Suggestion to the document
Listen to audio
Get a link from a document element«ТАСДИҚЛАНГАН»
Ўзбекистон Республикаси Марказий банки
Бошқаруви томонидан
02.09.2000 й. № 60-2
(№ 16/3 баённома)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element«ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИДА НАҚД ПУЛСИЗ ҲИСОБ- КИТОБЛАР ТЎҒРИСИДА»ГИ НИЗОМГА
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2-сон қўшимча
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element[Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги томонидан 2000 йил 16 сентябрда 496-2-сон билан давлат рўйхатидан ўтказилган]
LexUZ шарҳиМазкур қўшимча Ўзбекистон Республикаси Марказий банки Бошқарувининг 2002 йил 12 январдаги 1/4-сонли «Ўзбекистон Республикасида нақд пулсиз ҳисоб-китоблар тўғрисида низомни тасдиқлаш ҳақида»ги қарорига (рўйхат рақами 1122, 15.04.2002 й.) асосан ўз кучини йўқотган.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementМазкур қўшимча «Ўзбекистон Республикасининг Марказий банки тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунининг 3, 7 ва 51 моддаларига ва Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг «Банк тизимини ислоҳ қилиш бўйича қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида» 2000 йил 24 мартдаги 104-сон қарорига мувофиқ киритиляпти.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЎзбекистон Республикасида нақдсиз ҳисоб-китоблар тўғрисидаги низомга (1998 йил 8 октябрь, 496-сон) қуйидаги қўшимчалар киритилсин:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element1. 1.9-бандда «чеклар билан» сўзларидан кейин «ва VIII бўлимнинг 8.18-банди билан назарда тутилган ҳолларда пластик карточкалар билан» сўзлари билан тўлдирилсин.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2. 2.5-бандда «Банк-Мижоз» сўзларидан кейин «шунингдек, пластик карточкалардан фойдаланган ҳолда тузилган электрон ҳужжатларнинг» сўзлари билан тўлдирилсин.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element3. 2.6-бандда «тижорий банкнинг» сўзларидан кейин «шунингдек, пластик карточкалардан фойдаланган ҳолда тузилган электрон ҳужжатларнинг» сўзлари билан тўлдирилсин.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element4. Низом қуйидаги мазмундаги VIII бўлим билан тўлдирилсин:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element«VIII. Пластик карточкалар билан ҳисоб-китоб қилиш
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element8.1. Пластик карточка (матн давомида — карточка) банк томонидан чиқарилган бўлиб, ўзида шахслаштирилган тўлов воситасини ифода этади, карточка эгасининг тегишли банкда ҳисобварағи мавжуд эканлигини тасдиқлайди ва нақд пул тўламаган ҳолда чакана савдо тармоғида товарлар ёки хизматларни сотиб олиш ҳуқуқини беради.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element8.2. Пластик карточкада эмитентни сўзсиз идентификация қилувчи унинг номи ва логотипи мавжуд бўлиши шарт.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element8.3. Карточкалар жисмоний юридик шахслар ва савдо ёки сервис корхоналари ўртасида нақдсиз ҳисоб-китоб қилишда, шунингдек, нақд пул бериш пунктлари (ПВН) ва банкоматларда нақд пул маблағлари олишда қўлланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element8.4. Ваколатли банклар халқаро пластик карточкаларни чиқаришлари ва хизмат кўрсатишлари мумкин, бунда улар халқаро тўлов тизимлари билан тузилган шартномаларга ва мазкур Низомга мувофиқ операцияларни амалга ошириш қоидаларига риоя этишлари лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element8.5. Банк карточка беришда мижозга унинг аризасига ва шартномага асосан 20200 — «талаб қилиб олинадиган депозитлар» бўлимининг тегишли баланс ҳисобварағида алоҳида иккиламчи ҳисобварақ очади. Мижознинг хоҳишига кўра жамғармаларни йиғиш учун 20400 — «Жамғарма депозитлари» тегишли баланслар ҳисобварағида алоҳида шахсий ҳисобварақ очиш мумкин. Банклар карточкаларнинг турлари бўйича алоҳида шахсий ҳисобварақлар очишлари мумкин.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element8.6. Пластик карточкаларга хизмат кўрсатиш шартномасида қуйидагилар мавжуд бўлиши шарт:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementтарафларнинг номлари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementшартнома предмети;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementтарафларнинг ҳуқуқлари ва мажбуриятлари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementтарафларнинг жавобгарлиги;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementҳисоб-китобларни ўтказиш шартлари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementшартноманинг амал қилиш муддати ва уни бекор қилиш шартлари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementнизоларни ҳал этиш шартлари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementтарафларнинг ҳуқуқий манзиллари.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element8.7. Карточкалар уларнинг мансублигига кўра шахсий, оилавий ва корпоратив карточкаларга бўлинади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementШахсий карточка, бу — жисмоний шахсга берилган карточкадир.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementОилавий карточка, бу — шахсий карточка эгасининг ишончномаси асосида фойдаланувчига берилган карточкадир.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementКорпоратив карточка, бу — юридик шахсларга хизмат кўрсатиш учун мўлжалланган карточкадир. Корпоратив карталардан иш ҳақи тўловларини ва ижтимоий тусдаги бошқа тўловларни тўлаш учун, шунингдек, нақд пул маблағларини тўлаш учун фойдаланиш тақиқланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element8.8. Амал қилиш режимига кўра карточкалар қуйидаги турларга бўлинади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementдебет карточкаси — ушбу карточкадан фойдаланиш унинг эгасига эмитент ва мижоз ўртасидаги шартнома шартларига кўра унинг карточка ҳисобварағида мавжуд бўлган пул маблағларини товарлар ва хизматлар ҳақини тўлаш учун ва/ёки нақд пул маблағларини олиш учун (корпоратив карточкалар бундан мустасно) тасарруф этиш имконини беради.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementкредит карточкаси ушбу карточкадан фойдаланишнинг унинг эгасига эмитент билан тузилган шартнома шартларига кўра эмитент томонидан тақдим этилган кредит линияси миқдорида товарлар ва хизматлар ҳақини тўлаш бўйича операцияларни бажариш ва/ёки пластик карточкадаги маблағлар қолдиғи чегарасида нақд пул маблағларини олиш (бундан корпоратив карточкалар мустасно) имконини беради.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementэлектрон кисса — жисмоний шахснинг карточкаси, ундан фойдаланиш унинг эгасига товарлар ва харажатлар ҳақини тўлашни амалга ошириш ва/ёки пластик карточкадаги маблағлар қолдиғи чегарасида нақд пул маблағларини олиш имконини беради.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementБитта карточкада бир нечта «электрон киссалар» жойланиши мумкин.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element8.9. Шахслаштиришда карточкага қуйидаги мажбурий реквизитлар ёзиб қўйилиши шарт:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementидентификациялаш маълумотлари (картанинг рақами ва туркуми ва бошқалар);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementэмитент банкнинг коди;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementҳисобварақ рақами ва карточка эгасининг исм-шарифи (ташкилотнинг номи);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementкарточканинг амал қилиш муддати.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementКарточкада бир нечта киссалар мавжуд бўлган ҳолда идентификация маълумотлари ҳар бир киссани сўзсиз идентификациялаши керак. Кўрсатиб ўтилган реквизитлардан ташқари карточкага операциялар ва ҳисобларни бажариш учун зарур бўлган қўшимча маълумотлар ҳам киритилиши мумкин.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element8.10. Такроран шахслаштириладиган, қайтарилган карточкаларни ҳисобга олиш 93609 «сақланишдаги қимматликлар» кўзда тутилмаган вазиятлар ҳисобининг алоҳида ҳисобварақларида юритилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element8.11. Пластик карточкаларни қўллаб бажариладиган операциялар ҳужжатларнинг қоғоз ташувчиларда (слип, электрон терминал квитанцияси) ва/ёки электрон шаклда (терминалнинг ёки банкоматнинг электрон журналидаги ҳужжат), шунингдек, ҳисоб-китоблар қатнашчилари ўртасида тузилган шартномаларда кўзда тутилган бошқа ҳужжатлар (банкомат квитанцияси ва бошқалар) мажбурий тузилишини кўзда тутилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element8.12. Квитанциялар транзакцияларни қўлда тиклаш учун барча зарур ахборотларга эга бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element8.13. Ҳужжатлар ҳисоб-китобларда қатнашувчи тарафларнинг ҳаммаси учун зарур нусхалар миқдорида тузилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element8.14. Пластик карточкаларни қўллаган ҳолда операцияларни бажаришда тузилган ҳужжатлар реквизитлари тарафлар томонидан келишилган, пластик карточкалар реквизитлари ва карточка эгаларининг банк ҳисобаварақлари, шунингдек, корхоналар, нақд пулларни бериш пунктлари, банкоматлар идентификаторлари ва корхона банк ҳисобварақлари ўртасидаги мувофиқликни ишончли тарзда аниқлашга имкон берувчи белгиларга эга бўлиши шарт.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element8.15. Электрон ҳужжатлар шартномада келишилган даврийликда эквайер банк, эмитент банк ёки клиринг марказига юборилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element8.16. Карточкалар бўйича бир банк бўлинмалари ўртасидаги ҳисоб-китоблар технологияси бош банк томонидан ўз имкониятлари ва фойдаланиладиган карточка туридан келиб чиқиб мустақил тарзда белгиланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element8.17. Карточкалар бўйича банклараро ҳисоб-китоблар технологияси қуйидаги вариантларни кўзда тутади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element1) Ҳисоб-китобларни амалдаги электрон тўловлар тизими (сэп) орқали ялпи асосда ўтказиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2) Ҳисоб-китобларнинг ҳисоб-китоблар қатнашчилари томонидан ташкил этилган процессинг марказлари орқали, ўзаро мажбуриятлар натижаларини мажбурий ҳисоб-китоб қилиш ва тижорат банкларининг корреспондентлик ҳисобварақлари орқали ўзаро якуний ҳисоб-китоблар суммасини ўтказишни кун давомида амалга ошириш
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element8.18. Пластик карточкаларни қўллаб сэп орқали амалга оширилган операциялар бўйича ялпи ҳисоб-китоблар қуйидаги тартибда бажарилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element1) Авторизацияламаган ҳолда эмитент банк томонидан ҳисоб-китоб қилинганда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЭквайер банк хизмат кўрсатиладиган савдо ва сервис корхонасидан олинган, карточкани қўллаш билан тузилган электрон ҳужжатлар асосида унинг ҳисобварағига маблағларни ёзиб ўтказишни амалга оширади, бунда ўз-ўзидан электрон дебет мемориал ордери шаклланади, у электрон тўловлар тизими бўйича эмитент банкка жўнатилади;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЭмитент банкда, олинган электрон дебет мемориал ордери асосида дастурий равишда маблағларнинг мижознинг карточка ҳисобварағидан чиқарилиши амалга оширилади. Электрон дебет мемориал ордери босмадан чиқарилади ва кундалик ҳужжатларга тикиб қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2) Эмитент банк томонидан олдиндан мажбурий авторизация қилинган ҳисоб-китобларда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЭквайер банкда хизмат кўрсатиладиган савдо ва сервис корхонасидан олинган, карточкани қўллаш билан тузилган электрон ҳужжатлар асосида, фойдаланиладиган технология қоидаларига мувофиқ ўз-ўзидан электрон маълумот шаклланади, у сэп орқали эмитент банкка проводкаларни авторизациялаш ва амалга ошириш учун жўнатилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЭмитент банк олинган электрон маълумот асосида транзакцияни авторизациялашни ўтказади, мижознинг карточка ҳисобварағидан маблағларни чиқаришга электрон мемориал ордерни ўз-ўзидан шакллантиради, у электрон тўловлар тизими орқали савдо ёки сервис корхонасининг талаб қилиб олинадиган депозит ҳисобварағига маблағларни ҳисобга қўйиш учун эквайер банкка жўнатилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЭквайер банкда эмитент банкдан олинган электрон мемориал ордер асосида маблағларни савдо ёки сервис корхонасининг талаб қилиб олинадиган депозит ҳисобварағига ёзиб қўйиш амалга оширилади. Мемориал ордер босмадан чиқарилиб банкнинг кундалик ҳужжатларига тикиб қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element8.19. Ҳисоб-китобларни процессинг марказлари орқали ўтказиш қуйидаги тартибда амалга оширилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementкун давомида карточкалар бўйича барча транзакциялар процессинг марказлар орқали ҳисоб-китоб қатнашчилари томонидан тасдиқланган тартибда ўтказилади ва ҳар бир банк — ҳисоб-китоблар иштирокчиси учун очилган алоҳида шахсий ҳисобварақларда қайд этилади;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementҳисоб-китоблар қатнашчиларининг келишиб олиши бўйича якуний суммалар тижорат банкларининг марказий банк ҳисоб-китоблар марказларида очилган корреспондентлик ҳисобварақлари орқали шартномада келишилган даврийликда ўтказилади;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementпроцессинг марказидан олинган ахборот асосида банклар карточкаларни қўллаган ҳолда амалга оширилган операциялар бўйича маблағларни мижозларнинг ҳисобварақларига ҳисобга қўйиш ёки ҳисобдан чиқаришни амалга оширадилар».
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЎзбекистон Республикаси Марказий банк Бошқаруви раиси Ф. МУЛЛАЖОНОВ