08.08.2024 йилдаги 01/2-45-сон
ONLINE TRANSLATE
Ўзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг буйруғи, 08.08.2024 йилдаги 01/2-45-сон
Date of entry into force
14.04.2025
Ҳужжат 14.04.2025 00 санаси ҳолатига
Амалдаги версияга ўтиш
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ўзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
буйруғи
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ШНҚ 2.06.08-21 «Гидротехника иншоотларининг бетон ва темир-бетон конструкциялари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларини тасдиқлаш тўғрисида
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
[Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги томонидан 2024 йил 30 сентябрда ҳисобга олинди, ҳисоб рақами 298]
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
1. ШНҚ 2.06.08-21 «Гидротехника иншоотларининг бетон ва темир-бетон конструкциялари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари иловага мувофиқ тасдиқлансин.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2. Ўзбекистон Республикаси давлат архитектура ва қурилиш қўмитаси раисининг 1998 йил 31 январдаги 11а-сон буйруғи билан тасдиқланган ҚМҚ 2.06.08-97 «Гидротехника иншоотлари бетон ва темир бетон тузилмалари» қурилиш меъёрлари ва қоидалари ўз кучини йўқотган деб топилсин.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
3. Мазкур буйруқ Ўзбекистон Республикаси Фавқулодда вазиятлар вазирлиги, Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги, Сув хўжалиги вазирлиги ҳамда Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Санитария-эпидемиологик осойишталик ва жамоат саломатлиги қўмитаси билан келишилган.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
4. Ушбу буйруқ расмий эълон қилинган кундан эътиборан кучга киради.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Вазир в.б Ш. ХИДОЯТОВ
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Тошкент ш.,
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2024 йил 8 август,
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
01/2-45-сон
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Келишилди:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Санитария-эпидемиологик осойишталик ва жамоат саломатлиги қўмитаси раиси Б. ЮСУПАЛИЕВ
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2024 йил 26 июнь
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Сув хўжалиги вазири Ш. ХАМРАЕВ
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2024 йил 26 июнь
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Фавқулодда вазиятлар вазири А. КУЛДАШЕВ
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2024 йил 29 июнь
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазири А. АБДУХАКИМОВ
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2024 йил 5 август
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ўзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг 2024 йил 8 августдаги 01/2-45-сон буйруғига
ИЛОВА
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ШНҚ 2.06.08-23 «Гидротехника иншоотларининг бетон ва темир-бетон конструкциялари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Мазкур шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари (бундан буён матнда ШНҚ деб юритилади) бетон ва темир-бетон конструкциялардан гидротехника иншоотларини лойиҳалаш, қуриш ва реконструкция қилишга оид талабларни белгилайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
1-боб. Шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари ҳамда техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатларга ҳаволалар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
1. Ушбу ШНҚда қуйидаги шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари ҳамда техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатларга ҳаволалар келтирилган:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ШНҚ 2.01.01-22 «Лойиҳалаш учун иқлимий ва физикавий-геологик маълумотлар»;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ҚМҚ 2.03.11-96 «Қурилиш конструкцияларини коррозиядан ҳимоя қилиш» ;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ҚМҚ 2.04.02-19 «Сув таъминоти. Ташқи тармоқлар ва иншоотлар» ;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ШНҚ 2.03.01-24 «Бетон ва темир-бетон конструкциялар»;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ШНҚ 2.03.05-23 «Пўлат конструкциялар. Лойиҳалаш талаблари»;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ШНҚ 2.05.03-22 «Кўприклар ва қувурлар»;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ҚМҚ 2.06.01-97 «Гидротехника иншоотлари. Лойиҳалаштиришнинг асосий низомлари»;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ҚМҚ 2.06.06-98 «Бетон ва темир-бетон тўғонлар»;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ГОСТ 26633-2015 Оғир ва майда заррали бетонлар.Техник шартлар (расмий манба:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ГОСТ 26633-12 Бетоны тяжелые и мелкозернистые. Технические условия).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2-боб. Атамалар ва таърифлар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2. Ушбу ШНҚда қуйидаги атамалар ва уларнинг таърифлари қўлланилган:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
гидротехника иншоотлари — сув омборлари тўғонлари, дарёлар, сойлар, каналлар ва коллекторлардаги тўғонлар, дарёларнинг ўзанларини тўсувчи иншоотлар, сув олиш, сув ўтказиш, сув ташлаш ҳамда қирғоқларни ҳимоя қилиш иншоотлари, гидроэлектростанциялар, насос станциялари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бетон конструкция — конструктив талаблар бўйича арматурасиз ёки оз миқдорда арматура ўрнатилган бетондан тайёрланган конструкция;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
темир-бетон конструкция — бетон ва ишчи пўлат арматурадан тайёрланган конструкция;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
пўлат темир-бетон конструкция — бетон, ишчи ўқли арматура ва ишчи пўлат листлардан тайёрланган конструкция;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
пўлат-бетон конструкция — бетон ва ташқи ишчи арматура пўлат листлардан тайёрланган конструкция.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
3-боб.Умумий қоидалар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
3. Гидротехника иншоотларининг бетон ва темир-бетон конструкцияларини ҚМҚ 2.06.01-97 талабларига мувофиқ лойиҳалаш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
4. Бетон ва темир-бетон конструкцияларини (монолит, йиғма-монолит, йиғма, олдиндан зўриқтирилган ва асосга анкерланган) қўллаш техник-иқтисодий мақсадга мувофиқлигидан келиб чиқиб, материал, энергия, меҳнат ва қурилиш қийматини максимал даражада камайтиришни ҳисобга олиб лойиҳалаш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Йиғма конструкциялар элементларини танлашда юқори мустаҳкам бетон ва арматуралардан ҳамда енгил бетондан тайёрланган олдиндан зўриқтирилган конструкцияларни қўллаш зарур.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Йиғма конструкциялар элементларининг асосий ўлчамлари, конструкция турлари, ва темир-бетон конструкцияларининг арматураланиши бўйича вариантларнинг техник-иқтисодий кўрсаткичларини таққослаш асосида қабул қилиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
5. Йиғма конструкцияларнинг элементларини механизациялашган усулда ишлаб чиқарилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Йиғма конструкцияларни йириклаштириб ишлаб чиқаришда, транспортда ташишда, монтаж механизмларининг юк кўтариш қобилиятини, кўприклар ва бошқа сунъий иншоотларнинг йиғма элементларини монтаж қилиш жойидаги юк кўтариш қобилиятини ҳисобга олиш зарур.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
6. Монолит конструкциялар учун инвентарь қолипдан фойдаланишда бир хил тарзга келтирилган ўлчамларни ҳисобга олиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
7. Йиғма конструкциялар элементларининг уланиш конструкциялари ва тугунлари (узел) қуйидагиларни таъминлаши зарур:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
кучларни тўғри йўналтиришни;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
сув ўтказмасликни;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
совуққа чидамлиликни;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
элементларнинг ўзи чок зонасида ёриқларга чидамлилигини ва мустаҳкамлигини;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
конструкция бетони билан чокда қўшимча ётқизилган бетоннинг боғланишини.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
8. Гидротехника иншоотларини лойиҳалашда (кучланиш ва деформация ҳолатининг хусусиятлари зарур ҳисоблар билан аниқланмаганда) конструкцияларнинг мураккаб шароитлар учун статик-динамик ишлашини экспериментал тадқиқотлар ва тажриба синовлари билан аниқлаш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
9. Конструкцияларнинг сув ўтказмаслик ва совуқбардошлигини таъминлаши ва уларнинг ҳисобий кесимларида сувнинг қарши босимини камайтириш учун қуйидагилар ҳисобга олиниши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
босимли юза ва ташқи юзалар томонидан (сувнинг ўзгарувчи сатҳи жойларида) сув ўтказмаслиги ва совуқбардошлилиги бўйича тегишли маркалардаги бетонларни қўллаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
фаол қўшимчаларни қўллаш (ҳаво тортувчи);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
деформация чокларида филтрланишга қарши элементларни (зичлаштиришларни) жиҳозлаш ва горизонтал қурилиш чоклар тайёрлашнинг махсус технологиясини қўллаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
гидротехника иншоотларнинг ташқи сиртларини ва иссиқлик гидроизоляциясини амалга ошириш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бетоннинг босимли юзалари томонидан ва гидротехника иншоотининг юкланишлардан чўзилишга учрайдиган юзалари томонидан сиқилиши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
босим қирралари томонидан дренаж ўрнатилиши.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
4-боб. Бетон ва темир-бетон конструкциялар учун материаллар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
1-§. Бетон
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
10. Гидротехника иншоотларининг бетон ва темир-бетон конструкциялари учун бетон ГОСТ 26633-15 ва ушбу боб талабларига мувофиқ танланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
11. Гидротехника иншоотларининг бетон ва темир-бетон конструкцияларини лойиҳалашда ишнинг тури ва шароитларига мувофиқ бетоннинг қуйидаги асосий сифат кўрсаткичлари ўрнатилиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бетоннинг мустаҳкамлик MPa қиймати q=0,95 га тенг;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
массив иншоотларда мустаҳкамлик қийматлари q=0,90 га тенг;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
гравитацион тўғонларнинг ички зонаси учун кафолатланган мустаҳкамлик қиймати q = 0,85 га тенг.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Сиқилишга бўлган мустаҳкамлиги бўйича бетон синфлари: В5, В7,5, В10, В12,5, В15, В17,5, В20, B22,5, B25, B27,5, B30, B35, B40.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Тегишли асослашлар билан юқорида келтирилган бетон синфларидан фарқ қилувчи сиқилишга бўлган мустаҳкамлиги бўйича оралиқ синфларни ўрнатилишига йўл қўйилади. Ушбу бетонлар хусусиятлари интерполяция усули бўйича қабул қилиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бетоннинг ўқ бўйлаб чўзилиш мустаҳкамлиги бўйича синфлари қуйидагича бўлиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Bt0,8, Bt1,2, Bt1,6, Bt2,0, Bt2,4, Bt2,8, Bt3,2.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Гидротехника иншоотларини бетоннинг совуқбардошлиги бўйича маркалари F50, F75, F100, F150, F200, F300, F400, F500, F600, F700, F800 бўлиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Техник асосланган ҳолларда, бетоннинг совуқбардошлилик бўйича F25 ва F1000 маркаларидан фойдаланишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Гидротехника иншоотларини лойиҳалашда бетоннинг сув ўтказмаслик бўйича маркалари W2, W4, W6, W8, W10, W12, W14, W16, W18, W20 бўлиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
12. Гидротехника иншоотларининг конструкциялари бетонларини лойиҳалашда экспериментал тадқиқотлар асосида қуйидаги қўшимча талаблар қўйилиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
горизонтал қурилиш чокларинининг силжиши мустаҳкамлигига;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
чегаравий чўзилувчанлигига;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
чўкиндилари бўлган оқимда ишқаланишга қаршилик кўрсатиш xусусиятига;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
силжишга қарши бардошлигига;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
цементда бўлган ишқорларни тўлдирувчи билан ўзаро зарарли таъсири мавжуд эмаслигига;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бетон юзасини биологик объектлар таъсирларига (сув ўтлари, дарё ва кўл ўсимликлари, чиғаноқлар) бўлган қаршилигига.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бетоннинг чегаравий чўзилувчанлиги ва горизонтал қурилиш чокларининг силжиш мустаҳкамлиги мазкур ШНҚнинг 2-иловаси 6 ва 8-жадвалларида келтирилган.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
13. Бетоннинг техник хусусиятларига қўйиладиган талаблар қурилиш ва фойдаланиш даврида иншоотларнинг турли зоналари ва қисмларидаги бетоннинг ҳақиқий иш шароитларига мос келиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
14. Бетоннинг қотиш муддати, сиқилишдаги мустаҳкамлиги, ўқ бўйича чўзилиши ва сув ўтказмаслик хусусиятлари қуйидагиларга мувофиқ бўлиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
дарё гидротехника иншоотларининг конструкциялари учун — 180 d;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
денгиз ва дарё порт иншоотларининг йиғма ва монолит конструкциялари учун — 28 d.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бетоннинг совуққа чидамлилиги бўйича унинг лойиҳадаги маркасига мос келадиган қотиш ёши 28 d, иссиқ қолипда қўйиладиган йирик конструкциялар учун эса 90 d бўлиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Агар конструкцияларнинг ҳақиқий юкланиш муддатлари, уларни қуриш усуллари, бетоннинг қотиш шароитлари, қўлланиладиган цементнинг тури ва сифати маълум бўлса, бетоннинг синфи ва маркасини бошқа муддатга белгиланишига йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Монолит конструкцияларда бетоннинг совуқбардошлилик хусусиятининг назорат синовлари бетоннинг ёши 28 d муддатда ўтказилишига йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
15. Бетон синфлари сиқиш ва чўзиш мустаҳкамлиги бўйича, конструкцияларнинг ҳақиқий юкларга таъсири вақтини ҳисобга олган ҳолда гидротехника иншоотининг ҳисобий майдонларидаги кучланиш даражасига боғлиқ ҳолда ўрнатилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Темир-бетон элементлари учун кўп марта такрорланувчи юклар таъсирида ва сиқилган стерженли темир-бетон конструкциялар (қобиқли қозиқлар ва қирғоқ бўйлаб ўрнатиладиган эстакадалар) учун сиқилишга мустаҳкамлиги бўйича В15 дан паст бўлмаган синфдаги бетондан фойдаланиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Олдиндан зўриқтирилган элементлар учун сиқилишга мустаҳкамлиги бўйича қуйидаги бетон синфларидан фойдаланиш керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
стерженли арматурали конструкциялар учун камида — В15;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
зичлаш ёки титратиш йўли билан тупроққа бостириладиган элементлар (қозиқ) учун камида — В30.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
16. Бетоннинг совуқбардошлилиги бўйича талаблар ўзгарувчан сув сатҳи майдони ва ташқи сув ости бетонига нисбатан қўлланилиши, бунда совуқбардошлилик бўйича бетон маркаси қуйидагиларни ҳисобга олган ҳолда белгиланиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қурилиш ҳудудининг иқлимий шароитларини;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
йил давомида кетма-кет музлаш ва эриш ҳисобий даврлари сонини (узоқ муддатли кузатишлар бўйича);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
фойдаланиш шарт-шароитларини.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ўзгарувчан сув сатҳи зонасидаги конструкциялар ва иншоот қисмлари учун (унинг устидаги 2 m ли зонани ҳисобга олган ҳолда) бетон маркаси совуққа бардошлилиги қуйидаги 1-жадвал бўйича қабул қилиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
1-жадвал
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

Иқлим

шароитлари

Бетоннинг совуқбардошлилиги маркалари, йил давомида кетма-кет музлаш, эриш даврлари сонида

50 гача

51 дан 75 гача

76 дан 100 гача

101 дан 150 гача

151 дан 200 гача

201 дан 250 гача

Мўътадил

F50

F100

F150

F200

F300

F400

Совуқ

F100

F150

F200

F300

F400

F600

Ўта совуқ

F200

F300

F400

F500

F600

F800

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
17. Иқлим шароитлари энг совуқ ойнинг ўртача ойлик ҳарорати қуйидагилар билан аниқланиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
мўътадил — манфий 10ºС дан юқоригача;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
совуқ — манфий 10ºС lfн 20ºС гача;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ўта совуқ — манфий 20ºС дан паст.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
18. Қурилиш ҳудуди учун энг совуқ ойнинг ўртача ҳарорати ШНҚ 2.01.01-22 ва гидрометеорологик маълумотлар бўйича аниқланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
19. Ҳисоблаш даврларининг сони 250 дан ортиқ бўлса, бетоннинг махсус турларидан фойдаланиш ёки доимий иссиқлик ҳимоясини қўллаш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
20. Кўп йиллик ва йил давомида ўлик ҳажмгача оқимни тартибга солувчи сув омборлари мавжуд бўлган гидроузелларда сув чиқариш иншоотлари конструкциялари бетон маркаси совуқбардошлилиги камида қуйидагича бўлиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
мўътадил иқлим учун — F100;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
совуқ иқлим учун — F150;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ўта совуқ иқлим учун — F200.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
21. Гидротехника иншоотларининг сув усти зонаси учун совуқбардошлилиги буйича бетон маркаси атмосфера таъсирларини ҳисобга олиб белгиланиши ва камида қуйидагича бўлиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
мўътадил иқлим учун — F50,
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
совуқ иқлим учун — F100;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ўта совуқ иқлим шароитлари учун — F150.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
22. Босимли иншоотлар учун совуқбардошлилик бўйича бетон маркалари ушбу ШНҚнинг 1-жадвали бўйича танланиши, бунда кетма-кет музлаш-эриш даврлар сонларини аниқлашда қуёш радиацияси ва конструкция сиртидаги иссиқлик изоляцияси таъсири ҳисобга олиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
23. Сув ўтказмаслик xусусиятига кўра бетон маркаси қуйидагича белгиланиши зарур:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
босим градиентига боғлиқ равишда аниқланаётган максимал босимни конструкция қалинлигига нисбати билан метр ҳисобида (ёки босимли ёғидан дренаж мосламасигача бўлган масофа);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
иншоот билан туташиб турувчи сув ҳарорати ºС билан мазкур ШНҚнинг 2-жадвали бўйича;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
сув муҳитининг агрессивлигига боғлиқ равишда ҚMҚ 2.03.11-96 ва ҚMҚ 2.04.02-19 талабларига мувофиқ.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Босимсиз конструкцияларда, сув ўтказмаслик хусусияти бўйича бетон маркаси камида W4 бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Конструкцияларнинг босимли юзасини гидроизоляция орқали (экран орқали) ҳимоялашда сув ўтказмаслик хусусияти бўйича бетон маркаси экран ортида жойлашган бетондаги босим градиентига кўра қабул қилиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
24. Гидротехника иншоотлари бетонлари учун қўшимчаларни қўллаш мазкур ШНҚнинг 3-иловасида келтирилган.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2-жадвал
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

Сув ҳарорати,

°C

Сув ўтказмаслик бўйича босим градиентларидаги бетон маркалари

5 гача

5 дан юқори 10 гача

10 дан юқори

20 гача

20 дан юқори 30 гача

10 гача

W2

W4

W6

W8

10 дан юқори 30 гача

W4

W6

W8

W10

30 дан юқори

W6

W8

W10

W12

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
25. Гидротехника иншоотлари бетонига сув оқимидаги чўкиндилар билан ишқаланишга қаршилик кўрсатиш ёки кавитацияга чидамлилик талаблари қўйилганда, бетоннинг сиқилишга бўлган мустаҳкамлик синфи камида В25, совуқбардошлилик маркаси камида F300, сув ўтказмаслик маркаси эса W8 бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
26. Техник-иқтисодий ҳисоблар бўйича гидротехника иншоотлари бетон ва темир-бетон конструкцияларининг сув ўтказмаслик хусусиятларини ошириш учун қайишқоқ цементли бетонлардан фойдаланиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Конструкциянинг ўз оғирлигидан ҳосил бўладиган юкланишни камайтириш учун енгил бетонлардан фойдаланиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Енгил бетонлар синфлари ва маркалари ШНҚ 2.03.01-24 га мувофиқ қабул қилиниши зарур.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
27. Фойдаланиш жараёнида ташқи ҳавонинг салбий ҳарорати ёки агрессив сув таъсирлари мавжуд йиғма конструкция элементлари туташ жойларини яхлитлаш учун совуқбардошлилик ва сув ўтказмаслик хусусиятлари бўйича лойиҳада белгилангандан кам бўлмаган бетон маркасидан фойдаланиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
28. Гидротехника иншоотлари бетонининг марка ёши 180 d (ёки 1 йил) бўлган норматив ва ҳисобий қаршиликларни ҳисобга олган ҳолда қуйидаги формулалар орқали аниқланиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
сиқилишга: (1)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
чўзилишга: (2)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Rb, Rbt,Rb,ser ва Rb,sert — бетоннинг 180 d лик (ёки 1 йил) марка ёшидаги биринчи ва иккинчи гуруҳлар чегаравий ҳолатлари учун сиқиш ва чўзиш бўйича ҳисобий қаршиликлари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Rb,Rbt,Rb,serваRb,sert — гидротехника иншоотларининг мустаҳкамлик ва ёриқбардошлилик ҳисоблари бўйича уларни фойдаланиш даврида юк билан юкланиш вақтига нисбатан талаб қилинувчи ҳамда мазкур ШНҚнинг 8 ва 9-боби талабларини бажарувчи биринчи ва иккинчи гуруҳлар чегаравий ҳолатлари учун бетоннинг сиқиш ва чўзиш бўйича ҳисобий қаршиликлари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
γτc, γτt — тажриба йўли билан аниқланувчи, мавжуд бўлмаганда 3-жадвал бўйича қабул қилинувчи бетон ёшининг унинг сиқилиш ва чўзилишдаги мустаҳкамлигига таъсирини ҳисобга олувчи қийматлар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
γr — бетон мустаҳкамликлари орасидаги тафовутни иншоот ва назорат намуналари ҳолида ҳисобга олувчи қийматлар бўлиб, улар қуйидагича қабул қилиниши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
1,0 — бетонни қўл вибраторлари орқали тақсимлаш ва зичлаштириш билан бетон қоришмасини механизация йўли орқали тайёрлаш, ташиш ва узатилишида;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
1,1 — бетон қоришмасини автоматик йўл билан тайёрлаш, ташиш, жойлаштириш ва зичлаштиришнинг тўла механизациялаштиришда.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
3-жадвал
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

Гидротехника иншоотини

юкланиш вақтигача бўлган бетоннинг ёши, йил

γτc қиймати

γτt

қиймати

Ўртача йиллик ташқи ҳаво ҳарорати остида бўлган ҳудудлар учун 0 oС ва ундан юқори

Ўртача йиллик ташқи ҳаво ҳарорати совуқ ҳудудлар учун

0,5

1,0

2,0

3,0 ва ундан ортиқ

1,0/0,9

1,1/1,0

1,15/1,10

1,20/1,15

1,0/0,9

1,05/1,0

1,10/1,05

1,15/1,10

1,0/0,9

1,05/1,0

1,10/1,05

1,15/1,10

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Изоҳ. γτc ва γτt қийматлари бетоннинг 180 d марка ёшидаги, маҳражда эса бетоннинг 360 d ёшидаги қийматлари келтирилган.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
29. Сиқилиш ва ўқ бўйича чўзилиш мустаҳкамлиги бўйича бетон синфи мазкур ШНҚнинг 28-бандига асосан аниқланадиган бетоннинг ҳисобий қаршиликлари қийматларига боғлиқ равишда қуйидаги 4 ва 5-жадваллар бўйича қабул қилиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
4-жадвал
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

 

Сиқилиш

мустаҳ-камлиги

бўйича бетон

синфи

Бетоннинг норматив ва ҳисобий қаршиликлари, МРа (kgf/cm2)

 

Норматив қаршиликлар иккинчи гуруҳ чегаравий ҳолатлари учун ҳисобий қаршиликлар

Биринчи гуруҳ чегаравий ҳолатлари

учун ҳисобий қаршиликлар

 

Ўқ бўйича сиқиш

(призмавий мустаҳкамлик),

Rbn; Rb,ser

Ўқ бўйича чўзилиш,

Rbtn ;Rbt,ser

Ўқ бўйича сиқиш

Ўқ бўйича чўзилиш, Rbt

 

Титратилган бетон

босиб текисланган бетон

(призмавий мустаҳкам-лик),Rb

Титратилган бетон

босиб текисланган бетон

 

В 5

3,5 (35,7)

0,55 (5,61)

0,39 (3,98)

2,8 (28,6)

0,37 (3,77)

0,26 (2,65)

 

B 7,5

5,50 (56,1)

0,70 (7,14)

0,58 (5,92)

4,5 (45,9)

0,48 (4,89)

0,39 (3,98)

 

B 10,0

7,50 (76,5)

0,85 (8,67)

0,78 (7,96)

6,0 (61,2)

0,57 (5,81)

0,52 (5,35)

 

B 12,5

9,50 (96,5)

1,00 (10,20)

0,95 (9,70)

7,5 (76,5)

0,66 (6,73)

0,63 (6,42)

 

B 15,0

11,30 (115)

1,15 (11,70)

1,10(11,20)

8,9 (91,0)

0,75 (7,65)

0,73 (7,45)

 

B 17,5

13,00 (133)

1,27 (13,0)

1,23 (12,6)

10,3 (105)

0,83 (8,41)

0,80 (8,20)

 

B 20

14,90 (152)

1,40 (14,3)

1,38 (14,1)

11,7 (120)

0,90 (9,18)

0,90 (9,15)

 

B 22,5

16,70 (170)

1,50 (15,3)

13,1 (134)

0,97 (10,0)

 

B 25

18,50 (189)

1,60 (16,3)

14,5 (148)

1,05 (10,7)

 

B 27,5

20,20 (206)

1,70 (17,3)

15,8 (161)

1,12 (11,4)

 

B 30

22,00 (224)

1,80 (18,4)

17,0 (173)

1,20 (12,2)

 

B 35

25,50 (260)

1,95 (19,9)

19,5 (199)

1,30 (13,3)

 

B 40

29,00 (296)

2,10 (21,4)

22,0 (224)

1,40 (14,3)

 

5-жадвал

 

Сиқилиш

мустаҳкамлиги

бўйича бетон

синфи

Ўқ бўйича чўзилишдаги бетоннинг меъёрий ва ҳисобий қаршиликлари, МPа (kgf/cm2)

 

Меъёрий қаршиликлар, иккинчи гуруҳ чегаравий ҳолатлари учун ҳисобий қаршиликлар,

Rbtn; Rbt,ser

Биринчи гуруҳ чегаравий ҳолатлари

учун ҳисобий қаршиликлар,

Rbt

 

Bt  0,8

Bt  1,2

Bt  1,6

Bt 2,0

Bt 2,4

Bt  2,8

Bt  3,2

0,80 (8,10)

1,20 (12,2)

1,60 (16,3)

2,00 (20,4)

2,40 (24,5)

2,80 (28,6)

3,20 (32,6)

0,62 (6,32)

0,93 (9,49)

1,25 (12,7)

1,55 (15,8)

1,85 (18,9)

2,15 (21,9)

2,45 (25,0)

6-жадвал

Бетоннинг ишлаш шароитлари қиймати

киритилиши омиллар

Бетоннинг ишлаш шароити қиймати, γbi

Шартли белгилар

Қиймати

1

2

3

1. Бетон конструкциялар

юклар ва таъсирларнинг асосий йиғиндиси (комбинация)

gb1

0,9

сейсмик юки ҳисобга олмаган ҳолда юкланиш ва таъсирларнинг алоҳида йиғиндиси

gb1

1,0

сейсмик юки ҳисобга олган ҳолда юкланиш
ва таъсирларнинг алоҳида
йиғиндиси

gb1

1,1

сув босимини қабул қилмайдиган ва кесимнинг чўзилган майдони қаршилигини ҳисобга олмаган ҳолда ҳисобланувчи ва агрессив муҳит таъсирига учрамаган марказлашмаган ҳолда сиқилган элементлар

gb2

1,3

бошқа бетон элементлар

gb2

1,0

деформациялар градиентини кесим бўйича таъсири

gb3

Ушбу ШНҚнинг 30-банди бўйича

конструкциялар кўндаланг кесими шаклининг таъсири

gb4

Мазкур ШНҚнинг 31-банди бўйича

мураккаб кучланиш ҳолатининг таъсири

gb5

Мазкур ШНҚнинг 32-ва 33-бандлари бўйича

конструкциялар ўлчамлари таъсири

gb6

Ушбу ШНҚнинг

153-банди бўйича

2. Темир-бетон конструкциялар

юк ва таъсирларнинг асосий йиғиндиси

gb7

1,1

юк ва таъсирларнинг сейсмик юкларни ҳисобга олмаган ҳолдаги махсус йиғиндиси (комбинация)

gb7

1,2

сейсмик юкини ҳисобга олган ҳолда юкланиш ва таъсирларнинг махсус йиғиндиси(комбинация):

 А-I, А-II, А-III, Вр-1 нормал кесимлар бўйича бўлган синфли арматуралар билан элементларни ҳисоблашда

gb7

1,3

бошқа синфли арматура билан

gb7

1,2

оғма кесимлар бўйича элементларни ҳисоблашда

gb7

1,1

арматура қатори сонининг таъсири

gb8

Мазкур ШНҚнинг
34-банди бўйича

арматуралаш ва унинг ёйилиш қиймати таъсири

gb9

Ушбу ШНҚнинг

35-банди бўйича

чўзилган юзага бетоннинг ноэластик ишлаши таъсири

gb10

Ушбу ШНҚнинг

36-банди бўйича

турли белгили зўриқишлар амал қилганда текис зўриқиш ҳолатининг таъсири

gb11

Мазкур ШНҚнинг 37-банди бўйича

3. Бетон ва темир-бетон конструкциялар

кўп марта такрорланувчи юклар

gb12

Ушбу ШНҚнинг

38-банди бўйича

бетон мустаҳкамлигига қурилиш чокларининг таъсири:

сиқилган бетонга

gb13

1,0

чўзилган бетонга

gb13

Мазкур ШНҚнинг 39-банди бўйича

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Изоҳ. Бир вақтнинг ўзида бетон мустаҳкамлигига таъсир кўрсатувчи бир нечта омиллар мавжуд бўлса, ҳисоблашда иш шароитларининг тегишли қийматлари кўпайтмаси киритилиши, бироқ бу камида gb = 0,45 ва кўпи билан gb = 2,0 бўлиши ва gb3 = 2,0 дан ортиқ бўлмаслиги лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
30. Чўзилган бетоннинг мустаҳкамлигига кесим бўйича деформация градиенти таъсирини ҳисобга олувчи бетон конструкциялари иш шароитлари қиймати қуйидаги формула орқали аниқланиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(3)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бироқ, γb3 = 2,0 дан ортиқ эмас.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
— бетон синфи, унинг таркибининг тузилиш тартибига, намлигига боғлиқ параметр;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ht — бетоннинг чизиқли эластик иши тахмини остида аниқланган, чўзилган кесим;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
— параметри қийматини тажрибалар асосида аниқлаш керак;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
I ва II синф иншоотлари учун параметр дастлабки лойиҳалаш босқичида;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
II ва IV синф иншоотлари учун эса барча ҳолатларда параметри қуйидаги 7-жадвал бўйича қабул қилинишига йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
7-жадвал
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

Бетоннинг сиқилишга мустаҳкамлиги бўйича синфи

B5

B7,5

B10

B12,5

B15

B20

B25

B30

B35

B40

C, сm

8,0

7,9

7,7

7,5

7,33

6,7

6,1

5,5

4,9

4,4

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(4)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
31. Чўзилган бетоннинг мустаҳкамлигига унинг кўндаланг кесим шакли таъсирини ҳисобга олувчи бетон конструкцияларининг ишлаш шароитлари қиймати бўлиб, уни қуйидаги формула орқали аниқлаш лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
K – кесим шакли ва унинг ўлчамларининг нисбатига боғлиқ бўлган қиймат.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Тўғри бурчакли, юмалоқ, крестсимон кесимлар учун, шунингдек токчаси (полка) сиқилган зонада бўлган тавр кесимлари учун: K = 0.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ҳалқасимон кесимлар учун K қиймати ички диаметр ўлчамларининг ташқи нисбатига тенг бўлиши зарур.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Токчаси (полка) чўзилган қисмда бўлган таврли кесимлар учун қутичасимон
ва икки таврли кесимлар учун K қиймати қуйидагича аниқланиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(5)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
bf ва hf — чўзилган токчанинг (полка) кўндаланг кесими кенглиги ва баландлиги;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бўлганда мазкур ШНҚнинг 3-иловаси номограммаси орқали аниқланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
32. Бетоннинг мустаҳкамлигига икки ўқли мураккаб зўриқиш ҳолатининг таъсирини ҳисобга олувчи бетон конструкцияларда бетоннинг ишлаш шароитларининг қиймати қуйидаги формулалар орқали аниқланиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
турли ишорали зўриқишлар таъсир қилганда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
сиқилган бетоннинг мустаҳкамлигини текшириш учун:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(6)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
чўзилган бетоннинг мустаҳкамлигини текшириш учун:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(7)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
σ1 ва σ3 — мос равишда бетондаги чўзувчи ва бошқа сиқувчи зўриқиш, МPа.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бир ишорали зўриқишлар таъсир қилишида γb5 =1,0.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
33. Бетон мустаҳкамлигига ҳажмий мураккаб зўриқиш ҳолатининг таъсири ҳисобга олинган конструкцияларда бетоннинг ишлаш шароитларининг қиймати қуйидаги формулалар орқали аниқланиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
а) ҳар томонлама сиқилишида:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(8)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
б) икки ўқ бўйлаб сиқилиши ва учинчи ўқ бўйича чўзилганда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
сиқилган бетоннинг мустаҳкамлигини (6) формула орқали аниқланади;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
чўзилган бетоннинг мустаҳкамлигини текшириш учун:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(9)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
в) икки ўқ бўйлаб чўзилиши ва учинчи ўқ бўйича сиқилганда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
сиқилган бетоннинг мустаҳкамлигини текшириш учун:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(10)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
чўзилган бетоннинг мустаҳкамлигини (7) формула орқали аниқланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
α2 — бетоннинг фойдали ғоваклилик қиймати;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
σ2 катталиги бўйича ўртача бўлган зўриқиш, МPа.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
I ва II синф иншоотлари учун α2 қиймат тажриба йўли билан аниқланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Тажриба маълумотлари мавжуд бўлмаганда α2 қийматни қуйидаги формула орқали аниқланишига йўл қуйилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(11)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бироқ, α2 = 0,15 дан кам бўлмаслиги керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
34. Чўзилган бетон конструкцияларда арматуралаш схемаси таъсирини ҳисобга олувчи иш шароитлари қиймати қуйидагича қабул қилиниши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
γb8 = 1,0 бир қаторли арматуралашда ва кўп қаторли бўлганда, арматуралар қаторлари орасидаги ёки қатордаги стерженлар орасидаги масофа 8d дан ортиқ (d-арматура диаметри);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
γb8 = 1,2 кўп қаторли арматуралашда, арматура қаторлари орасидаги ёки қатордаги стерженлар орасидаги масофа 8d га тенг ва ундан кам.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
35. Қиймат ва арматуралаш дисперслиги таъсирлари ҳисобга олиниши, марказий чўзилган темир-бетон элементларининг бетони иш шароитлари қиймати қуйидаги формула орқали аниқланиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(12)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бу ерда: μ - арматуралаш қиймати;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
этиб қабул қилинади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
36. Чўзилган бетоннинг ноэластик ишлашининг таъсирини ҳисобга олувчи иш шароитлари қиймати қуйидаги формулалар бўйича аниқланади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(13)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
кесимнинг чўзилган майдонини бир қаторли арматуралашда ҳамда кўп қаторли бўлганда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бироқ, бундан ортиқ эмас:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(14)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
кўп қаторли дисперс арматуралашда, арматура қаторлари ёки қатордаги стерженлар орасидаги масофа 8d га тенг ёки ундан кам бўлганда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(15)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бироқ, бундан ортиқ эмас: (16)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
13 — 16-формулаларда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
a — кесимнинг чўзилган чегарасидан пастки қатор ўқигача бўлган масофа; — арматура қаторлари орасидаги масофа;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
C — мазкур ШНҚнин 7-жадвали бўйича аниқланувчи параметр;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ht — кесимнинг чўзилган майдони баландлиги;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
dh — чўзилган арматура юқори қатори стерженлари диаметри.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
γb10 — қийматини аниқлашда белгиланган кесим юзасини ҳисоблашда сиқилиш зонасидаги арматурани ҳисобга олинмасликка йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
37. Темир-бетон элементлари чўзилган бетонининг турли зўриқишлар таъсирини ҳисобга олувчи иш шароитлари қиймати қуйидаги формула бўйича аниқланиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(17)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
этиб қабул қилиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
38. Қайта такрорланувчи зўриқишлар таъсири ҳисобга олинган бетон ва темир-бетон конструкциялар бетони иш шартлари қиймати қуйидаги формула бўйича аниқланиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(18)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
N — юкланишлар сони;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
юкланиш даврлари сони бўлгандаги бетоннинг иш шартлари қиймати бўлиб, ушбу ШНҚ нинг 8-жадвали бўйича қабул қилиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Даврлар сони 9-жадвалда келтирилган N дан кам бўлганда γb12=1,0 этиб қабул қилиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
8-жадвал
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

9-жадвал

Даврнинг асимметрияси қиймати ρb даги зўриқишнинг даврларининг минимал сони Nmin

0,1

0,2

0,3

0,4

0,5

0,6

0,7

0,8

0,9

3103

6103

104

2104

3104

6104

2105

2106

108

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
39. Бетон чоклари таъсирини ҳисобга олган ҳолда бетон ва темир-бетон конструкцияларнинг чўзилган бетон иш шароитлари қийматини тажрибалар асосида аниқлаш керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
I ва II синф гидротехника иншоотлари учун дастлабки лойиҳалаш босқичида;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
III-IV синф гидротехника иншоотлари учун эса барча ҳолатлар учун γb13= 0,5 этиб қабул қилинишига йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Сиқилган бетон учун барча ҳолатлар учун γb13 =1,0 қабул қилиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
40. Яхлит конструкциялар бетонини сиқиш ва чўзишдаги бошланғич эластиклик модули Eb, ушбу ШНҚнинг 10-жадвали бўйича қабул қилиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Юпқа деворли стерженли ва плитали элементларни мустаҳкамлик ва деформацияларга ҳисоблашда, йирик тўлдирувчининг максимал диаметри 40 mm ва конус чўкиши 8 сm бўлган бетоннинг эластиклик модули барча ҳолатлар учун мазкур ШНҚнинг 10-жадвали бўйича қабул қилиниши керак. Қотишини тезлаштириш учун атмосфера босими ёки автоклавларда иссиқлик ишлови билан олинган бетонлар эластиклик модули ШНҚ 2.03.01-24 га мувофиқ қабул қилиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бетоннинг силжиш модули Gb-0,4Eb этиб қабул қилиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Кўндаланг деформация бошланғич қиймати (Пуассон қиймати) қуйидагиларга тенг қилиб олиниши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
яхлит конструкциялар учун — 0,15;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
стерженли ва плитали конструкциялар учун — 0,20.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
10-Жадвал
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

Бетон аралаш-масини зичлаштириш

усули

Бетон аралашмаси конусининг

ботиши, сm

Йирик тўлдирув-нинг максимал ўлчами,

mm

Бетонни сиқиш мустаҳкамлиги синфидаги сиқиш ва чўзиш бошланғич эластиклик модули Еb×10-3МPа (kgf/cm2)

В5

В7,5

B10

B12,5

B15

B17,5

B20

Титратиш

40

23,0(235)

28,0(285)

31,0(315)

33,5(340)

35,5(360)

37,0(380)

38,5(395)

4 дан кам

80

26,0(265)

30,0(305)

34,0(345)

36,5(375)

38,5(395)

40,0(410)

41,5(425)

120

28,5(290)

33,0(340)

36,5(375)

38,5(395)

40,5(415)

42,0(430)

43,5(445)

4-8

40

19,5(200)

24,0(245)

27,0(275)

29,5(300)

31,5(320)

33,0(335)

34,5(350)

120

24,5(250)

29,0(295)

32,5(330)

35,0(355)

37,0(380)

38,5(395)

40,0(410)

40

13,0(135)

16,0(165)

18,0(185)

21,0(215)

23,0(235)

25,5(260)

27,0(275)

8 дан юқори

80

15,5(160)

19,0(195)

22,0(225)

24,5(250)

26,5(270)

28,5(290)

30,0(305)

120

17,5(180)

21,5(220)

24,5(250)

27,0(275)

29,0(295)

31,0(315)

32,5(330)

Босиб текислаш

-

-

Бетонлаш қатлами бўйлаб

40

20,5(210)

25,0(255)

28,0(285)

30,0(285)

32,0(325)

33,5(340)

35,0(355)

80

23,0(235)

27,0(275)

30,5(310)

30,5(310)

35,0(350)

36,5(375)

38,0(390)

-

-

Бетонлаш қатламига кўндаланг

40

16,0(165)

18,5(190)

20,5(210)

20,5(210)

23,5(240)

25,0(255)

26,0(265)

80

18,0(185)

20,5(210)

22,5(230)

22,5(230)

25,5(260)

27,0(275)

28,0(285)

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

Бетон аралашмасини зичлаштириш усули

Бетон аралашмаси конусининг

ботиши, сm

Йирик тўлдирув-чининг максимал ўлчами,mm

Бетонни сиқиш мустаҳкамлиги синфидаги сиқиш ва чўзиш бошланғич эластиклик  модули

Еb×10-3 МPа (kgf/cm2)

B22,5

B25

B27,5

B30

B35

B40

Титратиш

39,5(405)

41,0(420)

42,0(430)

43,0(440)

45,5(465)

46,0(470)

4 дан кам

80

42,5(435)

43,5(445)

44,5(455)

45,0(460)

46,5(475)

47,5(485)

120

44,5(455)

45,5(465)

46,5(475)

47,0(480)

48,5(495)

49,5(505)

40

36,0(365)

37,0(380)

38,0(385)

39,5(405)

41,0(420)

42,5(435)

4 - 8

80

39,0(400)

40,0(410)

41,0(420)

42,0(430)

44,0(450)

45,5(465)

120

41,0(420)

42,0(430)

43,0(440)

44,0(450)

45,5(465)

46,5(475)

40

28,5(290)

30,0(335)

31,5(320)

32,5(330)

34,5(350)

36,0(365)

8 дан юқори

80

31,5(320)

33,0(335)

34,0(345)

35,0(360)

36,5(370)

37,5(385)

120

34,0(345)

35,0(350)

36,0(365)

37,0(380)

38,0(390)

39,0(400)

Босиб

текислаш

Бетонлаш қатлами бўйлаб

-

40

36,0(365)

37,0(375)

38,0(385)

39,0(400)

40,5(415

-

80

39,0(400)

40,0(410)

41,0(420)

42,0(430)

44,0(450

Бетонлаш қатламига кўндаланг

-

40

27,0(275)

28,0(285)

29,0(295)

30,0(305)

31,5(320

-

80

29,5(300)

30,5(310)

31,5(320)

32,5(330)

34,0(335

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
41. Оғир бетоннинг зичлиги тажриба маълумотлари бўлмаган ҳолларда қуйидаги 11-жадвал бўйича қабул қилиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
11-жадвал
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

Тўлдирувчи зичлиги,

g/cm3

Тўлдирувчининг максимал йириклигидаги, mm, бетоннинг ўртача зичлиги r, g/сm3

10

20

40

80

120

2,60  2,65

2,26

2,32

2,37

2,41

2,43

2,65 – 2,70

2,30

2,36

2,40

2,45

2,47

2,70 – 2,75

2,33

2,39

2,44

2,49

2,50

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2-§. Арматура
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
42. Гидротехника иншоотларининг темир-бетон конструкцияларини арматуралаш учун қуйидаги пўлатларни қўллаш керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
стенженли арматурали пўлат:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
иссиқ ҳолда ўралган-силлиқ А-I, синф даврий кесимли А-II, А-III, А-V, A-IV, А-V синфлар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
иссиқлик ва иссиқлик-механик жиҳатдан мустаҳкамланган даврий кесимли Ат-IIIс, Aт-IVс, Ат-Vск синфлар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
тортиб олиш орқали мустаҳкамланган А-III синф;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
сим арматурали пўлат;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
оддий, совуқ ҳолда тортилган Вр-1 синфи даврий кесимли сим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ўрнатиладиган деталлар ва бирлаштирувчи уламалар учун прокатли углеродли пўлатдан фойдаланиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Темир-бетон конструкцияларни арматуралаш учун пўлат иш шароитлари ва қурилиш ҳудудида энг совуқ беш кунликдаги ташқи ҳавонинг ўртача ҳароратига боғлиқ равишда ШНҚ 2.03.01-24га мувофиқ қабул қилиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бандаргоҳ, транспорт иншоотлари учун ШНҚ 2.05.03-22 талабларига асосан қабул қилиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
А-IIIв, А-IV, А-V синфлари пўлат арматураларни олдиндан зўриқтирилган конструкциялар учун қўллашга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
12-жадвал
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

Арматура синфи

ва кўриниши

Иккинчи гуруҳ чегаравий ҳолатлари учун чўзилиш норматив

қаршиликлари ва чўзилиш ҳисобий қаршиликлари,

МPа (kgf/сm2),

Rsn; Rs,ser

Арматуранинг биринчи гуруҳ чегаравий ҳолатлари учун ҳисобий қаршиликлари, МPа (kgf/сm2)

чўзилишга

сиқилишга

Rsc

Узунасига

Rs

кўндаланг (ҳалқасимон қисқичлар, букилган стерженлар) Rsw

Синфларнинг стерженли арматураси:

A – I

235 (2400)

225 (2300)

175 (1800)

225 (2300)

A – II

295 (3000)

280 (2850)

225 (2300)

280 (2850)

A - III,

         6 - 8

390 (4000)

355 (3600)

285* (2900)

355 (3600)

10–40 диаметрли, мм

390 (4000)

365 (3750)

290* (3000)

365 (3750)

A – IV

590 (6000)

510 (5200)

405 (4150)

400 (4000)

A – V

785 (8000)

680 (6950)

545 (5550)

400 (4000)

Зўриқиш  ва  узайишлар

A - IIIв назорат билан:

синф назоратли тортиб олиш орқали мустаҳкамланган

540 (5500)

490 (5000)

390 (4000)

200 (2000)

540 (5500)

450 (4600)

360 (3700)

200 (2000)

Вр-1 синф сим арматура,мм  диаметрли

3

410 (4200)

375 (3850)

270 (2750)

375 (3850)

4

405 (4150)

365 (2700)

265 (2700)

365 (3750)

5

395 (4050)

360 (3700)

260 (2650)

360 (3700)

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Изоҳ: *Синчларда (каркас) диаметри бўйлама стерженлар диаметридан 1/3 баробар кичик, А-III арматурали ҳалқасимон пайвандлар Rsw255 МРа (2600 kgf/сm2) га тенг бўлади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Арматуранинг бетон билан боғланиши мавжуд бўлмаганида Rsc нолга тенг бўлади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
43. Гидротехника иншоотлари темир-бетон конструкцияларида қўлланиладиган арматураларнинг меъёрий ва ҳисобий қаршиликлари, арматура синфига боғлиқ ҳолда мазкур ШНҚнинг 12-жадвалига мувофиқ қабул қилиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
44. Асосий чўзувчи зўриқишлар бўйича арматураларни ҳисоблашда (тўсинлар, деворлар, калта консоллар) арматура ҳисобий қаршиликларини узунлиги бўйлаб эгувчи момент таъсири остида қабул қилиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Техник-иқтисодий асосланганда гидротехника иншоотларининг темир-бетон конструкциялари учун бошқа синфлар стерженли ва симли арматураларини қўллашга йўл қўйилади. Уларнинг меъёрий ҳисобий тавсифлари ШНҚ 2.03.01-24 бўйича қабул қилиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
45. Арматуранинг зўриқтирилмаган иш шартлари қийматлари қуйидаги 13-жадвал бўйича, зўриқтирилган арматура учун эса ШНҚ 2.03.01-24 талабларига асосан қабул қилиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
13-жадвал
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

Арматура иш шароитлари қийматлари киритилиши

Арматура иш шароитлари қиймати

Шартли белги

Қиймат

Қайта такрорланувчи юкланишлар

gs1

Ушбу ШНҚ нинг 130-бандида келтирилган

Темир-бетон элементлар

gs2

1,1

Пўлат темир-бетон конструкциялар (очиқ ва ер ости)

gs3

0,9)

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Изоҳ: Бир вақтнинг ўзида амал қилувчи бир нечта таъсирлар мавжуд бўлганда, иш шароитларига мувофиқ қийматлар кўпайтмалари ҳисобга киритилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Чегаравий ҳолатлар иккинчи гуруҳи ҳисобида арматура иш шароитлари қиймати 1 тенг деб қабул қилиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
46. Стерженли арматуранинг зўриқтирилмаган ҳисобий қаршиликлари чидамлиликка ҳисоблашда қуйидаги формула бўйича аниқланиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(19)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
gs1 — арматура иш шароитлари қиймати бўлиб, қуйидаги формула бўйича аниқланиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(20)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бироқ, gs — 1,0 дан катта бўлмаслиги керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
gs1 — зўриқиш даврлари сони N = 2×106 бўлгандаги арматура иш шароитлари қиймати.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
gs1= қийматлар қуйидагича аниқланади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(21)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
А-I, А-II ва А-III синфлари арматуралари учун қуйидаги формула бўйича, арматуранинг бошқа синфлари учун эса ШНҚ 2.03.01-24 бўйича.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
η0 — мазкур ШНҚнинг 14-жадвали бўйича қабул қилинувчи, арматура синфини ҳисобга олувчи қиймат;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ηs — мазкур ШНҚнинг 15-жадвали бўйича қабул қилинувчи, арматура диаметрини ҳисобга олувчи қиймат;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ηc — мазкур ШНҚнинг 16-жадвали бўйича қабул қилинувчи пайвандли бирикиш турини ҳисобга олувчи қиймат;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ρs -давр асимметрияси қиймати.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
чўзилган арматурадаги энг кам ва энг кўп зўриқишлар.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(20) формула N < 20*106.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Юкланиш даврлари сони N ³ 2·106 бўлганда γs1 = γ′s1 этиб қабул қилиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(21) формула бўйича аниқланувчи γ′s1 қиймат 1,0 дан катта бўлса, чўзилган арматурани чидамлиликка текширишга йўл қўйилмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
14-жадвал
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

Арматура синфи

η0 қиймат

А I

0,44

A II

0,32

A III

0,28

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
15-жадвал
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

Арматура диаметри, mm

20 гача

30

40

60

ηs қиймат

1,0

0,9

0,85

0,8

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Изоҳ. Арматура диаметри оралиқ қийматлари учун ηs чизиқли интерполяция бўйича қабул қилиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
16-жадвал
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

Стерженли арматураларнинг пайвандли

бирикиш тури

ηc

 қиймати

Туташишли боғланишлар тури:

КС — М (механик тозалаш билан)

кесиб ташлаш усули билан

1,0

счётка тури

0,95

КС О (механик тозалашсиз)

0,8

Пўлат таглик устида, унинг қуйидагича узунлигида, ваннали бир электродли пайванд усулида бажарилган туташиш:

туташувчи стерженлар энг кичигининг диаметри 5 ва ундан ортиқ

туташувчи стерженлар энг кичигининг 1,5 — 3 диаметрида

Жуфтлашган симметрик туташликлар

0,8

0,6

0,55

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Изоҳ. Пайвандли бирикишлари мавжуд бўлмаган арматура учун ηс =1 этиб қабул қилиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
47. Олдиндан зўриқтирилган конструкциялар арматураси чидамлиликка бўлган ҳисобларда арматура ҳисобий қаршиликлари ШНҚ 2.03.01-24 га мувофиқ аниқланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
48. Арматуранинг зўриқтирилмаган эластиклик модули 17-жадвал бўйича, бошқа кўринишдаги арматураларники эса ШНҚ 2.03.01-24 бўйича қабул қилиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
17-жадвал
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

Арматура кўриниши

Арматура синфи

Арматура таранглик модули Es×10-3, МРа (kgfm2)

Стерженли

A-I, A-II

210 (2100)

A-III

200 (2000)

A-IV, A-V

190 (1900)

A-IIIв

180 (1800)

Арматурали

cим

Вр-1

170 (1700)

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
18-жадвал
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

Сиқиш мустаҳкамлиги бўйича бетон синфи

В15

В20

В25

В30

В35

В40

Келтириш қиймати  v

25

23

20

18

15

10

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
49. Гидротехника иншоотлари темир-бетон конструкцияларининг чидамлиликка бўлган ҳисобларида бетоннинг сиқилган юзасидаги нотаранг деформациялар, арматурани бетонга келтириш қийматларини v′ макур ШНҚнинг 18-жадвали бўйича, бетоннинг эластиклик модулини пасайтириш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
5-боб. Конструктив талаблар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
1-§. Асосий талаблар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
50. Ҳарорат ва намлик таъсирларда бўладиган конструкцияларни лойиҳалашда қуйидаги конструктив ечимлар қўлланилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
берилган табиий шароитларда энг мақбул конструкцияни танлаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
конструкцияни доимий ва вақтинчалик ҳарорат чоклари билан ажратиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ташқи бетон юзаларида иссиқлик изоляцияси мосламаси ўрнатиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
олдиндан зўриқтирилган арматурани қўллаш (юпқа деворли конструкциялар учун).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
51. Технологик тадбирлар учун қуйидагиларни ҳисобга олиш зарур:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
паст ҳароратли марка цементларни қўллаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
пластификацияловчи қўшимчалардан, култўлдирувчидан (зала) фойдаланиб цемент сарфини камайтириш билан бетоннинг иссиқлик ажратиш xусусиятини пасайтиришни;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бетонлаш қавати баландлигининг энг қулай комбинацияси ва қатламларни бетонлаш оралиқлари ҳисобига бошланғич иссиқлик ва экзотермияни максимал тарқатишни;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бетон массивлари сиртини ташқи муҳитнинг кескин ўзгарувчи ҳароратларидан ҳимоя қилиш ҳамда доимий ва вақтинчалик иссиқлик изоляцияси ёки иссиқлик гидроизоляцияси ёрдамида, сув қуйиш, ҳаво орқали йилнинг иссиқ пайтларида нам ҳолатни сақлаб туриш учун ҳарорат ва нам режимларни бошқаришни;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бетон терилмасини совутиш қувурли усулини қўллашни;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бетоннинг бир жинслилигини ошириш, унинг юқори тортилишини таъминлаш, ўқ бўйлаб тортишиши бўйича чегаравий мустаҳкамлигини оширишни;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
яхлит конструкциялар бетонларининг ҳарорати минимал фойдаланиш ҳароратларига яқин бўлганда бир бутун ҳолга келтириш (монолитлаш) ва статик жиҳатдан ноаниқ конструкцияларни туташтиришни.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2-§. Доимий ва вақтинчалик чоклар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
52. Яхлит бетон ва темир-бетон иншоотларида ёриқлар пайдо бўлишини олдини олиш ва уларнинг кенгайишини камайтириш учун қуйидаги қурилиш чокларини инобатга олиш керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
доимий ҳарорат-чўкиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
чўкиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
вақтинчалик.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Доимий чоклар иншоотлар қисмларини қурилиш жараёнида ҳам ўзаро ҳаракатланиш имкониятини таъминлашлари лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Вақтинчалик қурилиш чоклари қуйидагиларни таъминлаши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
гидротехника иншоотларини қуриш жараёнида бетондаги ҳарорат-чўкиш кучланишларини пасайтирилишини;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қурилиш даврида гидротехника иншооти қисмларининг нотекис чўкишидан келиб чиққан зўриқишларни пасайтирилишини;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
армоконструкциялар, қолиплар ва йиғма элементларни.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
53. Доимий чоклар ҳароратнинг сезиларли ўзгаришлар тасирига учровчи юзаларда ёки бўйлама қирқимларда бажарилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Доимий ва вақтинчалик чоклар оралиқ масофалари иқлимий ва геологик шароитлар, иншоотларнинг конструктив ечимларидан, қурилиш ишларини амалга ошириш кетма-кетлигига боғлиқ равишда тайинланиши зарур.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Яхлит монолит ва йиғма монолит гидротехника иншоотларининг ҳарорат ўзгариш таъсирларига учрайдиган қисмларида қояли асос ёки унинг ички қисми бетони билан боғланиш мураккаблиги сабабли ҳарорат-чўкиш чоклари орасидаги масофа ушбу ШНҚ нинг 8-боби талабларига мувофиқ ҳисоблашлар орқали аниқланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Қояли асослар устида бўлган бетон гидротехника иншоотлари доимий чоклари орасидани масофа 30 m дан ошмаслиги керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
54. Йиғма-монолит конструкцияларни яхлит ҳолга келтиришда боғланишни таъминловчи чораларни инобатга олиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
55. Ҳарорат-чўкиш зўриқишлар таъсири ва асоснинг нотекис чўкишини камайтириш учун ҳарорат мувозанатлашгандан ҳамда чўкиш барқарорлаштиргандан сўнг бетон билан тўлдирилган вақтинчалик кенгайтирилган чокларни (якуний блоклар) бажаришга йул қуйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
3-§. Бўйлама ва кўндаланг арматуралаш
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
56. Гидротехника иншоотлари яхлит темир-бетон элементларида (элементлар кўндаланг кесимлари 1,5 m дан ортиши ва уларда қурилиш чоклари мавжуд бўлиши лозим) гидротехника туннеллари ишловларида арматуралашнинг минимал фоизи чекланмаслиги ва ишчи арматура кесими ҳисоблашлар ёрдамида аниқланиши зарур.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Юпқа деворли темир-бетон элементлари бўйлама арматурасининг кўндаланг кесим юзаси бетоннинг ҳисобий кесими юзасининг камида 0,05 фоизни ташкил қилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
57. Кесим баландлиги ва кенглиги бўйича ўрнатилган арматура стерженлари оралиқ масофаси (ёруғдаги) бетон қоришмасини ётқизиш ва зичлаштириш қулайлигини ҳисобга олган ҳолда белгиланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Яхлит бўлмаган конструкциялар учун стерженлар орасидаги масофа (ёруғликда), ШНҚ 2.03.01-24га мувофиқ қабул қилиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Яхлит темир-бетон конструкцияларида ишчи арматура стерженлари орасидаги масофа (ёруғликда) кесим кенглиги бўйича бетон тўлдирувчиси йириклиги билан белгиланиши ва камида 2,5d йирикликда бўлиши лозим, бунда d-ишчи арматура диаметри.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
58. Бетоннинг ҳимоя қатламининг қалинлиги қуйидагича қабул қилиниши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ишчи арматура учун камида 30 mm;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ишчи тақсимланувчи арматуранинг баландлиги 1,5 m гача;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
плиталардаги хомутлар, кичик томони 1,5 m гача;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
устунлар учун 20 mm;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
минимал кесим юзаси 1,5 m дан ортиқ бўлган массив конструкцияларнинг ишчи ва тақсимловчи арматуралари диаметрларидан 60 mm дан кам.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
59. Денгиз гидротехника иншоотлари темир-бетон конструкцияларида бетоннинг ҳимоя қатламининг қалинлиги қуйидагича қабул қилиниши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
стерженли ишчи арматура учун камида 60 mm;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
тақсимланувчи арматура ва ҳалқали қисқич учун камида 40 mm.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ушбу талаб бетоннинг ҳимоя қатламлари мунтазам равишда сув буғига таъсир қиладиган конструкциялар ва гидротехника иншоотларининг элементлари учун қўлланилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бетоннинг ҳимоя қатламлари учун камида В20 синфидаги бетондан фойдаланилиши, бетоннинг совуқбардошлилиги ва сувга чидамлилиги лойиҳада кўрсатилгандан паст бўлмаслиги керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Заводда ишлаб чиқарилган йиғма темир-бетон элементлар учун сиқилишдаги мустаҳкамлиги В15 ва ундан юқори синфли бетон қўлланилганда, ҳимоя қатлами қалинлиги 10 mm гача камайтирилишига йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Агрессив муҳитда темир-бетон конструкцияларидан фойдаланишда ҳимоя қатламининг қалинлиги ҚMҚ 2.03.11-96 талаблари асосида белгиланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
60. Ёрилишга чидамли бўлмаган яхлит темир-бетон плиталарда ҳамда кесим баландлиги 60 сm ва ундан ортиқ ҳамда арматуралаш қиймати μ ≤ 0,008 бўлган деворларда ёриқлар очилишини олдини олиш мақсадида кесим бўйича арматураларни кўп қаторли жойлаштиришга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Агар арматура стерженлари икки ва ундан ортиқ қаторларда жойлашган бўлса, бу қаторлардаги стерженлар диаметрлари бир-бирларидан кўпи билан 40 фоизга фарқ қилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
61. Гидротехника иншоотларининг чидамлилик муддатларини узайтириш мақсадида дастлабки зўриқтирилмаган арматура диаметри қуйидагича қабул қилиниши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
иссиқ ҳолатда олинган пўлатдан бўлган стерженли ишчи арматура учун камида 10 mm;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
тўқилган сим ёки туташ пайвандлашни қўллаш орқали тайёрланган спираллар ва синчлар учун камида 6 mm.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
62. Чўзилган ва сиқилган арматуранинг бўйлама стерженлари ШНҚ 2.03.01-24 га мувофиқ элементнинг ҳисобий кесимида бўлса, оғма ёки тўғри усулда элементнинг барча тарафларига ўрнатилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
63. Бир йўналишда ишловчи элементлар учун тақсимланувчи арматуранинг энг катта эгувчи моменти бўлган кесимдаги ишчи арматура майдони кўпи билан 10 фоиз миқдорини қабул қилиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
64. Арматурани пайвандлаб бирлаштириш ШНҚ 2.03.01-24 талабларига асосан бажарилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
65. Чидамлиликка ҳисобланаётган конструкцияларда, бир кесимда, стерженли чўзилган ишчи арматурани кўпи билан ярми туташиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Чўзилган ишчи арматура учун бундай конструкцияларда арматурани устма-уст улашга (пайвандсиз ва пайванд билан) йўл қўйилмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
66. Эгилувчи элементларда кесим баландлиги 700 mm дан ошганда, ён қирралари олдида узун стерженлар ўрнатилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Стерженлар орасидаги масофа баландлик бўйича камида 400 mm бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
67. Бўйлама ҳисобий арматурага қўйиладиган темир-бетон элементларнинг сиртларида, чеккалардаги бўйлама стерженларни ўраб турувчи кўндаланг арматура ҳисобга олиниши зарур.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Кўндаланг стерженлар орасидаги масофа кўпи билан 500 mm бўлиши ва элементнинг қирраси кенглигидан икки баробар кўп бўлмаслиги лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
68. Марказлашмаган сиқилган чизиқли элементларда ва эгилувчан элементларнинг сиқилган зоналарини ҳисоблашда сиқилган бўйлама арматура мавжуд бўлганда, хомутлар ўрнатилиши, бунда улар орасидаги масофа қуйидагича бўлиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
тўқилган синчларда кўпи билан — 15d;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
пайвандлиларда кўпи билан — 20d (d-сиқилган кўндаланг арматуранинг энг кичик диаметри).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Иккала ҳолда ҳам хомутлар орасидаги масофа кўпи билан 500 mm бўлиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Кўндаланг арматура конструкциядаги сиқилган узун стерженларини ҳар қандай йўналиш бўйлаб ён тарафларга бўртиб чиқмаслигини таъминлаши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ишчи арматурани пайвандсиз устма-уст улаш жойларида ёки элементни бўйлама арматуралаш 3 фоиздан ортиқ миқдорни ташкил этса, хомутлар кўпи билан 10d ва 300 mm дан ортиқ бўлмаган масофада ўрнатилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Сиқилган арматурани ҳисобланган яхлит марказлашмаган сиқилган элементларда, конструктив кўндаланг боғланишлар орасидаги масофа (хомутлар билан) элемент баландлигининг (кенгликларини) икки баробаргача кўпайтирилишига йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
69. Эгилган арматураси мавжуд бўлмаган ва кўндаланг арматура ҳисоб бўйича талаб этилган бўлса, элементларнинг вертикал ва кўндаланг стерженлари орасидаги масофа қуйидагича қабул қилиниши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
кесим баландлиги 450 mm га тенг ва ундан ортиқ бўлган таянч қисмларда (камида ¼ оралиқлар) кўпи билан — h/2 ёки 150 mm;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
кесим баландлиги 450 mm дан ортиқ бўлганда кўпи билан — h/3 ёки 500 mm;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
кесим баландлиги 2000 mm ва ундан ортиқ бўлганда кўпи билан — h/3;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
пролётнинг қолган қисмида кесим 300 — 2000 mm бўлганда кўпи билан — 3/4 h ва 500 mm;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
кесим баландлиги 2000 mm дан ортиқ бўлганда — (3/4) h.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
70. Буралиш билан эгилишга ишловчи элементларда, тўқилган хомутлар учлари 30 d узунликда устма-уст тушган (перепуск) холда ёпилган бўлиши, пайвандли синчларда эса иккала йўналишдаги барча кўндаланг стерженлар ёпиқ чизиқ ҳосил қилган ҳолда бурчакдаги бўйлама стерженларга пайванд қилинган бўлиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
71. Темир-бетон элементларида тешиклар арматура тўрлари ва синчлар катакчалари оралиғида жойлаштирилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ўлчамлари тўр катакчалар ўлчамларидан ортиқ бўлган тешиклар атрофига қўшимча арматура қўйилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ушбу арматура кесимининг жами майдони ўша йўналишдаги узилган ишчи арматура кесими юзасидан кам бўлмаслиги лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
72. Арматура ва пўлат қопламанинг биргаликдаги иши таъминланадиган пўлат-темир-бетон конструкцияларни лойиҳалаштиришда, қоплама қалинлиги монтаж ва ташиш шартлари бўйича минимал қалинликдан кам бўлмаслиги керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Гидроэлектростанция сув ўтказиш йўлининг пўлат темир-бетон элементларида пўлат қоплама қалинлиги Asis шартларини бажариши лозим (бунда Asi ва As — мувофиқ равишда пўлат қоплама ва стерженли арматуранинг, элемент ҳисобий кесимидаги кесим юзаси).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
73. Темир-бетон конструкциялар арматураси армофермалар, пайвандланувчи синч ва тўрлар кўринишида бўлиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Армоконструкциялар тўрлари ишларни амалга ошириш усулини ҳисобга олган ҳолда тайинланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Улар бетонни механизациялашган тарзда узатилиши ва унга ишлов берилишини таъминлаши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Қурилиш юки ва фойдаланиш даври юкларини ҳисоблаш орқали аниқланган арматура кесим юзаси оширилишига йўл қўйилмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
74. Ўзгарувчи сув сатҳи муҳитида салбий ҳароратлар таъсирига учрайдиган бетон иншоотларнинг очиқ юзалари ва иссиқ қуруқ иқлим шароитларида қурилувчи гидротехника иншоотларининг очиқ юзаларини А-II синфли 16 mm диаметрли тўрлар билан арматуралаш мумкин.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бошқа барча ҳолларда бетон иншоотларнинг очиқ юзаларини конструктив арматуралашга йўл қўйилмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
4-§. Олдиндан зўриқтирилган темир-бетон элементларини конструкциялаш бўйича қўшимча талаблар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
75. Олдиндан зўриқтирилган элементларни ШНҚ 2.03.01-24 талабларига асосан лойиҳалаш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
76. Тортилган арматура деталларини пайвандлашга йўл қўйилмайди (бундан бетонни сиқиб қўйилгандан кейин берилган зўриқишдан сўнг материалдан чиқиб турувчи таранг арматура деталларини пайвандлаш мустасно).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
77. Бўйлама зўриқтирилмайдиган арматура элементнинг ташқи юзасига ўрнатилиши, бунда кўндаланг арматура (хомутлар) зўриқтирилган арматурани ўраб олиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
78. Қовурғали элементларда стерженли зўриқтириладиган арматура ҳар бир қовурғанинг ўқи бўйича ёки унга симметрик ҳолда жойлаштирилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
79. Диаметри 10 mm ва ундан ортиқ бўлган даврий кесимли иссиқ ҳолда чўзилган пўлатдан бўлган арматура стерженлари узунлиги бўйича улаш, контакт чокли пайвандлаш орқали амалга оширилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Контакт чокли пайвандлаш учун керакли жиҳозлар бўлмаганда ёйсимон пайвандлашни қўллашга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
А-IIIв синф арматура стерженлари тортилишидан аввал пайвандланиши зарур.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Чўзилган стерженларнинг пайванд чокларини катта куч таъсир этадиган жойларга қўйишга йўл қўйилмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
80. Олдиндан зўриқтирилган элементлар охирида кучланишлар узатиш майдонининг камида 60 фоизи ва 20 сm дан кам бўлмаган қисми узунлигида қўшимча кўндаланг арматура ўрнатилган бўлиши лозим (арматуранинг барча узуна стерженларини ўраб олувчи пайвандлаш тўрлари 5 — 10 сm қадамли хомутлар).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Агар элементнинг ён тарафларидаги зўриқтирилган бўйлама арматура юқори ва пастки чегараларга яқин жойлаштирилган бўлса, бунда якуний қисмларда кўндаланг арматура ҳисобга олиниши зарур.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Кўндаланг арматуранинг умумий майдони, чидамлиликка ҳисобланган конструкция кесимининг маълум бир чегарасида жойлашган бўйлама зўриқтирилган арматурага биринчи йўқотишларни ҳисобга олган ҳолда тушадиган тортилиш кучланишининг 30 фоизини ўзига қабул қилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Қўшимча кўндаланг арматуранинг кесим юзаси қуйидаги формулалар орқали аниқланиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
чидамлиликка ҳисобланмайдиган конструкциялар учун:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(22)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
чидамлиликка ҳисобланадиган конструкциялар учун:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(23)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
σsp — ШНҚ 2.03.01-24 талаблари бўйича қабул қилинувчи, биринчи йўқотишларни ҳисобга олган ҳолдаги арматурадаги дастлабки кучланиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Asp — кесимнинг бир тарафидаги хомутлар ичида жойлашган эластик кўндаланг арматура кесимлар юзаларининг энг каттаси ҳисобланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
81. Қўшимча кўндаланг арматурани А-II ёки А-III синфидаги арматура пўлатдан пайвандланган ёпиқ хомутлар кўринишида ҳисобга олишга йўл қўйилмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Элементлар таяниш шартларида унинг охирги қисмида пўлатдан бўлган таянч плитаси ўрнатиладиган бўлса, бунда қўшимча кўндаланг арматура пайвандлаш орқали бирлаштирилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
6-боб. Асосий ҳисобий талаблар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
82. Бетон ва темир-бетон конструкциялар ҳисобларида чегаравий ҳолатларни ҚМҚ 2.06.01-97 талабларига асосан лойиҳалаш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бетон ва темир-бетон конструкцияларни биринчи гуруx чегаравий ҳолатлар буйича юклар ва таъсирлар йиғиндиси (комбинация) ҳамда иккинчи гуруҳ чегаравий ҳолатлар бўйича юклар ва таъсирларнинг асосий йиғиндиси (комбинация) ҳисоблари талаблари таъминланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Чегаравий ҳолатлар бўйича ҳисоблар конструкцияни барпо этиш, ташиш, монтаж қилиш ва ундан фойдаланишнинг барча босқичлари учун амалга оширилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
83. Бетон конструкциялар қуйидагича ҳисобланиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
а) биринчи гуруҳ чегаравий ҳолатлари бўйича:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
мустаҳкамлиги, конструкциянинг турғунлиги ва шаклини текшириш орқали;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
б) иккинчи гуруҳ чегаравий ҳолатлари:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ушбу ШНҚнинг 9 ва 10-бобларига мувофиқ ёриқлар пайдо бўлишига.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
84. Темир-бетон ва пўлат темир-бетон конструкциялар қуйидагича ҳисобланиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
а) биринчи гуруҳ чегаравий ҳолатлари бўйича:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
мустаҳкамлиги, конструкциянинг шаклининг турғунлигини текшириш билан;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
кўп қайта такрорланувчи юклар таъсирига чидамлилиги бўйича (ушбу ШНҚнинг 8-бобига мувофиқ).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
иккинчи гуруҳ чегаравий ҳолатлар буйича:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ёриқлар пайдо бўлишига ушбу ШНҚнинг 9-бобига мувофиқ гидротехника иншоотидан фойдаланиш даврида уларнинг пайдо бўлишига йўл қўйилмаслик ҳолларига (ёриқбардош) ёки ёриқлар очилиши катталигини чеклаш бўйича (ёриқбардош эмас);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
деформациялар бўйича ушбу ШНҚнинг 9-бобига мувофиқ силжишлар катталиги конструкцияда ёки унда бўлган механизмлардан нормал фойдаланиш имкониятларини чеклаши мумкин бўлганда.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Пўлат-темир-бетон конструкцияларни лойиҳалашда қўшимча равишда қуйидаги мустаҳкамликларни ҳисоблаш лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ШНҚ 2.03.05-23 га мувофиқ равишда металл қопламага транспорт, монтаж ва қурилиш юкларини таъсирини;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
тунукасимон арматура ва бетоннинг қўшма ҳолда ишлашини таъминловчи анкерларни.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
85. Гидротехника иншоотлари бетон ва темир-бетон элементлар конструкцияларини ҳисоблашда чегаравий ҳолатларни пайдо бўлишига йўл қўйилмаслигини таъминловчи қуйидаги шартлардан бирига риоя қилиш лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
γnγlcF≤γcR;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
γnγlcσ≤γcϕ(γbRb; γsRs) ;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
F, R — деформация ёки бошқа параметрнинг умумлаштирилган кучи таъсирининг мос равишдаги ҳисобий қийматлари (куч, момент), улар орқали элементнинг чегаравий ҳолати ва умумлаштирилган тутиб туриш қобилияти;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Rb ,Rs — бетон ва арматуранинг ҳисобий қаршиликлари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
σ — ҳисобий зўриқишлар (бетон ёки арматурадаги);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ϕ — элементнинг зўриқиш деформацияланган ҳолати;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
γn — ишончлилик қиймати, чегаравий ҳолатлар учун ҚМҚ 2.06.01-97 га мувофиқ қабул қилинади;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
γlc — юкларнинг мужассамлиги қиймати бўлиб, ҚМҚ 2.06.01-97 га мувофиқ қабул қилинади;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
γc — гидротехника иншоотининг тури ёки конструкцияси, материал кўриниши, ҳисобий схемалар яқинлиги, чегаравий ҳолат тури ва омилларни ҳисобга олувчи иш шароитлари қиймати;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
γb, γs — бетон ва арматура ишлаш шароитлари қиймати бўлиб, ушбу ШНҚнинг 6 ва 13-жадваллари бўйича аниқланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
86. Йиғма-монолит ва тутиб турувчи арматурали конструкцияларни ишлашининг қуйидаги икки босқич учун ҳисоблаш лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
юклар таъсирига нисбатан берилган мустаҳкамликка эришгунигача;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
таъсир этувчи юкларга нисбатан берилган мустаҳкамликка эришганидан сўнг.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
87. Асоси анкерланган тўғонлар учун анкер мосламаларининг кўтариш қобилиятини, бетон ва анкерлардаги зўриқишларни ҳисоблар ҳамда тажриба изланишлари асосида аниқлаш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Анкерларни коррозиядан ҳимоя қилиш бўйича тадбирлар инобатга олиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Олдиндан зўриқтирилган конструкциялар билан лойиҳалашда анкерларни такроран тортиш ёки алмаштириш ва бетондаги анкерлар ҳолати устидан назорат кузатувларини олиб бориш имкониятлари амалга оширилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
88. Йиғма конструкциялар элементларини кўтариш, ташиш ва монтаж қилишда юзага келувчи зўриқишлар ҳисобларида, элементнинг ўз оғирлигидан пайдо бўладиган юкланишга ШНҚ 2.03.01-24 бўйича динамик қиймат киритилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
89. Бетон ва темир-бетон элементларининг мустаҳкамлиги ва ёриқбардошлигини баҳолаш (зўриқиш ёки кучланишлар бўйича) ўлчамлари нисбати орқали аниқланиши зарур.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
90. Иншоотнинг тутиб туриш қобилияти ҳамда уни нормал фойдаланишга яроқлилиги қуйидагиларни ҳисобга олган ҳолда аниқланиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ички зўриқишлар (эгувчи ва бурувчи моментлар, нормал ва қирқиб ўтувчи кучлар), кучланишлар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
силжиш ва бурилиш бурчаклари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бетоннинг ёриқлар ва сирғаниш хусусияти;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
материаллар зўриқиши ва деформациялари орасидаги ночизиқ боғланиш, иншоотнинг барпо этиш кетма-кетлиги ва юкларни.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
91. Статик аниқланган стерженли элементлар, тўсинлар ва аркаларни ҳисоблаш, биринчи ва иккинчи гуруҳ ички зўриқишлар (эгувчи ва бурувчи моментлар, нормал ҳамда қирқиб ўтувчи кучлар, силжиш ва бурилиш бурчаклари) материаллар қаршилиги услублари бўйича белгиланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Чизиқли силжиш ва бурилиш бурчакларини аниқлашда, бетонда ёриқлар пайдо бўлиши натижасида кесимлар қаттиқлигини ўзгариши ҳисобга олиниши зарур.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ёриқ пайдо бўлиш шартлари ушбу ШНҚнинг 135-бандига асосан қабул қилиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Статик жиҳатдан аниқлаб бўлмайдиган конструкцияларда, тўсинлар ва аркаларнинг ички зўриқиш кучлари ҳамда силжишларини қурилиш механикаси усуллари билан аниқлаш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бунда, кесимлар қаттиқлиги ўзгаришини сабабли бетоннинг ноэластик ишлаши натижасида ёриқлар пайдо бўлишини ҳисобга олиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
92. Элементларнинг (тўсин-деворлар, консол деворлар, қалин аркалар ва қувурлар ҳамда ҳажмли элементлар) зўриқишлари мустаҳкамлиги ҳамда ёриқбардошлигини, ушбу ШНҚнинг 90-бандини ҳисобга олган ҳолда эластиклик назарияси ёрдамида ёки тажрибалар билан аниқлаш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
93. Калта тўсинлар ва консоллар, ўртача қалинликдаги, қалин плиталар ва аркалар мустаҳкамлиги ва ёриқбардошлигини текширишда, зўриқишларни ушбу ШНҚнинг 90-бандини ҳисобга ҳолда ҳисобий кесимдаги эластиклик назарияси ёрдамида ёки тажрибалар билан аниқланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Кучланишлар эса кесимдаги зўриқишларга тенг таъсир этувчи эпюралар катталиги бўйича аниқланиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
N=D-Z; M=D·z
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
D ва Z — сиқувчи ва чўзувчи кучланишларнинг тенг таъсир этувчи эпюрлари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
z — жуфт ички кучлар елкаси.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
94. Консол туридаги плитали элементлар ёки икки қарама-қарши томонларга таяниб турувчи элементлар учун тенг тақсимланган юклар таъсири, мустаҳкамлик ва ёриқбардошлик бўйича консол ёки тўсинли элементлар каби аниқланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бунда, ҳисоблар плитанинг битта кенглиги учун амалга оширилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
95. Элементнинг ҳисобий кесимларидаги сувнинг қарши босими миқдори конструкциялардан фойдаланиш давридаги ишлаш шарт-шароитларини ҳамда ушбу ШНҚнинг 9-бандини ҳисобга олиб аниқланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Гидротехника иншоотлари яхлит босимли, сув ости бетон ва темир-бетон конструкциялар элементларида сувнинг қарши босими ҳажмли куч каби ҳисобга олиниши ҳамда ҚМҚ 2.06.06-98 бўйича аниқланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Сувнинг қарши босимини монолит кесимлар ҳамда бетонловчи чоклар билан тасодифий мос келадиган кесимлар учун инобатга олиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
96. Босимли, стерженли, плитали, аркали ва ҳалқасимон элементлар ҳисобий кесимларидаги қарши босим зўриқишини, қарши босим таъсирини ҳисобга олган ҳолда кучланишлар эпюраси юзасига тенг қилиб қабул қилиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Мазкур зўриқишлар кесимнинг алоҳида нуқталарида 2b га тенг қилиб қабул қилиниши лозим, бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
p — гидростатик босим интенсивлиги;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
α2b — бетондаги қарши босимнинг самарали майдон қиймати.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ёриқбардошлиликка чидамли элементлар учун сувнинг гидростатик босими интенсивлигининг босимли (юқори) қиррадаги босим қийматидан пастки қиррадаги босим қийматигача ўзгаришининг чизиқли талабларни қабул қилиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ёриқбардош бўлмаган элементлар учун гидростатик босим ўзгариши чизиқли талаби фақат кесимнинг сиқилган майдони чегараси ичида қабул қилиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ёриқлар чегарасида сув сатҳи остида ёриқларнинг чуқурлашиши билан аниқланувчи бир хил маромдаги босим қабул қилиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
I ва II синф гидротехника иншоотлари учун қарши босим самарали майдони қиймати α2b филтрланишга қарши ускуналарни ҳисобга олган ҳолда тажриба изланишлари асосида аниқлаш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Стерженли ва плита элементларининг эгилувчи, марказлашмаган, сиқилган ва марказлашмаган чўзилган кесимларида, тажриба изланиши маълумотлари бўлмаган ҳолларда α2b нинг қуйидаги қийматлари қабул қилиниши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
1,0 — кесимларнинг чўзилган ва ёриқлар тарқалган майдонида,
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
0,0 — элементлар кесимининг сиқилган майдонида.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бетоннинг сиқилган майдони баландлиги текис кесимлар назарияси асосида аниқланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ёриқбардош бўлмаган элементларда юк остида чўзилган бетон иши ҳисобга олинмаслиги ва кесимнинг сиқилган майдонида бетоннинг зўриқишлари эпюраси учбурчаксимон шаклда қабул қилиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Қўшимча зўриқишларни аниқлашда кесимнинг зўриқиш ҳолати кўриниши барча юкларнинг таъсири остидаги текис кесимлар назариясидан келиб чиққан ҳолда ўрнатилиши, бунда қарши босим кучини ҳисобга олишга йўл қўйилмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
97. Гидротехника иншоотлари бетон ва темир-бетон конструкциялари элементларини ҳисоблашда қурилиш даври учун ўрнатилиши, кейинчалик доимий хусусиятга эга қўшимча боғланишларни (эстакада, кран ости йўллари тўсинлари ишларни амалга ошириш учун қўшимча арматура) кўзда тутиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
98. Таъмирлаш ёки реконструкция қилиш вақтида кучланишларга учрайдиган бетон ва темир-бетон конструкциялар элементларини ҳисоблашда, таъмирлаш ёки реконструкция қилишдан аввал бетон ва арматурадаги зўриқишларни ҳамда деформация диаграммасини ҳисобга олиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
99. Мазкур ШНҚ билан тартибга солинмаган ҳисоблар (олдиндан зўриқтирилган конструкцияларни ҳисоблаш, умумий ҳолатда кесимларни ҳисоблаш, марказлашмаган тарздаги қийшиқ сиқилиш ва қийшиқ эгилиш, калта консоллар ҳисоби, эзилиш ва узилишга бўлган ҳисоблар, ўрнатиладиган қисмлар) ШНҚ 2.03.01-24 га асосан, порт ҳамда транспорт иншоотларини лойиҳалаш эса ШНҚ 2.05.03-22 га мувофиқ бажарилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
7-боб. Бетон ва темир-бетон конструкциялари элементларининг мустаҳкамлиги ва чидамлилигини ҳисоблаш
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
1-§. Бетон элементларини мустаҳкамлигининг ҳисоби
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
100. Чегаравий ҳолатларининг юзага келиш шартлари кучланишлар орқали ифодаланадиган элементларнинг мустаҳкамлик ҳисоблари мазкур ШНҚнинг 19-жадвалига, уларнинг бўйлама ўқига нормал бўлган кесимлар учун эса 101 — 106-бандларнинг талабларига мувофиқ амалга оширилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Чегаравий ҳолатнинг юзага келиш шартларини кесимлардаги кучланишлар орқали фойдаланиш мумкин бўлмаган элементларнинг мустаҳкамлик ҳисоблари ушбу ШНҚнинг 91, 101, 102 ва 108-бандларига мувофиқ бош зўриқишнинг таъсир майдончалари учун бажарилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
19-жадвал
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

Элемент ўлчамлари нисбати

Элемент номи

Чегаравий ҳолатнинг бошланишини баҳолаш усули.

Кучланишлар

 бўйича

Зўриқишлар бўйича

1

2

3

4

5

А. Тўсинли конструкциялар — b  3h

1.

l/h ³6

Стерженли элементли-тўсин

+

2.

3 l/h < 6

Калта тўсин

+

+

3.

l/h < 3

Тўсин-девор

+

Б. Консоль конструкциялари — b3h

4.

l/h  3

Стерженли элемент-консол

+

5.

1,5 l/h < 3

Калта консол

+

+

6.

l/h < 1,5

Консолли девор

+

В. Плитали конструкциялар b >3h

7.

a/h> 6

Юпқа плита

+

8.

3 a/h> 6

Қалин плита

+

+

9.

a/h< 3

Ҳажмли элемент

+

Г. Аркали ва ҳалқасимон конструкциялар

10.

t/R 0,1

Юпқа, арка, ҳалқа

+

11.

0,1<t/R0,25

Ўртача қалинликдаги арка, ҳалқа

+

+

12.

t/R> 0,25

Қалин арка, ҳалқа

+

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Изоҳ. Ушбу жадвалда қуйидаги ифодалар қабул қилинган:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
l — тўсин ёки консол узунлиги (қаноти);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
b ва h — элементнинг кенглиги ва кўндаланг кесими баландлиги;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
a — плитанинг кичик томони узунлиги;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
t — ҳалқа девори ва арка қалинлиги; R — арка, ҳалқа ўқ чизиғи узунлиги.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
101. Фойдаланиш шартлари бўйича ёриқлар ҳосил бўлишига йўл қўйиладиган марказлашмаган сиқилган элементлар ҳисобида, чўзилган кесим юзасидаги бетон қаршилиги ҳисобга олинмаслигига йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Барча эгилувчи элементлар ҳамда фойдаланиш шартлари бўйича ёриқлар пайдо бўлишига йўл қўйилмайдиган марказлашмаган сиқилган элементлар ҳисобларида бетоннинг чўзилишига бўлган қаршилигини инобатга олиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
102. Қуйидаги ҳолатларда кесимнинг чўзилган майдонидаги бетон мустаҳкамлиги орқали аниқланувчи бетон конструкцияларни қўллаш лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
уларда ёриқлар пайдо бўлиши ҳалокатга олиб келмаса;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
йўл қўйиб бўлмайдиган деформациялар ёки конструкциянинг сув ўтказмаслик хусусиятини бузилишига олиб келмайдиган бўлса.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бунда, конструкциялар элементларини ёриқбардошлилигини текшириш ҳарорат, намлик таъсирларини ҳисобга олган ҳолда амалга оширилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2-§. Эгилувчи элементлар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
103. Чегаравий ҳолати юзага келиш шартлари кучланишлар орқали ифодаланадиган ва юклар таъсир қилиш текислигига нисбатан симметрик бўлган эгилувчан бетон элементларни қуйидаги 24-формула орқали ҳисоблаш лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
γlcγn M γcγb Rbt τWt, (24)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
γlc,γn ҚМҚ 2.06.01-97 бўйича қабул қилинувчи қийматлар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
γc гидротехника иншоотларининг алоҳида кўринишларини лойиҳалашга бўлган шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари бўйича қабул қилинувчи иншоотнинг иш шароитлари қиймати;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
γb=γb1γb2γb3γb4γb13 ушбу ШНҚнинг 6-жадвали бўйича қабул қилинувчи бетоннинг иш шароитлари қиймати;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Rbt τ конструкцияни фойдаланиш юклар билан юкланиши вақтида талаб қилинадиган бетоннинг чўзилишга бўлган ҳисобий қаршилиги;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Wt кесимнинг чўзилган қирраси учун қаршилик моменти, бунда бетоннинг эластик ишлашини тахмин қилиш билан аниқланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
3-§. Марказлашмаган сиқилган элементлар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
104. Бетон конструкцияларнинг юк таъсирига нисбатан симметрик бўлган, чегаравий ҳолатининг юзага келиш шартларини кучланишлар орқали ифодаланадиган марказлашмаган сиқилган элементларини, бетоннинг қайишқоқлигини инобатга олиб ҳисоблаш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
1-чизма. Марказлашмаган сиқилган бетон элементи бўйлама ўқига нормал кесимдаги кучланишлар эпюраси ва зўриқишлар схемаси а кесимнинг чўзилган майдони қаршилигини ҳисобга олмаган ҳолда б кесимнинг чўзилган майдони қаршилигини ҳисобга олган ҳолда
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Чегаравий сиқувчи ва чўзувчи зўриқишлар қийматлари қуйидаги формулалар бўйича ҳисобланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Кесимнинг юк остида чўзилган майдони қаршилигини ҳисобга олмаган ҳолда ҳисоблашда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
γlcγn σcφγcγb R, (25)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
σc cиқувчи чекка кучланиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
φ — элементларнинг эгилувчанлиги таъсирини ҳисобга олувчи ва ушбу ШНҚнинг 20-жадвали бўйича қабул қилинувчи қиймат;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
γb =γb1γb2;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Rконструкциянинг фойдаланиш юклари билан юкланиш вақтида талаб қилинувчи, бетоннинг сиқишга бўлган ҳисобий қаршилиги.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
20-жадвал
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Тўғри бурчакли кесимлар қуйидаги 26-формула бўйича ҳисобланиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
γlc γn N ≤ 1,5 γc γb φ (0,5-η )RA, (26)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
A=bh -элементнинг кўндаланг кесими майдони;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
юкланишнинг нисбий экцентриситети.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(27)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Кесимнинг юк остида чўзилган майдони қаршилигини ҳисобга олган ҳолдаги ҳисобда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Wcкесимнинг сиқилган қирраси учун қаршилик моменти бўлиб, бетоннинг қайишқоқ ҳолда ишлашини фараз этган ҳолда аниқланади;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
γb=γb1 γb2;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
, (28)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
γb = γb1 γb2 γb3 γb4γb13.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бўлгандаги зўриқишлар эпюраси бир xил бўлган марказлашмаган
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
сиқилган бетон элементлар ҳисоблари 27-формула бўйича аниқланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
105. Эгилувчан бетон элементларини бўлганда ҳисоблашда, узоқ муддатли юклар конструкциянинг юк кўтариш қобилиятига таъсири ШНҚ 2.03.01-24 га асосан ва ушбу ШНҚда қабул қилинган ҳисобий қийматларни киритиш орқали ҳисобга олиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
106. Мазкур ШНҚнинг 26-формуласи бўйича ҳисобланувчи тўғри бурчак кесимли элементларнинг асосий ва махсус юклар йиғиндисида сейсмик таъсирларни ҳисобга олмаган холда оғирлик марказига нисбатан ҳисобий зўриқиш эксцентриситети қиймати 0,3 h дан ошмаслиги ҳамда махсус юклар йиғиндисида сейсмик таъсирларни ҳисобга олган холда 0,325 h дан ошмаслиги керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Марказлашмаган сиқилган бетон элементлари икки таврли, таврли, қутичасимон ва кесим ядроси ташқарисига чиқувчи эксцентриситетларда тўғри бурчаклидан фарқ қилувчи бошқа шаклдаги кўндаланг кесимли, шунингдек eo >0,3h (ёки eo>0,325h) бўлгандаги тўғри бурчакли тўртбурчак кесимли элементлар бўлинувчи узун ёриқлар пайдо бўлишига йўл қўймайдиган шартлар бўйича текширилишлари лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
γlcγnσyt ≤φγcγb Rbt τ , (29)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
кундаланг майдонларнинг сиқилган қисми чегарасидаги чўзувчи зўриқиш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Чўзувчи зўриқишлар σyt ва улар таъсир этиш чегараларидаги майдон баландлиги hyt, умумий ҳолда охирги элементлар ҳисоби (ОЭҲ) усули орқали аниқлаш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Тўғри тўртбурчак кесимли элементлар В20 ва ундан юқори синф бетонидан тайёрланганда, бўлинувчи узун ёриқлар пайдо бўлишига йўл қўймаслик бўйича текширишларни бажармасликка йўл қўйилади, бунда қуйидаги шартлар бажарилиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
γlcγnσс ≤12φγcγb Rbt τ, (30)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда: γb=γb1 γb5γb13.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
107. Эгилувчи бетон ва марказлашмаган сиқилган элементлар, чегаравий ҳолатлари юзага келиш шартлари зўриқиш орқали ифодаланувчи, ҳисобий кесимларда кўндаланг кучлар таъсир этиш ҳолатида оғма кесимлар мустаҳкамлиги қуйидаги шартлар бўйича текширилиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
γlcγnσmt ≤γcγb Rbt τ, (31)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда: γb=γb1γb2γb3γb5γb13;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
σmtбетоннинг қия майдонларга таъсир этувчи асосий чузилувчи зўриқиши.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Таврли, қўштаврли, хочли, қутичасимон кесимларга асосий чўзилувчи зўриқишлар нейтрал ўқ даражасида, кесимнинг оғирлик марказида ва кесим кенглигининг кескин ўзгариш жойларида аниқланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бетондаги асосий чўзилувчи ва сиқилувчи зўриқишларини қуйидаги формула бўйича ҳисоблаш керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(32)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
σx ва σy бетоннинг кўндаланг ва параллел кўндаланг ўқларга перпендикуляр жойлашган майдонидаги, нормал зўриқишлари.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
τxyбетондаги уринма зўриқишлар.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
σx ,σy ва τxy зўриқишлар бетоннинг қайишқоқ ҳолда ишлашида аниқланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
σx ва σy зўриқишлар мазкур ШНҚнинг 32-формуласига мувофиқ бўлиши, бунда агар улар чўзувчи бўлса «мусбат» ишора билан ва сиқувчи бўлса, «манфий» ишора билан қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(33)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Элементлар учун кесимнинг ўзгарувчан баландлиги буйича зўриқишларни τxy эластиклик назарияси ёки ОЭҲ бўйича аниқланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Эгилиш бурчагининг биридан иккинчисига нисбатан Θ дан 30 o гача бўлган қийматларида τxy қуйидаги формула бўйича аниқланишига йўл қўйилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
y — элементнинг горизонтал (вертикал) чегарасидан уринма зўриқишларнинг қийматлари аниқланадиган нуқтагача бўлган масофа;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Syгоризонтал (вертикал) чегарадан «y» масофага горизонтал (вертикал) бўйича чекланган кесим қисмининг статик моменти;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
γb3қийматини аниқлашда кесимнинг чўзилган майдони баландлиги ht зўриқишлар эпюрасида асосий чўзувчи текисликда жойлашган.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Агар уринма зўриқишлар элементнинг кундаланг кесимида кесувчи куч таъсири билан келиб чиққан бўлса, γb3=1,0 (ht = ∞) деб қабул қилиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
108. Чегаравий ҳолатлар юзага келиши шартлари зўриқишлар билан белгиланувчи бетон элементларини чўзувчи σmt ва сиқувчи σmc зўриқишларнинг чегаравий шартлардан келиб чиқиб ҳисоблаш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Асосий зўриқишлар бўйича мустаҳкамликни текшириш ушбу ШНҚнинг 31-формуласи орқали амалга оширилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Асосий сиқилувчи зўриқишлар бўйича мустаҳкамликни текшириш қуйидаги формула орқали бажарилиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
γlcγnσ≤γcγb R, (34)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда, γb=γb1 γb2 γb5.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
4-§. Темир-бетон элементларининг мустаҳкамлигини ҳисоблаш
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
109. Чегаравий ҳолатлари юзага келиш шартлари зўриқишлар орқали белгиланувчи темир-бетон элементларининг мустахкамлиги ҳисоблари уларнинг бўйлама ўқига нормал бўлган кесимлар учун, шунингдек ўққа қия бўлган энг хавфли йўналишдаги кесимлар учун ушбу ШНҚнинг 110 — 117, 119 — 128 ва 130-бандларига мувофиқ амалга оширилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Буровчи моментлар мавжуд бўлганда спирал ёриқларни бўлиши мумкин бўлган энг хавфли чўзилган майдони йўналишлари билан чегараланган ҳажмий кесимларнинг мустаҳкамлигини текшириш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Элементларни юкнинг маҳаллий таъсирига (сиқилиш, босиш, узиш) ҳисоблаш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Чегаравий ҳолатларнинг юзага келиш шартларини кесимдаги зўриқишлар орқали ифодалаш мумкин бўлмаган темир-бетон элементларининг мустаҳкамлик ҳисоблари, бетоннинг асосий чўзувчи зўриқишлари таъсир майдончалари учун ҳамда ушбу ШНҚнинг 118 ва 129-бандларига мувофиқ бажарилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
5-§. Элементнинг бўйлама ўқига нормал бўлган кесимларнинг мустаҳкамлигини ҳисоблаш
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
110. Элементнинг бўйлама ўқига нормал бўлган кесимдаги чегаравий зўриқишларни қуйидаги шартлардан келиб чиққан ҳолда аниқлаш керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бетоннинг чўзилишга қаршилиги нолга тенг деб;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бетоннинг сиқилишга бўлган қаршилиги бетоннинг сиқилган майдони бўйича тақсимланган, Rга тенг зўриқишлар билан ифодаланиши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
арматурадаги чўзувчи зўриқишлар чўзилишга бўлган ҳисобий қаршиликдан ортиқ бўлмаган тарзда қабул қилинади Rs (стерженли арматура учун) ва Rsi (ёйма-текис арматура учун);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
арматурадаги сиқувчи зўриқишлар сиқишга бўлган ҳисобий қаршиликдан катта бўлмаган тарзда қабул қилинишини Rsc ва R′si;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
элемент кесимида ҳар хил турдаги ва синфдаги арматура ўрнатилганда мустаҳкамлик ҳисоблашда ҳам тегишли ҳисобий қаршиликлар киритилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Яхлит элементларда (кўндаланг кесими баландлиги 1,5 m дан ортувчи ва қурилиш чоклари мавжуд бўлган элементларда) бетоннинг сиқилган майдонида зўриқишларнинг учбурчакли эпюрасини тахминан ҳисобланишига йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
111. Ташқи куч кесимнинг симметрия ўқи текислигида таъсир қилганда ва арматура элементнинг кўрсатилган текисликка перпендикуляр қирраларида тўпланганда, элементнинг бўйлама ўқига нормал бўлган кесимларни ҳисоблашда сиқилган бетон майдонинг нисбий баландлиги ва бетоннинг сиқилган майдонининг нисбий баландлиги ўртасидаги алоқага кўра аниқланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Сиқилган зонанинг нисбий баландлиги ташқи ва ички кучлар тизими таъсиридаги элемент мувозанатининг тегишли шартларидан аниқланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Катта экцентриситетли эгилувчи ва марказдан ташқари чўзилган темир-бетон элементлар, ξ≤ ξR шартни қаноатлантириши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Момент ва нормал кучнинг таъсир текислигига нисбатан симметрик бўлган, таранглашмайдиган арматура билан арматураланган элементлар учун чегаравий қийматлар ушбу ШНҚнинг 21-жадвали бўйича, таранглашадиган арматура билан арматураланган элементлар учун эса ШНҚ 2.03.01-24 бўйича қабул қилиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
21-жадвал
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

Арматура синфи

Бетон синфларидаги ξR нинг чегаравий қийматлари

В17,5 ва ундан паст

В20 дан

В30 гача

В35 ва ундан юқори

A-I

0,70

0,65

0,60

A-II, A-III, Bp-I

0,65

0,60

0,50

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
112. Сиқилган майдоннинг баландлиги 2 a¢ дан кичик бўлса, ҳисобларда сиқилган арматурани ҳисобга олмасликка йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
6-§. Эгилувчи элементлар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
113. В30 ва ундан паст синф бетонларидан бўлган ва кўндаланг кесим вертикал ўқига нисбатан симметрик жойлашган эгилувчи пўлат-темир-бетон (темир-бетон) элементлар (2-чизма) ξξR бўлганда қуйидаги мустаҳкамлик шартлари орқали аниқланиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
γlcγnM≤γc(γb RSb +γsRscS′ssR′si S′si ), (35)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бунда, нейтрал ўқ ҳолати қуйидаги шартлардан келиб чиққан ҳолда аниқланиши зарур:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
γb R Ab +γs Rsc A′s s R′si A′si= γs Rs As s Rsi Asi, (36)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
35 ва 36-формулаларда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Rs, Rsс, Rsi, R′siмувофиқ чўзилган ва сиқилган стерженли ҳамда листли арматураларнинг ҳисобий қаршиликлари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ab, As, A′s, Asi, A′si асосан бетоннинг сиқилган майдони, чўзилган ва сиқилган стерженли ҳамда листли арматураларнинг кўндаланг кесим юзаси;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Sb,S′s, S′si сиқилган бетон майдони, сиқилган стерженли ва листли арматуранинг чўзилган стерженли ҳамда листли арматураларда тенг таъсир этувчи кучлар қўйилган нуқтага нисбатан кўндаланг кесим юзасининг статик моментлари.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2-чизма. Эгилувчи пўлат-темир-бетон элементи бўйлама ўқига нормал кесимида, унинг мустаҳкамлигини текширишдаги зўриқишлар схемаси ва кучланишлар эпюралари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Листли арматуранинг ҳисобий қаршиликлари ШНҚ 2.03.05-23 бўйича аниқланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Тўғри бурчак кесимли элементлар учун:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ab = bx ; Asi = bdsi ; A′si = bd′si ;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Sb = Ab(ho – 0,5x); S′s=As′(ho - a′) ; Ssi = A′si(ho + 0,5d′si),
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ва элементнинг кўндаланг кесимининг баландлиги ва кенглиги;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
a ва a′ — чўзилган ва сиқилган арматурадаги тенг таъсир этувчи зўриқишлардан бетон кесимининг энг яқин қиррасигача бўлган масофа;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
dsi ва d′si чўзилган Asi ва сиқилган A′si ёйиқ листли арматура қалинлиги;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ho = h-ys- d′si кесимнинг ишчи баландлиги.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Чўзилган стерженли ва листли арматурадаги тенг таъсир этувчи зўриқишлар қўйилган нуқта ҳолати (ушбу ШНҚнинг 2-чизмасида келтирилган) қуйидаги шартлардан аниқланиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(37)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Конструкцияда бирор арматура элементи (сиқилган листли ва стерженли арматура, чўзилган листли арматура) мавжуд бўлмаганда 35 ва 36-формулаларда ушбу арматура элементларига мос келадиган кесимнинг геометрик хусусиятларини нолга тенг деб қабул қилиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Тўғри бурчакли кесимли темир-бетон (листли арматура бўлмаган) элементлар учун 35 ва 36-формулалар қуйидаги кўринишда бўлиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(38)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(39)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
В30 ва ундан паст синф бетонидан бўлган пўлат-темир-бетон (темир-бетон) элементлар мустаҳкамлиги ξ > ξR бўлганда, x = ξR ho этиб қабул қилган ҳолда 35 39-формулалар бўйича текширилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
В30 синфидан юқори бўлган бетондан бўлган пўлат-темир-бетон (темир-бетон) элементлар мустаҳкамлигини ШНҚ 2.03.01-24 га мувофиқ ушбу ШНҚда қабул қилинган ҳисобий қийматларни инобатга олган ҳолда амалга оширилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
7-§. Марказлашмаган сиқилган элементлар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
114. Бетон синфи В30 ва ундан пастроқ бўлган марказлашмаган сиқилган пўлат-темир-бетон (темир-бетон) элементлар симметрик кўндаланг кесимга нисбатан қуйидаги мустаҳкамлик шартларини таъминлаши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
γlcγnNe≤γc(γb RSb +γsRscS′ssR′si S′si ), (40)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
чўзилган арматурада тенг таъсир этувчи кучлар қўйилган нуқтага нисбатан ташқи бўйлама кучнинг экцентриситети.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
3-чизма. Марказлашмаган сиқилган пўлат-темир-бетон элементининг бўйлама ўқига нормал кесимдаги зўриқишларнинг мустаҳкамлигини текширишдаги зўриқишлар схемаси ва кучланишлар эпюраси
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(ЦТРА чўзилган арматурадаги тенг таъсир этувчи зўриқишлар қўйилган нуқта).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бунда, нейтрал ўқнинг ҳолати қуйидагича аниқланиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ξ≤ ξR бўлганда қуйидаги тенглик бажарилиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
γlcγnN=γc(γb RAb sRscA′ssR′siA′si-γsRAs - γsRsiAsi ), (41)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ξ> ξR бўлганда қуйидаги тенглик бажарилиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда, σsиσsi — стерженли чўзилган ва листли арматурадаги зўриқишлар қуйидаги формулалар орқали аниқланиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(42)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(43) (44)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Тўғри бурчак кесимли элементлар учун қуйидаги шартлар бажарилиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Конструкцияда арматуралаш элементи бўлмаганда (сиқилган листли ва стерженли арматура, чўзилган листли арматура) 40, 42-формулаларда арматуралаш элементларга мувофиқ бўлувчи кўндаланг кесим геометрик тавсифларини нолга тенг деб олиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Тўғри бурчак кесимли темир-бетон (листли арматура мавжуд бўлмаган) элементлар учун мустаҳкамлик шартлари қуйидагича бажарилиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(45)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бунда, нейтрал ўқ ҳолати қуйидагича аниқланади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(46)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бўлганда ушбу шартлардан фойдаланиш лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(47)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бўлганда ушбу шартлардан фойдаланиш керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
σs чўзилган стерженли арматурадаги зўриқишлар мазкур ШНҚнинг 43-формуласи орқали аниқланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бетон синфи В30 дан юқори бўлган марказлашмаган сиқилган пўлат-темир-бетон (темир-бетон) элементлар мустаҳкамлигини текшириш, ушбу ШНҚда қабул қилинган ҳисобий қийматларни ҳисобга олган ҳолда ШНҚ 2.03.01-24 га мувофиқ амалга оширилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
115. Марказлашмаган сиқилувчан элементлар эгилувчанлиги ҳисобларини lo/ r≥ 35, тўғри бурчак кесимли элементларининг lo/ b ≥ 10, бўйлама кучланиш эксцентриситет текислигида ва нормал текисликдаги эгилувчанлигини ҳисобга олиб ҳамда ШНҚ 2.03.01-24 га асосан аниқлаш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
8-§. Марказлашмаган чўзилган элементлар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
116. Марказлашмаган чўзилган пўлат-темир-бетон (темир-бетон) элементлар мустаҳкамлигини текшириш бўйлама куч N жойлашиш ҳолатига боғлиқ ҳолда амалга оширилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бўйлама куч N арматурадаги тенг таъсир этувчи зўриқишлар ораларига As ва Asi бир томондан ва Asi ва A′si; иккинчи томондан қўйилган бўлса, марказлашмаган чўзилган элементлар қуйидаги мустаҳкамлик шартларига мувофиқ бўлиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(48) (49)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
As ва Asi арматурадаги тенг таъсир этувчи зўриқишлар ҳолати мазкур ШНҚнинг 37-формуласи бўйича аниқланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
A′s ва A′si арматурадаги тенг таъсир этувчи зўриқишлар ҳолати қуйидаги шартлардан аниқланиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(50)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Тўғри бурчак кесимли пўлат-темир-бетон элементларда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Asi = bdsi , A′si = bd′si
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Темир-бетон элементларининг (листли арматура мавжуд бўлмаганда) мустаҳкамлигини аниқлашда 48-49-формулаларда Asi, A′si, d′si ва d′si қийматларни нолга тенг деб қабул қилиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
4-чизма. Пўлат-темир-бетон элементининг мустаҳкамлигини текширишда марказлашмаган чўзилган бўйлама ўқига нисбатан нормал кесимдаги зўриқишлар схемаси ва кучланишлар эпюраси
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
а) бўйлама кучва арматураларга тенг таъсир этувчи зўриқишлар оралиғида бир томондан ва ва иккинчи томондан қўйилган;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
б) бўйлама куч арматурадаги тенг таъсир этувчи зўриқишлар оралиғидаги масофа ташқарисида қўйилган.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бўйлама куч арматуралардаги тенг таъсир этувчи зўриқишлар As ва Asi бир томондан ҳамда иккинчи томондан ва орасидаги масофа майдонинг ташқарисида қўйилган бўлса, марказлашмаган чўзилган пўлат-темир-бетон (темир­-бетон) элементлар ξ ≤ ξR бўлганда қуйидаги мустаҳкамлик шартларига мувофиқ бериши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
γlcγnNe≤γc( γb RSb sRscS′ssR′si S′si), (51)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бунда, нейтрал ўқнинг жойлашиш ҳолати қуйидаги шарт орқали аниқланиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(52)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Тўғри бурчак кесимли элементлар учун:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Кўриб чиқилаётган конструкцияда арматуралаш элементи мавжуд бўлмаган ҳолда (сиқилган листли ва стерженли арматура, чўзилган листли арматурани) ушбу ШНҚнинг 51 ҳамда 52-формулаларда арматуралаш элементларига мувофиқ келувчи кўндаланг кесимнинг геометрик тавсифларини нол га тенг этиб қабул қилиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Тўғри бурчак кесимли темир-бетон (листли арматура мавжуд бўлмаганда) элементлар учун мустаҳкамлик шарти (51-формула) қуйидагича бўлиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(53)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бунда, нейтрал ўқнинг ҳолати қуйидаги шартлар орқали аниқланиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(54)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ξ>ξR марказлашмаган чўзилган пўлат-темир-бетон (темир-бетон) элементларининг мустаҳкамлик ҳисоби x = ξRho деб қабул қилиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
9-§. Марказлашган чўзилган элементлар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
117. Марказлашган чўзилган пўлат-темир-бетон (темир-бетон) элементлар қуйидаги мустаҳкамлик шарти орқали аниқланиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
γlcγnN≤γc( γsRs AssRsiSsi), (55)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Тўғри бурчак кесимли элементлар учун Asi = bdsi .
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Темир-бетон (листли арматура мавжуд бўлмаганда) элементлар учун (55) қуйидаги шарт бажарилиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
γlcγnN≤γcγsRs As , (56)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
118. Гидроэлектростанциялар, гидроакумуляцияловчи электростанциялар ва бошқа иншоотларга сув олиб кириш учун қўлланиладиган, ҳисобий кесимларидаги чегаравий ҳолатлари зўриқиш орқали ифодаланадиган пўлат-темир-бетон элементлар (турбинали сув ўтказгичлар,турбинали блоклар, затворли камералар) ҳисобий кесимлардаги зўриқишлар эпюрасини аниқлашда қуйидаги шартларни инобатга олиш лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
γlcγnσs≤γcγsRs, (57)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
γlcγnσsi≤γcγsRsi, (58)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
σs ва σsi стерженли арматура ва қопламадаги чўзувчи зўриқишлар.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
10-§. Элементнинг бўйлама ўқига қия бўлган кесимларнинг кўндаланг куч ва эгувчи момент таъсирига бўлган кесимлар мустаҳкамлиги ҳисоби
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
119. Кўндаланг куч таъсирига бўлган ҳисобларда қуйидаги шарт бажарилиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
γlcγnQ≤0,25γcγb7Rbho, (59)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда: b-кесимдаги элементнинг минимал кенглиги.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
120. Элементнинг кўндаланг куч таъсирига бўлган ҳисобларида кўндаланг ўқига оғма ва кесимларнинг мустаҳкамликка бўлган ҳисобларини қуйидаги шартлар бажарилгандагина йўқ қўйилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
плитали конструкциялар учун фазода ишлаши ва қаттиқ асосда жойлашган конструкциялар учун (босимли деворлар, вертикал консоллар бундан мустасно):
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
γlcγnQ≤γcγb7γjRbtτbho, (60)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қолган бошқа конструкциялар учун:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
γlcγnQ≤γcγb7γjQb, (61)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Qb — бетоннинг оғма кесимида сиқувчи майдонига таъсир қилувчи кўндаланг зўриқиш қуйидаги формула орқали аниқланиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Qb = φ2φ3γjRbtτbhotgβ, (62)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
φ2 = 0,5+2ξ,
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
φ3 = 1,0 — кесим баландлиги h<0,6 m бўлган элементлар учун;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
φ3 = 0,83 — кесим баландлиги h ≥0,6 m бўлган элементлар учун;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
γj кўндаланг кучлар амал қилиш майдонидаги қурилиш чокларининг таъсирини ҳисобга олувчи қиймат бўлиб, мазкур қиймат қуйидаги 22-жадвалга мувофиқ қабул қилиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
22-жадвал
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Жадвалда қабул қилинган ифодалар:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ljсиқилган майдонидаги оғма кесим охиридан ўтувчи чок бўйича кесим ва нормал кесим ораларидаги масофа;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
hj чок бўйича кесим баландлиги.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Кесимнинг сиқилган майдони нисбий баландлиги ξ қуйидаги формулалар бўйича аниқланиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
эгилувчи элементлар учун:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(63)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
марказлашмаган сиқилган (барча ҳоллар учун) ва марказлашмаган чўзилган катта эксцентриситетли элементлар учун қуйидаги формула орқали аниқлаш лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(64)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
«мусбат» ва «манфий» ишоралар мувофиқ равишда марказлашмаган сиқилган ҳамда марказлашмаган чўзилган элементлар учун қўлланилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Кичик эксцентриситетли марказлашмаган чўзилган элементлар учун Qb = 0 деб олиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(65)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Элементнинг оғма кесими ва бўйлама ўқи орасидаги бурчак β қуйидаги формула бўйича аниқланиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бироқ, аниқланган кўрсаткич 1,5 дан катта ва 0,5 дан кичик бўлмаслиги лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(66)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
61-шартдаги Qb кўндаланг зўриқиш қуйидаги формулалар бўйича аниқланишига йўл қўйилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бироқ, Qb1 = φsφ3(1n)γjRbtτbho тенгликдан ортиқ бўлмаслиги лозим;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(67)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
φs бўйлама арматуранинг таъсирини ҳисобга олувчи ва қуйидаги формула бўйича аниқланувчи қиймат:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(68)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бироқ, аниқланган кўрсаткич 2,0 дан катта бўлмаслиги лозим,
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
φn бўйлама кучлар таъсирини ҳисобга олувчи (қарши босимни ҳисобга олганда) ва қуйидаги формулалар бўйича аниқланувчи қиймат:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бўйлама сиқилувчи кучлар амал қилганда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(69)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бироқ, аниқланган кўрсаткич 0,5 дан катта бўлмаслиги керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бўйлама чўзилувчи кучлар амал қилганда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(70)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бироқ, абсолют миқдори бўйича 0,8 дан ортиқ бўлмаслиги лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
c — таянчдан ҳисоблаганда оғма кесимни элементнинг бўйлама ўқига бўлган проекцияси узунлиги.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ушбу ШНҚнинг 65 ва 67-формулаларида ва Q мос равишда сиқилган майдоннинг оғма кесимининг охиридан ўтувчи нормал кесимдаги сиқилган момент ва кўндаланг куч.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Элементнинг умумий ҳолатида қиймати қаторини аниқлаш ва Qb1 66-формула бўйича аниқланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Элементга тўпланган кучлар таъсир кўрсатганда, қиймати таянчдан кучлар қўйилган нуқтагача бўлган масофага тенг деб қабул қилиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Элементга q1 тақсимланувчи юклар таъсир этганда, қуйидаги формула орқали аниқланиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(71)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Мзакур ШНҚнинг 61-шартини ўнг томонга Qb ўрнига Qb1 қўйилганда қаноатланмайдиган бўлса, оғма кесимлар қатори белгиланиши ҳамда улар учун M ва Q қийматларини 67-формула орқали ҳамда Qb2 аниқланиши ва Qb= Qb2 бўлганда 61-шарт бўйича текширилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Агар 61-шартнинг ўнг томонига кўндаланг зўриқишлардан бири қўйилганда Qb1 ёки Qb2 шарт қаноатлантирилса, кўндаланг арматура ҳисоби амалга оширилмаслиги лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
121. Доимий ўзгармас баландликка эга элементларнинг оғма кесимларидаги кўндаланг арматура ҳисоблари қуйидаги формула бўйича аниқланиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
γlcγnQ1≤γc( ΣγsRswAsw+ΣγsRswAs,incsinα+γb7Qb), (72)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Q1 оғма кесимдан бир томонга жойлашган ташқи юклардан бўладиган барча кўндаланг кучлар тенг таъсир этувчиси;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ΣγsRswAsw, оғма кесимни кесиб ўтувчи,
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ΣγsRswAs,incsinα — мувофиқ равишдаги ҳалқасимон маҳкамлагич ва эгилган стерженлар томонидан қабул қилинувчи кўндаланг зўриқишлар йиғиндиси;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Α — эгилган стерженларнинг оғма кесимдаги элемент бўйлама ўқига бўлган оғма бурчаги.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Агар ташқи юк ушбу ШНҚнинг 5-а-чизмасида келтирилганидек элемент томонга таъсир кўрсатадиган бўлса, ҳисобий кўндаланг куч қуйидаги формула бўйича аниқланиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Q1 = Q - Qg + Vcosβ, (73)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Q — таянч кесимдаги кўндаланг куч;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Qg элементнинг бўйлама ўқига оғма кесим прекция узунлиги чегарасида таъсир этувчи ташқи юкнинг тенг таъсир этувчиси;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
V — оғма кесимга таъсир кўрсатувчи, α2b =1,0. ва пьюзометрик босимнинг чизиқли тақсимланиши каби аниқланувчи қарши босим кучи.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
5-чизма. Кўндаланг куч таъсирига нисбатан мустаҳкамлигини ҳисоблашда темир-бетон элементи бўйлама ўқига оғма кесимдаги зўриқишлар cхемаси
а) юк элемент томонига таъсир қилади;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
б) юк элементдан бошқа томонга таъсир қилади
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ташқи юк ушбу ШНҚнинг 5-б-чизмасида келтирилганидек элемент томонга қараб таъсир кўрсатса, бунда Qg 73 формулада ҳисобга олинмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
122. Мазкур ШНҚнинг 61-шарти Qb = Qb1 ва Qb= Qb2 бўлганда бажарилмаса, маҳкамланган халқалар билан арматураланган элементлар ҳисоби энг хавфли оғма кесим бўйича қуйидаги шартлар асосида бажарилиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(74) (75)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Qsw энг хавфли оғма кесимдаги маҳкамланган ҳалқалар орқали қабул қилинувчи кўндаланг зўриқиш бўлиб, қуйидаги формула орқали аниқланиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(76)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
qsw оғма кесим чегараларида элемент узунлик бирлиги учун махкамланган халқалар зўриқиши бўлиб, қуйидаги формула орқали аниқланиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(77)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
S — маҳкамланган ҳалқалар қадами.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Элементлар ҳисобида мазкур ШНқнинг 74 ва 75-шартлари бажарилишидан ҳосил бўлган энг кам маҳкамланган ҳалқалар сони қабул қилиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
123. Кўндаланг стерженлар (хомутлар) орасидаги, олдинги эгилишнинг охири ва кейинги эгилишнинг бошланиши орасидаги масофа ҳамда кейинги эгилишнинг бошланиши, шунингдек таянч ва таянчга энг яқин бўлган эгилишнинг охири ўртасида қуйидаги формула бўйича аниқланадиган катталикдан Smax ошмаслиги керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(78)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
124. Элементларни кўндаланг куч таъсирига кесимнинг ўзгарувчан баландлиги бўйича ҳисоблаш қуйидагича амалга оширилиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
агар элемент қиррасидан бири горизонтал ёки вертикал, иккинчиси эса қия бўлса, бунда элемент ўқи мос равишда горизонтал ёки вертикал деб қабул қилиниши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қия кесимнинг ишлайдиган қисмининг элемент ўқига ўтказилган нормалга проекцияси;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
оғма ҳолдаги сиқилган ёнқиррали элемент учун сиқилган майдонини оғма кесим охирида;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
оғма ҳолдаги чўзилган ёнқиррали элемент учун чўзилган майдонини оғма кесим бошланишида;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
элементнинг иккала ёғи оғма бўлса, элемент ўқидан бир хил узоқликда жойлашган нуқталарнинг геометрик ўрнини элемент ўқи деб олиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
кесимнинг ишчи баландлиги сифатида қия кесимнинг ишчи қисмининг элемент ўқига нормал проекцияси қабул қилиб.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
125. Элементнинг бўйлама ўқига қия кесимларини ҳисоблашда эгувчи момент таъсирида кесимларни кўндаланг кучлар таъсирида мустаҳкамликка текширилиши, шунингдек бўйлама чўзилган арматура юзасининг ўзгариш нуқталари (арматуранинг назарий узилиш нуқталари ёки унинг диаметри ўзгариши) ва элемент кўндаланг кесимининг кескин ўзгариши жойларидан ўтувчи кесимлар учун мазкур ШНҚнинг 79-формуласи бўйича амалга ошириш лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
6-чизма. Қирралари қия бўлган темир-бетон элементнинг кўндаланг куч таъсирига нисбатан мустаҳкамлигини ҳисоблашда унинг бўйлама ўқига нисбатан қия кесимда зўриқиш схемаси
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
а) қия қирра сиқилган; б) қия қирра чўзилган
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(79)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
M — сиқилган майдонда тенг таъсир этувчи кучлар қўйилган нуқтадан ўтувчи ва моментнинг таъсир текислигига перпендикуляр бўлган ўққа нисбатан қия кесимдан бир томонлама жойлашган ташқи кучлар моменти (қарши босимни ҳисобга олган ҳолда);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
, ўққа нисбатан моментлар йиғиндиси, кучланишдан мувофиқ равишда;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бўйлама арматурада, қия кесимнинг чўзилган зонасини кесиб ўтувчи эгилган стерженлар ва маҳкамланган ҳалқалар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ўққа нисбатан эгилган стерженлар ва маҳкамлагичлар ҳамда бўйлама арматуралардаги зўриқишлар).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Қия кесим эгувчи момент ишорасининг ўзгариш зонасида жойлашган бўлса, эгилишга текшириш икки томонида жойлашган қия кесимнинг бўйлама арматура билан кесишиш нуқталарига нисбатан ўтказилиши, бунда қабул қилиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Қия кесимдаги сиқилган майдон баландлиги элементнинг бўйлама ўқига ўтказилган нормал бўйича ушбу ШНҚнинг 113 115-бандлари талабларига мувофиқ аниқланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
126. Элементлар кесимлари баландлиги ўзгармас ёки текис ўзгарувчан бўлса, оғма кесими мустаҳкамлигини эгувчи момент таъсирига бўлган ҳисобларни бажармасликка йўл қўйилади, агар:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бутун бўйлама арматура таянчга ёки элементнинг охирига ўрнатилса ва етарли даражада анкерланган бўлса;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
фазовий ишловчи плитали конструкциялар бўлса;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
элемент узунлиги бўйича узилувчи бўйлама эгилган стерженлар, ҳисоблар бўйича талаб этилмайдиган нормал кесимдан қуйидаги формула орқали аниқланувчи lg ва ундан ортиқ узунликда ўрнатиладиган бўлса:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(80)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Q — стерженнинг назарий узилиш нуқтасидан ўтувчи нормал кесимдаги кўндаланг куч;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
As,inc ,α — узунлиги lg бўлган қисм чегарасида жойлашган стерженларнинг кесим юзаси ва эгилиш бурчаги;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
d — узилувчи стержен диаметри, сm;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
qs хомутлардаги элементнинг узунлик бирлигига таъсир этувчи куч узунлиги lg бўйича қуйидаги формула орқали аниқланиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(81)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қайишқоқ асосдаги конструкцияларда (тиргак деворлар бундан мустасно) қуйидаги шарт бажарилиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(82)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
7-чизма. Темир-бетон элементнинг мустаҳкамлигини эгувчи момент таъсирига ҳисоблашда унинг бўйлама ўқига қия бўлган кесимдаги кучланишлар схемаси
а) элемент таянчга маҳкамланган; б) эркин таянчли элемент
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
127. Хомутлар билан арматураланган ўзгармас баландликдаги эгилувчи ва марказлашмаган элементларни ҳисоблаш ШНҚ 2.03.01-24 га мувофиқ аниқлаш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
128. Консол узунлигининг ҳисоби таянч кесимидаги h баландлигига тенг ёки ундан кичик (қисқа консол) бўлса, ШНҚ 2.03.01-24 бўйича аниқланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
129. Чегаравий ҳолатларининг бошланиши бетондаги зўриқишлар орқали ифодаланадиган темир-бетон элементлар қуйидаги шартлар билан ҳисобланиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(83)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
kx; ky; kz — элементни арматуралаш схемаси ва арматура ишининг силжишга таъсирини ҳисобга олувчи қийматлар (нагел эффекти);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
μx; μy; μz — ўқларга мос равишда перпендикуляр кесимларнинг арматуралаш қийматлари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
kx,ky ва kz — қийматлар амалий тажриба орқали аниқланади. Бу қийматларни мазкур ШНҚнинг 4-иловаси графиклари бўйича арматура диаметри ва σmt зўриқиш траекторияси αx, αyва αz оғиш бурчакларининг x,y ва z ўқларига нисбатан аниқлашга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
αi<20° бўлганда ki=1,0 этиб қабул қилинади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Асосий чўзилувчанзўриқишлар икки ўзаро тик бўлган йўналишлар бўйича (ортогонал тyрлар билан арматуралаш) ёки σmt зўриқишлар траекторияси бўйлаб бир томонга йўналтирилган стерженлар орқали қабул қилинадиган ҳолатларда мазкур ШНҚнинг 83-шартига қуйидагилар қабул қилиниши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
тўрлар билан арматуралашда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
μz= 0 ; kx= 0 ,
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
σmt векторга параллел бўлган стерженлар орқали арматуралашда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
μz= μy= 0 ; kz= ky= 0 ; kx= 1,0
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
130. Чегаравий ҳолатлари кучланишлар орқали ифодаланадиган тўғри тўртбурчак кесимли массив темир-бетон элементларини лойиҳалашда, бўйлама кесимларнинг мустаҳкамлигини нейтрал ўқ даражасида ва бетондаги иккиламчи (элементнинг чўзилган зонасида ёриқлар ҳосил бўлгандан кейин) зўриқишлар таъсирини бўйлама қурилиш чоклари даражасида қуйидаги шартларга асосан аниқлаш керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
нейтрал ўқ даражасида:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(84)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бўйлама қурилиш чоки даражасида:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(85) (86)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
σsw — хомутлардаги нейтрал ўқ даражасидаги чўзилувчан зўриқишлар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
σsw,j;τsw,j — бўйлама қурилиш чоки даражасидаги маҳкамланган хомутлардаги мувофиқ равишдаги чўзилувчи ва уринма зўриқишлар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
kR(Rsw,Rb) — хомутларни нагел билан ишлашда уларнинг қирқимга мустаҳкамлик мезони;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
kR(Rsw,Rb) — мезонлар тажриба орқали аниқланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
III ва IV синф гидротехника иншоотлари учун:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(87)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Элементнинг нейтрал ўқи даражасидаги хомутлардаги чўзилувчи зўриқишлар қуйидаги 88-формула бўйича аниқланиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(88)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
σ′t — бетондаги нейтрал ўқ даражасидаги максимал иккиламчи чўзувчи зўриқиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
b — элемент кесими кенглиги;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
m — элементнинг кўндаланг кесимидаги хомутларнинг стерженлари сони;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
dsw; S — стерженлар диаметри ва хомутлар қадами.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бўйлама ва қурилиш чоки даражасидаги хомутларда бўлган чўзилувчи зўриқишлар қуйидаги 89-формула орқали аниқланиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(89)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
σ′t,j — Бўйлама ва қурилиш чоки даражасида бетондаги максимал иккиламчи кўндаланг чўзилувчи зўриқиш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бўйлама қурилиш чоки сатҳидаги хомутларда бўладиган уринма зўриқишлар қуйидаги 90-формула орқали аниқланиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(90)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
τj — бўйлама қурилиш чоки сатҳидаги уринма зўриқишларнинг ўртача қиймати;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Rsht,,j — нормал чўзилувчи зўриқишлар σ′t,j мавжуд бўлганда бўйлама қурилиш чокининг қирқимга мустаҳкамлиги;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Τj қиймати қуйидаги 91-формула орқали аниқланиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
τj = 0,5(τ⁰j+ τ′j) , (91)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
τ⁰j ва τ′j — элементнинг чўзилган қисмида ёриқлар пайдо бўлишигача ва улар пайдо бўлгандан кейинги бўйлама қурилиш чоки сатҳидаги уринма зўриқишлар.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бўйлама қурилиш чокининг қирқилишга бўлган мустаҳкамлиги қуйидаги формула орқали аниқланиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ишлов берилмаган чоклар учун:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(92)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ишлов берилган чоклар учун (цемент плёнкасини олиб ташлаш, штраблар мосламаси) (93)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бўйлама қурилиш чоки даражасида, нормал ёриқлар пайдо бўлгунча, бетондаги уринма зўриқишлар қуйидаги 94-формула орқали аниқланиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(94)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Sj — қурилиш чоки билан чекланган кўндаланг кесим қисмининг статик моменти.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Элементдаги σ′t,;σ′t,j;τ′j — иккиламчи зўриқишлар M эгувчи момент ва Q қирқувчи куч таъсирлари остида ёрилган элементлар ҳисобларидан аниқланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
11-§. Темир-бетон элементлари чидамлилигини ҳисоблаш
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
131. Элементнинг бўйлама ўқига нормал бўлган кесимлар чидамлилиги қуйидаги шартлардан келиб чиққан ҳолда амалга оширилиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
сиқилган бетон учун:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(95)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
чўзилган арматуралар учун:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(96)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
σc ва σs — бетондаги сиқувчи зўриқишлар ва арматурадаги чўзувчи зўриқишлар максимал қийматлари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
γbb7γb12,
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Сиқилган арматура чидамлиликка ҳисобланмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
132. Ёриқбардош элементларда бетондаги σc зўриқиш ва σs арматурадаги зўриқишларни максимал эгувчи момент майдонида келтирилган кесимлар бўйича қайишқоқ жисм учун ушбу ШНҚнинг 49-банди талабларини инобатга олган ҳолда ҳисоблаш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ёриқбардош бўлмаган элементларда келтирилган кесимлар майдони ва қаршилик моменти бетоннинг чўзилган майдонини ҳисобга олмаган ҳолда ҳамда арматурадаги зўриқиш ушбу ШНҚнинг 140-бандига мувофиқ аниқланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
133. Элемент бўйлама ўқига оғма кесимлар чидамлилиги қуйидаги шартлар орқали бажарилиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(97)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
σmt — бетондаги асосий чўзилувчи зўриқишлар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
γbb5γb7γb12γb13
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бетондаги асосий чўзилувчи зўриқишлар миқдори ушбу ШНҚнинг 107-бандидаги талабларни ҳисобга олган ҳолда 32-формула орқали аниқланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Тўғри бурчак кесимли параллел чўзилган ва сиқилган ёқли стерженли элементлар учун асосий чўзилувчи зўриқишлар аниқланишида σy=0 этиб қабул қилиниши, σx ва τxy зўриқишлар қуйидаги формулалар ёрдамида аниқланиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(98)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(99)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ared ва Ired — келтирилган кесимнинг оғирлик марказига нисбатан инерцияси майдони ва моменти;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Sred — уринма зўриқиш аниқланиши даражадаги ўқдан бир томонда ётувчи, келтирилган кесим қисмининг статик моменти;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
y — келтирилган кесим оғирлик марказидан уринма зўриқишлар аниқланиш даражадаги чизиқгача бўлган масофа;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
b — уринма зўриқишлар аниқланиш даражадаги кесим кенглиги.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Элементлар учун мазкур ШНҚнинг 98-формуласидаги «мусбат» марказлашмаган чўзилган, «манфий» марказлашмаган сиқилган ишоралари қабул қилиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Келтирилган кесимнинг геометрик параметрлари ушбу ШНҚнинг 49-банди талабларини ҳисобга олган ҳолда аниқланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Кесим баландликлари ўзгарувчан бўлган элементлар учун τxy уринма зўриқишлар мазкур ШНҚнинг 107-банди талабларини ҳисобга олган ҳолда аниқланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Агар ушбу ШНҚнинг 97-формуласи шартлари бажарилмаса, чўзувчи зўриқишлар тенг таъсир этувчи кўндаланг арматурага ўтказилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
8-боб. Бетон ва темир-бетон конструкциялари элементларини ёриқлар пайдо бўлиши ва очилиши ҳамда деформациялар бўйича ҳисоблаш
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
1-§. Бетон ва темир-бетон элементларини ёриқлар пайдо бўлиши бўйича ҳисоблаш
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
134. Бетон ва темир-бетон элементларида ёриқлар пайдо бўлиши бўйича ҳисоблар қуйидаги ҳолларда бажарилиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
фойдаланиш шартлари бўйича ёриқлар бўлишига йўл қўйилмайдиган ҳолларда;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ёриқлар пайдо бўлиш майдонларини кўрсатиш учун статик жиҳатдан аниқланиб бўлмайдиган стерженли ва яхлит конструкцияларни ушбу ШНҚнинг 90 ва 91-бандларига мувофиқ ҳисоблашда.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
гидротехника иншоотларини лойиҳалаштириш нормаларида махсус шартлар мавжуд бўлганда.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ёриқлар бўлишига йўл қўйилмайдиган конструкциялар қаторига қуйидагилар киритилиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ўзгарувчан сув сатҳи майдонида бўлувчи ва даврий равишдаги музлаш ва эриш таъсирида бўлган, зарурий ҳимоя қилиниши мумкин бўлмаган босимли ва босимсиз элементлар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
конструктив ёки технологик тадбирлар орқали конструкцияларга қўйилувчи сув ўтказмаслик талаблари бажарилишини таъминлаш мумкин бўлмаган конструкциялар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
тупроққа уриб ёки тебраниш орқали тупроққа тушириладиган қирғоқ бўйи элементлари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қозиқлар ва қозиқ-қобиқлар, қирғоқ бўйининг юза элементлари.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
135. Бўйлама ўқига нисбатан нормал ёриқларни пайдо бўлиши бўйича стерженли темир-бетон элементларини ҳисоблаш қуйидагича амалга оширилиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
марказлашган чўзилган элементлар учун қуйидаги формула бўйича:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(100)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

эгилувчи элементлар учун қуйидаги формула бўйича:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(101)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
марказлашмаган сиқилган элементлар учун қуйидаги формула бўйича:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(102)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
марказлашмаган чўзилган элементлар учун қуйидаги формула бўйича:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(103)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
мазкур ШНқнинг 103-формуласи бўйича ҳисобларда қуйидагича қабул қилиниши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
— кўндаланг кесимли марказлашган чўзилувчи элемент учун бўлгани каби;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
— кўндаланг кесимли эгилувчи элемент учун бўлгани каби.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
136. Чегаравий ҳолатлари зўриқишлар орқали ифодаланувчи бўйлама ўқига нормал кўндаланг кесим бетон элементларида ёриқлар пайдо бўлиши бўйича бўлган ҳисобларни
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қабул қилган ҳолда ушбу ШНҚнинг 24 ва 28-формулалари бўйича амалга оширилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
137. Асосий чўзувчи зўриқишлар бўйича ёриқлар пайдо бўлиш ҳисоблари қуйидагича баҳолашлар учун бажарилиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
стерженли бетон ва темир-бетон конструкциялари бўйлама ўқига оғма бўлган кесимлар ёриқбардошлилигини;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
чегаравий ҳолатларини зўриқишлар орқали ифодалаш мумкин бўлган ҳажмли бетон ва темир-бетон конструкцияларнинг ёриқбардошлилигини;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
кўп қайта такрорланувчи юкларни таъсири остидаги бетон ва темир-бетон конструкциясининг ёриқбардошлилигини.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бунда, ёриқлар пайдо бўлиши бўйича бажариладиган ҳисоблар қуйидаги шартлардан келиб чиққан ҳолда амалга оширилиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(104)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
— бетон элементларини ҳисоблашларда;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
— темир-бетон элементларини ҳисоблашларда;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
— кўп қайта такрорланувчи юклар таъсири остидаги бетон элементларини ҳисоблашларда;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
— кўп қайта такрорланувчи юкларда таъсири остидаги темир-бетон элементларини ҳисоблашларда.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Элементларнинг зўриқиш ҳолатлари ушбу ШНҚнинг 107-банди талабларига мувофиқ аниқланиши зарур.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ушбу ШНҚнинг 104-формуласи шартларини текшириш қуйидаги жойларда амалга оширилиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
кесим бош марказий инерция ўқлари билан кесишиш нуқталарида;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
таврли ва қўштаврли элементлар учун қутичасимон кесимлар, шунингдек сиқилган токчаларни деворга туташганда.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бетон конструкциялар учун, темир-бетон конструкциялар учун γb10 қийматларини аниқлашда, чўзилган майдон баландлиги ht бош чўзувчи зўриқишлар текислигидаги зўриқишлар эпюраси бўйича жойлашган бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
γb8 қиймат ёриқбардошлилиги текширилаётган элементнинг арматураланиш схемасига боғлиқ равишда аниқланиши лозим (бир қаторли ёки кўп қаторли, дисперс ёки одатий).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2-§. Темир-бетон элементларини ёриқларни очилиши бўйича ҳисоблари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
138. Ёриқбардош бўлмаган стерженли элементларда бўйлама ўққа нормал бўлган ёриқларни очилиши бўйича ҳисоблар қуйидаги шартлардан келиб чиққан ҳолда бажариш керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(105)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ac r — ёриқларни очилишининг ҳисобий кенглиги, mm;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Δcr — ушбу ШНҚнинг 141-банди бўйича аниқланувчи ёриқларнинг йўл қўйилган очилиш кенглиги, mm.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(106)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
139. Ёриқларни очилиш кенглиги қуйидаги формула орқали аниқлаш лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
δ — қуйидаги элементлар учун тенг қилиб олинувчи қиймат:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

 

эгилувчи ва марказлашмаган cиқилган

юкларни вақтинча таъсирини ҳисобга олишда.

1,0

1,2

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
φl — қуйидагиларга тенг этиб қабул қилинувчи қиймат:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

 

юкларни вақтинча таъсирини ҳисобга олишда

1,0

 

Fl / F< 2/3 бўлганда

1,0

 

Fl  F> 2/3  бўлганда

1,3

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бу ерда
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Fc ва Fl — мувофиқ равишда тўлиқ юклар таъсири ва доимий (доимий, давомий, қисқа муддатли) ҳамда давомий юклар таъсиридан (эгувчи момент, нормал куч) энг кўп бирлашган зўриқишлар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бетоннинг ҳаволи — қуруқ ҳолатидаги кўп қайта такрорланувчи юкларни ҳисобга олишда 2-ρs,
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда, ρs — айлана даврнинг ассиметрия қиймати;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бетоннинг сувга тўйимлилиги ҳолатида 0,9
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
η — арматуралар кўринишига қараб қуйидагиларга қийматларга тенг қилиб олинади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

 

даврий кесимли стерженли

1,0

 

силлиқ стерженли

1,4

 

даврий проволкали профил

1,2

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
σs — чўзилган майдон кесимидаги бетоннинг қаршилигини ҳисобга олмаган ҳолда ушбу ШНҚнинг 140-бандига мувофиқ аниқланувчи чўзилган арматурадаги зўриқиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
мазкур ШНҚнинг 95 ва 96-бандларига мувофиқ сувнинг филтрланиш босимини ҳисобга олган ҳолда, чўзилган арматурадаги зўриқишлар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
σs,bg — бетонни ишиши туфайли арматурада содир бўладиган бошланғич чўзувчи зўриқиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
сувда турадиган конструкциялар учун σs,bg=20 МРа;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
узоқ вақт ҳамда қурилиш жараёнидаги қурийдиган конструкциялар учун σs,bg= 0
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
μ — кесимнинг арматуралаш қиймати μ = As/ (bho), бироқ 0,02 дан кўп бўлмаслиги лозим;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
d — стерженли арматура диаметри, mm.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Стерженларнинг турли хил диаметралларида қуйидагича қабул қилиниши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бу ерда, n — бир хил диаметрдаги стерженлар сони.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
140. Ёриқларни очилиш кенглигини ҳисоблашдаги арматурада мавжуд зўриқишлар қуйидаги формулалар орқали аниқланиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(107)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
эгилувчи элементлар учун:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
марказлашган чўзилган элементлар учун:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
, (108)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(109)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
катта эксцентриситетлар мавжуд бўлганда марказлашмаган чўзилган ва марказлашмаган сиқилган элементлар учун:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
кичик эксцентриситетлар мавжуд бўлганда марказлашмаган чўзилган элементлар учун:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
S-арматура учун:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(110)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
S′ — арматура учун:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(111)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Мазкур ШНҚнинг 107-формуласидаги «мусбат» ишора марказлашмаган чўзилишда, «манфий» ишора марказлашмаган сиқилишда қабул қилиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ушбу ШНҚнинг 107 ва 109-формулаларда z (ички жуфт кучлар елкаси) кесимларни ҳисобий юклари мустаҳкамлиги ҳисоблари натижалари бўйича қабул қилинишига лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
141. Босимли яхлит конструкциялар учун ёриқлар очилиш кенглиги Δcr коррозияга чидамлилиги шартлари, арматуранинг сақланиши ва музлаш-эриш жараёнларини таъсири бўйича ушбу ШНҚнинг 23, 24 ва 25-жадвалларида келтирилган миқдорлардан ортиқ бўлмаслиги лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
II — IV синф гидротехника иншоотлари учун ёриқларнинг очилиш кенглиги жадваллардан олинган Δcr, mm, қийматларини 1,3; 1,6; 2,0 га тенг мувофиқ равишдаги қийматларга кўпайтириш орқали аниқланиши, бунда ёриқларнинг очилиш кенглиги 0,5 mm дан ортиқ бўлмаслиги керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Мазкур ШНҚнинг 23, 24, 25-жадвалларида келтирилган Δcr қийматлари, А-1, А-П, А-Ш, Вр-1 синф арматуралари қўлланилишини ҳисобга олган ҳолда қабул қилиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бошқа синф арматуралари қўллашда ёриқлар очилиши чегаравий кенглиги ШНҚ 2.03.01-24 га мувофиқ, бироқ юқорида келтирилган жадваллар бўйича қабул қилинган миқдорлардан ортиқ бўлмаган холда қабул қилиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Сув муҳитининг 1 mgeq/L дан кам бўлган бикарбонат ишқорлигида ёки Cl ва SO4 ионларининг жаъми 1000 mg/L концентрациясидан катта бўлган қийматида Δcr икки марта камайтирилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Сув муҳитининг бикарбонатли ишқорийлигининг ўртача йиллик қийматларининг 0,25 mgeq/Lдан кам бўлган миқдорларида ҳамда ҳимоя қилиш тадбирлари мавжуд бўлмаганида босимли конструкцияларни ёрилишларга бардошли этиб лойиҳаланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ҳимоя қилиш тадбирларидан фойдаланишда Δcr қиймат маҳсус изланишлар асосида ўрнатилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Арматуранинг 40 mm ва ундан ортиқ диаметрларида Δcr қийматни 25 фоизга кўпайтирилишига йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
23-жадвал
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

Сувнинг гидрокар-бонат

ишқорийлиги,

W,mg eq/L

С/Ц бетонининг Н босим остидаги максимал қиймати,m

I синф иншоотларидаги коррозияга чидамлилик шартлари бўйича ёриқлар очилишининг Δcr, mm, йўл қўйилувчи кенглиги

10

50

200

0,25 гача

0,50

0,48

0,45

Йўл қўйилмайди

0,4

0,55

0,50

0,45

0,05

0,4

0,48

0,45

0,42

0,10

0,8

0,63

0,48

0,52

0,05

0,8

0,59

0,55

0,50

0,10

0,8

0,56

0,52

0,48

0,15

0,8

0,54

0,50

0,46

0,20

0,8

0,52

0,49

0,45

0,25

0,8

0,50

0,47

0,44

0,35

0,8

0,48

0,45

0,43

0,50

1,6

0,70

0,69

0,64

0,05

1,6

0,70

0,66

0,62

0,10

1,6

0,68

0,64

0,60

0,15

1,6

0,66

0,62

0,58

0,20

1,6

0,64

0,60

0,57

0,25

1,6

0,62

0,58

0,55

0,35

1,6

0,60

0,56

0,53

0,50

2,4

0,70

0,70

0,70

0,05

2,4

0,70

0,70

0,69

0,10

2,4

0,70

0,70

0,66

0,15

2,4

0,70

0,66

0,62

0,25

2,4

0,68

0,64

0,60

0,35

2,4

0,66

0,62

0,59

0,50

3,2 ва ундан катта

Йўл қўйилади

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
24-жадвал
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

Муҳитнинг конструкцияга кўрсатадиган таъсири шарт-шароитлари

Босим градиенти

I

Арматуранинг сақланиш шартлари бўйича 1 синф иншоотларида ионларнинг жами концентрацияси сув муҳитида бўлгандаги ёриқлар очилишининг йўл қўйилувчи кенглиги Δcr, mm.

50 дан кам

100

200

400-1000

Доимий равишда сувга тўйиниш

5 гача

50

300

0,50

0,45

0,40

0,40

0,35

0,30

0,35

0,30

0,25

0,30

0,25

0,20

Даврий тўйинганликдаги даврлар сони йилига:

100 дан кам

5 гача

0,30

0,25

0,20

0,15

50

0,30

0,20

0,15

0,10

300

0,30

0,20

0,10

0,05

200-100

До 5

0,25

0,20

0,15

0,10

50

0,20

0,15

0,10

0,05

300

0,20

0,10

0,10

0,05

Капиллярли сўрилиш томчи, сачрашлар

0,20

0,15

0,10

0,05

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
25-жадвал
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

Музлаш даврларининг ҳисобий

cони

Совуққа бардошлилик бўйича

бетон маркаси

Музлаш ва эриш шартлари бyйича 1 синф иншоотларидаги ёриқлар очилишининг йўл қўйилувчи кенглиги Δcr,mm

чучук сувдаги музнинг қотиб ёпишган майдонида, ҳавонинг ҳарорати остида, oc

ҳавода, сувнинг капиллярли кўтарилиш майдонида, ҳавонинг ҳарорати остида, oc

-9

±4

-19

±5

-30

±5

-9

±4

-19

±5

-30

±5

50

F 50

0,05

0

0

0,15

0,10

0

F 100

0,10

0,05

0

0,20

0,15

0,10

F 200

0,20

0,15

0,05

0,30

,025

0,15

F 300

0,30

0,25

0,15

0,40

0,30

0,20

F 400

0,30

0,30

0,20

0,50

0,40

0,25

100

F 50

0

0

0

0

0

0

F 100

0,05

0

0

0,15

0,10

0

F 200

0,15

0,10

0,05

0,25

0,15

0,10

F 300

0,25

0,20

0,10

0,35

0,25

0,15

F 400

0,30

0,25

0,15

0,40

0,30

0,20

200

F 50

0

0

0

0

0

0

F 100

0

0

0

0

0

0

F 200

0,10

0,05

0

0,20

0,10

0,05

F 300

0,20

0,10

0,05

0,30

0,20

0,10

F 400

0,30

0,15

0,10

0,35

0,25

0,15

300

F 50

0

0

0

0

0

0

F 100

0

0

0

0

0

0

F 200

0,05

0

0

0,15

0,05

0

F 300

0,15

0,05

0

0,25

0,10

0,05

F 400

0,25

0,10

0,05

0,30

0,20

0,10

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
3-§. Темир-бетон конструкциялари элементларини деформациялар бўйича ҳисоблаш
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
142. Темир-бетон конструкциялар деформациялари, шунингдек статик жиҳатдан аниқлаб бўлмайдиган конструкциялар элементларидаги зўриқишлар бетоннинг ёриқлари ва қайишқоқ хусусиятларини ҳисобга олган ҳолда, қурилиш механикаси услублари орқали аниқланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Мураккаб, статик жиҳатдан аниқлаб бўлмайдиган конструкцияларда силжишларни материаллар қаршилиги формулалари бўйича аниқлаш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
143. Юкларни қисқа вақт таъсирида эгилувчи, марказлашмаган сиқилган ва марказлашмаган чўзилган элементларни қуйидаги формулалар орқали аниқлаш керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(112)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ёриқбардош бўлган элементлар ёки улар қисмлари учун:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(113)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ёриқбардош бўлмаган элементлар ёки улар қисмлари учун
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бу ерда, v — Пуассон қиймати.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Эгилувчи элементлар ёриқбардош бўлмаган тўғри бурчакли кўндаланг кесимли қисмларининг қаттиқлигини аниқлашда ушбу ШНҚнинг 5-иловасида келтирилган боғлиқликлар ва номограммадан фойдаланишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
144. Қисқа муддатли ва узоқ муддатли юкларнинг бир вақтнинг ўзида таъсир этишида, эгилувчи, марказлашмаган сиқилган ва марказлашмаган чўзилган элементлар қаттиқлиги қуйидаги формулалар орқали аниқланиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(114)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ёриқбардош элементлар ёки улар қисмлари учун:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ёриқбардош бўлмаган элементлар ёки улар қисмлари учун:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(115)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
C — давомий таъсир этувчи юклардан бўладиган умумлашган зўриқиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
V — қисқа вақт таъсир этувчи юклардан бўладиган умумлашган зўриқиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
δ — қаттиқликни пасайиши қиймати.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Сиқилган майдонда токчали таврли кесимлар учун δ=1,5;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
чўзилган майдонда δ=2,5;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
тўғри бурчакли, икки таврли, қутичасимон ва бошқа берк кесимларда δ=2,0.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
9-боб. Бетон ва темир-бетон конструкциялари элементларини ҳарорат ва намлик таъсирларига ҳисоблаш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
145. Ҳарорат таъсирларини ҳисобга олиш қуйидаги ҳолларда амалга оширилиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бетон конструкцияларнинг мустаҳкамлигини ушбу ШНҚнинг 102-бандига мувофиқ ҳисоблашда,
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ёриқлар пайдо бўлиши (йўл қўймаслик) холлари учун хисоблашда;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
конструкцияларнинг монолитлигини бузилиши улар ишининг статик схемасини ўзгартириб юбориши, қўшимча ташқи таъсирларни келтириб чиқариши ёки қарши босимни ошиши, конструкциянинг сув ўтказмаслиги ва узоқ муддатга чидамлилигини пасайишига олиб келиши мумкин бўлганда;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
статик жиҳатдан аниқлаб бўлмайдиган темир-бетон конструкцияларни ҳисоблашда;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
темир-бетон конструкцияларда ёриқлар пайдо бўлиши (йўл қўймаслик) бўйича мазкур ШНҚнинг 134-бандида келтирилган xолатларда;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
конструкцияларга ҳарорат чоклари ва фильтранишга қарши зичлаштиришлар тайинлаш учун иншоотлар элементларининг деформациясини ва силжишларини аниқлашда;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
иншоотни барпо этиш ва ундан фойдаланиш шартлари бўйича талаб этилувчи ҳарорат режимларини тайинланишида;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
тўғри бурчак бўлмаган кесимли юпқа деворли (таврли, ҳалқасимон) тупроқ билан туташувчи темир-бетон элементларини ҳисоблашда.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Конструкцияларнинг эркин ҳаракати таъминланган бўлса, юпқа деворли конструкцияларни ҳисоблашда ҳарорат таъсирларини ҳисобга олмасликка йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Техник-иқтисодий асосланган ҳолда ҳарорат таъсирларини ҳисобга олиш ҳолатлари рўйхати гидротехника иншоотларини лойиҳалаш тажрибалари асосида тўлдирилишига (ёки қисқартирилишига) йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
146. Бетон ва темир-бетон конструкцияларини ҳисоблашда фойдаланиш ва қурилиш даврларида бўладиган ҳарорат таъсирлари ҳисобга олиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Гидротехника иншоотларининг бетон ва темир-бетон конструкцияларини ҳисоблашда ҳисобга олинувчи ҳарорат таъсирларининг аниқ рўйхати, иншоотлар кўринишларини лойиҳалашда бўлган нормалар ҳамда гидротехника иншоотларини лойиҳалаш тажрибаси асосида лойиҳа топшириғига кўра белгиланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
147. Гидротехника иншоотлари, бетон ва темир-бетон конструкцияларини ҳарорат таъсирларига бўлган ҳисобларида, тегишли асослашлар билан қуёш радиациясининг иссиқлик таъсирларини ҳисобга олинишига йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
148. Бетон ва темир-бетон конструкцияларини ҳисоблашда намлик таъсирларини ҳисобга олиниши, бу конструкциялардаги бетоннинг киришиш ёки бўртишининг эҳтимоллигига боғлиқ равишда асосланган бўлиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Қуйидаги ҳисобларда бетоннинг ўтиришини ҳисобга олмасликка йўл қўйилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
яхлит конструкциялар ҳисобларида;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
сув остида жойлашган, сув билан туташиб турувчи ёки тупроқ билан кўмилган юпқа деворли конструкциялар ҳисобларида, агар қурилиш даврида бетоннинг қуриб қолишини олдини олувчи чора-тадбирлар амалга оширилган бўлса.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
149. Конструкцияларнинг ҳарорат ва намлик майдонлари қурилиш физикаси услублари орқали ҳисобланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
150. Ташқи ҳаво ҳарорати ва намлиги тўғрисидаги маълумотлар ва бошқа иқлимий тавсифлар қурилиш ҳудудида олиб борилган метеорологик кузатувлар асосида қабул қилиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бундай кузатувлар мавжуд бўлмаганда, зарурий маълумотлар ШНҚ 2.01.01-22 бўйича қабул қилиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Сув ҳавзаларидаги сув ҳарорати махсус ҳисоблар ва айнан ўхшашликлар асосида аниқланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
151. I синф гидротехника иншоотлари учун бетоннинг иссиқлик-физик тавсифлари махсус изланишлар асосида белгиланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бошқа синф иншоотлари учун ва I синф гидротехника иншоотларини лойиҳалашнинг дастлабки босқичида бетоннинг кўрсатиб ўтилган тавсифлари ушбу ШНҚнинг 1-иловасининг 1 ва 2-жадваллари бўйича қабул қилиниши зарур.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
152. Конструкцияларнинг иссиқлик таъсирида зўриқиш ҳолатларини ҳисоблаш учун зарур бўлган бетоннинг деформация тавсифлари қуйидагича қабул қилинишига лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ёши 180 d дан кам бўлган бетоннинг бошланғич эластиклик модули, МРа қуйидаги формула бўйича аниқланиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(116)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
χ-ушбу ШНҚнинг 2-иловасидаги 3-жадвали бўйича қабул қилинган ўлчамсиз параметр;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
t — бетон ёши, d;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
180 d ва ундан катта ёшдаги бетоннинг бошланғич эластиклик модули мазкур ШНҚнинг 32-бандига мувофиқ қабул қилиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бетоннинг силжувчанлиги тавсифлари мазкур ШНҚнинг 1-иловасидаги 4-жадвали бўйича қабул қилиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Гидротехника иншоотларининг I синфи учун бетоннинг деформация тавсифлари ишлаб чиқарилаётган бетон таркибли намуналар билан изланишлар ўтказиш орқали аниқланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
153. Бетон ва темир-бетон конструкцияларининг ҳарорати туфайли ёриқлар пайдо бўлиш (йўл қўймаслик) ҳисоблари қуйидаги формулалар бўйича амалга оширилиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ёриқлар пайдо бўлишини текшириш ва уларнинг ўлчамларини аниқлашда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(117)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Устки ёриқлар пайдо бўлиши учун ушбу ШНҚнинг 117-формуласи шартидаги бўлган чўзилиш доираси чегараларида бажарилиши зарур, бунда унинг чуқурлиги юзага тик бўлган йўналишда камида 1,3dmax бўлиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бу ерда, dmax -бетондаги йирик тўлдирувчининг максимал ўлчами;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(118)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
чегаравий ҳолатларнинг иккинчи гуруҳи бўйича ҳисобланувчи конструкцияларда ёриқлар бўлишига йўл қўйилмаслигида қуйидаги шарт бажарилиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
чегаравий ҳолатларнинг биринчи гуруҳи бўйича ҳисобланувчи конструкцияларда ёриқлар бўлишига йўл қўйилмаслигида қуйидаги шарт қониқтирилиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(119)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бу формулаларда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
A(t) — мазкур ШНҚнинг 154-бандига мувофиқ аниқланувчи, тўлиқ ва мажбуран бўлган ҳарорат деформацияларидан нормал текисликдаги ёриқларнинг тортишиш зўриқиш иши қиймат;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
- — бетоннинг ўқи буйича чўзилишга бўлган норматив ва ҳисобий қаршилиги бўлиб, ушбу ШНҚнинг 28 ва 29-бандига мувофиқ аниқланиши лозим;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
η — бетоннинг ўқи бўйича чўзилиш норматив қаршилигининг ишлаб чиқариладиган ўрта мустаҳкамлик ўқи бўйича чўзилишга ўтиш қиймати, ушбу бобнинг 155-бандига мувофиқ аниқланиши лозим;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ψ(t) — бетон мустаҳкамлигининг t ёшига боғлиқ ўқли чўзилишини ҳисобга олувчи қиймат бўлиб, ушбу ШНҚнинг 156-бандига мувофиқ қабул қилиниши керак;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Eb(t) — бетоннинг эластиклик модули бўлиб, ушбу ШНҚнинг 152-бандига мувофиқ аниқланиши лозим;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
γb6 — иш шароитлари қиймати;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
яхлит иншоотлар учун — 1,15;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қолганлари учун — 1,0.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
154. A(t) иш қиймати қуйидаги формулалар орқали аниқланиши керак;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бир ўқли чўзилиш ва текис зўриқиш ҳоллар учун:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(120)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
текис деформацияланган ҳолат учун:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(121)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
τ — амалдаги вақт;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
to — бетоннинг қотиш вақти,
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
T(τ) — бетоннинг вақт моментидаги ҳарорати
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
α — бетоннинг чизиқли кенгайиш ҳарорати қиймати;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ε(τ) — бетоннинг вақт бўйича ўзгарувчи эластиклик модули ва силжишини ҳисобга олган ҳолда аниқланувчи деформацияси;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
v — Пуассон қиймат;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
σ+(τ) — бетондаги чўзувчи зўриқиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
σ(τ)> 0 бўлгандаσ+(τ) = σ(τ);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
σ(τ)≤ 0 бўлганда,σ+(τ)= 0.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда, σ(τ) — бетонни вақт мобайнида эластиклик модули ва силжишни ўзгаришини ҳисобга олган ҳолда аниқланган бетондаги зўриқишлар.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
155. η қиймат қуйидаги формула орқали аниқланиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
η= (1 - u ∙ ϑ)-1, (122)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
u — бетоннинг ўрнатилган мустаҳкамлиги кафолатланганлигига q боғлиқ қиймат бўлиб, қуйидагиларга тенг:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
q= 0,95 бўлганда 1,64;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
q= 0,90 бўлганда 1,26;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
q= 0,85 бўлганда 1,04.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ϑ-ишлаб чиқариш таркибли бетоннинг мустаҳкамлигининг вариация қиймати.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Гидротехника иншоотларининг I ва II синфлари учун ϑ қиймати ишлаб чиқариш таркибли бетондан бўлган йирик ўлчамли намуналарда изланишлар ўтказиш орқали ўрнатилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бошқа синф иншоотлари учун ва I ва II синф гидротехника иншоотларини лойиҳалашнинг дастлабки босқичида қуйидагиларга тенг қилиб олиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
q= 0,95 бўлганда ϑ = 0,135;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
q = 0,90 бўлганда ϑ = 0,173;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
q = 0,85 бўлганда ϑ = 0,213.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
156. ψ(t) қиймат бетон ёшига боғлиқ равишда қурилиш даври учун ушбу ШНҚнинг 1-иловасидаги 5-жадвали бўйича, фойдаланиш даври учун 1,0 га тенг қилиб қабул қилиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Гидротехника иншоотларнинг I ва II синфлари учун ψ(t) қиймати ишлаб чиқариш таркибли катта ўлчамли намуналар билан изланишлар ўтказиш орқали аниқланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
157. Гидротехника иншоотларнинг I ва II синфлари учун техник-иқтисодий асослаш билан, уларнинг III–IV синфлари учун эса барча ҳолларда ҳарорат таъсирлари сабабли ёриқлар пайдо бўлиши (йўл қўймаслик) бўйича ҳисоблар қуйидаги формула бўйича амалга оширилиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
σ(t)≤γb6γb3εlimφ(t)Eb(t), (123)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
σ(t) t вақт пайтидаги ҳароратли зўриқишлар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
εlim — бетоннинг чегаравий чўзилиши бўлиб, ушбу ШНҚнинг 2-иловасидаги 6-жадвали бўйича аниқланиши керак;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
φ(t)εlim ни бетон ёшига боғлиқлигини ҳисобга олувчи қиймат бўлиб, ушбу ШНҚнинг 2-иловасидаги 7-жадвал бўйича аниқланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
γb6 — ушбу ШНҚнинг 153-бандига келтирилган;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
γb3 — қийматни аниқлашда ht блок орасидаги чўзиладиган кучланиш эпюрасининг участка узунлигига тенг бўлади деб қабул қилиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Мазкур ШНҚнинг 123-формуласи бўйича ҳисоб-китобларда γb3 =1 ни ho≥100 сm бўлганда ёки чўзилувчан зўриқишлар эпюраси қисмида нол градиентли зўриқиш майдони мавжуд бўлганда қабул қилиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ШНҚ 2.06.08-23 «Гидротехника иншоотларининг бетон ва темир-бетон конструкциялари»шаҳарсозлик нормаларива қоидаларига
1-ИЛОВА
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Конструкцияларнинг ҳарорат таъсирларига ҳисоб-китоб қилиш учун бетоннинг хусусиятлари
Бетоннинг иссиқлик-физик хусусиятлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
1-жадвал
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бетоннинг иссиқлик чиқариши хусусиятлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2-жадвал
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

Цемент тури

Цемент маркаси

Бетоннинг иссиқлик чиқариши, kJ/kcal, бетоннинг ёшидаги 1 kg цементга, d

3

7

28

90

Портландцемент

300

210/50

250/60

295/70

300/72

400

250/60

295/70

345/82

355/85

500

295/70

335/80

385/92

400/95

Пуцоланли портландцемент, шлакопортландцемент

300

175/42

230/55

270/65

280/67

400

210/50

265/63

320/77

335/80

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Параметр χ
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
3-жадвал
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

Бетон аралашма-сининг конусини, sm

Йирик тўлдирувчининг максимал ўлчами, mm

Сиқилишга мустаҳкамлиги бўйича бетоннинг синфида,  χ

В5

В7,5

В10

В12,5

В15

В17,5

В20

В22,5

В25

В27,5

ВЗ0

В35

В40

4 гача

40

27

37

45

54

62

69

77

83

90

98

106

125

146

80

32

44

56

67

77

87

98

106

116

125

133

153

180

120

37

52

67

77

90

103

116

125

139

150

162

191

216

4 8

40

20

28

35

41

47

52

58

63

69

74

80

94

115

80

25

37

42

50

58

65

72

79

86

93

102

120

139

120

29

40

50

60

69

77

86

94

102

110

116

132

154

8 дан катта

40

12

15

19

23

26

30

35

38

42

46

50

62

74

80

15

19

24

29

33

37

42

47

52

56

60

72

86

120

17

24

29

35

40

45

50

55

60

65

69

83

98

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бетоннинг емирилиш хусусиятлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
4-жадвал
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

Юкланиш ёши, d

Бетоннинг силжувчанлик бирлиги c(t,τ)105, MPa-1, юкланиш давомийлиги (t-τ), сутка

0

10

25

50

100

200

500

1000

1500

0,125

0

0,00

16,00

20,00

24,00

27,00

31,00

32,00

32,00

10

0

1,10

1,76

2,23

2,67

3,06

3,48

3,60

3,60

30

0

0,85

1,41

1,80

2,18

2,52

2,89

3,00

3,00

112

0

0,50

0,80

1,18

1,45

1,70

1,92

1,98

1,98

205

0

0,35

0,67

0,88

1,09

1,26

1,42

1,46

1,46

512

0

0,21

0,46

0,65

0,80

0,91

0,98

1,00

1,00

1500

0

0,21

0,46

0,65

0,80

0,91

0,98

1,00

1,00

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ψ(t) қиймати
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
5-жадвал
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

Сиқилишга синф бўйича бетоннинг мустаҳкамлик ёшига етиши, d

Бетоннинг ёшида қиймат ψ(t)

Сутка

Йил

3

7

14

28

45

90

180

360

1,5

2,0

2,5

3,0

3,5

4,0

180

0,31

0,47

0,62

0,78

0,85

0,93

1,00

1,07

1,12

1,18

1,23

1,27

1,32

1,37

360

0,29

0,44

0,59

0,72

0,80

0,86

0,93

1,00

1,05

1,10

1,15

1,19

1,23

1,27

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бетоннинг чегаравий чўзилиши
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
6-жадвал
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

Бетон аралашмаси конусининг чўкиндиси, sm

Йирик тўлдирувчининг максимал ўлчами, mm

Бетоннинг сиқилишга мустаҳкамлиги бўйича синифи, бетоннинг чегаравий чўзилиши εlim∙105

В5

В7,5

В10

В12,5

В15

В17,5

В20

В22,5

В25

В27,5

ВЗ0

В35

В40

4 гача

40

3,5

3,7

4,0

4,2

4,5

4,8

5,0

5,3

5,5

5,8

6,0

6,5

7,0

80

3,0

3,2

3,5

3,7

4,0

4,3

4,5

4,8

5,0

5,3

5,5

6,0

6,5

120

2,7

3,0

3,2

3,5

3,7

4,0

4,2

4,5

4,7

5,0

5,2

5,7

6,2

4-8

40

4,0

4,2

4,5

4,7

5,0

5,3

5,5

5,8

6,0

6,3

6,5

7,0

7,5

80

3,5

3,7

4,0

4,2

4,5

4,8

5,0

5,3

5,5

5,8

6,0

6,5

7,0

120

3,2

3,5

3,7

4,0

4,2

4,5

4,7

5,0

5,2

5,5

5,7

6,2

6,7

8 дан ортиқ

40

6,0

6,2

6,4

6,5

6,7

6,9

7,0

7,2

7,4

7,6

7,7

8,0

8,5

80

5,0

5,2

5,4

5,6

5,8

6,0

6,2

6,4

6,6

6,8

7,0

7,5

7,8

120

4,5

4,7

4,9

5,1

5,3

5,6

5,8

6,0

6,2

6,5

6,7

7,0

7,5

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
φ(t) қиймати
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
7-жадвал
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

Бетон ёши, сутка

φ(t)180 сутка ёшидаги бетоннинг сиқилишга мустаҳкамлиги бўйича синфи.

В5

В7,5

В10

В12,5

В15

В17,5

В20

В22,5

В25

В27,5

ВЗО

В35

В40

3

0,94

0,89

0,84

0,80

0,76

0,74

0,71

0,69

0,66

0,64

0,63

0,61

0,60

7

0,95

0,90

0,86

0,83

0,80

0,78

0,76

0,74

0,73

0,72

0,71

0,70

0,70

14

0,96

0,92

0,89

0,89

0,84

0,82

0,81

0,80

0,79

0,78

0,78

0,77

0,77

28

0,97

0,95

0,93

0,91

0,90

0,89

0,88

0,87

0,87

0,86

0,86

0,86

0,86

45

0,98

0,97

0,95

0,94

0,93

0,92

0,92

0,92

0,92

0,91

0,91

0,91

0,91

90

0,99

0,99

0,98

0,98

0,98

0,98

0,98

0,98

0,98

0,98

0,98

0,98

0,98

180 ва ундан кўп

1,00

1,00

1,00

1,00

1,00

1,00

1,00

1,00

1,00

1,00

1,00

1,00

1,00

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Қурилиш боғламалари бўйича бетоннинг ётқизилишини ссилжиш хусусиятларининг ҳисобий қийматлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
8-жадвал
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

Силжишнинг хусусияти

Блокларга устунли кесиш билан иншоотлар

Блокларга устунли кесиш билан иншоотлар

Тебранган бетон cинфи

Ётқизилган бетон синфи

Тебранган бетон синфи

В5 В17,5

В20 В40

В5 — В17,5

В20 30

В 5 — В17,5

В20 — В40

Tgφ ни ишқаланиш-ушлаб қолиш қиймати

1,1

1,2

1,0

1,1

1,0

1,1

Илашиш (Сцепления) С, МРа

0,3

0,4

0,2

0,3

0,1

0,2

Изоҳ. 90 фоизга тенг деб қабул қилинган силжиш хусусиятларининг ҳисобий қийматларини таъминланганлиги

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ШНҚ 2.06.08-23 «Гидротехника иншоотларининг бетон ва темир-бетон конструкциялари» шаҳарсозлик нормаларива қоидаларига
2-ИЛОВА
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Гидротехника иншоотларининг бетонлар учун қўшимчаларнинг қўллаш соҳалари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

Иншоот ва конструкцияларнинг қисмлари

Қўшимчаларнинг номи

Пласти-фикация-ловчи таъсирли

Ҳаво чақирувчи таъсирли

Пластификация-ҳаво чақирувчи таъсирли

Секинлаштирувчи таъсирли

ЛСТ

С-3

ЛХД,СДО, СНВ (СВЭК)

ПФЛХ

СП

1. Бетон ва темир-бетон иншоотларнинг:

 сувнинг ўзгарувчан горизонти зонасида жойлашган қисмларини:

а) оғир иқлим шароитларида

+

±

б) оғир иқлим шароитларида

©

+

+

(+)

в) мўътадил иқлим шароитларида

©

+

+

(+)

 доимий равишда сув тагида жойлашган қисмларини

+

±

+

+

(+)

 сув билан даврий ювиладиган сув устки қисмларини

+

+

+

+

(+)

 ички зоналар қисмларини

+

+

+

(+)

2. Чўзиладиган зўриқишни бошидан кечираётган бетон сув қувурларини ва бошқа конструкцияларнинг

+

±

+

(+)

3. Кавитацион-мустаҳкам ва емирилишга мустаҳкам бетонлар

+

(+)

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

Иншоот ва конструкция-ларнинг қисмлари

Қўшимчаларнинг номи

Комплекс таъсирли

Тезлашти-рувчи таъсирли

Микротўлдирувчи

ЛСТ+ ЛХД ёки ЛСТ+СДО ёки ЛСТ+СНВ (СВЭК)

С-3+ ЛХД ёки

С-3+СДО ёки

С-3+СНВ (СВЭК) С3+ ПФЛХ

ХК

Учувчи кул

Микрокремнезем

1. Бетон ва темир-бетон иншоотларнинг:

 сувнинг ўзгарувчан горизонти зонасида жойлашган қисмларини:

а) оғир иқлим шароитларида

+

±

(+)

б) оғир иқлим шароитларида

+

±

(+)

в) мўътадил иқлим шароитларида

+

±

(+)

 доимий равишда сув тагида жойлашган қисмларини

+

±

(+)

 сув билан онда-сонда ювиладиган сув устки қисмларини

+

±

(+)

+

 ички зоналар қисмларини

+

±

+

2. Чўзиладиган зўриқишни бошидан кечираётган бетон сув қувурларини ва бошқа конструкцияларнинг

+

3. Кавитацион-мустаҳкам ва емирилишга-мустаҳкам бетонлар

+

+

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Изоҳ:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
«+» белги қўшимчалар киритишни мақсадга мувофиқлигини билдиради.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
«±» белги тегишли техник-иқтисодий асосланишдан сўнг фойдаланиш мумкин бўлган қўшимчани билдиради.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
«(+)» белги қўшимча фақат ҳар бир алоҳида ҳолатда бетонга қўйиладиган талаблар тўпламини таъминлайдиган бошқа қўшимча билан биргаликда ушлаб қолиш муддатларини регулятор сифатида ишлатиш мумкин.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
«©» белгиси қўшимчани нормал ёки кўпайтирилган дозада ишлатиш мумкинлигини англатади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
«©» белги ёки оддий, ёки оширилган дозада ишлатилиши мумкин бўлган қўшимчани билдиради.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ШНҚ 2.06.08-23 «Гидротехника иншоотларининг бетон ва темир-бетон конструкциялари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
3-ИЛОВА
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Таврли, қўштаврли ва коробкали кесимли бетон элементларининг мустаҳкамлигини ҳисоблаш қийматини аниқлаш учун номограмма
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ШНҚ 2.06.08-23 «Гидротехника иншоотларининг бетон ва темир-бетон конструкциялари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
4-ИЛОВА
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Темир-бетон элементларининг асосий чўзиладиган қувватлар бўйича мустаҳкамлиги қийматини аниқлаш учун номограмма
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ШНҚ 2.06.08-23 «Гидротехника иншоотларининг бетон ва темир-бетон конструкциялари» шаҳарсозлик нормаларива қоидаларига
5-ИЛОВА
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ёриқлар очилиши бўйича ҳисобланадиган тўғри бурчакли кесим
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
элементларини ёриқларга мустаҳкам бўлмаган қисмларини қаттиқлик қийматини аниқлаш учун номограмма
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
α=4,4ξ3+13,2νμ(1-ξ)2 (1)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Bk = aEbIo (2)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бу ерда: Io ho баландлик билан элемент кесимининг инерция моменти.