Suggestion to the document
Listen to audio
Get a link from a document elementЎзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementБуйруғи
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementШНҚ 2.08.12-24 «Моддий маданий мерос объектлари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларини тасдиқлаш тўғрисида
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element[Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги томонидан 2025 йил 7 февралда ҳисобга олинди, ҳисоб рақами 334]
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element1. ШНҚ 2.08.12-24 «Моддий маданий мерос объектлари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари иловага мувофиқ тасдиқлансин.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2. Мазкур буйруқ Ўзбекистон Республикаси Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги, Маданий мерос агентлиги ҳамда Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Санитария-эпидемиологик осойишталик ва жамоат саломатлиги қўмитаси билан келишилган.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element3. Мазкур буйруқ расмий эълон қилинган кундан эътиборан кучга киради.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementВазир Ш. ХИДОЯТОВ
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementТошкент ш.,
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2025 йил 10 январь
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element01/2-3-сон
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementКелишилди:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЭкология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазири А. АБДУХАКИМОВ
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2024 йил 25 декабрь
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementМаданий мерос агентлиги директори Б. АБДИКАРИМОВ
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2024 йил 18 декабрь
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementСанитария-эпидемиологик осойишталик ва жамоат саломатлиги қўмитаси раиси Б. ЮСУПАЛИЕВ
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2024 йил 17 декабрь
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЎзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг 2025 йил 10 январдаги 01/2-3-сон буйруғига
ИЛОВА
ИЛОВА
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementШНҚ 2.08.12-24 « Моддий маданий мерос объектлари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementМазкур шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари (бундан буён матнда ШНҚ деб юритилади) моддий маданий мерос объектларидан фойдаланиш, уларнинг тарихий-маданий аҳамиятини сақлаш, консервация қилиш, таъмирлаш ҳамда реставрация қилишга оид талабларни белгилайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element1-боб. Шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари ҳамда техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатларга ҳаволалар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element1. Ушбу ШНҚда қуйидаги шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари ҳамда техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатларга ҳаволалар қўлланилган:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementШНҚ 3.01.02-23 «Қурилишда хавфсизлик техникаси»;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementГОСТ 8735-88 Қурилиш ишларида қўлланиладиган қум. Синов усуллари (расмий манба: Песок для строительных работ. Методы испытаний);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementГОСТ 31108-2020 Умумий қурилиш ишлари учун цемент. Техник шартлар (расмий манба: Цементы общестроительные. Технические условия);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementГОСТ 30515-2013 Цементлар. Умумий техник талаблар (расмий манба: Цементы. Общие технические условия);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementГОСТ 23732-2011 Бетон ва қурилиш қоришмаларида қўлланиладиган сув. Техник шартлар (расмий манба: Вода для бетонов и строительных растворов. Технические условия);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementГОСТ 22690-2015 Бетонлар. Нодеструктив назорат механик усулларда мустаҳкамликни аниқлаш (расмий манба: Бетоны. Определение прочности механическими методами неразрушающего контроля);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementГОСТ 31937-2011 Бино ва иншоотлар. Техник ҳолатни текшириш ва мониторинг қилиш қоидалари. (расмий манба: Здания и сооружения. Правила обследования и мониторинга технического состояния).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2-боб. Атамалар ва таърифлар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2. Ушбу ШНҚда қуйидаги атамалар ва уларнинг таърифлари қўлланилган:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementмоддий маданий мерос объектлари — тарихий, илмий, бадиий ёки ўзгача маданий қимматга эга бўлган ансамбллар, диққатга сазовор жойлар ва ёдгорликлар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementгерметик — сув ўтказмайдиган қоплама учун фойдаланиладиган материал;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementэфлоресценция — тош-ғишт деворларнинг юзасига туз чиқиши натижасида оқ доғлар ҳосил бўлиши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбўёқнинг кукунлашиши — бўёқ таркибидаги қатроннинг аста-секин парчаланиши натижасида юзага келадиган жараён;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementсочсимон майда ёриқлар тўри — бўялган юзадаги соч қалинлигидаги бир-бирига уланиб кетган майда ёриқлар.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element3-боб. Умумий қоидалар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element3. Моддий маданий мерос объектларининг жисмоний емирилиши (шикастланиши) жараёнларини тўхтатишда қуйидагилар амалга оширилиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementмоддий маданий мерос объектининг муҳофаза ҳудудини ифлослантириш ва тебраниш манбаларини камайтириш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementконструкцияларни табиий таъсирлардан ҳимоялаш, уларни заифлаштирувчи, сувнинг капилляр ҳаракати ва ичига сув ўтишига олиб келувчи нуқсонларни бартараф этиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementреставрация ишларида яроқли бўлмаган ва зарарли ҳисобланган материаллардан фойдаланмаслик.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element4. Моддий маданий мерос объектдан фойдаланишда унинг тарихий аҳамиятини ўзгартирмаслиги ёки жисмоний ҳолатини ёмонлаштирмаслиги учун қуйидаги ишлар бажарилиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementмоддий маданий мерос объектни техник, санитария ҳамда ёнғинга қарши талабларга мувофиқ ҳолатда сақлаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementмоддий маданий мерос объекти ҳудуди ҳолатини ёмонлашувига йўл қўймаслик.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementМоддий маданий мерос объектини муҳофазалаш элементини ўзгартирувчи ёки унинг бутунлигини таъминловчи шароитларни ёмонлашувига олиб келувчи ишларни бажармаслик лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementМоддий маданий мерос объектини муҳофазалаш элементи аниқ бўлмаса, объектнинг ташқи кўринишини, ҳажмий-режавий ечимлари, интерьерини ўзгартирадиган ишларни бажармаслик зарур.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element5. Моддий маданий мерос объекти жойлашган ер майдони, сув объекти ёки унинг қисмидан фойдаланишда махсус техник шартлар ишлаб чиқилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element6. Моддий маданий мерос объектларидан қуйидаги мақсадларда фойдаланишга йўл қўйилмайди:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementпортловчи ва ёнғинга хавфли материалларни, объектнинг интерьери, фасади, ҳудуди ҳамда сув объектларини ифлослантирувчи буюм ва моддаларни ишлаб чиқариш, шунингдек уларни сақлаш омборлари сифатида;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementмоддий маданий мерос объектининг конструкцияларига динамик ва тебратувчи таъсир кўрсатувчи жиҳозлар (ушбу жиҳозларнинг қувватидан қатъий назар) қўлланиладиган ишлаб чиқариш объектлари сифатида;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementмоддий маданий мерос объектлари учун ноқулай бўлган ҳарорат-намлик ҳолати ва кимёвий фаол моддаларни қўллаш билан боғлиқ бўлган ишлаб чиқариш ва лаборатория объектлари сифатида.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element7. Моддий маданий мерос объектининг жисмоний ҳолатини ёмонлаштириш ва унинг муҳофазалаш элементини ўзгартиришга йўл қўйилмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element4-боб. Моддий маданий мерос объектларининг тош-ғишт юзаларини тозалашга қўйиладиган талаблар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element8. Моддий маданий мерос объектининг тош-ғишт юзасини тозалашдан олдин тозалаш мақсади (моддий маданий мерос объекти кўринишини яхшилаш, емирилишини секинлаштириш, юзани тозалаш) белгиланиб олиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element9. Моддий маданий мерос объектининг тош-ғишт юзасини унга шикаст етказувчи моддалардан тозалашда уларнинг келиб чиқиш манбаини (қурум, қоракуя, тутун, моғор) аниқлаш ва асл материални шикастламасдан тозалаш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element10. Моддий маданий мерос объектининг тош-ғишт юзасини тозалашда унинг тарихий кўриниши инобатга олиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementМоддий маданий мерос объектининг тош-ғишт юзасининг бўёқ билан қопланиш сабаби (таъмирланганда бошланғич юзага мослаш, нотўғри таъмирланган чокларни қоплаш, юмшоқ ғиштларни ҳимоялаш, емирилган юзаларни беркитиш) аниқланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element11. Бўёқнинг вазифаси моддий маданий мерос объектининг тош-ғишт юзасини узоқ муддат сақлаш бўлса, уни қолдириш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementАгар эски бўёқ қатламлари кўпайиб кетган бўлса, янги бўёқ моддий маданий мерос объектининг тош-ғишт юзасига яхши бирикишини таъминлаш мақсадида эски бўёқ қатламлари олиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element12. Тозалаш ишлари моддий маданий мерос объектининг тош-ғишт ва бошқа материалларига емирувчи таъсир кўрсатиши сабабли тозалаш бўйича чора-тадбирларни ишлаб чиқишда моддий маданий мерос объекти конструкцияси инобатга олиниши, тош-ғишт материал тури тўғри аниқланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element13. Моддий маданий мерос объектининг тош-ғишт юзасини тозалаш ишлари бўйича чора-тадбирларни ишлаб чиқишдан олдин ушбу юзаларни тозалаш бўйича илгари бажарилган ишлар ва қўлланилган моддалар (бу ҳақида маълумот мавжуд бўлса) ўрганилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element14. Тозалаш ишларини бажаришда бир неча тозаловчи моддалар синовдан ўтказилиши, илгари қўлланган моддаларни эритадиган восита аниқланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element15. Тозалаш усуллари ва материалларини қўллашдан олдин турли воситалар олдиндан синов тариқасида материал намунасида қўлланилиши ва тозаловчи модда тўғри танланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element16. Моддий маданий мерос объектларининг тош-ғишт юзасидаги доғларни сув ёрдамида кетказишнинг имкони бўлса, сув билан тозалаш усуллари (ивитиш, босим остида сув пуркаш, нейтрал ювувчи модда қўшилган сув билан тозалаш, босим остидаги буғ билан тозалаш) қўлланилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element17. Сувли усулда тозалаш ишлари якунланганидан кейин моддий маданий мерос объектининг тош-ғишт юзасидан кўчган кир заррачаларни ювиб тушириш учун юзани сув билан ювиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element18. Оҳактош ва мармар юзаларни тозалашда уларга сув сепиб ивитилиши ҳамда сув билан тозалаш ва ювиш керак зарур.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element19. Моддий маданий мерос объектининг тош-ғишт юзасини сув билан тозалашда сепиладиган сув босими камида 700 kPa бўлиши, бунда юзадаги кирлар тозаланмаса, сув босимини 3000 kPa гача кўтариб боришга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЮзани ишқалаш учун табиий ёки сунъий жунли чўтка қўлланилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element20. Моддий маданий мерос объектининг тош-ғишт юзасини тозалашда металл чўткадан фойдаланишга йўл қўйилмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element21. Нотекис (ғадир-будир, ўйма нақшли) юзаларни тозалашни енгиллаштириш учун сувга ювиш воситаларини (махсус ионли воситалар) қўшиб табиий ёки сунъий жунли чўткалар билан ишқалаш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element22. Ювиш воситалари ёрдамида тозаланганидан сўнг моддий маданий мерос объектининг тош-ғишт юзаси сув билан ювилиши зарур.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element23. Кислоталар зарар етказиши мумкин бўлган тошлар, ўйма нақшли тош юзалари ҳамда ички тош юзаларини буғли (иссиқ сув билан) усулда тозалаш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element24. Моддий маданий мерос объектини сув билан ювишдан олдин моддий маданий мерос объектининг тош-ғишт чоклари текширилиши ва унинг ичига сув ўтмаслиги таъминланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element25. Моддий маданий мерос объектининг тош-ғишт юзасини ювиш учун қўлланиладиган сувда металл ва мис бўлса, сувга хелат ёки метал ионларини фаолсизлантирувчи бошқа моддалар қўшилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element26. Ҳаво ҳарорати 1°C дан паст бўлганда сувли усулда тозалашга йўл қўйилмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementБунда, сув билан тозалаш усули совуқ тушишидан камида бир ҳафта олдин бажарилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element27. Моддий маданий мерос объектининг тош-ғишт юзасини юқори босимли сув билан ювишда сув билан ювиш усули аввал намунада синаб кўрилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element28. Кимёвий тозалаш усулида кислоталар, ишқорлар ва органик бирикмалардан фойдаланишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementКислоталарга сезувчан бўлган моддий маданий мерос объектининг тош-ғишт юзаси учун кислоталардан фойдаланишга йўл қўйилмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementКислоталарга сезувчан бўлган моддий маданий мерос объектининг тош-ғишт юзасини бўёқлардан тозалаш учун органик эритувчи асосидаги ишқорлар ва бошқа кимёвий моддалар қўлланилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element29. Ишқорли ва кислотали моддалар билан тозалашда моддий маданий мерос объектининг тош-ғишт юзаси аввал намлантирилиши сўнг кимёвий тозаловчи модда паст босимда юзага сепилиши ёки жунли чўтка билан сурилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementТозаловчи моддани сув билан ювиб ташлашгача бўлган вақт, шунингдек (агар кимёвий модда бир неча марта суриб ювилиши лозим бўлса) кимёвий моддани неча марта суриб ювилиши ва концентрацияси синовлар ёрдамида аниқланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementКимёвий модда ювиб ташланганидан кейин юза pH-тасмалар билан текширилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element30. Кислотали моддалар кислота зарар етказмайдиган моддий маданий мерос объектининг тош-ғишт юзаси (гранит, қумтошлар, сланец, сирланмаган ғишт ва сопол, қуйма тош ва бетон) учун қўлланилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element31. Кимёвий ювувчи моддалар ҳўл юзага сурилиши, кислота таъсир қиладиган вақт ўтганидан сўнг сув билан ювиб ташланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element32. Кислоталар зарар етказиши мумкин бўлган юзаларни (оҳактош, сайқалланган ва сайқалланмаган мармар, кальцийли қумтош, сирланган ғишт ва сирланган сопол ҳамда сайқалланган гранит) тозалашда ишқорли моддалар қўлланилиши зарур.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementИшқорли моддаларни кислотага сезувчан бўлмаган юзалар учун ҳам қўллашга йўл қўйилади. Бунда, улар аввал синаб кўрилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element33. Моддий маданий мерос объектининг тош-ғишт юзасидан бўёқ ва бошқа қопламалар, шунингдек доғлар ва граффити расмларни самарали равишда олиб ташлаш учун бўёқ кеткизувчи ишқорли воситалар, бўёқ кеткизувчи органик эритмали воситалар ва бошқа турдаги бўёқ кеткизувчи воситалардан фойдаланиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementБунинг учун тош-ғишт юзага бўёқ кеткизувчи восита жун чўтка, валик ёрдамида сурилиши ёки сепилиши ва сув билан ювилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element34. Кимёвий тозалаш усулларида сувдан фойдаланиш талаб этилганлиги сабабли, ушбу усуллар совуқ ҳавода қўлланилмаслиги керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementКимёвий тозалаш усуллари 4ºC дан паст бўлган ҳароратда қўлланилишига йўл қўйилмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element35. Кислотали ва ишқорли тозалаш усулларининг атроф-муҳитга таъсири юқори бўлса, улардан фойдаланишга йўл қўйилмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element36. Кислота таъсирида шикастланадиган моддий маданий мерос объектининг тош-ғишт юзасини тозалашда кислоталардан фойдаланишга йўл қўйилмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element37. Абразив ёки механик тозалаш усуллари (қум пуркагич, шлифовкаловчи ускуналар) тош-ғишт юзаларга жисмоний ва эстетик жиҳатдан шикаст етказиши сабабли, уларни моддий маданий мерос объектларининг тош-ғишт юзасини тозалашда қўллашга йўл қўйилмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element38. Кукун кўринишида майдаланган ёнғоқ пўчоқларидан бронза ҳайкалларни, алюмин оксидли микроабразив заррачалар ёрдамида ўйма нақшли тош юзаларни тозалашда фойдаланишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element39. Моддий маданий мерос объектларида суртма (мастика) ва асфальтли қопламаларни кўчириш учун муз парчалари ёки гранулаланган қуруқ муз (карбон диоксид ёки CO2) ли абразив тозалаш усулидан фойдаланиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element40. Моддий маданий мерос объектининг тош-ғишт юзасини гриндер ёки қумқоғоз билан тозалашга йўл қўйилмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element41. Моддий маданий мерос объектининг тош-ғишт юзага сингиб кетган граффити ва доғларни бўктириш (суюқ ҳолатдаги тозаловчи моддага бўктирилган мато, каолин кукуни, майдаланган қоғоз ёки қоғоз сочиқни тозаланадиган юзага маълум муддатга ёпиштириб қўйиш) усулида тозалаш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element42. Моддий маданий мерос объектининг тош-ғишт юзаси зарар етказмайдиган усулни танлаш учун бир нечта тозалаш усуллари ва материаллар синаб кўрилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element43. Тозалаш усулини танлашдан олдин юзанинг талаб этилган тозалик даражасини аниқлаш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element44. Моддий маданий мерос объектининг тош-ғишт юзасини тозалаш усулларини қўллашдан олдин улар объектнинг кўзга тушмайдиган қисмларида синаб кўрилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element45. Тозалаш усули ҳар бир материал учун алоҳида синалиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element46. Тозалаш усулларининг натижалари тозаланган юза тўлиқ қуриганидан кейин текширилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element47. Синовлар натижасида битта моддий маданий мерос объектининг ўзида бир нечта тозалаш усуллари қўлланилиши имконияти мавжуд бўлса, улардан энг самаралиси танланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element48. Моддий маданий мерос объектларидаги тош-ғишт юзасини тозалашнинг ҳар бир усулларини атроф-муҳитга таъсир кўрсатиши (дарахтлар, ўтлар ва бошқа ўсимликлар ҳамда тупроққа бўлган зарарли таъсири) ўрганилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element49. Ишқор ва кислота асосли тозаловчи моддалар ёмғир сув дренажларига оқизилишидан олдин улар зарарсизлантирилиши (нейтраллаштирилиши) керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element50. Моддий маданий мерос объектининг тош-ғишт юзасини тозалашда қўлланилган, бироқ қўлланилганидан кейин зарарсизлантириш (нейтраллаштириш) имкони бўлмаган тозаловчи моддалар (таркибида эритувчилар бўлган моддалар) махсус транспорт ёки бошқа воситалар ёрдамида чиқариб ташланиши (утилизация) қилиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element51. Кимёвий моддаларни ушлаб қолиб грунтга тушишини олдини олувчи чоралар кўрилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element52. Қўрғошинли бўёқларни олиб ташлашда инсон соғлиғи учун хавфсиз тозалаш ва чиқариб ташлаш (утилизация) усулларидан фойдаланиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element53. Моддий маданий мерос объектининг тош-ғишт юзасини тозалашда қўлланиладиган моддалар тош-ғишт бўлмаган юзаларга (масалан, шиша, металл ва ёғоч) зарар етказишига йўл қўйилмаслиги, бунда дераза ва эшиклар ҳамда ушбу моддаларга чидамли бўлмаган материаллардан ишланган бошқа юзалар пластик, полиэтилен билан қопланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element54. Тозаловчи кимёвий моддалар шамол билан бошқа ҳудудларга тарқалишини олдини олувчи чора-тадбирлар амалга оширилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element55. Моддий маданий мерос объектини кимёвий моддалар билан тозалашда унинг ёнидан ўтувчи пиёдаларга сачрашини ёки вентиляция тизими орқали ҳаво билан моддий маданий мерос объекти ичига кириб, ундаги инсонларга зарар етказилишини олдини олиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element56. Моддий маданий мерос объекти ичида ортиқча намлик юзага келишини олдини олиш учун тош-ғишт юзаларни сув юқмайдиган қопламалар билан қоплашга йўл қўйилмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element57. Моддий маданий мерос объекти етарлича пиширилмаган ва ғоваклиги юқори бўлган ғиштдан қурилган бўлса, ғиштни ҳимояловчи сув юқмайдиган қопламалардан фойдаланишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element58. Сув ўтказмайдиган қопламалар моддий маданий мерос объектининг фақат ер ости конструкцияларида (масалан, пойдевор) қўлланилиши, бунда уларни моддий маданий мерос объектининг ер усти қисмларида қўллашга йўл қўйилмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element5-боб. Тош-ғишт материаллардан барпо этилган моддий маданий мерос объектларининг чокларини таъмирлашга қўйиладиган
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element59. Тош-ғишт деворлардаги чокларни таъмирлашдан олдин чок қоришмасининг емирилиши, ёриқларнинг ҳосил бўлиши, ғишт ёки тошларнинг бўшаб қолиши, деворнинг нам тортиши аниқланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element60. Чокларни таъмирлашда уларда юзага келган муаммонинг асл сабаби аниқланиши (томдан ёки тарновлардан сув ўтиши, объектнинг нотекис чўкиши, грунтдан намликнинг капилляр кўтарилиши ёки экстремал об-ҳаво таъсири) ва бартараф этилиши зарур.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element61. Моддий маданий мерос объектларининг тарихий кўринишини сақлаш учун чокларни таъмирлашдан олдин уларнинг деворларини қуришда ишлатилган ғишт, тош ёки сопол ҳамда фойдаланилган қурилиш усуллари ўрганилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementБунда, чокларни таъмирлашда қўлланиладиган қоришманинг нисбий мустаҳкамлиги ва сув ўтказувчанлиги тўғрисидаги маълумот, кўз билан (визуал) таҳлил орқали эса янги қоришмани яратиш ва уни қўллаш усуллари бўйича маълумот олиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element62. Тош-ғишт материаллардан барпо этилган моддий маданий мерос объектларида чокларни таъмирлаш учун қоришмада қўлланиладиган қум ГОСТ 8735-88 ҳамда ГОСТ 30515-2013 ларга мувофиқ бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element63. Қоришма учун цемент ГОСТ 31108-2020 га мувофиқ бўлиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element64. Эфлоресценция юзага келмаслиги учун цемент таркибидаги ишқорлар миқдори 0,60 фоиздан ошмаслиги керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element65. Қоришма учун қўлланиладиган сув ГОСТ 23732-2011 га мувофиқ бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element66. Моддий маданий мерос объектида қўлланилган асл қоришманинг аниқ физик ва кимёвий хоссаларини аниқлаш зарур бўлмаган ҳолларда қуйидагилар амалга оширилиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementянги қоришма асл қоришма ранги, тузилмаси ва нақши билан ўхшаш бўлиши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementянги қоришмадаги қум асл қоришмадаги қумга мос келиши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementянги қоришманинг тош-ғишт материалларникига нисбатан буғ ўтказувчанлиги юқорироқ ва сиқилишга бўлган мустаҳкамлиги пастроқ бўлиши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementянги қоришманинг буғ ўтказувчанлиги асл қоришманикига тенг бўлиши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementянги қоришманинг сиқилишга бўлган мустаҳкамлиги асл қоришманикига нисбатан пастроқ ёки унга тенг бўлиши.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element67. Моддий маданий мерос объектларидаги тош-ғишт оҳактошли қоришмалардан терилган бўлса, бундай чокларни таъмирлашда цементли қоришмадан фойдаланишга йўл қўйилмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element68. Моддий маданий мерос объектларининг тош-ғишт деворларидаги чокларни таъмирлашда оҳактошли қоришмадан фойдаланиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element69. Қоришмада ишлатиладиган сувнинг таркибида кислоталар, ишқорлар ва бошқа эриган органик материаллар бўлмаслиги керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element70. Қоришманинг қотиш даврида музлашини олдини олиш учун музламайдиган воситадан (антифриз) фойдаланишга йўл қўйилмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element71. Музламайдиган воситани (антифриз) қўллаш ўрнига қоришмага қўшиладиган қум ва сувни қизитиб ишлатиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element72. Моддий маданий мерос объектларининг таъмирлаш ишлари илиқ об-ҳаво шароитларида (8°C дан 38°C гача бўлган ҳароратда) амалга оширилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element73. Иссиқ ҳавода қоришма тез қуриб қолмаслиги учун чокларни таъмирлаш ишлари қуёш нурлари тўғридан-тўғри тушмайдиган жойларда олиб борилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementАгар қуёш нурлари тўғридан-тўғри тушмайдиган жойлар мавжуд бўлмаса, қуёшдан тўсувчи мосламалар ўрнатилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element74. Янги қоришма яхши ёпишиши учун эски чок мазкур ШНҚнинг 1-иловасидаги 1-расмига мувофиқ чокнинг камида 2 — 2,5 баробар энига тенг бўлган чуқурликкача олиб ташланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementҒиштли девор чокларида эски чокни 1,5 — 2,5 cm чуқурликкача олиб ташланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementКенг чокли тошли деворларда ушбу чуқурлик 5 — 10 cm гача оширилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementАгар белгиланган чуқурликда олинган чоклардан кейин ҳам қоришма бўлаклари бўлса, улар ҳам олиб ташланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element75. Эски чокни олиб ташлаш вақтида тош-ғишт материалнинг қирралари шикастланмаслигини (ўпирилмаслиги) таъминланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element76. Оҳактош қоришмали чокларни электр арралар ёрдамида олиш усулидан фойдаланишга йўл қўйилмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementБунинг ўрнига тош-ғишт материалнинг шикастланишини минималлаштириш мақсадида искана билан қўлда (ёки кичик пневматик исканалар ёрдамида) тозалаш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element77. Цемент қоришмали чокларни тозалашда электр арралардан фойдаланишга йўл қўйилиши, бунда горизонтал чокларнинг маркази электр арра билан кесиб чиқилиши ва чокнинг четлари ҳамда вертикал чоклар қўлда искана билан тозаланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element78. Тозаланган чокларни қоришма билан тўлдиришдан олдин уларни босимли сув билан ювиб ташлаш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementАгар чоклар ўта сув шимувчан оҳактошдан бўлса, уларни босимсиз сув билан ювиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element79. Қоришма таркиби тўғри ўлчаниши ва аралаштирилиши, бунда улар қуруқ ҳолатда ҳажм бўйича ўлчаниши, сув қўшишдан олдин яхши аралаштирилиши, аралашмага аввал сувнинг ярми қўшилиши ва аралаштирилиши, қолган ярми эса қоришмани аралаштириб туриб оз-оздан қўшиб борилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element80. Қоришма тайёр бўлганидан сўнг у 30 мин ичида ишлатилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementУшбу вақт ўтганидан кейин қуриган қоришмани сув қўшиб «тиклаш»га йўл қўйилмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element81. Қоришма тозаланган чокка қатламлаб (0,5-0,6 cm ли қатламлар билан) ўрнатилиши, навбатдаги қатлам ўрнатилишидан олдин, олдинги қатлам зичланилиши ва бармоқ билан босганда из қоладиган даражада қотиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element82. Охирги қатлам қуйилганидан кейин у бармоқ билан босганда из қоладиган даражада қотганидан сўнг, унга мавжуд чокларга ўхшаш ишлов бериб чиқилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element83. Агар ғишт ёки тош қирралари емирилган бўлса чокни мазкур ШНҚнинг 1-иловасидаги 2-расмига мувофиқ юзага нисбатан ботиқроқ қилиб тўлдириш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element84. Чоклар янги қоришма билан тўлдирилганидан сўнг уларни тез қотишини олдини олиш учун икки кун давомида вақти-вақти билан (маҳаллий шароитларга боғлиқ ҳолда аввал ҳар соатда, кейин ҳар 3-4 h да) намлаб турилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element85. Чоклар қоришма билан тўлдирилганидан сўнг уч кун давомида девор канопли мато билан ёпиб қўйилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementКаноп ўрнига пластик плёнка қўлланилишига йўл қўйилади. Бунда, у деворга тегмайдиган қилиб ёпилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element86. Чокларни таъмирлашда тош-ғишт материалга теккан қоришма 1-2 h ўтгач табиий сочдан тайёрланган ёки нейлон чўтка билан тозаланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementАгар қоришма тош-ғишт юзада қотиб қолган бўлса, уни ёғоч ёки зарур бўлса искана билан тозалаш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element87. Чокларни таъмирлаш ишларидан сўнг тош-ғишт юзаларни чок қоришмаси тўлиқ қотганидан сўнг амалга оширилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element88. Чоклар хизмат қилиш муддати камида 30 йилга мўлжаллаб таъмирланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element6-боб. Моддий маданий мерос объектларидаги бетон конструкцияларни сақлаш
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element1-§. Бетон материалларни сақлаш бўйича ишларни режалаштириш
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element89. Моддий маданий мерос объектларининг бетон элементларини таъмирлаш ҳамда алмаштириш усулларини ишлаб чиқишда қуйидагилар инобатга олиниши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementмоддий маданий мерос объектининг аҳамияти унинг меъморий ёки муҳандислик лойиҳаси учун муҳимлиги;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбетон элементларнинг емирилиш сабаблари.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element90. Мавжуд емирилишларнинг сабабларини ва конструкциянинг бошқа турдаги емирилишларга мойиллигини аниқлаш учун моддий маданий мерос объектларнинг қурилиш усуллари (цемент хоссалари, қоришма лойиҳаси, қурилманинг вазифаси, ўрнатиш усули, йиғма ёки монолит бетон) ҳамда бетонда илгари амалга оширилган таъмирлаш ишлари ўрганилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element91. Моддий маданий мерос объекти элементлари юқори даражада емирилган бўлса ёки емирилиши давом этадиган бўлса, уларни алмаштириш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element92. Моддий маданий мерос объектининг бетон элементларини ўрганиш, кўз орқали (визуал) кузатиш ва текшириш учун бетонни очиш ва лаборатория изланишлари орқали маълумотларни йиғиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2-§. Бетон ҳолатини аниқлаш
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element93. Бетон конструкцияларнинг эскириш ва емирилиш даражаси, тури ва шакли аввал бетон ҳолатини кўз билан (визуал) текшириш орқали аниқланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element94. Бетоннинг ҳолатини текшириш кўз билан (визуал) умумий текширувдан бошланиши, бунда текширув ГОСТ 31937-2011 га мувофиқ амалга оширилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element95. Ёпиқ ҳолатларни баҳолаш учун натурада бузмасдан бажариладиган бир нечта синов усулларидан бири танланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementБузмасдан бажариладиган синов ишлари ГОСТ 22690-2015 га мувофиқ амалга оширилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementБетоннинг қатламлаб емирилиш жойларини аниқлаш учун асосий усул сифатида қўл болтачаси билан (горизонтал юзалар учун занжир билан) уриб чиқиш усулидан фойдаланиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementБунда, замонавий усуллардан фойдаланишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element96. Бетон ҳолатини баҳолаш учун материал таркиби ва емирилиш сабабларини аниқлаш, бунда лабораторияда синаш учун намуналар олиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementБетондаги хлор, сульфат миқдори ва ишқор даражасини аниқлаш, емирувчи тўлдирувчиларни топиш ҳамда карбонацияланиш чуқурлигини аниқлаш учун лаборатория синовлари кимёвий таҳлилни ҳам ўз ичига олиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementМавжуд бетоннинг мустаҳкамлигини баҳолаш ва таъмирлаш ишлари учун маълумот олиш мақсадида сиқилишга бўлган мустаҳкамликни аниқлаш бўйича синовлар бажарилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element97. Бетон конструкцияларни таъмирлашда қўлланиладиган бетон қоришмасини тайёрлаш учун лаборатория синовлари орқали асл бетоннинг таркиби ва тўлдирувчилари ҳамда турли емирилиш механизмлари музлаш ва эриш даврлари, ишқор ва тўлдирувчиларнинг ўзаро реакцияга киришуви ёки сульфат таъсири бўйича маълумот олиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element3-§. Бетон конструкцияларни тозалаш
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element98. Бетон конструкцияларни тозалашдан олдин уларни тозалаш зарурати ва тозалашдан мақсад (бетоннинг кўринишини яхшилаш, циклик парваришлаш чораси сифатида ёки таъмирлашга тайёрлаш) аниқланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementБетонни тозалаш унга шикаст етказмасдан амалга оширилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element99. Бетонни тозалашда учта асосий усуллардан бири (сув билан тозалаш усули, юзага абразив ишлов бериш ва юзага кимёвий ишлов бериш) қўлланилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementМустаҳкам бетондан кирларни тозалашда 1,4 MPa ва ундан паст босимли сувдан ёки буғдан фойдаланишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element100. Мўрт ва емирилган юзаларни тозалашда юзага шикаст етказмайдиган усуллар қўлланилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element101. Доғларни ва кучли кирланган бетонни тозалашда сув ва буғли усуллар самара бермаганда, паст босим (0,25 — 0,50 MPa) билан майда заррачалардан (доломит оҳактош кукуни) фойдаланган ҳолда юзаларга микроабразив ишлов беришга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementПаст босимлар (0,25 — 0,50 MPa)да узатилган майда заррачалардан бузилиши, микроабразив ишлов беришда тузилмаси ва юзасининг нур қайтариш қобилиятига таъсир этганда бетонларни тозалашда микроабазив ишлов бериш усулидан фойдаланишга йўл қўйилмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element102. Бетон тусини ўзгартирмаслигини, суртмани (мастика) ювиб ташламаслигини, тўлдирувчиларни емирмаслигини инобатга олган ҳолда кимёвий ишлов бериш усулларни қўллашга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element103. Ҳар қандай тозалаш усули конструкцияга қўлланилишидан олдин намунада синаб кўрилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementБетоннинг эскириши ўзига хос тарзда бинонинг тарихийлигини ифодалайдиган ва унинг кирланиши кучли ёки зарарли бўлмаган ҳолларда, бино тозаланишсиз қолдирилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element4-§. Парваришлаш ва таъмирлаш усуллари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element104. Бетонни парваришлаш ва зарур бўлган таъмирлаш ишларини аниқланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementБетон конструкцияларни парваришлашда объектнинг қуйидаги қисмларида герметиклардан фойдаланиш лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementдераза ва эшик периметрларида;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбетон билан бошқа материаллар туташган жойларда;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementдеворга ёки томга ўрнатилган элементларда (чироқлар, ташқи қувур элементларида).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementНамлик ўтказмаслик ва ҳаво ўтишини камайтириш учун ёриқлар ва чокларни ёпишда эластик герметиклар қўлланилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element105. Бетонни таъмирлаш ишларини аниқлашда қуйидаги ишлар амалга оширилиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementзичлагич чоклар, деформация чоклари ва ҳимоя қопламаларини ўрганиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementёриқлар ва қатламлаб емирилишлар каби бузилишларнинг ривожланишига олиб келадиган сабабларни ўрганиш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element106. Моддий маданий мерос объекти фасадидаги ёриқларни таъмирлаш учун герметикдан фойдаланилганда, герметик қўлланилганидан кейинги кўриниши инобатга олиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementТаъмирлаш изини ёпиш учун герметик юзасига қум сепилишига йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element107. Герметик материалларнинг емирилиш аломатлари аниқланганда улар алмаштирилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementУретан ва полиуретан герметиклар бетон конструкциялар, йўл қопламалари ва пиёдалар йўлакларидаги чоклар ва ёриқларни ёпишда қўлланилишига йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЗичлагичлар ҳар 10 йилда алмаштирилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element108. Ҳаракатланиши таъминланиши талаб этиладиган бетон конструкциялар учун силикон герметиклар қўлланилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementСиликон герметиклар ҳар 20 йилда алмаштирилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element109. Герметик қўлланиладиган юзаларга туташ бўлган материалларни доғлайдиган ва ғовакли бетонларни шикастлайдиган, шунингдек ўзига чанг ва кир тортувчи герметикларни қўллашга йўл қўйилмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element110. Таъмирлашда қўлланилган материалнинг якуний кўриниши асл бетонга ўхшаш бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element5-§. Бетон юзасини таъмирлашга тайёрлаш
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element111. Тўлдирувчисигача очилиб қолган бетонни ёки махсус тузилмали бетон юзани таъмирлашда асл бетон ва янги материал орасидаги чокни ёпиш учун бетонни қўлда чопиш усулидан фойдаланишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element112. Емирилган ва мустаҳкам бўлмаган бетонни пневматик ёки қўл асбоблари ёрдамида олиб ташлашга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementТаъмирланадиган бетон юзаси ва очилиб қолган арматура тозаланиши, бунда қум ёки ҳаво пуркагичли тозалаш фақат таъмирланадиган жойга қўлланилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementУшбу ишни бажаришда туташ бўлган мавжуд бетон юзалар ҳимояланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЧанг чиқиши чекланган жойларда қум пуркагич ўрнига кичик пневматик ускуна ва сим чўтка қўлланилишига йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element113. Бетондаги мавжуд арматура емирилган бўлса ёки таъмирланадиган жойларда арматура бўлмаса, янги арматура ўрнатилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementОчилган мавжуд арматура ва бошқа пўлат элементлар тозаланиши, грунтовкаланиши ҳамда коррозиядан ҳимояловчи қоплама билан бўялиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementУланадиган материал мавжуд бетонга механик боғланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementБетонни таъмирлашда қўлланиладиган арматуралаш материаллари сифатида юмшоқ пўлат, эпоксид қопламали пўлат ёки легирланган пўлатдан фойдаланилишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element6-§. Қолиплар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element114. Бетондан бўлган безак элементларини тиклаш ҳамда ёғочга ўхшаш юзаларни ясаш учун махсус қолиплардан фойдаланиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementМоддий маданий мерос объекти фасади бўйлаб қуйидагиларни қўлланилишига йўл қўйилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementтакрорланувчи бетон безаклар учун — қайта қўлланилувчи қолиплар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementтўлиқ бузилиб кетган ёки такрорланмайдиган меъморий қисмлар учун — йиғма бетон элементлар.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementБезак бетон учун қолипларни тайёрлаш қуйидаги босқичларда амалга оширилиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementмавжуд бетон қуймасини олиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementгипсдан ушбу қисмнинг қуймасини тайёрлаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementгипсдан тайёрланган қуймадан қолип ёки макетни тайёрлаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementянги бетон элементни қуйиш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element115. Қолипни майда безакли бетон элементидан ечишдан олдин бетон шикастланмайдиган даражада, шунингдек ишлов берса бўладиган даражада қотган бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element7-§. Таъмирлаш учун материалларни ва қоришма таркибини танлаш
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element116. Таъмирлаш учун мос бўлган материалларни ва қоришма таркибини танлашда синов ишлари бажарилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementМатериалларни танлашда талаб этилаётган таъмир ишининг тури инобатга олиниши ҳамда материаллар мавжуд бўлган бетоннинг хоссаларига мос келиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementСиқилишга бўлган мустаҳкамлиги ва сув ўтказмаслик хоссалари юқори бўлган ва мустаҳкамлиги паст бўлган бетонга мос келмайдиган материаллар бетонни таъмирлашда қўлланилишига йўл қўйилмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element117. Бетонни таъмирлаш учун ярим тайёр материаллардан фойдаланишга йўл қўйилмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementБетон қоришмасига қўшиладиган ва қоришмасининг кўринишини ўзгартирадиган қўшимчалар, жумладан полимер модификацияловчи материаллардан фойдаланишга йўл қўйилмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element8-§. Бетон элементларни таъмирлаш усуллари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element118. Асл материални сақлаб қолиш имкони бўлмаса, янги ўрнатиладиган материал асл материалга визуал жиҳатдан мос келиши, шунингдек унинг сиқилишга бўлган мустаҳкамлиги, сув ўтказмаслиги ва бетон қоришмаси учун муҳим бўлган бошқа хоссалари асл материалникига ўхшаш бўлиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element119. Мавжуд бўлган бетоннинг кўринишига ўхшатиш учун таъмирлашда қўлланиладиган бетон қоришмасининг таркиби тўғри ишлаб чиқилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element120. Асл бетоннинг турли хоссаларига мос келувчи бетонни танлаш учун турли синов намуналари тайёрланиши, бунда ушбу аралашмаларни тайёрлашда мавжуд бетондаги тўлдирувчилар ва цементнинг тури ва ранги инобатга олиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementТаъмирлашда қўлланиладиган бетонни асл бетонга ўхшатиш учун турли қолиплар ва юзага ишлов бериш усуллари синаб кўрилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementДастлабки синовлар аввал қурилиш майдонида (конструкциянинг ўзида эмас) бажарилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЭнг яхши натижа берган қоришма таркиблари синов сифатида конструкциянинг бир қисмига қўлланилиши ва қотганидан сўнг текширилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element121. Бетон мустаҳкамроқ бўлиши учун сувоқ белчаси билан ўрнатиладиган бетон ўрнига қолип билан қуйиладиган бетон қўлланилиши керак (бетон қолип билан қуйилганда йирик тўлдирувчилар қўшилади).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element122. Кенг ёриқларда таркибида қум бўлган қоришмадан фойдаланиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementҚумсиз қоришмалар ингичка ёриқларда қўлланилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementКатталашиб кетмайдиган майда ёриқлар таъмирланмасдан қолдирилишига йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element123. Моддий маданий мерос объектларидаги бетоннинг кўзга ташланадиган жойларида эпоксид билан таъмирлашга йўл қўйилмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЁриқлар ҳосил бўлиши мумкин бўлган бетон конструкциянинг бутунлигини тиклаш талаб этилса, эпоксид инъекциясидан фойдаланишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementБундай таъмирлашни бажариш учун аввал деворнинг икки тарафидаги ёриқлар эпоксид, полиэситр, мум, тасма ёки суюқ цемент қоришма билан ёпилиши ва бетонда дрель билан очилган тешиклар орқали эпоксид инъекция қилиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЁриқлардаги эпоксид қотганидан сўнг, девор юзасидаги герметикловчи материал олиб ташланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element124. Конструктив чоклар (юклар таъсир этганда ёки улар олинганда ҳаракатланувчи чоклар) ҳамда ҳарорат чоклари (ҳарорат ўзгарганида ҳаракатланувчи чоклар) уларнинг ҳаракатни таъминлайдиган қилиб таъмирланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementКонструктив чокларни чок четларига ёпишадиган ва чок ҳаракатланганида сиқилиб кенгаядиган герметик билан тўлдириш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementКонструктив чокни тозалаш ва сув ўтказмасликни таъминлаш учун уларда эластомер герметик ўрнатилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element9-§. Шикастланган бетон элементларни янгисига алмаштириш
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element125. Моддий маданий мерос объектидаги бетон элементлар таъмирлаб бўлмайдиган ҳолатда шикастланган ёки емирилган бўлса, ушбу элементларни қуйма элементлар билан алмаштиришга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element126. Алмаштириладиган элемент мавжуд элементга мос бўлишини таъминлаш учун бетон қоришмаси тўғри танланиши, элемент ўрнатилиши ва ишлов берилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element10-§. Бетонни ҳимоялаш усуллари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element127. Қуйидаги ҳолатларда қопламалар ва бетонга сингувчи герметиклардан фойдаланишга йўл қўйилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementулар бетонда қўлланилган бўлса;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбетон элементларни ҳимоялашни бошқа усулларини қўллашнинг имкони бўлмаса.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element128. Моддий маданий мерос объектининг том қисми, терассалари, балконлари, ер ости қисмлари ва бошқа кўринмайдиган қисмларини ҳимоялашда сув ўтказмайдиган қопламалар қўлланилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element129. Бетонни ҳимоялаш усулини танлашдан олдин, бетоннинг емирилишига олиб келувчи шароитлар ва атроф-муҳит омиллари ўрганилиб чиқилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element7-боб. Моддий маданий мерос объектларининг фасадларида мавжуд материалларни ўрнини босувчи материаллардан фойдаланиш
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element130. Қуйидаги ҳолатларда моддий маданий мерос объектларида мавжуд материалларнинг ўрнини босувчи материалларни қўллашга йўл қўйилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementмоддий маданий мерос объектида қўлланилган материал мавжуд бўлмаса;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementматериални тайёрлашда қўлланиладиган тарихий усуллар мавжуд бўлмаса;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementалмаштириладиган элемент объектнинг тарихийлигини белгилаб беришда иккиламчи аҳамиятга эга бўлса;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementмоддий маданий мерос объектига қўшимча элемент қўшиладиган бўлса;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementмоддий маданий мерос объектининг йўқолган элементи қайта тикланиши бўлса;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementҳаёт хавфсизлиги, зилзилабардошлилик ҳамда ногиронлиги бўлган шахслар учун шароитларни яратиш бериш нуқтаи назаридан объектнинг фойдаланиш хоссалари оширилиши талаб этилса.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element131. Моддий маданий мерос объектида асл материал ўрнига қўлланиладиган материал қуйидаги талабларга жавоб бериши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementвизуал кўриниши асл материалникига ўхшаш бўлиши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementфизик хоссалари асл материалникига яқин бўлиши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementхизмат қилиш муддати давомида асосий фойдаланиш талабларга мувофиқ бўлиши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementвақт ўтиб талаб этилган хоссаларининг йўл қўйиб бўлмайдиган даражада ўзгармаслиги;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementтабиий офатларга чидамлилиги юқори бўлиши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementунинг ишлаб чиқарилиши ва ундан фойдаланиш билан боғлиқ бўлган жараёнларнинг атроф-муҳитга бўлган зарарли таъсири йўл қўйиладиган даражалардан ошмаслиги.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element132. Асл материал ўрнига қўлланиладиган материалнинг физик хоссалари ва визуал кўриниши асл материалникига мос бўлмаса, у моддий маданий мерос объектининг муҳим (тарихий аҳамиятини белгиловчи) элементларидаги материалларини алмаштиришда қўлланилмаслиги лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element133. Моддий маданий мерос объектидаги турли элементлар ва улардаги материаллар ўрнига қўлланиладиган материаллар мазкур ШНҚнинг 2-иловасига мувофиқ танланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element8-боб. Моддий маданий мерос объектларининг энергия самарадорлик кўрсаткичларини яхшилаш
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element134. Моддий маданий мерос объектида энергия самарадорликни ошириш бўйича чора-тадбирларни татбиқ қилишдан олдин, уларнинг энергия самарадорлигига таъсир кўрсатувчи элементлари (очиб-ёпиладиган деразалар, ички ҳовлилар, зенит фонарлари, шифт ойналари, том вентиляторлари, гумбазлар ва табиий вентиляция ҳамда табиий ёруғликни таъминловчи бошқа элементлар) текшириб чиқилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element135. Моддий маданий мерос объектини энергия самарадорлик жиҳатидан яхшилаш чора-тадбирларининг ичидан энг самаралиси ва объектнинг тарихий тусига энг кам таъсир кўрсатадиганлари қўлланилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element136. Моддий маданий мерос объектининг йирик элементларининг тарихий кўринишини бузилишига олиб келувчи чора-тадбирларни (девор изоляциясини ошириш учун мавжуд сайдингни янги сайдинг билан алмаштириш, таъмирлаш имкони бўлган деразаларни янгисига алмаштириш) қўллашга йўл қўйилмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element137. Моддий маданий мерос объектини иситиш ва совитишга кетадиган энергияни камайтириш учун қуйидаги чора-тадбирлар амалга оширилиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementфойдаланилмайдиган хоналарни бутунлай ёпиб ташлаш ва ундаги ҳароратни бинога зарар етказмайдиган даражага мослаштириш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementсовитилиши/иситилиши зарур бўлмаган хоналарни совитиш/иситиш тизимидан узиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementдеразалар орқали иссиқлик кириши ва чиқишини олдини олиш учун изоляцияловчи экранлар ва пардалардан фойдаланиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementхоналар ҳарорати ва вентиляциясини бошқаришда очиб-ёпилувчи деразалар, дераза эшиклари, соябонлардан мақсадли фойдаланиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementтабиий ёруғликдан фойдаланиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementлед лампаларни ўрнатиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementёруғлик ва локал вентиляция (масалан, ювиниш хонасидаги вентиляция) учун ҳаракат сенсорларини ўрнатиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementмеханик жиҳозларни тозалаш ва уларга хизмат кўрсатиш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element138. Моддий маданий мерос объектининг энергия истеъмолини минималлаштиришда жиҳоз ва ускуналарни янгилашга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element139. Моддий маданий мерос объектларининг энергия самарадорлик кўрсаткичларини оширишда қуйидаги ишларни бажаришга йўл қўйилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementиситиш тизимининг унумдорлигини оширишга;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementҳавони совитиш тизимининг унумдорлигини оширишга;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementсув иситгични алмаштиришга;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementмаиший жиҳозларни янгилашга;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementобъектнинг ҳаво ўтадиган жойларини таъмирлашга;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementобъектнинг чордоқ қисмини изоляциялашга;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementдеразаларга қўшимча қишки рама ўрнатишга;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementер тўла ва пол ости жойларини изоляциялашга;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementҳаво каналлари ва қувурларни изоляциялашга;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementэшикларни зичлашга;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementдеразаларда соябонлар ўрнатишга.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element140. Моддий маданий мерос объектларининг энергия самарадорлик кўрсаткичларини оширишда қуйидаги ишларни бажаришга йўл қўйилмайди:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementобъектга кириш жойини ички вестибюль билан ажратиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementдеразаларни алмаштириш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementёғоч деворларга изоляция ўрнатиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementтош-ғишт деворларга изоляция ўрнатиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementтомларни қуёш нурини қайтарувчи материал билан қоплаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element«яшил» (ўсимликли) том ўрнатиш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element141. Моддий маданий мерос объектига ҳаво кириб чиқишини камайтириш учун қуйидаги ишлар бажарилиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementташқи деворларнинг устки ва остки чокларини, қаватлар орқали ўтувчи коммуникация қувурларини ёки шахталарнинг четларини герметик билан ёпиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementэшик ва деразаларга зичлагич тасмаларни ўрнатиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementдевор ости, дераза ва эшиклар атрофидаги ёриқларни ёпиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementчордоқ ва девор оралиғини зичлаш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element142. Моддий маданий мерос объектининг энергия истеъмолини камайтиришда том ёки чордоқ орқали энергия йўқотилишини камайтириш (изоляциялаш орқали) керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementОлдинги таҳрирга қаранг.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element143. Фойдаланилмайдиган чордоқларни изоляциялашда базальт, шиша толали изоляция ёки полиуретан плиткалардан фойдаланишга йўл қўйилади.
(143-банднинг биринчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг 2026 йил 13 майдаги 01/2-21-сонли буйруғи (ҳисоб рақами 404, 02.06.2026 й.) таҳририда)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementСепиладиган полиуретан кўпикдан фойдаланишга йўл қўйилмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element144. Чордоқларни изоляциялашда буғ ўтказмайдиган плёнкалардан фойдаланмасликка йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element145. Моддий маданий мерос объектининг чордоқ қисмида механик жиҳозлар ўрнатилмаган бўлса, чордоқ том қисмини изоляциялаш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЧордоқда механик жиҳозлар бўлмаса унинг пол қисми изоляцияланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element146. Инфрақизил нурланишни камайтириш учун чордоқда нурланишни қайтарувчи плёнкалардан фойдаланиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element147. Деразаларга ички томондан ўрнатиладиган қўшимча қишки рамаларда зичлагич бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementИситилмайдиган мавсумларда қўшимча қишки рамалар ечиб қўйилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element148. Моддий маданий мерос объектининг ер тўла қисми фойдаланилмайдиган бўлса, ер тўла устидаги ораёпма изоляцияланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЕр тўла фойдаланиладиган бўлса, унинг устидаги ораёпмани изоляциялашга йўл қўйилмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element149. Ҳавоси мўтадиллаштирилмайдиган хоналардаги иссиқ сув қувурлари ва сув иситгичлар изоляцияланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementСовуқ иқлимли ҳудудларда барча сув қувурлари изоляцияланиши (қувурларнинг музлашини олдини олиш учун) керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element150. Тарихий ёғоч эшикларни энергия самарадор эшиклар билан алмаштиришга йўл қўйилмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element151. Эшикнинг энергия самарадорлигини ошириш учун эшикларга зичлагич ўрнатиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element152. Ташқари тарафдан қўшимча қишки эшик ўрнатиладиган бўлса, у тўлиқ шаффоф ойнали бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element153. Турар жой сифатида фойдаланиладиган моддий маданий мерос объектларида қўшимча қишки эшикларни ўрнатишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementОфис ёки саноат объектларидаги кўп фойдаланиладиган асосий эшикларда қўшимча қишки эшикларни ўрнатишга йўл қўйилмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element154. Моддий маданий мерос объектларидаги эшик ва деразаларда соябонлар, экранлар ёки дераза эшиклари ўрнатилишига йўл қўйилади, бунда улар объектга мос бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element9-боб. Моддий маданий мерос объектларининг сейсмик мустаҳкамлигини ошириш
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element155. Моддий маданий мерос объектининг сейсмик мустаҳкамлигини ошириш ва сейсмик жиҳатдан камчиликларини камайтиришда қуйидаги шартлар бажарилиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementобъектдаги асл материалларни сақлаб қолиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementобъектнинг асосий тарихий элементлардаги ўзгартиришларни минималлаштириш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element156. Моддий маданий мерос объектининг сейсмик мустаҳкамлигини оширишда объектнинг тарихий аҳамиятини сақлаш бўйича қуйидаги талаблар бажарилиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementконструктив ва ноконструктив тарихий элементлар ва материаллар сақлаб қолиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementтарихий элементлар ва материаллар таъмирланмайдиган даражада шикастланган бўлса, уларни ўхшаш ёки асл материалнинг ўрнини босувчи материал билан алмаштириш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementсейсмик мустаҳкамлигини ошириш бўйича янги тизимлар моддий маданий мерос объектининг мавжуд конструктив тизими билан мос равишда ишлаши ва уларнинг бутунлигига таъсир кўрсатмаслигини таъминлаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementсейсмик мустаҳкамлигини ошириш бўйича янги тизимларни объектнинг тарихий элементлари ва материалларига шикаст етказмаслигини (ўрнатиш вақтида) таъминлаш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element157. Сейсмик ҳудудларда жойлашган моддий маданий мерос объектларининг сейсмик мустаҳкамлиги текширилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element158. Сейсмик мустаҳкамликни текширишда конструктив элементлардаги (устунлар, тўсинлар, ораёпмалар) ҳамда ноконструктив элементлардаги (юк кўтармайдиган деворлар, пардадеворлар, ойнаванд қисмлар, дудбуронлар, шифтлар ва бошқа меъморий элементлар, шунингдек объект тизимлари ва жиҳозлари) камчиликлар аниқланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element159. Эҳтимолий сейсмик хавфни аниқлашда қуйидаги омиллар инобатга олиниши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementмоддий маданий мерос объекти конструкциясининг тури ва объектнинг ҳолати;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementзилзила натижасида ҳудудда юзага келувчи хавфлар (ернинг ёрилиши, грунт қуйқаланиши, ер кўчкилари, туташ бўлган бино ва иншоотларнинг объектга урилиши, ҳудудда жойлашган тўғон бузилишидан юзага келадиган сув тошқини).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element160. Материалларнинг чириши, коррозияга учраши ёки намлик сабабли емирилишидан моддий маданий мерос объектининг мустаҳкамлиги пасайишини олдини олиш учун объектда мунтазам равишда қуйидаги ишлар бажарилиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementтомларни, тарновларни ва пойдеворларни намлик ўтказмаслигини, пардеворлар ва дудбуронлардаги металл маҳкамлагичларни коррозияга учрамаганлигини текшириш, таъмирлаш ишларини бажариш ҳамда металл элементларни бўялган ҳолатда сақлаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementёғоч элементларни текшириш ва ёғочларга хавфли бўлган ҳашаротларнинг пайдо бўлишига йўл қўймаслик;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementчиқиб кетиш зиналарини мустаҳкамлигини текшириш ва фавқулодда вазиятда қулаб кетишини олдини олувчи чораларни кўриш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementтош-ғишт деворларни емирилган жойларини ва чокларини ўз вақтида таъмирлаш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element10-боб. Моддий маданий мерос объектларида ортиқча намликни бартараф этиш бўйича талаблар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element161. Моддий маданий мерос объектларида ортиқча намлик билан боғлиқ бўлган муаммоларни бартараф этиш бўйича чора-тадбирларни амалга оширишдан олдин объект тўлиқ текшириб чиқилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element162. Намлик билан боғлиқ бўлган муаммоларни бартараф этиш бўйича чора-тадбирлар объектнинг тарихийлигини ифодаловчи элементларига шикаст етказмаслиги таъминланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element163. Тарихий объектга шикаст етказувчи намлик манбаларини топиш, уларни тўғрилаш ва назорат қилиш учун намлик манбасининг объектга таъсири ўрганилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element164. Намликдан юзага келган муаммоларини бартараф этувчи механик тизимларни ўрнатишдан олдин намликни келтириб чиқарувчи манбаларни жиҳозларсиз бартараф этиш йўллари ўрганиб чиқилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element165. Намлик билан боғлиқ бўлган муаммоларни бартараф этишда қуйидагилар инобатга олиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementмоддий маданий мерос объектида қўлланилган материалларнинг тури ва қурилиш тизимлари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementмоддий маданий мерос объекти томининг тури ва ҳудуддаги дренаж тизимлари ҳамда улар орқали ўтадиган сув сарфи;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementгрунт тури, грунт намлиги, моддий маданий мерос объекти яқинида мавжуд бўлган ер усти ва ер ости сув оқими;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementмоддий маданий мерос объектининг фойдаланиш мақсади ва унинг натижасида ҳосил бўлувчи намлик миқдори;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementматериалларнинг ҳолати ва ўзига сув тортиш даражаси;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementиситиш, вентиляция, совитиш, намлантириш/қуритиш тизимлари ҳамда сув ва оқова сувларни чиқариб юбориш тизимларининг тури ва ҳолати;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementқуёш нури тушиши, шамол оқими, ёмғир, ҳарорат ва нисбий намликнинг (ички ва ташқи) кунлик ва мавсумий ўзгариши, шунингдек ер ости сув сатҳларининг мавсумий ўзгариши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementқурилиш ҳудудидаги ноодатий шароитлар ёки нотекисликлар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementмоддий маданий мерос объектига сизиб кирувчи ҳаво миқдори ҳамда туташ бўлган ландшафт ва ўсимлик экишда фойдаланилган материал.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element166. Грунтни ковлаш ишларини бажаришда ҳудуддаги тарихий-маданий ландшафт ёки археологик манбалар бўйича маълумот олиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element167. Яққол кўзга кўринувчи камчиликлар (масалан, ёрилган қувурлар, тўлиб қолган тарновлар ёки девордаги ёриқлар) бартараф этилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element168. Яққол кўзга кўринмайдиган мураккаб муаммоларни бартараф этиш учун муаммонинг турига кўра объектда бир неча ойдан бир йилгача бўлган муддат давомида ўрганиш ишлари бажарилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element169. Намликдан шикастланган жойларни аниқлаш ва намлик манбасини топиш учун қуйидаги белгиларга инобатга олиниши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementтуриб қолган сув, моғорланиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementнам доғлар, емирилган юзалар, шўрланган юзалар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбўёқ ва шувоқнинг кўчиши, гулқоғознинг ажралиши, юзаларда намликдан ҳосил бўлган пуфакчалар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementнамлик юқори бўлган ёки шамоллатилмайдиган жойларда намлик ва моғорлаш ҳиди;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementметалл элементларда занглаш ва коррозия аломатлари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementёғоч элементларнинг деформацияланиши, ёрилиши ва чириши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementтош-ғишт юзалардаги шувоқнинг кўчиши, ёрилиши, чоклардаги қоришманинг емирилиши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementтом қисмидаги шикастланишлар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementдераза ва деворлардаги конденсация;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementчордоқдаги намлик.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element11-боб. Моддий маданий мерос объектларидаги сувоқли қопламаларни сақлаш ва таъмирлаш
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element170. Сувоқли қопламани таъмирлашдан олдин унинг емирилиш сабаби (томдан, дераза ва эшиклардан ёки грунтдан объект конструкциясига сув сизиб кириши, грунт чўкиши, эшик рамасининг чўкиши, ўсимлик ўсиб чиқиши, объект ичидаги ортиқча намлик) аниқланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element171. Сувоқли қопламанинг емирилиш сабаби аниқланганидан сўнг уни таъмирлашдан олдин емирилиш сабабларини бартараф этиш бўйича таъмирлаш ишлари бажарилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element172. Сувоқли қопламани таъмирлаш бўйича ишларни бошлашдан олдин унинг емирилиш даражаси ўрганилиши ва қанча қисми алмаштирилиши ёки таъмирланиши лозимлиги аниқланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element173. Моддий маданий мерос объектидаги сувоқли қопламанинг умумий ҳолатини аниқлаш учун объект тўлиқ текширилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementКўз билан (визуал) кўринмайдиган таъмирталаб жойлар ёғоч ёки акрил болтача билан уриб чиқилиб, сувоқ остидаги бўшлиқлар аниқланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element174. Сувоқнинг таркибини ва пропорцияларини аниқлаш учун мавжуд сувоқ материали ўрганилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element175. Янги сувоқ таркиби эски сувоқ таркибига тўлиқ мос бўлиши талаб этилмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element176. Майда ёриқларни суюқ қоришма билан ёпиб чиқишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element177. Йирик ёриқларни таъмирлаш учун улар аввал очиб тозаланиши ва таъмирлашга тайёрланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element178. Моддий маданий мерос объектидаги эски сувоқли қопламани сақлаб қолиш учун уни тўлиқ алмаштириш ўрнига фақатгина шикастланган жойларини таъмирлаш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementСувоқланган юзада шикастланган жойлар кўп бўлса, ямалган жойлар эстетик жиҳатдан яхши кўриниш бермаслигини инобатга олиб бундай юзалардаги сувоқ тўлиқ алмаштирилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element179. Моддий маданий мерос объектларидаги сувоқли юзаларни таъмирлашда юза янги сувоқ билан қопланишидан олдин емирилган, ёрилган, ёпишмаган сувоқ олиб ташланиши, қаттиқ чўтка билан тозаланиши, ўсимликлар, бўёқлар ва кирлардан тозаланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element180. Янги сувоқли қоплама мавжуд сувоқли қопламага ўхшаш бўлиши (ранги ва тузилмаси билан) ҳамда мустаҳкам бўлишини таъминлаш учун синов намуналари камида бир йил давомида кузатилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementСувоқли қоплама қатламлари сони ва қалинлиги мавжуд сувоқ қопламаникига мос бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element181. Сувоқ қопланадиган юза етарлича намлантирилиши, остки дағал қатлам (6 — 9 mm) ўрнатилиши ва иккинчи қатлам яхши бирикиши учун тароқ билан қириб чиқилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementБиринчи ва иккинчи қатламларнинг умумий қалинлиги 16 mm дан ошмаслиги керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЯкуний қатлам яхши ёпишиши учун иккинчи қатлам михли ёғоч билан қириб чиқилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЯкуний қатламнинг қалинлиги 6 mm бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЯкуний қатлам мавжуд сувоқли қопламага мос келадиган қилиб ишлов берилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementҲар бир қатламни ўрнатиш орасидаги вақт ҳаво ҳароратига боғлиқ ҳолда 24 — 72 h ташкил этиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element182. Сувоқ учун ишлатиладиган қоришмани тайёрлашда қуйидагиларга амал қилиниши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementқоришма 1,5 — 2 h га етадиган миқдорда тайёрланиши ва ортиб қолган сувоқ қоришмаси ишлатилмаслигига;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementқоришманинг ранги ўзгариб кетишини, ёриқлар ҳосил бўлишини ва яхши ёпишмаслигини олдини олиш учун сувоқ қоришмаси ортиқча аралаштириб юборилмаслигига (сув қўшилганидан сўнг қоришма 10 — 15 мин қўлда аралаштирилиши ёки 3-4 мин қурилиш миксерда аралаштирилиши);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementқоришма сувни ўзига тортиб олиб ёриқ ҳосил бўлмаслиги учун сувоқ билан қопланадиган юза олдин намланишига;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementсувоқ тез қуриб ёриқлар ҳосил бўлмаслиги учун сувоқ қилинган юза 48 — 72 h (ҳавонинг иссиқлигига боғлиқ ҳолда) давомида қуёш нуридан ҳимояланиши ёки мунтазам равишда намлантириб турилишига;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementсувоқни таъмирлаш ишлари совуқ ҳавода (4-5°C дан паст бўлган ҳароратда) бажарилмаслигига.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element12-боб. Моддий маданий мерос объектларидаги бўялган ёғоч элементларни таъмирлаш
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element183. Моддий маданий мерос объектларидаги ёғоч элементларнинг бўёқ қопламаларини таъмирлаш ШНҚ 3.01.02-23 талабларига мувофиқ амалга оширилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element184. Моддий маданий мерос объектларидаги ёғоч элементларнинг бўёқ қопламасини таъмирлаш учун уларнинг ёши, меъморий усули, тарихий аҳамияти ҳамда ёғочнинг мустаҳкамлиги ўрганилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element185. Ёғоч элементдаги бўёқ қопламани тўлиқ кўчиришга (ёғочни тозалаш, енгил қириш ва қумқоғоз билан ишқалаш бундан мустасно) фақатгина мутлақ зарур бўлган ва асосланган ҳолатларда (ёғочда кўп миқдорда ёриқлар бўлса, бўёқ қоплама ёғоч кўринадиган даражада ажралиб кўчган бўлса ва бошқалар) йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element186. Ташқи ёғоч элементларда бўёқнинг емирилиш белгилари (бўёқнинг кукунланиши, пуфакчалар ҳосил бўлиши, қатламлаб кўчиши ёки ёрилиши) бўлмаса, бўёқни кўчириш ва қайта бўяшга йўл қўйилмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element187. Бўёқ қопламани таъмирлашдан олдин бўялган юза ёғоч эканлиги (сувоқ, металл ёки бошқа материал эмаслиги) текширилиши, шунингдек ёғоч материал чиримаганлиги текширилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementНамлик ўтиши натижасида ёғочнинг чириган қисмлари мавжуд бўлса, бўяшдан олдин улар таъмирланиши ва алмаштирилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element188. Бўёқ қопланган юзаларда майда нуқсонлар бўлса ёки кир йиғилган бўлса, бўёқни олиб ташламасликка йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementБўёқнинг устки қатламлари кўчган бўлса, бўёқни қисман олиб ташлашга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementБўёқ қатламлари кўп миқдорда кўчган бўлса, бўёқ тўлиқ кўчириб ташланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementШНҚ 2.08.12-24 «Моддий маданий мерос объектлари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
1-ИЛОВА
1-ИЛОВА
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementТош-ғишт деворлардаги тўғри ва нотўғри бажарилган чокларнинг кўриниши
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element1-расм. Таъмирлаш учун тўғри ва нотўғри тайёрланган чокларни таққослаш
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2-расм. Тўлиқ тўлдирилган ва чуқурлаштирилган чокларни визуал кўринишларини таққослаш (тўлиқ тўлдирилган чоклар, уларнинг асл қалинлигини ўзгартиради ва деворнинг асл кўринишини ўзгартиради).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementШНҚ 2.08.12-24 «Моддий маданий мерос объектлари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
2-ИЛОВА
2-ИЛОВА
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementМоддий маданий мерос объектининг турли қисмлари ва улардаги материалларнинг ўрнига қўлланилиш учун йўл қўйиладиган материаллар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementДеворлар (тош-ғишт, сопол) | Меъморий металлар, қуйма ва болғаланган темир, пўлат, прессланган металл | Сайдинг (ташқи қоплама), ёғоч, асбест | Том, ёғоч, черепица, сланец тош, плитка | Терраса, ёғоч | Молдинг, ёғоч | |
Алюмин | ● | ● | ● | ● | ||
Қуйма тош ва йиғма бетон | ● | ● | ||||
Толали кучайтирилган бетон | ● | |||||
Шиша толали кучайтирилган бетон | ● | ● | ||||
Толали цемент | ● | ● | ● | |||
Минерал/полимер композит | ● | ● | ● | ● | ||
Целлюлоза тола/полимер композит | ● | ● | ● | ● | ||
Композит бўлмаган полимерлар | ● | ● | ● | |||
Уяли поливинилхлорид (ПВХ) | ● | ● | ● |