29.04.2023 йилдаги 169-сон
ONLINE TRANSLATE
Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг қарори, 29.04.2023 йилдаги 169-сон
Date of entry into force
01.05.2023
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қарори
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бузилган ерларни рекультивация қилиш, тупроқнинг унумдор қатламини сақлаш ва ундан оқилона фойдаланишни ташкил этиш чора-тадбирлари тўғрисида
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ўзбекистон Республикасининг Ер кодексига мувофиқ республика ҳудудида ер ресурсларини муҳофаза қилиш ва улардан оқилона фойдаланишни ташкил этиш, бузилган ерларни рекультивация қилиш ишларини амалга ошириш мақсадида Вазирлар Маҳкамаси қарор қилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
1. Қуйидагиларни назарда тутувчи Бузилган ерларни рекультивация қилиш, тупроқнинг унумдор қатламини сидириб олиш, сақлаш ва ундан оқилона фойдаланиш тартиби тўғрисидаги низом иловага мувофиқ тасдиқлансин:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бузилган ерларни рекультивация қилиш, бузилган ерларни аниқлаш ҳамда рекультивация қилинган ерларни қабул қилиш масалаларини кўриб чиқиш комиссиясини ташкил этиш тартиби ҳамда унинг ҳуқуқ ва мажбуриятлари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
тупроқ қатламининг бузилиши билан боғлиқ саноат, қурилиш, шунингдек, бошқа ишларни амалга оширувчи жисмоний ва юридик шахслар томонидан ерларнинг унумдор қатламини сидириб олиш ва сақлаш тартиби;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
жисмоний ва юридик шахслардан рекультивация қилиш ишлари якунланганлиги тўғрисида ёзма хабарнома келиб тушгандан кейин рекультивация қилинган ерларни қабул қилиш-топшириш ишларини амалга ошириш тартиби;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бузилган ерларни рекультивация қилиш лойиҳасини ишлаб чиқиш ва рекультивация қилиш тадбирини ернинг бузилишига сабабчи бўлган жисмоний ёки юридик шахснинг маблағи ҳисобидан амалга ошириш тартиби.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2. Ўзбекистон Республикаси Табиат ресурслари вазирлиги, Қишлоқ хўжалиги вазирлиги ҳамда Тоғ-кон саноати ва геология вазирлиги ҳузуридаги Тоғ-кон, геология ва саноат хавфсизлигини назорат қилиш инспекцияси ўз ваколатлари доирасида бузилган ерларни рекультивация қилиш ҳамда уларнинг унумдорлигини тиклаш, тупроқнинг унумдор қатламини сидириб олиш, сақлаш ва ундан фойдаланиш ишларининг сифати ва ўз вақтида бажарилиши бўйича таъсирчан назорат ўрнатсин ва мониторингини таъминласин.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
3. Белгилансинки, 2023 йил 1 майдан бошлаб:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Тошкент шаҳрини ва бошқа ҳудудлардаги шаҳарларни кенгайтириш ҳамда ноқишлоқ хўжалиги мақсадлари учун ажратилган қишлоқ хўжалиги ерларидан фойдаланувчилар ушбу ер участкаларида тупроқнинг унумдор қатламини сидириб олиб, фойдаланишга киритиладиган ва рекультивация ишлари амалга ошириладиган ер майдонларига етказиб берилишини таъминлайди;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қишлоқ хўжалигига мўлжалланган бузилган ерларни рекультивация қилиш, инфратузилма объектларининг муҳофаза ҳудудларини белгилаш лойиҳаларини ишлаб чиқиш ва лойиҳани жойига кўчириш даврида муаллифлик назорати Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлигининг «Ўздаверлойиҳа» давлат илмий-лойиҳалаш институти ва унинг ҳудудий бўлинмалари томонидан амалга оширилади;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
тоғ-кон қазилмаларининг ағдармалари ҳисобига, шунингдек, инфратузилма объектларини (йўллар, қувурлар, электр тармоқлари) қуриш натижасида бузилган қишлоқ хўжалиги ерларини рекультивация қилиш тадбирлари ва лойиҳалаш ишлари ушбу инфратузилма объектларини барпо этган жисмоний ва юридик шахслар маблағлари ҳисобидан амалга оширилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
4. Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлиги манфаатдор вазирлик ва идоралар билан биргаликда 2023 йил 1 августга қадар ер фондининг барча тоифаларидаги қишлоқ хўжалиги ерлари ҳолати, шу жумладан, бузилган ва рекультивация қилинган ерлар тўғрисидаги маълумотлар базаси Қишлоқ хўжалиги вазирлигининг «Геоахборот» тизимида юритилишини таъминласин.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
5. Мазкур қарорнинг бажарилишини назорат қилиш Ўзбекистон Республикаси Бош вазирининг ўринбосари А.Ж. Раматов зиммасига юклансин.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ўзбекистон Республикасининг Бош вазири А. АРИПОВ
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Тошкент ш.,
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2023 йил 29 апрель,
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
169-сон
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Вазирлар Маҳкамасининг 2023 йил 29 апрелдаги 169-сон қарорига
ИЛОВА
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бузилган ерларни рекультивация қилиш, тупроқнинг унумдор қатламини сидириб олиш, сақлаш ва ундан оқилона фойдаланиш тартиби тўғрисида
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
НИЗОМ
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
1-боб. Умумий қоидалар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
1. Мазкур Низом бузилган ерларни рекультивация қилиш, тупроқнинг унумдор қатламини сидириб олиш, сақлаш ва ундан оқилона фойдаланиш тартибини белгилайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2. Ушбу Низомда қуйидаги асосий тушунчалардан фойдаланилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бузилган ерлар — тупроқ қатламининг ва гидрологик режимнинг бузилиши ҳамда хўжалик фаолияти натижасида техноген рельефнинг юзага келиши ва деградация муносабати билан ўзининг хўжалик фаолияти бўйича рухсат этилган ва мўлжалланган мақсадларига мувофиқ фойдаланиш имкониятини йўқотган, тузилишининг табиий бутунлиги бузилган ёки атроф муҳитга салбий таъсир кўрсатиш манбаи бўлган ерлар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бузилган ерларни хатловдан ўтказиш — бузилган ерларнинг майдонлари ва сифатини аниқлаш ҳамда ҳисобга олиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бузилган ерларни рекультивация қилиш — бузилган ерларнинг унумдорлигини тиклашга, белгиланган мақсадда фойдаланиш учун яроқли ёки хавфсиз ҳолатга келтиришга, шунингдек, атроф муҳит шароитини яхшилашга қаратилган ишлар мажмуи;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бузилган ерларни рекультивация қилишнинг техник босқичи (ерларни техник рекультивация қилиш) — белгиланган мақсадларга мувофиқ истиқболда мақсадли фойдаланиш учун хандақлар, чуқурликлар, ернинг ўпирилиши, фойдали қазилмаларни қазиб олиш, қурилиш ва бошқа хўжалик фаолиятида ҳосил бўлган ёт жинслардан тозалаш ҳамда чиқиндилар уюмларини кўмиш, текислаш ва террасалашни ўз ичига олган ерлар рекультивациясининг биринчи босқичи;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бузилган ерларни рекультивация қилишнинг биологик босқичи (ерларни биологик рекультивация қилиш) — техник рекультивация қилинганидан сўнг амалга ошириладиган, тупроқнинг агрофизик, агрокимёвий, биокимёвий ва бошқа хоссаларини яхшилашга қаратилган агротехник ва фитомелиоратив тадбирлар мажмуасини ўз ичига оладиган ерларни рекультивация қилишнинг иккинчи босқичи;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бузилган ерларни рекультивация қилиш йўналиши — муайян мақсадда фойдаланиш учун бузилган ерларни тиклаш, шу жумладан, қишлоқ хўжалиги, ўрмон хўжалиги, сув хўжалиги, рекреация, табиатни муҳофаза қилиш, хафвсизликни таъминлаш, санитар-гигиена ва қурилиш йўналишлари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бузилган ерларнинг рекультивация қилинадиган қатлами — ўсимликларнинг ўсиб чиқиши учун қулай шароитга эга бўлган ва сунъий равишда ташкил этиладиган ер қатлами;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
коллектор-зовур тармоқлари ағдармалари эгаллаган ерларни рекультивация қилиш — текисланиши лозим бўлган ағдармаларни табиий ботиқликлар, ўзлаштириб бўлинган карьерлар, жарликлар, сув ювиб кетган чуқурликлар ва бошқа пастликларга суриш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
потенциал унумдор жинслар — тупроқнинг потенциал унумдор қатлами хоссалари кўрсаткичлари бўйича мос бўлган кон жинслари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
рекультивация қилиш объектлари — рекультивация қилиниши лозим бўлган бузилган ер участкалари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
техноген рельеф — хўжалик фаолияти натижасида вужудга келган ер юзасининг ҳолати;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
тупроқ қатламини ётқизиш — кам унумдор ерларни яхшилаш мақсадида тупроқнинг унумдор ҳамда жинсларнинг потенциал унумдор қатламини ташиш ва ётқизиш ишларининг мажмуи;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
тупроқнинг унумдор қатлами — ўсимликларнинг ўсиши учун қулай кимёвий, физик ва агрокимёвий хоссаларга эга бўлган тупроқ кесимининг юқорисидаги гумусга бой қисми;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
тупроқнинг потенциал унумдор қатлами — ўсимликларнинг ўсиши учун қулай кимёвий, физик ва чекланган агрокимёвий хоссаларга эга бўлган тупроқ кесимининг (гумусли қатламига нисбатан) остки қисми;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
фойдали қазилмалар юзасини очишдаги жинслар — очиқ кон ишлари жараёнида ҳосил бўладиган ва қазиб олинадиган фойдали қазилмаларни қоплаб турган кон жинслари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
эски каналлар ўзанлари эгаллаган ерларни рекультивация қилиш — ўзанларни кейинчалик ер юзасининг тегишли белгиларгача текислаш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2-боб. Бузилган ерларни рекультивация қилишда қўйиладиган талаблар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
3. Барча тоифадаги бузилган ерлар, шунингдек, уларга туташган ерлар, ердан фойдаланувчи ва ижарачилар томонидан амалга оширилаётган ишлар давомида бузилган ерларнинг салбий таъсири натижасида унумдорлигини буткул ёки қисман йўқотган ер участкалари рекультивация қилиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Захира ерлари жисмоний ёки юридик шахслар томонидан бузилган ҳолларда, ушбу шахслар тўғрисидаги маълумотлар бўлмаса, шунингдек, табиий офатлар ҳамда жисмоний ва юридик шахсларга боғлиқ бўлмаган бошқа форс-мажор ҳолатларида бузилган ерларни рекультивация қилиш бўйича ишчи лойиҳасини (кейинги ўринларда — ишчи лойиҳа) ишлаб чиқиш ва рекультивация қилиш ишлари туман (шаҳар) ҳокимлиги томонидан маҳаллий бюджет маблағлари ҳисобидан амалга оширилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
4. Қуйидаги ҳолларда бузилган ерлар рекультивация қилиниши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
фойдали қазилмаларни очиқ ёки ер ости усулида қазиб олишда — кон захираси қазиб тугатилганда;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
тупроқ қатламининг бузилиши билан боғлиқ муҳандислик-коммуникация тармоқлари ўтказилганда, қурилиш, мелиоратив, геология-қидирув, синов, эксплуатация ва лойиҳа-тадқиқот ишлари амалга оширилганда;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
саноат, ҳарбий, фуқаролик ва бошқа объектлар ва иншоотлар бошқа жойга кўчирилганда;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
саноат, маиший ва бошқа чиқиндиларни жойлаштириш ва кўмиш ишлари тугатилганда;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ер ости объектлари ва муҳандислик-коммуникация тармоқларини (шахтали қазиш, сақлагичлар, метрополитен, канализация иншоотлари ва бошқалар) қуришда — улардан фойдаланиш ва консервациялашда;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ерларнинг ифлосланиши оқибатлари бартараф этилаётганда — агарда уларни тиклаш шартлари бўйича тупроқнинг унумдор қатламини олиниши талаб этилганда;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ҳарбий машқлар — ушбу мақсадлар учун махсус ажратилган полигонлардан ташқарида ўтказилганда.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
5. Қишлоқ хўжалиги йўналишида бузилган ерларни рекультивация қилиш учун қуйидаги талаблар қўйилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
биологик рекультивация қилишда унумдор жинслардан иборат юза қатламига эга, ўлчами, шакли ва рельефи бўйича фойдаланишга қулай бўлган ер участкаларини шакллантириш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бузилган ерларни замонавий қишлоқ хўжалиги техникаларидан фойдаланиб, эрозия ва кўчки жараёнлари ривожланишини истисно қилган ҳолда текислаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бузилган ерларни шудгорлашга тайёрлаш жараёнида кам унумдор жинслар устига тупроқнинг унумдор қатламини солиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
тупроқнинг унумдор қатлами бўлмаганда ёки етарли бўлмаганда, потенциал унумдор жинслардан фойдаланган ҳолда махсус агротехник тадбирларни амалга ошириш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
рекультивация қилинадиган ерларда таъмирлаш ишларини амалга ошириш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ерларнинг махсус агрокимёвий, агротехник, агроўрмон-мелиоратив, муҳандислик-эрозиясига қарши тадбирларни ўтказишда ўсимлик илдизи ўсадиган қатламни тиклаш ва шакллантириш ҳамда органик моддалар билан бойитиш учун бир йиллик, кўп йиллик дуккакли ва бошоқли дон экинларини парваришлаган ҳолда жадал мелиоратив тадбирларни амалга ошириш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
6. Пестицидларнинг қолдиқ миқдорлари билан ифлосланган (тупроқнинг кимёвий ифлосланиши) ерларни рекультивация қилиш учун қуйидаги талаблар қўйилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
аҳоли яшаш пунктлари атрофида ишчи лойиҳага мувофиқ санитария-ҳимоя ҳудудларини ташкил қилиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
рекультивация қилинадиган ерларни талаб этиладиган муддатга қадар қишлоқ хўжалигида фойдаланишдан чиқариш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
устки қисми зарарланган ер қатламини сидириб олиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
тупроқ унумдорлигини тиклаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
кўп йиллик чим ҳосил қилувчи ўтларни экиш, кейинчалик ўсиб чиққан ўтларни ўриб олиш ва кўмиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
пестицидларнинг қолдиқ миқдорлари билан ифлосланган тупроққа кимёвий жиҳатдан фаол эритма ва адсорбентлар билан ишлов бериш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
7. Сув хўжалиги йўналишида бузилган ерларни рекультивация қилиш учун қуйидаги талаблар қўйилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
гидротехник иншоотларга эга бўлган суғориш, коллектор-дренаж ёки сув йиғиш-ташлаш ва йўл тармоқларини қуриш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
шўрланган ерларни доимий дренаж муҳитида белгиланган меъёрларда ювиш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
8. Санитар-гигиеник йўналишида бузилган ерларни рекультивация қилиш учун қуйидаги талаблар қўйилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ерларнинг таркиб топган жинсларининг ҳолати, таркиби ва хоссалари, табиий-иқлим шароитлари, техник-иқтисодий кўрсаткичларидан келиб чиққан ҳолда бузилган ерларни консервациялаш усулларини танлаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бузилган ерларни консервациялаш учун техник ва биологик рекультивация қилишнинг барча тадбирларини санитария-эпидемиология хизмати органлари билан келишиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бузилган ерларнинг юза қатламини мустаҳкамлаш учун атроф муҳитга салбий таъсир кўрсатмайдиган ҳамда етарлича сувга бардошли ва ҳарорат ўзгаришларига чидамли бўлган боғловчи материалларни қўллаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бузилган ерларни биологик рекультивация қилиш учун яроқсиз субстратлардан таркиб топган саноат ағдармаларининг юзасига потенциал унумдор жинслардан иборат (қоплама билан қопланадиган) тупроқ қатламини қоплаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
мелиорация ишларини амалга ошириш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
тупроқнинг кимёвий ва биологик ифлосланишини бартараф этиш бўйича тадбирларни белгилаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
таркибида заҳарли моддалар бўлган шлам тўплагич, суюқ чиқиндилар, сақлагичлар ва саноат ағдармаларини санитар-гигиеник меъёрларга риоя қилган ҳолда консервациялаш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
9. Қурилиш йўналишида бузилган ерларни рекультивация қилиш учун қуйидаги талаблар қўйилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
тармоқ иншоотларини қуриш, реконструкция қилиш ва улардан фойдаланиш учун (магистрал қувурлар ва уларнинг шохобчалари, темир йўл ва автомобиль йўллари, сув объектлари, электр узатиш ва алоқа тармоқлари) геология-қидирув, тадқиқот ва бошқа ишлар бажарилаётганда, қувурлар, алоқа ва электр узатишнинг ер ости тармоқлари, геология-қидирув ишланмалари, шунингдек, трассалар бўйларидаги бузилган ерларни рекультивация қилиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
янгидан иншоотлар қуриш ёки мавжудларини реконструкция қилиш учун берилган, қишлоқ ёки ўрмон хўжалиги ва бошқалар билан банд бўлган бузилган ерларни рекультивация қилиш режасини қурилиш-монтаж ишларининг умумий мажмуига киритилиши ва тупроқ унумдорлигининг тикланишини таъминлаш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
10. Бузилган ерларни рекультивация қилишга тайёргарлик кўриш жараёнида магистрал қувурлар, транспорт коммуникациялари ва сув объектлари, бошқа тармоқ иншоотлари қурилишидан олдин тупроқнинг унумдор қатлами сидириб олинади ва қурилиш чегараси бўйлаб жойлашган вақтинча ағдармаларда сақланади ҳамда қурилиш ва текислаш ишлари якунланганидан сўнг ушбу тупроқдан ерларни текислашда фойдаланилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Тармоқ иншоотлари қурилишида бузилган ерларни рекультивация қилишнинг техник босқичида қуйидаги ишлар амалга оширилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қурилиш чиқиндиларини тозалаш, қурилиш майдонидан ташқаридаги барча жиҳоз ва қурилмаларни вақтинча кўчириш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
унумдор тупроқни рекультивация қилинаётган бузилган ер бўйлаб бир хил қалинликдаги қатламда тақсимлаш ёки уни ишчи лойиҳада кўрсатилган ва махсус ажратилган жойга ташиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
кўтармалар ва чуқурликларнинг ён деворларини текислаш, чуқурликларни тўлдириш ҳамда текислаш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
11. Кон ишлари йўналишида бузилган ерларни рекультивация қилиш учун қуйидаги талаблар қўйилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
геология-қидирув, тадқиқот ишлари, эксплуатация қудуқларини бурғилаш ишларини амалга оширишдан олдин тупроқнинг унумдор қатлами сидириб олинади ва ишчи лойиҳада кўрсатилган алоҳида жойга сақлаш учун жойлаштирилади;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қудуқлар қазилганда ювиш суюқликларини сақлаш ҳамда нефть ва нефть конденсатининг илк намуналарини тўплаш учун мослама (сиғим)лар ташкил этилади;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ер юзасининг ботиқликларида ташкил этилган кон саноатида ҳосил бўладиган қуруқ чиқиндиларнинг сақлагичлари суюқликлар сизишининг олдини олувчи махсус қоплама билан қопланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Геология-қидирув, тадқиқот ҳамда эксплуатация қудуқларини қуриш ишлари якунланганидан сўнг қуйидаги ишлар амалга оширилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қудуқлар қурилишида ҳосил бўладиган қурилиш чиқиндилари ва нефть маҳсулотлари билан ифлосланган жинслар ҳамда қўлланилган материалларни олиб чиқиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
шлам тўплагичлар устига тупроқ тўкиш ва юзасини текислаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
зарур ҳолларда мелиорация ва эрозияга қарши тадбирларни амалга ошириш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Нефть ва нефть маҳсулотлари ҳамда нефть саноати оқовалари билан ифлосланган ерлар рекультивация қилинаётганда, тупроқнинг нефть билан ифлосланиши ва минераллашувининг салбий таъсирини камайтиришга қаратилган атроф муҳит муҳофазаси тадбирлари амалга оширилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
12. Корхоналарнинг кон ишланмалари ағдармалари, тиндиргичлар ва фойдали қазилмаларни қайта ишлашдан қоладиган чиқиндиларнинг сақлагичларини рекультивация қилиш учун қуйидаги талаблар қўйилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ағдармалар ён деворларининг ювилиб кетилишини олдини олиш ва уларни кўчкилар, сув ва шамол эрозиясига қарши мустаҳкамлаш мақсадида террасалаш ва текислаш. Унумдор жинслар кўп поғонали ағдармаларга жойлаштирилганда, террасалар ташкил этилиши лозим. Террасалар режалаштирилаётганда, тупроқ эрозиясининг олдини олиш учун юқорироқдаги терраса томонига 1,5-2 градуслик кўндаланг нишаблик қилинади. Ағдармалар юзаси турли хил боғловчи моддалардан фойдаланилиб мустаҳкамланади ва кўкаламзорлаштирилади;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ағдармаларни кўкаламзорлаштиришда йирик тош зарраларидан тозалаш, 10 — 15 см қалинликдаги тупроқ қатлами билан қоплаш, ўсимликлар уруғларини сепиш ҳамда дарахт ва бута кўчатларини экиш тадбирлари амалга оширилади. Маҳаллийлаштирилган ўсимликларнинг чидамли бўлган турлари ушбу ҳудуд учун танлаб олинади. Уруғ ва кўчатларни экиш ишлари ҳар бирининг кенглиги 6 — 10 м бўлган, шамолларнинг асосий йўналишига кўндаланг жойлашган ва алмашинадиган полосаларда амалга оширилади;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ағдармалардаги экинларнинг ўсиши (вегетация) даврида уларни суғориш учун тозаланган оқова сувларидан фойдаланилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Кўп йиллик ўсимликларни экиш билан бир пайтда бир-биридан 50 — 60 метр узоқликда турли ноқулай шароитларга чидамли бўлган дарахт ва буталар экилади ҳамда ҳимоя ўрмонлари барпо этилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Кўкаламзорлаштирилган ағдарма ерларидан 8 — 10 йил мобайнида яйлов ерлари сифатида фойдаланиш тақиқланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Фитотоксик тупроқлардан таркиб топган шлам тўплагичлар, фойдали қазилмаларни қайта ишлашдан қоладиган чиқиндилар, қолдиқ сақлагичлар, шунингдек, фойдали қазилмаларни юзини очишда ҳосил бўлган гидроағдармалар потенциал унумдор бўлган жинслар билан қопланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
13. Радиоактив моддалар чиқиндилари билан ифлосланган ерларни рекультивация қилиш учун қуйидаги талаблар қўйилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
радиоактив моддалар чиқиндиларини бошқа чиқиндилардан алоҳида ва ички юзаси силлиқ материал билан қопланган махсус тўплагичларда йиғиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
нурланиш дозаси қувватини радиоактив моддалари чиқиндилари тўплагичидан 1 метр масофада йилига 10 мГр дан ошмаслигини таъминлаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
радиоактив моддалар чиқиндиларини махсус жиҳозланган автомашиналарда кўмиш жойларига олиб бориш, бунда ҳайдовчининг кабинасида нурланиш дозасини соатига 0,012 мГр дан ошмаслигини таъминлаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
радиоактив моддалар чиқиндилари сақланадиган жойлар атрофларини инсонлар ва ҳайвонлар ўта олмайдиган тўсиқлар билан ўраш ва махсус огоҳлантирувчи белгиларни ўрнатиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
рекультивация қилинадиган ерларнинг юзаси радиоактив моддалар чиқишига йўл қўймайдиган экранлаштирувчи (ҳимоя) қатлам билан қопланиши зарур.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ўсимлик турларини танлашда қуйидагилар ҳисобга олинади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ўсимлик турининг илдиз тизими ернинг юқори қатламини шамол таъсирида кимёвий ва физик емирилиши шароитида экранлаштирувчи (ҳимоя) қатламнинг барқарорлигини таъминлаши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ўсимлик турининг уруғи муайян тупроқ-иқлим шароитида униб чиқиш қобилиятига эга бўлиши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ўсимлик турининг қурғоқчилик, кучли ёғингарчилик ва касалликларга бардошлилиги;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ўсимлик турининг кўп йиллик вегетация даврига эгалиги.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
14. Тоғ-кон жинсларининг ағдармалари бўйича ишчи лойиҳада кўрсатилган баландликдаги ишлар бажарилганидан сўнг ушбу ерларда рекультивация қилиш ишлари амалга оширилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Тоғ-кон жинсларининг ағдармалари кам унумдор ерларга жойлаштирилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Тоғ-кон жинслари ағдармаларини рекультивация қилишда қуйидаги талаблар бажарилиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
тупроқнинг унумдор қатламини дастлабки кесиб олиш ва жойлаштириш, тегишли ўлчамлардаги рекультивация қилинадиган ер қатламини барпо этиш учун зарур бўлган ҳажмларда потенциал унумдор жинсларни (фойдали қазилмаларнинг юзасини очиш) селектив қазиб олиш, бунда тупроқнинг унумдор қатламини кесиб олиш ишларини йилнинг иссиқ пайтида, қишлоқ хўжалиги экинлари билан эгалланган ерларда эса ҳосил йиғиб-териб олганидан сўнг амалга ошириш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
тупроқ захираси ва уни етказиб бериш масофаси ҳамда иқтисодий жиҳатдан мақсадга мувофиқлигидан келиб чиққан ҳолда карьерларни кўмиб тўлдириш ва уларнинг ён деворларини муайян нишабликда текислаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ён деворларнинг қулаб тушиши ва ўпирилиб кетишига йўл қўймаслик, шунингдек, тадбирларни махсус техникалар ҳамда механизмлар ёрдамида амалга ошириш шартларидан келиб чиққан ҳолда карьерларнинг ён деворлари қиялигини белгилаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ҳудудларни тупроқ-шароитидан келиб чиққан ҳолда ағдармаларда эрозияга қарши курашиш ишлари ташкил этиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
махсус гидротехник иншоотларни ташкил қилиш орқали ёмғир-жала оқими ва техник сувларни тўплаш ҳамда чиқариб ташлаш тадбирларини амалга ошириш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
таркибида заҳарли моддалар бўлган ағдармалардан сизиб чиққан сувларни белгиланган тартибда тозалаш ёки безарар чиқариб ташлаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ноқулай сув-физик хоссаларга эга бўлган жинсларнинг рекультивация қилинадиган қатламида сув режимини тартибга солиш чораларини кўриш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
технологик схемаларга кўра, ёнишга мойиллиги бўлмаган ҳамда ўз-ўзидан алангаланишни истисно қилувчи жинслардан ағдармаларни шакллантириш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ғишт хомашёси карьерларида шағал-тошқотишма ва қумли жинсларнинг юза қисми очилгунига қадар ерлар қазилганда, карьерни тўлдириш билан бирга унинг юза қисмини 50 см гача потенциал унумдор тупроқ билан қопланишини таъминлаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
транспорт воситаларини карьерлар тубига тушиши ва ундан чиқиши учун йўлаклар билан таъминлаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ер усти сувлари ва ер ости сизот сувлари босишини истисно қилувчи тупроқни жойлаштириш учун жой тайёрлаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ағдармалар юзасини 1 градусдан ошмайдиган нишабликда текислаш (планировкалаш) ва ағдарма юзасини сув ва шамол эрозияси таъсиридан асраш ҳамда тупроқ унумдорлигини сақлаб қолиш мақсадида кўп йиллик ўтларни экиш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
3-боб. Бузилган ерларни рекультивация қилиш тартиби
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
15. Туман (шаҳар) ҳокимлиги ҳузурида Бузилган ерларни рекультивация қилиш масалаларини кўриб чиқиш комиссияси (кейинги ўринларда — комиссия) ташкил этилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Комиссия таркибига Ўзбекистон Республикаси Табиат ресурслари вазирлиги, Сув хўжалиги вазирлиги, Қишлоқ хўжалиги вазирлиги, Қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирлиги, Ўзбекистон фермер, деҳқон хўжаликлари ва томорқа ер эгалари кенгаши, санитария, молия-кредит ва бошқа манфаатдор органларнинг туман бўлинмалари, шунингдек, рекультивация қилинган ерларни топширадиган жисмоний ёки юридик шахсларнинг вакиллари киритилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Туман (шаҳар) ҳокимининг қишлоқ ва сув хўжалиги масалалари бўйича ўринбосари комиссия раиси ҳисобланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Комиссия аъзолари бир йилда бир маротаба бузилган ерларни ўрганиб чиқади ва ўрганиш натижалари бўйича далолатномани ушбу Низомга 1-иловадаги шаклда тузади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
16. Бузилган ерларни рекультивация қилиш тадбирлари ишчи лойиҳага мувофиқ амалга оширилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Қишлоқ хўжалигига мўлжалланган ерларни рекультивация қилиш бўйича ишчи лойиҳа жисмоний ёки юридик шахсларнинг маблағлари ҳисобидан ва уларнинг буюртмасига асосан Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлигининг «Ўздаверлойиҳа» давлат илмий-лойиҳалаш институти ва унинг ҳудудий бўлинмалари томонидан ишлаб чиқилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
17. Ишчи лойиҳани ишлаб чиқишда қуйидаги омиллар ҳисобга олинади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бузилган ерларнинг жойлашуви;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ҳудуднинг табиий-иқлим шароитлари (иқлим, геологик, гидрологик, ўсимлик ва ҳайвонот дунёси);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бузилган ерларни рекультивация қилиш пайтидаги ҳолати ёки кутилаётган ҳолати;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бузилган ерлар мавжуд бўлган ҳудуднинг хўжалик, ижтимоий-иқтисодий ва санитар-гигиеник шарт-шароитлари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
тупроқнинг унумдор қатламини кесиб олиниши ва махсус жойга жойлаштирилиши (сақланиши);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
тошлоқ ва заҳарли жинсларни потенциал унумдор тупроқлардан ажратиш мақсадида ер қаъри юзасини очишда қатлам жинсларининг селектив ишланиши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
тупроқ қатламини ерни қирқиш чуқурлигига тенг ёки потенциал унумдорлик даражасидан кам бўлмаган миқдорда ётқизилиши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қияликларни мустаҳкамлаш бўйича махсус тадбирларни амалга ошириш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
рекультивация қилинган ерлардан уларнинг такроран бузилишини ҳисобга олган ҳолда фойдаланиш муддати.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бузилган ерларни қишлоқ хўжалигида фойдаланиш учун рекультивация қилиш мақсадга мувофиқ бўлмаса, ўрмон фонди, атроф муҳитни муҳофаза қилиш ёки ерларни эрозиядан ҳимоялаш учун дарахтзорлар барпо этилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
18. Ишчи лойиҳани ишлаб чиқиш жараёни қуйидагиларни ўз ичига олади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
лойиҳалаштирилаётган объектнинг ер тузиш, мелиоратив-гидротехник, тупроқ ва агрономик кузатувларни ўз ичига олган тайёргарлик ишлари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
тадқиқот ишлари (топографик, тупроқ-кузатув ва муҳандислик-геология ишлари);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бузилган ерларни рекультивация қилиш бўйича лойиҳа-смета ҳужжатларини ўз ичига олган ишчи лойиҳани ишлаб чиқиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ишчи лойиҳани келишиш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
19. Бузилган ерларни рекультивация қилиш бўйича ишчи лойиҳа ушбу Низомга 2-иловадаги шаклга мувофиқ ишлаб чиқилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
4-боб. Бузилган ерларни рекультивация қилишнинг техник босқичи
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
20. Бузилган ерларни рекультивация қилишнинг техник босқичида қуйидагилар амалга оширилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ағдармалар юзасини хомаки ва сўнгги планировкалаш, қазилмани ер юзига қазиб чиқаришда фойдаланилган тармоқларни кўмиш, текислаш ёки террасалаш, шахтадаги ўпирилган жойларни тупроқ билан тўлдириш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
зарур бўлган ҳолларда, дренаж, сувни чиқариб ташлаш ва суғориш тармоқларини ҳамда бошқа гидротехник иншоотларни қуриш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
рекультивация қилинган ерларнинг юза қатламини унумдор ёки нисбатан унумдор тупроқ қатламлари билан қоплаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ҳудудда эрозияга қарши курашиш тадбирларини амалга ошириш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
21. Нефть, газ ва газ конденсати конларида захирани қазиб олиш жараёнида фойдаланишда бўлган ерларда қуйидагилар амалга оширилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
геология-техник тадбирлар ўтказилган қудуқлар атрофидаги бузилган ерларни иш якуни билан техник рекультивация қилиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бузилган ерларни техник рекультивация қилиш ишларини нефть, газ ва газ-конденсатини қазиб олган корхонанинг маблағи ҳисобидан бажариш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
нефть, газ ва газ конденсати конларида захирани қазиб олиш якунига етиши билан кондан фойдаланувчи корхона томонидан бузилган ерларни рекультивация қилиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
нефть, газ ва газ конденсати конларида табиий ва техноген фавқулодда ҳолатлар оқибатида йирик сиғим, қувурларда, технологик жиҳоз ва ускуналарда авария ҳолатлари содир бўлган ҳолларда, кондан фойдаланувчи томонидан техник ва биологик рекультивация қилиш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
5-боб. Бузилган ерларни рекультивация қилишнинг биологик босқичи
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
22. Биологик рекультивация қилишнинг асосий мақсади — ҳудудни қишлоқ хўжалиги ва ўрмон хўжалиги, рекреация ва бошқа мақсадларда фойдаланиш учун қайтаришдан иборат.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
23. Бузилган ерларни рекультивация қилишнинг биологик босқичи ердан фойдаланувчилар ва ижарачилар томонидан амалга оширилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
24. Бузилган ерларни рекультивация қилишнинг биологик босқичида қуйидаги тадбирлар амалга оширилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қишлоқ хўжалиги экинлари гуруҳини танлаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
органик ва минерал ўғитларнинг ерга солиш меъёрлари, муддатлари ва усулларини белгилаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қишлоқ хўжалиги экинлари уруғларини экиш меъёрларини аниқлаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
тупроққа ишлов бериш, қишлоқ хўжалиги экинларини экиш, экинларни парваришлаш ва ҳосилни йиғиб-териб олишнинг технологик жараёнини асослаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ишлар ҳажми, меҳнат, механизмлар ва материаллар сарфини ҳисоблаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
рекультивация қилинган ерлардан олинадиган қишлоқ хўжалиги маҳсулотлари қийматини аниқлаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
капитал харажатларнинг иқтисодий самарадорлигини ўрганиш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
25. Бузилган ерлар қишлоқ хўжалиги экинларини етиштириш учун тикланганда, ер юзаси нишаблиги 0-1,5 градусгача бўлган майдонлар барпо этилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Мевали дарахтлар экиладиган бўлса, ер юзаси нишаблиги 4-5 градусгача ва ундан ортиқ бўлган майдонлар барпо этилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
26. Тайёрланган майдонларда ушбу ҳудудга мос бир йиллик, кўп йиллик дуккакли ва бошоқли дон экинларини ҳамда мевали дарахтларни етиштириш зарур.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
27. Бузилган ерларни рекультивация қилишнинг биологик босқичи қуйидагиларни ўз ичига олади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қишлоқ хўжалиги экинларини экишгача бўлган давр — органик ва минерал ўғитларни юклаш, тушириш ва ерга солиш, далаларни текислаш (планировка), ҳайдаш ёки чуқур юмшатиш, ёрилган жўякларни ёки ағдарма дўнгликларни текислаш, шўр ювиш ишлари учун марза олиш, вақтинча суғориш тармоғини тартибга келтириш ва тупроққа ишлов бериш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қишлоқ хўжалиги экинларини экиш, парваришлаш, органик ва минерал ўғитларни солиш, суғориш, турли касалликларга қарши ишлов бериш, ўриш, ўрилган массани саралаш, тўплаш ва ғарамлаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
келгуси йилларда ҳам қишлоқ хўжалиги экинларини экин ва парваришлаш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
6-боб. Рекультивация қилинаётган ерларни нисбатан унумдор ёки потенциал унумдор жинслардан иборат тупроқ қатлами билан қоплаш
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
28. Тупроқ қатламининг бузилиши билан боғлиқ саноат, қурилиш ва бошқа ишларни амалга оширадиган жисмоний ёки юридик шахс томонидан тупроқнинг унумдор қатламини сидириб олиниши ва алоҳида ерда сақланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бунда аввало, ернинг устки қисмидаги гумусли қатлам, ундан сўнг тупроқнинг барча унумдор қатлами сидириб олинади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Темир йўл ва автомобиль йўллари, газ ва нефть қувурлари, электр узатиш ва алоқа тармоқлари, суғориш каналлари, зовурлар ва бошқа инфратузилма объектларини қуриш жараёнида тупроқ қатлами бузилганда, сидириб олинган унумдор тупроқлардан фойдаланиш назарда тутилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
29. Тупроқ ишларини амалга ошириш учун тупроқнинг унумдор қатламини сидириб олиш меъёрларига амал қилиш, тупроқнинг унумдор қатламини таркиби ва хоссаларини аниқлаш ҳамда тупроқ харитасидан фойдаланиш талаблари қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Тупроқнинг унумдор қатламини таркиби ярим чўл, тоғолди, чўл-дашт ҳудудларида тупроқнинг унумдор қатламини қуйи чегарасида гумуснинг массадаги улуши 1 фоиздан, чўл ҳудудида эса 0,7 фоиздан кам бўлмаслиги лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
30. Рекультивация қилинаётган ерларга унумдор тупроқни ётқизиш қуйидаги тартибда амалга оширилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
унумдор тупроқлар қишлоқ хўжалиги мақсадлари учун мўлжалланган ерларга солинади;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
унумдор тупроқ қатламини ётқазиш учун мўлжалланган ерларнинг юзаси текисланади, бунда ерларни сифатли текисланиши, унда қор ва ёмғир сувларининг тўпланиши мумкин бўлган чўккан ерлар (ботиқликлар) бўлмаслиги таъминланади;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
тупроқнинг остки қатламига қалинлиги камида 2-3 метр бўлган нисбатан унумдор бўлган жинслар жойлаштирилади;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бузилмаган туташ ерлардаги тупроқ қалинлигига нисбатан ортиқ бўлган қалинликдаги тупроқ қатлами солинади (чўкишини ҳисобга олган ҳолда) ва текисланади;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
махсус техника ва ускуналар ҳамда агротехник усуллардан фойдаланган ҳолда юмшатилган тупроқ тузилмаси ҳосил қилинади;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
тупроқда 40 — 60 фоиз оралиқда ўзгариб турадиган ғоваклилик таъминланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
7-боб. Рекультивация қилинган ерларни топшириш ва қабул қилиш тартиби
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
31. Жисмоний ёки юридик шахслардан бузилган ерларни рекультивация қилиш ишлари якунланганлиги тўғрисидаги ёзма хабарнома келиб тушган кундан бошлаб ўн беш иш куни ичида комиссия томонидан рекультивация қилинган ерларни қабул қилиш-топшириш ишлари амалга оширилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
32. Комиссия томонидан қуйидагилар ўрганиб чиқилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
а) жисмоний ёки юридик шахсларнинг ер ва ер қаъри участкасидан фойдаланиш ҳуқуқини тасдиқловчи ҳужжатидан нусха;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
б) рекультивация қилинган ерларнинг чегаралари туширилган қишлоқ хўжалиги харитасидан нусха;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
в) ишчи лойиҳа ва унинг экспертизаси хулосаси;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
г) тегишли назорат-инспекция органлари томонидан ёки муаллифлик назорати тартибида ихтисослаштирилган лойиҳа ташкилотлари томонидан бузилган ерларни рекультивация қилиш бўйича бажарилган ишларни текшириш натижалари, шунингдек, аниқланган тартиб бузилишларини бартараф этиш юзасидан кўрилган чоралар тўғрисидаги маълумот.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
33. Комиссия рекультивация қилинган ерларни қабул қилиш жараёнида ўн иш куни ичида жойига чиққан ҳолда қуйидагиларни ўрганади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
а) бузилган ерларни рекультивация қилиш бўйича бажарилган ишларнинг ишчи лойиҳага мувофиқлигини;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
б) бузилган ерларни текислаш (планировка) ишларининг сифатини;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
в) тупроқнинг унумдор қатламини қалинлиги ва текислигини;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
г) тупроқнинг фойдаланилмаган унумдор қатламининг мавжудлиги ва уни сақланишини;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
д) рекультивация қилинган ерларда тупроқ қопламасининг бузилиши туридан келиб чиққан ҳолда экологик, агротехник, санитар-гигиеник, қурилиш ва бошқа меъёрлар, стандартлар ва қоидалар талабларига тўлиқ риоя қилинганлигини ва ушбу ерлардан кейинчалик мақсадли фойдаланилишини;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
е) ишчи лойиҳада ёки бузилган ерларни рекультивация қилиш шартларида (шартномада) белгиланган мелиоратив, эрозияга қарши ва бошқа тадбирларнинг бажарилиши ва сифатини.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
34. Ушбу Низомга 3-иловага мувофиқ расмийлаштириладиган рекультивация қилинган ерларни топшириш-қабул қилиш далолатномаси комиссия раиси томонидан тасдиқланганидан сўнг объект қабул қилинган деб ҳисобланади ва унинг бир нусхаси ерларни рекультивация қилиб топширган жисмоний ёки юридик шахсларга берилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
8-боб. Рекультивация қилинган ерларни қабул қилиш комиссиясининг ҳамда ерларни рекультивация қилиш тадбирини амалга оширган жисмоний ва юридик шахсларнинг ҳуқуқ ва мажбуриятлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
35. Комиссиянинг ҳуқуқ ва мажбуриятлари.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Комиссия қуйидаги ҳуқуқларга эга:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бузилган ерларни рекультивация қилиш тадбирининг бориши ва сидириб олинган унумдор тупроқ қатламини сақлаш жойига жойлаштирилишини таъминлаш ва назорат қилиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ушбу Низомнинг 33-бандида келтирилган жараёнларни ўрганиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бузилган ерларни рекультивация қилиш билан боғлиқ бошқа маълумотлар билан танишиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бузилган ерларни тиклаш ишларини яхшилаш бўйича тавсиялар бериш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бузилган ерларни рекультивация қилиш ишлари тўлиқ бажарилмаганда ёки ишчи лойиҳадан четга чиқилганда ва бошқа ҳолларда қабул қилишни рад этиш тўғрисида таклифлар киритиш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Комиссияга қуйидаги мажбуриятлар юкланади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ер ресурсларини муҳофаза қилиш соҳасидаги қонунчилик ҳужжатлари талабларига сўзсиз риоя қилиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
рекультивация қилинган ерларни топширувчи юридик ёки жисмоний шахслардан ёзма хабарнома келиб тушганидан сўнг ўн иш куни ичида жойига чиққан ҳолда рекультивация қилинган ерларни қабул қилиб олиш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Жисмоний ва юридик шахслар қуйидаги ҳуқуқларга эга:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бузилган ерларни рекультивация қилиш бўйича тавсиялар олиш учун комиссияга мурожаат қилиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
амалий ва назарий салоҳиятга ва тажрибага эга бўлганда ишчи лойиҳани мустақил равишда ишлаб чиқиш ва экспертизага тақдим этиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ишчи лойиҳани ишлаб чиқиш ва уни экспертизадан ўтказиш учун шартнома тузиш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Жисмоний ва юридик шахсларга қуйидаги мажбуриятлар юкланади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ўзбекистон Республикаси Ер кодексининг 40-моддасида белгиланган мажбуриятларга риоя этиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
рекультивация қилинган ерларни топширишда комиссияга ушбу Низомнинг 32-бандида назарда тутилган ҳужжатларни тақдим қилиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
комиссия ишида иштирок этиш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
9-боб. Бузилган ерларни рекультивация қилиш ишларини молиялаштириш
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
36. Ишчи лойиҳани ишлаб чиқиш ва бузилган ерларни рекультивация қилиш тадбири ернинг бузилишига сабабчи бўлган жисмоний ёки юридик шахсларнинг маблағлари ҳисобидан амалга оширилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
37. Бузилган ерларни рекультивация қилиш ва унумдорлиги паст бўлган ерларни аввал сидириб олинган унумдор тупроқ қатлами билан қоплаш тадбирлари Ўзбекистон Республикаси Табиат ресурслари вазирлиги билан келишилган ишчи лойиҳа ва лойиҳа-смета ҳужжатлари асосида белгиланади ва амалга оширилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
38. Жисмоний ёки юридик шахслар бузилган ерларни рекультивация қилиш ва унумдорлиги паст ерларни аввал сидириб олинган унумдор тупроқ қатлами билан қоплаш тадбирларини амалга ошириш учун пудрат ташкилотларини жалб қилиши мумкин.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бунда рекультивация қилинган ерлар комиссия томонидан қабул қилинади ва қабул қилиш-топшириш далолатномаси тузилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бажарилган ишлар учун якуний ҳақ тўлаш аниқланган камчилик ва нуқсонлар тўлиқ бартараф этилганидан сўнг амалга оширилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
10-боб. Бузилган ерларни ҳисобга олиш
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
39. Тупроқ қатламини бузиш билан боғлиқ ишларни амалга оширадиган ердан фойдаланувчилар ва ижарачилар уларнинг ҳисобини юритади ва йил якунида бузилган ерларни рекультивация қилиш тўғрисида «6-еkо» шаклдаги давлат статистика ҳисоботини расмийлаштиради ва уни маҳаллий статистика органларига тақдим қилади.
Олдинги таҳрирга қаранг.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Жадваллар ва бюллетенлар кўринишидаги жамланма статистика маълумотлари (қоғоз ёки электрон кўринишда) Ўзбекистон Республикаси Миллий статистика қўмитаси томонидан белгиланган тартибда фойдаланувчиларга етказилади.
(39-банднинг иккинчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2025 йил 6 октябрдаги 627-сонли қарори таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 07.10.2025 й., 09/25/627/0901-сон)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
40. Жисмоний шахслар комиссияга тупроқнинг унумдор қатламини бузиш билан боғлиқ ишлар тўғрисида маълумотни тақдим қилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
41. Қишлоқ хўжалигига мўлжалланган бузилган ерларни ҳисобга олиш маълумотларига аниқлик киритиш мақсадида Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлиги томонидан мониторинг юритилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
11-боб. Якунловчи қоидалар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
42. Бузилган ерларни ўз вақтида ва сифатли рекультивация қилиш ва унинг унумдорлигини тиклаш, тупроқнинг унумдор қатламини сидириб олиш, сақлаш ва ундан фойдаланиш бўйича назорат Ўзбекистон Республикаси Табиат ресурслари вазирлиги, Қишлоқ хўжалиги вазирлиги ҳамда Тоғ-кон саноати ва геология вазирлиги ҳузуридаги Тоғ-кон, геология ва саноат хавфсизлигини назорат қилиш инспекцияси томонидан амалга оширилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
43. Тупроқ қатламини бузиш билан боғлиқ ишларни амалга оширганлик ва бузилган ерларни рекультивация қилиш тадбирларини бажармаслик оқибатида етказилган зарар жисмоний ва юридик шахслар томонидан ихтиёрий равишда тўланади ёки жабрланган томоннинг ёхуд Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлиги ва Табиат ресурслари вазирлигининг даъволари бўйича суд тартибида ундирилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
44. Ушбу Низом талабларининг бузилишида айбдор бўлган шахслар қонунчилик ҳужжатларида белгиланган тартибда жавоб берадилар.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бузилган ерларни рекультивация қилиш, тупроқнинг унумдор қатламини сидириб олиш, сақлаш ва ундан оқилона фойдаланиш тартиби тўғрисидаги низомга
1-ИЛОВА
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бузилган ерларни ўрганиб чиқиш натижалари бўйича
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ДАЛОЛАТНОМА
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

___________________________________________20 ____ йил «_____» ________________

___________________________________________________________ таркибидаги
комиссия ___________________ вилояти _________________тумани _________________
ҳудудидаги бузилган ва уларга туташ ерларни кўздан кечирди.

Кўздан кечириш натижасида қуйидагилар аниқланди:

1. Майдони ___________ гектар бўлган ер майдони ________________________да
жойлашган ва қишлоқ хўжалигида фойдаланилмайди.

2. Бузилган ерларга туташ бўлган ерлардан __________________________________
______________________________мақсадида фойдаланилади ва қуйидаги агротехник
кўрсаткичларга эга ____________________________________________________________

_____________________________________________________________________________

3. Бузилган ерларнинг тоифаси ____________________________ ва унинг тавсифи
_____________________________________________________________________________

4. Мавжуд суғориш, коллектор-дренаж тармоқлари ва гидротехник иншоотларнинг
техник ҳолати ________________________________________________________________

5. Бузилган ерларни рекультивация қилиш учун ______________________________

__________________________________________________ ер участкаларининг потенциал
унумдор жинсларидан ва тупроғининг унумдор қатламидан фойдаланиш мумкин.

6. Ердан фойдаланувчининг тушунтиришлари _______________________________

____________________________________________________________________________

Ўрганиш натижаларига кўра комиссия қарор қилади:

1. Бузилган ерлардан фойдаланишни _______________________________________

_____________________________________ қишлоқ хўжалиги экинлари учун лойиҳалаш.

2. Бузилган ерларни рекультивация қилишни техник босқичининг қуйидаги умумий
йўналишини назарда тутиш ____________________________________________________

3. Бузилган ерларни рекультивация қилиш учун ______________________________

___________________________________________ ер участкаларининг потенциал унумдор
жинслари ва тупроғининг унумдор қатламидан фойдаланиш.

4. Сув хўжалиги қурилиши бўйича қуйидаги умумий чора-тадбирларни назарда
тутиш _______________________________________________________________________

5. Биологик рекультивациянинг қуйидаги муддатини белгилаш _________________

6. Биологик рекультивация даврида тупроқ унумдорлигини тиклаш учун ишчи
лойиҳада дуккакли ва бошоқли дон экинларининг қуйидаги турларини назарда тутиш ___

_____________________________________________________________________________

7. Ерга солинадиган органик ва минерал ўғитлар дозасини қуйидаги
ҳосилдорликни ҳисобга олган ҳолда белгилаш _____________________________________

Комиссия аъзолари:

___________________________________________________________________________

____________________________ (Ф.И.О.) __________ (лавозими) _________ (имзоси)

___________________________________________________________________________

____________________________ (Ф.И.О.) __________ (лавозими) _________ (имзоси)

___________________________________________________________________________

____________________________ (Ф.И.О.) __________ (лавозими) _________ (имзоси)

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бузилган ерларни рекультивация қилиш, тупроқнинг унумдор қатламини сидириб олиш, сақлаш ва ундан оқилона фойдаланиш тартиби тўғрисидаги низомга
2-ИЛОВА
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

«Тасдиқлайман»

________________________

________________________

20__ йил «___» _________

__________________________________________________________________________нинг

(хўжалик номи)

бузилган ерларни рекультивация қилиш бўйича ишчи лойиҳани ишлаб чиқиш учун

ТОПШИРИҚ

1. Асосий тавсифлар _____________________________________________________

______________________________________________________________________________

2. Буюртмачи ____________________________________________________________

3. Ижрочи-лойиҳачи ______________________________________________________

4. Рекультивация қилиниши лозим бўлган ер майдони _____________ гектар

5. Объект жойлашган ҳудуддаги ерлардан фойдаланиш ________________________

_____________________________________________________________________________

6. Далолатномага илова қилинган ердан фойдаланиш режасидан кўчирмага
мувофиқ
ер майдони __________ гектар

7. Қўшимча маълумотлар _________________________________________________

8. Рекультивация қилинган ерлардан фойдаланиш истиқболлари ________________

_____________________________________________________________________________

9. Техник рекультивация қилиш технологияси _______________________________

_____________________________________________________________________________

10. Сув хўжалиги қурилишини амалга ошириш бўйича чора-тадбирлар __________

_____________________________________________________________________________

11. Биологик рекультивация қилиш технологияси ____________________________

_____________________________________________________________________________

12. Тадқиқот ишларини олиб бориш зарурати ________________________________

_____________________________________________________________________________

13. Бузилган ерларни рекультивация қилишнинг техник босқичи ишларини ______
_____________________________________ амалга оширади, рекультивациянинг биологик

босқичини ___________________________________амалга оширади.

14. Лойиҳа-қидирув ишларини амалга ошириш манбаи ________________________

_____________________________________________________________________________

15. Ишчи лойиҳа _____ нусхада ишлаб чиқилсин, шу жумладан ________ нусхаси буюртмачига лойиҳа-қидирув ишларини амалга ошириш жадвалида белгиланган муддатларда топширилсин.

Топшириқ ___________________________________________томонидан тузилди.

Иловалар:

1. Ер участкасининг қишлоқ хўжалиги харитасидан кўчирма;

2. Қурилиш ташкилотининг белгиланган шаклдаги маълумотномаси;

3. Қурилиш ташкилотида асосий қурилиш машиналари ва механизмларининг мавжудлиги тўғрисидаги маълумотлар.

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бузилган ерларни рекультивация қилиш, тупроқнинг унумдор қатламини сидириб олиш, сақлаш ва ундан оқилона фойдаланиш тартиби тўғрисидаги низомга
3-ИЛОВА
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

«Тасдиқлайман»

______________________________

туман (шаҳар) ҳокими,

Бузилган ерларни рекультивация

қилиш масалаларини кўриб чиқиш

комиссияси раиси

Рекультивация қилинган ерларни топшириш-қабул қилиш

ДАЛОЛАТНОМАСИ

20__ йил «___» _________

___________________________

(тузилган жойи)

Ушбу далолатнома Бузилган ерларни рекультивация қилиш масалаларини кўриб чиқиш комиссияси раиси (ўринбосари)нинг 20__ йил «___» ____________ даги _____-сон фармойишига мувофиқ тайинланган комиссия (ерларни топширувчи жисмоний ёки юридик шахснинг вакили (фуқаро) ва қабул қилувчи, бузилган ерларни рекультивациясини амалга оширган пудрат ташкилотлари, лойиҳа ташкилоти мутахассислари, экспертлар ва бошқалар): ______________________________________ иштирокида тузилди.

1. Тақдим этилган ҳужжат ва материаллар: ________________________________

______________________________________________________________ кўриб чиқилди.

2. Белгиланган ____________________________________________ ишлар амалга

(тупроқ қатламини бузиш билан боғлиқ иш турлари)

оширилганлиги жойига чиққан ҳолда кўздан кечирилди ва зарур бўлган назорат ўлчовлари
амалга оширилди: ___________________________________________________________

(рекультивация қилинган ер участкаси майдони)

3. 20__ йил ________дан 20__ йил _________гача бўлган давр мобайнида қуйидаги ишлар амалга оширилганлиги аниқланди: _______________________________

____________________________________________________________________________

Барча ишлар тасдиқланган ишчи лойиҳага мувофиқ амалга оширилиб, _____ гектар ер майдони рекультивация қилинган.

4. Комиссия қарор қилади:

а) ______ гектар рекультивация қилинган ерларни келгусида ___________________ мақсадларида фойдаланиш учун (қисман ёки тўлиқ) қабул қилинсин;

б) тупроқ унумдорлигини тиклаш муддати кечиктирилсин ёки ишчи лойиҳада назарда тутилган ерлардан мақсадли фойдаланишни ўзгартириш ҳақида таклиф киритилсин (сабаби кўрсатилган ҳолда).

Рекультивация қилинган ерларни топшириш-қабул қилиш далолатномаси уч нусхада тузилади ва комиссия раиси томонидан тасдиқланганидан сўнг бир нусхаси комиссияда сақлаш учун қолдирилади, иккинчи нусхаси рекультивация қилинган ерни топширган жисмоний ёки юридик шахсга, учинчи нусхаси рекультивация қилинган ерни қабул қилаётган юридик ёки жисмоний шахсга топширилади.

Комиссия аъзолари:

___________

_________________

__________

(Ф.И.О.)

(лавозими)

(имзоси)

___________

_________________

__________

(Ф.И.О.)

(лавозими)

(имзоси)

___________

_________________

__________

(Ф.И.О.)

(лавозими)

(имзоси)

(Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 01.05.2023 й., 09/23/169/0236-сон; 07.10.2025 й., 09/25/627/0901-сон)