Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi qaror qiladi:

1991-yil 18-noyabrda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasining referendumi toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasining Qonuniga (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Kengashining Axborotnomasi, 1992-yil, № 1, 37-modda) oʻzgartishlar va qoʻshimchalar kiritilib, uning yangi tahriri tasdiqlansin (ilova qilinmoqda).

Oʻzbekiston Respublikasining referendumi (bundan buyon matnda referendum deb yuritiladi) Oʻzbekiston Respublikasining qonunlarini va boshqa qarorlarni qabul qilish maqsadlarida jamiyat va davlat hayotining eng muhim masalalari yuzasidan fuqarolarning umumxalq ovoz berishidir.

Referendum saylovlar bilan bir qatorda xalq irodasining bevosita ifodasidir.

Referendumda qabul qilingan qarorlar oliy yuridik kuchga ega boʻladi.

Agar referendumda qabul qilingan qarorlarda boshqacha tartib nazarda tutilgan boʻlmasa, referendumda qabul qilingan qarorlar faqat referendum yoʻli bilan bekor qilinishi yoki oʻzgartirilishi mumkin.

Referendum Oʻzbekiston Respublikasining butun hududida oʻtkaziladi.

Quyidagi masalalar referendum predmeti boʻlishi mumkin emas:

Oʻzbekiston Respublikasining hududiy yaxlitligini oʻzgartirish;

Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjeti va soliqlar;

amnistiya va afv etish;

jamoat tartibini, aholi sogʻligʻi va xavfsizligini taʼminlash boʻyicha favqulodda va shoshilinch chora-tadbirlar oʻtkazish;

Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomalaridan kelib chiqadigan majburiyatlarni bajarish;

mansabdor shaxslarni tayinlash va vazifasidan ozod etish.

Oʻzbekiston Respublikasining butun hududida joriy etilgan harbiy vaqt yoki favqulodda holat sharoitlarida, shuningdek harbiy vaqt tugagan yoki favqulodda holat bekor qilingandan keyin uch oy davomida referendum oʻtkazilmaydi.

Referendum natijalari rasman eʼlon qilingandan keyin bir yil davomida mazmun yoki maʼnosiga koʻra xuddi shunday savol qoʻyilgan referendum oʻtkazilmaydi.

Referendum toʻgʻrisidagi qonunchilik Oʻzbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi, ushbu Qonun va boshqa qonunchilik hujjatlaridan iboratdir.

Referendum fuqarolarning oʻz xohish-irodasini umumiy, teng va toʻgʻridan-toʻgʻri bildirishi asosida yashirin ovoz berish yoʻli bilan oʻtkaziladi.

Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolarining referendumda ishtirok etishi ixtiyoriy va erkindir. Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolarini referendumda ishtirok etishga yoki ishtirok etmaslikka majbur qilish maqsadida ularga, shuningdek xohish-irodasini erkin bildirishiga taʼsir koʻrsatishga hech kim haqli emas.

Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolari referendumda teng asoslarda ishtirok etadilar. Har bir fuqaro bir ovozga ega boʻladi.

Referendumga tayyorgarlik koʻrish va uni oʻtkazish ochiq va oshkora amalga oshiriladi.

Fuqarolarning oʻz xohish-irodasini bildirishi nazorat qilinishiga yoʻl qoʻyilmaydi.

Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolari referendumda bevosita ishtirok etadilar.

Referendum oʻtkaziladigan kunga qadar yoki referendum kunida oʻn sakkiz yoshga toʻlgan Oʻzbekiston Respublikasining har bir fuqarosi referendumda ishtirok etish huquqiga egadir.

Oʻzbekiston Respublikasi hududidan tashqarida istiqomat qilayotgan yoki turgan Oʻzbekiston Respublikasining fuqarosi referendumda ishtirok etishga toʻla haqlidir.

Sud tomonidan muomalaga layoqatsiz deb topilgan fuqarolar, shuningdek ogʻir va oʻta ogʻir jinoyatlar sodir etganlik uchun sudning hukmiga koʻra ozodlikdan mahrum etish joylarida saqlanayotgan shaxslar referendumda ishtirok etish huquqidan faqat qonunga muvofiq hamda sudning qarori asosida mahrum etilishi mumkin. Boshqa har qanday hollarda fuqarolarning referendumda ishtirok etish huquqlarini toʻgʻridan-toʻgʻri yoki bilvosita cheklashga yoʻl qoʻyilmaydi.

Kelib chiqishi, ijtimoiy va mulkiy mavqeyi, irqiy va milliy mansubligi, jinsi, maʼlumoti, tili, dinga munosabati, mashgʻulotining turi va xususiyatiga qarab fuqarolarning referendumda qatnashish huquqlarini bevosita yoki bilvosita cheklash man etiladi.

Referendumga tayyorgarlik koʻrish va uni oʻtkazishda qatnashayotgan davlat organlari va jamoat birlashmalari oʻz faoliyatlarini oshkora amalga oshiradilar.

Referendumga tayyorgarlik koʻrish va uni oʻtkazishni referendum oʻtkazuvchi komissiyalar amalga oshiradilar. Ular fuqarolarni oʻz ishlaridan, ovoz berish uchastkalari tuzilganligi, komissiyalarning tarkibi, ularning joylashgan manzili va ish vaqtidan voqif etadilar, ovoz beruvchi fuqarolarning roʻyxatlari bilan tanishtiradilar, ovoz berish yakunlaridan xabardor qiladilar.

Oʻzbekiston Respublikasining ommaviy axborot vositalari referendumga tayyorgarlikning borishi va u qanday oʻtayotganligini yoritib boradilar.

Referendumga tayyorgarlik koʻrish va uni oʻtkazishga doir barcha tadbirlarda siyosiy partiyalardan, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlaridan, fuqarolar tashabbuskor guruhlaridan kuzatuvchilar, ommaviy axborot vositalarining vakillari, boshqa davlatlar va xalqaro tashkilotlardan kuzatuvchilar qatnashish huquqiga egadirlar. Ularning vakolatlari tegishli hujjatlar bilan tasdiqlangan boʻlishi kerak.

Manfaatdor tashkilotlar, fuqarolar tashabbuskor guruhlari oʻz kuzatuvchilari toʻgʻrisida tegishli hududiy komissiyalarga referendum oʻtkazilishiga kechi bilan oʻn kun qolganida maʼlum qiladilar.

Hududiy komissiyalar manfaatdor tashkilotdan, fuqarolar tashabbuskor guruhidan ariza olganidan keyin besh kun ichida mandatni kuzatuvchi uchun beradi. Boshqa davlatlardan va xalqaro tashkilotlardan kuzatuvchilarga mandatlar Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasi tomonidan beriladi.

Kuzatuvchilar quyidagi huquqlarga ega:

referendum oʻtkazuvchi komissiyalarning majlislarida hozir boʻlish;

referendum uchastkasida hozir boʻlish, tayyorgarlik ishlarining borishini, yashirin ovoz berish kabinalarining yoki xonalarining joylashtirilishini va ovoz berish qutilarining muhrlanishini, fuqarolarning roʻyxatga olinishini, ovoz berish byulletenlarining ularga berilishini kuzatish;

ovozlarni sanab chiqishda va referendum oʻtkazuvchi uchastka komissiyasining ovoz berish yakunlari toʻgʻrisidagi bayonini tuzishda hozir boʻlish;

ovoz berish natijalari toʻgʻrisidagi hujjatlarning tegishli referendum oʻtkazuvchi komissiya tomonidan tasdiqlangan nusxalarini soʻrash va olish;

agar referendumda ushbu Qonunning buzilishiga yoʻl qoʻyilgan deb hisoblash uchun asos boʻlsa, oʻz kuzatuvlari toʻgʻrisida referendum oʻtkazuvchi yuqori komissiyaga maʼlum qilish.

Kuzatuvchilarga quyidagilar man etiladi:

ovoz beruvchi ovoz berish byulleteniga oʻz belgisini qoʻyayotgan paytda ovoz berish kabinasida yoki xonasida boʻlish;

ovoz beruvchilarga taʼsir oʻtkazish, biron-bir tashviqot materiali yoki adabiyoti tarqatish;

ovoz beruvchilardan ular qanday ovoz berganliklarini surishtirish yoki ularga ovoz berish byulleteniga belgi qoʻyishda biron-bir tarzda yordam koʻrsatish;

referendum oʻtkazuvchi uchastka komissiyasining faoliyatiga, shu jumladan ovoz berish qutilarini muhrlash, ularni ochish, ovozlarni sanab chiqish chogʻida aralashish.

Kuzatuvchilar harbiy qismlarda, qamoqda saqlash va ozodlikdan mahrum etish joylarida tuzilgan referendum uchastkalariga borishi haqida referendum oʻtkazuvchi uchastka komissiyasini kamida uch kun oldin xabardor qilishi kerak.

Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolari, jamoat birlashmalari, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari referendum oʻtkazilishini yoqlab yoki unga qarshi, referendumga qoʻyilayotgan qonun loyihasi, amaldagi qonun yoki boshqa masalani yoqlab yoki unga qarshi moneliksiz tashviqot olib borishga haqlidirlar.

Referendumga qoʻyiladigan masalalar yuzasidan tashviqot olib borish maqsadida radio, televideniye va boshqa ommaviy axborot vositalaridan foydalanish mumkin.

Tashviqotni fuqarolarga bepul yoki imtiyozli shartlarda tovarlar berish, xizmatlar koʻrsatish (axborot xizmatlari bundan mustasno), shuningdek pul mablagʻlari toʻlash bilan qoʻshib olib borish taqiqlanadi.

Referendum oʻtkaziladigan kunda va referendumni oʻtkazishga bir kun qolganda tashviqot yuritishga yoʻl qoʻyilmaydi.

Referendumni oʻtkazish tashabbusi bilan:

Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolari;

Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining palatalari;

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti chiqishi mumkin.

Ushbu moddaning birinchi qismida koʻrsatib oʻtilgan subyektlar referendum oʻtkazish toʻgʻrisidagi tashabbusni koʻrsatishda, referendumga qoʻyiladigan qonun loyihasini yoki oʻzga qaror loyihasini ishlab chiqishda, shuningdek masala taʼrifini (mohiyatining aniq ifodasini) belgilashda teng huquqlarga egadirlar.

Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolari agar, referendumda ishtirok etish huquqiga ega boʻlgan fuqarolar umumiy sonining kamida besh foizini tashkil etgan fuqarolar imzosi toʻplangan boʻlsa, basharti bunda imzolayotgan fuqarolar miqdori har bir maʼmuriy-hududiy tuzilma (Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyat va Toshkent shahri) boʻyicha bir tekis va mutanosib ravishda taqsimlangan boʻlsa, referendumni oʻtkazish tashabbusi huquqini amalga oshiradilar.

Oʻzbekiston Respublikasining referendumda ishtirok etish huquqiga ega boʻlgan har bir fuqarosi yoki fuqarolar guruhi referendumni oʻtkazish toʻgʻrisidagi tashabbusni qoʻllab-quvvatlovchi imzolarni toʻplash uchun kamida yuz kishidan iborat tashabbuskor guruhni tuzishi mumkin.

Fuqarolar tashabbuskor guruhining vakolatli vakili guruhni roʻyxatdan oʻtkazishni soʻrab Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasiga ariza bilan murojaat etadi. Arizaga quyidagilar ilova qilinadi:

fuqarolar tashabbuskor guruhi aʼzolarining familiyasi, ismi, otasining ismi, tugʻilgan sanasi, turar joy manzili, pasportining yoki identifikatsiyalovchi ID-kartasining seriyasi va raqami koʻrsatilgan roʻyxati;

fuqarolar tashabbuskor guruhi yigʻilishining vakolatli vakilni tayinlash toʻgʻrisidagi qarori va uning nomiga qonunda belgilangan tartibda rasmiylashtirilgan ishonchnoma;

fuqarolar tashabbuskor guruhi referendum oʻtkazish toʻgʻrisida tashabbus koʻrsatib qaror qabul qilgan yigʻilishining bayoni;

referendumga olib chiqish uchun fuqarolar tashabbuskor guruhi taklif etayotgan masalaning (masalalarning) taʼrifi.

Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasi taqdim etilgan hujjatlarning ushbu Qonun talablariga muvofiqligini aniqlagach, ular tushgan kundan eʼtiboran besh kun ichida fuqarolar tashabbuskor guruhini roʻyxatga olish yoki roʻyxatga olishni rad etish toʻgʻrisida qaror qabul qiladi.

Fuqarolar tashabbuskor guruhini roʻyxatga olish toʻgʻrisida qaror qabul qilinganidan keyin vakolatli vakilga tegishli roʻyxatdan oʻtganlik guvohnomasi beriladi.

Fuqarolar tashabbuskor guruhini roʻyxatga olish rad etilgani taqdirda Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasi asosli javob beradi.

Fuqarolar tashabbuskor guruhi oʻzining vakolatli vakili roʻyxatdan oʻtganlik guvohnomasini olganidan keyingina referendumni oʻtkazish tashabbusini qoʻllab-quvvatlovchi imzolar toʻplashga haqlidir. Bunda fuqarolarning ilgari toʻplangan imzolari hisobga olinmaydi. Fuqarolar tashabbuskor guruhiga berilgan roʻyxatdan oʻtganlik guvohnomasi uch oy mobaynida haqiqiydir. Imzolar toʻplash boʻyicha xarajatlarni fuqarolar tashabbuskor guruhi qiladi.

Imzo varaqasida referendumga qoʻyilayotgan masalaning taʼrifi boʻlishi kerak.

Fuqarolar imzo varaqasida oʻz familiyasi, ismi, otasining ismi, tugʻilgan sanasi, turar joy manzili, pasportining yoki identifikatsiyalovchi ID-kartasining seriyasi va raqamini, shuningdek imzo qoʻyilgan sanani koʻrsatadilar.

Referendumga qonun loyihasi qoʻyilgan taqdirda, imzolar toʻplashni oʻtkazayotgan shaxs fuqaroning talabiga binoan shu qonun loyihasining matnini taqdim etishi kerak.

Imzo varaqasini imzolarni toʻplagan shaxs, shuningdek fuqarolar tashabbuskor guruhining vakolatli vakili tasdiqlaydilar, bunda ular oʻz familiyasi, ismi, otasining ismi, turar joy manzili, pasportining yoki identifikatsiyalovchi ID-kartasining seriyasi va raqamini koʻrsatadilar.

Fuqarolarning imzosini toʻplash ish, xizmat, oʻquv, turar joyida, shuningdek tashviqot qilish va imzolar toʻplash qonun hujjatlari bilan taqiqlanmagan boshqa joylarda oʻtkaziladi. Bunda imzolar toʻplayotgan shaxs fuqarolarni har qanday shaklda majburlashi va oʻziga ogʻdirib olishiga yoʻl qoʻyilmaydi.

Imzolar toʻplanganidan keyin Qoraqalpogʻiston Respublikasi, har bir viloyat va Toshkent shahri boʻyicha alohida-alohida jildlarga tikilgan imzo varaqalari, shuningdek fuqarolar tashabbuskor guruhining yakuniy bayoni fuqarolar tashabbuskor guruhining vakolatli vakili tomonidan Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasiga topshiriladi.

Hujjatlarni taqdim etgan shaxsga Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasi hujjatlar qabul qilib olingan sana va vaqt koʻrsatilgan maʼlumotnoma beradi.

Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasi tushgan hujjatlarning ushbu Qonun talablariga muvofiqligini tekshiradi va imzo varaqalari tushgan kundan eʼtiboran oʻn kun ichida Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Qonunchilik palatasiga oʻz xulosasini yuboradi hamda bu haqda Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentini xabardor qiladi.

Agar tekshirish natijasida imzolarni qalbakilashtirish hollari, ushbu Qonunning boshqa buzilishlari aniqlansa, Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasi referendum oʻtkazish toʻgʻrisidagi tashabbus haqiqiy emasligi haqida qaror chiqaradi. Mazkur qaror nusxasi fuqarolar tashabbuskor guruhiga yuboriladi.

Referendum Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi tomonidan tayinlanadi.

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti referendum oʻtkazish tashabbuskori boʻlgan taqdirda u Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisiga murojaat etishi yoki referendum oʻtkazish toʻgʻrisida oʻz qarorini qabul qilishi mumkin.

Referendumga qoʻyilayotgan masalaning matni referendum tayinlanganda maʼqullanadi.

Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Qonunchilik palatasi referendum oʻtkazish tashabbusini koʻrsatish toʻgʻrisidagi materiallarni va masʼul qoʻmitaning xulosasini ikki hafta ichida koʻrib chiqib, quyidagi qarorlardan birini qabul qilishi mumkin:

referendumni tayinlash va uni oʻtkazishni taʼminlash chora-tadbirlari toʻgʻrisida;

referendum oʻtkazish toʻgʻrisidagi tashabbusni rad etish haqida;

referendum oʻtkazish toʻgʻrisidagi tashabbusda taklif qilingan qonunni yoki boshqa qarorni referendum oʻtkazmasdan turib qabul qilish haqida.

Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasining referendum masalasiga doir qarori mazkur qaror qabul qilingan kundan eʼtiboran uch kun ichida Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Senatiga, shuningdek referendum oʻtkazish tashabbuskorlariga yuboriladi.

Agar Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Qonunchilik palatasi referendum oʻtkazish toʻgʻrisidagi tashabbusni rad etish haqida qaror qabul qilsa, ayni shu mazmun yoki maʼnodagi taʼrif bilan referendum oʻtkazish toʻgʻrisidagi masala Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Qonunchilik palatasiga koʻrib chiqish uchun bir yil oʻtganidan keyingina takroran kiritilishi mumkin.

Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Senati referendum oʻtkazish tashabbusini koʻrsatish toʻgʻrisidagi materiallarni, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasining referendum oʻtkazish va referendum oʻtkaziladigan sanani tayinlash toʻgʻrisidagi qarorini, shuningdek masʼul qoʻmitaning mazkur masala boʻyicha xulosasini ikki hafta ichida koʻrib chiqib, quyidagi qarorlardan birini qabul qilishi mumkin:

referendumni tayinlash va uni oʻtkazishni taʼminlash chora-tadbirlari toʻgʻrisida;

referendum oʻtkazish toʻgʻrisidagi tashabbusni rad etish haqida.

Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senatining referendum masalasiga doir qarori mazkur qaror qabul qilingan kundan eʼtiboran uch kun ichida Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Qonunchilik palatasiga, shuningdek referendum oʻtkazish tashabbuskorlariga yuboriladi.

Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Senati referendumni oʻtkazish va referendum oʻtkaziladigan sanani tayinlash toʻgʻrisida qaror qabul qilgan taqdirda Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senatining va Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasining mazkur masalaga doir qarorlari Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Senati ushbu masala yuzasidan qaror qabul qilgan kundan eʼtiboran kechi bilan uch kun ichida matbuotda va boshqa ommaviy axborot vositalarida eʼlon qilinadi.

Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining referendumni oʻtkazish va referendum oʻtkaziladigan sanani tayinlash toʻgʻrisidagi qarorlarida uni oʻtkazish sanasi belgilanadi, bunda ovoz berish palatalarning qarorlari eʼlon qilingan kundan eʼtiboran bir yarim oydan uch oygacha boʻlgan davrda istalgan kunga tayinlanishi mumkin.

Oʻzbekiston Respublikasining Saylov kodeksiga muvofiq tuzilgan saylov uchastkalari referendum oʻtkazish davrida referendum uchastkalari hisoblanadi.

Oʻzbekiston Respublikasining chet davlatlardagi diplomatik va boshqa vakolatxonalari huzurida, harbiy qismlar, sanatoriylar, dam olish uylari, kasalxonalarda va boshqa statsionar davolash muassasalarida, olis va borish qiyin boʻlgan yerlardagi fuqarolar turgan joylarda, qamoqda saqlash va ozodlikdan mahrum etish joylarida referendum uchastkalari Oʻzbekiston Respublikasining Saylov kodeksida saylov uchastkalarini tuzish uchun belgilangan tartibda tuziladi.

Referendumni tashkil etish va oʻtkazish quyidagi komissiyalar tomonidan amalga oshiriladi:

Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasi;

hududiy komissiyalar — viloyatlar va Toshkent shahar hududiy saylov komissiyalari;

referendum oʻtkazuvchi uchastka komissiyalari.

Qoraqalpogʻiston Respublikasi hududida hududiy komissiyalarning ushbu Qonunda nazarda tutilgan referendumga tayyorgarlik koʻrish va uni oʻtkazish bilan bogʻliq vakolatlarini Qoraqalpogʻiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasi amalga oshiradi.

Referendum oʻtkazish bilan bir vaqtda Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti saylovi, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Qonunchilik palatasiga, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesiga, viloyat, tuman va shahar hokimiyat vakillik organlariga saylovlar oʻtkaziladigan boʻlsa, referendumni oʻtkazish tegishli saylov komissiyalari zimmasiga yuklanishi mumkin.

Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasi:

hududiy komissiyalar va referendum oʻtkazuvchi uchastka komissiyalari tizimiga boshchilik qiladi, Oʻzbekiston Respublikasining butun hududida ushbu Qonunning ijrosi ustidan nazoratni amalga oshiradi, uning bir xilda qoʻllanilishini taʼminlaydi;

hududiy komissiyalar va referendum oʻtkazuvchi uchastka komissiyalari faoliyatini uslubiy jihatdan taʼminlashni amalga oshiradi, referendumni tashkil etish masalalari yuzasidan oʻz vakolatlari doirasida qarorlar qabul qiladi, yoʻriqnomalar chiqaradi, nizomlarni tasdiqlaydi va tushuntirishlar beradi;

Oʻzbekiston Respublikasi saylovchilarining yagona elektron roʻyxatidan foydalanishga doir faoliyatga umumiy rahbarlikni va bu faoliyatni muvofiqlashtirishni amalga oshiradi;

Oʻzbekiston Respublikasining chet davlatlardagi diplomatik va boshqa vakolatxonalari huzurida tuzilgan referendum uchastkalarini tegishli hududga biriktirish toʻgʻrisidagi masalalarni hal etadi;

hududiy komissiyalarning tarkibi va joylashgan yeri toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni eʼlon qiladi;

hududiy komissiyalar va referendum oʻtkazuvchi uchastka komissiyalari tarkibiga oʻzgartirishlar kiritish tartibini belgilaydi;

agar hududiy komissiyalar va referendum oʻtkazuvchi uchastka komissiyalarining qarorlari ushbu Qonunga zid boʻlsa, ushbu qarorlarni mustaqil ravishda yoki Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokurorining taqdimnomasiga binoan bekor qiladi;

chet davlatlarning, xalqaro tashkilotlarning referendumdagi kuzatuvchilariga mandatlar beradi;

referendumga tayyorgarlik koʻrish hamda uni oʻtkazishga doir xarajatlar smetasini ishlab chiqadi va tasdiqlaydi, pul mablagʻlarini hududiy komissiyalar va referendum oʻtkazuvchi uchastka komissiyalariga taqsimlaydi, referendum oʻtkazuvchi uchastka komissiyalarining binolar, transport va aloqa vositalari bilan taʼminlanishini nazorat qiladi, referendumni moddiy-texnik jihatdan taʼminlashga doir boshqa masalalarni koʻrib chiqadi;

siyosiy partiyalarning, fuqarolar oʻzini oʻzi boshqarish organlarining kuzatuvchilari, fuqarolarning tashabbuskor guruhlari, ommaviy axborot vositalari vakillari, boshqa davlatlar, xalqaro tashkilotlarning kuzatuvchilari uchun mandat namunasini belgilaydi;

referendumda ovoz berish byulletenlarining, referendumda ishtirok etish huquqiga ega fuqarolar roʻyxatlarining, imzo varaqalarining, hududiy komissiyalar va referendum oʻtkazuvchi uchastka komissiyalari bayonnomalarining hamda boshqa hujjatlarning namunalari hamda shakllarini, ovoz berish qutilarining va hududiy komissiyalar va referendum oʻtkazuvchi uchastka komissiyalari muhrlarining namunalarini, ularni saqlash tartibini belgilaydi;

hududiy komissiyalar, referendum oʻtkazuvchi uchastka komissiyalari, siyosiy partiyalar, vazirliklar, davlat qoʻmitalari va idoralar, mahalliy davlat hokimiyati organlari, boshqa davlat organlari hamda nodavlat notijorat tashkilotlari vakillarining referendumga tayyorgarlik koʻrish va uni oʻtkazish bilan bogʻliq masalalar yuzasidan maʼlumotlarini eshitadi;

referendumning natijalarini aniqlaydi va referendum yakunlarini eʼlon qiladi;

ovoz beruvchi fuqarolarning va referendum boshqa ishtirokchilarining murojaatlarini koʻrib chiqadi hamda ular yuzasidan qarorlar qabul qiladi, bundan referendum oʻtkazuvchi komissiyalarning harakatlari va qarorlari ustidan berilgan shikoyatlar mustasno;

ushbu Qonunning talablari buzilganligi toʻgʻrisidagi materiallarni sudga yoki huquqni muhofaza qiluvchi organlarga topshiradi;

xorijiy mamlakatlardagi referendumlarni kuzatishda ishtirok etadi, shu jumladan xalqaro tashkilotlarning missiyalari tarkibida ishtirok etadi;

xalqaro tashkilotlarni, chet davlatlarning saylov organlarini va vakillarini referendumni kuzatish uchun taklif etadi;

referendumni tashkil etish va oʻtkazish bilan bogʻliq hujjatlarning idoraviy arxivlarga topshirilishini taʼminlaydi;

jamoatchilik, ommaviy axborot vositalari bilan aloqalarni mustahkamlaydi va rivojlantiradi.

Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasining ushbu Qonun bilan tartibga solinmagan vakolatlari Oʻzbekiston Respublikasining Saylov kodeksi va saylov toʻgʻrisidagi boshqa qonun hujjatlari bilan ham tartibga solinadi.

Hududiy komissiyalar Oʻzbekiston Respublikasining Saylov kodeksida belgilangan tartibda Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasi tomonidan tuziladi.

Hududiy komissiya:

tegishli hududda ushbu Qonun ijrosini nazorat qiladi;

referendum uchastkalarini tuzadi, hudud boʻyicha ularning tartib raqamini belgilaydi, manzilini koʻrsatgan holda ularning roʻyxatini eʼlon qiladi;

referendum oʻtkazuvchi uchastka komissiyalarini tuzadi hamda ularning tarkibi va joylashgan manzili toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni eʼlon qiladi;

referendum oʻtkazuvchi uchastka komissiyalarining faoliyatini muvofiqlashtirib boradi;

mablagʻlarni referendum oʻtkazuvchi uchastka komissiyalari oʻrtasida taqsimlaydi, referendum oʻtkazuvchi uchastka komissiyalarining binolar, transport, aloqa vositalari bilan taʼminlanishini nazorat qiladi va tegishli hududda referendumni moddiy-texnika jihatidan taʼminlashning boshqa masalalarini koʻrib chiqadi;

referendumga qoʻyilgan masalaning mazmunini tushuntirishga qaratilgan tadbirlarni oʻtkazishda ommaviy axborot vositalariga koʻmaklashadi;

mahalliy davlat hokimiyati organlari vakillarining, jamoat birlashmalari, korxonalar, muassasalar va tashkilotlar rahbarlarining referendumga tayyorgarlik koʻrish va uni oʻtkazish bilan bogʻliq masalalar yuzasidan axborotlarini tinglaydi;

ovoz beruvchi fuqarolarning roʻyxatlari tuzilishi va ularning hamma tanishib chiqishi uchun taqdim etilishini kuzatib boradi;

referendum oʻtkazuvchi uchastka komissiyalarini ovoz berish byulletenlari bilan taʼminlaydi;

tegishli hudud boʻyicha ovoz berish yakunlarini aniqlaydi va Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasiga taqdim etadi;

ovoz beruvchi fuqarolarning va referendum boshqa ishtirokchilarining murojaatlarini koʻrib chiqadi hamda ular yuzasidan qarorlar qabul qiladi, bundan referendum oʻtkazuvchi komissiyalarning harakatlari va qarorlari ustidan berilgan shikoyatlar mustasno;

ushbu Qonun talablari buzilganligi toʻgʻrisidagi materiallarni sudga yoki tegishli huquqni muhofaza qiluvchi organlarga topshiradi.

Hududiy komissiyaning ushbu Qonun bilan tartibga solinmagan vakolatlari saylov toʻgʻrisidagi qonunchilik bilan tartibga solinadi.

Referendum oʻtkazuvchi uchastka komissiyasi referendum tayinlash toʻgʻrisidagi qaror eʼlon qilinganidan keyin hududiy komissiya tomonidan yigirma besh kundan kechikmay besh — oʻn toʻqqiz nafar aʼzodan, shu jumladan komissiya raisi, rais oʻrinbosari va kotibidan iborat tarkibda tuziladi.

Referendum oʻtkazuvchi uchastka komissiyasi tarkibining soni zarur boʻlgan hollarda koʻpaytirilishi yoki kamaytirilishi mumkin.

Oʻzbekiston Respublikasining xorijiy davlatlardagi diplomatik va boshqa vakolatxonalari huzurida referendum oʻtkazuvchi uchastka komissiyasi raisining vazifalarini ularning rahbari amalga oshiradi.

Referendum oʻtkazuvchi uchastka komissiyasi aʼzoligiga nomzodlar fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari, jamoat birlashmalari, korxonalar, muassasalar va tashkilotlar tomonidan taklif etilib, bu nomzodlar xalq deputatlari tuman, shahar Kengashlarining majlislarida muhokama qilinadi hamda tegishli referendum oʻtkazuvchi hududiy komissiyaga tasdiqlash uchun tavsiya etiladi.

Referendum oʻtkazuvchi uchastka komissiyasi:

1) uchastka boʻyicha referendumda ishtirok etish huquqiga ega boʻlgan fuqarolarning roʻyxatini tuzadi;

2) fuqarolarni ovoz beruvchi fuqarolar roʻyxati bilan tanishtiradi, roʻyxatda yoʻl qoʻyilgan xatolar va noaniqliklar toʻgʻrisidagi arizalarni qabul qiladi va koʻrib chiqadi hamda roʻyxatga tegishli oʻzgartishlar kiritish toʻgʻrisidagi masalani hal etadi;

4) aholini ovoz berish oʻtkaziladigan kun va joy toʻgʻrisida xabardor etadi;

5) ovoz berish xonalari, kabinalari va qutilari hamda boshqa ashyolar tayyorlab qoʻyilishini taʼminlaydi;

6) referendum uchastkasida ovoz berishni tashkil etadi;

7) referendum uchastkasida berilgan ovozlarni hisoblab chiqadi;

8) ovoz berishga tayyorgarlik koʻrish va ovoz berishni oʻtkazish masalalari yuzasidan tushgan ariza va shikoyatlarni koʻrib chiqadi hamda ular yuzasidan qarorlar qabul qiladi;

9) ushbu Qonun va boshqa qonunchilik hujjatlariga muvofiq oʻzga vakolatlarni amalga oshiradi.

Yigirma bir yoshga toʻlgan, oʻrta yoki oliy maʼlumotga, qoida tariqasida, saylovga hamda referendumlarga tayyorgarlik koʻrish va ularni oʻtkazish borasida ish tajribasiga ega boʻlgan, aholi oʻrtasida obroʻ-eʼtibor qozongan fuqarolar referendum oʻtkazuvchi uchastka komissiyasining aʼzolari boʻlishi mumkin.

Siyosiy partiyalarning aʼzolari, deputatlar, senatorlar, viloyat, tuman va shahar hokimlari hamda ularning oʻrinbosarlari, boshqa saylov komissiyalarining aʼzolari, prokuratura organlarining, sudlarning mansabdor shaxslari, fuqarolarning tashabbuskor guruhi tarkibiga kiruvchi shaxslar, ogʻir yoki oʻta ogʻir jinoyatlar sodir etganligi uchun sudlanganlik holati tugallanmagan yoxud sudlanganligi olib tashlanmagan fuqarolar referendum oʻtkazuvchi uchastka komissiyasining aʼzosi boʻlishi mumkin emas.

Referendum oʻtkazuvchi uchastka komissiyasi aʼzolarining yarmidan koʻpini bir tashkilotda ishlaydigan shaxslar tashkil etadigan boʻlsa, ular ushbu komissiya tarkibiga tavsiya etilishi mumkin emas, bundan Oʻzbekiston Respublikasining chet davlatlardagi diplomatik va boshqa vakolatxonalari huzurida, harbiy qismlarda, sanatoriylarda va dam olish uylarida, kasalxonalarda hamda boshqa statsionar davolash muassasalarida, qamoqda saqlash va ozodlikdan mahrum qilish joylarida tashkil etilgan referendum oʻtkazuvchi uchastka komissiyalari mustasno.

Komissiyaning aʼzosi shaxsan bergan arizasiga muvofiq, shuningdek vakolatlaridan mahrum etilgan taqdirda oʻz vazifasini bajarishdan ozod qilinishi mumkin.

Komissiya aʼzosini vakolatlaridan mahrum etish huquqi komissiyani tuzgan hududiy komissiyaga tegishli boʻlib, komissiya aʼzosi ushbu Qonun talablarini buzgan yoki oʻz vazifalarini muntazam ravishda eʼtiborsiz qoldirib kelgan taqdirda oʻz vakolatlaridan mahrum etiladi.

Zarurat boʻlganda komissiyaning yangi aʼzosi ushbu Qonunda va Oʻzbekiston Respublikasining Saylov kodeksida belgilangan tartibda tasdiqlanadi.

Ayni bir shaxs referendum oʻtkazuvchi faqat bitta komissiyaga aʼzo boʻlishi mumkin.

Agar referendum oʻtkazuvchi komissiyaning majlisida shu kungi komissiya tarkibining kamida uchdan ikki qismi ishtirok etsa, majlis vakolatli hisoblanadi. Komissiya qarori ochiq ovoz berish orqali komissiya umumiy tarkibining koʻpchilik ovozi bilan qabul qilinadi. Qarorga rozi boʻlmagan komissiya aʼzolari oʻzlarining alohida fikrlarini bayon etishga haqlidirlar, bu fikr yozma shaklda bayonga ilova qilinadi. Agar ovozlar teng boʻlinib qolsa, raislik qiluvchining ovozi hal qiluvchi kuchga ega boʻladi.

Referendum oʻtkazuvchi komissiyaning oʻz vakolatlari doirasida qabul qilgan qarori quyi komissiyalar, shuningdek barcha davlat organlari, jamoat birlashmalari, harbiy qismlarning, korxona, muassasa va tashkilotlar rahbarlarining ijrosi uchun majburiydir.

Referendum oʻtkazuvchi uchastka komissiyasining raisi, rais oʻrinbosari, kotibi yoki boshqa aʼzolaridan biri komissiyaning qaroriga binoan referendumga tayyorgarlik koʻrish va uni oʻtkazish davrida ishlab chiqarish yoki xizmat vazifalarini bajarishdan ozod qilinishi mumkin. Bunda referendum oʻtkazish uchun ajratiladigan mablagʻlar hisobidan uning oʻrtacha oylik ish haqi saqlab qolinadi.

Referendum oʻtkazuvchi komissiyalarning aʼzolariga referendumga tayyorgarlik koʻrish hamda uni oʻtkazishga doir xarajatlar smetasida koʻrsatilgan miqdorda transport, ovqatlanish xarajatlarining va boshqa xarajatlarning oʻrnini qoplash maqsadida kompensatsiya toʻlanadi.

Davlat organlari va jamoat birlashmalari organlari, korxonalar, muassasalar, tashkilotlar, mansabdor shaxslar referendum oʻtkazuvchi komissiyalarga oʻz vakolatlarini amalga oshirishlari uchun yordam berishlari, ularning ishi uchun zarur maʼlumotlarni taqdim etishlari shart.

Davlat organlari, korxonalar, muassasalar, tashkilotlar kerakli binolar va jihozlarni referendum oʻtkazuvchi komissiyalar ixtiyoriga bepul berib turadilar.

Referendum oʻtkazuvchi komissiya referendumga tayyorgarlik koʻrish va uni oʻtkazish bilan bogʻliq masalalar yuzasidan davlat organlariga va jamoat birlashmalari organlariga, korxonalar, muassasalar va tashkilotlarga, mansabdor shaxslarga murojaat qilish huquqiga ega. Ular qoʻyilgan masalani koʻpi bilan uch kun ichida koʻrib chiqishlari va referendum oʻtkazuvchi komissiyaga javob qaytarishlari shart.

Referendum oʻtkazuvchi uchastka komissiyalari referendum natijalari eʼlon qilinganidan keyin oʻz faoliyatini tugatadi.

Fuqarolar, shuningdek kuzatuvchilar referendum oʻtkazuvchi komissiyalarning qarorlari ustidan ushbu qaror qabul qilinganidan keyin besh kun ichida sudga shikoyat qilishi mumkin. Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasining qarorlari ustidan qaror qabul qilinganidan keyin besh kun ichida Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudiga shikoyat qilinishi mumkin. Shikoyat kelib tushganidan keyin uch kun ichida, agar referendumga olti kundan kam vaqt qolgan boʻlsa, darhol koʻrib chiqiladi. Shikoyat bergan shaxslar shikoyatni koʻrib chiqishda bevosita ishtirok etish huquqiga ega.

Hududiy komissiyalar va referendum oʻtkazuvchi uchastka komissiyalari referendumni oʻtkazish davrida jismoniy va yuridik shaxslarning ushbu Qonun talablari buzilganligi yoki referendumni tashkil etishning boshqa masalalari xususida oʻziga kelib tushgan murojaatlarini oʻz vakolatlari doirasida koʻrib chiqishi, ushbu murojaatlar boʻyicha tekshiruvlar oʻtkazishi va uch kunlik muddatda ularga yozma javoblar berishi, referendumga olti kundan kam vaqt qolganida yoki ovoz berish kuni kelib tushgan murojaatlarni esa darhol koʻrib chiqib, javob qaytarishi shart, bundan hududiy komissiyalarning va referendum oʻtkazuvchi uchastka komissiyalarining harakatlari va qarorlari ustidan berilgan shikoyatlar mustasno.

Murojaatlar qaydlov daftarida roʻyxatga olinishi lozim.

Referendum oʻtkazuvchi komissiyaning raisi murojaatni koʻrib chiqish va unga doir qaror qabul qilish uchun tegishli komissiyani ushbu Qonunda belgilangan muddatlarda chaqiradi va uning majlisini oʻtkazadi. Majlisga manfaatdor shaxslar taklif etilishi mumkin.

Qoʻyilgan masalalarni hal etish oʻz vakolatiga kirmaydigan referendum oʻtkazuvchi uchastka komissiyasiga kelib tushgan murojaat uch kunlik muddatda tegishli organlarga murojaat yuborgan shaxs bu haqda xabardor qilingan holda yuboriladi.

Murojaatni koʻrib chiqqan referendum oʻtkazuvchi komissiyalar aʼzolari uni koʻrib chiqish natijalari va qabul qilingan qaror toʻgʻrisida murojaat yuborgan shaxsni xabardor qilishi shart.

Referendumda ishtirok etish huquqiga ega boʻlgan, roʻyxat tuzilayotgan vaqtda mazkur referendum uchastkasi hududida doimiy yoki vaqtincha istiqomat qilib kelayotgan Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolari ovoz beruvchi fuqarolar roʻyxatiga kiritiladi.

Roʻyxatga ovoz beruvchi har bir fuqaroning familiyasi, ismi, otasining ismi, tugʻilgan sanasi va turar joy manzili kiritiladi.

Har bir fuqaro ovoz beruvchilarning faqat bitta roʻyxatiga kiritilishi mumkin.

Ovoz beruvchi fuqarolarning roʻyxatlari Oʻzbekiston Respublikasi saylovchilarining yagona elektron roʻyxati asosida tuziladi.

Harbiy qismlardagi ovoz beruvchi harbiy xizmatchilarning, shuningdek harbiy xizmatchilar oila aʼzolari va boshqa fuqarolarning roʻyxatlari, agar ular harbiy qismlar joylashgan yerda istiqomat qilsalar, harbiy qismlarning komandirlari taqdim etgan maʼlumotlar asosida tuziladi. Harbiy qismlardan tashqarida istiqomat qiluvchi harbiy xizmatchilar oʻzlarining turar joylari boʻyicha umumiy asoslarda ovoz beruvchi fuqarolar roʻyxatiga kiritiladilar.

Oʻzbekiston Respublikasining xorijiy davlatlardagi diplomatik va boshqa vakolatxonalari huzurida, sanatoriylar va dam olish uylarida, kasalxonalar va boshqa statsionar davolash muassasalarida, qamoqda saqlash va ozodlikdan mahrum etish joylarida tuzilgan referendum uchastkalari boʻyicha fuqarolarning roʻyxatlari mazkur muassasalar (idoralar) rahbarlari tomonidan taqdim etilgan maʼlumotlar asosida tuziladi.

Ovoz beruvchi fuqarolarning familiyalari roʻyxatlarda ovoz berishni tashkil etish uchun qulay boʻlgan tartibda koʻrsatiladi.

Chet davlatlarda turgan fuqarolar Oʻzbekiston Respublikasining chet davlatlardagi diplomatik va boshqa vakolatxonalari huzurida tuzilgan referendum oʻtkazuvchi uchastka komissiyalariga ularni ovoz beruvchi fuqarolar roʻyxatiga kiritish toʻgʻrisida referendumdan oʻn besh kun oldin yozma shaklda yoki Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligining rasmiy veb-sayti orqali elektron shaklda murojaat qilishi mumkin.

Oʻzbekiston Respublikasining chet davlatlardagi diplomatik va boshqa vakolatxonalari huzurida tuzilgan referendum oʻtkazuvchi uchastka komissiyalari chet davlatlarda turgan fuqarolarning ularni ovoz beruvchi fuqarolar roʻyxatiga kiritish toʻgʻrisidagi murojaatida koʻrsatilgan shaxsga doir maʼlumotlarini uch kun ichida tekshiradi va fuqaroni ovoz beruvchi fuqarolar roʻyxatiga kiritish haqidagi masalani hal qiladi.

Oʻzbekiston Respublikasining chet davlatlardagi diplomatik va boshqa vakolatxonalari huzurida tuzilgan referendum oʻtkazuvchi uchastka komissiyalari ovoz beruvchi fuqarolar roʻyxatiga kiritilgan fuqarolar haqidagi maʼlumotlarni darhol Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligiga taqdim etadi.

Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligi ovoz beruvchi fuqarolar roʻyxatiga kiritilgan fuqarolar haqidagi maʼlumotlarni darhol Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Davlat personallashtirish markaziga Saylovchilarning yagona elektron roʻyxatiga tegishli tuzatishlar kiritish uchun taqdim etadi.

Ovoz beruvchi fuqarolarning roʻyxatlari ovoz berish kuniga oʻn kun qolganda, Oʻzbekiston Respublikasining xorijiy davlatlardagi diplomatik va boshqa vakolatxonalari huzurida, sanatoriylar va dam olish uylarida, kasalxonalar va boshqa statsionar davolash muassasalarida, olis va borish qiyin boʻlgan yerlarda, qamoqda saqlash va ozodlikdan mahrum etish joylarida tuzilgan uchastkalarda esa ovoz berish kuniga yetti kun qolganida hamma tanishishi uchun taqdim qilinadi. Referendum oʻtkazuvchi uchastka komissiyasi roʻyxat bilan tanishish joyi va vaqti toʻgʻrisida fuqarolarni xabardor etadi.

Fuqarolarga referendum oʻtkazuvchi uchastka komissiyasi binosida ovoz beruvchi fuqarolarning roʻyxati bilan tanishish, shuningdek Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasining rasmiy veb-sayti orqali ovoz beruvchi fuqarolarning roʻyxatidan oʻzlariga tegishli maʼlumotlar bilan tanishish imkoniyati taʼminlanadi. Chet davlatlarda turgan fuqarolarga ovoz beruvchi fuqarolar roʻyxatidagi oʻziga tegishli maʼlumotlar bilan tanishish imkoniyati Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligi, Oʻzbekiston Respublikasining chet davlatlardagi diplomatik va boshqa vakolatxonalari rasmiy veb-saytlari orqali ham taʼminlanadi.

Ovoz beruvchi fuqarolarning roʻyxatlariga oʻzgartishlar kiritish referendumga besh kun qolganida toʻxtatiladi.

Oʻzbekiston Respublikasining har bir fuqarosi ovoz beruvchi fuqarolar roʻyxatidagi xato yoki noaniqlik toʻgʻrisida referendum oʻtkazuvchi uchastka komissiyasiga arz qilishi mumkin. Referendum oʻtkazuvchi uchastka komissiyasi yigirma toʻrt soat ichida bunday arizani tekshirib chiqishi va xatolarni tuzatishi yoki arizachiga uning arizasi rad etilishining asoslari koʻrsatilgan holda maʼlumotnoma berishi shart.

Referendum oʻtkazuvchi uchastka komissiyasining xatti-harakati va qarori ustidan qonunda belgilangan tartibda sudga shikoyat qilinishi mumkin.

Referendumda ovoz berish byulletenida referendumga qoʻyilayotgan masalaning matni aniq aks ettiriladi va ovoz beruvchi xohish-irodasining variantlari “ha” yoki “yoʻq” yoxud “rozi” yoki “qarshi” deb koʻrsatiladi.

Referendumga bir nechta masala qoʻyilganda ular bitta ovoz berish byulleteniga kiritiladi, ketma-ket raqamlab chiqiladi va biri ikkinchisidan gorizontal chiziqlar bilan ajratiladi. Qonun loyihasi biron-bir moddasining muqobil matnlari ham ketma-ket raqamlab chiqiladi va biri ikkinchisidan gorizontal chiziqlar bilan ajratiladi.

Ovoz berish byulletenida uni toʻldirish tartibi toʻgʻrisida tushuntirish boʻlishi kerak.

Byulletenlar davlat tilida, shuningdek tegishli hududiy komissiyaning qaroriga binoan tegishli hudud aholisining koʻpchiligi soʻzlashadigan tillarda chop etiladi.

Ovoz berish byulletenlarini Brayl alifbosi asosida toʻldirish uchun trafaretlar tayyorlanishi mumkin.

Referendum oʻtkazuvchi uchastka komissiyalari ovoz berish byulletenlarini referendum oʻtkaziladigan kunga, shu jumladan muddatidan oldin ovoz berish kuniga kamida uch kun qolganida hududiy komissiyalardan oladi. Ovoz berish byulletenlari berilganligi va olinganligini hududiy komissiya va referendum oʻtkazuvchi uchastka komissiyasining raisi yoki rais oʻrinbosari yoxud kotibi tegishli hujjatda oʻz imzosi bilan tasdiqlaydi.

Referendum oʻtkazuvchi uchastka komissiyasi oladigan ovoz berish byulletenlarining soni uchastka boʻyicha roʻyxatlarga kiritilgan fuqarolar sonining yarim foizidan koʻp boʻlishi mumkin emas. Ovoz berish byulletenining oʻng tomoni yuqori burchagiga referendum oʻtkazuvchi uchastka komissiyasining ikki aʼzosi imzo qoʻyadi, imzolar referendum oʻtkazuvchi uchastka komissiyasining muhri bilan tasdiqlanadi. Uchastka komissiyasi tomonidan tasdiqlanmagan ovoz berish byulletenlari ovozlarni sanab chiqishda hisobga olinmaydi.

Oʻzbekiston Respublikasining chet davlatlardagi diplomatik va boshqa vakolatxonalari huzurida tuzilgan referendum uchastkalaridagi ovoz beruvchilar soni haqida Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligi tomonidan taqdim etilgan maʼlumotlar asosida Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasi ovoz berish byulletenlarining tayyorlanishi va yetkazib berilishini taʼminlaydi.

Ovoz berish maxsus ajratilgan binolarda oʻtkazilib, ularda yashirin ovoz berish uchun yetarli miqdorda kabinalar yoki xonalar jihozlangan boʻlishi, ovoz berish byulletenlari taqdim etiladigan joy aniqlangan va ovoz berish qutilari oʻrnatilgan boʻlishi lozim. Ovoz berish qutilari ularning yoniga ovoz beruvchilar albatta yashirin ovoz berish kabinalari yoki xonalaridan oʻtib boradigan qilib joylashtiriladi.

Ovoz berish binosida yoki bevosita uning oldida uchastka komissiyasi stend jihozlaydi, unga ovoz berish byulletenining namunasi va uni toʻldirish tartibi joylashtiriladi, agar referendumga qonun loyihasi qoʻyilgan boʻlsa, stendga shu loyihaning matni ham joylashtiriladi. Agar referendumga qoʻyilgan qonun loyihasi amaldagi qonunning bekor qilinishini yoki unga oʻzgartishlar yoxud qoʻshimchalar kiritilishini nazarda tutsa, stendga bekor qilinishi, oʻzgartirilishi yoxud qoʻshimchalar kiritilishi taklif qilinayotgan amaldagi qonun matni joylashtiriladi.

Tuman, shahar hokimligi ovoz berishni tashkil etish uchun har bir uchastkani bino bilan taʼminlaydi.

Binoni jihozlash va unda zarur tartibni saqlab turish masʼuliyati referendum oʻtkazuvchi uchastka komissiyasi zimmasida boʻladi. Ovoz berish binosida boshqa hech qanday siyosiy tadbirlar oʻtkazilishiga ruxsat etilmaydi.

Ovoz berish referendum kuni soat 8.00 dan 20.00 gacha oʻtkaziladi. Ovoz berish vaqti va joyi toʻgʻrisida uchastka komissiyasi referendum oʻtkaziladigan kunga kamida oʻn kun qolganda fuqarolarni xabardor qiladi.

Oʻzbekiston Respublikasining chet davlatlardagi diplomatik va boshqa vakolatxonalari huzurida tuzilgan referendum uchastkalarida ovoz berish referendum kuni ushbu referendum uchastkalari joylashgan yerdagi mahalliy vaqt bilan soat 8.00 dan 20.00 gacha oʻtkaziladi.

Oʻzbekiston Respublikasining xorijiy davlatlardagi diplomatik va boshqa vakolatxonalari huzurida, harbiy qismlarda, sanatoriylarda, dam olish uylarida, kasalxonalar va boshqa statsionar davolash muassasalarida, shuningdek olis va borish qiyin boʻlgan yerlardagi fuqarolar turgan joylarda, qamoqda saqlash va ozodlikdan mahrum etish joylarida tuzilgan referendum uchastkalarida, agar roʻyxatga kiritilgan barcha fuqarolar ovoz berib boʻlgan boʻlsa, uchastka komissiyasi ovoz berish tugaganligini istalgan vaqtda eʼlon qilishi mumkin.

Oʻzbekiston Respublikasi hududida joylashgan referendum uchastkalarida ovoz berish qutilarini soat 20.00 dan oldin ochish va ovozlarni sanab chiqishga yoʻl qoʻyilmaydi.

Referendum kuni ovoz berish binosi referendum oʻtkazuvchi uchastka komissiyasi aʼzolarining kamida uchdan ikki qismi hozir boʻlgandagina ochiladi. Referendum oʻtkazuvchi uchastka komissiyasi raisi komissiya aʼzolari hozirligida ovoz berish qutisini muhrlaydi, ovoz berish byulletenlari va referendumda ishtirok etish huquqiga ega boʻlgan fuqarolarning roʻyxatlarini komissiya aʼzolari oʻrtasida taqsimlaydi hamda ovoz berish boshlanganligini eʼlon qiladi. Ovoz berish byulletenlarining umumiy soni alohida hujjat bilan rasmiylashtiriladi.

Ovoz berish binosiga kelgach, fuqaro uchastka komissiyasining aʼzosiga oʻz shaxsini tasdiqlovchi hujjatni koʻrsatadi hamda ovoz beruvchi fuqarolar roʻyxatiga imzo qoʻyadi. Shundan keyin unga ovoz berish byulleteni beriladi.

Biror-bir sababga koʻra roʻyxatga kirmay qolgan fuqarolarning familiyalari shaxsni, turar joyni tasdiqlovchi hujjatga asosan ovoz beruvchi fuqarolar roʻyxati ilovasiga kiritiladi.

Referendumda ovoz berish byulleteni ovoz beruvchi tomonidan yashirin ovoz berish kabinasi yoki xonasida toʻldiriladi. Ovoz berish byulletenini toʻldirish vaqtida ovoz beruvchidan boshqa shaxslarning hozir boʻlishi taqiqlanadi. Byulletenni mustaqil ravishda toʻldirish imkoniyatiga ega boʻlmagan fuqaro oʻz xohishiga koʻra yashirin ovoz berish kabinasiga yoki xonasiga boshqa shaxsni taklif qilishga haqli, bundan referendum oʻtkazuvchi komissiya tarkibiga kiradigan shaxslar, kuzatuvchilar va ommaviy axborot vositalari vakillari mustasno.

Fuqarolar ovoz berish byulletenida referendumga qoʻyilayotgan masala boʻyicha oʻzi ovoz berayotgan variant roʻparasida, oʻng tomonda joylashgan boʻsh kvadratga “+” yoki “” yoxud “x” belgisini qoʻyadi.

Toʻldirilgan byulletenni fuqaro ovoz berish qutisiga tashlaydi. Ovoz berish qutilari referendum oʻtkazuvchi uchastka komissiyasi aʼzolariga hamda kuzatuvchilarga koʻrinib turishi kerak.

Buzib qoʻyilgan ovoz berish byulleteni fuqaroning iltimosiga koʻra yangisi bilan almashtirilishi mumkin. Buzib qoʻyilgan ovoz berish byulletenlari hisobga olinishi, bekor qilinishi va alohida saqlanishi lozim.

Ayrim fuqarolar sogʻligʻining holatiga yoki boshqa sabablarga koʻra ovoz berish binosiga kela olmagan hollarda, tegishli uchastka komissiyasi ovoz berishni ushbu fuqarolarning iltimosiga binoan ular turgan joyda tashkil etadi.

Tegishli komissiyaning kamida ikki nafar aʼzosi koʻchma ovoz berish qutisi bilan fuqaroning turgan joyiga yuboriladi, ular fuqaroning xohish-irodasi sir saqlanishiga rioya etilgan holda ovoz berish amalga oshirilishini taʼminlaydi. Bunda kuzatuvchilar va ommaviy axborot vositalari vakillari hozir boʻlishi mumkin.

Referendum oʻtkazuvchi uchastka komissiyasining aʼzosi, ommaviy axborot vositasi vakili yoki kuzatuvchi ovoz berish sirini oshkor qilsa yoki fuqarolarning xohish-irodasiga taʼsir koʻrsatishga harakat qilsa, uchastka komissiyasining aʼzosi komissiya ishida ishtirok etishdan chetlashtiriladi, ommaviy axborot vositasi vakili, kuzatuvchi esa ovoz berish binosidan darhol chiqarib yuboriladi. Bu haqda referendum oʻtkazuvchi uchastka komissiyasi qaror qabul qiladi.

Referendum kuni oʻz yashash joyida boʻlish imkoniyatiga ega boʻlmagan ovoz beruvchi muddatidan oldin ovoz berish huquqiga ega.

Muddatidan oldin ovoz berish referendumga oʻn kun qolganida boshlanadi va referendumga uch kun qolganida tugallanadi. Muddatidan oldin ovoz berishni oʻtkazish vaqti Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasi tomonidan belgilanadi va fuqarolarning, kuzatuvchilarning eʼtiboriga ommaviy axborot vositalari orqali yetkaziladi.

Ovoz beruvchi muddatidan oldin ovoz berishni amalga oshirish uchun referendum kunida boʻla olmasligining sabablari (taʼtil, xizmat safari, xorijga chiqish va hokazo) koʻrsatilgan ariza asosida tegishli uchastka komissiyasidan referendumda ovoz berish byulletenini oladi.

Ovoz beruvchi referendumda ovoz berish byulletenini olganligi haqida tegishli uchastka komissiyasining kamida ikki nafar aʼzosi hozirligida ovoz beruvchi fuqarolar roʻyxatiga imzo qoʻyadi.

Referendumda ovoz berish byulleteni maxsus jihozlangan yashirin ovoz berish kabinasida yoki xonasida ovoz beruvchi tomonidan toʻldiriladi.

Ovoz beruvchi qaror qabul qiladi va toʻldirilgan referendumda ovoz berish byulletenini yopiq konvertda qoldiradi, konvert tegishli uchastka komissiyasining seyfida saqlanadi. Konvertning yelimlangan joyiga uchastka komissiyasining ikki nafar aʼzosining imzolari qoʻyilib, ular komissiyaning muhri bilan tasdiqlanadi.

Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomalariga va chet davlatlarning vakolatli davlat hokimiyati organlari bilan kelishuvlarga muvofiq chet davlatlarning aholi zich joylashgan hududlarda muddatidan oldin ovoz berish fuqaroning turgan joyida oʻtkazilishi mumkin.

Oʻzbekiston Respublikasining chet davlatdagi diplomatik va boshqa vakolatxonasi huzurida tuzilgan referendum oʻtkazuvchi uchastka komissiyasi fuqarolarning turgan joyida ovoz berish vaqti hamda joyi toʻgʻrisida qaror qabul qiladi va bu haqda fuqarolarni, kuzatuvchilarni ommaviy axborot vositalari orqali xabardor etadi.

Fuqarolarning turgan joyida ovoz berishi Oʻzbekiston Respublikasining chet davlatdagi diplomatik va boshqa vakolatxonasi huzurida tuzilgan referendum oʻtkazuvchi uchastka komissiyasining kamida ikki nafar aʼzosi hozirligida oʻtkaziladi.

Ovoz berish tugaganidan keyin referendum oʻtkazuvchi uchastka komissiyasi aʼzolari koʻchma ovoz berish qutisini ochadi, uning ichidagi ovoz berish byulletenlarini sanamasdan maxsus qopga joylaydi, qopni plombalaydi va bu haqda dalolatnoma tuzadi.

Ovoz berish byulletenlari solingan qop plombalangan holda dalolatnoma bilan birga referendum uchastkasiga olib boriladi va referendum kuni ovozlarni sanab chiqish jarayoni boshlanguniga qadar saqlanadi.

Ovoz berish tugagach, foydalanilmagan barcha ovoz berish byulletenlari ovoz berish qutilarini ochishdan oldin referendum oʻtkazuvchi uchastka komissiyasining aʼzolari ishtirokida sanab chiqiladi va referendum oʻtkazuvchi uchastka komissiyasi tomonidan bekor qilinadi.

Ovoz berish qutilari referendum oʻtkazuvchi uchastka komissiyasining raisi ovoz berish tugadi deb eʼlon qilganidan keyin referendum oʻtkazuvchi uchastka komissiyasi tomonidan ochiladi. Ovoz berish tugaguniga qadar ovoz berish qutilarini ochish taqiqlanadi. Ovoz berish qutilarini ochish navbatma-navbat amalga oshiriladi avval koʻchma, soʻngra statsionar ovoz berish qutilari ochiladi.

Ovozlar bevosita referendum oʻtkazuvchi uchastka komissiyasi aʼzolari tomonidan sanab chiqiladi.

Ovoz berish byulletenining haqiqiyligiga shubha tugʻilsa, masala referendum oʻtkazuvchi uchastka komissiyasi tomonidan ovozga qoʻyish orqali hal etiladi. Ovoz berish byulletenini haqiqiy emas deb topish toʻgʻrisida qaror qabul qilinsa, uchastka komissiyasi uning orqa tomonida haqiqiy emasligining sabablarini koʻrsatadi. Bu yozuv referendum oʻtkazuvchi uchastka komissiyasi kamida uch aʼzosining imzolari bilan tasdiqlanadi.

Referendum oʻtkazuvchi uchastka komissiyasi referendumda ishtirok etish huquqiga ega boʻlgan fuqarolarning umumiy sonini, byulletenlarni olgan fuqarolarning sonini aniqlaydi.

Ovoz berish qutilaridagi ovoz berish byulletenlariga asosan komissiya:

ovoz berishda ishtirok etgan fuqarolarning sonini;

referendumga qoʻyilgan masalani yoqlab berilgan ovozlar sonini;

referendumga qoʻyilgan masalaga qarshi berilgan ovozlar sonini;

haqiqiy emas deb topilgan ovoz berish byulletenlari sonini aniqlaydi.

Referendum oʻtkazuvchi uchastka komissiyasi ovoz berish hamda ovozlarni sanab chiqish chogʻida kelib tushgan shikoyatlarni (arizalarni) koʻrib chiqadi. Shundan soʻng uchastka komissiyasi ovozlarni sanab chiqish natijalari boʻyicha majlis oʻtkazib, unda ovoz berish yakunlari toʻgʻrisida qaror qabul qiladi.

Ovozlarni sanab chiqish natijalari referendum oʻtkazuvchi uchastka komissiyasining majlisida koʻrib chiqiladi hamda rais, rais oʻrinbosari, kotib, komissiyaning boshqa aʼzolari tomonidan imzolanadigan bayonnomaga kiritiladi. Shundan soʻng bayonnoma referendum oʻtkazuvchi uchastka komissiyasining raisi yoki rais oʻrinbosari tomonidan oʻqib eshittiriladi hamda mazkur bayonnomaning koʻchirma nusxasi hamma tanishib chiqishi uchun referendum oʻtkazuvchi uchastka komissiyasi binosiga kamida qirq sakkiz soat muddatga darhol osib qoʻyiladi.

Ovozlarni sanab chiqish jarayonida ishtirok etayotgan kuzatuvchilar referendum oʻtkazuvchi uchastka komissiyasi bayonnomasining tasdiqlangan koʻchirma nusxasini olishga haqli.

Referendum oʻtkazuvchi uchastka komissiyasi bayonnomasining koʻchirma nusxasi axborot-kommunikatsiya texnologiyalaridan foydalangan holda tegishli hududiy komissiyaga darhol taqdim etiladi, asl nusxa esa rais yoki uning oʻrinbosari tomonidan ichki ishlar organlari xodimlari kuzatuvida olib borib topshiriladi.

Referendum oʻtkazuvchi uchastka komissiyalarining bayonnomalari asosida hududiy komissiya:

Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar, Toshkent shahri boʻyicha ovoz beruvchi fuqarolar roʻyxatiga kiritilgan fuqarolarning umumiy sonini;

ovoz berish byulletenlarini olgan fuqarolarning sonini;

ovoz berishda ishtirok etgan fuqarolarning sonini;

referendumga qoʻyilgan masalani yoqlab berilgan ovozlar sonini;

referendumga qoʻyilgan masalaga qarshi berilgan ovozlar sonini;

haqiqiy emas deb topilgan ovoz berish byulletenlari sonini aniqlaydi.

Referendum oʻtkazuvchi uchastka komissiyasining bayonnomalarida aks ettirilgan ovozlarni sanab chiqish chogʻida nomuvofiqliklar aniqlangan taqdirda, hududiy komissiya oʻz majlisida uchastka komissiyasiga ushbu nomuvofiqliklarni bartaraf etishni taklif qilishga haqli.

Tegishli hudud boʻyicha ovoz berish natijalari hududiy komissiya majlisida aniqlanib, bayonnomaga kiritiladi. Bayonnoma rais, rais oʻrinbosari, komissiya kotibi, komissiyaning boshqa aʼzolari tomonidan imzolanadi va belgilangan tartibda Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasiga taqdim etiladi. Mazkur bayonnomaning koʻchirma nusxasi hamma tanishib chiqishi uchun hududiy komissiyaning binosiga kamida qirq sakkiz soat muddatga darhol osib qoʻyiladi.

Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasi hududiy komissiyalarning bayonnomalari asosida:

Oʻzbekiston Respublikasining ovoz beruvchi fuqarolari umumiy sonini;

ovoz berish byulletenlarini olgan fuqarolarning sonini;

ovoz berishda ishtirok etgan fuqarolarning sonini;

referendumga qoʻyilgan masalani yoqlab berilgan ovozlar sonini;

referendumga qoʻyilgan masalaga qarshi berilgan ovozlar sonini;

haqiqiy emas deb topilgan ovoz berish byulletenlarining sonini aniqlaydi.

Agar ovoz berishda ishtirok etgan fuqarolarning yarmidan koʻprogʻi yoqlab ovoz bergan boʻlsa, qaror referendumda qabul qilingan deb topiladi.

Agar roʻyxatga kiritilgan fuqarolarning yarmidan kami referendumda ishtirok etgan boʻlsa, Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasi referendumni oʻtmagan deb topadi.

Ovoz berish chogʻida yoʻl qoʻyilib, oqibat natijada ovoz berish yakunlariga taʼsir qilgan qoidabuzarlik tufayli ovoz berish yakunlari umuman yoki ayrim hududlar yoxud ayrim uchastkalar boʻyicha haqiqiy emas deb topilishi mumkin. Ovoz berish yakunlarini haqiqiy emas deb topish toʻgʻrisidagi qaror Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasi tomonidan qabul qilinadi va bu qaror ustidan referendum yakunlari eʼlon qilingan kundan eʼtiboran besh kun ichida Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudiga shikoyat qilinishi mumkin.

Ayrim hududlarda yoki ayrim uchastkalarda ovoz berish yakunlari haqiqiy emas deb topilgan taqdirda Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasining qaroriga binoan ana shu hududlar yoki uchastkalar boʻyicha ovoz berish natijalari (agar bu natijalarsiz ham referendum umuman haqiqiy deb topilishi mumkin boʻlsa) umumiy natijalardan chiqarib tashlanadi.

Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasi majlisida ovoz berish yakunlari chiqariladi va bu haqda bayonnoma tuziladi. Bayonnoma rais, rais oʻrinbosari, komissiyaning kotibi, boshqa aʼzolari tomonidan imzolanadi. Referendum yakunlari boʻyicha Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasi qaror qabul qiladi.

Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasi referendum yakunlari boʻyicha qabul qilingan qarorni referendum oʻtkazilgandan keyin koʻpi bilan oʻn kun ichida Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasining rasmiy veb-saytida va rasmiy manbalarda eʼlon qiladi.

Referendumda qonun qabul qilingan taqdirda, uning matni referendum yakunlari boʻyicha qaror bilan birga eʼlon qilinadi.

Agar referendumda qabul qilingan qarorning, qonunning mazmunidan boshqacha qoida kelib chiqmasa, referendumda qabul qilingan qaror, qonun Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasi tomonidan referendum yakunlari rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi.

Referendumda qabul qilingan qaror, shu jumladan qonun shaklida qabul qilingan qaror Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasi tomonidan referendum yakunlari rasmiy eʼlon qilingan kunning oʻzida uning ijrosini tashkil etish uchun Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalariga va Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentiga yuboriladi.

Referendumda qabul qilingan qaror Oʻzbekiston Respublikasining butun hududida majburiy kuchga ega boʻladi va Oʻzbekiston Respublikasi davlat hokimiyati organlarining hujjatlari bilan biron-bir tarzda tasdiq talab qilmaydi.

Oʻzbekiston Respublikasining qonunlari va boshqa normativ hujjatlari referendum qaroriga muvofiqlashtirilmogʻi lozim.

Referendumda Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining ayrim normalariga oʻzgartirish kiritishni taqozo etuvchi qaror qabul qilingan taqdirda, bu normalar referendum qaroriga muvofiqlashtiriladi.

Agar referendumda qabul qilingan qarorni amalga oshirish uchun normativ-huquqiy hujjat qabul qilish talab etilsa, davlat hokimiyati organi referendumda qabul qilingan qaror kuchga kirgan kundan eʼtiboran oʻn kun ichida ushbu masala boʻyicha normativ-huquqiy hujjatlar roʻyxatini va ularni tayyorlash muddatini oʻz vakolatlari doirasida belgilashi shart.

Referendumga tayyorgarlik koʻrish va uni oʻtkazish bilan bogʻliq xarajatlar ushbu maqsadlar uchun ajratilgan Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjeti mablagʻlari hisobidan amalga oshiriladi.

Oʻzbekiston Respublikasining jamoat birlashmalari, korxonalari, muassasalari, tashkilotlari va fuqarolari oʻz mablagʻlarini ixtiyoriy ravishda referendum oʻtkazish uchun berishlari mumkin. Bu mablagʻlarni Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasi referendumga tayyorgarlik koʻrish va uni oʻtkazish vaqtida foydalanish uchun qabul qilib oladi.

Fuqarolarning referendumda ishtirok etish, referendum masalalari yuzasidan tashviqot yuritish huquqlarini amalga oshirishlariga zoʻravonlik, aldash, tahdid qilish yoki boshqa yoʻl bilan qarshilik koʻrsatayotgan shaxslar, shuningdek soxta hujjatlar tuzgan, ovozlarni atayin notoʻgʻri sanab chiqqan, yashirin ovoz berishni buzgan yoki ushbu Qonun boshqacha tarzda buzilishiga yoʻl qoʻygan mansabdor shaxslar, referendum oʻtkazuvchi komissiyalarning aʼzolari, fuqarolar tashabbuskor guruhlarining aʼzolari belgilangan tartibda javobgar boʻladilar.