14.03.2025 йилдаги 01/2-27-сон
ONLINE TRANSLATE
Ўзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг буйруғи, 14.03.2025 йилдаги 01/2-27-сон
Date of entry into force
11.04.2025
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ўзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
буйруғи
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ШНҚ 2.04.04-24 «Полимер материаллардан ясалган сув таъминоти ва оқова сувларни чиқариб юбориш тизимларининг Қувур ўтказгичларини лойиҳалаш ва монтаж қилиш» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларини тасдиқлаш тўғрисида
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
[Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги томонидан 2025 йил 11 апрелда ҳисобга олинди, ҳисоб рақами 342]
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ўзбекистон Республикасининг Шаҳарсозлик кодексига мувофиқ буюраман:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
1. ШНҚ 2.04.04-24 «Полимер материаллардан ясалган сув таъминоти ва оқова сувларни чиқариб юбориш тизимларининг қувур ўтказгичларини лойиҳалаш ва монтаж қилиш» шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари иловага мувофиқ тасдиқлансин.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2. Ўзбекистон Республикаси Давлат архитектура ва қурилиш қўмитаси раисининг 1998 йил 26 январдаги 9-сон буйруғи билан тасдиқланган ҚМҚ 2.04.04-97 «Полимер материаллардан сув таъминоти ва оқова сувларни чиқариб юбориш тизимларининг қувур ўтказгичларини лойиҳалаш ва монтаж қилиш» қурилиш меъёрлари ва қоидалари ўз кучини йўқотган деб топилсин.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
3. Мазкур буйруқ Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Ўзбекистон техник жиҳатдан тартибга солиш агентлиги, Ўзбекистон Республикаси Фавқулодда вазиятлар вазирлиги, Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Санитария-эпидемиологик осойишталик ва жамоат саломатлиги қўмитаси ҳамда «Ўзсаноатқурилишматериаллари» уюшмаси билан келишилган.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
4. Ушбу буйруқ расмий эълон қилинган кундан эътиборан кучга киради.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Вазир Ш. ХИДОЯТОВ
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Тошкент ш.,
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2025 йил 14 март,
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
01/2-27-сон
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Келишилди:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Фавқулодда вазиятлар вазири Б. КУДРАТХОДЖАЕВ
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2025 йил 6 март
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ўзбекистон техник жиҳатдан тартибга солиш агентлиги директори А. ЖУМАНАЗАРОВ
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2025 йил 6 март
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
«Ўзсаноатқурилишматериаллари» уюшма бошқарув раиси в.б Б. БОБОКУЛОВ
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2025 йил 6 февраль
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Санитария- эпидемиологик осойишталик ва жамоат саломатлиги қўмитаси раиси Б. ЮСУПАЛИЕВ
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2025 йил 3 февраль
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ўзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг 2025 йил 14 мартдаги 01/2-27-сон буйруғига
ИЛОВА
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ШНҚ 2.04.04-24 «Полимер материаллардан ясалган сув таъминоти ва оқова сувларни чиқариб юбориш тизимларининг қувур ўтказгичларини лойиҳалаш ва монтаж қилиш» шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ушбу шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари (бундан буён матнда ШНҚ деб юритилади) полимер материаллардан ясалган ташқи ва ички сув таъминоти ҳамда оқова сувларни чиқариб юбориш тизимларининг қувур ўтказгичларини лойиҳалаш ва монтаж қилишга оид бўлган талабларни белгилайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Мазкур ШНҚ талаблари ички ёнғинга қарши сув таъминоти ва абразив воситаларни (қум, кул, шлак ва бошқалар) ташувчи қувур ўтказгичларни лойиҳалашга нисбатан татбиқ этилмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
1-боб. Шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари, техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатларга ҳаволалар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
1. Мазкур ШНҚда қуйидаги шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари ҳамда техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатларга ҳаволалар келтирилган:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ШНҚ 2.04.03-24 «Оқова сувларни чиқариб юбориш. Ташқи тармоқлар ва иншоотлар»;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ШНҚ 2.04.14-22 «Ускуналар ва қувур ўтказгичларнинг иссиқлик изоляцияси»;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ШНҚ 3.01.04-19 «Қурилиши тугалланган объектларни фойдаланишга қабул қилиш. Асосий ҳолатлар»;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ГОСТ 2930-62 «Ўлчов асбоблари. Шрифтлар ва белгилар» (расмий манба: Приборы измерительные. Шрифты и знаки);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ГОСТ 3634-2019 «Кузатув қудуқларининг люклари ва сел қудуқларининг ёмғир қабул қилгичлари. Техник шартлар» (расмий манба: Люки смотровых колодцев и дождеприемники ливнесточных колодцев. Технические условия.);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ГОСТ 8020-2016 «Канализация, сув ва газ тармоқлари қудуқлари учун бетон ва темир-бетон конструкциялар» (расмий манба: Конструкции бетонные и железобетонные для колодцев канализационных, водопроводных и газопроводных сетей);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ГОСТ 33366.1-2015 «Пластмассалар. Шартли белгилар ва қисқартмалар. 1-қисм. Асосий полимерлар ва уларнинг махсус хусусиятлари» (расмий манба: Пластмассы. Условные обозначения и сокращения. Часть 1. Основные полимеры и их специальные характеристики);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ГОСТ ISO/IEC 15420-2010 «Автоматик идентификация. Штрихли кодлаш. EAN/UPC штрих коди белгиларининг спецификацияси» (расмий манба: Автоматическая идентификация. Кодирование штриховое. Спецификация символики штрихового кода EAN/UPC);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Oʻz DSt ISO 161-1:2019 «Суюқ ва газсимон муҳитларни транспортда ташиш учун термопластиклардан қувурлар. Номинал ташқи диаметрлар ва номинал босимлар. 1-қисм. Метрик серия»;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Oʻz MSt ISO 175:2024 «Пластиклар. Суюқ кимёвий моддаларга ботириш таъсирини аниқлаш учун синов усуллари»;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Oʻz DSt ISO 4427-2:2019 Пластмасса қувур ўтказгичли тизимлар. Сув таъминоти учун полиэтилен қувурлар ва фитинглар. 2-қисм. Қувурлар (расмий манба: Системы пластмассовых трубопроводов. Трубы полиэтиленовые и фитинги для водоснабжения. Часть 2. Трубы);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Oʻz DSt ISO 13272:2019 «Ер ости дренажлари ва канализация учун пластмасса қувур ўтказгичлари. пластиклаштирилмаган поливинилхлорид, полипропилен, минерал модификаторли полипропилен ва полиэтилен. Йўл ҳаракати зоналари ва ер ости иншоотларида люклар ва текшириш камераларига техник талаблар» (расмий манба: Пластмассовые трубопроводы для безнапорного подземного дренажа и канализации. Непластифицированный поливинилхлорид, полипропилен, полипропилен с минеральными модификаторами и полиэтилен. Технические требования к люкам и инспекционным камерам в зонах движения и подземных установках);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Oʻz MSt ISO 22088-1:2024 «Пластмассалар. Атроф-муҳит таъсирига чидамлилигини аниқлаш (ESC).) (1 — 6 қисмлар)»;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Oʻz DSt EN 13598-2:2020 Босимсиз ер ости дренажлари ва канализация учун пластик қувурлар тизимлари. Пластиклаштирилмаган поливинилхлорид (PVC-U), полипропилен (PP) ва полиетилен (PE). Йўл ва чуқур ер остидаги кузатув қудуқлари ва кузатув қудуқларининг техник хусусиятлари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ISO 10012:2003 Ўлчовларни бошқариш тизимлари. Ўлчов жараёнлари ва ўлчаш ускуналарига қўйиладиган талаблар (расмий манба: Measurement management systems — Requirements for measurement processes and measuring equipment).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2-боб. Атамалар ва таърифлар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2. Ушбу ШНҚда қуйидаги атама ва таърифлардан фойдаланилган:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
максимал ишчи босими (МОР) — доимий фойдаланишда қувур ўтказгичдаги муҳитнинг йўл қўйиладиган максимал босими, қувур ўтказгич элементларининг механик хусусиятларига тегишли рақамли белги;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
минимал босим (PN) — доимий фойдаланишда қувур ўтказгичлар учун минимал босим мустаҳкамлик захираси коэффициенти, қувур ўтказгич элементларининг механик хусусиятларига тегишли рақамли белги;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бириктирувчи қисм (фитинглар) — полимер қувурларни ёки бошқа буюмларни ўзаро улаш учун ишлатиладиган қисм.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
3-боб. Умумий қоидалар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
3. Полимер қувурларнинг хизмат қилиш муддати мазкур ШНҚнинг 1-иловасига мувофиқ қуйидагича бўлиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
совуқ сув таъминоти тизимлари учун камида 50 йил;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
иссиқ сув таъминоти тизимлари учун (75℃ дан юқори бўлмаган ҳароратда ва 760 kPa (7,5 атм.) босимда) камида 25 йил.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
4. Технологик полимер қувурларнинг хизмат қилиш муддати ташиладиган муҳитнинг кимёвий таркибига, унинг ҳароратига, босимига боғлиқ ҳолда лойиҳада белгиланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
5. Қувур ва бириктирувчи қисмлар учун ишлатиладиган полимер материалларнинг физик-механик хусусиятлари мазкур ШНҚнинг 2-иловасига, кимёвий чидамлилиги эса 3-иловасига мувофиқ бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
4-боб. Биноларнинг ички сув таъминоти тизимларини лойиҳалаш
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
1-§. Умумий талаблар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
6. Совуқ ва иссиқ сув таъминоти тизимлари учун қувур материаллари қувур ўтказгичларнинг мақсади ва иш шароитларини, ташиладиган сувнинг ҳароратини, шунингдек қувурларнинг хизмат қилиш муддатини ҳисобга олган ҳолда, ШНҚ 2.04.01-22 талабларига мувофиқ танланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
7. Хўжалик-ичимлик суви таъминоти учун мўлжалланган полимер қувурлар ва бириктирувчи қисмлар «Ичимлик» сўзи билан тамғаланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2-§. Қувурлар ва бириктирувчи қисмларнинг таснифи
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
8. Совуқ сув қувур ўтказгичлари учун қувурлар ва уларни бириктирувчи қисмлари (шиша толали пластикдан ташқари) тури қуйидаги 1-жадвалга мувофиқ минимал босим билан белгиланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Сувни ташувчи пластик қувур ўтказгичлар учун минимал босим мустаҳкамлик захирасининг минимал коэффициентини ҳисобга олган ҳолда 20℃ ҳароратда сувдан ҳосил бўладиган 10 Ра (bar)да ифодаланган доимий максимал иш босимига тўғри келади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

1-жадвал

Қувур тури

Минимал босим (PN), Oʻz DSt ISO 161-1:2019 буйича, МРа

Енгил — Е

0,25

Ўртача-енгил — ЎЕ

0.4

Ўртача — Ў

0,6

Оғир — О

1.0

Жуда оғир — ЖО

1.6
2.0

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
9. Шиша толали пластикдан ишлаб чиқарилган босимга чидамли қувурларни минимал босим бўйича қуйидаги уч турга бўлинади: 0,6 МРа; 1,6 МРа; 2,5 МРа.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
10. Экструзия усули билан ишлаб чиқарилган қувурларнинг минимал диаметри сифатида уларнинг ташқи диаметри қабул қилиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
11. Ўраш усули билан ишлаб чиқарилган қувурлар учун (масалан, шиша толали ва базальтли пластмасса) минимал диаметр сифатида уларнинг ички диаметри қабул қилиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
12. Ички иссиқ сув таъминоти қувур ўтказгичлари учун ишлатиладиган босимга чидамли полимер қувурлар ва уларнинг уланиш қисмлари 75℃ ҳароратидаги сувнинг доимий таъсир қилиш шароитлари учун ҳамда 25 йилдан кам бўлмаган фойдаланиш муддатига мўлжалланган бўлиши зарур.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
13. Босимга чидамли қувурларни «SDR» кўрсаткичи ва «S» серияси бўйича ҳам таснифлашга йўл қўйилади. Мазкур кўрсаткичларнинг таснифи ушбу ШНҚнинг 2-иловасига мувофиқ бўлиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
3-§. Қувурларни улаш турлари ва усуллари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
14. Биноларнинг ички сув таъминоти тизимлари учун мўлжалланган босимга чидамли қувурлар полимер материалнинг турига қараб қуйидагича уланиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
карнайсимон учига пайвандлаш йўли билан — полиэтилен, полипропилен, полибутен ва шу каби;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
карнайсимон учига елим билан — поливинилхлорид, шиша толали, базальт толали пластмасса ва шу каби;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ажраладиган ва ажралмайдиган бириктирувчи қисмлар ёрдамида механик равишда — металл-полимер, ўзаро боғланган полиэтилен ва шу каби.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
15. Пластик қувурлар, бириктирувчи қисмлар ва арматураларнинг уланиш усуллари ва уларнинг жойлашуви лойиҳада, қуйидагилардан келиб чиқиб белгиланиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қувур ўтказгичнинг мақсади;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
материалнинг хусусиятлари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қувурлар, бириктирувчи қисмлар ва арматураларнинг тури, номенклатураси ва ўлчамлари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ташиладиган сувнинг ишчи босими ва ҳарорати;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ташиладиган модданинг тури ва хоссалари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қувур ўтказгичнинг хизмат муддати;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қувур ўтказгични ётқизиш усули ва қурилиш-монтаж ишларини бажариш шароитлари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
атроф-муҳит ҳарорати;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
режалаштириш ечимлари.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
16. Қувур ўтказгичларни улаш усуллари уларнинг лойиҳада белгиланган хизмат муддатининг бутун даврида герметиклигини ва мустаҳкамлигини таъминлаш шартларидан, монтаж қилиш технологиясидан ҳамда уларни таъмирлаш имкониятидан келиб чиқиб қабул қилиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
17. Ажраладиган уланишлар арматураларни ўрнатиш ва ускуналарни улаш жойларида ҳамда фойдаланиш даврида қувур ўтказгич элементларини алмаштириш имконияти таъминланадиган, уланишларни текшириш ва таъмирлаш учун қулай жойларда бажарилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
18. Бир-бирига ёпиштириб ёки пайвандлаб улаб бўлмайдиган, модификацияланган ва композит полимер қувурлар механик равишда уланиши лозим. Бундай уланишларнинг конструкциялари ва қўлланиш технологияси маълум бир полимер материал учун ишлаб чиқарувчининг йўриқномаларида белгиланиши зарур.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
19. Металл бириктирувчи қисмлар коррозияга чидамли материалдан ишлаб чиқарилган бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
20. Бириктириш қисмларининг хизмат муддати қувурларнинг хизмат муддатига мос бўлиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
4-§. Қувур ўтказгичларни ётқизиш
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
21. Сув таъминоти қувур ўтказгичларининг трассалари қувур материалининг физик (кимёвий) ва механик хусусиятларини, бириктириш усулларини, шунингдек ШНҚ 2.04.01-22 ни ҳисобга олган ҳолда танланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Пайвандлаш усулида қувурларни монтаж қилишда сув қувурларини анъанавий ётқизиш (ҳалқали ва боши берк) схемалардан фойдаланишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Қувурларни бирлаштириш қисмлари ёрдамида улашда қуйидагиларни жойлаштирган ҳолда коллектор блокларидан фойдаланиш лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
тизимларда сув оқимини тўхтатиш ва бошқариш арматураларини;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қувур ўтказгичларни улаш тугунларини;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
сув сарфи ҳисоблагичларини.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
22. Қувурлар яширин усулда (шахталарда, штробаларда ва шу кабилар) ётқизилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Сувни тарқатиш арматурасига етказиб берадиган жойларда ҳамда уларнинг механик шикастланиши истисно қилинадиган жойларда қувур ўтказгичларни очиқ усулда ётқизишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ертўланинг шифти остида қувурлар фақат механик шикастланишдан ҳимояланган ҳолларда ётқизилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Параллель равишда горизонтал ҳолатда ётқизилган, пластик қувурлардан ясалган сув таъминоти қувур ўтказгичлар оқова сувларни чиқариб юбориш қувурлари устида ётқизилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Сув таъминоти қувур ўтказгичларини агрессив, заҳарли ва ўткир ҳидли суюқликларни ташувчи қувурлар устидан ўтказишнинг иложи бўлмаса, бундай қувур ўтказгичлар фақат пайвандлаш ёки елим билан ёпиштириш усулида лойиҳаланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
23. Қувур ўтказгичларни лойиҳалашда уларнинг компенсацияланиш қобилиятидан фойдаланиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бунда, қувурларни ётқизишда оқилона схемани танлаш ҳамда ҳарорат деформацияси бир-биридан мустақил равишда содир бўладиган ва қувур ўтказгичнинг компенсацияловчи элементлари ўзгаришларни қабул қиладиган алоҳида қисмларга ажратувчи қўзғалмас таянчларни тўғри жойлаштириш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Таянчларни қуйидагича жойлаштириш керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қувур узунлигининг ҳарорат ўзгаришида қувур ўтказгич элементларининг компенсациялаш қобилиятини ҳисобга олган ҳолда, қўзғалмас таянчларни ўрнатиш жойларини белгилаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қувурларнинг компенсацияланиш қобилиятини ҳисоблаш йўли билан текшириш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қўзғалувчан ва қўзғалмас таянчлар жойлашувини белгилаш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ҳарорат таъсирида қувур узунлигининг ўзгариши қувур ўтказгич элементларининг компенсацияланиш қобилиятидан ошиб кетганда, қўзғалмас таянчлар орасида (ўрталикда) қўшимча компенсаторлар ўрнатилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Таянчларни ўрнатишда қувурларнинг ўз ўқига нисбатан перпендикуляр текисликда ҳаракати ҳамда уларнинг сиртидан деворгача бўлган масофа билан чекланганлигини ҳисобга олиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
24. Қувур ўтказгичларга ўрнатиладиган (сув оқимини тўхтатиш) арматуралари ва металл фасонли қисмлар арматурадан фойдаланиш чоғида вужудга келадиган оғирлик ва зўриқишларнинг қувурларга ўтишини истисно қилиш учун қурилиш конструкцияларига қўзғалмас равишда маҳкамланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Корпуси полимер материалдан тайёрланган, ишчи диаметри 32 mm гача бўлган (сув оқимини тўхтатиш) арматураларни қурилиш конструкцияларига маҳкамламасдан ўрнатишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
25. Полимер материалдан ясалган қувур ўтказгичлар ҳамда пўлатдан иситиш ва иссиқ сув таъминоти қувурлари параллель равишда ётқизилганда уларнинг орасидаги масофа 100 mm дан кам бўлмаслиги лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Полимер материалдан ясалган қувур ўтказгичлар ҳамда пўлатдан иситиш ва иссиқ сув таъминоти қувурлари ўзаро кесишганда уларнинг орасидаги масофа 50 mm дан кам бўлмаслиги керак. Бунда, пластик қувурлар иситиш ва иссиқ сув таъминоти қувурлари остидан ўтиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
26. Пластик қувурлар жўяклар ва штробаларда яширин ётқизилганда деформацияларни қувур элементларига механик шикаст етказмасдан компенсациялаш имконияти таъминланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
27. Қувур ўтказгичларнинг фланецли уланишларини йиғишда фланецларнинг қийшайишларини бартараф этиш учун болтларни нотекис таранглаш ҳамда фланецлар орасидаги бўшлиқларни бартараф этиш учун понасимон қистирмалар ва шайбалардан фойдаланишга йўл қўйилмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
28. Полимер қувур ўтказгичлар яширин ётқизилганда, жўяклар ва штробаларнинг ички юзасида қаттиқ ва ўткир бўртиклар бўлмаслиги керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
29. Резьбали уланишларни йиғишда металл ҳамда пластик қувурлар ва қисмлар бир ўқда бўлиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Деталларнинг резьбалари юзаси силлиқ, тоза ва бурмаларсиз бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
5-§. Қувур ўтказгичларнинг гидравликасини ҳисоблаш
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
30. Истеъмол жойига сувни етказиб бериш учун зарур бўлган Нтр босими миқдори қуйидаги формула бўйича аниқланиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Нтр = ∑itl + ∑hм.с + hгеом + hсв , (1)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
itt, ℃, сув ҳароратида босимнинг солиштирма йўқотилиши (қувур узунлиги бирлигига босимнинг йўқотилиши), m/m;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
l — қувур ўтказгич участкаси узунлиги, m;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
hм.с — уланиш бўғинларида ва маҳаллий қаршиликларда босимнинг йўқотилиши, m;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
hгеом — геометрик баландлик (ҳисобланаётган қувур ўтказгич участкасининг энг юқори нуқтаси), m;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
hсв — қувур ўтказгичдан чиқиш жойидаги эркин босим, m (санитария-техника ускуналари учун ШНҚ 2.04.01-22 га мувофиқ олинади).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
∑hм.с ни ∑itl нинг 20 — 30 фоизга тенг деб қабул қилишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
31. Уланиш бўғинларида гидравлик қаршиликни ҳисобга олмаган ҳолда қувур ўтказгич узунлиги бирлигида босим йўқотилиши (it) қуйидаги формула билан аниқланиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
, (2)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
λ — қувур ўтказгич узунлиги бўйлаб гидравлик қаршилик коэффициенти;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
V — сувнинг ўртача ҳаракат тезлиги, m/s;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
g — эркин тушиш тезланиши, m/s2;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
d — қувур ўтказгичнинг ҳисобий (ички) диаметри, m.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Гидравлик қаршилик коэффициенти қуйидаги формула билан аниқланиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
, (3)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
b — сув оқими режимларининг ўхшашлик сони;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Reф — Рейнольдснинг ҳақиқий сони;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Кэ — эквивалент ғадир-будирлик коэффициенти, m, алоҳида нормативлар билан белгиланади, лекин камида 0,00001 m деб олиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Сув оқими режимларининг ўхшашлик сони b қуйидаги формула билан аниқланиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
, (4)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(b > 2 бўлганда b = 2 деб олиниши керак). Рейнольдснинг ҳақиқий сони Reф қуйидаги формула билан аниқланиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
, (5)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ν — сувнинг кинематик ёпишқоқлик коэффициенти, m2/s.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Сувнинг турбулент ҳаракати пайтидаги гидравлик қаршилигининг квадратик минтақаси бошланишига мос келадиган Рейнольдс сони қуйидаги формула билан аниқланиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
. (6)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
32. Юқорида келтирилган формулалар бўйича тахминий ҳисоб-китоблар учун ушбу ШНҚнинг 4-иловасида келтирилган номограммалардан фойдаланишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ушбу ШНҚнинг 4-иловасида келтирилган 13- ва 14-расмлардаги номограммалар ёрдамида ҳарорати 10℃ бўлган сувни ташишда ишқаланиш туфайли босимнинг солиштирма йўқотилиши аниқланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ушбу ШНҚнинг 4-иловасида келтирилган 15 ва 16-расмлардаги номограммалар ёрдамида сув ҳарорати 10℃ дан фарқ қилганда, 1000i10 қийматига қўлланиладиган kt тузатиш коэффициенти аниқланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
6-§. Таянчлар ва маҳкамлагичлар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
33. Қурилиш конструкциялари орқали ўтадиган жойларда полимер қувурлар ғилоф (гильза)ларда ўтказилиши керак (ушбу ШНҚнинг 1-расми).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ғилоф (гильза) узунлиги у кесиб ўтаётган қурилиш конструкцияси қалинлигидан ошиқроқ, пол сатҳидан эса 20 mm га кўтарилиб туриши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Қувурларни улаш бўғинлари ғилоф (гильза)ларнинг ичида жойлаштирилишига йўл қўйилмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
1-расм. Қувурларни қурилиш конструкциялари орқали ўтказиш мисоллари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
34. Полимер қувур ўтказгичлар учун қуйидагича таянчлар қўлланилиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
уларнинг ўқлари бўйлаб йўналишда ҳаракатланишини таъминлайдиган — қўзғалувчан;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
уларнинг ўқлари бўйлаб йўналишда ҳаракатланишига йўл қўймайдиган — қўзғалмас.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
35. Қувурларда қўзғалмас таянчлар қувур танасига пайвандланган ёки ёпиштирилган (қувур материалига қараб) тиргак ҳалқалари — диаметри 160 mm гача бўлган қувурлар учун муфталар, диаметри 160 mm дан ортиқ бўлган қувурлар учун сегментлар ёрдамида амалга оширилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Қувур ўтказгични таянчга қувурни сиқиш йўли билан маҳкамлашга йўл қўйилмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Қўзғалувчан таянчлар сифатида ички диаметри монтаж қилинадиган қувур ўтказгичнинг ташқи диаметридан 1 — 3 mm га (ётқизиш ва иссиқликдан кенгайишини ҳисобга олган ҳолда) каттароқ бўлган металл ёки полимер материалдан осма таянчлар ёки қисқич (хомут)лар қўлланилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Қувур ўтказгич ва металл қисқич ўртасида юмшоқ материалдан қистирма қўйилиши керак. Қувур ўтказгични ётқизиш жойи кенглиги қисқич кенглигидан камида 2 mm га кенгроқ бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Таянчларни жойлаштириш мисоллари ушбу ШНҚнинг 2-расмида кўрсатилган.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
36. Қўзғалмас таянчлар қувур ўтказгич участкалари узунлиги ҳарорат ўзгаришларида уларнинг компенсацияланиш қобилиятидан ошмайдиган масофада жойлаштирилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
37. Конструктив жиҳатларга кўра маҳкамлаш таянчларни ҳисобланган масофада ўрнатиш имкони бўлмаса, қувур ўтказгичларни текис бўлган асосга ётқизишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
38. Диаметри 110 mm гача бўлган қувур ўтказгичларни текис асосда, ажраладиган уланишлар ўрнатиладиган жойларда узилишларни ҳосил қилган ҳолда ётқизишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2-расм. Сирпанувчи (қўзғаланувчан) ва қўзғалмас таянчларни жойлаштириш усуллари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
39. Горизонтал қувур ўтказгич вертикал ҳолатга ўтганда, горизонтал қисмда бурилишдан кейинги биринчи маҳкамлаш таянчигача бўлган масофа ушбу ШНҚнинг 2-жадвалига мувофиқ жойлаштирилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Диаметри 110 mm гача бўлган қувур ўтказгичлар текис асосга ётқизилганда, бундай масофа асосдан вертикал қувур ўтказгичгача олиниши керак. Бунда, асос охири ва қувур ўртасида резинали қистирма ўрнатилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

2-жадвал

Қувур ўтказгичнинг ташқи диаметри, mm

Полимер қувур ўтказгичнинг бурилишидан горизонтал қисмидаги биринчи маҳкамлаш таянчигача бўлган масофа, lк , mm

Ўрнатиш ва фойдаланиш шароитида қувур ҳароратининг максимал фарқи, Dt, ℃

20

30

40

20

30

40

63

110

160

225

315

400

255

455

670

810

1135

1440

275

500

740

890

1245

1595

300

540

785

960

1350

1715

130

230

145

255

155

275

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
40. Қувур ўтказгичларнинг горизонтал участкаларини текис асосга ҳар 2 m да қисқичлар ёрдамида маҳкамлаш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
41. Қувур ўтказгичларнинг бурилиш ҳамда ускуналар, жиҳозлар ва фланецларга уланиш жойларида маҳкамланмаган горизонтал участкаси узунлиги 0,5 m дан ошмаслиги керак (мазкур ШНҚнинг 3-расми).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
42. Штробалар, қутилар, ораёпма плиталари ва деворлардаги тешиклар қувурларнинг монтажи ва синовлари тугаганидан сўнг беркитилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
43. Босимга чидамли қувур ўтказгичларнинг горизонтал ва вертикал қисмларида маҳкамлагичлар орасидаги масофалар мазкур ШНҚнинг 5-иловасига мувофиқ қабул қилинишига йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
3-расм. Қувурларни шахталарда ўтказиш
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
7-§. Қувур ўтказгичларнинг иссиқликдан кенгайишини компенсациялаш
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
44. Лойиҳалашда ва монтаж қилишда ҳарорат таъсирида полимер қувур ўтказгичларнинг узунлиги сезиларли даражада ўзгаришини ҳисобга олиш ва уларни компенсациялаш учун тегишли чораларни кўриш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
45. Қувур ўтказгич узунлигининг ҳарорат ўзгариши Δl катталиги қуйидаги формула билан аниқланиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(7)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
α — қувур материалининг иссиқда чизиқли кенгайиши коэффициенти, ℃ — 1;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ΔT — қувур ўтказгичнинг максимал ва минимал ҳароратлари ўртасидаги фарқ;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
L — қувур ўтказгичнинг узунлиги, m.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
46. Ҳарорат ўзгаришида ҳарорат деформацияларни компенсациялашни ҳисобга олмаган ҳолда, қувур ўтказгичда ҳосил бўладиган бўйлама кучланишлар Nt, қуйидаги формула билан аниқланиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
, (8)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
E0 — қувур материалининг эластик модули, МРа;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
F — қувур деворининг кўндаланг кесими майдони, m2.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Қувур ўтказгичнинг ҳар қандай узунлигида ҳар қайси маҳкамланган қисмида ҳосил бўладиган ҳарорат кучланишлар ҳисобга олиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
47. Бурилма (отвод)лар, ҳалқасимон, П-симон, силфонли компенсаторлар қувур ўтказгичлар учун асосий компенсацияловчи элементлар ҳисобланиши инобатга олиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
48. 90° бурчакли бурилманинг компенсациялаш қобилияти қуйидаги формула билан аниқланиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(9)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Δlд — қувур ўтказгичнинг, ҳарорат таъсиридан бурилма ёрдамида компенсацияланиши мумкин бўлган, максимал йўл қўйилган бўйлама силжиши, m;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
l1 — бурилмага туташ қувур ўтказгичнинг қўзғалувчан таянчга бўлган тўғри участкаси узунлиги, m;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
r — бурилманинг букиш радиуси, m;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
D — қувурнинг ташқи диаметри, m;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
[σ] — ҳисобий мустаҳкамлик, МРа;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
E0 — эластиклик модули, МРа.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Букилган бурилма (тирсак) ва компенсаторнинг схемалари 4-расмда кўрсатилган.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
а бурилма (тирсак); б – компенсатор.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
4-расм. Эгилган бурилма (тирсак) ва компенсаторнинг схемалари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
49. Бурилишлари бўлмаган катта узунликдаги қувур ўтказгичларнинг чизиқли компенсациясини таъминлаш учун ажралмайдиган уланишларга эга полимер қувур ўтказгичларда П-симон ёки ҳалқасимон компенсаторлар ўрнатилиши кўзда тутилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Текис асосга ётқизилган қувурларнинг чизиқли чўзилиши бўйлама эгилиш билан компенсацияланиши лозим. Бунда, текис асос кенглиги ҳароратнинг ўзгариши оқибатида қувур ўтказгичнинг эгилиши имконини таъминлаши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
50. П-симон компенсаторнинг компенсациялаш қобилияти қуйидаги формула билан аниқланиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(10)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Δl — компенсатор қабул қилиши мумкин бўлган ҳарорат таъсиридан қувур ўтказгичнинг йўл қўйилган максимал бўйлама ҳаракати, m;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
h — компенсаторнинг чиқиб туриши, m;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
r — компенсатор бурилмасининг эгилиш радиуси, m;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
а — компенсаторнинг тўғри участкаси узунлиги, m;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
D — қувурнинг ташқи диаметри, m;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
[σ] — узоқ муддатли мустаҳкамлик шароитидан йўл қўйилган зўриқиш, МPа.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
51. Компенсатор ўқидан қувур ўтказгичнинг қўзғалмас таянчни ўрнатиш ўқигача йўл қўйилган максимал масофа Lком, sm, қуйидаги формула бўйича ҳисобланиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(11)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
52. Бурилма ўқидан қўзғалувчан таянчни ўрнатиш ўқигача бўлган масофа l (ушбу ШНҚнинг 5-расми) қуйидагига тенг қабул қилиниши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(12)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
К — қуйидаги формула бўйича қувурларни полимер материали мустаҳкамлиги ва эластик хусусиятлари билан белгиланадиган коэффициент:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
, (13)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
σ — қувур материалининг ҳисобий мустаҳкамлиги, МРа.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
5-расм. П-симон, ҳалқасимон ва Г-симони компенсаторлар. Таянчларни жойлаштириш схемаси
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
53. Қўшимча бурилишлар, тушишлар ва кўтарилишларни киритиш орқали қувур ўтказгичларнинг компенсацияланиш қобилияти оширилишига йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
54. Текис асосда «илон изи» кўринишида ётқизилган полимер қувурларнинг бўйлама эгилиши туфайли улардаги ҳарорат чизиқли чўзилиши компенсациясини таъминлаш мумкин. Бунда, асоснинг кенглиги ҳарорат ўзгариши натижасида қувур ўтказгичнинг эркин эгилиши учун имкон яратилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
55. Қувур ўтказгичларни Г, Z ва П-симон элементларининг компенсацияланиш қобилиятини оширишда қувур ўтказгични монтаж қилиш пайтида «чўзиш» (олдиндан зўриқтириш) усули қўлланилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
8-§. Қувурларнинг иссиқлик изолацияси
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
56. Полимер материаллардан иссиқ сув қувур ўтказгичлари (сув тарқатиш жиҳозларига уланишдан ташқари) иссиқлик изоляциясига эга бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
57. Қувур ўтказгичларнинг иссиқлик изоляцияси ШНҚ 2.04.14-22 га мувофиқ бажарилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Қувур ўтказгич учун материалнинг иссиқлик ўтказувчанлик коэффициенти 0,05 W/(m.℃) дан ошмаслиги, лекин иссиқлик изоляцияси қатламининг қалинлиги 10 mm дан кам бўлмаслиги лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
5-боб. Биноларнинг ички оқова сувларни чиқариб юбориш ва ёғин сувларини оқизиш қувурларини лойиҳалаш
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
1-§. Умумий талаблар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
58. Биноларнинг ички оқова сувларни чиқариб юбориш тизимлари камида 75℃ доимий ҳароратдаги оқова сувларни ҳамда қисқа вақт ичида (камида 1 min) камида 90℃ ҳароратдаги оқова сувларни ташишга мўлжалланган оқова сувларни чиқариб юбориш қувурларидан лойиҳаланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
59. Оқова сувларни чиқариб юбориш тизимини лойиҳалашда турли хилдаги полимер қувурлар ва бириктирувчи қисмларнинг қўлланилишига йўл қўйилмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
60. Ёғин сувларини оқизиш учун ички қувурлар бино баландлиги 10 m гача бўлганда босимсиз қувурлардан, 10 m дан юқори бўлганда эса босимга чидамли қувурлардан бажарилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
61. Полимер материаллардан оқова сувларни чиқариб юбориш ва ёғин сувларини оқизиш тик қувурлари яширин усулда — шахталар, қутилар, жўяклар ва шу кабиларда ётқизилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Биноларнинг ертўлаларида (ишлаб чиқариш, омбор ёки хизмат хоналари учун жиҳозланмаган), чордоқларида ва санитария хоналарида оқова сувларни чиқариб юбориш ва ёғин сувларини оқизиш қувурларини очиқ ҳолда ётқизилишига йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
62. Оқова сувларни чиқариб юбориш қувур ўтказгичлари яширин ётқизилганда, уларда ревизиялар ўрнатиладиган ҳамда тозалаш жойларида люклар, эшикчалар, ечиб олинадиган панеллар, панжаралар ва бошқаларни ўрнатиш орқали қулай етиб олиш имкони таъминланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
63. Оқова сувларни чиқариб юбориш қувурлари ва бириктирувчи қисмларининг диаметри ташқи диаметри бўйича унификацияланиши лозим: 32, 40, 50, 75, 90, 110 ва 160 mm.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Қувурлар ва бириктирувчи қисмларнинг деворлари қалинлиги полимер материал турига боғлиқ бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2-§. Қувурларни улаш турлари ва усуллари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
64. Биноларнинг ички оқова сувларни чиқариб юбориш тизимлари учун қувурлар зичлаштирувчи ҳалқалар ёрдамида карнайсимон бўғинлар орқали, ПВХ қувурлари эса қўшимча равишда елимлаш билан уланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
65. Полимер қувур ўтказгичларнинг чўян ва пўлат қувурларга ўтиш ёки ускуналарга улаш жойларида фланецли уланишлар ишлатилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
66. Бурилма қувур ўтказгичлар тик қувурларга зичлаштирувчи ҳалқалар билан карнайсимон учларга уланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Силлиқ қувурларни бир-бирига улашда иккита карнайсимон учли муфталардан фойдаланишга йўл қўйилади, бунда муфталарни таянчларга маҳкамлаш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
67. Чўян деталларнинг силлиқ учлари (траплар, воронкалар ва шу каби) полимер материаллардан қувурларга зичлаштирувчи ҳалқалар ёки манжеталар ёрдамида бириктирувчи карнайсимон қувурлар орқали уланиши керак. Бунда, ишчи сиртларида бурма ёки ғоваклари бўлмаган чўян деталлардан фойдаланиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
68. Полимер материаллардан оқова сувларни чиқариб юбориш қувурларининг силлиқ учлари бир хил диаметрли чўяндан оқова сувларни чиқариб юбориш қувурининг карнайсимон учига махсус зичлаштирувчи ҳалқалар ёки манжеталар ёрдамида уланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
3-§. Қувурларни ётқизиш
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
69. Оқова сувларни чиқариб юбориш тик қувурлари коммуникация шахталари, штробалар, каналлар ёки қутиларда ётқизилганда уларга етиб олишни (киришни) таъминлайдиган ўраб турувчи конструкциялар ШНҚ 2.04.01-22 га мувофиқ бажарилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
70. Тик қувурларнинг ораёпма плиталаридан ўтиш жойларини цементли қоришмалар билан ораёпманинг бутун қалинлиги бўйича ёпишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Қувурларни ораёпма плиталаридан ўтиш жойлари гидроизоляцион материал билан бўшлиқсиз ўралган бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Кўп қаватли биноларда қаватлараро ёнғин тарқалишини олдини олиш мақсадида полимер қувурларнинг шифтлар орқали ўтиш жойларида ёнғин таъсирида кўпчиб шишадиган ёнғиндан ҳимояловчи муфталар ўрнатилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
71. Қувурлар қурилиш конструкциялари юзасига жипсланган бўлмаслиги керак. Қувурлар ва қурилиш конструкциялари орасидаги масофа камида 20 mm бўлиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
72. Пайвандланган ва ёпиштирилган уланиш бўғинларидан фойдаланганда қувур ўтказгичларнинг ҳарорат чўзилишини қувурларни зичлаштирувчи ҳалқалар билан оддий ёки узайтирилган (компенсацияловчи) карнайсимон учларга ўрнатиш орқали компенсация қилиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
73. Санитария-техника жиҳозларини улардан зўриқишларни қувур ўтказгичларга ўтказмаган ҳолда, қурилиш конструкцияларига қаттиқ ва мустаҳкам маҳкамлаш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
4-§. Қувур ўтказгичларнинг гидравликасини ҳисоблаш
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
74. Оқова сувларни чиқариб юбориш тик қувурининг диаметри ушбу қувурга уланган санитария-техника жиҳозларини гидротўсиқ (затвор)ларининг ишдан чиқишига қарши барқарорлик ҳолатидан келиб чиқиб, сув оқимининг ўтишини таъминлаш учун ҳисобланади. Бунда, тик қувурда ҳосил бўладиган ҳаво босимининг пасайиши қиймати гидротўсиқларнинг минимал баландлигидан катта бўлмаслиги лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Барча бурилма оқова сувларни чиқариб юбориш қувур ўтказгичлари ҳисобланган оқова сув оқими тезлигида улар босимсиз (эркин) оқим режимида ишлаши учун ҳисобланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ёғин сувлари учун тик қувурлар ва унга уланишлар қувур баландлигига тенг бўлган сув босимида сув ўтказмайдиган (герметик) бўлиши ва тиқилиб қолганда ёки тошиб тўлганда мустаҳкам бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
75. Шамоллатиладиган ва шамоллатилмайдиган оқова сувларни чиқариб юбориш тик қувурларида ҳаво босимининг йўл қўйилган камайиш қиймати 0,9 hз дан ошмаслиги керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
hз — оқова сувларни чиқариб юбориш тик қувурига уланган санитария-техника жиҳозларининг энг кичик гидротўсиғининг баландлиги.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
76. Шамоллатиладиган оқова сувларни чиқариб юбориш тик қувурида ҳаво босими пасайиши қиймати қуйидаги формула билан аниқланиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(14)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Δp — тик қувурдаги ҳаво босими пасайиши қиймати, mm сув. устуни;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
qs — оқова сувларининг ҳисобий миқдори, ms;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
α0 — ҳар қаватдаги бурилмаларнинг тик қувурга уланиш бурчаги, град;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Dст — тик қувурнинг (ички) диаметри, m;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
dотв — қаватлардаги бурилмалар диаметри, m;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Lст — тик қувурнинг ишчи баландлиги, m.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
90Dст > Lст да 90Dст = Lст деб қабул қилиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
77. Шамоллатилмайдиган оқова сувларни чиқариб юбориш тик қувурида ҳаво босими пасайиши қиймати қуйидаги формула билан аниқланиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
, (15)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Vсм — сув-ҳаво аралашмасининг тезлиги, m/s, қуйидаги формула билан аниқланади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
, (16)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Qв — юқоридан пастга ҳаракатланаётган оқова сувларининг ўзи билан тик қувурга тортиб кетадиган ҳавонинг миқдори, m3/s, қуйидаги формула билан аниқланиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
, (17)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ω — тик қувурнинг кўндаланг кесими майдони, m2.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
90Dст > Lст да 90Dст = Lст деб қабул қилиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
78. Ўзиоқар қувур ўтказгичнинг нишаби қуйидаги формулага асосан аниқланиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
, (18)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
λs — қувур ўтказгич (канал)нинг гидравлик қаршилиги коэффициенти;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
V — суюқлик оқимининг ўртача тезлиги, m/s;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
g — эркин тушиш тезланиши, m/s2;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Rs — оқимнинг гидравлик радиуси, m;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
bs — суюқликнинг турбулент оқими режимини тавсифловчи ўлчовсиз кўрсаткич — ўтиш (bs < 2) ёки квадратик (bs = 2). bs > 2 бўлганда bs = 2 деб олиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
, (19)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
а — Кэ га боғлиқ бўлган эмпирик даражанинг кўрсаткичи,
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
, (20)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
, (21)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Рейнолдс сони Reкв қуйидаги формулага асосан аниқланиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
, (22)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Рейнолдс сони Reф қуйидаги формула билан аниқланади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
, (23)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ν — суюқликнинг кинематик ёпишқоқлиги коэффициенти, m2/s. Маиший оқова сувлари учун ν = 1,49 • 10 — 6 m2/s га тенг деб олиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Қувур ўтказгич тўлиқ тўлдирилмаганда суюқлик оқимининг ўртача тезлиги Vн қуйидагига тенг бўлади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
, (24)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Vп — қувур ўтказгич тўлиқ тўлдирилганда суюқлик оқимининг ўртача тезлиги, m/s;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Rsн, Rsп — қувур ўтказгич қисман ва тўлиқ тўлдирилганда гидравлик радиуслар, m.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
79. Суюқлик оқими (сарфи) qs га қуйидагига тенг бўлади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
, (25)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ω — қувур ўтказгичнинг маълум бир қисми тўлдирилганда суюқлик оқимининг жонли кесими, m2, қуйидагига тенг бўлади: ω = Kωd2.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
hs/d, Rs, Rsн/Rsп, Kω қийматлари қуйидаги 3-жадвалга асосан қабул қилиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

3-жадвал

Қувур ўтказгичнинг тўлдирилиши, hs/d

Гидравлик радиуснинг қиймати, Rs

Гидравлик радиусларнинг нисбати, R/Rsп

0,1

0,0635

0,2540

0,0409

0,2

0,1206

0,4824

0,1118

0,3

0,1709

0,6836

0,1982

0,4

0,2142

0,8568

0,2934

0,5

0,2500

1,0000

0,3927

0,6

0,2776

1,1104

0,4920

0,7

0,2962

1,1848

0,5872

0,8

0,3042

1,2168

0,6736

0,9

0,2980

1,1920

0,7445

1,0

0,2500

1,0000

0,7854

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
80. Босимсиз (ўзиоқар) қувур ўтказгич диаметрини унинг тўлдирилиши ва оқова суюқлик миқдорига (оқими сарфига) қараб, ушбу ШНҚнинг 6-иловасида келтирилган номограмма бўйича аниқлашга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
5-§. Таянчлар ва маҳкамлагичлар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
81. Оқова сувларни чиқариб юбориш ва ёғин сувлари учун тик қувурлар лойиҳада кўрсатилган жойларда қуйидаги талабларга риоя қилган ҳолда маҳкамланиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
маҳкамлагичлар қувур ўтказгич узайтирилганда ҳосил бўладиган кучланишларни компенсатор сифатида фойдаланиладиган уланишлар томон йўналтириши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
маҳкамлагичлар қувур ўтказгичларнинг карнайсимон учларига яқин жойда ўрнатилиши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
маҳкамлагичлар қувур ўтказгич қисмларининг нишабини ва бир ўқдалигини таъминлаши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қувурнинг силлиқ учига ўрнатилган маҳкамлагичлар қувур ўтказгичнинг ҳисобланган ҳарорат чўзилишини таъминлаши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
диаметри 50 mm гача ва 110 mm гача бўлган, ҳалқалар ёрдамида уланган қувур ўтказгичлар учун маҳкамлагичлар орасидаги масофа қувур материалига қараб олиниши, лекин 10D дан, вертикал қувурлар учун — 20D дан ошмаслиги керак, бу ерда D — қувурнинг ташқи диаметри;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
маҳкамлагичлар бириктирувчи қисмларга ўрнатилганда қувурларнинг ҳарорат чўзилишини компенсациялаш учун масофа таъминланиши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
маҳкамлагични бириктирувчи қисмларга ўрнатиш имкони бўлмаса, бириктирувчи қисмлар қувур чўзилишини таъминлайдиган масофада хомутлар билан маҳкамланиши.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
82. Қувур ўтказгичнинг вертикал қисмларида маҳкамлагичлар карнайсимон учларнинг остида, унитаз ва трапларга улаш учун қўлланиладиган қувурларнинг устида ўрнатилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Гидротўсиқлардан чиқадиган бурилмаларда маҳкамлагичлар ўрнатилишига йўл қўйилмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
83. Қувур ўтказгичларни ётқизиш ва маҳкамлагичларни ўрнатишдан аввал санитария-техника жиҳозлар, сувни чиқарувчи воронкалар ва оқова сувларни қабул қилувчи бошқа мосламалар қурилиш конструкцияларига маҳкам ўрнатилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Металлдан бириктирувчи қисмлар юкламаларни қувурларга ўтказишни истисно қиладиган мустақил маҳкамлагичларга эга бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
84. Қувур ўтказгичларнинг фланецли уланишларини йиғишда фланецларнинг қийшайишларини бартараф этиш учун болтларни нотекис таранглаш ҳамда фланецлар орасидаги бўшлиқларни бартараф этиш учун понасимон қистирмалар ва шайбалардан фойдаланишга йўл қўйилмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
85. Полимер қувур ўтказгичлар яширин усулда ётқизилганда, жўяк (канал)ларнинг ички юзасида қаттиқ ва ўткир бўртмалар бўлмаслиги лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
86. Резьбали уланишларни йиғишда металл ва пластмасса деталлари бир ўқда жойлаштирилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Деталларнинг резьбалари сирти текис, тоза ва бурмаларсиз бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
6-боб. Ташқи сув таъминоти қувур ўтказгичларини лойиҳалаш
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
1-§. Умумий талаблар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
87. Ташқи сув таъминоти қувур ўтказгичлари учун полимер материаллардан ишлаб чиқилган босимга чидамли қувурларни танлашда иқлим шароитлари ва техник-иқтисодий баҳолаш натижалари ҳисобга олиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
88. Қувурлар ҳисоблаш йўли билан танланади ва ташқи сув таъминоти учун «C» (PN-6) ва ундан юқори турдаги қувурлардан фойдаланиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2-§. Қувурларни улаш
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
89. Полимер қувурларни улаш учун полимер бириктирувчи қисмлардан фойдаланиш лозим. Махсус металл бириктирувчи қисмлардан фойдаланишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
90. Диаметри 110 mm гача бўлган полиолефин қувурларни улаш учун пайвандлаш усулини қўллаш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ПВХ, шиша толали ва базальт пластмассалардан қувурларни профилланган резинали ҳалқалар билан зичлаштирилган карнайсимон учлар (бўғинлар)да ёки елимлаш усулида уланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
91. Полимер қувурларни арматура ва металл қувурларга улаш учун пластик бўйинбоғ (втулка)лар ва бўш металл фланец (гардиш)лардан ёки ажралмайдиган пластик-металл уланишлардан фойдаланиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
3-§. Қувур ўтказгичларни ётқизиш
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
92. Сув қувури трассаси ШНҚ 2.04.02-19 га мувофиқ, ётқизиш усулини (тупроқда, коллекторларда, ўтмайдиган каналларда, реконструкция қилинган қувурларда) ҳисобга олган ҳолда, маҳаллий шароит ва техник-иқтисодий ҳисоб-китоб натижаларидан келиб чиқиб белгиланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
93. Янги қуриладиган қувур ўтказгичларни тупроқда ётқизилишига устуворлик бериш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
94. Қувурни минимал радиусда r эгиш ҳисобига трассани буриш имкониятидан фойдаланиш лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(26)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
E0 — полимернинг чўзилишдаги эластиклик модули, МРа;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
D — қувурларнинг ташқи диаметри, mm;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
σ — чўзилишдаги қувур материали учун ҳисобий мустаҳкамлик (оқувчанлик чегараси), МРа.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
95. Қувур трассаси бурилишини зичлаштирувчи ҳалқалар билан карнайсимон учларга уланган қувурларнинг ўқларини бир-бирига нисбатан 2° гача бурчак остида оғдириш ҳисобига амалга оширишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
96. Полимер сув қувурининг минимал ётқизиш чуқурлиги қуйидагича қабул қилиниши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қувурнинг пастки сиритгача — нолга тенг ҳарорат ер қаърига кириб борадиган ҳисобий чуқурлигидан 0,5 m га кўпроқ (ШНҚ 2.04.02-19 га мувофиқ);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қувурнинг юқори сиртигача — қурилиш майдончасида тупроқнинг музлаш чуқурлигидан 0,5 m га кўпроқ.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Транспортнинг ҳаракати жадал бўлган жойларда ётқизиладиган қувурнинг юқори қисмигача минимал чуқурлик камида 1 m, транспорт ҳаракати кам бўлган жойларда эса камида 0,7 m бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
97. Транспорт воситасидан юк тушмайдиган жойларда қувур мустаҳкамлиги таъминланганда сув тармоқларининг минимал чуқурлиги камида 1,0 m бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
98. Сув тармоғининг бошқа коммуникация тармоқлари ҳамда автомобиль ва темир йўллари билан кесишмалари ШНҚ 2.04.02-19 га мувофиқ ғилоф (футляр)ларда амалга оширилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ғилофнинг кесишган иншоотдан ташқарига чиқадиган учлари узунлиги камида 1,5 m бўлиши керак. Ғилофнинг ички диаметри қувурнинг ташқи диаметридан 200 mm каттароқ бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
99. Полимер қувурли сув тармоқлари оқова сувларни чиқариб юбориш қувурлари билан (вертикаллик бўйича) 0,4 m дан кам масофада кесишганда ғилофларда лойиҳаланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ғилофнинг четидан қувурларнинг ўзаро кесишмасигача бўлган масофа ҳар бир тарафига — лойли тупроқларда камида 5 m, йирик тошли ва қумли тупроқларда эса 10 m бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
100. Пластик қувурларни бошқа материалли (пўлат, чўян, асбест-цемент ва шу кабилар) қувурлар билан уланмаларини 4 — 6 mm қалинликдаги эластик (резина) қистирмалар билан, ажраладиган бириктирувчи қисмлар (фланец) ёрдамида амалга ошириш лозим. Ерости ётқизишда бундай уланишлар қудуқларнинг ичида ўрнатилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Геологик шароитлардан келиб чиқиб, коррозиядан ҳимоялаш чораларини кўрган ҳолда (масалан, уланишни битум-резинали (совуқ) мастика билан қоплаш орқали), фланецли уланишларни тўғридан-тўғри ерга ётқизишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
101. Пластмасса қувур ўтказгичлар бино ва иншоотлар конструкциялари билан кесишиш жойларида (масалан, бино шифти, девори, пойдевори ёки қудуқ девори) пўлат ёки пластмасса ғилофлари кўзда тутилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ғилофларнинг ёнғин-техник кўрсаткичлари улар кесиб ўтадиган конструкцияларнинг оловбардошлилик ва ёнғин хавфлилиги чегаралардан паст бўлмаслиги керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ғилоф ва қувур ўтказгич орасидаги бўшлиқ сув ўтказмайдиган эластик материаллар билан тўлдирилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
102. Қувурларни тонелларда (коммуникация коллекторларида) ётқизилиши ШНҚ 2.04.02-19 га мувофиқ бажарилиши керак. Бунда, электр сим ва кабеллари полимер қувур ўтказгичлар устида ётқизилиши ва конструктив жиҳатдан ажратилган бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
103. Арматурани қудуқ, тоннель ёки каналнинг деворига ёки тубига маҳкамлаш анкер болтлари ва хомутлар ёрдамида ёки бетонлаш йўли билан амалга оширилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
4-§. Қувур ўтказгичларнинг мустаҳкамлигини ҳисоблаш
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
104. Қувур ўтказгичларнинг мустаҳкамлиги мазкур ШНҚнинг 7-иловаси бўйича ҳисобланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
5-§. Қувур ўтказгичларнинг гидравликасини ҳисоблаш
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
105. Ташқи сув таъминоти қувур ўтказгичларнинг гидравликаси ушбу ШНҚнинг 4-боби 5-параграфида келтирилган усулдан фойдаланиб ҳисобланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
6-§. Қувурларнинг ҳарорат чўзилишини компенсациялаш
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
106. Ер остида ётқизиладиган, зичлаштирувчи ҳалқалар билан карнайсимон учларга уланадиган совуқ сув қувурларида ҳарорат чўзилишлари карнайсимон учлари ёрдамида компенсациялашни таъминлаш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
107. Тупроқнинг қувурни сиқиб қолиш хусусиятини инобатга олиб, пайвандланган ёки бошқа ажралмайдиган уланишлари бўлган, ер остига ётқизиладиган сув қувурларда махсус компенсация чораларини амалга ошириш талаб қилинмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
108. Сув қувурлари каналларда ётқизилганда ушбу ШНҚнинг 4-боби 7-параграфига мувофиқ қувур чўзилишини компенсациялаш бўйича ҳисоблар амалга оширилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
109. Каналларга ёки тоннелларга, шунингдек ер юзасига ёки ер устидаги таянчларга ётқизиладиган, ажралмайдиган уланишга эга қувурлар учун чизиқли чўзилиш компенсацияси ушбу ШНҚнинг 4-боби 7-параграфида назарда тутилган маҳкамлагичлар ва махсус компенсацияловчи элементларни жойлаштириш ёрдамида амалга оширилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
110. Ажралмайдиган уланишлари бўлган полимер қувурлар горизонтал ҳолатда ётқизилганда, шунингдек уларни канал ёки тоннелларда ётқизилганда таянчлар орасидаги масофалар мазкур ШНҚнинг 5-иловасида келтирилган 11-жадвалига мувофиқ олиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Қувурларнинг резинали ҳалқалар билан зичлаштирилган карнайсимон учларга уланган бўғинлар таянчларда жойлашган бўлса, маҳкамлагичлар орасидаги масофалар мазкур ШНҚнинг 5-иловасида келтирилган 12-жадвали бўйича, уланган бўғинлар таянчлар орасида жойлашганда эса ушбу жадвалда келтирилган масофалар 30 фоизга камайтириб олиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Е, ЎЕ ва Ў турдаги ПВХ қувурлар учун таянчлар орасидаги масофалар мос равишда ЎЕ, Ў ва О турдаги ПВП ва ПП қувурлари билан бир хил қабул қилиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
111. Полимер қувурларни ажралмайдиган уланишлар билан вертикал ҳолатда ётқизишда маҳкамлагичлар орасидаги масофалар мазкур ШНҚнинг 5-иловасидаги 5.2-жадвалига мувофиқ олиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
7-боб. Ташқи оқова сувларни чиқариб юбориш, ёғин сувларини оқизиш ва дренаж қувурларини лойиҳалаш
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
1-§. Умумий талаблар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
112. Ташқи оқова сувларни чиқариб юбориш, ёғин сувларини оқизиш ва дренаж қувурлари ШНҚ 2.04.03-24 га мувофиқ лойиҳалаштирилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
113. Ташқи оқова сувларни чиқариб юбориш, ёғин сувларини оқизиш ва дренажлар учун қувурларни танлашда оқова сувларининг таркиби ва ишчи ҳарорати, шунингдек гидравлик ва мустаҳкамлик бўйича ҳисоб-китоблар инобатга олиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
114. Ўзиоқар оқова сувларни чиқариб юбориш тармоқларида ушбу мақсадлар учун махсус мўлжалланган қувурлардан фойдаланиш лозим. Босимли қувурлар ҳисоб-китоблар билан асосланган ҳолда қўлланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2-§. Қувурларнинг таснифи
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
115. Босимсиз оқова сувларни чиқариб юбориш тармоқлар учун силлиқ қувурлар ташқи диаметр бўйича унификацияланади, бундан шиша ва базальт толали пластмасса қувурлар мустасно.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Қувурлар уларнинг қобиғи ҳалқаси қаттиқлигига қараб «қаттиқ бўлмаган», «ярим қаттиқ» ва «қаттиқ» синфларига бўлинади. Қувурларнинг синфлари ушбу ШНҚнинг 2-иловасида келтирилган.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
3-§. Қувурларнинг уланиши
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
116. Ўзиоқар оқова сувларни чиқариб юбориш қувур ўтказгичларида ҳам ажраладиган, ҳам ажралмайдиган уланишларни кўзда тутиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
117. Ажраладиган уланишлар сифатида турли хилдаги профилланган ҳалқалар билан зичлаштирилган карнайсимон учлар (бўғинлар)дан фойдаланиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
118. Қувурларни улаш усуллари ушбу ШНҚнинг 4-бобидаги 3-параграфига асосан қабул қилиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
119. Босимли оқова сувларни чиқариб юбориш қувур ўтказичларида асосан ажралмайдиган уланишлардан (бир-бирига ёпиштириш ёки пайвандлаш) фойдаланиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
120. Босимли оқова сувларни чиқариб юбориш қувур ўтказичларида ажраладиган уланишлар (фланец, муфта ва шу каби), қоида тариқасида қувурларни ускуна ва жиҳозларга улаш жойларида ишлатилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
4-§. Қувур ўтказгичларни ётқизиш
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
121. Ташқи оқова сувларни чиқариб юбориш трассалари ШНҚ 2.04.03-24 ни ҳисобга олган ҳолда танланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
122. Ўзиоқар оқова сувларни чиқариб юбориш қувур ўтказгичлари фақат тўғри чизиқли ва текис ётқизилиши керак. Қувур ўтказгичларнинг диаметри ва йўналиши фақат қудуқларда ўзгартирилишига йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Босимли оқова сувларни чиқариб юбориш тизимлари ушбу ШНҚнинг 4-бобига мувофиқ лойиҳаланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
123. Ташқи юкларнинг таъсири остида бўлган полимер қувурлар учун тупроқ қаршилигини инобатга олган ҳолда қувурлар кесимининг деформацияси (диаметрнинг вертикал қисқариши) ҳисоблаб чиқилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
124. Оқова сувларни чиқариб юбориш тармоқларини ётқизишда полимер қувурларни максимал ётқизиш чуқурлиги ШНҚ 2.04.03-24 га мувофиқ, «Ў» ва «О» турдаги қувурлардан қуриладиган сув таъминоти тармоқлари учун эса ШНҚ 2.04.02-24 га мувофиқ бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Қувурларни каттароқ чуқурликда ёки бошқа турдаги қувурларни ётқизиш зарур бўлганда уларни мустаҳкамликка ҳисоблаш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
5-§. Қувур ўтказгич мустаҳкамлигини ҳисоблаш
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
125. Ўзиоқар қувур ўтказгичлар мустаҳкамлиги мазкур ШНҚнинг 7-иловасига мувофиқ ҳисобланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
6-§. Қувур ўтказгичларнинг гидравликасини ҳисоблаш
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
126. Ер остида ётқизиладиган ўзиоқар оқова сувларни чиқариб юбориш қувур ўтказгичлари гидравликаси ушбу ШНҚнинг 4-бобидаги 5-параграфида келтирилган формулалар бўйича ҳисобланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
7-§. Қувурларнинг ҳарорат чўзилишини компенсациялаш
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
127. Босимли оқова сувларни чиқариб юбориш тармоқларида қувурларнинг ҳарорат чўзилишини компенсациялаш зарурати, тупроқнинг қувурни сиқиб қолиш хусусиятини ҳисобга олган ҳолда, ушбу ШНҚнинг 4-бобидаги 7-параграфга мувофиқ ҳисоблаш йўли билан белгиланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Қувур ўтказгич тупроқ билан сиқиб қолинганда қувур ўтказгичнинг чўзилиши камаяди. Бундай камайиш Δlум миқдори қуйидаги формула билан аниқланиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
, (27)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
fт — тажриба усулида аниқланадиган материалнинг тупроқ билан ишқаланиш коэффициенти, бундай маълумотлар бўлмаганда бу коэффициент 0,4 га тенг деб олинади;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
γ — тупроқнинг ҳажмий оғирлиги, Н/m3;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Н — қувур ўтказгични ётқизиш чуқурлиги, m;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
L — қувур ўтказгич узунлиги, m;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Есж — деформация йўналишида материалнинг эластиклик модули, Ра;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
s — қувур ўтказгич девори қалинлиги, m;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Kу — тупроқнинг зичланиш коэффициенти, траншеяни тўлдиришда зичланиш даражаси 0,95 бўлганда – 1, назоратсиз зичланиш даражасида — 0,5 деб олинади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
128. Ўзиоқар оқова сувларини чиқариб юбориш учун ишлатиладиган қувур ўтказгичларда ҳарорат ўзгариши натижасида юзага келадиган деформациялар (шакл ўзгариши) қуйидаги усуллар ёрдамида компенсация қилиниши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ҳалқалар билан зичлаштирилган карнайсимон учлари (бўғинлари);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қисман оқова сувларни чиқариб юбориш қудуқларида, қудуқ деворлари орқали ўтиш жойларини ташкил этиш ва тарнови (лотоги)ни тўлдириш (зичлаштириш) орқали.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
8-§. Оқова сувларни чиқариб юбориш тизимлари учун қудуқлар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
129. Ёғин сувларини оқизиш тизимлари учун оқова сувларни чиқариб юбориш, дренаж ва сувларни қабул қилиш қудуқларидан фойдаланишга йўл қўйилади (масалан, полимер материалдан (ПЭ, ПВХ ва шу кабилар), комбинацияланган (темир-бетон элементлар билан бирлашган полимер материалдан ишлаб чиқарилган элементлар), темир-бетонли ва ғиштли).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Қудуқларнинг ўлчамлари ШНҚ 2.04.03-24 га мувофиқ олиниши лозим. Бунда, ўлчамлар ГОСТ 8020-2016 ҳамда Oʻz DSt EN 13598-2:2020 га мос бўлиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
130. Полимер материалдан қудуқлар темир-бетондан ҳимоялаш плитаси (ГОСТ 8020-2016) ва металл ёки композит пластмассалардан люк элементлари (ГОСТ 3634-2019, Oʻz DSt ISO 13272:2019) билан биргаликда ишлатилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
131. Полимер материалдан қудуқларнинг таг плиталари полимер материалдан тарнов (лоток)лар ва қувур ўтказгичларни улаш учун учи чиқиб турадиган қувурларга эга бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
8-боб. Қувур ўтказгичларни монтаж қилиш
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
1-§. Умумий талаблар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
132. Полимер қувур ўтказгичларни қуришда қурилиш сифати қуйидагилар орқали таъминлаши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қувурлар, бириктирувчи қисмлар ва арматураларни техник кўрикдан ўтказиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қўлланиладиган пайвандлаш қурилмалари ва асбоб-ускуналарни техник кўрикдан ўтказиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
йиғиш сифати ва пайвандлаш режимларини тизимли операцион назоратини амалга ошириш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
пайвандланган бўғинларнинг сифатини визуал назорат қилиш ва уларнинг геометрик параметрларини текшириш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
пайвандланган ва бошқа бирикмаларни механик синовдан ўтказиш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
133. Қувур ўтказгичларни қуриш жараёнларини (операцион) текшириш қуйидагиларни ўз ичига олиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
пайвандлаш ишларининг тўғри тайёрланишини, қувурлар ва фасонли бириктирувчи қисмларнинг сиртларини ифлосланишдан, намликдан ва бошқалардан тозаланганлигини кўрикдан ўтказиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
пайвандлаш технологиясини назорат қилиш (қиздиргич ҳарорати, қисмларни қиздириш давомийлиги ва шу кабилар).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
134. Пайвандланган ва бирикиш бўғинларининг сифатини назорат қилиш, қувурларнинг техник кўрикдан ўтказиш ушбу бобнинг 2-параграфига мувофиқ амалга оширилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2-§. Қувурлар, бириктирувчи қисмлар ва арматураларни техник кўрикдан ўтказиш
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
135. Техник кўрикдан ўтказишда қуйидаги амаллар бажарилиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қадоқлашнинг яхлитлигини текшириш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қувурлар ва бириктирувчи қисмларнинг тамғаларини техник ҳужжатларга мувофиқлигини текшириш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қувурлар ва бириктирувчи қисмлар сиртини, шунингдек бириктирувчи қисмларнинг ички сиртини кўздан кечириш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қувурларнинг ташқи ва ички диаметрларини ҳамда девор қалинлигини ўлчаш ва лойиҳа ҳужжатларида берилган ўлчамлар билан таққослаш. Ўлчовлар камида иккита ўзаро перпендикуляр диаметрлар бўйлаб амалга оширилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
136. Ўлчов натижалари қувурлар ва бириктирувчи қисмлари учун техник ҳужжатларда кўрсатилган ўлчамларга мос бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Қувурлар ва бириктирувчи қисмлари учларининг рухсат этилган оғишлардан юқори овалликка эга бўлишига йўл қўйилмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
137. Технологик нуқсонлар, стандартлар ва техник шартларда белгиланганидан юқори оғишларга эга бўлган қувурларни ва бириктирувчи қисмларни монтаж қилиш учун фойдаланишга йўл қўйилмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
3-§. Полимер қувурларни пайвандлаш ва ёпиштириш
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
138. Полимер қувурларни ва бириктирувчи қисмларни пайвандлаш ишлари контактли қиздириш ускуналари (учма-уч, карнайсимон учлар билан) ёки қиздириш элементи ичига ўрнатиб кетилган бириктирувчи қисмлар ёрдамида амалга оширилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
139. Ташқи диаметри 50 mm дан ва девор қалинлиги 4 mm дан ортиқ бўлган қувурлар ва бириктирувчи қисмларнинг ўзаро уланишлари пайвандлаш йўли билан (ушбу ШНҚнинг 6-расми), ташқи диаметри 110 mm гача бўлган ва ҳар қандай девор қалинлигига эга бўлган қувурлар эса карнайсимон учларда пайвандланиши лозим (ушбу ШНҚнинг 7-ва 8-расмлари).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Пайвандлашда қувурлар ва бириктирувчи қисмлар етказиб берилган партияларига қараб саралаб олиниши керак. Бир хил бўлмаган полимер қувурлар ва бириктирувчи қисмларни ўзаро пайвандлашга йўл қўйилмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Қувурларни учма-уч пайвандлашда уларнинг қирралари бўйича силжиганлигининг максимал қиймати қувур девори қалинлигининг 10 фоизидан ошмаслиги керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бириктирувчи қисмнинг карнайсимон учининг ички диаметри пайвандланадиган қувурнинг ташқи диаметрига нисбатан камроқ бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
а пайвандлаш ускунасининг қисқичларида пайвандланадиган қувурларнинг учларини марказлаштириш ва маҳкамлаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
б қувур учларига механик ишлов бериш (1);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
в оралиқ масофаси бўйича учларнинг бир-бирига мослигини ва тўғрилигини текшириш (c);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
г қиздирилган асбоб билан пайвандланадиган сиртларни қиздириш ва эритиш (2);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
д пайванд чоки ҳосил бўлгунга қадар бўғинни жипслаштириш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
6-расм. Қувурларни йиғиш ва контактли қиздиргич ёрдамида учма-уч пайвандлаш жараёнининг кетма-кетлиги.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
I қувур ва қисмларни пайвандлашга тайёрлаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
II қувур ва қисмларни қиздириш ва совутиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
III қувур ва қисмларни улаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
1 бириктирувчи қисмнинг карнайсимон учи;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2 қувурнинг учи;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
3 чекловчи қисқич (хомут);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
4 қиздирувчи ускуна;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
5 пайванд чоки;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
6 материал эритилган жойи.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
7-расм. Қувурларни контактли пайвандлаш жараёнининг кетма-кетлиги.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
140. Қувур ва бириктирувчи қисмлар учма-уч пайвандланганда уларни бевосита қиздиришдан олдин пайвандланадиган сиртлар ифлосликлардан ва оксидланган қопламдан механик ишлов бериш орқали тозаланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Учларига механик ишлов берилгандан сўнг, марказлаштириш мосламаси ёрдамида уланадиган қувурлар учма-уч келтирилиши, уларнинг орасидаги масофа (зазор), диаметри 110 mm гача бўлган қувурлар учун 0,5 mm дан, ундан каттароқ диаметрли қувурлар учун эса 0,7 mm дан ортиқ бўлмаслиги керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Карнайсимон учида пайвандланадиган қувурнинг учи қиррасида, қувур девори қалинлигининг 1/3 қисмига тенг 45⁰ ли бурчак остида ташқи фаскага эга бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
141. Монтаж шароитида қувурларни учма-уч пайвандлаш ишларини, асосий пайвандлаш жараёнлари автоматлаштирилган ва технологик жараёнларни рўйхатга олувчи компьютер назоратини таъминлайдиган пайвандлаш мосламалари ёрдамида амалга ошириш лозим (мазкур ШНҚнинг 8-расми).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Қувурларни пайвандлашда эриган материалнинг ёпишиб қолмаслиги учун қиздиргични иссиқликка чидамли адгезияга қарши қоплама билан қоплаш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

 

1. Керакли узунликни кесиш учун ўлчаш.

 

2. Қувурни кесиш.

 

3. Пайвандлаш ускунасини қиздириш.

 

4. Труба ва фитингни пайвандлаш ускунасининг учига киргизиб қиздириш.

 

5. Қиздирилган фитингни трубанинг учига киргизиш.

 

6. Улаш ва уланишни совутиш вақтига риоя этиш лозим.

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
8-расм. Қувурларни контактли пайвандлаш жараёнининг кетма-кетлиги.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
142. Пайвандлаш машиналари ва монтаж қилиш мосламалари ёрдамида контактли пайвандлашда қуйидагилар бажарилиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
сиқувчи ва марказлаштирувчи мосламада қувурларни ўрнатиш ва текислаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қувурларнинг қирралари механик усулда кесиш ва учларини ёғсизлантириш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
пайвандланадиган юзаларни иситиш ва босим остида эритиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
пайвандловчи қиздиргични чиқариб олиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қувурнинг пайвандланадиган қиздирилган сиртларни босим остида бириктириш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
пайванд чокини босим остида совутиш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
143. Учма-уч пайвандлаш жараёнининг асосий текшириладиган параметрларига қуйидагилар киради:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қиздиргичнинг ишчи юзалари ҳарорати;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қиздириш давомийлиги;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
эритиш чуқурлиги;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
эритиш ва бириктириш пайтидаги босимнинг катталиги.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Пайвандлашдан кейин ички ва ташқи бурма (валик)ларнинг баландлиги (h) қувурнинг девори қалинлиги (s) 5 mm гача бўлганда 2 — 2,5 m дан, девор қалинлиги 6 — 20 mm бўлганда 3 — 5 mm дан ошмаслиги керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
144. Карнайсимон учларда контактли пайвандлаш усули қуйидаги амалларни ўз ичига олиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қувур учидан бириктирувчи қисмнинг карнайсимон учининг чуқурлигига тенг масофага 2 mm қўшиб белгини чизиб қўйиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бириктирувчи қисмнинг карнайсимон учини қиздирувчи элемент учига ўрнатиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қувурнинг силлиқ учини қиздирувчи элемент гильзасига ўрнатиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
пайвандланадиган қисмларни белгиланган вақт давомида қиздириш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
пайвандланадиган қисмларни қиздирувчи элементдан бир вақтнинг ўзида чиқариб олиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
эритилган қисмларни бир-бирига белгигача улаш (ўрнатиш) ва қотиб қолгунга қадар ушлаб туриш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Пайвандлаш давомида қисмлар бирлаштирилгандан кейин уларни бир-бирига нисбатан айлантириш (буриш)га йўл қўйилмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ҳар бир пайвандлашдан кейин ишчи сиртларни ёпишиб қолган материаллардан тозалаш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Пайвандланган буюмларни қисман қотиб қолгунга қадар ушлаб туриш вақти қўлланаётган материалга боғлиқдир.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Пайвандланган бўғинлар пайвандлаш асбоби ёки ўрнатиш мосламасининг марказлаштирувчи қисқичларида, уланиш бўғинини совутиш пайтида, диаметрал қарама-қарши нуқталарда, ташқи бурма (валик)нинг иссиқ эритмасида, пайвандлаш жараёни тугагандан сўнг дарҳол тамғаланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Уланиш бўғинлари ГОСТ 2930-62 (ёки ISO 10012:2003)га мувофиқ тамғаланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
145. Электр қиздириш элементлари ўрнатиб кетилган бириктирувчи қисмлар ёрдамида пайвандлаш усули ҳар қандай девор қалинлиги билан, диаметри 20 — 500 mm бўлган пластик қувурларни улаш учун, шунингдек қувур ўтказгичларга эгарсимон бурилмаларни пайвандлаш учун қўлланилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Қиздириш элементлари ўрнатиб кетилган муфталар ёрдамида қуйидаги ҳолатларда пайвандлаш лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
узун ўлчамли қувурларни улашда;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
девор қалинлиги 5 mm дан кам бўлган қувурларни улашда;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
тор шароитда қувурларни таъмирлашда.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Қиздириш элементлари ўрнатиб кетилган бириктирувчи қисмлардан фойдаланган ҳолда қувур ўтказгичларни пайвандлаш усули, атроф-муҳит ҳарорати минус 5℃ дан паст ва +35℃ дан юқори бўлмаганда қўлланилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Пайвандлаш ишларини ҳаво ҳароратининг бошқа даражаларида амалга оширишда, ишлар пайвандлаш жойи иситиладиган чодир (палатка)ларда амалга оширилиши лозим. Пайвандлаш жойи намлик, қум, чанг ва бошқалардан ҳимояланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
146. Қиздириш элементлари ўрнатиб кетилган муфталар ёрдамида қувурларни улаш технологик жараёни қуйидагиларни ўз ичига олиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қувур учларини тайёрлаш — ифлосланишдан тозалаш, ўлчов белгиларини қўйиш, пайвандланадиган сиртларга механик ишлов бериш ва уларни ёғсизлантириш. Қувур учининг тозаланадиган қисми узунлиги пайвандлаш учун қўлланадиган муфта узунлигидан камида 1,5 баравар кўп бўлиши керак;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
уланишни йиғиш — муфтани бир вақтнинг ўзида жойлаштириш билан марказлаштирувчи қурилма қисқичларида пайвандланадиган қувурларнинг учларини ўрнатиш ва маҳкамлаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
пайвандлаш ускунасига уланиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
пайвандлаш — пайвандлаш жараёни дастурини ўрнатиш, уланиш бўғинини қиздириш ва совутиш (мазкур ШНҚнинг 9-расми).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Механик ишловдан олдин, ишлов бериладиган жойни белгилаш учун муфтанинг 1/2 узунлигида пайвандланадиган қувурларнинг учларига муфтани ўтириш чуқурлигини белгилаб олиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Қувурнинг учига механик ишлов берилганда қувурнинг белгиланган учи юзасидан 0,1 — 0,2 mm қалинликда материал қатлами ва сиртидаги бурмалар олиб ташланиши керак. Қувур ва карнайсимон қисмнинг ўзаро пайвандланадиган сиртлари орасидаги бўшлиқ 0,3 mm дан ошмаслиги керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Механик ишловдан кейин қувурларнинг пайвандланадиган сиртлари ва муфталар ушбу мақсадлар учун махсус тавсия этилган аралашмалар билан яхшилаб артиб ёғсизлантирилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ишлаб чиқарувчи томонидан индивидуал герметик қадоқларда етказиб бериладиган, бевосита йиғилишдан олдин очиладиган, қиздириш элементлари ўрнатиб кетилган муфталарни ёғсизлантириш талаб этилмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
147. Қувурлар учларининг перпендикулярлиги учун йўл қўйиладиган қиймати ва улар орасидаги максимал оралиқ масофа ушбу ШНҚнинг 4 ва 5-жадвалларига асосан қабул қилиниши керак (мазкур ШНҚнинг 10-расм).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
148. Уланмаларни йиғиш жараёнида қуйидагилар бажарилиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
биринчи қувурнинг учига муфта ва қувурнинг учлари бир-бирига тақалгунига қадар муфтани киргизиш, қувур учини монтаж қилиш мосламасининг қисқичига маҳкамлаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
иккинчи қувурнинг учини биринчи қувурнинг учига тақаб ўрнатиш ва уни монтаж қилиш мосламасининг қисқичига маҳкамлаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
муфтани иккинчи қувурнинг учига, муфтанинг 1/2 узунлигига, мосламасининг қисқичига тақаб ёки қувурдаги белгида тўхтагунча киргизиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
пайвандлаш ускунасидан ток ўтказувчи симларни муфтанинг клеммаларига улаш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ўрнатиб кетилган қиздириш элементларига (симли электр ғалтакларга) шикаст етказмаслик учун қувурни муфтанинг ичига эҳтиёткорлик билан, катта кучланиш бермасдан, қийшайтирмасдан ва бурамасдан киритиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Йиғилган қувурлар эгилмасдан ва осилмасдан текис ётқизилиши, муфтанинг ток ўтказувчи клеммаси хизмат кўсатиш учун қулай жойлаштирилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Пайвандлаш режими параметрлари қўлланиладиган муфталарнинг материалига ва пайвандлаш ускуналарининг турига қараб белгиланиши керак. Мослама ёқилгандан сўнг пайвандлаш жараёни автоматик равишда амалга оширилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Пайвандланган бўғин қиздириш тугагандан сўнг, камида 20 min давомида совутилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
а уланиш учун элементларни тайёрлаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
б, c, г уланишни йиғиш босқичлари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
д пайвандлаш учун йиғилган уланиш бўғини;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
1 қувур; 2 муфтани ўтириш чуқурлиги ва қувур сиртига ишлов бериш жойи белгиси; 3 муфта; 4 ўрнатиб кетилган қиздиргич; 5 электр ўтказгич клеммалар (қисгичлар); 6 позиционер; 7 ўтказгичли кабельни пайвандлаш машинаси.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
9-расм. Қиздириш элементлари ўрнатиб кетилган муфталар ёрдамида
қувурларни пайвандлаш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
а қувур кесимининг йўл қўйилган максимал қиялиги;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
е муфтадаги икки қувурнинг учлари орасидаги максимал оралиқ.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
10-расм. Қувурларни учма-уч улашда оралиқни ўрнатиш
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

4-жадвал

Қувур кесимининг йўл қўйилган максимал қиялиги

mm да

Ташқи диаметри

20

32

40

63

90

110

125

160

200

а

2

2

2

3

4

5

6

7

8

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

5-жадвал

Икки қувурнинг учлари орасидаги максимал йўл қўйилган оралиқ

mm да

Ташқи диаметри

20

32

40

63

90

110

125

160

200

е

*

*

*

7

9

11

13

16

20

* Диаметри 20, 32, 40 mm бўлган муфталарнинг ички бўшлиғида пайвандланаётган қувурларнинг учлари тиралиб туриши учун технологик ўрталик бўртмаси кўзда тутилган.

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
149. Эгарсимон бурмаларини қувурларга пайвандлаш ишлари қуйидаги кетма-кетликда (мазкур ШНҚнинг 11-расми) бажарилиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бурилмани қувурга пайвандлаш жойини белгилаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бурилмани пайвандлаш жойида қувурнинг сиртини тозалаш ва ёғсизлантириш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бурилмани қувурга ўрнатиш ва механик қисқич ёрдамида маҳкамлаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
пайвандлаш симларини ток ўтказгич клеммаларига улаш ва пайвандлашни амалга ошириш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ишлаб чиқарувчи томонидан индивидуал герметик қадоқларда етказиб бериладиган, бевосита йиғилиши олдидан очиладиган, бурилманинг пайвандланадиган юзасини ёғсизлантириш талаб этилмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Совутилгандан сўнг, қувур ва бурилманинг ички бўшлиқларини бир-бирига улаш учун, пайвандланган бурилманинг чиқиш қувури (патрубкаси) орқали қувур девори бурғиланади (фрезаланади).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
а — ўрнатиб кетилган қиздиргичи бўлган эгарсимон бурилма;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
б — ўрнатиб кетилган қиздиргичи бўлган, кесилган муфтали бурилма;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
1 — қувур; 2 — бурилмаларни ўрнатиш ва қувур юзасига механик ишлов бериш учун белги;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
3 — бурилма (отвод); 4 — ўрнатиб кетилган қиздиргич; 5 — ярим қисқич (хомут); 6 — маҳкамлаш винти;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
F — йиғиш ва пайвандлашда бурилмадаги сиқиш кучи.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
11-расм. Ўрнатиб кетилган қиздиргичи бўлган эгарсимон бурилмани қувур билан пайвандлаш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
150. Қиздириш элементлари ўрнатиб кетилган муфталар ва бурилмалар ёрдамида пайвандланган бўғинларнинг сифатини баҳолаш учун муфталар ялпайтирилишга, эгарсимон бурилмалар эса юлиб олинишга синовдан ўтказилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
151. Пайвандланмайдиган полимер материалдан, шу жумладан шиша толали ва базальт толали пластмассадан қувурлар бир-бирига ёпиштирилиши ва фасонли қисмлар билан бир-бирининг устига чиқариб уланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
152. Елимланадиган сиртлар махсус механик ишловдан ўтиши, ёғсизланиши ва елим билан қопланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Елимнинг таркиби ёки унинг маркаси қувурнинг материалига мос келиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
153. Ёпиштирилган уланишларнинг шакллари ва ўлчамлари қўлланиладиган қувурлар, хизмат қилиш муддати ва монтаж қилиш технологиясини ҳисобга олган ҳолда амалга оширилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
4-§. Қувурларни металл бириктирувчи қисмлар ёрдамида улаш
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
154. Пайвандлаш ёки ёпиштириш йўли билан улаш мумкин бўлмаганда полимер қувурларни бир-бирига ва бириктирувчи қисмларга сиқувчи ҳалқалари бўлган резьбали металл бириктирувчи қисмлар, муфталар ёки устига қопланган (накидная гайка, американка) (ушбу ШНҚнинг 12-расми) гайкалар ёрдамида бирлаштирилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
155. Қувурларни металл бириктирувчи қисмлар ёрдамида уланишлар ишлаб чиқарувчиларнинг йўриқномаларига мувофиқ бажарилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
12-расм. Устига қопланган гайкалар (накидная гайка, американка) турларининг мисоллари.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
5-§. Биноларнинг ички сув таъминоти тармоқларини монтаж қилиш
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
156. Биноларнинг ички сув таъминоти тизимлари ишларни бажариш лойиҳаси ва технологик хариталарга мувофиқ монтаж қилиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
157. Ички сув таъминоти тармоқлари йириклаштирилган узел ва блоклардан фойдаланиб монтаж қилиниши керак. Ички қувур ўтказгич тизимларининг монтаж учун тайёр бўлган узелларини жойида монтаж қилишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
158. Монтаж бошланишидан олдин қурилишнинг максимал тайёргарлиги таъминланиши (барча маҳкамлагичлар ҳамда шифт ва деворлардаги ғилоф (гильза)лар ўрнатилган, деворлар сувалган бўлиши ва шу кабилар), шунингдек барча электр газ-пайвандлаш ишлари тугалланган бўлиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
159. Қувур ўтказгичлардаги уланишлар маҳкамлаш жойларидан камида 50 mm масофада бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
160. Пластмасса қувурларга эга санитария-техника кабиналари ва блоклари тамғалаш ёрлиқлари ёки тамғалаш белгиларга эга бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
161. Душ кабиналари ишчи ҳолатда сақланиши ва текисланган майдончада, ёғоч тагликларда ўрнатилган бўлиши лозим. Бунда, пластмасса қувурларининг чиқиб турган қисмлари кабина ўрнатилган асоснинг юзасидан камида 2 cm масофада бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
162. Қувур ўтказгичларни монтаж қилишда қуйидагиларга эътибор бериш лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
маҳкамлагичлар орасидаги масофага;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
полимер қувурлар ҳамда иситиш ва иссиқ сув таъминоти қувурлари орасидаги масофа лойиҳада кўрсатилган масофаларга мос бўлишига;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қувурларнинг таянчларга маҳкам ўрнатилишига;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
уланиш технологиясига риоя этилишига.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
163. Резьбали уланишларни йиғишда юмшоқ эластик резина қистирмалардан фойдаланиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Резьбали уланишлар уларнинг қисмларига механик шикаст етказмаслик учун қўлда ёки созланадиган моментли калитлари ёрдамида амалга оширилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
164. Қоплама гайкалар махсус калитлар билан тортилиши керак. Газ калитларини ишлатишга йўл қўйилмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
165. Қувур ўтказгичга зиён етказилмаганлигига ишонч ҳосил қилиш учун жўяк ёки каналлар қувур ўтказгични ишчи босимда гидравлик синовдан ўтказгандан сўнг ёпилиши (сувалиши) лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
166. Металл қисмлардан ечиб олинган пластмассали қоплама гайкалардан монтаж ёки таъмирлаш ишларида қайта фойдаланишга йўл қўйилмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
6-§. Биноларнинг ички оқова сувларни чиқариб юбориш ва ёғин сувларини оқизиш қувурларини монтаж қилиш
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
167. Биноларнинг ички оқова сувларни чиқариб юбориш ва ёғин сувларини оқизиш қувурлари ишларни бажариш лойиҳалари ва технологик хариталарга мувофиқ монтаж қилиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Қувур ўтказгичлар монтажи алоҳида қувурлар ҳамда жойида ўрнатиладиган бириктирувчи қисмлар ёрдамида ҳам, йириклаштирилган узеллар, жумладан санитария-техник кабиналарига ўрнатилган тик қувурларни ораёпма плиталарига ўрнатиб кетилган киритиш жойларига улаш йўли билан ҳам амалга оширилишига йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Қувур ўтказгичларнинг вертикал ҳолатидаги монтажи «пастдан юқорига» схема бўйича амалга оширилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
168. Ҳалқалар билан зичланадиган карнайсимон учларга уланишларни йиғишда қуйидаги амаллар бажарилиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қисм ва қувурни силлиқ учининг ташқи сиртини ҳамда карнайсимон учининг ички сиртини ифлосланишдан тозалаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
зичлаштирувчи ҳалқани ифлосланишдан ва ёғлардан тозалаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
зичлаштирувчи ҳалқани карнайсимон учидаги новчага жойлаштириш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қувурнинг силлиқ учини ёки бириктирувчи қисмни ва зичлаштирувчи ҳалқани совун эритмаси, глицерин ёки уларнинг аралашмаси билан мойлаш (мойлаш учун солидол ёки шунга ўхшаш бошқа мойлаш маҳсулотларидан фойдаланишга йўл қўйилмайди);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қувурнинг силлиқ учини бириктирувчи қисмнинг карнайсимон учига белгиланган чуқурликка киргизиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
йиғилган қисмларни бир-бирига нисбатан 45°гача бурчак остида буриш орқали йиғиш сифатини текшириш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қисмларни қўлда ўрнатиш ҳолатига қайтиш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
169. Диаметри 110 mm гача бўлган ПВХ қувурларни карнайсимон бўғинларга йиғиш ишлари қўлда бажарилиши лозим. Каттароқ диаметрли қувурлар учун таранглаштирувчи монтаж мосламаларидан фойдаланиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
170. Тик қувурлар ва бурилма қувур ўтказгичларда ўрнатиладиган таянч қисқич (хомут)ларни уларнинг лойиҳавий ҳолатда ўрнатилган санитария-техника жиҳозларига уланганидан сўнг маҳкамлаш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
7-§. Ер остига ётқизиладиган полимер қувурлардан сув таъминоти ва оқова сувларни чиқариб юбориш тармоқларини монтаж қилиш
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
171. Сув таъминоти ва оқова сувларни чиқариб юбориш тармоқларини ётқизиш ишлари ШНҚ 3.01.01-22 га мувофиқ бажарилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Полимер қувур ўтказгичларда уланишлар сони минимал бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
172. Траншеянинг туби бўйлаб кенглиги қувур ўтказгичнинг ташқи диаметридан камида 40 cm га каттароқ бўлиши керак. Зич ва қаттиқ тупроқларда қувурларни ётқизишдан олдин траншеянинг тубида 10 cm дан кам бўлмаган қалинликда қум тўшамасини бажариш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Узун ўлчамли қувурларни ётқизишда ва траншеяларни тор тутқичли занжирли экскаватор билан қазишда траншея кенглигини камайтиришга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
173. Полимер оқова сувларни чиқариб юбориш қувур ўтказгичларни ётқизишдан олдин траншея тубини нишабга қараб режалаштириб текислаш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Траншеяга ётқизилган қувур ўтказгич ўз ўқи бўйлаб (вертикал) текисланиши, сиқилиши, тупроқ билан тўлдирилиши ва зичлаштирилиб маҳкамланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Қувур ўтказгичлар ва уларнинг элементлари режалаштирилиб текисланган юзага ётқизилиши, юзада шиша бўлаклари, ўткир тошлар, чақиқтошлар ва шу кабилар бўлмаслиги керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
174. Карнайсимон учларга уланадиган қувурлар монтажини траншеянинг тубида, ажралмайдиган уланишларни эса траншеянинг четида амалга оширилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
175. Ётқизишдан олдин полимер қувурлар ёриқликлар, кесик жойлар, чизилишлар ва бошқа механик шикастланишлар мавжудлигини аниқлаш учун пухта текширилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Нуқсонлари аниқланган қувурлар монтаж қилиш жараёнидан олиб ташланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Оқова сувларни чиқариб юбориш тармоқларини ётқизишда пластмасса қувурларнинг ҳалқалиги қувур диаметрининг 0,02 нисбатидан ошмаслиги керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
176. Траншея бўйлаб ётқизилган қувурлар сони бир сменадаги ишлари самарадорлигидан келиб чиқиб аниқланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Қиш даврида, ҳаво ҳарорати 0℃ дан паст бўлганда, қувурлар траншеяда монтаж қилиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Полимер қувурлар (шу жумладан резина ҳалқалар ёрдамида уланишлар) ҳаво ҳарорати минус 10℃ дан паст бўлмаган пайтда монтаж қилиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
177. Полимер қувурлар бошқа тармоқлар билан бир вақтнинг ўзида тупроқда, тоннельда ёки каналларда ётқизиладиган иссиқлик таъминоти ва иссиқ сув таъминоти учун пўлат қувурлари ҳамда электр кабеллари тўлиқ монтаж қилиниб, изоляция ишлари тугатилгандан сўнг монтаж қилиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
178. Карнайсимон учларга уланадиган босимли қувурлар қуйидагича уланиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қувурнинг силлиқ учини ифлосланишдан ва ёғлардан тозалаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қувурнинг силлиқ учида унинг иккинчи қувурнинг қарнайсимон учига кириши чуқурлигини белгилаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
зичлаштирувчи ҳалқани карнайсимон учидаги новчага жойлаштириш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қувурнинг силлиқ учини ва зичлаштирувчи ҳалқани (глицерин ёки совун эритмаси билан) мойлаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қувурнинг силлиқ учини бириктирувчи қисмнинг карнайсимон учидаги белгиланган чуқурликгача киргизиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қувурларнинг учлари заводда ёки монтаж қилиш жойида шакллантирилган 15⁰ ли бурчак остида ташқи фаскага эга бўлиши.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Диаметри 110 mm гача бўлган карнайсимон бўғинларни йиғиш ишлари қўлда бажарилиши лозим. Каттароқ диаметрли қувурлар учун таранглаштирувчи монтаж мосламаларидан фойдаланиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Зичлаштирувчи ҳалқанинг тўғри ўрнатилиши ва уланиш бўғинининг тўғри бажарилиши 0,5 mm қалинликдаги ўлчагич билан текширилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
179. Карнайсимон учларга уланишларни ташқи ҳаво ҳарорати нолдан паст бўлмаган пайтда амалга оширилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Зичлаштирувчи ҳалқалар монтаж қилишдан олдин илиқ хонада сақланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
180. Чўнтаклар ва хандақларни тупроқнинг ҳимоя қатлами билан тўлдиришда қувур ўтказгичларнинг уланишлари уларнинг герметиклигини дастлабки синовлари ўтказилгунга қадар очиқ ҳолда қолдирилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Чўнтакларни тўлдириш ва хандақлардаги тупроқни зичлаш ишлари механик мосламалар ёрдамида амалга оширилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
181. Қудуқлардаги узеллари қувур ўтказгичларни ётқизиш билан бир вақтда монтаж қилиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Қувур ўтказгичларда ўрнатиладиган оқимни тўхтатиш ва бошқариш арматуралари фланецларига болтлар билан маҳкам тортмасдан туриб ҳимоя тупроқ қатлами билан тўлдириши керак. Болтли уланишларни якуний маҳкамлаш бевосита тизимни гидравлик синовдан ўтказишдан олдин амалга ошириш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
182. Қувур ўтказгичларни тупроқ билан кўмишдан аввал қувурнинг юқори қисмида қалинлиги 30 сm дан кам бўлмаган қумли ёки маҳаллий юмшоқ тупроқдан ҳимоя қатлами билан кўмилиши лозим. Бунда, тупроқ таркибида қаттиқ қўшимчалар (чақиқтош, тош, ғишт ва шу кабилар) бўлмаслиги лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Қувур ўтказгичларни тупроқ билан зачлаш қўлда, механизациялашмаган усулда бажарилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Траншея девори ва қувур ўртасидаги чўнтак (бўшлиқ)лардаги тупроқ, шунингдек бутун ҳимоя қатлами, лойиҳада белгиланган сиқилиш коэффициентига эришгунга қадар қўл асбоблари ёрдамида механик равишда зичлаштирилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
10 сm қалинликдаги биринчи ҳимоя қатлами бевосита қувур ўтказгич устидан, қўл асбоблари ёрдамида зичлаштирилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
183. Босимли қувур ўтказгичларда ҳароратнинг ўзгариши натижасида юзага келадиган кучланишни камайтириш мақсадида (плюс 10℃ дан юқори ҳароратда ётқизишда) қуйидагилар таъминланиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қувур ўтказгични «илон изи» қилиб ётқизиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қувур ўтказгични тупроқ билан кўмишдан олдин совуқ сув билан тўлдириш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қувур ўтказгични тупроқ билан куннинг салқин вақтида кўмиш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
9-боб. Қувур ўтказгичларни синовдан ўтказиш ва фойдаланишга топшириш
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
184. Босимли ва босимсиз (ўзиоқар) сув таъминоти ва оқова сувларни чиқариб юбориш қувур ўтказгичлари икки маротаба (дастлабки ва якуний) гидравлик ёки пневматик усулларда мустаҳкамликка ва зичликка (герметикликка) синовдан ўтказилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
185. Траншеяларни кўмишдан олдин ҳамда арматураларни (гидрантлар, хавфсизлик клапанлари, вантузлар (қувурдан ҳаво чиқариш мосламаси) ва шу кабилар) ўрнатишдан аввал қувур ўтказгичларни мустаҳкамликка синаш лозим. Бунда, дастлабки синаш учун (ортиқча) гидравлик босими ҳисобий ишчи босимнинг 1,5 коэффициентга кўпайтирилган қийматга тенг бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
186. Қувур ўтказгичларни мустаҳкамликка якуний синовлар траншеялар кўмилгандан кейин ва қувур ўтказгичнинг маълум қисмида барча ишлар тугагалландан сўнг бажарилиши лозим. Бунда, гидрантлар, хавфсизлик клапанлари, вантузлар ўрнатилишидан аввал уларнинг ўрнига тиқин (заглушка)лар ўрнатилиши керак. Якуний синовда гидравлик босим ҳисобий ишчи босимининг 1,3 коэффициентга кўпайтирилган қийматга тенг бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
187. Зичлаштирувчи ҳалқалар билан карнайсимон учларга уланган босимли полимер қувур ўтказгичларни синовдан ўтказишдан олдин қувур ўтказгичнинг учларида ва бурилмаларида вақтинча ёки доимий тиргаклар ўрнатилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
188. Босимли қувур ўтказгичларни дастлабки гидравлик синовдан ўтказиш қуйидагича амалга оширилиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қувур ўтказгични сув билан тўлдириш ва уни 2 h давомида босимсиз ушлаб туриш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қувур ўтказгичда синов босимини яратиш ва уни 0,5 h давомида ушлаб туриш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
синов босимини ҳисобий босимигача пасайтириш ва қувур ўтказгични текшириш (кўздан кечириш).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Қувур ўтказгични камида 0,5 h давомида ишчи босими остида ушлаб туриш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Қувур ўтказгич қобиғида деформация вужудга келиш эҳтимоли бўлганлиги сабабли, унга тўлиқ барқарорлашгунга қадар сув қуйиб туриш орқали қувур ўтказгичдаги синов ёки ишчи босимини ушлаб туриш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Синов босими остида қувурларда, уланиш бўғинларида ва бириктирувчи қисмларда ёриқликлар аниқланмаса, шунингдек ишчи босим остида сув оқишлари кузатилмаса, қувур ўтказгич дастлабки гидравлик синовдан ўтган деб ҳисобланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
189. Катта диаметрли қувурлардан ўзиоқар оқова сувларни чиқариб юбориш тармоқларининг дастлабки ва якуний синовлари пневматик усулда амалга оширишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Дастлабки синовлар траншеяни якуний кўмилишидан олдин 0,05 МРа ҳаво босими остида, 15 min давомида ушлаб туриш билан амалга оширилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бунда, пайвандланган, ёпиштирилган ва бошқа турдаги уланиш бўғинлари кўздан кечирилиши, сизиб чиқаётган ҳаво товушга ёки совун эмульсияси қопланган уланиш бўғинларида ҳосил бўлган пуфакчаларга қараб уланишдаги заиф жойлари аниқланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Пневматик усулдаги якуний синовлар синовдан ўтказилаётган қувур ўтказгичнинг ўртасидаги қувур устида ерости сувлари сатҳи 2,5 m дан кам бўлганда амалга оширилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Якуний пневматик синовлар ҳар 20 — 100 m узунликдаги участкаларда ўтказилиши лозим. Бунда, қувур ўтказгичнинг энг юқори ва энг пастки нуқталари орасидаги фарқ 2,5 m дан ошмаслиги керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Пневматик синовлар қувур ўтказгич кўмилганидан 48 h ўтганидан кейин бошланиши керак. Сиқилган ҳавонинг ортиқ синов босими қуйидаги 6-жадвалга мувофиқ олинади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

6-жадвал

Ўзиоқар оқова сувларни чиқариб юбориш қувур ўтказгичларини пневматик синашдаги сиқилган ҳавонинг синов босими

Қувур ўқидан ерости сувларигача чуқурлик, h, m

Синов босими, МРа

Босимнинг пасайиши,
р-р1, МРа

ортиқча бошланғич, р

якуний, р1

= 0

0,0100

0,0070

0,0030

0 < < 0,5

0,0155

0,0124

0,0031

0,5 < < 1

0,0210

0,0177

0,0033

1 < < 1,5

0,0265

0,0231

0,0034

1,5 <  < 2

0,0320

0,0284

0,0036

2 < h < 2,5

0,0375

0,0338

0,0037

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
190. Зичлиликка ўтказиладиган якуний гидравлик синови қуйидагича амалга оширилиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қувур ўтказгичда ҳисобий ишчи босимига тенг босим яратилиши ва 2 h давомида сақланиши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
босим 0,02 МРа га тушганда, қўшимча сув берилиши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
босим 10 min дан кўп бўлмаган вақт ичида синов даражасидаги босимгача кўтарилиши ва 2 h давомида сақланиши.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Синов босимида қувур ўтказгичдаги сувнинг ҳақиқий оқиб кетиши мазкур ШНҚнинг 7-жадвалида кўрсатилган қийматлардан ошмаса, қувур ўтказгич якуний гидравлик синовдан ўтган деб ҳисобланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
191. Ўзиоқар оқова сувларни чиқариб юбориш тармоқларининг гидравлик синови қудуқларда гидроизоляция ишлари тугаллангандан сўнг икки босқичда: дастлабки (қудуқсиз) ва якуний (қудуқлар билан бирга) синовлар амалга оширилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
192. Оқова сувларни чиқариб юбориш қувур ўтказгичларининг қудуқлар билан бирга ўтказиладиган якуний синови ишларни бажариш лойиҳаси ва технологик хариталарга мувофиқ амалга оширилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
193. Полимер ички қувур ўтказгич тизимларининг гидравлик синовлари муҳит ҳарорати мусбат даражада бўлганда, охирги пайвандланган ёки ёпиштирилган уланишлар бажарилгандан кейин 24 h ўтказиб амалга оширилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
194. Ёғин сувларни оқизиш қувурлари ички тизимларининг гидравлик синовлари уларнинг тик қувурларини тўлиқ баландлигигача сув билан тўлдириш орқали амалга оширилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Синовлар қувур ўтказгичларни ташқи текшириш ва кўзга кўринар нуқсонларни бартараф этишдан кейин амалга оширилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ёпиштириб уланган қувур ўтказгичларнинг гидравлик синовлари охирги уланишлар бажарилгандан кейин 24 h ўтказиб амалга оширилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Тик қувурни сув билан тўлдиргандан кейин 20 min давомида ундаги сув сатҳи пасаймаса ва ташқи кўздан кечиришда сув оқишлар кузатилмаса ёки бошқа нуқсонлар аниқланмаса ёғин сувларни оқизиш тизими синовдан ўтган деб ҳисобланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

7-жадвал

Қувур ўтказгичнинг 1 km узунликдаги участкасида якуний герметиклик синовлари пайтида йўл қўйилган сув оқиб кетиши даражаси

Қувурнинг ташқи диаметри, mm

Қувурлар учун йўл қўйилган сув оқиб кетиши даражаси, l/min

ажралмайдиган (пайвандланган, елимланган) уланишлар билан уланган

зичлаштирувчи ҳалқалар билан карнайсимон учларга уланган

63 — 75

0,2 — 0,24

0,3 — 0,5

90 — 110

0,26 — 0,28

0,6-0,7

125 — 140

0,35 — 0,38

0,9 — 0,95

160 — 180

0,42 — 0,6

1,05 — 1,2

200

0,56

1,4

250

0,7

1,55

280

0,8

1,6

315

0,85

1,7

355

0,9

1,8

400 — 450

1,1-0,5

1,95 — 2,1

500 — 560

1,1 — 1,15

2,2 — 2,3

630

1,2

2,4

710

1,3

2,55

800

1,35

2,70

900

1,45

2,90

1000

1,5

3,0

1200

1,6

3,0

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
195. Полимер қувур ўтказгичларнинг пневматик синовлари ер устида ётқизилиши қуйидаги ҳолларда амалга оширилиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
муҳит ҳарорати 0℃ дан паст бўлганда;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
техник сабабларга кўра сувдан фойдаланиш мумкин бўлмаганда;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
синов учун зарур бўлган миқдорда сув мавжуд бўлмаганда.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Полимер қувур ўтказгичларни пневматик синовдан ўтказиш усуллари ва синов пайтида хавфсизлик талаблари лойиҳада белгиланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
196. Қувур ўтказгичларни фойдаланишга қабул қилиш ШНҚ 3.01.04-19 га мувофиқ амалга оширилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
10-боб. Полимер қувурларни монтаж қилишда хавфсизлик чоралари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
197. Полимер қувурларни монтаж қилишда ШНҚ 3.01.02-23 талабларига риоя этилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
198. Пайвандлаш ускуналари ва электр симлари изоляцияси кўздан кечирилиши, шунингдек қувурларни учларига механик ишлов берувчи асбобларнинг ишлаши техник текширувдан ўтказилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
199. Пайвандлаш режими параметри қийматлари ҳар бир полимер тури учун белгиланган технологик талабларга жавоб бериши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
200. Сақлаш ва монтаж қилиш пайтида қувурлар атроф-муҳитга зарарли моддалар чиқармаслиги ва бевосита алоқа қилганда инсон организмига таъсир қилмаслиги керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
201. Қувурларни монтаж қилиш вақтида ёнғин хавфсизлиги таъминланиши керак. Ёнғин содир бўлганда ёнғин-қутқарув хизматига хабар бериш ва мавжуд ёнғин ўчириш воситаларидан (сув, кўпик, қум, кошма ва шу кабилар) фойдаланган холда ёнғинни бартараф этиш чораларини кўриш зарур.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ёпиқ хоналарда ўтказилган қувурларда ёнғин ўчиришда нафас олиш ва кўриш органларини ҳимояловчи шахсий ҳимоя воситаларидан фойдаланиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
202. Гидравлик ва пневматик синовлар қувур ўтказгичлар ишончли маҳкамлангандан сўнг, уларнинг учларида ва бурилишларида тиргаклар ўрнатилгандан кейин амалга оширилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
203. Қувур ўтказгичларни монтаж қилиш ва синовдан ўтказиш пайтида зина ва нарвонларни уларга суянтириш ёки қувур ўтказгичлар устида юришга йўл қўйилмайди. Қувурларни болға билан уриб чиқиш, шунингдек уларни треншея ёки қурилиш конструкциялари деворларидан тортиб олишга йўл қўйилмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
11-боб. Полимер қувурларни ташиш ва сақлаш
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
204. Полимер қувурлар ва бириктирувчи қисмлари юк ташувчи транспорт воситасида юкларни юклаш, мустаҳкамлаш ва механик шикастланишини олдини олишга доир техник шартларга риоя қилган ҳолда амалга оширилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ташиш билан боғлиқ бўлган барча ишлар ишлаб чиқарувчининг йўриқномасида белгиланган муҳит ҳароратидан паст бўлмаган шароитда амалга оширилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
205. Қувур ва қисмларни юклаш ва туширишда ҳавонинг салбий ҳароратларда уларни зарбалардан ва механик шикастланишларидан эҳтиёт қилиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
206. Полимер қувурларни ўрамларда, ғалтакларга ўралган ҳолда, катта диаметрли қувурлар эса алоҳида қадоқланган пакетларда ёки алоҳида-алоҳида ташиш ва сақлаш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
207. Қувурларни омборларда сақлашда ишлаб чиқарувчининг йўриқномаларида кўрсатилган шартларга риоя қилиш лозим. Бунда, қувурлар тўпламининг баландлиги 3 m дан ошмаслиги керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ғалтакларга ўралган қувурларни фақат вертикал ҳолатда сақланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бириктирувчи қисмлар фақат қадоқланган ҳолда сақланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Қувурлар ва бириктирувчи қисмларнинг механик шикастланишдан, деформациядан, ичига нефть маҳсулотлари ва ёғларнинг тушишидан, ички юзасининг ифлосланишидан, қуёш нури таъсиридан химояланишини таъминлаш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
208. Сув таъминоти ва оқова сувларни чиқариб юбориш тизимлари қувур ўтказгичларида қўлланиладиган полимер қувурлар ва бириктирувчи қисмлари (фитинглар) ГОСТ ISO/IEC 15420-2010 бўйича штрих-кодли тамғаларга эга бўлиши лозим (мазкур ШНҚнинг 8-илова).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ШНҚ 2.04.04-24 «Полимер материаллардан ясалган сув таъминоти ва оқова сувларни чиқариб юбориш тизимларининг қувур ўтказгичларини лойиҳалаш ва монтаж қилиш» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
1-ИЛОВА
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Қувурларнинг хизмат қилиш муддатининг босим ва ташиладиган муҳит ҳароратига боғлиқлиги
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Қувурларнинг хизмат қилиш муддатининг босим ва ташиладиган муҳит ҳароратига боғлиқлиги қуйидаги 8-жадвалда келтирилган.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

8-жадвал

Ҳарорат

Хизмат қилиш муддати, йил

Қувур тури

PN 10

PN1S

PN 20

PN 25

Йўл қўйилган ортиқча босим, kgf/сm2

20℃

10

13,5

21,7

27,1

33,9

25

13,2

21,1

26,4

33,0

50

12,9

20,7

25,9

32,3

30℃

10

11,7

18,8

23,5

9,3

25

11,3

18,1

22,7

28,3

50

11,1

17,7

22,1

27,7

40℃

10

10,1

16,2

20,3

25,3

25

9,7

15,6

19,5

24,3

50

9,2

14,7

18,4

23,0

50℃

10

8,7

13,9

17,3

21,7

25

8,0

12,8

16,0

20,0

50

7,3

11,7

14,7

18,3

60℃

10

7,2

11,5

14,4

18,0

25

6,1

9,8

12,3

15,3

50

5,5

8,7

10,9

13,7

70℃

10

5.3

8.5

10.7

13.3

25

4.5

7.3

9.1

11.3

50

4,3

6.8

8.5

10.7

80℃

5

4,3

6.9

8.7

10.8

10

3,9

6.3

7.9

9.8

25

3,7

5.9

7.5

9.2

95℃

1

3,9

6.7

7.6

8.5

5

2,8

4.4

5.4

6.1

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ШНҚ 2.04.04-24 «Полимер материаллардан ясалган сув таъминоти ва оқова сувларни чиқариб юбориш тизимларининг қувур ўтказгичларини лойиҳалаш ва монтаж қилиш» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
2-ИЛОВА
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Полимер қувурларнинг таснифланиши
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
1. Босимли қувурлар учун максимал ишчи босимига (МОР) қараб қувурларнинг ташқи диаметри ва девор қалинлиги ўртасидаги нисбати белгиланган, жумладан:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
0,25; 0,32; 0,4; 0,6; 1; 1,6; 2; 2,5 МРа қуйидаги формула бўйича аниқланади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(1)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Р — доимий фойдаланишда қувур ўтказгичдаги муҳитнинг йўл қўйиладиган максимал ишчи босими (МОР), МРа; МОР қувур ўтказгич элементларининг физик ҳамда механик хусусиятларини ҳисобга олади ва қуйидаги формула бўйича ҳисобланади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
MOP=20MRS/(C (SDR-1)) (2)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
MRS — минимал давомли мустаҳкамлик;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
SDR — стандарт ўлчов нисбати;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Dн — қувур ўтказгичнинг ташқи диаметри, m (mm);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
s — қувур ўтказгичнинг девори қалинлиги, m (mm);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
[σ] — узоқ муддатли мустаҳкамлигидан келиб чиқадиган ҳисобий мустаҳкамлик, МРа.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2. Халқаро таснифларда қувурлар «S» серияси билан ва «SDR» стандарт нисбати бўйича белгиланади ва уларнинг қийматлари қуйидаги формулалар билан аниқланади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(2)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(3)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
3. Максимал ишчи босими (МОР) «S» ва «SDR» нинг ўзаро нисбати билан боғлиқлиги қуйидаги формулалар билан аниқланади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(4)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
MRS — минимал узоқ муддатли мустаҳкамлик, МРа;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
c — хавфсизлик коэффициенти захираси, ҳар бир турдаги материал учун белгиланиши ва тегишли меъёрий ҳужжатларда кўрсатилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
4. Оқова сувларни чиқариб юбориш қувурлари ҳалқанинг қаттиқлиги бўйича синфларга бўлинади G0, kPа ва қуйидаги формулалар билан аниқланади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(5)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
E0 — материалнинг эластик модули, kPа;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
dm — қувур кесимининг ўртача диаметри, m (mm);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
μ — қувур материалининг Пуассон коэффициенти.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
G0 < 2500 бўлганда қувур «қаттиқ эмас», G0 ~ 2500 – 5000 — «ярим қаттиқ», G0 = 5000 — 10000 — «қаттиқ» деб ҳисобланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
5. Полимер қувурлари материаллари хусусиятларининг асосий кўрсаткичлари қуйидаги 9-жадвал бўйича қабул қилинади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Қувурлар ва бириктирувчи қисмларни ишлаб чиқаришда қўлланиладиган полимер материалларнинг асосий физик-механик хусусиятлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

9-жадвал

Кўрсаткич

Материал учун кўрсаткичлар қийматлари

ПНД

ПВД (ПНП)

ПВХ

ПП

Ўзаро боғланган ПЭ

Хлор-ланган ПВХ

Шиша-пластик

ПВП

ПСП

Зичлиги, g/сm3

0,94-0,96

0,93-0,94

0,91-0,93

1,4

0,91

0,93-0,95

1,57

1,6-2,2

Чўзилишдаги оқувчанлик чагараси, МPа

20 — 25

15 — 18

10 — 12

50 — 56

25 — 28

18 — 26

50 — 55

40 — 200*

Узилиши пайтида чўзилиши, %

800

800

600

50

>200

200 — 500

70 — 120

0,4 — 1,4

Эластиклик модули, МPа

800

600

200

3000

1200

550 — 800

2900

5000 — 25000**

Ҳарорат чизиқли кенгайиши коэфф.,

10-4 °C-1

2

2

2

0,7

1,5

1,2 — 1,4

0,62

0,18 — 0,3

Ҳисобий мустаҳкамлик, МPа

5-6,3

5

2,5 — 3,2

10 — 12,5

5-6,3

6,3

10

10 — 30**

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
* Фенол-формальдегид, полиэфир и эпоксид қатронлар учун.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
** Ўқларнинг йўналишлари бўйича.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Изоҳ: Қувурларнинг марка (тур)лари ГОСТ 33366.1-2015 бўйича берилган.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ШНҚ 2.04.04-24 «Полимер материаллардан ясалган сув таъминоти ва оқова сувларни чиқариб юбориш тизимларининг қувур ўтказгичларини лойиҳалаш ва монтаж қилиш» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
3-ИЛОВА
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Пластик қувурлар ва фитингларнинг кимёвий чидамлилиги бўйича комбинацияланган тасниф жадвали
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
1-§. Тасниф жадвалини қўллаш доираси
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
1. Ушбу маълумотда қувур материалларининг маълум ҳарорат оралиғида, суюқликлар таъсирида кимёвий чидамлилиги таснифини берилган.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ушбу таснифга кирувчи қувур материаллари қуйидагилардан иборат:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Паст зичликдаги полиэтилен — PE-LD1;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Юқори зичликдаги полиэтилен — PE-HD2;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Полипропилен — PP;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Поли(винилхлорид), пластиклаштирилмаган — PVC-U;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Поли(винилхлорид), хлорланган — PVC-C;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Полибутен — PB;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Акрилонитрил/бутадиен/стирол — ABS;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Поли (винилиден фторид) — PVDF;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ўзаро боғланган полиэтилен — PE-X3.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Қувур маркалари ГОСТ 33366.1-2015 га мувофиқ берилган.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
PE-LD ва PE-HD эски белгилари сақланиб қолган, чунки синовларнинг аксарияти PE учун янги белгилар қабул қилинишидан олдин амалга оширилган. MD қувурлари учун қийматлар PE-HD учун берилган қийматларга мутаносиб деб ҳисоблаш мумкин.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
PE-X устунида кўрсатилган қийматлар силан билан ўзаро боғланган полиэтилен учун олинган, лекин кўп ҳолларда улар бошқа ўзаро боғловчи моддалар (пероксидлар, нурланиш ва б.) ёрдамида ишлаб чиқилган PE-X учун ҳам қўланилиши мумкин.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Қувурларнинг ушбу иловада келтирилмаган кимёвий моддаларга чидамлилиги ISO/TR 10358:1993 га мувофиқ қабул қилиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2. Ушбу иловада келтирилган 10-жадвалда келтирилган кимёвий чидамлилик таснифи: S (қониқарли); L (чекланган) ёки NS (қониқарсиз) — фақат ички ва ташқи механик зўриқишларга дучор бўлмаган қувурлар учун қўлланилиши мумкин (масалан, ички босим, эгилиш кучланишлари туфайли).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Суюқликларни босим остида ёки бошқа зўриқишлар мавжуд бўлганда, суюқликларни ташувчи қувур ва фитингларнинг ҳатти-ҳаракатини баҳолаш учун, дастлабки таснифланиши S ёки L бўлган ҳолларда Oʻz MSt ISO 175:2024 га мувофиқ қўшимча синовларни ўтказиш керак бўлади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Материалнинг атроф-муҳит таъсиридан ёрилишга мойиллигини баҳолаш учун Oʻz MSt ISO 22088-3:2024 га мувофиқ синовлар ўтказилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Қувур материалининг ёки ташиладиган суюқликнинг бошқа хусусиятлари (масалан, суюқликни ўтказувчанлиги; суюқликнинг токсиклиги, ёнувчанлиги ва шу кабилар) алоҳида кўриб чиқилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2-§. Қўлланиладиган белгилар ва уларнинг тарифлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
3. Қуйидаги белгилар қимёвий моддалар билан алоқа қилганда қувурларнинг ҳатти-ҳаракатини кўрсатиш учун қўлланилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
S — қониқарли қаршилик. Қувурлар босим ёки бошқа зўриқишларга дучор бўлмайдиган жойларда ишлатилиши мумкин; босимга дучор бўлган жойларда қўллаш учун якуний баҳолаш босим остида ўтказиладиган синовларга асосланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
L — чекланган қаршилик. Қувурлар босим ёки бошқа зўриқишларга дучор бўлмайдиган, аммо маълум даражада коррозияга учрайдиган жойларда ишлатилиши мумкин; босимга дучор бўлган жойларда қўллаш учун якуний баҳолаш босим остида ўтказиладиган синовларга асосланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
NS — қониқарсиз қаршилик. Қувурлар жиддий таъсирларга дучор бўлиши мумкин: улар босим ёки босимсиз шароитларда ишлатилмайди. Босим остида синовларни ўтказишдан мантиқ йўқ, чунки қувурлар бу синовларга бардош бера олмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
3-§. Суюқликларни тавсифлаш учун қўлланиладиган белгилар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
4. 1-устунда — суюқликнинг идентификация рақами.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2-устун — суюқликлар энг кенг тарқалган номлар, шу жумладан умумий ва савдо номлари бўйича инглиз алифбоси тартибида келтирилган.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Баъзи кимёвий моддалар учун синонимлар биринчи ёки энг кўп ишлатиладиган номига ҳавола қилинган ҳолда ҳам берилган.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Баъзи ҳолларда қўшимча маълумотлар тақдим этилади, хусусан:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Subl. — шишадиган;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Dec. — парчаланадиган.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
3-устунда — керак бўлганда, эриш ҳароратлари (темп.пл.), техник тозаликдаги суюқликларга тегишли қийматлар кўрсатилган;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
4-устунда — зарурат бўлган ҳолларда қайнаш ҳарорати (темп.кип.) кўрсатилган, қийматлар, агар бошқачаси кўрсатилмаган бўлса, стандарт атмосфера босимида техник тозаликдаги суюқликларга тегишли.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
5-устунда — суюқликнинг концентрацияси ва/ёки тозалиги қуйидаги белгилар ёрдамида кўрсатилган:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Dil.sol. — 10 фоизга тенг ёки ундан кам концентрациягача суюлтирилган сувли эритма;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Sol. — концентрацияси 10 фоиздан юқори бўлган, аммо тўйинмаган сувли эритма;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Sat.sol. — 20℃ да тайёрланган тўйинган сувли эритма.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
tg — тозалиги камида техник даражада (technical-grade);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
tg-s — техник синфи, қаттиқ (technical grade, solid);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
tg-l — техник нави, суюқлик (technical grade, liquid);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
tg-g — техник кўриниши, газ (technical grade, gas);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
work.sol. — концентрациянинг ишчи эритмаси (working solution), одатда тегишли саноатда қўлланилади;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
susp. — суспензия (suspension), қаттиқ модданинг тўйинган эритмаси, 20℃ таъсирида. Концентрация, агар бошқачаси кўрсатилмаган бўлса, 20℃ да вазни бўйича фоизда келтирилган.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
6-устун — кимёвий чидамлилик аниқланадиган синов ҳарорати.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
7-устун ва бошқалар — қувур материалларининг кимёвий чидамлилиги ушбу илованинг мазкур илованинг 1-бандда келтирилган таснифга мувофиқ берилган.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

10-жадвал

Кимёвий чидамлилик таснифи

Т/р

Кимёвий модда

Эриш ҳарорати,

Қайнаш ҳарорати,

Концен-я,
%

Модда ҳарорати

Қувур материали

PE- LD

PE- HD

PP

PB

PVC- U

PVC- C

ABS

PVDF

PE- X

16.

Алюминий хлориди — AlCl₃

sat.sol.

20

S

S

S

S

S

S

S

S

 

50

S

S

S

 

60

S

S

S

S

S

S

S

 

80

S

S

 

100

L

S

 

17.

Алюминий фториди — AlF3

250

susp.

20

S

S

S

S

S

S

S

S

 

50

S

S

S

 

60

S

S

S

S

S

S

S

 

100

S

 

18.

Алюминий гидроксиди — Al(OH)3

susp.

20

S

S

S

S

S

S

S

 

50

S

S

 

60

S

S

S

S

S

S

 

100

S

 

22.

Алюминий сульфат (алюминий сульфат эритмаси) — Al₂(SO₄)₃

sat.sol.

20

S

S

S

L

S

S

S

S

 

50

 

 

 

 

 

S

S

S

 

60

S

S

S

NS

S

S

 

S

 

100

 

 

 

 

 

 

 

S

 

23.

Сувли, техник аммиак — NH4OH.

 

 

sat.sol.

20

S

S

S

S

S

S

S

L

 

50

 

 

 

 

 

S

S

 

 

60

S

S

S

S

S

S

 

 

 

26.

Аммоний ацетати — C₂H₇NO₂

sat.sol.

20

 

 

S

 

 

 

 

S

 

60

 

 

S

 

 

 

 

S

 

100

 

 

 

 

 

 

 

S

 

27.

Аммоний гидрофториди (бифторид) — H4(HF2),

 

 

sat.sol.

20

 

 

 

S

 

 

 

 

 

60

 

 

 

S

 

 

 

 

 

28.

Аммоний карбонати  — (NH4)2CO3

(Dec. 58°C да)

 

 

sat.sol.

20

S

S

S

S

S

 

S

S

 

50

 

 

 

 

 

 

S

S

 

60

S

S

S

S

S

 

 

S

 

100

 

 

 

 

 

 

 

S

 

120

 

 

 

 

 

 

 

S

 

29.

Аммоний хлориди (нашатир) — NH4Cl

 

 

sat.sol.

20

S

S

S

S

S

S

S

S

 

50

 

 

 

 

 

S

S

S

 

60

S

S

S

S

S

S

 

S

 

100

 

 

 

 

 

 

 

S

 

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

Т/р

Кимёвий модда

Эриш ҳарорати,

Қайнаш ҳарорати,

Концен-я,
%

Модда ҳарорати

Қувур материали

PE- LD

PE- HD

PP

PB

PVC- U

PVC- C

ABS

PVDF

PE- X

31.

Амоний бикарбонат — NH4HCO3

sat.sol.

20

S

S

S

 

S

 

 

 

 

60

S

S

S

 

S

 

 

 

 

34.

Амоний нитрат (аммиакли селитра) — NH₄NO₃

170

 

sat.sol.

20

S

S

S

S

S

S

S

S

 

50

 

 

 

 

 

S

S

S

 

60

S

S

S

S

S

S

 

S

 

100

 

 

S

 

 

L

 

S

 

35.

Амоний пероксодисульфат (персульфат) — (NH4)2S2O8

 

 

sat.sol.

20

S

S

S

S

S

 

S

S

 

50

 

 

 

 

 

 

S

S

 

60

S

S

S

S

S

 

 

S

 

100

 

 

 

 

 

 

 

S

 

36.

Аммофосфат (аммоний фосфат) — (NH4)3PO4

 

 

sat.sol.

20

 

 

s

s

s

 

s

S

 

50

 

 

 

 

 

 

s

S

 

60

 

 

 

s

s

 

 

S

 

120

 

 

 

 

 

 

 

S

 

81.

Кальций гидросульфит (бисульфит) — Ca(HSO3)2

 

 

sat.sol.

20

 

 

 

S

 

S

S

S

 

50

 

 

 

 

 

 

S

S

 

60

 

 

 

S

 

 

 

S

 

120

 

 

 

 

 

 

 

S

 

85.

Кальций хлориди — CaCl2

 

 

sat.sol.

20

S

S

S

S

S

S

S

S

S

50

 

 

 

 

 

S

S

S

 

60

S

S

S

S

S

S

 

S

S

80

 

 

 

 

 

S

 

S

S

100

 

 

S

 

 

L

 

S

 

120

 

 

 

 

 

 

 

S

 

86.

Кальций гидроксиди (сўндирилган оҳак, оҳак сути) — Ca(OH)2

 

 

sat.sol.

20

S

S

S

S

S

S

S

NS

 

50

 

 

 

 

 

S

S

 

 

60

S

S

S

S

S

S

 

 

 

88.

Кальций нитрати (кальцийли селитра) — Ca(NO₃)₂

 

 

sat.sol.

20

S

S

S

S

S

S

S

 

S

50

 

 

 

 

 

S

S

 

 

60

S

S

S

S

S

S

 

 

S

80

 

 

 

 

 

 

 

 

S

89.

Кальций сульфати — CaSO4

 

 

susp.

20

S

S

S

S

S

S

S

S

 

50

 

 

 

 

 

S

S

S

 

60

S

S

S

S

S

S

 

S

 

120

 

 

 

 

 

 

 

S

 

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

Кимёвий модда

Эриш ҳарорати,

Қайнаш ҳарорати,

Концен-я,
%

Модда ҳарорати

Қувур материали

PE- LD

PE- HD

PP

PB

PVC- U

PVC- C

ABS

PVDF

PE- X

102.

Сувли хлор (эритма) —

Cl2 + H2O = HCl + HClO

 

 

sat.sol.

20

NS

L

S

S

 

S

S

S

 

50

 

 

 

 

 

S

S

S

 

60

NS

NS

L

S

 

S

 

S

 

80

 

 

 

 

 

S

 

S

 

103.

Хлор газсимон, нам — Cl2

 

 

tg-g

20

 

 

 

NS

 

S

NS

NS

 

50

 

 

 

 

 

S

N5

 

 

60

 

 

 

NS

 

S

 

 

 

80

 

 

 

 

 

S

 

 

 

120.

Мис купороси (мис сульфати (II)) — CuSO4

 

 

sat.sol.

20

S

S

S

S

S

S

S

S

 

50

 

 

 

 

 

S

S

S

 

60

S

S

S

S

S

S

 

S

 

100

 

 

 

 

 

S

 

S

 

168.

Темир нитрати — Fe(NO3)2

 

 

sat.sol.

20

S

S

S

S

S

S

S

S

 

50

 

 

 

 

 

S

S

S

 

60

S

S

S

S

S

S

 

S

 

100

 

 

S

 

 

 

 

S

 

169.

Темир сульфати (II) — FeSO4

 

 

sat.sol.

20

S

S

S

S

S

S

S

S

 

50

 

 

 

 

 

S

S

S

 

60

S

S

S

S

S

S

 

S

 

100

 

 

S

 

 

 

 

S

 

170.

Темир хлориди (II) — FeCl2

 

 

sat.sol.

20

S

S

S

S

S

S

S

S

 

50

 

 

 

 

 

S

S

S

 

60

S

S

S

S

S

S

 

S

 

100

 

 

S

 

 

 

 

S

 

173.

Фтор газсимон, қуруқ — F2O

 

 

tg-g

20

NS

NS

 

L

NS

 

NS

 

 

50

 

 

 

 

 

 

NS

 

 

60

NS

NS

 

NS

NS

 

 

 

 

199.

Хлорид кислотаси — HCl

112

85

до 10

20

S

S

S

S

S

S

S

S

S

60

S

S

S

S

S

S

 

S

S

80

 

 

 

 

 

S

 

S

S

до 25

20

S

S

S

S

S

S

S

S

S

60

S

S

 

S

 

S

 

S

S

80

 

 

 

 

 

S

 

S

S

до 30

20

S

S

S

S

S

S

 

S

S

60

S

S

 

 

S

S

 

S

S

80

 

 

 

 

 

S

 

S

 

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

Кимёвий модда

Эриш ҳарорати,

Қайнаш ҳарорати,

Концен-я,
%

Модда ҳарорати

Қувур материали

PE- LD

PE- HD

PP

PB

PVC- U

PVC- C

ABS

PVDF

PE- X

200.

Хлорид кислотаси, газсимон, қуруқ — HCl

 

 

tg-g

20

 

 

S

 

 

 

NS

 

 

50

 

 

 

 

 

 

NS

 

 

60

 

 

S

 

 

 

 

 

 

208.

Водород сульфиди, сувли — H₂S

 

 

dil.sol.

120

 

 

 

 

 

 

S

 

 

sat.sol.

20

 

 

 

S

 

S

 

 

 

60

 

 

 

S

 

S

 

 

 

tg-g

120

 

 

 

 

 

 

S

 

 

274.

Озон (триоксид), газсимон — O3

 

 

sat.sol.

20

 

 

 

 

 

 

 

S

 

tg-g

20

NS

L

 

 

S

S

NS

 

 

50

 

 

 

 

 

 

NS

 

 

60

NS

NS

 

 

S

 

 

 

 

322.

Калий перманганати (калий марганец эритмаси) — KMnO4

 

 

10

20

 

 

 

S

S

S

 

S

 

60

 

 

 

S

S

S

 

S

 

80

 

 

 

 

 

S

 

S

 

20

20

S

S

 

 

S

S

 

S

 

60

S

S

 

 

S

S

 

S

 

100

 

 

 

 

 

 

 

S

 

30

20

 

 

S

 

S

 

 

S

 

60

 

 

 

 

S

 

 

S

 

100

 

 

 

 

 

 

 

S

 

363.

Натрий гидрооксиди (каустик сода) — NaOH

 

 

Sol.

до 10

20

S

S

S

S

S

S

S

 

 

50

 

 

 

 

 

S

S

 

 

60

S

S

S

S

S

S

 

 

 

от 10 до 35

20

S

S

S

S

S

S

S

 

S

50

 

 

 

 

 

S

S

 

 

60

S

S

 

S

S

S

 

 

S

от 10 до 60

20

 

 

S

 

S

S

S

 

S

50

 

 

 

 

 

S

S

 

 

60

 

 

S

 

S

S

 

 

S

365.

Натрий метафосфати (гексаметафосфат)  — (NaPO3)6

 

 

sol.

20

 

 

S

 

 

 

NS

 

 

50

 

 

 

 

 

 

NS

 

 

380.

Олтингугурт диоксиди (олтингугурт ангидриди), қуруқ, газсимон — SO2

- 73

-10

 

20

S

S

S

 

S

S

 

 

 

60

S

S

 

 

S

S

 

 

 

381.

Олтингугурт диоксиди (олтингугурт ангидриди), нам, газсимон — SO2

- 73

-10

 

20

 

 

S

S

 

S

NS

NS

 

40

 

 

 

 

 

S

 

 

 

60

 

 

 

L

 

 

 

 

 

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

Т/р

Кимёвий модда

Эриш
ҳарорати, ℃

Қайнаш ҳарорати,

Концен-я,
%

Модда ҳарорати

Қувур материали

PE- LD

PE- HD

PP

PB

PVC- U

PVC- C

ABS

PVDF

PE- X

382

Олтингугурт триоксиди (олтингугурт ангидриди) – SO3

17

45

tg-1

20

NS

NS

 

L

 

 

 

NS

 

60

NS

NS

 

NS

 

 

 

 

 

383

Сульфат кислотаси - H₂SO₄

 

 

до 10

20

S

S

S

S

S

S

S

S

S

50

 

 

 

 

 

S

S

S

 

60

S

S

S

S

S

S

 

S

S

80

 

 

 

 

 

S

 

S

 

100

 

 

S

 

 

L

 

S

 

от 10 до 50

20

S

S

S

S

S

S

S

S

S

60

S

S

 

S

S

S

 

S

S

80

 

 

 

 

 

S

 

S

 

120

 

 

 

 

 

 

 

S

 

от 50 до 75

20

S

S

 

L

S

S

 

S

S

60

S

S

 

NS

L

S

 

S

S

80

 

 

 

 

 

S

 

S

 

от 75 до 90

20

 

 

 

L

S

S

NS

 

S

50

 

 

 

 

 

S

NS

 

 

60

 

 

 

NS

L

S

 

 

L

80

 

 

 

 

 

 

 

 

NS

410

Дистилланган сув

 

 

 

20

S

S

S

S

S

S

S

S

 

60

S

S

S

S

S

S

 

S

 

80

 

 

 

 

 

S

 

S

 

100

 

 

S

 

 

L

 

S

 

120

 

 

 

 

 

 

 

S

 

411

Тоза сув

 

 

 

20

S

S

S

S

S

S

S

S

 

60

S

S

S

S

S

S

 

S

 

80

 

 

 

 

 

S

 

S

 

100

 

 

S

 

 

L

 

S

 

120

 

 

 

 

 

 

 

S

 

413

Ичимлик суви

 

 

work.sol.

20

S

S

S

S

S

S

S

S

 

50

 

 

 

 

 

S

S

S

 

60

S

S

S

S

S

S

 

S

 

80

 

 

 

 

 

S

 

S

 

100

 

 

S

 

 

L

 

S

 

120

 

 

 

 

 

 

 

S

 

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ШНҚ 2.04.04-24 «Полимер материаллардан ясалган сув таъминоти ва оқова сувларни чиқариб юбориш тизимларининг қувур ўтказгичларини лойиҳалаш ва монтаж қилиш» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
4-ИЛОВА
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Қувурлардаги босимнинг йўқолишини аниқлаш учун номограммалар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
13-расм. Диаметри 6 — 100 mm (Кэ = 0,00002) бўлганда қувурлардаги босимнинг йўқолишини аниқлаш учун фойдаланиладиган номограмма
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
14-расм. Диаметри 100 — 1200 mm (Кэ = 0,00002) бўлганда қувурлардаги босимнинг йўқолишини аниқлаш учун фойдаланиладиган номограмма
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
15-расм. Диаметри 6 — 100 mm бўлган қувурларни ҳисоблашда сув ҳарорати kt га қўлланиладиган тузатиш коэффициентини аниқлаш учун фойдаланиладиган номограмма
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
16-расм. Диаметри 100 — 1200 mm бўлган қувурларни ҳисоблашда сув ҳарорати kt га қўлланиладиган тузатиш коэффициентини аниқлаш учун фойдаланиладиган номограмма
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ШНҚ 2.04.04-24 «Полимер материаллардан ясалган сув таъминоти ва оқова сувларни чиқариб юбориш тизимларининг қувур ўтказгичларини лойиҳалаш ва монтаж қилиш» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
5-ИЛОВА
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Босимли қувур ўтказгичларнинг горизонтал ва вертикал қисмларида маҳкамлагичлар орасидаги қабул қилинадиган масофалар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

11-жадвал

DH,

mm

Горизонтал ётқизиладиган қувур ўтказгичлар учун таянч (маҳкамлагич)лар орасидаги масофа, m, материал турига қараб

ПНД (паст босимли полиэтилен), ПП (полипропилен)

Е (енгил)

ЎЕ (ўрта енгил)

Ў (ўрта)

О (оғир)

Оқиб ўтувчи суюқлик ҳарорати, ℃

20

30

40

20

30

40

20

30

40

20

30

40

10

12

16

20

25

32

40

50

63

75

90

110

125

140

160

180

200

225

250

290

315

355

400

450

500

560

630

 

 

 

 

 

 

 

 

850

900

1000

1100

1300

1400

1550

1600

1700

1850

2000

2200

2300

2500

2700

2950

3100

3400

3700

 

 

 

 

 

 

 

 

800

800

900

1000

1150

1300

1400

1500

1600

1700

1800

2000

2100

2300

2500

2700

2850

3100

3400

 

 

 

 

 

 

 

 

700

750

800

900

1000

1100

1250

1300

1400

1400

1600

1700

1800

2000

2150

2400

2500

2700

2900

 

 

 

 

 

 

700

800

900

1100

1200

1400

1500

1600

1700

1850

2000

2100

2300

2500

2700

2900

3100

3400

3650

3900

4200

 

 

 

 

 

 

700

750

800

950

1100

1200

1300

1400

1500

1650

1800

1900

2100

2250

2400

2600

2800

3100

3300

3600

3900

 

 

 

 

 

 

600

650

700

800

900

1100

1200

1200

1350

1400

1500

1700

1800

2000

2000

2300

2500

2700

2900

3100

3400

 

 

 

 

600

650

800

1000

1150

1250

1400

1500

1600

1750

1900

2000

2200

2350

2500

2700

2950

3200

3500

3800

 

 

 

 

 

550

600

700

900

1050

1150

1250

1400

1500

1600

1750

1900

2000

2150

2200

2500

2700

2900

3150

3450

 

 

 

 

 

500

550

600

800

900

1000

1100

1200

1300

1400

1500

1600

1750

1900

2000

2200

2350

2550

2700

3000

400

420

500

550

650

750

850

1000

1150

1300

1500

1700

1800

1950

2150

2300

2500

2700

2900

3100

350

400

450

500

550

650

800

900

1050

1200

1350

1500

1700

1700

1950

2100

2250

2450

2600

2850

300

350

400

450

500

600

700

800

900

1000

1200

1300

1450

1550

1700

1850

2000

2150

2300

2500

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

 

(давоми)

 

Горизонтал ётқизиладиган қувур ўтказгичлар учун таянч (маҳкамлагич)лар орасидаги масофа, m, материал турига қараб

DH,

mm

ПВД (юқори босимли полиэтилен)

ПВХ (поливинил хлорид)

Е

ЎЕ

Ў

О

О

Оқиб ўтувчи суюқлик ҳарорати, ℃

20

30

40

20

30

40

20

30

40

20

30

40

20

30

40

10

12

16

20

25

32

40

50

63

75

90

110

125

140

160

180

200

225

250

290

315

355

400

450

500

560

630

 

 

 

 

 

400

500

550

600

700

800

900

1000

1100

1200

 

 

 

 

 

400

450

500

600

650

700

900

950

100

1100

 

 

 

 

 

400

400

500

550

600

700

800

850

900

1000

 

 

 

 

400

450

550

650

750

800

900

1000

1100

1200

1300

 

 

 

 

350

400

500

600

700

750

850

1000

1100

1150

1250

 

 

 

 

300

350

450

500

600

700

800

900

950

1000

1100

 

 

300

400

400

500

600

700

800

900

1000

1150

1200

 

 

 

300

350

400

450

550

600

700

800

950

1100

1200

 

 

300

300

350

400

500

550

650

750

850

950

1000

250

300

350

400

450

550

650

750

850

1000

1100

1250

1350

200

250

300

350

450

500

600

700

800

900

1000

1150

1250

 

200

250

300

350

400

450

550

600

700

800

900

1000

1100

 

 

500

550

650

850

1000

1200

1350

1600

1800

2000

2100

2250

2450

 

 

3000

 

 

450

500

550

750

950

1100

1250

1500

1650

1800

2000

2000

2250

 

 

2750

 

 

400

450

500

700

1000

1000

1100

1300

1500

1600

1750

1850

2000

 

 

2450

Изоҳ. Хисоб-китобда қуйидагилар қабул қилинган: Yтр= Yc= 0,96 g/сm3 ва j = 0,005.

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

 

12-жадвал

 

Вертикал ётқизиладиган қувур ўтказгичлар учун таянч (маҳкамлагич)лар орасидаги масофа, m, материал турига қараб

DH, mm

ПНД, ПВХ, ПП

ПВД

Оқиб ўтувчи суюқлик ҳарорати, ℃

20

30

40

20

30

40

32

40

50

63

75

90

110

125

140

160

225

315

400

1200

1500

1800

2400

2900

3200

3900

4500

4900

5500

6800

9200

13000

1000

1200

1500

2000

2500

2900

3500

3800

4200

5000

5900

8200

10000

800

1000

1200

1800

2200

2600

3300

3600

4000

4800

5300

7200

9200

1000

1300

1800

2100

2500

3100

3600

3900

4100

4600

900

1100

1400

1700

2000

2600

2900

3200

3500

4000

850

1000

1200

1400

1800

2300

2500

3000

3200

3800

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ШНҚ 2.04.04-24 «Полимер материаллардан ясалган сув таъминоти ва оқова сувларни чиқариб юбориш тизимларининг қувур ўтказгичларини лойиҳалаш ва монтаж қилиш» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
6-ИЛОВА
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Оқова сувларни чиқариб юбориш қувур ўтказгичининг диаметрини аниқлаш учун фойдаланиладиган номограмма
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
17-расм. Оқова сувларни чиқариб юбориш қувур ўтказгичининг диаметрини аниқлаш учун номограмма
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ШНҚ 2.04.04-24 «Полимер материаллардан ясалган сув таъминоти ва оқова сувларни чиқариб юбориш тизимларининг қувур ўтказгичларини лойиҳалаш ва монтаж қилиш» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
7-ИЛОВА
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ер остига ётқизиладиган полимер қувур ўтказгичларнинг мустаҳкамлигини ҳисоблаш услуби (умумий тамойиллар)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
1. Ерга ётқизиладиган полимер қувур ўтказгичлар мустаҳкамлигини ҳисоблашда тенгсизликка жамланиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
босимли қувур ўтказгичлар учун
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(1)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ўзиоқра қувур ўтказгичлар учун:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(2)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
дренаж қувур ўтказгичлар учун:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(3)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
— тупроқ (MPa) ва транспорт юкламалари (MPa) таъсирида қувур кесимининг доиралиги туфайли қувур деворида материални чўзилиш деформациясининг максимал қиймати:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
— қувур деворида материалнинг қувур ичидаги сув босими таъсирида чўзилиш даражаси;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
— қувур ўтказгичга тушадиган ташқи юкламалар таъсирида қувур девори материалининг сиқилиш даражаси;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
— зўриқишнинг бўшашиши шароитида юзага келадиган қувур девори материалининг чўзилиш деформациясининг чекланган йўл қўйилган максимал қиймати;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
— силжиш шароитида қувур девори материалининг чўзилиш деформациясининг чекланган йўл қўйилган максимал қиймати;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
— қувур деворининг тешилиш турини ҳисобга олган ҳолда хавфсизлик омили (коэфициенти), қуйидагича қабул қилиниши мумкин: силлиқ деворли қувур думалоқ тешикли бўлганда — 2,3; шиша (базальт) пластмасса қувури думалоқ тешикли бўлганда — 3,0; силлиқ бурчакли тирқишли тешик (масалан тарафларнинг нисбати 8:1 ёки 25:3) бўлганда — 1,3; бошқа шартлар учун қиймати меъёрий ҳужжатларда кўрсатилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қиймат қуйидаги формула бўйича аниқланади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(4)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
— зичланиш сифатини ҳисобга олган ҳолда эгилишдаги зўриқишлар учун тупроқ тўшамаси коэффициенти, қуйидагича қабул қилиниши мумкин: синчиклаб назорат қилинганда — 0,75, даврий назорат қилинганда — 1,0, назорат қилинмаганда — 1,5;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
— қувур кесими оваллиги учун хавфсизлик коэффициенти, қуйидагига тенг деб қабул қилинади: босимли ва ўзиоқар қувур ўтказгичлар учун — 1,0; дренаж қувур ўтказгичлари учун — 2;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ψ — тупроқда ётқизилган қувурнинг вертикал диаметрида нисбий қисқариш йўл қўйилган максимал қиймат сифатида бўлгиланади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(5)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ψгр — тупроқ юкининг таъсири остида қувурнинг вертикал диаметрининг нисбий қисқариши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ψт — шунинг ўзи, транспорт юкларининг таъсири остида;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ψм — сақлаш, ташиш ва монтаж қилиш жараёнида ҳосил бўлган қувурнинг вертикал диаметрининг нисбий қисқариши. Унинг тахминий қиймати 13-жадвалдан олиниши мумкин.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

 

13-жадвал

Қувур кобиғининг ҳалқали қаттиқлиги, G0, Ра

ψм тупроқнинг зичланиш даражаси

до 0,85

0,85 — 0,95

0,95 дан ортиқ

276 000 гача

0,06

0,04

0,03

276 000 — 290 000

0,04

0,03

0,02

290 000 дан ортиқ

0,02

0,02

0,01

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(6)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
— қувурнинг кўндаланг кесими оваллиги вақт оралиғидаги кечикишини ҳисобга олувчи ҳамда тупроқ турига, унинг зичланиш даражасига, гидрогеологик шароитга ва траншея геометриясига боғлиқ бўлган коэффициент, уни 1 дан 1,5 гача қийматларда қабул қилиши мумкин.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
— тўшамани тайёрлаш ва зичлаш сифатини ҳисобга олувчи эгилиш коэффициенти, уни қуйидагича қабул қилиш мумкин: синчковлик билан назорат қилинганда – 0,09, даврий назорат қилинганда — 0,11, назорат қилинмаганда — 0,13;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
— траншеяни тўлдирувчи тупроқнинг қувурнинг кўндаланг кесими оваллигига таъсир кўрсатишини ҳисобга олувчи коэффициент, 0,06 га тенг деб қабул қилиниши мумкин;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
— траншея чўнтакларидаги тупроқнинг деформация модули, МРа;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
— қувур қобиғининг ҳалқали қаттиқлиги қувурнинг кўндаланг кесими оваллигига таъсирини ҳисобга олувчи коэффициент, 0,15 га тенг деб қабул қилиниши мумкин;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(7)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
— тупроқнинг солиштирма оғирлиги N/m3;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
— ер сатҳидан горизонтал диаметри даражасигача ҳисобланган, қувур ўтказгични тўлдириш чуқурлиги, m;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
— қувур қобиғининг қисқа муддатли ҳалқали қаттиқлиги, МРа;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(8)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
— қувур материалининг чўғилишида қисқа муддатли эгилувчанлик модули, МРа;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
— формула бўйича аниқланадиган қувур кесимининг узунлик бирлигига инерция моменти:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(9)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
— меъёрий ҳужжатларда келтириладиган қувур материалининг Пуассон коэффициенти;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(10)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
— тупроқнинг зичланиш коэффициенти;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
— занжирли, ғилдиракли ва бошқа турдаги транспорт воситалари учун маълумотномалар бўйича олинадиган транспорт юки, МРа;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
— қувур ўтказгичнинг ётқизиш чуқурлигини ҳисобга олувчи коэффициент, H < 1 бўлганда n = 0,5 бўлади;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
— сув қувур ўтказгичларининг оваллашган қувурлари ички сув босими таъсирида айлана шаклига келиши жараёнини ҳисобга олувчи коэффициент (Р, МРа)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(11)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
— қувур ўтказгичга тушадиган умумий ташқи юклама, МРа;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(12)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(13)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(14)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(15)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
— қувур материалининг чўзилиши вақтида қисқа муддатли ҳисобий мустаҳкамлик, МРа;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
— қувур ўтказгичнинг хизмат муддати охирида қувур материалининг чўзилишида эгилувчанлик модулининг қисқа ва узоқ муддатли қийматлари, МРа.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(16)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
— норматив ҳужжатларда кўрсатиладиган хавфсизлик коэффициенти.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2. Агар ҳисоблар натижасида ифоданинг чап томони қиймати 1 дан катта бўлса, у ҳолда ҳисоблар қувур материали ёки қувур ўтказгични ётқизишни бошқа кўрсаткичлари билан такрорланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
3. Ундан сўнг юкларнинг жамламасига нисбатан қувур қобиғининг барқарорлиги текширилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
босимли тармоқлар учун — тупроқ ва транспортдан , ерости сувларидан , шунингдек, қувур ўтказгичда вакуумнинг ҳосил бўлиши , ўзиоқар тармоқлари учун — + ; дренаж тармоқлари учун — қуйидаги ифода бўйича:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(17)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
— тупроқ билан тўлдиришда қобиқнинг барқарорлигига таъсирини ҳисобга олувчи коэффициент, 0,5 га тенг деб, : = 4 : 1 нисбат учун 0,07 га тенг деб қабул қилиш мумкин;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
— қувур ўтказгичнинг кўндаланг кесимининг оваллигини ҳисобга олувчи коэффициент, 0 < ψ < 0,05 бўлганда = 1 — 0,7ψ бўлади;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
— ташқи юкламалар таъсири остида қобиқ барқарорлиги учун хавфсизлик коэффициенти, 3 га тенг деб қабул қилиниши мумкин;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
— қувур қобиғининг узоқ муддатли ҳалқали қаттиқлиги, МРа, қуйидаги формула бўйича аниқланади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(18)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ШНҚ 2.04.04-24 «Полимер материаллардан ясалган сув таъминоти ва оқова сувларни чиқариб юбориш тизимларининг қувур ўтказгичларини лойиҳалаш ва монтаж қилиш» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
8-ИЛОВА
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Полимер қувурларнинг тамғаланишига мисоллар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
18-расм. Полимер қувурларнинг ГОСТ 32415-2013 бўйича тамғаланиши
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
19-расм. Полимер қувурларнинг ГОСТ ISO/IEC 15420-2010 бўйича штрих-кодли тамғаланиши