Suggestion to the document
Listen to audio
Get a link from a document elementЎзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementқарори
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementАрхеология мероси объектларини муҳофаза қилиш ва улардан фойдаланиш соҳасида айрим норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни тасдиқлаш тўғрисида
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementСўнгги йилларда республикамизда археология мероси объектларини муҳофаза қилиш, сақлаш ҳамда тарғиб қилишга қаратилган комплекс чора-тадбирлар амалга оширилмоқда. Хусусан, археология объектларини консервация қилиш, музейлаштириш ва археология боғларини яратишга катта эътибор қаратилмоқда.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementШу билан бирга, археология ашёларини Археология ашёлари давлат каталогида рўйхатдан ўтказиш, давлатга топшириш ҳамда уларни фан, маданият ва таълим муассасаларига бириктириш, фан, маданият ва таълим муассасаларига бириктирилган археология ашёларидан фойдаланиш ва тадқиқ қилиш, халқаро археология тадқиқотларини ташкил этиш ҳамда археология объектларини консервациялаш жараёнлари норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар билан тартибга солинмагани сабабли амалиётда ноаниқлик ва тушунмовчиликлар юзага келмоқда.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementАрхеология соҳасини тартибга солиш учун зарур бўлган норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни тасдиқлаш мақсадида, шунингдек, Ўзбекистон Республикасининг «Археология мероси объектларини муҳофаза қилиш ва улардан фойдаланиш тўғрисида»ги Қонунига мувофиқ Вазирлар Маҳкамаси қарор қилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element1. Қуйидагилар:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementАрхеология ашёлари давлат каталоги тўғрисидаги низом 1-иловага мувофиқ;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementАрхеология ашёларини давлатга топшириш ҳамда уларни фан, маданият ва таълим муассасаларига бириктириш, фан, маданият ва таълим муассасаларига бириктирилган археология ашёларидан фойдаланиш ҳамда тадқиқ қилиш тартиби тўғрисидаги низом 2-иловага мувофиқ;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementХалқаро археология тадқиқотларини ташкил этиш тартиби тўғрисидаги низом 3-иловага мувофиқ;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementАрхеология объектларини консервациялаш тартиби тўғрисидаги низом 4-иловага мувофиқ тасдиқлансин.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2. Ўзбекистон Республикаси Маданий мерос агентлиги манфаатдор вазирлик ва идоралар билан биргаликда ўзлари қабул қилган норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни икки ой муддатда ушбу қарорга мувофиқлаштирсин.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element3. Ушбу қарорнинг бажарилишини назорат қилиш Ўзбекистон Республикаси Маданий мерос агентлиги директори Б.Г. Абдикаримов зиммасига юклансин.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЎзбекистон Республикасининг Бош вазири А. АРИПОВ
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementТошкент ш.,
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2025 йил 20 октябрь,
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element659-сон
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementВазирлар Маҳкамасининг 2025 йил 20 октябрдаги 659-сон қарорига
1-ИЛОВА
1-ИЛОВА
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementАрхеология ашёлари давлат каталоги тўғрисида
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementНИЗОМ
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element1-боб. Умумий қоидалар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element1. Ушбу Низом Ўзбекистон Республикасининг «Археология мероси объектларини муҳофаза қилиш ва улардан фойдаланиш тўғрисида»ги Қонунига мувофиқ, Археология ашёлари давлат каталогини юритиш, археология ашёларини ушбу Каталогда рўйхатдан ўтказиш ҳамда тасарруфдан чиқариш тартибини белгилайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2. Ушбу Низомда қуйидаги асосий тушунчалардан фойдаланилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementАрхеология ашёлари давлат каталоги (кейинги ўринларда — Каталог) — ҳар бир археология ашёси тўғрисидаги асосий маълумотлар мавжуд бўлган ҳисобга олиш ҳужжати;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementархеология ашёси — археология қидирувлари, археология қазишмалари ва археология назоратини амалга оширишда ёки хўжалик ва ўзгача фаолият жараёнида аниқланган, шунингдек, тасодифан топилган (хазина) ва идентификациялашдан ўтказилган моддий қолдиқ;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementАрхеология ашёларининг маълумотлар рўйхати — археология ашёсининг паспорти, археология тадқиқотларида топилган ашёларни топшириш далолатномаси, тасодифий топиб олинган ашёларнинг давлатга топширилгани, ҳадя қилингани тўғрисида далолатнома, асосий ҳисоб ҳужжатлари, кирим ва инвентарь дафтарларида қайд этилган маълумотлар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementасосий ҳисоб ҳужжатлари — кирим ва инвентарь дафтарлари, археология ашёларини доимий (вақтинча) сақлашга оид қабул далолатномалари, археология ашёларини таъмирлаш далолатномалари, фонд ишлари ва сотиб олиш комиссияларининг баённомалари, фонд ҳаракатига тааллуқли буйруқлар.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element3. Каталог Миллий музей фондининг Давлат каталоги билан бир вақтда юритилиши мумкин.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementМиллий музей фондининг Давлат каталоги рўйхатига киритилган ашёлар Каталогда рўйхатдан ўтказилмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2-боб. Каталогни юритиш тартиби
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element4. Каталог Ўзбекистон Республикаси Маданий мерос агентлиги (кейинги ўринларда — Агентлик) томонидан юритилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element5. Каталог электрон ва босма маълумотлар базаси кўринишида шакллантирилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element6. Каталогга киритилган археология ашёлари тўғрисидаги маълумотлар археология ашёлари бириктирилган давлат фан, маданият ва таълим муассасаларининг (кейинги ўринларда — давлат муассасалари) асосий ҳисобга олиш ҳужжатларидан (кирим ва инвентарь дафтари, илмий ҳисоботлар) олинган маълумотлар асосида шакллантирилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element7. Каталогга археология ашёларининг асосий ҳисоб ҳужжатларидан олинган маълумотлардан ташқари қуйидаги маълумотлар киритилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementархеология тадқиқотлари давомида ёки фуқаролар томонидан тасодифан топилган, археология ашёларини давлат муассасаларига топшириш, ҳадя қилиш тўғрисидаги маълумотларни ўз ичига олувчи жисмоний ва юридик шахслар ўртасида тузилган битимлар, далолатномалар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementархеология ашёларининг ўғирланиши ёки йўқотилиши тўғрисидаги маълумотлар.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element8. Каталогга киритилган археология ашёси тўғрисидаги маълумотлар археология ашёсини аниқлаган ва топган шахслар, намойиш этилаётган вақтда томошабинлар ҳамда ашё бириктирилган муассаса учун очиқ ҳисобланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЖисмоний ва юридик шахслар Каталогга киритилган археология ашёларидан илмий-тадқиқот ишларида фойдаланиш учун ашё бириктирилган давлат муассасасига мурожаат қилиши ва ёзма рухсатнома олиши шарт.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementМурожаатлар ва рухсатномалар археология ашёси бириктирилган давлат муассасаси томонидан қайд этиб борилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element3-боб. Археология ашёларини Каталогда рўйхатдан ўтказиш тартиби
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element9. Каталогда рўйхатдан ўтказиш ушбу Низомга 1-иловага мувофиқ схема асосида амалга оширилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element10. Жисмоний ва (ёки) юридик шахслар томонидан қидирув, лойиҳалаш, қазиш, қурилиш, мелиорация, хўжалик ишлари, ўрмонлардан фойдаланиш бўйича ишлар ва бошқа ишлар натижасида топилган археология ашёлари Каталогга киритиш мақсадида топилмаларни сақлаш учун махсус фондга эга давлат муассасаларига далолатнома асосида топширилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element11. Археология ашёсини давлат муассасаларига топшириш Археология ашёларини давлатга топшириш ҳамда уларни фан, маданият ва таълим муассасаларига бириктириш, фан, маданият ва таълим муассасаларига бириктирилган археология ашёларидан фойдаланиш ва тадқиқ қилиш тартиби тўғрисидаги низом қоидаларига асосан амалга оширилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element12. Давлат муассасалари ўзларининг асосий ҳисоб ҳужжатларида қайд этилган археология ашёларининг маълумотлар рўйхатини электрон ва босма шаклларда уч нусхада тайёрлайди:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбиринчи нусха — археология ашёси топширилган фан, маданият ва таълим муассасаларида сақланади;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementиккинчи нусха — юқори бошқарув органида сақланади (мавжуд бўлса);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementучинчи нусха — Агентликка Каталогда рўйхатдан ўтказиш учун тақдим этилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element13. Археология ашёларининг маълумотлар рўйхати қуйидаги ҳужжатлар асосида шакллантирилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementархеология ашёсининг паспорти;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementархеология тадқиқотларида топилган ашёларни топшириш далолатномаси;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementтасодифий топиб олинган археологик аҳамиятга эга бўлган ашёларнинг давлатга топширилгани, ҳадя қилингани тўғрисида далолатнома;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementасосий ҳисоб ҳужжатлари, кирим ва инвентарь дафтарларидаги маълумотлар.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element14. Археология ашёлари тўғрисидаги маълумотлар рўйхатининг босма шакли давлат муассасалари раҳбари томонидан тасдиқланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element15. Археология ашёлари тўғрисидаги маълумотлар рўйхати Каталогда рўйхатдан ўтказилиши учун Агентликка тақдим этилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element16. Агентлик ушбу Низомнинг 13-бандида кўрсатилган ҳужжатлар асосида археология ашёсини Каталогда рўйхатдан ўтказади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element17. Давлат муассасалари Каталогга киритилган маълумотларга ҳар қандай ўзгартириш тўғрисида Агентликка бир ой муддатда хабар беришлари шарт.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementАгентлик тақдим этилган маълумотларни давлат муассасаларининг асосий ҳисоб ҳужжатларига таққослаш, археология ашёларининг мавжудлигини аниқлаш мақсадида назорат текширувлари ўтказиш ваколатига эга.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element18. Давлат муассасалари томонидан археология ашёси йўқотилиши ёки ўғирланиш ҳолатлари аниқланганда, зудлик билан Агентлик ҳамда ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органларга хабар берилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element19. Юридик шахсларнинг (давлат муассасаларининг) археология ашёларига бўлган ҳуқуқ ва мажбуриятларини ўзгартириш ёки бекор қилишга қаратилган ҳаракатлар Каталогда рўйхатдан ўтказилганидан кейин амалга оширилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element20. Археология ашёсининг Каталогга киритилганлиги ёки киритилмаганлиги ҳақида маълумот бериш белгиланган тартибда давлат хизматлари марказлари ёки Ягона интерактив давлат хизматлари портали орқали амалга оширилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element4-боб. Рўйхатдан ўтказилган археология ашёларини Каталогдан чиқариш тартиби
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element21. Давлат каталогида рўйхатдан ўтказилган археология ашёларини тасарруфдан чиқариш мумкин эмас, уларнинг йўқолиши ва емирилиши ҳолатлари бундан мустасно.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element22. Давлат муассасаси тугатилганида ёки археология ашёсини сақлаш шароитлари талабга жавоб бермаслиги аниқланган тақдирда, унинг тасарруфида бўлган ва асосий ҳисоб ҳужжатларида қайд этилиб, Каталогда рўйхатга олинган барча археология ашёлари фаолият йўналиши ўхшаш (ёки яқин) бўлган давлат муассасасига тўлалигича ўтказилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element23. Агентлик Каталогда рўйхатдан ўтказилган археология ашёларини тасарруфдан чиқариш тўғрисида буйруқ қабул қилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element24. Рўйхатдан ўтказилган археология ашёларини Каталогдан чиқариш ушбу Низомга 2-иловага мувофиқ схема асосида амалга оширилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element25. Рўйхатдан ўтказилган археология ашёларини Каталогдан чиқариш учун археология ашёси бириктирилган давлат муассасалари Агентликка ёзма шаклда мурожаат қилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementМурожаатга археология ашёсини Каталогдан чиқариш сабаблари, агар улар ўғирланган ёки йўқотилган ҳолларда, уларни топиш ёки тиклаш бўйича амалга оширилган чоралар тўғрисида тўлиқ маълумот, Миллий музей фондининг Давлат каталогида рўйхатдан ўтказилгани тўғрисида гувоҳнома ҳамда археология ашёсининг фотосуратлари илова қилинади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementАгентлик, зарур ҳолларда, бошқа қўшимча маълумотларни ҳам талаб қилиши мумкин.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element26. Мурожаатга кўра Агентлик томонидан давлат органлари, илмий-тадқиқот институтлари ва муассасалари, маданий мерос объектларини ўрганиш, сақлаш ва улардан фойдаланиш соҳасидаги олимлар ва мутахассисларни жалб қилган ҳолда, ушбу Низомнинг 23-бандида қайд этилган ҳужжатлар асосида археология ашёси ўрганиб чиқилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementАрхеология ашёсини ўрганиш хулосасига кўра Каталогда рўйхатдан ўтказилган археология ашёларини Каталогдан чиқариш ҳақида Агентлик томонидан буйруқ қабул қилинади. Бунга асос бўлган ҳужжатлар Каталогда қайд этилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element27. Миллий музей фондининг Давлат каталогида рўйхатдан ўтказилгани тўғрисида гувоҳномага эга бўлган археология ашёларини Каталогдан чиқариш учун қўшимча ўрганиш талаб этилмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element5-боб. Якунловчи қоидалар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element28. Археология ашёсини тасарруф этувчи давлат муассасалари археология ашёларини Каталогда рўйхатдан ўтказиш учун тақдим этилган ҳужжатларда қайд этилган маълумотларнинг қонунчилик ҳужжатлари ва ушбу Низом талабларидан келиб чиққан ҳолда тайёрланишига масъул ҳисобланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element29. Археология ашёларини Каталогда рўйхатдан ўтказиш ва рўйхатдан ўтказилган археология ашёларини Каталогдан чиқариш жараёнида келиб чиқадиган низолар қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ ҳал этилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementАрхеология ашёлари давлат каталоги тўғрисидаги низомга
1-ИЛОВА
1-ИЛОВА
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementАрхеология ашёларини давлат каталогида рўйхатдан ўтказиш
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementСХЕМАСИ
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementБосқичлар | Субъектлар | Тадбирлар | Бажариш муддатлари | |||
1-босқич | Археолог-тадқиқотчи ёки фуқаролар | 1. Археология тадқиқотларида аниқланган археология ашёларини давлат муассасаларига (фан, маданият ва таълим муассасалари) топширади. 2. Тасодифий топиб олинган археологик аҳамиятга эга бўлган ашёларни давлат муассасаларига (фан, маданият ва таълим муассасалари) топширади. | Археология тадқиқотлари тугаганидан сўнг ёки ашё топилган вақтда | |||
2-босқич | Фан, маданият ва таълим муассасалари | 1. Археология ашёсини топшираётган шахс (жисмоний, юридик) билан тегишли далолатномани расмийлаштиради. 2. Расмийлаштирилган далолатнома асосида археология ашёлари давлат муассасасига қабул қилинади. 3. Давлат муассасалари археология ашёсини далолатнома асосида ҳисобга олиш ҳужжатларида (кирим ва инвентарь дафтари) қайд қилади. 4. Ҳисобга олиш ҳужжатлари (кирим ва инвентарь дафтари) асосида шакллантирилган археология ашёларининг маълумотлар рўйхатини Маданий мерос агентлигига тақдим этади. | Археология ашёси топилган пайтда ҳамда илмий тадқиқот ўтказилган йилдан кейинги йилнинг биринчи чораги якунига қадар | |||
3-босқич | Маданий мерос агентлиги | 1. Археология ашёлари давлат каталогида рўйхатдан ўтказишга ашёларни тайёрлайди. 2. Каталогда рўйхатдан ўтказилади. | 15 иш куни давомида |
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementАрхеология ашёлари давлат каталоги тўғрисидаги низомга
2-ИЛОВА
2-ИЛОВА
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementРўйхатдан ўтказилган археология ашёсини каталогдан чиқариш
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementСХЕМАСИ
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementБосқичлар | Субъектлар | Тадбирлар | ||||
| ||||||
1-босқич | Фан, маданият ва таълим муассасалари | 1. Агентликка ёзма тарзда мурожаат қилади. Мурожаатга археология ашёсини Каталогдан чиқариш сабаблари, агар улар ўғирланган ёки йўқотилган ҳолларда уларни топиш ёки тиклаш бўйича амалга оширилган чоралар тўғрисида тўлиқ маълумот, Миллий музей фондининг Давлат каталогида рўйхатдан ўтказилгани тўғрисида гувоҳнома ҳамда археология ашёсининг фотосуратлари илова қилинади. 2. Зарур ҳолларда бошқа қўшимча маълумотлар ҳам илова қилиниши мумкин. | Археология ашёлари давлат каталоги тўғрисидаги низомнинг 23-бандида қайд этилган ҳужжатлар тўлиқ шакллантирил-ганидан сўнг 5 кун ичида | |||
| ||||||
2-босқич | Маданий мерос агентлиги | 1. Давлат органлари, илмий-тадқиқот институтлари ва муассасалари, маданий мерос объектларини ўрганиш, сақлаш ва улардан фойдаланиш соҳасидаги олимлар ва мутахассисларни жалб қилган ҳолда археология ашёсини ўрганиб чиқади. 2. Ўрганиш хулосасига кўра каталогда рўйхатдан ўтказилган археология ашёсини каталогдан чиқариш ҳақида Агентлик томонидан буйруқ қабул қилинади. Бунга асос бўлган ҳужжатлар каталогда қайд этилади. |
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementВазирлар Маҳкамасининг 2025 йил 20 октябрдаги 659-сон қарорига
2-ИЛОВА
2-ИЛОВА
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementАрхеология ашёларини давлатга топшириш ҳамда уларни фан, маданият ва таълим муассасаларига бириктириш, фан, маданият ва таълим муассасаларига бириктирилган археология ашёларидан фойдаланиш ва тадқиқ қилиш тартиби тўғрисида
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementНИЗОМ
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element1-боб. Умумий қоидалар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element1. Ушбу Низом Ўзбекистон Республикасининг «Археология мероси объектларини муҳофаза қилиш ва улардан фойдаланиш тўғрисида»ги Қонунига мувофиқ археология ашёларини давлатга топшириш ҳамда уларни фан, маданият ва таълим муассасаларига (кейинги ўринларда — давлат муассасалари) бириктириш, давлат муассасаларига бириктирилган археология ашёларидан фойдаланиш ва тадқиқ қилиш тартибини белгилайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2. Ушбу Низомда қуйидаги асосий тушунчалардан фойдаланилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementархеолог — тегишли олий маълумотга эга бўлган тадқиқотчи;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementархеология ашёси — археология қидирувлари, археология қазишмалари ва археология назоратини амалга оширишда ёки хўжалик ва ўзгача фаолият жараёнида аниқланган, шунингдек, тасодифан топилган (хазина) ва идентификациялашдан ўтказилган моддий қолдиқ;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementархеология ашёларини давлатга топшириш — археология ашёларининг далолатнома асосида давлат муассасаларига берилиши ҳамда археология тадқиқотларининг илмий ҳисоботига киритилишини ўз ичига олувчи жараён;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementархеология мероси объектлари — археология объектлари ва археология ашёлари мажмуи;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementархеология объекти — инсон фаолиятининг барча кўринишларига тааллуқли ҳамда сақланиш ҳолатидан қатъи назар археологик, антропологик, этнографик қимматга ёки ўзга тарихий, илмий, бадиий, маданий қимматга эга бўлган жой, иншоот (асар), иморат, мажмуа (ансамбль), уларнинг бўлаклари, улар билан боғлиқ ҳудудлар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementархеология тадқиқоти — археология объектлари, археология ёдгорликлари ва археология ашёларини ўрганиш орқали янги билимларни эгаллаш мақсадида амалга ошириладиган фаолият;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementархеология қазишмалари — археология тадқиқотининг археология объектида қазишма ишларини қўллаган ҳолда маданий қатламлар, меъморий ва бошқа моддий қолдиқларни ўрганиш мақсадида амалга ошириладиган тури;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementархеология қидирувлари — археология тадқиқотининг археология объекти маданий қатламининг емирилиши билан боғлиқ бўлмаган (маданий қатлам қалинлигини аниқлаш учун чекланган қазишмадан ташқари) ва археология объектини аниқлаш, хариталаштириш, унинг чегараларини белгилаш, изоҳлаш, текшириш, шунингдек, илгари аниқланган археология объекти тўғрисида замонавий маълумотларни олиш мақсадида амалга ошириладиган тури;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementилмий ҳисобот — очиқ варақ ва рухсатномага мувофиқ амалга оширилган археология қидирувлари, археология қазишмалари ва археология назоратининг натижалари тўғрисида тўлиқ маълумот берувчи ҳужжат;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementочиқ варақ — археологнинг профессионал даражасини тасдиқловчи ва унга археология қидирувлари, археология қазишмалари ва археология назоратини амалга ошириш ҳуқуқини берувчи ҳужжат;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementрухсатнома — очиқ варақ олган археологга археология объектида археология қидирувлари, археология қазишмалари ва археология назоратини амалга ошириш ҳуқуқини берувчи ҳужжат.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2-боб. Археология ашёларини давлатга топшириш ҳамда уларни давлат муассасаларига бириктириш тартиби
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element3. Археология мероси объектларига (кейинги ўринларда — объектлар) бўлган мулк ҳуқуқи давлатга тегишлидир. Археология ашёларини давлат муассасаларига бириктириш Ўзбекистон Республикаси Маданий мерос агентлиги (кейинги ўринларда — Агентлик) томонидан амалга оширилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element4. Объектларда олиб борилган археология назорати, археология тадқиқоти, археология қазишмалари, археология қидирувлари (кейинги ўринларда — археология тадқиқотлари) натижасида аниқланган археология ашёлари археология тадқиқотлари ўтказилган йилдан кейинги йилнинг биринчи чораги якунига қадар ушбу Низомга 1-иловага мувофиқ белгиланган тартибда давлат муассасаларига топширилиши шарт.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element5. Археология ашёсини давлат муассасаларига топшириш далолатнома орқали амалга оширилади ва ушбу Низомга 2-иловага мувофиқ шаклда уч нусхада тузилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementДалолатномада археология ашёси билан боғлиқ қуйидаги маълумотлар қайд этилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementархеология ашёсини топширган шахснинг фамилияси, исми, отасининг исми;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementархеология ашёсини қабул қилган шахснинг фамилияси, исми, отасининг исми;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementархеология ашёси қабул қилиб олинган сана;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementархеология ашёсининг номи ва қисқача тавсифи;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementархеология ашёси сони;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementархеология ашёсининг қайси даврга мансублиги;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementархеология ашёси аниқланган жой;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementархеология ашёсининг оғирлиги ва ўлчамлари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementархеология ашёсининг сақланиш ҳолати;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementархеология ашёсининг фотосурати.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementДалолатноманинг бир нусхаси археология тадқиқотларининг илмий ҳисоботига киритилади, иккинчи нусхаси давлат муассасаларига ва учинчи нусхаси археология ашёларини топширган шахсга (археолог, жисмоний ёки юридик шахсга) берилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementДалолатноманинг бир нусхаси археология тадқиқотларининг илмий ҳисоботига киритилади, иккинчи нусхаси давлат муассасаларига ва учинчи нусхаси археология ашёларини топширган шахсга (археолог, жисмоний ёки юридик шахсга) берилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element6. Очиқ варақ ва рухсатнома олган археолог археология ашёлари давлатга топширилишига қадар уларнинг бут сақланишини таъминлаши шарт.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element7. Археолог томонидан археология ашёлари қуйидаги талабларга риоя қилинган ҳолда рўйхат асосида давлатга топширилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementархеология ашёларини тозалаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementмахсус шифр билан рақамлаш (бунда қазишма олиб борилган йил, ёдгорлик, қазишма рақами, қатлам, топилма тартиб рақами кабилар акс этиши лозим);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementфотосурат ҳамда чизмаларини тайёрлаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementтаснифни белгилаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementҳажми, материали ва ҳолати ҳақида аниқ маълумотлар бериш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element8. Давлат муассасаларида археология ашёларидан иборат фонд шакллантирилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element9. Археология ашёлари бириктириладиган давлат муассасаларидан қуйидагилар талаб этилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementархеология ашёларини сақлаш учун етарли моддий-техник базага эга бўлиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementархеология ашёлари сақланадиган захира хоналарга эга бўлиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementсақлаш учун зарур асбоб-ускуналар ва муҳофаза воситалари ҳамда ёнғинга қарши воситаларга эга бўлиш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementАрхеология ашёларининг бут сақланиши ва хавфсизлигини таъминлашга археология ашёлари бириктирилган давлат муассасалари раҳбарлари шахсан жавобгар ҳисобланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementКўрсатилган талабларга жавоб бермайдиган давлат муассасалари археология ашёларини сақлашга ҳақли эмас. Бундай ҳолларда археология ашёлари ушбу талабларга жавоб берувчи давлат муассасаларига топширилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element10. Давлат муассасалари ушбу Низомга 3-иловага мувофиқ ўзларига бириктирилган археология ашёларининг паспортини тузади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element11. Археология ашёларининг паспортида қуйидаги маълумотлар қайд этилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementархеология ашёсининг номи;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementархеология ашёси топилган манзил;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementархеология ашёси топилган сана;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementархеология ашёси топилган археология мероси объекти (ёдгорлиги) номи ва қайси даврга мансублиги;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementархеология мероси объектининг (ёдгорлиги) қайси жойидан олингани (қайси маданий қатламдан эканлиги);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementархеология ашёсининг сони;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementархеология ашёсининг ҳажми (оғирлиги ва ўлчамлари ва бошқалар);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementархеология ашёсининг материали;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementархеология ашёси бириктирилган давлат муассасаси номи;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementархеология ашёси ким томонидан ва қачон топширилгани;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementархеология ашёсининг сақланиш жойи;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementархеология ашёсининг давлат муассасалари кирим ва инвентарь дафтарида қайд этилган санаси ва тартиб рақами;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementархеология ашёсининг таркиби ва сақланиш ҳолати тўғрисида тўлиқ маълумот;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementархеология ашёсининг фотосурати;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementпаспортни тузган шахснинг лавозими, фамилияси, исми, отасининг исми.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementБўлаклар ва парчалардан (фрагмент) иборат археология ашёлари умумлаштирилган ҳолда тавсифланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element12. Археология ашёлари бириктирилган давлат муассасалари археология ашёлари билан боғлиқ ҳисобга олиш ҳужжатларининг талаб даражасида юритилишини ҳамда Агентликка Археология ашёлари давлат каталогида рўйхатдан ўтказиш учун расмий сўров юборилишини таъминлайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element13. Археология ашёлари улар аниқланган жойда қолдирилган тақдирда, очиқ варақ ва рухсатнома олган археолог Агентликнинг ҳудудий бошқармалари билан биргаликда мазкур ашёларни консервациялаш чора-тадбирларини кўришлари лозим. Бунда мазкур археология ашёлари тавсифланиши, суратга олиниши ва илмий ҳисоботда кўрсатиб ўтилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element3-боб. Фан, маданият ва таълим муассасаларига бириктирилган археология ашёларидан фойдаланиш ҳамда тадқиқ қилиш тартиби
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element14. Давлат муассасалари ўзларига бириктирилган археология ашёларидан қуйидаги мақсадларда фойдаланиши мумкин:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementэкспозициялар ва кўргазмаларда намойиш этиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementилмий тўпламлар, қўлланмалар, мақолалар тайёрлаш ва нашр этиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementилмий тадқиқ қилиш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element15. Давлат муассасаларига бириктирилган археология ашёларидан илмий-тадқиқот ишларида фойдаланишни истаган тадқиқотчи давлат муассасаси раҳбарига ариза билан мурожаат қилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element16. Археология тадқиқотлари давлат муассасаларига бириктирилган археология ашёларидан фойдаланган ҳолда олиб борилса, тадқиқот натижалари археология ашёлари сақланаётган давлат муассасасига тақдим этилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element17. Давлат муассасалари муаллифга (археология ашёсини топган шахс) ўзи топган археология ашёларидан илмий-тадқиқот ишларида фойдаланиши учун шароит яратади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element18. Давлат муассасалари ўзларига бириктирилган археология ашёларини хорижда ўтадиган турли кўргазмалар ва экспозицияларда намойиш этиши мумкин.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementАрхеология ашёларини Ўзбекистон Республикаси ҳудудидан вақтинча олиб чиқиш қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ амалга оширилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element19. Давлат муассасалари ўзларига бириктирилган археология ашёларини бошқа давлат муассасаларига ўтказилишини Агентлик билан келишган ҳолда амалга оширади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element20. Агентлик давлат муассасаларига бириктирилган археология мероси объектларини муҳофаза қилиш, сақлаш ва улардан фойдаланиш устидан давлат назоратини амалга оширади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element4-боб. Якунловчи қоидалар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element21. Давлат муассасалари ўзларига бириктирилган археология ашёларини сақлаш, улардан фойдаланиш, ҳисобга олиш, таъмирлаш қоидаларини бузган ҳолларда қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ жавобгарликка тортилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element22. Давлат муассасаларига бириктирилган археология ашёларига зиён етказган юридик ва жисмоний шахслар қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ етказилган зарарни тўлиқ қоплайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementАрхеология ашёларини давлатга топшириш ҳамда уларни фан, маданият ва таълим муассасаларига бириктириш, фан, маданият ва таълим муассасаларига бириктирилган археология ашёларидан фойдаланиш ва тадқиқ қилиш тартиби тўғрисида низомга
1-ИЛОВА
1-ИЛОВА
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementАрхеология ашёларини давлатга топшириш ҳамда уларни фан, маданият ва таълим муассасаларига бириктириш, фан, маданият ва таълим муассасаларига бириктирилган археология ашёларидан фойдаланиш ва тадқиқ қилиш тартиби
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementСХЕМАСИ
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementБосқичлар | Субъектлар | Тадбирлар | Бажариш муддатлари | |||
1-босқич | Археолог-тадқиқотчилар ёки фуқаролар | 1. Жисмоний ва юридик шахсларда сақланаётган археология ашёлари рўйхатини тузади. 2. Рўйхат асосида археология ашёларини давлат муассасаларига (фан, маданият ва таълим муассасалари) топширади. 3. Тасодифий топиб олинган археологик аҳамиятга эга бўлган ашёларни давлат муассасаларига (фан, маданият ва таълим муассасалари) топширади. | Археология тадқиқотлари тугаганидан сўнг ёки ашё топилган вақтда | |||
2-босқич | Фан, маданият ва таълим муассасалари | 1. Археология ашёларини далолатнома асосида қабул қилади. 2. Ҳисобга олиш ҳужжатларида (кирим, инвентарь дафтари) қайд қилиб, ўзига бириктириб қўйиш тўғрисида Маданий мерос агентлигига мурожаат қилади. | Ашё топилган пайтда ҳамда археология тадқиқотлари ўтказилган йилдан кейинги йилнинг биринчи чораги якунига қадар | |||
3-босқич | Маданий мерос агентлиги | 1. Мурожаат кўриб чиқилиб, археология ашёларини бириктириш тўғрисида ҳужжат тайёрлайди. 2. Фан, маданият ва таълим муассасаларига археология ашёлари бириктирилгани тўғрисида хабар беради. | 15 иш куни давомида | |||
4-босқич | Фан, маданият ва таълим муассасалари | 1. Фуқароларга археология ашёларидан ўрнатилган тартиб асосида фойдаланиш имкониятини яратади. 2. Археология ашёсини топган археологларнинг муаллифлик ҳуқуқи асосида фойдаланишини таъминлайди. | Доимий | |||
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementАрхеология ашёларини давлатга топшириш ҳамда уларни фан, маданият ва таълим муассасаларига бириктириш, фан, маданият ва таълим муассасаларига бириктирилган археология ашёларидан фойдаланиш ва тадқиқ қилиш тартиби тўғрисида низомга
2-ИЛОВА
2-ИЛОВА
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementАрхеология ашёларини давлатга топшириш ҳамда уларни фан, маданият ва таълим муассасаларига бириктириш, фан, маданият ва таълим муассасаларига бириктирилган археология ашёларидан фойдаланиш ва тадқиқ қилиш тартиби тўғрисида низомга
3-ИЛОВА
3-ИЛОВА
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementНАМУНА | ||||
«Тасдиқлайман» | ||||
_______________ | ||||
Муассаса раҳбари Ф.И.О. | ||||
______________ | ||||
20___ йил «___»_______ | ||||
Археология ашёсининг ПАСПОРТИ | ||||
№ ____ | ||||
Археология ашёси тўғрисида маълумот | Археология ашёсининг фотосурати | |||
Номи: | ||||
Топилган манзил (вилоят, туман/шаҳар ва объект номи): | ||||
Топилган сана: | ||||
Қайси даврга мансублиги: | ||||
Қазишма ҳудуди: | ||||
Сони: | ||||
Ҳажми (оғирлиги, ўлчами ва б.): | ||||
Материали: | ||||
Бириктирилган давлат муассасаси: | ||||
Ким томонидан ва қачон топширилгани: | ||||
Сақланиш жойи: | ||||
Кирим дафтарида қайд этилган санаси ва тартиб рақами: | Инвентарь дафтарида қайд этилган санаси ва тартиб рақами: | |||
Археология ашёсининг сақланиш ҳолати тўғрисида тўлиқ маълумот: | ||||
Паспорт тузилган сана: | ||||
Паспортни тузган шахснинг лавозими, фамилияси, исми, отасининг исми: | ||||
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementВазирлар Маҳкамасининг 2025 йил 20 октябрдаги 659-сон қарорига
3-ИЛОВА
3-ИЛОВА
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementХалқаро археология тадқиқотларини ташкил этиш тартиби тўғрисида
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementНИЗОМ
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element1-боб. Умумий қоидалар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element1. Ушбу Низом Ўзбекистон Республикасининг «Археология мероси объектларини муҳофаза қилиш ва улардан фойдаланиш тўғрисида»ги Қонунига мувофиқ Ўзбекистон Республикаси ҳудудида халқаро археология тадқиқотларини ташкил этиш тартибини белгилайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2. Халқаро археология тадқиқотлари (кейинги ўринларда — халқаро тадқиқот) таъсис ҳужжатларида археология қидирувлари, археология қазишмалари ва археология назоратини амалга ошириш назарда тутилган давлат муассасалари ҳамда ташкилотлари (кейинги ўринларда — давлат муассасалари) томонидан ташкил этилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element3. Халқаро тадқиқот доирасида изланишлар олиб бориш, археология ашёларини тадқиқ қилиш, давлатга топшириш, илмий ҳисоботларни шакллантириш қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ амалга оширилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element4. Ушбу Низомда қуйидаги асосий тушунчалардан фойдаланилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementархеолог — тегишли олий маълумотга эга бўлган тадқиқотчи;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementархеология ашёси — археология қидирувлари, археология қазишмалари ва археология назоратини амалга оширишда ёки хўжалик ва ўзгача фаолият жараёнида аниқланган, шунингдек, тасодифан топилган (хазина) ва идентификациялашдан ўтказилган моддий қолдиқ;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementархеология мероси объектлари — археология объектлари ва археология ашёлари мажмуи;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementархеология объекти — инсон фаолиятининг барча кўринишларига тааллуқли ҳамда сақланиш ҳолатидан қатъи назар археологик, антропологик, этнографик қимматга ёки ўзга тарихий, илмий, бадиий, маданий қимматга эга бўлган жой, иншоот (асар), иморат, мажмуа (ансамбль), уларнинг бўлаклари, улар билан боғлиқ ҳудудлар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementархеология соҳасида хорижий ҳамкорлар билан тадқиқот шартномаси — бир ёки бир-бири билан боғлиқ бўлган бир нечта ҳужжатдан иборат, шунингдек, номи ва тузилиш усулидан (шартнома, битим, акт, баённома, хатлар ёки ноталар алмашинуви ҳамда халқаро шартноманинг бошқа номлари) қатъи назар, халқаро шартномалар тузиш ҳуқуқига эга бўлган хорижий ҳамкорлар билан археология тадқиқотлари соҳасида ёзма шаклда тузилган келишув;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementархеология тадқиқоти — археология объектлари, археология ёдгорликлари ва археология ашёларини ўрганиш орқали янги билимларни эгаллаш мақсадида амалга ошириладиган фаолият;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementархеология қазишмалари — археология тадқиқотининг археология объектида қазишма ишларини қўллаган ҳолда маданий қатламлар, меъморий ва бошқа моддий қолдиқларни ўрганиш мақсадида амалга ошириладиган тури;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementархеология қидирувлари — археология тадқиқотининг археология объекти маданий қатламининг емирилиши билан боғлиқ бўлмаган (маданий қатлам қалинлигини аниқлаш учун чекланган қазишмадан ташқари) ва археология объектини аниқлаш, хариталаштириш, унинг чегараларини белгилаш, изоҳлаш, текшириш, шунингдек, илгари аниқланган археология объекти тўғрисида замонавий маълумотларни олиш мақсадида амалга ошириладиган тури;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementилмий ҳисобот — очиқ варақ ва рухсатномага мувофиқ амалга оширилган археология қидирувлари, археология қазишмалари ва археология назоратининг натижалари тўғрисида тўлиқ маълумот берувчи ҳужжат;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementочиқ варақ — археологнинг профессионал даражасини тасдиқловчи ва унга археология қидирувлари, археология қазишмалари ва археология назоратини амалга ошириш ҳуқуқини берувчи ҳужжат;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementрухсатнома — очиқ варақ олган археологга археология объектида археология қидирувлари, археология қазишмалари ва археология назоратини амалга ошириш ҳуқуқини берувчи ҳужжат;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementхалқаро археология тадқиқоти — Ўзбекистон Республикаси ёки бошқа давлат ҳудудида ўтказиладиган, археология тадқиқотини олиб бориш ҳуқуқига эга бўлган бир ёки бир нечта ташкилотлар иштирок этувчи ҳамкорликдаги археология тадқиқоти;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementхалқаро археология тадқиқотлари шартномаси иштирокчиси — археология соҳасига оид халқаро шартноманинг матнини тузиш ва унинг қабул қилинишида иштирок этувчи ташкилот.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2-боб. Халқаро археология тадқиқотларининг мақсадлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element5. Халқаро археология тадқиқотлари қуйидаги мақсадларда ташкил этилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementархеология объектлари, археология ёдгорликлари ва археология ашёларини ўрганиш орқали янги билимларни эгаллаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementархеология тадқиқотларида замонавий технологиялардан фойдаланиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementархеология соҳаси бўйича тажриба алмашиш ва малака ошириш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementянги археология мероси объектларини қидириб топиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementилмий-назарий ва услубий масалаларга бағишланган конференциялар, танловлар ва бошқа маданий-маърифий тадбирлар ташкил этиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementхалқаро илмий-тадқиқот марказлари ва олий таълим муассасалари билан ҳамкорликдаги тадқиқотлар натижаларини тенг ҳуқуқлилик асосида нашр этиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementтадқиқотлар натижалари асосида диссертациялар ҳимояларини амалга ошириш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementмаданий меросни оммалаштириш ҳамда археология тадқиқотларини олиб борувчи муассасаларга кўмаклашиш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element3-боб. Халқаро археология тадқиқотларини ташкил этиш тартиби
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element6. Халқаро тадқиқотларни ташкил этиш, чет эллик мутахассисларни халқаро тадқиқот ўтказиш учун таклиф этиш Ўзбекистон Республикаси Маданий мерос агентлиги, Фанлар академияси ва ўз таъсис ҳужжатларида археология қидирувлари, археология қазишмалари ва археология назоратини амалга ошириш назарда тутилган давлат ташкилот ва муассасалари томонидан амалга оширилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementХалқаро тадқиқотларни ташкил этиш ушбу Низомга иловага мувофиқ схема асосида амалга оширилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element7. Давлат муассасалари халқаро тадқиқот ташкил қилиш мақсадида шу турдаги фаолият билан шуғулланувчи хорижий муассаса ва ташкилотлар билан Археология соҳасида хорижий ҳамкорлар билан тадқиқот шартномасини (кейинги ўринларда — халқаро тадқиқот шартномаси) тузиши мумкин.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element8. Ўзбекистон Республикасининг давлат тили ва халқаро тадқиқот иштирокчисининг тили халқаро тадқиқот шартномасининг асосий иш юритиш тили ҳисобланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element9. Халқаро тадқиқот шартномасини имзолаган томонларнинг келишувига кўра қўшимча равишда бошқа тиллардан ҳам фойдаланилиши мумкин.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element10. Хорижий олий таълим, илмий-тадқиқот муассасалари битта халқаро тадқиқот шартномаси асосида Ўзбекистон Республикасининг фақат битта давлат муассасаси билан ҳамкорликда халқаро тадқиқот олиб бориши мумкин.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element11. Халқаро тадқиқот шартномасини тузиш, уларга ўзгартиришлар киритиш ва бекор қилиш масалалари Ўзбекистон Республикасининг қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ амалга оширилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element12. Археологларнинг халқаро тадқиқотлардаги иштироки давлат муассасалари билан шартнома тузиш орқали амалга оширилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element13. Давлат муассасалари ҳамда археолог (кейинги ўринларда — томонлар) ўртасидаги шартнома халқаро тадқиқот бошланишидан камида икки ой олдин тузилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element14. Шартномада қуйидагилар акс эттирилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementтадқиқотнинг мақсад, вазифалари ва унинг муассаса илмий фаолиятига боғлиқлиги;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementтомонларнинг манзили, ҳисобрақамлари, реквизитлари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementшартноманинг амал қилиш муддати;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementтомонларнинг ҳуқуқ ва мажбуриятлари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementмолиялаштириш манбалари ва молиявий мажбуриятлари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementмуҳофаза ва консервация тадбирлари, алоҳида шартлар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementшартномани муддатидан олдин тугатиш шартлари ва бошқа шартлар.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element15. Чет эллик мутахассислар билан тузиладиган шартномада халқаро тадқиқотлар тугаганидан сўнг консервация ишларини якунлаш мажбурияти қайд этилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element16. Халқаро тадқиқотларни олиб боришда томонларнинг мажбуриятлари бир-биридан фарқ қилмаслиги керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element17. Ўзбекистон Республикаси ҳудудида олиб бориладиган халқаро тадқиқотлар учун очиқ варақ ва рухсатнома Ўзбекистон Республикаси фуқароси бўлган археологга берилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element18. Археолог очиқ варақ ва рухсатнома мавжуд бўлганида археология қидирувлари, археология қазишмалари ва археология назоратини амалга оширади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementМахсус рухсатнома мавжуд бўлганида археология объектларида махсус асбоб-ускуналардан фойдаланишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementАрхеолог археология қидирувлари, археология қазишмалари ва археология назоратига бевосита раҳбарлик қилиши шарт.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element19. Очиқ варақ ва рухсатнома олган археолог қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ ҳуқуқ ва мажбуриятларга эга бўлади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element20. Халқаро тадқиқотларда аниқланган археология ашёлари Ўзбекистон Республикасининг давлат мулки ҳисобланади ва сақлаш ҳамда бириктириб қўйиш учун давлат муассасаларига топширилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element21. Халқаро тадқиқот натижалари томонларнинг келишувисиз алоҳида нашр қилиниши мумкин эмас.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementТомонларнинг илмий ҳисоботга бўлган муаллифлик ҳуқуқи қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ таъминланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementХалқаро тадқиқотнинг илмий ҳисоботи ўзбек ва халқаро тадқиқот шартномаси иштирокчиси тилида тайёрланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementХалқаро тадқиқот натижаси шартнома якунланганидан бошлаб бир йил ичида илмий адабиётлар ҳамда оммавий ахборот воситаларида эълон қилиниши мумкин.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element22. Халқаро тадқиқотларда қонунчилик ҳужжатларига риоя қилиниши Маданий мерос агентлиги томонидан назорат қилинади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementХалқаро тадқиқотни олиб борувчи томонлар қонунчилик ҳужжатларига риоя қилинишига бир хил жавобгар бўлади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element23. Халқаро тадқиқот томонлар ўртасидаги келишувга кўра исталган вақтда тўхтатиб турилиши мумкин.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementХалқаро тадқиқот археология соҳасига оид қонунчилик ҳужжатларининг бузилиши натижасида тугатилиши мумкин.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element4-боб. Якунловчи қоида
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element24. Халқаро тадқиқотларни ташкил этиш юзасидан келиб чиқадиган низолар қонунчилик ҳужжатларида белгиланган тартибда ҳал этилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementХалқаро археология тадқиқотларини ташкил этиш тартиби тўғрисидаги низомга
ИЛОВА
ИЛОВА
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementХалқаро археология тадқиқотларини ташкил этиш
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementСХЕМАСИ
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementБосқичлар | Субъектлар | Тадбирлар | Бажариш муддатлари | |||
1-босқич | Халқаро археология тадқиқотларида иштирок этаётган томонлар | Археология соҳасида хорижий ҳамкорлар билан тадқиқот шартномасини имзолайди. | Томонлар келишувига асосан | |||
2-босқич | Тадқиқот олиб бораётган давлат муассасаси | Давлат муассасаси томонидан очиқ варақ ҳамда рухсатнома расмийлаштириш учун Маданий мерос агентлигига сўров юборади. | Заруратга кўра | |||
3-босқич | Маданий мерос агентлиги | Ўзбекистон Республикаси фуқароси бўлган археологга рухсатнома ҳамда очиқ варақ расмийлаштиради. | Сўров тушган вақтдан бошлаб 15 кун муддатда | |||
4-босқич | Халқаро археология тадқиқотларида иштирок этаётган томонлар | 1. Шартнома асосида тадқиқот олиб боради. 2. Қазиб ўрганилган археология ёдгорликларида консервация ишларини олиб боради. 3. Аниқланган археология ашёларини фан, маданият ва таълим муассасаларига бириктириш учун давлат муассасаларига топширади. 4. Шартнома асосида олиб борилган тадқиқот натижаларини эълон қилиб боради. | Шартномада кўрсатилган давр мобайнида | |||
5-босқич | Халқаро археология тадқиқотлари олиб борган давлат муассасаси археологи | Халқаро археология тадқиқотлари якунлангач, Маданий мерос агентлигига илмий ҳисобот тайёрлаб топширади. | Археология тадқиқотлари ўтказилган йилдан кейинги йилнинг биринчи чораги якунига қадар | |||
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementВазирлар Маҳкамасининг 2025 йил 20 октябрдаги 659-сон қарорига
4-ИЛОВА
4-ИЛОВА
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementАрхеология объектларини консервациялаш тартиби тўғрисида
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementНИЗОМ
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element1-боб. Умумий қоидалар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element1. Ушбу Низом археология объектларини консервациялаш тартибини белгилайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2. Авария ҳолатида бўлган, археология тадқиқотлари ўтказилган ёки музейлаштириш орқали сайёҳларни жалб қилиш имкониятлари юқори бўлган археология объектларида консервациялаш амалга оширилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element3. Археология объектларини консервациялашдан асосий мақсад археология объектини мавжуд кўринишида асраш, моддий йўқотиш ва шикастланишдан ҳимоя қилиш ҳамда уларнинг аҳамиятини сақлаб қолишдан иборат.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element4. Археология объектларини асраш чора-тадбирлари консервациялаш, таъмирлаш, реконструкция қилиш ва улар билан боғлиқ илмий ва илмий-техник тадқиқотлар, лойиҳалаштириш ҳамда ишлаб чиқариш ишларини ўз ичига олади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element5. Археология объектларини консервациялаш реставрация, таъмирлаш ва тиклаш, илмий-техник тадқиқотларини олиб бориш тажрибасига эга бўлган давлат муассасалари, археолог ва реставраторлар иштирокида амалга оширилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element6. Ушбу Низомда қуйидаги асосий тушунчалардан фойдаланилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementархеолог — тегишли олий маълумотга эга бўлган тадқиқотчи;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementархеология объекти — инсон фаолиятининг барча кўринишларига тааллуқли ҳамда сақланиш ҳолатидан қатъи назар археологик, антропологик, этнографик қимматга ёки ўзга тарихий, илмий, бадиий, маданий қимматга эга бўлган жой, иншоот (асар), иморат, мажмуа (ансамбль), уларнинг бўлаклари, улар билан боғлиқ ҳудудлар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementархеология объектларини бирламчи консервациялаш — авария ҳолатида бўлган, археология тадқиқоти якунланган археология объектларининг бут сақланишини таъминлаш мақсадида очиқ варақ ва рухсатнома олган археолог томонидан мажбурий тартибда амалга ошириладиган илмий, илмий-техник тадқиқотлар, таъмирлаш-тиклаш ишлари ҳамда чора-тадбирлар мажмуи;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementархеология объектларини консервациялаш — археология объектларини мавжуд кўринишида асраш ва унинг ҳолати ёмонлашувининг олдини олиш мақсадида амалга ошириладиган илмий ва илмий-техник тадқиқотлар ҳамда чора-тадбирлар мажмуи;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementархеология тадқиқоти — археология объектлари, археология ёдгорликлари ва археология ашёларини ўрганиш орқали янги билимларни эгаллаш мақсадида амалга ошириладиган фаолият;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementмузейлаштириш — илмий-тадқиқот ишлари асосида археология объектлари ёки улардан топилган археология ашёларини музейларда намойиш этиш, сақлаш шарт-шароитларини яратиш орқали туризм объектига айлантириш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementмузейлаштириш аҳамиятидаги консервациялаш — археология объектларини музейлаштириш, археология боғларини яратиш ва туризм объектига айлантириш мақсадида амалга ошириладиган илмий, илмий-техник тадқиқотлар, таъмирлаш-тиклаш ишлари ҳамда чора-тадбирлар мажмуи;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementконсервациялаш — тарихий ва маданий ёдгорликларни (меъморий иншоотлар, археология ашёлари, тасвирий ва амалий санъат асарлари, китоб, қўлёзма ва бошқалар) дастлабки ёки консервацияга тушган вақтдаги қиёфаси, чидамлилигини узоқ муддатга сақлашни таъминловчи чора-тадбирлар мажмуи.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2-боб. Археология объектларини консервациялаш тартиби
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element7. Археология объектларини консервациялаш археология тадқиқотлари жараёни ва натижаларига кўра бир нечта босқич ҳамда усулларда амалга оширилиши мумкин.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element8. Археология объектларини консервациялаш жараёни объектнинг жойлашуви ва табиий шароитнинг таъсирига қараб қуйидаги босқичларда амалга оширилиши мумкин:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementобъектнинг ҳолати ва зарар кўрган қисмларини ўрганиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementобъектни тупроқ, намлик ёки бошқа таъсирлардан тозалаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementмахсус материаллар билан ҳимоялаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementқўшимча таянчлар билан мустаҳкамлаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementобъектнинг бузилган ёки зарар кўрган қисмларини аслига яқин тарзда тиклаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementобъектни табиий шароит ва инсоний таъсирлардан ҳимоялаш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element9. Археология объектининг ҳолати ва зарар кўрган қисмларини ўрганиш босқичида объектнинг техник, кимёвий, биологик ҳолати ўрганилади ҳамда қуйидаги ишлар амалга оширилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementобъект ҳолатини тўлиқ қайд этиш, фотосуратлар, чизмалар тайёрлаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementобъектнинг моддий таркиби, эскириш даражасини аниқлаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementтабиий, технологик ёки инсоний таъсирларни аниқлаш ва ушбу таъсирларни камайтириш чораларини белгилаш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element10. Археология объектларини тупроқ, намлик ёки бошқалар таъсиридан тозалаш босқичи қуйидагиларни ўз ичига олади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementобъектни қоплаган тупроқ қатламини қўл асбоблари ёрдамида эҳтиёткорлик билан олиб ташлаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementнамликнинг объектга салбий таъсири олдини олиш учун ҳароратни мўътадиллаштириш ва шамоллатиш шароитини яратиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementзаруратга кўра органик ва кимёвий бирикмаларни олиб ташлаш учун кимёвий эритмалар ёки бошқа махсус воситалардан фойдаланиш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element11. Археология объектларини консервациялашда махсус материаллар билан ҳимоялаш, қўшимча таянчлар билан мустаҳкамлаш босқичи қуйидагиларни ўз ичига олади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementобъект юзасини зарар етказмайдиган махсус материаллар (парафин, эпоксид қатронлар, оҳак асосли қопламалар ва бошқалар) билан қоплаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementзарар кўрган қисмларни мустаҳкамлаш учун асосан ёғоч, металл ёки пластмассадан таянчлар ўрнатиш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element12. Археология объектининг бузилган ёки зарар кўрган қисмларини аслига яқин тарзда тиклаш босқичида консервация ва реставрация усулларига асосланган ҳолда қуйидагилар амалга оширилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementобъектнинг асл кўриниши ва тарихий аҳамиятини тиклаш учун илмий-тадқиқ қилиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementаслига яқин материаллар ва техникаларни аниқлаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementасл структура ва деталларни қайта тиклаш ҳамда объектнинг тарихий кўринишини сақлаб қолиш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element13. Археология объектларини табиий шароит ва инсоний таъсирлардан ҳимоялаш босқичи қуйидаги чораларга асосланади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementобъект атрофига тўсиқлар ўрнатиш, ҳудудни назорат қилиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementтабиий шароитни ҳисобга олиб консервация чораларини кўриш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementзаруратга кўра махсус кимёвий моддалар ёки материаллар ёрдамида объектни зарарли таъсирлардан ҳимоя қилиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementобъект ҳолатини мунтазам кузатиш, эҳтиёжга кўра қўшимча ҳимоя чораларини амалга ошириш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element14. Археология объектларини консервациялаш тадқиқотларда аниқланган ашёлар ва меъморчилик қолдиқлари, уларнинг материали ва сақланиш ҳолати, аҳамияти, қандай мақсад ва даражада амалга оширилишига қараб бирламчи ва музейлаштириш аҳамиятидаги консервациялаш усулларида олиб борилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element15. Археология объектларини бирламчи консервациялаш (кейинги ўринларда — бирламчи консервациялаш) авария ҳолатида бўлган, археология тадқиқоти олиб борилган объектларнинг бут сақланишини таъминлаш мақсадида очиқ варақ ва рухсатнома олган археолог томонидан амалга оширилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element16. Бирламчи консервациялаш очиқ варақ ва рухсатнома олган археолог томонидан қуйидаги чора-тадбирларни қўллаш асосида олиб борилиши мумкин:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementархеология тадқиқоти олиб борилган ҳудудларни очиқ ҳолатда устини ёпиш орқали консервациялаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementобъектларнинг қисмларини тиклаш орқали консервациялаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementархеология тадқиқоти олиб борилган ҳудудларни кўмиш орқали консервациялаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementкимёвий усулда қотириб қўйиш орқали консервациялаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementасл ҳолича, қандай сақланган бўлса, шундайлигича, айрим зарар келтирадиган ҳолатларнинг олдини олиш орқали консервациялаш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element17. Археология объектларининг археология тадқиқоти давомида очилган қисмларини намлик кўтарилиши ва қуёш нури тушиши натижасида деформация, эрозия ва бошқа омиллардан ҳимоя қилиш мақсадида устини ёпиш орқали консервациялаш усулидан фойдаланилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element18. Археология ёдгорликларининг археология тадқиқоти давомида очилган қисмини табиий шароит, вақт ва инсон омилидан асраш мақсадида ёдгорликнинг асл қисмларидан фойдаланиб, илмий ва тарихий аҳамиятини сақлаган ҳолда тиклаш орқали консервациялаш усулидан фойдаланилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element19. Археология тадқиқотлари якунланганидан сўнг объектларни сақлаш, унга табиий муҳит таъсирини камайтириш мақсадида тупроқ ёки бошқа ҳимоя қатламлари билан ёдгорлик устини кўмиш орқали консервациялаш усули қўлланади. Мазкур усул доимий сақлаш ва музейлаштиришга тайёр бўлмаган, кейинчалик археология тадқиқотлари давом эттириладиган ёдгорликлар учун қўлланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element20. Кимёвий усулда қотириб қўйиш орқали консервациялаш объектларини сақлаб қолиш мақсадида махсус кимёвий моддалар билан қотириб, мустаҳкамлаб қўйилади. Бу усулда объектлар зарарли таъсирлардан, намлик, микроорганизмлар ва тупроқдаги кимёвий ўзгаришлардан ҳимояланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element21. Археология объектларини консервациялашда заруратга қараб қуйидаги кимёвий моддалар қўлланиши мумкин:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementтош ва керамикани мустаҳкамлашда силикат бирикмалар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementреставрация ва таъмирлаш жараёнида маҳкамловчи сифатида эпоксид қатронлар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementмоғор ва микроорганизмларни йўқ қилиш учун биоцидлар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementюзаларни мустаҳкамлаш ва тўкилишнинг олдини олиш учун полимерлар ёки консолидантлар.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element22. Археология объектини асл ҳолича, қандай сақланган бўлса шундайлигича, айрим зарар келтирадиган ҳолатларнинг олдини олиш орқали консервациялаш усулидан ёдгорликнинг табиий ёки топилган ҳолатида сақланишини таъминлаш учун фойдаланилади. Ушбу жараёнда тадқиқотдан сўнг топилган объектларнинг шакли, материали, жойлашуви ва таркибини ўзгартирмасдан сақлаш чоралари кўрилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element23. Археология объектларини консервациялашда кимёвий моддалардан фойдаланиш жараёни малакали реставраторлар иштироки ва хулосаси асосида олиб борилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element24. Археология объектларини музейлаштириш аҳамиятидаги консервациялаш (кейинги ўринларда — музейлаштириш) археология объектлари негизида музейлар ташкил қилиш, археология боғларини яратиш ва туризм объектига айлантириш мақсадида амалга оширилади. Бу усулда археология объектини қисман тиклаш мақсадида ушбу Низомнинг 17 — 22-бандларида белгиланган усуллардан фойдаланилиши мумкин.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element25. Музейлаштириш жараёнида археология объектларини сақлаш учун махсус шароитлар яратилади. Хусусан, ҳарорат ва намлик назорат қилиниши, объект устини ёпиш, махсус бинолар қуриш ишлари амалга оширилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element26. Археология ашёлари махсус ойнаванд витриналар ёки намойиш воситаларига жойлаштирилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element27. Музейлаштириш устуворлик асосида қуйидаги аҳамиятдаги археология объектларида олиб борилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementшаҳар марказларида жойлашган археология объектларида;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЮНЕСКО Умумжаҳон мероси рўйхатига киритилган археология объектларида;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementтуризм йўналишида (маршрутида), катта йўллар, шу жумладан, магистраль йўллар бўйида жойлашган археология объектларида;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementмузейлаштириш учун етарли миқдордаги грантлар, инвестициялар жалб қилинган археология объектларида.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element28. Музейлаштириш режалаштирилган тақдирда, зарур материаллар ва усуллар, шунингдек, бажариш муддатлари кўрсатилган ҳолда лойиҳа ишлаб чиқилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element29. Археология объектларини музейлаштиришнинг лойиҳаолди ва лойиҳа-смета ҳужжатлари, уларда режалаштирилган асрашга доир ишларни объектнинг тарихий-маданий аҳамияти ҳамда ноёблигига зиён етказмаган ҳолда технология ва материалларнинг қўлланиши бўйича тегишли хулоса Ўзбекистон Республикаси Маданий мерос агентлигининг Илмий-эксперт кенгаши томонидан берилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element30. Музейлаштириш Моддий маданий мероснинг кўчмас мулк объектларини асрашга доир фаолиятни лицензия ҳамда Маданий мерос объектларида тадқиқотлар, қидирувлар ўтказиш, илмий-консервация ва реставрация ишларини амалга ошириш учун рухсатномага эга бўлган шахслар томонидан амалга оширилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element31. Музейлаштирилиши режалаштирилган археология объектларида илмий-тадқиқот ишларини ташкил этиш учун маблағлар Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ва Тошкент шаҳри ҳокимликлари томонидан тегишли халқ депутатлари кенгашларига таклиф киритиш орқали маҳаллий бюджетнинг қўшимча манбалари ҳисобидан ажратилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element32. Археология объектларини музейлаштириш ҳамда туризм объектига айлантириш билан боғлиқ сарф-харажатлар маданий мерос соҳасига Давлат бюджетидан ажратилган маблағлар, маҳаллий бюджет маблағлари, грантлар ва қонунчилик ҳужжатлари билан тақиқланмаган бошқа манбалар ҳисобидан амалга оширилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element33. Музейлаштириш олиб борилган археология ёдгорликларига штат бирликларини ажратиш ҳамда ходимларга иш ҳақини тўлаш Маданий мерос агентлиги тизимидаги музейлар учун белгиланган тартибга мувофиқ амалга оширилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element34. Музейлаштирилган археология ёдгорликлари тегишли вилоят тарих, маданият давлат музейлари ва музей-қўриқхоналарнинг филиалларига айлантирилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element3-боб. Очиқ варақ ва рухсатнома олган археологнинг археология объектларини консервациялаш бўйича мажбуриятлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element35. Очиқ варақ ва рухсатнома олган археолог археология тадқиқоти режаси ҳамда ажратилган маблағлар доирасида қуйидагиларни амалга оширади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementархеология объектининг бирламчи консервацияси ва бут сақланишини таъминлайди;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementконсервациялашни ҳар бир археология объектининг хусусиятидан келиб чиққан ҳолда соҳа мутахассислари ва реставраторларни жалб қилган ҳолда олиб боради;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementархеология тадқиқоти кейинги йилларда ҳам давом этадиган объектларда аниқланган меъморий иншоот қолдиқларининг (деворлар) сомонли лой билан мустаҳкамланишини таъминлайди;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementархеология объектларида аниқланган меъморий иншоот қолдиқларининг қадимги ҳолатини сақлаган ҳолда, аввал ишлатилган ғишт ёки пахса ўлчамларидаги материаллар билан қадимги архитектурани сақлаш чораларини кўради;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementархеология тадқиқоти бир йилда ёки бир неча йиллик тадқиқотлардан сўнг якунланса, археология объектларининг устини ёпиш ёки тўлиқ тупроқ билан кўмиб, консервация қилиш ишларини ташкил қилади;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementархеология объекти ҳисобланган қабристонларда (мозорқўрғон) тадқиқотлар якунлангач, қабрлар ўрни тўлиқ тупроқ билан кўмилишини таъминлайди;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementархеология тадқиқотлари илмий ҳисоботида бажарилган ишлар, фойдаланилган усуллар ва материаллар, шунингдек, объектнинг ҳолатини кузатиш натижалари тўғрисидаги маълумотларни қайд этади;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementреставраторлар ёрдамида археология тадқиқоти давомида топилган археология ашёларининг физик-механик яхлитлигини таъминлаш, бирламчи таъмирлаш ва тиклаш ишларини олиб боради;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementархеология ашёлари улар аниқланган жойда қолдирилган тақдирда, Маданий мерос агентлиги ва унинг ҳудудий бошқармалари билан биргаликда мазкур ашёларни консервациялаш чора-тадбирларини кўради. Бунда мазкур археология ашёларини тавсифлайди, суратга олади ва илмий ҳисоботда кўрсатиб ўтади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element36. Археология ашёси давлат фан, маданият ва таълим муассасаларига бириктирилганидан сўнг консервациялаш, реставрация ва реконструкция қилиш ишлари мазкур археология ашёси бириктирилган давлат муассасаси томонидан амалга оширилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element4-боб. Археология объектларини консервациялашни назорат қилиш
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element37. Археология объектларини консервациялашда қуйидагилардан фойдаланиш ёки амалга ошириш мумкин эмас:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementасл ҳолатни ўзгартириш ёки сақланиб қолган қисмларни нотўғри тиклаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementобъектнинг тарихий ўринлари, тузилиши, йиллар давомида етказилган шикастланишлари ёки табиий эскиришини сунъий таъмирлаш асосида янгилаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementархеология объекти ёки унинг қисмларини, аниқланган археология ашёларини тўлиқ тиклаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementобъектнинг қисмларини тиклашда асл материалларига кимёвий ёки физик жиҳатдан мос келмайдиган замонавий материаллардан фойдаланиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementсиновдан ўтмаган кимёвий моддалар, кислоталар ёки ювувчи моддалардан фойдаланиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementзарар етказадиган ёки асл тарихий ва илмий қийматини ўзгартирадиган ўзгаришлар киритиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementархеология объектининг маданий қатламларининг тўлиқ ўрганилмаган қисмига устун ёки қурилмаларни жойлаштириш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementнотўғри сақлаш шароитларини (ҳарорат ва намлик) яратиш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element38. Археология объектларини консервациялаш юқори малакали археолог, реставратор ва мутахассислар иштирокида, Ўзбекистон Республикаси Маданий мерос агентлиги ва унинг ҳудудий бошқармалари назорати остида амалга оширилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element5-боб. Якунловчи қоидалар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element39. Давлат муассасалари ва археологлар археология объектларини консервациялаш қоидаларини бузган ҳолларда қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ жавобгарликка тортилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element40. Археология объектларини консервациялаш қоидаларини бузиб, объектларга зиён етказган давлат муассасалари ва археологлар қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ етказилган зарарни қоплайди.
(Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 21.10.2025 й., 09/25/659/0960-сон)