21.07.2025 йилдаги 454-сон
ONLINE TRANSLATE
Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг қарори, 21.07.2025 йилдаги 454-сон
Date of entry into force
22.07.2025
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қарори
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Меҳнатни муҳофаза қилишни бошқариш тизимини жорий этиш тўғрисида
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ўзбекистон Республикаси Президентининг «Камбағалликни қисқартириш ва бандлик соҳасида давлат сиёсатини такомиллаштириш ва самарадорликни ошириш чора-тадбирлари тўғрисида» 2024 йил 4 октябрдаги ПҚ-347-сон қарори ижросини таъминлаш, шунингдек, Халқаро Меҳнат Ташкилотининг Меҳнат хавфсизлиги ва гигиенаси ҳамда ишлаб чиқариш муҳити тўғрисидаги 155-сонли Конвенцияси (Женева, 1981 йил 22 июнь) нормаларини миллий қонунчиликка жорий (имплементация) қилиш мақсадида Вазирлар Маҳкамаси қарор қилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
1. Қуйидагиларни назарда тутувчи Меҳнатни муҳофаза қилишни бошқариш тизими тўғрисидаги намунавий низом иловага мувофиқ тасдиқлансин:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ташкилотларда меҳнатни муҳофаза қилишни бошқариш тизимини режалаштириш, фаолият кўрсатишини ташкил этиш, ички аудитдан ўтказиш ва такомиллаштириш тартиби;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
меҳнат хавфсизлиги ва гигиенаси талабларини самарали бажариш, хавфни идентификация қилиш, касбга оид (касбий) хавф-хатарларни баҳолаш ва бошқариш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2. Ушбу қарорнинг бажарилишини назорат қилиш Ўзбекистон Республикаси Бош вазирининг ўринбосари — иқтисодиёт ва молия вазири Ж.А. Қўчқоров ҳамда камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазири Б.Э. Захидов зиммасига юклансин.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ўзбекистон Республикасининг Бош вазири А. АРИПОВ
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Тошкент ш.,
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2025 йил 21 июль,
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
454-сон
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Вазирлар Маҳкамасининг 2025 йил 21 июлдаги 454-сон қарорига
ИЛОВА
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Меҳнатни муҳофаза қилишни бошқариш тизими тўғрисида
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
НАМУНАВИЙ НИЗОМ
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
1-боб. Умумий қоидалар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
1. Ушбу Намунавий низом Ўзбекистон Республикасининг Меҳнат кодекси 359-моддаси ҳамда Халқаро Меҳнат Ташкилотининг Меҳнат хавфсизлиги ва гигиенаси ҳамда ишлаб чиқариш муҳити тўғрисидаги 155-сонли Конвенциясига (Женева, 1981 йил 22 июнь) мувофиқ ташкилотларда меҳнатни муҳофаза қилишни бошқариш тизимини режалаштириш, унинг фаолият кўрсатишини ташкил этиш, ички аудитдан ўтказиш ва такомиллаштириш тартибини белгилайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Меҳнатни муҳофаза қилишни бошқариш тизимининг мақсади меҳнатни муҳофаза қилиш, меҳнат хавфсизлиги ва гигиенаси талабларини самарали бажариш, хавфни идентификация қилиш, касбга оид (касбий) хавф-хатарларни баҳолаш ва бошқаришдан иборат.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2. Ушбу Намунавий низомда қуйидаги асосий тушунчалар қўлланади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ички аудит — ташкилотда ММҚБ тизимининг меҳнатни муҳофаза қилиш, меҳнат хавфсизлиги ва гигиенаси бўйича норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар ва техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатлар талабларига мувофиқлигини аниқлаш жараёни;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
касбга оид (касбий) хавф-хатар — зарарли ва (ёки) хавфли ишлаб чиқариш омилларининг таъсири натижасида ходимнинг соғлиғи шикастланиши ёки меҳнат қобилияти йўқотилиши ёки вафот этиши эҳтимоли;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
меҳнатни муҳофаза қилишни бошқариш тизими (кейинги ўринларда — ММҚБ тизими) — маълум бир иш берувчининг меҳнат хавфсизлиги ва гигиенаси соҳасидаги сиёсати ва мақсадларини белгиловчи, ўзаро боғлиқ ва бир-бирига таъсир кўрсатувчи элементлар комплекси ҳамда ушбу мақсадларга эришиш тартиби;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
меҳнат хавфсизлиги ва гигиенаси — ходимлар учун хавфли ва зарарли ишлаб чиқариш омилларининг таъсири истисно қилинадиган меҳнат шароитлари ҳолати ҳамда уларнинг инсон саломатлиги ва функционал ҳолатига таъсирининг профилактикасига қаратилган чора-тадбирлар тизими;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
меҳнат шароитлари — меҳнат фаолиятини амалга ошириш чоғидаги ижтимоий ва ишлаб чиқариш омиллари йиғиндиси.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
3. Ташкилотлар ушбу Намунавий низом асосида ММҚБ тизими тўғрисидаги низомини ишлаб чиқади ва тасдиқлайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Касбий таваккалчилиги ўнинчи даражасигача бўлган ташкилотлар меҳнатни муҳофаза қилиш бўйича қонунчилик ҳужжатлари талабларига мувофиқ ММҚБ тизимини соддалаштирилган шаклда ишлаб чиқиши мумкин.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
4. Ташкилотнинг ММҚБ тизими тўғрисидаги низоми иш берувчи томонидан касаба уюшмалари ёки ходимларнинг бошқа вакиллик органлари билан келишилган ҳолда тасдиқланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
5. Ташкилот ММҚБ тизимини ташкил этиш ва фаолият юритишни шартнома асосида меҳнатни муҳофаза қилиш соҳасида хизматлар бозорининг профессионал иштирокчиларини жалб қилган ҳолда амалга ошириши мумкин.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2-боб. ММҚБ тизимини режалаштириш, унинг фаолият кўрсатишини ташкил этиш, ички аудитдан ўтказиш ҳамда ММҚБ тизимини такомиллаштириш тартиби
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
1-§. ММҚБ тизимини режалаштириш
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
6. ММҚБ тизимини режалаштириш қуйидаги тартибда амалга оширилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
функция ва ваколатларни ташкилотнинг масъул мансабдор шахслари ўртасида тақсимлаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ташкилотнинг меҳнатни муҳофаза қилиш, меҳнат хавфсизлиги ва гигиенаси соҳасида сиёсатини ишлаб чиқиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ММҚБ тизимини ташкил этиш учун меҳнатни муҳофаза қилиш, меҳнат хавфсизлиги ва гигиенаси соҳасидаги харажатларни молиялаштириш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ходимларни иш жойида касбга оид (касбий) хавф-хатарлар ва меҳнат шароитларини яхшилаш бўйича кўрилаётган чора-тадбирлар тўғрисида хабардор қилишни белгилаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ММҚБ тизими фаолияти самарадорлигини назорат қилиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ММҚБ тизими тўғрисидаги низом ва ташкилотнинг меҳнатни муҳофаза қилиш, меҳнат хавфсизлиги ва гигиенаси соҳасидаги сиёсатини такомиллаштириб бориш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
7. Ташкилот ўзининг мақсад, вазифалари ва йўналишлари асосида меҳнатни муҳофаза қилиш, меҳнат хавфсизлиги ва гигиенаси соҳасидаги сиёсатини ишлаб чиқиши, бунда касбий таваккалчиликларнинг мавжудлигини ҳисобга олиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2-§. ММҚБ тизимининг фаолият кўрсатишини ташкил этиш
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
8. ММҚБ тизимининг фаолият кўрсатиши қуйидагилардан иборат:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
меҳнатни муҳофаза қилиш, меҳнат хавфсизлиги ва гигиенаси бўйича ходимларни тайёрлаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ишларни хавфсиз олиб бориш бўйича йўриқномаларни ишлаб чиқиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
иш ўринларини меҳнат шароитлари бўйича аттестациядан ўтказиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
хавфни идентификация қилиш, касбга оид (касбий) хавф-хатарларни баҳолаш ва бошқариш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ходимлар саломатлиги ҳолатини назорат қилиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ходимларни шахсий ва (ёки) жамоавий ҳимоя воситалари билан таъминлаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ноқулай меҳнат шароитларида банд бўлган ходимларга имтиёзлар ва компенсациялар бериш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
иш берувчининг фуқаролик жавобгарлигини мажбурий суғурта қилиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бахтсиз ҳодисаларни текшириш ва ҳисобга олиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
касб касалликларининг олдини олиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
пудратчи ташкилотлар томонидан ишларнинг бехатар бажарилиши устидан назорат қилиш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
9. ММҚБ тизими доирасида иш берувчи хавфни идентификация қилиш, касбга оид (касбий) хавф-хатарларни баҳолаш ва бошқаришни ташкил этади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бунда иш берувчи ушбу Намунавий низомга иловага мувофиқ хавфни идентификация қилиш, касбга оид (касбий) хавф-хатарларни баҳолаш ва бошқариш тартиби асосида амалга оширади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
10. Ташкилотнинг ММҚБ тизими тўғрисидаги низомда пудратчи ташкилотлар томонидан қурилиш ва таъмирлаш ишларини меҳнат хавфсизлиги ва гигиенаси талабларига мувофиқ бехатар бажарилишини таъминлаш мақсадида томонларнинг ҳуқуқ ва мажбуриятлари белгиланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
3-§. ММҚБ тизимининг ички аудитдан ўтказиш
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
11. ММҚБ тизимининг ички аудитдан ўтказиш иш берувчининг қарорига биноан меҳнатни муҳофаза қилиш хизмати (муҳандис) томонидан амалга оширилади ва қуйидагиларни ўз ичига олади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ташкилотда ММҚБ тизимининг меҳнатни муҳофаза қилиш, меҳнат хавфсизлиги ва гигиенаси масалалари бўйича норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар ва техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатлар талабларига мувофиқлигини ўрганиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ММҚБ тизимининг ишлаши сифатини, ишлаб чиқаришдаги жароҳатланишлар ва касб касалликларининг олдини олишга, даражасини камайтиришга қаратилган чора-тадбирлар самарадорлигини баҳолаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
аниқланган камчиликларни бартараф этиш, ишлаб чиқаришдаги жароҳатланишлар ва касб касалликларининг олдини олиш бўйича таклифлар ҳамда хулосалар ишлаб чиқиш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
12. Ташкилотда ички аудит бир йилда камида бир марта ўтказилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
4-§. ММҚБ тизимини такомиллаштириш
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
13. Ташкилотда ММҚБ тизими ички аудит натижасида аниқланган номувофиқликларни бартараф этиш бўйича белгиланган чора-тадбирлар асосида такомиллаштирилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Аниқланган номувофиқликлар юзасидан огоҳлантириш хабарномаси расмийлаштирилади ва ташкилотнинг таркибий бўлинмаларига тарқатилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Аниқланган номувофиқликларнинг сабабларини бартараф этиш учун уларнинг қайта юзага келиши олдини олиш мақсадида чора-тадбирлар ишлаб чиқилади ва амалга оширилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
14. Огоҳлантириш хабарномаси ва чора-тадбирлар қуйидагиларни ўз ичига олади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
меҳнатни муҳофаза қилиш, меҳнат хавфсизлиги ва гигиенаси қоидаларига ва (ёки) ММҚБ тизими талабларига риоя этилмаслик сабабларини аниқлаш ва таҳлил қилиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
огоҳлантириш хабарномаси ва чора-тадбирлар ташаббуси билан чиқиш, режалаштириш, амалга ошириш, самарадорлигини текшириш ва ҳужжатлаштириш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ММҚБ тизими тўғрисидаги низомга ўзгартиришлар киритиш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
15. Номувофиқлик аниқланганда унинг сабаблари ва аҳамиятига қараб қуйидаги огоҳлантириш ва чора-тадбирлар амалга оширилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ишлаб чиқариш жараёнини тўхтатиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ускуналардан фойдаланишни тақиқлаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ходимларни ишдан четлаштириш ҳамда меҳнат хавфсизлиги ва гигиенаси бўйича навбатдан ташқари йўл-йўриқ бериш, ўқитиш ҳамда билимларини текшириш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
тегишли малакага ва иш тажрибасига эга бўлган ходимларни ишга қабул қилиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ходимларга меҳнат хавфсизлиги ва гигиенаси бўйича йўл-йўриқ бериш, ўқитиш, билимларини текшириш, малакасини ошириш ва қайта тайёрлаш тартибини қайта кўриб чиқиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
номувофиқликни бартараф этиш бўйича техник ҳаракатлар (таъмирлаш, техник хизмат кўрсатиш);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
мавжуд технологик жараёнларни ўзгартириш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
манфаатдор томонларни хабардор қилиш (фавқулодда ва авария ҳолатида);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
фавқулодда ва авария ҳолатларини бартараф этиш чораларини кўриш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
етказиб берувчилар ва пудратчи ташкилотларга нисбатан фаолиятни қайта кўриб чиқиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ММҚБ тизими тўғрисидаги низомни ҳамда меҳнат хавфсизлиги ва гигиенаси бўйича ташкилотнинг сиёсатини қайта кўриб чиқиш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
16. ММҚБ тизими тўғрисидаги низомда аниқланган номувофиқликларнинг сабабларини бартараф этиш бўйича огоҳлантириш хабарномаси ва чора-тадбирлар режаларини ишлаб чиқиш тартиби кўрсатилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Огоҳлантириш хабарномаси ва чора-тадбирлар режаларини амалга ошириш, шунингдек, номувофиқликларнинг юзага келиш сабабларини аниқлаш меҳнат хавфсизлиги ва гигиенасини таъминлашга масъул бўлган шахслар томонидан амалга оширилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Огоҳлантириш хабарномаси ва чора-тадбирлар режаларининг натижадорлиги ва самарадорлиги ММҚБ тизими ички аудити жараёнида самарадорликни баҳолаш натижаларига кўра аниқланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
17. Юзага келиши мумкин бўлган фавқулодда ва авария ҳолатлари, бахтсиз ҳодисалар, касб касалликлари ва заҳарланишларнинг олдини олиш усуллари ММҚБ тизими тўғрисидаги низомда акс эттирилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Юзага келиши мумкин бўлган фавқулодда ва авария ҳолатлари, бахтсиз ҳодисалар, касб касалликлари ва заҳарланишларнинг олдини олиш усулларини ишлаб чиқариш ва технологик жараёнларни, фойдаланилаётган хомашё ҳамда ишлаб чиқарилаётган маҳсулотнинг хусусиятларини, иқлим, сейсмик ва бошқа табиий жараёнларни таҳлил қилиш ҳамда касбий хавфларни баҳолаш натижалари, илгари содир бўлган бахтсиз ҳодисалар, фавқулодда ҳамда авария ҳолатларида аниқланган номувофиқликлар асосида ишлаб чиқилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
18. Ташкилот раҳбарияти меҳнатни муҳофаза қилиш, меҳнат хавфсизлиги ва гигиенаси бўйича ташкилотнинг сиёсати ва мақсадлари ММҚБ тизимига мувофиқлигининг доимий равишда таҳлилини амалга оширади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Таҳлил қуйидаги ҳаракатларни ўз ичига олади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ички аудит натижалари бўйича хулосалар ва назорат қилувчи органларнинг кўрсатмаларини кўриб чиқиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
меҳнат хавфсизлиги ва гигиенаси билан боғлиқ долзарб масалаларни ташкилотнинг йиғилишларида муҳокама қилиш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Таҳлилни амалга ошириш тартиби ташкилотнинг ММҚБ тизими тўғрисидаги низомида белгиланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
19. Ташкилотда меҳнатни муҳофаза қилиш, меҳнат хавфсизлиги ва гигиенаси ҳолатини сифатли таҳлил қилиш, касбий хавфларни идентификациялаш, баҳолаш ва бошқариш, шунингдек, огоҳлантириш хабарномаси ва чора-тадбирларини амалга ошириш бўйича ҳужжатлар меҳнатни муҳофаза қилиш хизмати (муҳандис) томонидан юритилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Меҳнат хавфсизлиги ва гигиенаси бўйича ҳужжатлар қуйидагиларни ўз ичига олади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ташкилий-фармойиш берувчи ва белгиловчи тусдаги ҳужжатлар (буйруқлар, низомлар, меҳнатни муҳофаза қилиш бўйича йўриқномалар, тартиблар, регламентлар, дастурлар, режалар, рўйхатлар, қоидалар, нормалар, стандартлар);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ташкилотнинг иқтисодий фаолият турига мувофиқ меҳнат хавфсизлиги ва гигиенаси соҳасидаги норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қайд этиш хусусиятига эга ҳужжатлар (далолатномалар ва баённомалар, рухсат бериш нарядлари, фармойишлар, бахтсиз ҳодисаларни текшириш бўйича материаллар, иш ўринларини аттестациядан ўтказиш ва касбий таваккалчиликларни баҳолаш ҳужжатлари);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ахборот тусидаги ҳужжатлар (статистик ҳисоботлар, мансабдор шахслар томонидан ўтказилган текширув далолатномалари, ёзма кўрсатмалар, тақдимномалар, хулосалар);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ҳисобот ҳужжатлари (ходимларни тиббий кўрикдан ўтказиш далолатномалари, ходимлар саломатлиги ҳолати тўғрисидаги маълумотлар ҳисоби, ишлаб чиқариш ускуналарини синовдан ўтказиш далолатномалари, ММҚБ тизими фаолиятини жорий назорат қилиш ва таҳлил қилиш натижалари, расмий статистика ҳисоботи шакллари).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ММҚБ тизими ҳужжатлари доимий равишда янгилаб борилади ва беш йил давомида сақланади ҳамда иш берувчининг меҳнатни муҳофаза қилиш, меҳнат хавфсизлиги ва гигиенаси соҳасидаги ҳужжатлари қабул қилингандан кейин ўн иш куни мобайнида тегишли ходимларга таништирилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
20. ММҚБ тизимининг самарали фаолият юритиши ташкилотда меҳнат хавфсизлиги ва гигиенаси ҳолати тўғрисидаги ишончли статистик ҳисоботларни сифатли юритиш ва ўз вақтида тақдим этиш орқали амалга оширилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Статистик ҳисобот қуйидагиларни ўз ичига олади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ноқулай меҳнат шароитларида банд бўлган ходимлар сони тўғрисидаги йиллик ҳисобот;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
меҳнат фаолияти билан боғлиқ бахтсиз ҳодисалар ва касб касалликлари тўғрисидаги ҳисобот.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Иш берувчи давлат органларига уларнинг ёзма сўровига асосан, ташкилотнинг меҳнат шароитлари, меҳнат хавфсизлиги ва гигиенаси ҳолати тўғрисида маълумот тақдим этади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
3-боб. Якунловчи қоида
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
21. Ушбу Намунавий низом талабларининг бузилишида айбдор бўлган шахслар қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ жавоб берадилар.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Меҳнатни муҳофаза қилишни бошқариш тизими тўғрисидаги намунавий низомга
ИЛОВА
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Хавфни идентификация қилиш, касбга оид (касбий) хавф-хатарларни баҳолаш ва бошқариш тартиби
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
1-боб. Умумий қоида
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
1. Ушбу Тартиб ташкилотларда хавфни идентификация қилиш, касбга оид (касбий) хавф-хатарларни баҳолаш ва бошқаришни белгилайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2-боб. Хавфни идентификация қилиш
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2. Хавфни идентификация қилиш босқичининг асосий вазифалари — барча хавфларнинг манбаларини аниқлаш ва уларни амалга ошириш йўлларини аниқ тавсифлашдан иборат.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
3. Хавфни идентификациялашда технологик тизимдаги қайси элементлар, техник қурилмалар, технологик бирикмалар ёки жараёнлар жиддий таҳлил қилишни талаб қиладиган ва хавфсизлик нуқтаи назаридан аҳамиятли бўлмаган ҳолатлар аниқланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
4. Қуйидагилар хавфларни идентификациялаш натижалари ҳисобланади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
хавф мавжуд бўлган ҳолатларнинг рўйхати;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
хавф мавжуд бўлган ҳолатларнинг хавф манбаларини тавсифлаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
хавф мавжуд бўлган ҳолатларнинг пайдо бўлиши ва ривожланиши, хавф-хатарлар омиллари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
касбга оид (касбий) хавф-хатарларни олдиндан баҳолаш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
5. Ушбу Тартибнинг 1-иловасига мувофиқ, ташкилотнинг таркибий бўлинмалари раҳбарлари томонидан «Хавфлар матрицаси» шаклини тўлдириш орқали касбга оид (касбий) хавф-хатарлар идентификация қилинади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
3-боб. Касбга оид (касбий) хавф-хатарларни баҳолаш
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
6. Касбга оид (касбий) хавф-хатарларни баҳолаш қуйидаги тартибда амалга оширилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
1-қадам: Эҳтимолийлик даражасини аниқлаш:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
эҳтимолийлик даражасини аниқлаш қуйидаги 1-жадвалда келтирилган омилларни баҳолаш орқали амалга оширилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

 

1-жадвал

Касбга оид (касбий) хавф-хатарларнинг пайдо бўлиш эҳтимолийлигига таъсир қилувчи омиллар

+/-

Фаолиятни амалга оширадиган ходимларнинг малакаси етарлими?

+

Фойдаланилаётган асбоб ва ускуналар талабларга жавоб берадими?

+

Фаолиятни амалга оширишнинг ҳужжатлаштирилган усули мавжудми?

+

Фаолиятнинг асосий кўрсаткичлари ўлчаниши ва назорат қилиниши амалга ошириладими?

+

Атроф-муҳит омиллари (ёруғлик, шовқиндан ҳимояланиш, юқори ҳарорат) талабларга жавоб берадими?

+

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Касбга оид (касбий) хавф-хатарлар пайдо бўлиши эҳтимолийлигининг қиймати 1 дан 5 баллгача бўлиши мумкин.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Касбга оид (касбий) хавф-хатарлар таъсир қилишининг пайдо бўлиши эҳтимолийлиги қуйидаги 2-жадвалда келтирилган шкалалар орқали баҳоланади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

 

2-жадвал

Касбга оид (касбий) хавф-хатарларнинг пайдо бўлиши эҳтимолийлигини баҳолаш шкаласи

Бешта салбий жавоб (-)

5 балл

Тўртта салбий жавоб (-)

4 балл

Учта салбий жавоб (-)

3 балл

Иккита салбий жавоб (-)

2 балл

Битта салбий жавоб ёки унинг йўқлиги (-)

1 балл

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2-қадам: Аҳамиятлиликни баҳолаш:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
аҳамиятлиликни баҳолаш учун содир бўлиши мумкин бўлган бахтсиз ҳодисанинг оқибати аҳамиятлилигини аниқлаш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Содир бўлиши мумкин бўлган бахтсиз ҳодисанинг оқибати аҳамиятлилигини баҳолаш қуйидаги 3-жадвалда келтирилган шкалалар орқали аниқланади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

 

3-жадвал

Содир бўлиши мумкин бўлган бахтсиз ҳодисанинг оқибати аҳамиятлилигини баҳолаш шкаласи

Ўлим билан тугаши мумкин бўлган бахтсиз ҳодиса

5 балл

Жабрланувчига шифокордан олдинги биринчи ёрдам кўрсатилиши ва зудлик билан шифохонага олиб борилиши талаб этадиган гуруҳли ёки оғир шикастланиши мумкин бўлган ҳолатда

4 балл

Жабрланувчига шифокордан олдинги биринчи ёрдам кўрсатилиши ва зудлик билан шифохонага олиб борилиши талаб этадиган оқибати ўртача оғир шикастланиши мумкин бўлган ҳолатда

3 балл

Жабрланувчини шифохонага ётқизиш талаб этилмайди, аммо меҳнат қобилияти камида бир кунга йўқотилса ёки тиббий хулосага мувофиқ енгилроқ бошқа ишга ўтиши зарур бўлган ҳолатда

2 балл

Кичик жароҳатлар оқибатида вақт йўқотиш ёки ишни бажаришда шикастланиш эҳтимоли юзага келиши мумкин бўлган ҳолатда

1 балл

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
3-қадам: Касбга оид (касбий) хавф-хатарлар даражасини баҳолаш:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
касбга оид (касбий) хавф-хатарлар даражаси «Хавфлар матрицаси»нинг асосий устунлари тўлдирилганидан сўнг аниқланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Касбга оид (касбий) хавф-хатарлар даражасини аниқлаш жадвалидан фойдаланган ҳолда эҳтимолийлик даражасини аҳамиятлилик даражаси билан солиштирилади ва қуйидаги 4-жадвалга асосан иккита даражаларнинг кесишув нуқтасида касбга оид (касбий) хавф-хатар даражаси аниқланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

4-жадвал

Касбга оид (касбий) хавф-хатар даражасини аниқлаш

Аҳамиятлилик

Эҳтимолийлик даражаси

5

4

3

2

1

Ўлим

5

25*

20*

15*

10*

5**

Оғир жароҳатланиш

4

20*

16*

12*

8*

4**

Оғирлиги ўрта жароҳатланиш

3

15*

12*

9*

6*

 

Енгил жароҳатланиш

2

10*

8*

6*

 

2**

Кичик жароҳатланиш

1

5*

4*

3*

2**

l**

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Изоҳ:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
* назорат қилиб бўлмайдиган касбга оид (касбий) хавф-хатар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
** назорат қилинадиган касбга оид (касбий) хавф-хатар.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
4-қадам: Касбга оид (касбий) хавф-хатар даражасини қайд этиш:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
аҳамиятлилик даражаси 5 балл ҳамда эҳтимолийлик даражаси 1 балл бўлса;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
аҳамиятлилик даражаси 4 балл ҳамда эҳтимолийлик даражаси 1 балл бўлса;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
аҳамиятлилик даражаси 3 балл ҳамда эҳтимолийлик даражаси 1 балл бўлса;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
аҳамиятлилик даражаси 2 балл ҳамда эҳтимолийлик даражаси 2 ёки 1 балл бўлса;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
аҳамиятлилик даражаси 1 балл ҳамда эҳтимолийлик даражаси 2 ёки 1 балл бўлса — хавф-хатарлар назорат қилинадиган хавф-хатарлар даражасига киради.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Аҳамиятлилик даражаси 5 балл ҳамда эҳтимолийлик даражаси 5, 4,3, ёки 2 балл бўлса;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
аҳамиятлилик даражаси 4 балл ҳамда эҳтимолийлик даражаси 5, 4, 3, ёки 2 балл бўлса;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
аҳамиятлилик даражаси 3 балл ҳамда эҳтимолийлик даражаси 5, 4, 3, ёки 2 балл бўлса;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
аҳамиятлилик даражаси 2 балл ҳамда эҳтимолийлик даражаси 5, 4 ёки 3 балл бўлса;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
аҳамиятлилик даражаси 1 балл ҳамда эҳтимолийлик даражаси 5, 4 ёки 3 балл бўлса — касбга оид (касбий) хавф-хатарлар назорат қилиб бўлмайдиган касбга оид (касбий) хавф-хатарлар даражасига киради ва мазкур касбга оид (касбий) хавф-хатарларни бартараф этиш бўйича тезкор чоралар ишлаб чиқишни талаб қилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Олинган натижалар ушбу Тартибга 1-иловага асосан «Хавфлар матрицаси» шаклидаги «Касбга оид (касбий) хавф-хатар даражаси» устунида қайд этилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бунда баҳолашни амалга ошириш учун маълумотлар етарли бўлмаса, касбга оид (касбий) хавф-хатар аниқланмаган деб тавсифланади ва қўшимча маълумотларни йиғиш талаб этилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Белгиланган касбга оид (касбий) хавф-хатар даражасини тасдиқлаш учун ташкилот таркибий бўлинмаларининг раҳбарлари 4-жадвалда кўрсатилган «Касбга оид (касбий) хавф-хатар даражаси» устунига белги қўйган ҳолда касбга оид (касбий) хавф-хатар даражасини аниқлайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ушбу 4-жадвал кейинги касбга оид (касбий) хавф-хатар таҳлили амалга оширилишига қадар сақланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Мисол учун:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

Т/р

Фаолият тури

Хавф

(зарар етказиши мумкин бўлган предмет ёки вазият)

Касбга оид (касбий) хавф-хатар (зарар)

Эҳтимолийлик даражаси

Аҳамиятлилик даражаси

Касбга оид (касбий) хавф-хатар даражаси

Назорат усули

(йўриқномага ҳавола)

Хулоса

1.

Баландликдаги ишлар

Баландлик

Йиқилиш

2

4

8

Хавфсизлик камаридан фойдаланади, ___-сон меҳнатни муҳофаза қилиш бўйича йўриқнома

Назорат қилинади

Синиш

2

4

8

Назорат қилинади

Вафот этиш

4

4

16

2.

Ёнувчан суюқликни чиқариб ташлаш

Ёнғин келиб чиқиши

Термик куйиш

2

2

4

___-сон меҳнатни муҳофаза қилиш бўйича йўриқнома

Назорат қилинади

Айланма механизмлар

Шикастланиш

3

1

3

___-сон меҳнатни муҳофаза қилиш бўйича йўриқнома

Назорат қилинади

Юқори кучланиш

Электр токи уриши

2

1

2

___-сон меҳнатни муҳофаза қилиш бўйича йўриқнома

Назорат қилинади

3.

Компьютерда ишлаш

Узоқ вақтли ўтириб ишлаш

Геморрой

3

3

9

Мавжуд эмас

Назорат қилиб бўлмайди

Остеохондроз

3

2

6

Мавжуд эмас

Назорат қилиб бўлмайди

Нурланиш

Кўзнинг тўр пардаси касалланиши

2

2

4

Мавжуд эмас

Назорат қилиб бўлмайди

Электр токи уриши

Термал куйиш

1

2

2

___-сон меҳнатни муҳофаза қилиш бўйича йўриқнома

Назорат қилинади

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
7. Хавфлар матрицасининг «Назорат усули» устунида назорат усуллари (йўриқнома, низом, чора-тадбирларга ҳавола) кўрсатилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
8. Агар аниқланган касбга оид (касбий) хавф-хатарни бошқаришни назорат усуллари мавжуд бўлмаса, хавфлар матрицасининг «Хулоса» устунида «Назорат қилинмайдиган» деб кўрсатилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
9. Мазкур «Хавфлар матрицаси» меҳнатни муҳофаза қилиш хизматига (муҳандиси) топширилади, меҳнатни муҳофаза қилиш хизмати (муҳандиси) томонидан ташкилотнинг касаба уюшмалари ёки ходимларнинг бошқа вакиллик органлари билан биргаликда ушбу матрица тўғри тўлдирилганлиги текширилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
10. Касбга оид (касбий) хавф-хатар даражаси тасдиқланганидан сўнг ташкилотнинг меҳнатни муҳофаза қилишни бошқариш тизими мақсадига киритиш учун энг муҳим хавфлар аниқланади ва ушбу Тартибга 2-иловага асосан ташкилотда назорат қилиб бўлмайдиган хавф-хатар даражасини камайтириш бўйича тадбирлар белгиланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
4-боб. Касбга оид (касбий) хавф-хатарларни бошқариш
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
11. Касбга оид (касбий) хавф-хатарларни бошқариш қуйидаги асосий вазифалардан иборат:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
содир бўлиши мумкин бўлган эҳтимолий ҳодисаларнинг тезлигини аниқлаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
содир бўлиши мумкин бўлган эҳтимолий ҳодисаларнинг оқибатларини баҳолаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
касбга оид (касбий) хавф-хатарларни баҳолаш натижаларини умумлаштириш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
12. Касбга оид (касбий) хавф-хатарларни камайтириш бўйича тавсияларни ишлаб чиқиш хавфларни таҳлил қилишнинг якуний босқичидир. Тавсияларда касбга оид (касбий) хавф-хатарларни баҳолаш натижаларига асосланган хавфларни бошқариш бўйича аниқ чора-тадбирлар белгиланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
13. Касбга оид (касбий) хавф-хатарларни бошқариш бўйича чора-тадбирларни ишлаб чиқишда, ресурсларнинг чекланганлигини ҳисобга олиб, биринчи навбатда энг содда ва кам харажат талаб этадиган тавсия ва чора-тадбирлар ишлаб чиқилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
14. Касбга оид (касбий) хавф-хатарларни камайтириш бўйича таклиф қилинаётган тавсия ва чора-тадбирларнинг самарадорлигини асослаш зарур бўлса, қуйидагилар тавсия этилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
мавжуд ресурслар билан касбга оид (касбий) хавф-хатарларни максимал даражада камайтиришни таъминлаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
минимал харажат билан касбга оид (касбий) хавф-хатарларни мақбул даражагача камайтириш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
15. Касбга оид (касбий) хавф-хатарларнинг таҳлилини ўтказиш усулларини танлашда ташкилот фаолияти турларининг хавфлилиги даражаси, ресурсларнинг мавжудлиги, мутахассисларнинг тажрибаси ва зарур бўлган маълумотларнинг мавжудлиги инобатга олиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
16. Касбга оид (касбий) хавф-хатарларни таҳлил қилиш усулларини танлаш ва қўллашда қуйидаги талабларга риоя қилиш тавсия этилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
биринчи усул — хавфларни идентификация қилиш ва касбга оид (касбий) хавф-хатарларни камайтириш йўлларини самарали тушунтириш имконини яратадиган натижаларни бериши керак;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
иккинчи усул — такрорланадиган ва текшириладиган бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Хавфни идентификация қилиш, касбга оид (касбий) хавф-хатарларни баҳолаш ва бошқариш тартибига
1-ИЛОВА
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Хавфлар матрицаси шакли
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

«ТАСДИҚЛАЙМАН»

Бош муҳандис

(Ташкилот раҳбари ўринбосари)

_________________________

20___ йил «___» _________

ХАВФЛАР МАТРИЦАСИ

Таркибий бўлинма номи: _________________________________________________________________________________

Таҳлил ўтказилган сана: 20___ йил «___» _________

Т/р

Фаолият тури

Хавф

(зарар етказиши мумкин бўлган жисм ёки ҳолат)

Хавф-хатар

(зарар)

Хавф таъсиридаги шахс

Эҳтимолийлик даражаси

Аҳамиятлилик даражаси

Касбга оид (касбий) хавф-хатар даражаси

Назорат усули

(йўриқномага ҳавола)

Хулоса

Ишлаб чиқди:

Таркибий бўлинма бошлиғи _______________

Келишилди:

Касаба уюшмаси раиси ёки вакил ______________

ММҚ хизмати (муҳандис) ______________

Бош энергетик ______________

Бош технолог ______________

Бош механик ______________

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(Изоҳ: агар матрица пудратчи ташкилот томонидан тўлдиршса, таркибий бўлинма бошлиғи ва меҳнатни муҳофаза қилиш мутахассиси сифатида таркибий бўлинма бошлиғи ва пудратчи ташкилотнинг меҳнатни муҳофаза қилиш вақти имзо қўяди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Хавфни идентификация қилиш, касбга оид (касбий) хавф-хатарларни баҳолаш ва бошқариш тартибига
2-ИЛОВА
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

 

 

 

 

 

«ТАСДИҚЛАЙМАН»

 

 

 

 

 

Ташкилот раҳбари

 

 

 

 

 

_________________________

 

 

 

 

 

20___ йил «___» _________

 

 

 

 

 

 

 

 

Ташкилотда назорат қилиб бўлмайдиган хавф-хатар даражасини камайтириш бўйича тадбирлар

 

 

 

 

 

 

 

 

T/р

Хавфни идентификациялаш жойи

Назорат қилиб бўлмайдиган касбга оид (касбий) хавф-хатарлар

Касбга оид (касбий) хавф-хатарларни бартараф этиш ёки камайтириш бўйича ҳаракатлар

Талаб этиладиган маблағ

Масъул

Ижро муддати

Кутилаётган натижа

1

 

 

 

 

 

 

 

2

 

 

 

 

 

 

 

3.

 

 

 

 

 

 

 

4.

 

 

 

 

 

 

 

5.

 

 

 

 

 

 

 

6.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Ишлаб чиқди:

Таркибий бўлинма бошлиғи ______________

 

 

Келишилди:

Касаба уюшмаси раиси ёки вакил ______________

 

 

 

ММҚ хизмати (муҳандис) ______________

 

 

 

Бош энергетик ______________

 

 

 

Бош технолог ______________

 

 

 

Бош механик ______________

(Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 22.07.2025 й., 09/25/454/0641-сон)