiga hal qiluvchi ta’sir ko‘rsatish, tegishli bozorga boshqa xo‘jalik yurituvchi subyektlarning kirishini qiyinlashtirish yoxud ularning iqtisodiy faoliyat erkinligini boshqacha tarzda cheklash imkoniyatini beradigan holati ustun mavqe hisoblanadi.

22. Xo‘jalik yurituvchi subyektning yoki shaxslar guruhining moliya bozori chegaralari doirasidagi ulushi 35 foizdan oshadigan mavqeyi moliya bozoridagi ustun mavqe deb e’tirof etiladi.

23. Moliyaviy xizmatlar ko‘rsatish boshlangan sanadan boshlab ikki yil mobaynida tegishli moliya bozorida moliyaviy xizmatlarning aniq turiga o‘xshashi mavjud bo‘lmagan, birinchi marta bozorga ma’lum bir turdagi moliyaviy xizmatlar bozoriga kirgan xo‘jalik yurituvchi subyekt moliya bozorida ustun mavqeyini egallovchi xo‘jalik yurituvchi subyekt sifatida ko‘rib chiqilmaydi.

V. Moliya bozorida xo‘jalik yurituvchi subyektning yoki shaxslar guruhining ustun mavqeyi mavjudligini aniqlash uchun foydalaniladigan ma’lumotlar

24. Moliya bozorida xo‘jalik yurituvchi subyektning yoki shaxslar guruhining ustun mavqeyi mavjudligini aniqlash:

davlat va xo‘jalik boshqaruvi organlari, mahalliy davlat hokimiyati organlari;

moliya bozorlarini tartibga solish sohasidagi tegishli vakolatli organlar;

moliyaviy tashkilotlar va boshqa xo‘jalik yurituvchi subyektlar, shuningdek moliyaviy xizmatlar iste’molchilaridan olingan ma’lumotlar asosida amalga oshiriladi.

25. Moliya bozorida xo‘jalik yurituvchi subyektning yoki shaxslar guruhining ustun mavqeyi mavjudligini aniqlash uchun foydalaniladigan ma’lumotlarga quyidagilar kiradi:

ko‘rsatilgan moliyaviy xizmatlar miqdori;

tegishli moliya bozorida faoliyat yuritayotgan xo‘jalik yurituvchi subyektlar ro‘yxati;

Oldingi tahrirga qarang.

(25-bandning to‘rtinchi xatboshisi O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2014-yil 31-dekabrdagi 377-sonli qaroriga asosan chiqarilgan — O‘R QHT, 2015-y., 1-son, 9-modda)

xo‘jalik yurituvchi subyektning davlat ro‘yxatidan o‘tkazilganligi to‘g‘risidagi guvohnomaning nusxasi;

xo‘jalik yurituvchi subyektlarning hamkorlikdagi faoliyati bilan bog‘liq shartnomalar nusxalari;

moliyaviy xizmatlar uchun tariflar (narxlar);

moliyaviy xizmatlar ko‘rsatish yuzasidan tuzilgan shartnomalar nusxalari.

Monopoliyaga qarshi organ moliya bozorida xo‘jalik yurituvchi subyektning yoki shaxslar guruhining ustun mavqeyi mavjudligini aniqlash uchun boshqa vakolatli organlarda mavjud bo‘lgan zarur hujjatlar va axborotlarni belgilangan tartibda o‘zaro axborot hamkorligi yo‘li bilan, shu jumladan elektron tarzda mustaqil ravishda oladi, ushbu bandda nazarda tutilgan hujjatlar va axborotlar bundan mustasno.

(25-band O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2014-yil 31-dekabrdagi 377-sonli qaroriga asosan xatboshi bilan to‘ldirilgan — O‘R QHT, 2015-y., 1-son, 9-modda)

26. Ustun mavqe mavjudligini aniqlashda axborot agentliklari va qonun hujjatlarida taqiqlanmagan boshqa axborot manbalaridan, shuningdek moliyaviy xizmatlar iste’molchilari bilan so‘rovnomalar o‘tkazish natijalari orqali olingan ma’lumotlardan foydalanilishi mumkin.

27. Ma’lumot monopoliyaga qarshi organning so‘rovi asosida so‘rov olingan kundan o‘ttiz kalendar kunidan oshmaydigan muddatda taqdim etiladi.

28. Zarur hollarda va moliya bozorida xo‘jalik yurituvchi subyektning yoki shaxslar guruhining ustun mavqeyini aniqlash uchun ma’lumotlar yetarli bo‘lmagan taqdirda monopoliyaga qarshi organ tegishli ma’lumotni uning mazmunini aniq ko‘rsatgan holda qo‘shimcha ravishda so‘rab olishi mumkin.

29. Moliya bozorida ustun mavqeyini egallagan deb e’tirof etilgan xo‘jalik yurituvchi subyekt yoki shaxslar guruhi mazkur Nizomda nazarda tutilgan tartibda Tovar yoki moliya bozorida ustun mavqeni egallab turgan xo‘jalik yurituvchi subyektlar Davlat reyestriga kiritiladi.

VI. Xo‘jalik yurituvchi subyektni yoki shaxslar guruhini Tovar yoki moliya bozorida ustun mavqeni egallab turgan xo‘jalik yurituvchi subyektlar davlat reyestriga kiritish va undan chiqarish

30. Tovar yoki moliya bozorida ustun mavqeni egallab turgan xo‘jalik yurituvchi subyektlar davlat reyestri (keyingi o‘rinlarda Reyestr deb ataladi) tovar yoki moliya bozorida ustun mavqeni egallab turgan xo‘jalik yurituvchi subyektlar va shaxslar guruhining faoliyati monitoringi va nazoratini amalga oshirish, monopoliyaga qarshi harakatlarini cheklash va ularning oldini olish hamda ular tomonidan ustun mavqeyini suiiste’mol qilishiga yo‘l qo‘ymaslik uchun yuritiladi.

31. Reyestr O‘zbekiston Respublikasi Monopoliyaga qarshi kurashish qo‘mitasi tomonidan ushbu Nizomning 1-ilovasiga muvofiq shakllantiriladi va yuritiladi.

(31-band O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 19-dekabrdagi 1014-sonli qarori tahririda — Qonun hujjatlari ma’lumotlari milliy bazasi, 20.12.2019-y., 09/19/1014/4173-son)

32. O‘zbekiston Respublikasi Monopoliyaga qarshi kurashish qo‘mitasi va uning hududiy organlari tomonidan tovar va moliya bozorida ustun mavqeni egallab turgan deb e’tirof etilgan xo‘jalik yurituvchi subyekt yoki shaxslar guruhi Reyestrga kiritiladi.

(32-band O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 19-dekabrdagi 1014-sonli qarori tahririda — Qonun hujjatlari ma’lumotlari milliy bazasi, 20.12.2019-y., 09/19/1014/4173-son)

Oldingi tahrirga qarang.

(33-band O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2018-yil 30-martdagi 249-sonli qaroriga asosan o‘z kuchini yo‘qotgan — Qonun hujjatlari ma’lumotlari milliy bazasi, 31.03.2018-y., 09/18/249/0998-son)

34. Xo‘jalik yurituvchi subyektni yoki shaxslar guruhini Reyestrga kiritish yoki undan chiqarish to‘g‘risidagi qaror monopoliyaga qarshi organ rahbarining buyrug‘i bilan rasmiylashtiriladi.

35. Xo‘jalik yurituvchi subyektni yoki shaxslar guruhini Reyestrga kiritish to‘g‘risida qabul qilingan qaror asosida monopoliyaga qarshi organ qaror qabul qilingan kundan boshlab uch kun muddatda:

tovar bozorida ustun mavqeni egallab turgan deb e’tirof etilgan xo‘jalik yurituvchi subyektga yoki shaxslar guruhiga ushbu Nizomning 2-ilovasiga muvofiq shakl bo‘yicha bildirishnoma yuboradi, shuningdek bu to‘g‘risida narxni tartibga soluvchi organga xabar beradi;

moliya bozorida ustun mavqeni egallab turgan deb e’tirof etilgan xo‘jalik yurituvchi subyektga yoki shaxslar guruhiga ushbu Nizomga 3-ilovaga asosan shakl bo‘yicha bildirishnoma yuboradi, shuningdek bu to‘g‘risida moliya bozorini tartibga solish sohasidagi vakolatli organga xabar beradi.

36. Xo‘jalik yurituvchi subyektni yoki shaxslar guruhini Reyestrdan chiqarish to‘g‘risidagi qaror quyidagi hollarda qabul qilinadi:

tegishli tovar yoki moliya bozorida xo‘jalik yurituvchi subyektning yoki shaxslar guruhining mavqeyi ularni ustun mavqeyidan chiqarish darajasigacha o‘zgarganda;

Reyestrga kiritilgan xo‘jalik yurituvchi subyekt tomonidan mahsulot turini ishlab chiqarish va sotish (xizmatlar ko‘rsatish) to‘liq to‘xtatilganda;

xo‘jalik yurituvchi subyektga nisbatan tugatishga doir ish yuritish qo‘llanilganda.

37. Reyestrdan xo‘jalik yurituvchi subyektni yoki shaxslar guruhini chiqarish monopoliyaga qarshi organ rahbari buyrug‘i bilan rasmiylashtiriladi hamda qaror qabul qilingan kundan boshlab uch kun muddatda xo‘jalik yurituvchi subyektga yoki shaxslar guruhiga, narxni tartibga soluvchi organga hamda moliya bozorini tartibga solish sohasida vakolatli organga ushbu Nizomning 4-ilovasiga muvofiq shakl bo‘yicha bildirishnoma yuboriladi.

38. Reyestrga kiritilgan xo‘jalik yurituvchi subyekt uning nomi o‘zgarganda yoki qayta tashkil etilganda o‘n kun muddatda bu to‘g‘risida monopoliyaga qarshi organni xabardor qilishi shart.

39. Reyestrga o‘zgartirishlar kiritish tovar va moliya bozorlarini o‘rganish natijalariga ko‘ra amalga oshiriladi.

40. Tovar va moliya bozorlarini o‘rganish natijalariga ko‘ra xo‘jalik yurituvchi subyektni Reyestrdan chiqarish va nomi o‘zgarganligi yoki qayta tashkil qilinganligini hisobga olgan holda uni kiritishni nazarda tutuvchi o‘zgartirishlarni Reyestrga kiritish to‘g‘risida qaror qabul qilinadi.

41. Xo‘jalik yurituvchi subyektni yoki shaxslar guruhini Reyestrga kiritish yoki undan chiqarish to‘g‘risidagi masalani ko‘rib chiqish tovar va moliya bozorlarini bevosita o‘rganishlar natijalariga ko‘ra, shuningdek xo‘jalik yurituvchi subyektlarning murojaatlariga asosan monopoliyaga qarshi organ tomonidan amalga oshiriladi.

VII. Yakunlovchi qoidalar

42. Xo‘jalik yurituvchi subyektlar, davlat va xo‘jalik boshqaruvi organlari, mahalliy davlat hokimiyati organlari, ularning mansabdor shaxslari monopoliyaga qarshi organga ma’lumot taqdim etilmaganligi yoki o‘z vaqtida taqdim etilmaganligi, noto‘g‘ri yoki soxta ma’lumotlar taqdim etilganligi uchun qonun hujjatlariga muvofiq javob beradilar.

43. Xo‘jalik yurituvchi subyekt yoki ularga narxlar (tariflar) davlat tomonidan tartibga solinadigan tovarlarni ishlab chiqarish (ishlarni bajarish, xizmatlar ko‘rsatish) bo‘yicha Reyestrga kiritilgan shaxslar guruhi ushbu narxlar (tariflar) qonun hujjatlarida belgilangan tartibda narxlarni tartibga solish organida tasdiqlanishini amalga oshiradilar.

(43-band O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2018-yil 30-martdagi 249-sonli qarori tahririda — Qonun hujjatlari ma’lumotlari milliy bazasi, 31.03.2018-y., 09/18/249/0998-son)

44. Moliyaviy xizmatlar ko‘rsatish bo‘yicha Reyestrga kiritilgan xo‘jalik yurituvchi subyekt yoki shaxslar guruhi monopoliyaga qarshi organga har chorakda ular Reyestrga xizmatlar bo‘yicha kiritilgan xizmatlar turiga qo‘llaniladigan narxlar to‘g‘risidagi ma’lumotni, ularning monopol yuqori va monopol past narxlarni qo‘llashga yo‘l qo‘ymaslik bo‘yicha harakatlarini kuzatish maqsadida taqdim etadilar.

45. Reyestrga kiritilgan xo‘jalik yurituvchi subyekt yoki shaxslar guruhi quyidagi huquqlarga ega:

monopoliyaga qarshi organ ular asosida Reyestrga kiritish to‘g‘risida qaror qabul qilgan materiallar bilan tanishish, davlat sirlari, tijorat siri va qonun bilan muhofaza qilinadigan sir bo‘lgan boshqa ma’lumotlardan tashqari;

Reyestrga kiritish to‘g‘risidagi qaror yuzasidan belgilangan tartibda shikoyat qilish.

‎‎20____ yildagi holati bo‘yicha tovar va moliya bozorida ustun mavqeni egallab turgan xo‘jalik yurituvchi subyektlarning ‎DAVLAT REESTRI
‎	‎	‎	‎	‎
T/r‎	Xo‘jalik yurituvchi subyektning nomi‎	Yuridik manzili‎	Tovar ‎ (xizmat) ‎monopol turining ‎ nomi‎	Reyestrga kiritish ‎sanasi va buyruqning tartib raqami‎
‎‎Tovarlar ishlab chiqarish bo‘yicha xo‘jalik yurituvchi subyektlar
‎	‎	‎	‎	‎
‎	‎	‎	‎	‎
‎‎Xizmatlar ko‘rsatish bo‘yicha xo‘jalik yurituvchi subyektlar
‎	‎	‎	‎	‎
‎	‎	‎	‎	‎
‎‎Moliyaviy xizmatlar ko‘rsatish bo‘yicha xo‘jalik yurituvchi subyektlar
‎	‎	‎	‎	‎
‎	‎	‎	‎	‎

‎	‎	‎	‎	‎
‎	“___-son BILDIRIShNOMA			‎
‎‎______________________________________________________________________________________________ning
‎	(monopoliyaga qarshi organ nomi)			‎
________________________________________________________________________________manzilida joylashgan
‎	(pochta manzili)
________________________________________________________________________________________________ni
‎	(xo‘jalik yurituvchi subyekt va (yoki) shaxslar guruhi nomi)
‎‎______________________________________________________________________________________________ning
‎	‎‎(monopoliyaga qarshi organ nomi)		‎
20__ yil “__”________dagi ___-son buyrug‘iga asosan 20__ yil “__” _______dan boshlab Tovar yoki moliya bozorida ustun mavqeni egallab turgan xo‘jalik yurituvchi subyektlar davlat reyestriga kiritish to‘g‘risida ‎ ‎Reyestrga kiritilgan tovarlar (xizmatlar) turlari va nomi:
‎‎1. ________________________________________________________________________________________________‎‎
‎2. ________________________________________________________________________________________________‎‎
Ushbu bildirishnoma munosabati bilan Siz 30 kun mobaynida ko‘rsatib o‘tilgan ustun mavqeni egallab turgan tovar (xizmat)ga narxlar (tariflar)ni ‎________________________________________________________________________________________________da‎
(narxlarni boshqarish organi nomi)			‎	‎
deklaratsiya qilishingiz (yoki ilgari tasdiqlangan deklaratsiyani qayta rasmiylashtirishingiz), shuningdek ularning keyingi har bir oshishini deklaratsiya qilishingiz zarur*.				‎
Ushbu bildirishnoma munosabati bilan Siz yilning har choragida chorakning birinchi oyi 10-kunigacha ‎______________________________________________________________________________ga yuqorida ko‘rsatilgan‎
‎‎(monopoliyaga qarshi organning nomi)
tovarlarga narxlarni taqdim etishingiz zarur**.			‎	‎
Ushbu bildirishnoma o‘z vaqtida yoki lozim darajada bajarilmagan taqdirda Sizga nisbatan raqobat to‘g‘risidagi qonun hujjatlarida nazarda tutilgan choralar qo‘llanadi.
‎	‎	‎	‎	‎
__________________________ ‎(rahbar)		___________________________ ‎(imzoning yoyilmasi)		‎

Izoh: Bildirishnoma monopoliyaga qarshi organ blankida yuboriladi.

* Ushbu bildirishnoma narxlari (tariflari) davlat tomonidan tartibga solinmaydigan tovarlarni ishlab chiqarish (ishlarni bajarish, xizmatlar ko‘rsatish) bo‘yicha Reyestrga kiritiladigan xo‘jalik yurituvchi subyektga yuborilganda ushbu xatboshi chiqarib tashlanadi.

** Ushbu bildirishnoma narxlari (tariflari) davlat tomonidan tartibga solinadigan tovarlarni ishlab chiqarish (ishlarni bajarish, xizmatlar ko‘rsatish) bo‘yicha Reyestrga kiritiladigan xo‘jalik yurituvchi subyektga yuborilganda ushbu xatboshi chiqarib tashlanadi.

(2-ilovaning matni O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2018-yil 30-martdagi 249-sonli qarori tahririda — Qonun hujjatlari ma’lumotlari milliy bazasi, 31.03.2018-y., 09/18/249/0998-son)

___-son BILDIRIShNOMA ‎
‎‎____________________________________________________________________ning
‎‎(monopoliyaga qarshi organ nomi)
‎‎ _____________________________________________________ manzilida joylashgan‎‎
‎	(pochta manzili)‎	‎
‎‎_____________________________________________________________________ ni
‎‎(xo‘jalik subyekti va (yoki) shaxslar guruhi nomi)
‎‎ ‎___________________________________________________________________ ning
‎‎(monopoliyaga qarshi organ nomi) ‎
‎‎20__ yil “__”_______dagi ‎ ‎‎ -son buyrug‘iga asosan 20__yil ‎
‎‎‎ “__”_______ dan boshlab Tovar yoki moliya bozorida ustun mavqeni egallab turgan xo‘jalik yurituvchi subyektlarning davlat reyestriga kiritish to‘g‘risida ‎
‎Reyestrga kiritilgan moliyaviy xizmatlar turlari va nomi:
‎‎‎‎ 1. ___________________________________________________‎
‎‎2. ___________________________________________________‎‎ ‎
Ushbu bildirishnomaga muvofiq Siz har chorakda chorak birinchi oyining 10-kunigacha ______________________________________________________________________ga
‎‎(monopoliyaga qarshi organ nomi) ‎
‎yuqorida ko‘rsatib o‘tilgan xizmatlarga narxlarni taqdim etishingiz zarur. ‎
Ushbu bildirishnoma o‘z vaqtida yoki zarur darajada bajarilmagan taqdirda Sizga nisbatan raqobat to‘g‘risidagi qonun hujjatlarida nazarda tutilgan choralar qo‘llanadi.
____________________‎	‎	____________________‎
(rahbar) ‎	‎	(imzoning yoyilmasi)‎

Izoh. Bildirishnoma monopoliyaga qarshi organ blankasida yuboriladi.

‎‎___-son BILDIRIShNOMA
‎‎ ____________________________________________________________________ning‎
‎‎(monopoliyaga qarshi organ nomi)
‎‎‎ _____________________________________________________ manzilida joylashgan‎
‎‎(pochta manzili) ‎
‎‎_____________________________________________________________________ ni
‎‎(xo‘jalik subyekti va (yoki) shaxslar guruhi nomi) ‎
‎‎ ‎___________________________________________________________________ ning
‎‎(monopoliyaga qarshi organ nomi) ‎
‎‎20___ yil “__”__________dagi		‎‎-son buyrug‘iga asosan 20__yil
‎‎ ‎‎“__”_______ dan boshlab Tovar yoki moliya bozorida ustun mavqeni egallab turgan xo‘jalik yurituvchi subyektlarning davlat reyestridan chiqarish to‘g‘risida ‎
‎‎ ‎‎Reyestrdan chiqarilgan tovarlar (xizmatlar) turlari va nomi:‎
‎‎‎‎ 1. ___________________________________________________‎
‎‎ 2. ___________________________________________________‎
‎	‎	‎	‎
‎__________________________‎‎		‎‎ ‎__________________________
‎‎(rahbar)		‎‎(imzoning yoyilmasi)‎

Izoh. Bildirishnoma monopoliyaga qarshi organ blankasida yuboriladi.

Vazirlar Mahkamasining 2013-yil 20-avgustdagi 230-son qaroriga
2-ILOVA

Xizmatlarning moliya bozorida monopol yuqori va monopol past narxlarni aniqlash tartibi to‘g‘risida

Nizom

I. Umumiy qoidalar

1. Ushbu Nizom “Raqobat to‘g‘risida”gi O‘zbekiston Respublikasining Qonuniga muvofiq, moliya bozorida ustun mavqeni egallab turgan xo‘jalik yurituvchi subyekt yoki shaxslar guruhi tomonidan ko‘rsatiladigan xizmatlarning monopol yuqori va monopol past narxlarini aniqlash tartibini nazarda tutadi.

2. Moliya bozorida ustun mavqeni egallab turgan xo‘jalik yurituvchi subyekt yoki shaxslar guruhi tomonidan ko‘rsatiladigan xizmatlarning monopol yuqori va monopol past narxlarini aniqlash O‘zbekiston Respublikasi Monopoliyaga qarshi kurashish qo‘mitasi hamda uning hududiy organlari (keyingi o‘rinlarda monopoliyaga qarshi organlar deb ataladi) tomonidan amalga oshiriladi.

(2-band O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 19-dekabrdagi 1014-sonli qarori tahririda — Qonun hujjatlari ma’lumotlari milliy bazasi, 20.12.2019-y., 09/19/1014/4173-son)

II. Xizmatlarning moliya bozorida monopol yuqori va monopol past narxlarini aniqlash

3. Agar moliya bozorida ikki yoki undan ortiq xo‘jalik yurituvchi subyekt yoki shaxslar guruhi faoliyat yuritayotgan bo‘lsa, moliya bozorida ustun mavqeni egallab turgan xo‘jalik yurituvchi subyekt yoki shaxslar guruhi tomonidan ko‘rsatilayotgan xizmatlar narxi, agar ushbu narx moliya bozori chegaralari doirasida boshqa xo‘jalik yurituvchi subyektlar tomonidan belgilangan narxlarning o‘rtacha qiymatidan o‘n foizdan ziyodga oshsa, monopol yuqori narx deb hisoblanadi.

4. Moliya bozorida monopol yuqori narx moliya bozorida ustun mavqeni egallab turgan xo‘jalik yurituvchi subyektning yoki shaxslar guruhining xizmatlariga narxlarni boshqa xo‘jalik yurituvchi subyektlar tomonidan ko‘rsatiladigan xizmatlarga o‘xshash bo‘lgan va (yoki) o‘zaro almashinadigan xizmatlar narxlari bilan taqqoslash yo‘li bilan amalga oshiriladi.

Taqqoslash moliya bozorida ustun mavqeni egallab turgan xo‘jalik yurituvchi subyekt yoki shaxslar guruhi tomonidan belgilangan narx bilan hamda boshqa xo‘jalik yurituvchi subyektlarning o‘rtacha narxlari o‘rtasidagi tafovutni aniqlash yo‘li bilan amalga oshiriladi.

5. Agar moliya bozorida faqat bitta xo‘jalik yurituvchi subyekt yoki shaxslar guruhi faoliyat yuritayotgan bo‘lsa, ushbu xo‘jalik yurituvchi subyekt yoki shaxslar guruhi xizmati narxi, agar ushbu narx:

xizmatni ko‘rsatish uchun zarur bo‘lgan xarajatlar va foyda miqdoridan oshsa hamda ushbu xizmatni ko‘rsatishdan asoslanmagan foyda olish imkonini bersa;

ko‘rsatilayotgan xizmatning sifat tavsiflari pasayishi natijasida asossiz xarajatlarni kompensatsiya qilishga yoki qo‘shimcha foyda olishga yo‘naltirilgan bo‘lsa, monopol yuqori narx hisoblanadi.

Xizmat ko‘rsatish uchun zarur bo‘lgan xarajatlar va foyda miqdorining oshishi qonun hujjatlarida belgilangan tartibda xo‘jalik yurituvchi subyekt yoki shaxslar guruhi xarajatlari va foydasining iqtisodiy jihatdan asoslanganligidan kelib chiqqan holda aniqlanadi.

6. Xarajatlar va foydaning iqtisodiy jihatdan asoslanganligi moliyaviy xizmatlar tannarxiga kiritilgan xarajatlar tarkibini o‘rganish yo‘li bilan aniqlanadi. Monopoliyaga qarshi organ moliya bozorlarini tartibga solish sohasidagi tegishli vakolatli organlardan xo‘jalik yurituvchi subyekt yoki shaxslar guruhi xarajatlari va foydasining iqtisodiy jihatdan asoslanganligi masalasi bo‘yicha xulosa olishi mumkin.

7. Xizmatlarning monopol past narxi xizmat ko‘rsatish uchun zarur xarajatlar qiymatini qoplamaydigan va foyda olishni ko‘zda tutmaydigan, buning natijasida raqobatni cheklash, bozordan raqobatchilarni siqib chiqarish va raqobat to‘g‘risidagi qonun hujjatlariga zid oqibatlari bo‘lgan moliya bozorida ustun mavqeni egallab turgan xo‘jalik yurituvchi subyekt yoki shaxslar guruhi tomonidan belgilangan narx hisoblanadi.

III. Yakunlovchi qoidalar

8. Moliya bozorida monopol yuqori yoki monopol past narxlar mavjudligi va qo‘llanishi aniqlanganda monopoliyaga qarshi organ belgilangan tartibda ish qo‘zg‘atadi hamda monopol yuqori yoki monopol past narxlar qo‘llashni bartaraf etish to‘g‘risida qaror qabul qiladi.

9. Moliya bozorida ustun mavqeni egallab turgan xo‘jalik yurituvchi subyekt yoki shaxslar guruhi quyidagi huquqlarga ega:

monopoliyaga qarshi organning xizmatlarning moliya bozorida monopol yuqori yoki monopol past narxlari mavjudligi va qo‘llanayotgani to‘g‘risida qaror qabul qilishiga asos bo‘lgan materiallar bilan tanishish;

monopoliyaga qarshi organning ushbu qarori yuzasidan belgilangan tartibda shikoyat qilish.

Vazirlar Mahkamasining 2013-yil 20-avgustdagi 230-son qaroriga
3-ILOVA

Raqobatni cheklaydigan kelishib olingan harakatlar va bitimlarni aniqlash tartibi to‘g‘risida

Nizom

I. Umumiy qoidalar

1. Ushbu Nizom “Raqobat to‘g‘risida”gi O‘zbekiston Respublikasi Qonuniga muvofiq:

tovar yoki moliya bozorida raqobatlashadigan, shu jumladan potensial raqobatchilar hisoblanadigan xo‘jalik yurituvchi subyektlar;

ulardan biri tovar bozorida ustun mavqega ega bo‘lgan, ikkinchisi esa sotuvchi yoki sotib oluvchi hisoblanadigan raqobatlashmaydigan xo‘jalik yurituvchi subyektlar;

xo‘jalik yurituvchi subyektlar va davlat boshqaruvi organlari, mahalliy davlat hokimiyati organlari, yuridik shaxslarning birlashmalari o‘rtasidagi kelishib olingan harakatlarni va raqobatni cheklaydigan bitimlarni aniqlash tartibini belgilaydi.

2. Ushbu Nizomda quyidagi asosiy tushunchalardan foydalaniladi:

kelishib olingan harakatlar — tovar yoki moliya bozorida ikki yoki undan ortiq xo‘jalik yurituvchi subyektlarning ko‘rsatib o‘tilgan ishtirokchilardan har birining manfaatlarini qanoatlantiradigan va ulardan har biriga oldindan ma’lum bo‘lgan, raqobatni cheklashga olib keladigan yoki olib kelishi mumkin bo‘lgan harakatlari;

kelishib olingan bitimlar — raqobatni cheklashga olib keladigan yoki olib kelishi mumkin bo‘lgan biron-bir harakatlarni sodir etish to‘g‘risida yozma yoxud og‘zaki shaklda ikki yoki undan ko‘p xo‘jalik yurituvchi subyektlar o‘rtasida tuzilgan bitimlar;

gorizontal bitimlar — bitta tovar yoki moliya bozorida raqobatchilar, shu jumladan potensial raqobatchilar hisoblanadigan xo‘jalik yurituvchi subyektlar o‘rtasidagi kelishib olingan harakatlar va bitimlar;

vertikal bitimlar — ulardan biri tovar yoki moliya bozorida ustun mavqeni egallab turgan, ikkinchisi esa sotuvchi yoki sotib oluvchi hisoblanadigan raqobatlashmaydigan xo‘jalik yurituvchi subyektlar o‘rtasidagi kelishib olingan harakatlar va bitimlar;

tovar — faoliyatning sotib olish va realizatsiya qilish uchun mo‘ljallangan mahsuli, shu jumladan ishlar va xizmatlar.

3. Quyidagilar taqiqlanadi:

a) gorizontal bitimlar, agar bunday bitimlar quyidagilarga olib kelsa yoki olib kelishi mumkin bo‘lsa:

narxlar, tariflar, chegirishlar, ustamalar, qo‘shimcha haqlar yoki qo‘shimcha narxlarni sun’iy belgilash yoki saqlab turishga;

narxlarning o‘sishi yoki pasayishini sun’iy ravishda keltirib chiqargan holda erkin bozor narxlarini o‘rnatishga to‘sqinlik qilishga;

ishlab chiqarish, sotish bozorlari va kapital qo‘yilmalar ustidan nazorat o‘rnatishga;

takliflar hajmini sun’iy o‘zgartirish maqsadida ishlab chiqarish hajmlarini kelishishga, shuningdek ularga talab mavjud bo‘lgan tovarlar ishlab chiqarishni qisqartirish yoki to‘xtatishga;

shartnoma predmetiga taalluqli bo‘lmagan shartlarni, shu jumladan moliyaviy mablag‘lar, boshqa mol-mulklar, mulkiy huquqlarni berishga taalluqli asossiz talablarni, shuningdek raqobatni cheklaydigan boshqa harakatlarni sodir etish bo‘yicha talablarni majburan qo‘yishga;

auksionlarda, birjalarda va boshqa savdolarda narxlarni oshirish, pasaytirish yoki saqlab turishga;

shartnomaga kamsituvchi shartlarni kiritishga;

tegishli bozorni hududiy prinsip bo‘yicha, sotish yoki xarid qilish hajmi bo‘yicha, tovarlar turlari bo‘yicha yoxud tovarlarni sotuvchilar yoki ularning xaridorlari, buyurtmachilari doirasi bo‘yicha bo‘lib olishga;

tegishli tovarlarni sotuvchilar yoki ularning xaridorlari, buyurtmachilari sifatida bozordan foydalanishni cheklashga yoki boshqa xo‘jalik yurituvchi subyektlarni undan chetlatishga yoxud xo‘jalik yurituvchi subyektlarni muayyan tovarlar bozoriga kiritmaslikka;

professional va boshqa birlashmalarda qatnashish shartlarini belgilashga, agar bunday shartlar raqobatni cheklasa, shuningdek ularda o‘zaro raqobatlashuvchi moliya tashkilotlari qatnashmasdan zarur moliyaviy xizmatlarni ko‘rsata olmaydigan to‘lov yoki boshqa tizimlarda qatnashish uchun to‘siq hisoblanadigan asossiz mezonlarni belgilashga;

b) vertikal bitimlar, agar bunday bitimlar o‘z natijasi bilan raqobatni cheklasa yoki cheklashi mumkin bo‘lsa, shu jumladan:

sotuvchi yoki xaridorning keyinchalik tovarni qayta sotish maqsadida hududni yoki xaridorlar doirasini mustaqil belgilashini cheklasa;

tovarlarni qayta sotish narxlarini belgilashni cheklasa;

xo‘jalik yurituvchi subyektlarga boshqa xo‘jalik yurituvchi subyektlar ishlab chiqargan tovarlarni sotishini taqiqlasa.

4. Davlat boshqaruvi organlari, mahalliy davlat hokimiyati organlari yoki yuridik shaxslar birlashmalariga kelishib olingan harakatlar va bitimlarning qatnashchilari sifatida qaralishi mumkin.

Davlat boshqaruvi organlari, mahalliy davlat hokimiyati organlari yoki yuridik shaxslar birlashmalarining quyidagilarga olib keluvchi kelishib olingan harakatlar va bitimlarda qatnashishiga yo‘l qo‘yilmaydi (Hukumatning ayrim qarorlariga muvofiq amalga oshiriladigan harakatlar va bitimlar bundan mustasno):

narxlar yoki tariflarni oshirishga, pasaytirishga, saqlab turishga;

bozordan foydalanishni cheklashga yoki undan xo‘jalik yurituvchi subyektlarni chetlatishga.

5. Yuridik va jismoniy shaxslar, davlat boshqaruvi organlari, mahalliy davlat hokimiyati organlari tomonidan xo‘jalik yurituvchi subyektlarning iqtisodiy faoliyatini muvofiqlashtirish taqiqlanadi, agar bunday muvofiqlashtirish ushbu Nizomning 3 va 4-bandlarida nazarda tutilgan oqibatlarga olib kelsa yoki olib kelishi mumkin bo‘lsa.

6. Ushbu Nizomda nazarda tutilgan taqiqlar intellektual mulk obyektlariga bo‘lgan huquqlarni berish bilan bog‘liq bo‘lgan bitimlarga tatbiq etilmaydi.

II. Kelishib olingan harakatlar va bitimlar belgilarini aniqlash

7. Kelishib olingan harakatlar va bitimlarning belgilari O‘zbekiston Respublikasi Monopoliyaga qarshi kurashish qo‘mitasi hamda uning hududiy organlari (keyingi o‘rinlarda monopoliyaga qarshi organ deb ataladi) tomonidan tovar va moliya bozorlarini, yuridik va jismoniy shaxslarning, davlat boshqaruvi organlarining, mahalliy davlat hokimiyati organlarining murojaatlarini, ommaviy axborot vositalarining xabarlarini hamda tegishli organlarning kelishib olingan harakatlar va bitimlar belgilarining mavjudligini ko‘rsatadigan ma’lumotlardan iborat bo‘lgan ko‘rsatmalarini o‘rganishni nazorat qilish funksiyalarini belgilangan tartibda amalga oshirish davomida aniqlanadi.

(7-band O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 19-dekabrdagi 1014-sonli qarori tahririda — Qonun hujjatlari ma’lumotlari milliy bazasi, 20.12.2019-y., 09/19/1014/4173-son)

8. Quyidagilar kelishib olingan harakatlar va bitimlar belgilari faktini aniqlashning asosiy bosqichlari hisoblanadi:

a) kelishib olingan harakatlarni sodir etgan yoki bitimlarda qatnashgan xo‘jalik yurituvchi subyektlar va (yoki) davlat boshqaruvi organlari, mahalliy davlat hokimiyati organlari, yuridik shaxslarning birlashmalari doirasini aniqlash;

b) quyidagilarni:

bir-birining o‘rnini bosishini hisobga olgan holda muayyan tovarning muomalada bo‘lish chegaralarini;

kelishib olingan harakatlarni sodir etgan bitim qatnashchilariga yoki xo‘jalik yurituvchi subyektlarga to‘g‘ri keladigan bozor ulushlarini;

yangi xo‘jalik yurituvchi subyektlarning bozorga kirishini qiyinlashtiradigan to‘siqlarning mavjudligini;

ishlab chiqarish sharoitlarining o‘xshashligini hamda tovarni ishlab chiqarish xarajatlarining taqqoslanuvchanligini, tovarning qiymatidagi yagona narxlarni belgilashga va bitimlar tuzishga ko‘maklashuvchi doimiy xarajatlar salmog‘ini;

bitimlarning turini;

iqtisodiy faoliyatni muvofiqlashtirish hamda kelishib olingan harakatlar va bitimlarga ko‘maklashadigan axborotlarni almashinish uchun baza taqdim etishlari mumkin bo‘lgan davlat boshqaruvi organlari, mahalliy davlat hokimiyati organlari, yuridik shaxslar birlashmalari mavjudligini;

Tovar yoki moliya bozorlarida ustun mavqeni egallab turgan xo‘jalik yurituvchi subyektlar Davlat reyestrida tovarlarni ishlab chiqaruvchilar yoki yetkazib beruvchilarning, shuningdek ularning tovarlariga narxlarning davlat tomonidan tartibga solinishini o‘rganish;

v) aksiyalarning nazorat paketlariga ega bo‘lish orqali boshqa xo‘jalik yurituvchi subyektlar tomonidan yetkazib beruvchilar yoki iste’molchilar ustidan nazoratning mavjudligini aniqlash;

g) bozorda narxlarning qaror topayotgan o‘zgarishlarini o‘rganish va sharoitlari bo‘yicha o‘xshash bo‘lgan boshqa bozorlardagi narxlar bilan ularni taqqoslash;

d) kelishib olingan harakatlar va raqobatni cheklaydigan bitimlar tuzish sodir etilishining bevosita yoki bilvosita dalillarini aniqlash;

e) tovar yoki moliya bozorida davlat tomonidan tartibga solish mavjud bo‘lgan taqdirda raqobat to‘g‘risidagi qonun hujjatlariga qarama-qarshiliklarning mavjud emasligini aniqlash.

9. Quyidagilar kelishib olingan harakatlarni va raqobatni cheklaydigan bitimlarni amalga oshirish belgilari hisoblanadi:

narxlarni bir vaqtda yoki 30 kun mobaynida oshirish (pasaytirish);

o‘xshash tovarni ishlab chiqarishga yoki sotib olish yoxud realizatsiya qilishga xarajatlarning turli miqdorlarida yagona narxlarni belgilash;

bozorda yagona narxlarni belgilash maqsadida tovar qoldiqlarini qo‘shimcha baholash;

o‘xshash tovarlarga bir xil narxlardan bir vaqtda chegirmalar belgilash;

bozorda tanqislik va narxlar yuqori bo‘lgan taqdirda kelgusida tovarlarni qayta sotish uchun ishlab chiqarilgan, amalda sotib olingan/import qilingan, tovarlarni bozorga yetkazib berish hajmlarini kamaytirish;

turli yetkazib beruvchilar tomonidan realizatsiya qilinayotgan tovarlarga yuqori narxlarni sun’iy tarzda saqlab turish;

boshqa xaridorlar yoki sotuvchilar bilan shartnoma tuzilgan xuddi shu shartlarda muayyan xaridorlar yoki sotuvchilar bilan shartnomalar tuzishni rad etish;

tovarlarni muayyan mintaqalarda sotishni to‘xtatish.

III. Kelishib olingan harakatlar va bitimlar mavjudligining dalili

10. Quyidagilar xo‘jalik subyektlari o‘rtasida yoxud xo‘jalik yurituvchi subyektlar bilan davlat boshqaruvi organlari, mahalliy davlat hokimiyati organlari yoki yuridik shaxslarning birlashmalari o‘rtasida raqobatni cheklaydigan kelishib olingan harakatlarni va bitimlarni amalga oshirish holatlarining dalillari hisoblanadi:

tovar yetkazib berish hajmlarini kelishish;

narxlarni sun’iy tarzda oshirish yoki pasaytirish to‘g‘risida ahdlashuv;

bir xil preyskurantni yoki narxni tasdiqlaydigan buyruq (protokol, farmoyishni)ni qo‘llash;

tovarlarni ishlab chiqarish yoki sotish hajmlariga cheklashlar (kvotalar) belgilash, qonun hujjatlarida nazarda tutilgan holatlar bundan mustasno.

Raqobatni cheklaydigan bitimlar tuzish holatlarining dalillari bevosita va bilvosita bo‘lishi mumkin.

11. Shartnomalar shartlarini, schyotlar, yuk xatlari, preyskurantlar, to‘lov topshiriqnomalari, qarorlar (shu jumladan protokollar), xatlar va shu kabilarni o‘rganish davomida aniqlanadigan kelishib olingan harakatlar va bitimlarning hujjatli tasdig‘i raqobatni cheklaydigan bitimlar tuzish bevosita dalillar hisoblanadi.

12. Kelishib olingan harakatlar va bitimlarni tasdiqlovchi bilvosita dalillar muayyan davrda bozorda yoki savdolar jarayonida xo‘jalik yurituvchi subyektlarning xatti-harakatini qiyosiy tahlil qilish davomida aniqlanadi.

Xo‘jalik yurituvchi subyektlar, yuridik shaxslarning birlashmalari, davlat va xo‘jalik boshqaruvi organlari yoki mahalliy davlat hokimiyati organlari vakillari o‘rtasida axborotlarni og‘zaki yoki axborot-kommunikatsiya texnologiyalaridan foydalangan holda ayirboshlash, narxlarni oshkora e’lon qilish, shuningdek ular tomonidan, bunga asosli sabablar bo‘lmagani holda, bir xil va sinxron harakatlarni amalga oshirish raqobatni cheklovchi bitimlar tuzishning bilvosita dalillari hisoblanadi.

IV. Aniqlangan kelishib olingan harakatlar va bitimlarni ko‘rib chiqish

13. Ushbu Nizomning 9-bandida ko‘rsatib o‘tilgan kelishib olingan harakatlar yoki bitimlar belgilari aniqlangan taqdirda monopoliyaga qarshi organ tomonidan raqobat to‘g‘risidagi qonun hujjatlari buzilganligi to‘g‘risida, belgilangan tartibda ish qo‘zg‘atiladi.

14. Xo‘jalik yurituvi subyektlar, davlat boshqaruvi organlari mahalliy davlat hokimiyati organlari yoki yuridik shaxslarning birlashmalari o‘zlari sodir etgan harakatlar va bitimlarning kelishib olinmaganligi va raqobat to‘g‘risidagi qonun hujjatlariga zid emasligi to‘g‘risidagi dalillarni taqdim etishga haqli.

V. Yakunlovchi qoida

15. Monopoliyaga qarshi organga axborotni taqdim etmaganlik yoki o‘z vaqtida taqdim etmaganlik, ishonchsiz yoki soxta ma’lumotlar taqdim etganlik uchun xo‘jalik yurituvchi subyektlar, davlat boshqaruvi organlari yoki mahalliy davlat hokimiyati organlari, yuridik shaxslarning birlashmalari va ularning mansabdor shaxslari qonun hujjatlariga muvofiq javob beradilar.

Vazirlar Mahkamasining 2013-yil 20-avgustdagi 230-son qaroriga
4-ILOVA

Xo‘jalik yurituvchi subyektlarni majburiy tarzda bo‘lish yoki ajratib chiqarish masalalarini ko‘rib chiqish tartibi to‘g‘risida

Nizom

I. Umumiy qoidalar

1. Ushbu Nizom “Raqobat to‘g‘risida” dagi O‘zbekiston Respublikasi Qonuniga muvofiq tovar yoki moliya bozorida ustun mavqeni egallab turgan xo‘jalik yurituvchi subyektlarni (keyingi o‘rinlarda xo‘jalik yurituvchi subyektlar deb ataladi) majburiy tarzda bo‘lish yoki ajratib chiqarish to‘g‘risidagi masalani ko‘rib chiqish tartibini belgilaydi.

2. Ushbu Nizom tabiiy monopoliyalar subyektlariga tatbiq etilmaydi.

3. Xo‘jalik yurituvchi subyektlarni majburiy tarzda bo‘lish yoki ajratib chiqarish imkoniyati to‘g‘risidagi masalani ko‘rib chiqish O‘zbekiston Respublikasi Monopoliyaga qarshi kurashish qo‘mitasi hamda uning hududiy organlari (keyingi o‘rinlarda monopoliyaga qarshi organ deb ataladi) tomonidan amalga oshiriladi.

(3-band O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 19-dekabrdagi 1014-sonli qarori tahririda — Qonun hujjatlari ma’lumotlari milliy bazasi, 20.12.2019-y., 09/19/1014/4173-son)

II. Xo‘jalik yurituvchi subyektlarni majburiy tarzda bo‘lish yoki ajratib chiqarishning asosiy shartlari

4. Xo‘jalik yurituvchi subyektni bo‘lish deyilganda bo‘linayotgan xo‘jalik yurituvchi subyekt negizida, uning faoliyatini to‘xtatgan hamda uning huquqlari va vazifalarini yangidan tashkil etilayotgan xo‘jalik yurituvchi subyektlarga bergan holda, bir nechta xo‘jalik yurituvchi subyektlarni tashkil etish tushuniladi.

Xo‘jalik yurituvchi subyektni ajratib chiqarish deyilganda, uning faoliyatini to‘xtatmagan holda, uning huquqlari va majburiyatlarining bir qismini ularga berish bilan bir yoki bir nechta xo‘jalik yurituvchi subyektlarni tashkil etish tushuniladi.

5. Xo‘jalik yurituvchi subyektni majburiy tarzda bo‘lish yoki ajratib chiqarish uning ustun mavqeni suiiste’mol qilishini bartaraf etish, shuningdek xo‘jalik yurituvchi subyekt negizida tovar va moliya bozorlarini to‘yintirishga, tovarlar, ishlar va xizmatlarning iste’mol xususiyatlarini yaxshilashga, ularning raqobatbardoshliligini oshirishga ko‘maklashuvchi ikki yoxud bir nechta alohida xo‘jalik yurituvchi subyektlarni tashkil etish yo‘li bilan tovar yoki moliya bozorida sog‘lom raqobat muhitini shakllantirish maqsadida amalga oshiriladi.

6. Xo‘jalik yurituvchi subyektni majburiy tarzda bo‘lish yoki ajratib chiqarish ilgari unga nisbatan tovar yoki moliya bozorida ustun mavqeni suiiste’mol qilishini bartaraf etish bo‘yicha qo‘llangan chora-tadbirlar samara bermagan taqdirda amalga oshiriladi.

7. Xo‘jalik yurituvchi subyektni majburiy tarzda bo‘lish yoki ajratib chiqarish to‘g‘risidagi qaror, har bir aniq holatda, tarmoqning, ishlab chiqarish jarayonining xususiyatini, ishlab chiqarilayotgan tovarlar, amalga oshirilayotgan ishlar va xizmatlar, boshqaruvni tashkil etish turini hisobga olgan holda, uni bo‘lish yoki ajratib chiqarish imkoniyati va maqsadga muvofiqligi ko‘p tomonlama baholangandan keyin qabul qilinishi mumkin.

8. Monopoliyaga qarshi organ xo‘jalik yurituvchi subyektni quyidagi shakllarda majburiy tarzda bo‘lish yoki ajratib chiqarishning imkoniyati va maqsadga muvofiqligi to‘g‘risida qaror qabul qilishga haqlidir:

a) xo‘jalik yurituvchi subyektni bir nechta xo‘jalik yurituvchi subyektlar tashkil etgan holda bo‘lish;

b) xo‘jalik yurituvchi subyekt tarkibidan alohida tarkibiy bo‘linmalarni (birliklarni) ajratib chiqarish va ularning negizida yuridik shaxs maqomiga ega bo‘lgan mustaqil xo‘jalik yurituvchi subyektlarni tashkil etish;

v) raqobat to‘g‘risidagi qonun hujjatlariga muvofiq shaxslar guruhini tashkil etuvchi xo‘jalik yurituvchi subyektlarning aksiyalari yoki ulushlarini sotish.

9. Xo‘jalik yurituvchi subyektni majburiy tarzda bo‘lish yoki ajratib chiqarishga, agar bu boshqa teng sharoitlarda:

bir-biri bilan bog‘liq bo‘lgan xomashyo, chiqindilar va qo‘shimcha mahsulotlarni qayta ishlashning izchil bosqichlari mavjud bo‘lgan yoki ulardan kompleks foydalanilgan taqdirda ishlab chiqarishning texnologik darajasi pasayishiga;

ishlab chiqarish(sotish) hajmlarining qisqarishiga;

texnologik jihatdan uzluksiz ishlab chiqarish jarayoni tufayli ishlab chiqarish ko‘lamlarida jiddiy iqtisodiy yo‘qotishlarga;

O‘zbekiston Respublikasi Markaziy bankining talablariga muvofiq banklar va boshqa kredit tashkilotlari bo‘lingan yoki ajratilgan taqdirda litsenziyalar olinishini ta’minlash mumkin bo‘lmasligiga olib kelgan taqdirda yo‘l qo‘yilmaydi.

III. Xo‘jalik yurituvchi subyektlarni majburiy tarzda bo‘lish yoki ajratib chiqarishning imkoniyati va maqsadga muvofiqligini o‘rganishni amalga oshirish

10. Ustun mavqeni suiiste’mol qilish holatiga yo‘l qo‘yayotgan xo‘jalik yurituvchi subyektga nisbatan ko‘rilayotgan choralar samara bermagan taqdirda monopoliyaga qarshi organ qonun hujjatlariga muvofiq ish qo‘zg‘atadi.

11. Xo‘jalik yurituvchi subyekt tomonidan ustun mavqeni suiiste’mol qilish holati bo‘yicha qo‘zg‘atilgan ish doirasida monopoliyaga qarshi organ rahbarining buyrug‘i bilan tuziladigan Raqobat to‘g‘risidagi qonun hujjatlari buzilishlarini ko‘rib chiqish bo‘yicha maxsus komissiya (keyingi o‘rinlarda Maxsus komissiya deb ataladi) tomonidan, o‘rganish uchun zarur muddatni belgilagan holda uni majburiy tarzda bo‘lish yoki ajratib chiqarish imkoniyati yuzasidan tahlil o‘tkazish to‘g‘risida qaror qabul qilinadi.

12. Tahlilni o‘tkazish davomida quyidagi axborot ko‘rib chiqiladi:

a) xo‘jalik yurituvchi subyektning qisqacha tavsifi:

nomi;

faoliyatining asosiy turlari ro‘yxati;

joylashgan joyi (pochta manzili);

bozordagi xatti-harakatlarining tavsifi;

b) xo‘jalik yurituvchi subyektning tashkiliy tuzilmasining sxemasi:

xo‘jalik yurituvchi subyektning tashkiliy tuzilmasi va uning tarkibiga kiruvchi tarkibiy bo‘linmalar o‘rtasidagi aloqa shakllari va ularning huquqiy maqomi;

guruh tashkil etuvchi shaxslarning xo‘jalik yurituvchi subyektlar aksiyalari (ulushlari)ga teskari egalik qilishi yoki boshqa huquqlarining mavjudligi;

xo‘jalik yurituvchi subyektning, uning tarkibiy tuzilmalari va filiallarining joylashishi va hududiy tavsifi;

xo‘jalik yurituvchi subyekt balansidagi ijtimoiy infratuzilma obyektlarining ro‘yxati va joylashgan joyi;

v) xo‘jalik yurituvchi subyekt va uning tarkibiy bo‘linmalari faoliyatining asosiy ko‘rsatkichlari;

tovarlar, ishlar va xizmatlar turlari bo‘yicha ishlab chiqarish, sotish va eksport hajmlari;

monopol tovarlar, ishlar va xizmatlarning ularni ishlab chiqarish (sotish) umumiy hajmidagi salmog‘i;

xo‘jalik yurituvchi subyekt va tarkibiy bo‘linmalarning ish bilan band xodimlari soni;

asosiy fondlarning balans qiymati;

rentabellik;

g) ishlab chiqarish jarayoni, tovarlar, ishlar va xizmatlarning tavsifi:

tarkibiy bo‘linmalarning texnologik aloqalari;

xomashyo va materiallarning tashqi yetkazib beruvchilari;

xomashyo, materiallar, butlovchi buyumlar, tayyor buyumlarni ichki yetkazib berish sxemasi;

liniyalar, uchastkalar va ishlab chiqarishlarning texnologik ixtisoslashuvi, standartlashtirish xizmatlari ishlarini tashkil etish va ishlab chiqarishni texnik tayyorlash darajasi;

tegishli tovar, ishlar va xizmatlarni (uzluksiz yoki davriy) tayyorlashda qo‘llanadigan ishlab chiqarish jarayonining tavsifi;

ishlab chiqarishni (yirik seriyali, kichik seriyali) tashkil etish turi;

hududlar, moliyaviy ko‘rsatkichlar, boshqaruv, yetkazib berishlar bo‘yicha tarkibiy bo‘linmalar (filiallar)ning avtonomlilik darajasi, umumiy xizmatlar va kommunikatsiyalarning (transport, energetika, ta’mirlash bazasi, ombor xo‘jaligi, moddiy-texnika ta’minoti va boshqalarning) mavjudligi;

tovar, ishlar va xizmatlarning tavsifi (standartlashtirilgan, yalpi, bir xil yoki noyob, yagonaligi) va ularning raqobatbardoshliligi;

tovarlar, ishlar va xizmatlarning respublika hududidagi asosiy iste’molchilari;

d) boshqa ko‘rsatkichlar: tarkibiy bo‘linmalar, mehnat jamoasi, xo‘jalik yurituvchi subyekt yoki uning vakolatli organi mol-mulki mulkdorining xo‘jalik mustaqilligiga munosabati.

13. Banklar va boshqa kredit tashkilotlarini majburiy tarzda bo‘lish yoki ajratib chiqarish masalalarini ko‘rib chiqishda ushbu Nizomning 12-bandida nazarda tutilgan axborotlarga qo‘shimcha ravishda, banklar va boshqa kredit tashkilotlariga nisbatan O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki tomonidan belgilangan iqtisodiy normativlar, normalar va cheklashlar ko‘rib chiqiladi.

14. Tahlilni o‘tkazish davomida ko‘rib chiqiladigan axborotni o‘rganishda xo‘jalik yurituvchi subyektning o‘rganishni o‘tkazishdan oldingi uch yil mobaynidagi yoxud, agar u uch yildan kamni tashkil qilsa, faoliyatni amalga oshirish muddati mobaynidagi faoliyat ko‘rsatkichlaridan foydalaniladi.

15. Xo‘jalik yurituvchi subyekt o‘z faoliyatini amalga oshiradigan tegishli bozordagi raqobat muhitni baholash uchun quyidagi masalalar ko‘rib chiqiladi:

bozordagi o‘xshash va bir-birining o‘rnini bosadigan tovarlar, ishlar va xizmatlarni realizatsiya qilish bo‘yicha asosiy raqobatchilar;

bozor qatnashchilarining bozor ulushlarining taqsimlanishi;

bozor qatnashchilarining geografik jihatdan mansubligi.

16. O‘rganish natijalari bo‘yicha, olingan ma’lumotlar asosida, quyidagi barcha sharoitlar mavjud bo‘lganda xo‘jalik yurituvchi subyektni bo‘lish yoki ajratib chiqarishning imkoniyati va maqsadga muvofiqligi aniqlanadi:

bo‘linayotgan yoki ajratib chiqarilayotgan tarkibiy bo‘linmalarning tashkiliy va hududiy alohida bo‘lish imkoniyatining mavjudligi;

uning tarkibiy bo‘linmalari o‘rtasida o‘zaro uzviy texnologik bog‘liqlikning yo‘qligi;

bo‘lish yoki ajratib chiqarish natijasida tarkibiy bo‘linmalar uchun tovar yoki moliya bozorida faoliyatni mustaqil amalga oshirish imkoniyatining mavjudligi.

Xo‘jalik yurituvchi subyektlarni bo‘lish yoki ajratib chiqarishning imkoniyatini aniqlashda quyidagilar e’tiborga olinadi:

xo‘jalik yurituvchi subyektni bo‘lish natijasida paydo bo‘ladigan yangi xo‘jalik yurituvchi subyektlar faoliyatining samaradorligini oshirish yoki saqla b qolish (mehnat unumdorligini oshirish, mahsulotlarning material va fond sig‘imini kamaytirish va boshqalar);

tovarlar, ishlar va xizmatlar yetkazib berishning fizik hajmi o‘zgarishi natijasida tovar yoki moliya bozoridagi raqobat sharoitlarini yaxshilash;

tovar bozorlaridagi raqobatlashuvchi xo‘jalik yurituvchi subyektlar sonini ko‘paytirish;

xo‘jalik yurituvchi subyekt tarkibidan ajratib chiqariladigan yangi tarkibiy birliklarning eksport imkoniyatlarini o‘zgartirish.

Umuman bo‘lish yoki ajratib chiqarish imkoniyati ushbu tovar yoki moliya bozoridagi umumiy raqobat sharoitlarining nazarda tutilayotgan yaxshilanish darajasi, shuningdek ajratib chiqarilayotgan xo‘jalik yurituvchi subyektning tegishli tovarlar, ishlar va xizmatlarni mustaqil ravishda ishlab chiqarish va bozorga yetkazib berish imkoniyati bilan aniqlanadi.

17. Zarurat bo‘lganda, xo‘jalik yurituvchi subyektni bo‘lish yoki ajratib chiqarishning imkoniyati va maqsadga muvofiqligini aniqlash uchun monopoliyaga qarshi organ mustaqil ekspertlarni jalb etishi mumkin.

18. Moliya bozorida ustun mavqeni egallab turgan xo‘jalik yurituvchi subyektlarni bo‘lish yoki ajratib chiqarish imkoniyati masalalari ushbu sohadagi tegishli vakolatli davlat organlari bilan birgalikda ko‘rib chiqiladi.

IV. Xo‘jalik yurituvchi subyektlarni majburiy tarzda bo‘lish yoki ajratib chiqarish to‘g‘risida qarorlar qabul qilish

19. Xo‘jalik yurituvchi subyektni bo‘lish yoki ajratib chiqarish imkoniyatini va maqsadga muvofiqligini o‘rganish natijalariga ko‘ra, majburiy tarzda bo‘lish yoki ajratib chiqarish to‘g‘risida qarorlar qabul qilish uchun quyidagi tadbirlar kompleksi amalga oshiriladi:

xo‘jalik yurituvchi subyektlarni majburiy tarzda bo‘lish yoki ajratib chiqarishning ijobiy va salbiy oqibatlarini qiyosiy baholash;

xo‘jalik yurituvchi subyektni bo‘lish yoki ajratib chiqarishning uni bo‘lish yoki ajratib chiqarish shaklini belgilovchi loyihani ishlab chiqish. Bunda uning negizida, buning uchun zarur sharoitlar mavjud bo‘lgan taqdirda, mustaqil yuridik shaxslar sifatida tashkil etiladigan xo‘jalik yurituvchi subyektlarning kelgusida faoliyat ko‘rsatishi hisobga olinadi;

tashkil etiladigan xo‘jalik yurituvchi subyektlarning tashkiliy tuzilmasi sxemasini ishlab chiqish;

majburiy tarzda bo‘lish yoki ajratib chiqarishning iqtisodiy samaradorligini hisoblash.

Majburiy tarzda bo‘lish yoki ajratib chiqarishning imkoniyati va maqsadga muvofiqligi to‘g‘risida qaror tayyorlash davomida majburiy tarzda bo‘lish yoki ajratib chiqarish natijasida yangidan tashkil etiladigan xo‘jalik yurituvchi subyektlarning tovar yoki moliya bozorida ustun mavqega ega bo‘lgan xo‘jalik yurituvchi subyekt yoki shaxslar guruhi tarkibiga kirishiga yo‘l qo‘yilmaydi.

20. O‘rganishlar natijalari bo‘yicha tayyorlangan materiallar Raqobat to‘g‘risidagi qonun hujjatlari buzilishlarini ko‘rib chiqish bo‘yicha maxsus komissiyaga kiritiladi.

21. Xo‘jalik yurituvchi subyektni majburiy tarzda bo‘lish yoki ajratib chiqarishning imkoniyati va zarurligi to‘g‘risidagi qaror Maxsus komissiya tomonidan, manfaatdor tomonlar ishtirokida, xo‘jalik yurituvchi subyektni bo‘lish yoki ajratib chiqarish loyihasini muhokama qilgan holda qabul qilinadi.

22. Maxsus komissiyaning qabul qilgan qarori asosida monopoliyaga qarshi organ tomonidan o‘n kun muddatda iqtisodiy sudga xo‘jalik yurituvchi subyektni majburiy tarzda bo‘lish yoki ajratib chiqarish to‘g‘risida da’vo arizasi kiritiladi.

(22-band O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2018-yil 19-yanvardagi 34-sonli qarori tahririda — Qonun hujjatlari ma’lumotlari milliy bazasi, 23.01.2018-y., 09/18/34/0605-son)

23. Iqtisodiy sud tomonidan ijobiy qaror chiqarilgan taqdirda xo‘jalik yurituvchi subyektlarni bo‘lish yoki ajratib chiqarish tartiboti qarorda nazarda tutilgan talablarni hisobga olgan holda va unda belgilangan muddatda mulkdor yoki u vakil qilgan organ tomonidan bajarilishi kerak.

(23-band O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2018-yil 19-yanvardagi 34-sonli qarori tahririda — Qonun hujjatlari ma’lumotlari milliy bazasi, 23.01.2018-y., 09/18/34/0605-son)

24. Iqtisodiy sudning xo‘jalik yurituvchi subyektni majburiy tarzda bo‘lish yoki ajratib chiqarish to‘g‘risidagi qarori sud belgilagan muddatlarda bajarilmagan taqdirda iqtisodiy sud monopoliyaga qarshi organ da’vosi bo‘yicha, qonunda belgilangan tartibda xo‘jalik yurituvchi subyektni bo‘lish yoki ajratib chiqarishni amalga oshirish bo‘yicha xo‘jalik yurituvchi subyekt boshqaruvchisini tayinlaydi.

(24-band O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2018-yil 19-yanvardagi 34-sonli qarori tahririda — Qonun hujjatlari ma’lumotlari milliy bazasi, 23.01.2018-y., 09/18/34/0605-son)

25. Sud qarori bilan tayinlangan xo‘jalik yurituvchi subyektni boshqaruvchi sud qarorida va monopoliyaga qarshi organ qarorida nazarda tutilgan tadbirlarni amalga oshiradi.

26. Boshqaruvchi tayinlangandan keyin uch kun mobaynida xo‘jalik yurituvchi subyektni boshqarish organlari unga ro‘yxat bo‘yicha xo‘jalik yurituvchi subyekt faoliyati bilan bog‘liq bo‘lgan barcha hujjatlarni, shuningdek korxonaning muhri, shtampi va boshqa mol-mulkini taqdim etishlari shart.

Xo‘jalik yurituvchi subyekt boshqaruvchisi tayinlangan vaqtdan boshlab sud qarori bilan belgilangan muddatgacha xo‘jalik yurituvchi subyektning barcha boshqaruv organlari vakolatlari to‘xtatib qo‘yiladi va sud qarori bilan tayinlangan xo‘jalik yurituvchi subyektlarning boshqaruvchisiga o‘tadi.

27. Boshqaruvchi:

xo‘jalik yurituvchi subyektni bo‘lishni yoki ajratib chiqarishni amalga oshiradi hamda xo‘jalik yurituvchi subyektning kreditorlari, muassislari (qatnashchilari) va boshqa manfaatdor shaxslarning manfaatlariga rioya etilishini ta’minlaydi;

xo‘jalik yurituvchi subyekt nomidan ishonchnomasiz ish ko‘radi, xo‘jalik yurituvchi subyektning moliyaviy, to‘lov-hisob-kitob va boshqa hujjatlarini imzolaydi;

xo‘jalik yurituvchi subyektning barcha mansabdor shaxslari va xodimlarining bajarishi majburiy bo‘lgan buyruqlar, farmoyishlar va boshqa hujjatlar chiqaradi;

xo‘jalik yurituvchi subyektni bo‘lish yoki ajratib chiqarish bilan bog‘liq bo‘lgan boshqa masalalarni hal etadi.

28. Xo‘jalik yurituvchi subyektlarni bo‘lish yoki ajratib chiqarish natijasidagi bo‘lish balansining sud tomonidan tasdiqlanishi yangidan paydo bo‘layotgan xo‘jalik yurituvchi subyektlarni davlat ro‘yxatidan o‘tkazish uchun asos hisoblanadi.

29. Bo‘lish va ajratib chiqarish tartibotlarini o‘tkazish xarajatlari bo‘linayotgan xo‘jalik yurituvchi subyekt tomonidan qoplanadi.

Oldingi tahrirga qarang.

(5-ilova O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2020-yil 28-maydagi 338-sonli qaroriga asosan o‘z kuchini yo‘qotgan — Qonun hujjatlari ma’lumotlari milliy bazasi, 29.05.2020-y., 09/20/338/0700-son)

(O‘zbekiston Respublikasi qonun hujjatlari to‘plami, 2013-y., 34-son, 456-modda; 2015-y., 1-son, 9-modda, 39-son, 507-modda; 2017-y., 33-son, 863-modda; Qonun hujjatlari ma’lumotlari milliy bazasi, 12.10.2017-y., 09/17/810/0095; 23.01.2018-y., 09/18/34/0605-son, 31.03.2018-y., 09/18/249/0998-son; 20.12.2019-y., 09/19/1014/4173-son, 29.12.2019-y., 09/19/1046/4242-son; 29.05.2020-y., 09/20/338/0700-son)