Suggestion to the document
Listen to audio
Get a link from a document elementЎзбекистон Республикаси қурилиш вазирининг
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбуйруғи
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementШНҚ 2.01.19-22 «Портлаб-ёниш ва ёнғин хавфи бўлган хоналар, бинолар ва ташқи қурилмалар тоифаларини аниқлаш» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларини тасдиқлаш тўғрисида
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element[Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги томонидан 2022 йил 10 декабрда ҳисобга олинди, ҳисоб рақами 122]
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЎзбекистон Республикасининг Шаҳарсозлик кодексига мувофиқ буюраман:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element1. ШНҚ 2.01.19-22 «Портлаб-ёниш ва ёнғин хавфи бўлган хоналар, бинолар ва ташқи қурилмалартоифаларини аниқлаш» шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари иловага мувофиқ тасдиқлансин.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2. Ўзбекистон Республикаси давлат архитектура ва қурилиш қўмитаси раисининг 2010 йил 13 майдаги 32-сон буйруғи билан тасдиқланган ШНҚ 2.01.19-09 «Хоналар, бинолар ва ташқи қурилмаларнинг портлаш-ёнғин ва ёнғин хавфлилиги бўйича тоифасини аниқлаш» шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари ўз кучини йўқотган деб топилсин.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element3. Мазкур буйруқ Ўзбекистон Республикаси Энергетика вазирлиги, Фавқулодда вазиятлар вазирлиги ва Саноат хавфсизлиги давлат қўмитаси билан келишилган.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element4. Мазкур буйруқ расмий эълон қилинган кундан эътиборан кучга киради.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementВазир Б. ЗАКИРОВ
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementТошкент ш.,
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2022 йил 4 ноябрь,
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element194-сон
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementКелишилди:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementСаноат хавфсизлиги давлат қўмитаси раиси Б. ГУЛЯМОВ
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2022 йил 23 сентябрь
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementФавқулодда вазиятлар вазири А. КУЛДАШЕВ
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2022 йил 26 сентябрь
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЭнергетика вазири Ж. МИРЗАМАҲМУДОВ
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2022 йил 2 ноябрь
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЎзбекистон Республикаси қурилиш вазирининг 2022 йил 4 ноябрдаги 194-сон буйруғига
ИЛОВА
ИЛОВА
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementШНҚ 2.01.19-22 «Портлаб-ёниш ва ёнғин хавфи бўлган хоналар, бино ва иншоотлар ҳамда ташқи қурилмалар тоифаларини аниқлаш» шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementМазкур шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари (бундан буён матнда ШНҚ деб юритилади) ишлаб чиқариш ва омборхона учун мўлжалланган хоналар, бино ва иншоотларнинг (бундан буён матнда хоналар, бино ва иншоотлар деб юритилади) уларда сақланаётган (қўлланилаётган) модда ва материалларнинг миқдори ва портлаб-ёниш хавфи хусусиятлари ҳамда ушбу хона, бино ва иншоотларда мавжуд бўлган технологик жараённинг хусусиятларини инобатга олган ҳолда портлаб-ёниш ва ёнғин хавфи бўйича тоифаларини, шунингдек ишлаб чиқариш ва омборхона учун мўлжалланган ташқи қурилмаларнинг (бундан буён матнда ташқи қурилмалар деб юритилади) ёнғин хавфи бўйича тоифаларини аниқлаш услубини белгилайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element1-боб. Атамалар ва таърифлар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element1. Ушбу ШНҚда қуйидаги атама ва таърифлардан фойдаланилган:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementавария — хавфли ишлаб чиқариш объектида иншоотларни ва (ёки) техник қурилмаларни вайрон бўлиши, назоратсиз портлаш ва (ёки) хавфли моддаларни чиқариш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementавария сценарийси — одамларга, хоналар, бино ва иншоотларга ҳамда технологик ускуналарга хавфли ёнғин омиллари таъсир қилувчи муайян зонага эга бўлган ҳодисалар кетма-кетлигининг модели;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementаппаратлар — кимёвий, физик ёки физик-кимёвий жараёнларни амалга ошириш, шунингдек улардаги турли моддаларни сақлаш ёки кўчириш учун мўлжалланган техник қурилмалар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбуғ-ҳаво аралашмасининг ёниши — ҳажмдаги босимнинг ошиши билан чекланган ҳажмда ҳосил бўлган ёнувчи буғ ҳаво аралашмасининг ёниш жараёни;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementёнғинга қарши бўлма — биноларнинг ёнғинга қарши деворлар оралиғидаги қисми;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementёнғин хавфсизлиги — жисмоний ва юридик шахслар мол-мулкининг, шунингдек атроф табиий муҳитнинг ёнғинлардан ҳимояланганлиги ҳолати;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementёнғин юкламаси — ёнғин содир бўлганда, хонада жойлашган ёнувчан ва қийин ёнувчан модда ва материалларнинг хона майдонига нисбатан чиқиши мумкин бўлган иссиқлик миқдори;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementижтимоий хавф — ёнғин ва портлашнинг зарарли таъсирига учраган маълум миқдордаги одамларнинг (ижтимоий хавф камида ўн кишининг жароҳатланиши билан баҳоланади) жароҳатланишидан иборат воқеалар содир бўлиш эҳтимоли (частотаси);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementиндивидуал хавф-хатар — фазонинг муайян нуқтасида авария пайтида содир бўлган ёнғин ва портлаш омиллари юзага келиши эҳтимоли (частотаси);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element«оловли шар» — босим остидаги ёнувчи газ ёки суюқликли резервуарнинг шикастланишида (резервуар ичидаги маҳсулотнинг алангаланиши билан) юзага келадиган кенг қамровли диффузияли ёниш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementпортлаш хавфи бўлган аралашма — ҳаво ёки оксидловчининг ёнувчи газлари, алангаланувчи суюқликларнинг буғлари, ёнувчан чанг ёки толалар билан аралашмаси, маълум бир концентрацияда портлаш манбаи пайдо бўлганда портлашга қодир бўлган портловчи аралашма;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementташқи қурилма — бино ва иншоотлардан ташқарида жойлашган, юк кўтарувчи ва хизмат кўрсатувчи конструкциялар жойлаштирилган аппаратлар ва технологик ускуналар мажмуаси;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementтехнологик жараён — модда ва маҳсулотларнинг хусусиятини ва (ёки) ҳолатини ўзгартиришга қаратилган ҳаракатлар билан боғлиқ бўлган ишлаб чиқариш жараёнининг бир қисми;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementўчириш вақти (ишлаб кетиш вақти) — қувур ўтказгичдан ёнувчи модданинг хонага келган оқими бошланишидан (перфорация, узилиш, номинал босимнинг ўзгариши ва б.) газ ёки суюқлик оқимининг тўлиқ тўхташигача бўлган вақт даври;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementхавфни баҳолаш — кўриб чиқилаётган корхона учун индивидуал ва ижтимоий хавф қийматларини ҳисоблаш ва унинг норматив қийматлари билан таққослаш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2-боб. Умумий қоидалар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2. Хоналар, бино ва иншоотларни портлаб-ёниш ва ёнғин хавфи бўйича таснифлаш ёнғин содир бўлишининг олдини олишга ва ёнғин содир бўлганда жисмоний ва юридик шахсларнинг мол-мулкини ёнғиндан ҳимоя қилишни таъминлашга қаратилган ёнғин хавфсизлиги талабларини белгилаш учун ишлатилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЁнғин хавфи бўйича ташқи қурилмаларни таснифлаш ёнғин содир бўлишининг олдини олишга ва ташқи қурилмаларда ёнғин содир бўлганда жисмоний ва юридик шахсларнинг мол-мулкини ёнғиндан ҳимоя қилишни таъминлашга қаратилган ёнғин хавфсизлиги талабларини белгилаш учун ишлатилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element3. Ушбу ШНҚ талаблари портловчи моддаларни ишлаб чиқариш ва сақлаш учун мўлжалланган хоналарга, бино ва иншоотларга, шунингдек портловчи модаларни ишга тушириш воситаларига ҳамда уларнинг тоифаларини аниқлашга нисбатан татбиқ этилмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element4. Хоналар, бино ва иншоотларнинг портлаб-ёниш ва ёнғин хавфи бўйича тоифалари мазкур ШНҚга мувофиқ лойиҳалаштириш босқичида аниқланади, шунингдек мазкур тоифалар лойиҳа-смета ва эксплуатацион ҳужжатларда назарда тутилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementХоналар, бино ва иншоотларнинг ёнғин (портлаш) хавфи бўйича тоифаси бинони (ёнғинга қарши бўлмани), иншоотни, хонани ҳамда ташқи қурилмани ёнғин (портлаш) хавфини таснифлаш орқали аниқланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element5. Ташқи қурилмаларга қўйиладиган талаблар қурилиш, кенгайтириш, қайта таъмирлаш ва техник янгилаш лойиҳаларида, технологик жараёнларни ўзгартиришда ва ташқи қурилмаларни эксплуатация қилишда инобатга олиниши зарур.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementУшбу ШНҚ орқали портлаш хавфини баҳолаш йўналишида хоналар, бино ва иншоотларнинг портлаб-ёниш хавфи тоифалари ажратилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element6. Ушбу ШНҚ талаблари хоналар, бино ва иншоотлар ҳамда ташқи қурилмаларни лойиҳалаштириш учун махсус техник шартларни ишлаб чиқишда қўлланилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element7. Портлаб-ёниш ва ёнғин хавфи бўйича хоналар «А», «Б», «В1 — В4», «Г» ва «Д» тоифаларига, бинолар ва иншоотлар эса «А», «Б», «В», «Г» ва «Д» тоифаларига бўлинади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementТашқи қурилмалар ёнғин хавфи бўйича «АТ», «БТ», «ВТ», «ГТ» ва «ДТ» тоифаларига бўлинади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element8. Хоналар, бино ва иншоотларни портлаб-ёниш ва ёнғин хавфи бўйича тоифалари хона ва аппаратларда бўлган модда ва материалларнинг тури, уларнинг миқдори ва ёнғин хавфи хусусиятлари, шунингдек технологик жараённинг ўзига хос хусусиятидан келиб чиқиб ёнғин ёки портлашдаги энг ноқулай даври учун аниқланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element9. Ташқи қурилмаларнинг ёнғин хавфи бўйича тоифалари ташқи қурилмаларда бўлган ёнувчи модда ва материалларнинг тури, уларнинг миқдори ва ёнғин хавфи хусусиятлари, шунингдек технологик жараённинг ўзига хос хусусиятидан келиб чиқиб аниқланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element10. Модда ва материалларнинг ёнғин хавфи хусусиятларини аниқлаш тажриба натижалари ёки уларнинг ҳолатларидаги омилларини (босим, ҳарорат ва ҳ.з.) инобатга олувчи стандарт услублар асосидаги ҳисоби орқали амалга оширилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЁнғин хавфи кўрсаткичларини энг хавфли компоненти бўйича модда ва материаллар аралашмаси учун қўллаш мумкин.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element3-боб. Хоналарнинг портлаб-ёниш ва ёнғин хавфи бўйича тоифалари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element11. Хоналарнинг портлаб-ёниш ва ёнғин хавфи бўйича тоифалари қуйидаги 1-жадвал асосида қабул қилинади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementБунда, хоналарнинг портлаб-ёниш ва ёнғин хавфи бўйича тоифаларини аниқлаш 1-жадвалда кўрсатилганидек энг хавфли тоифадан (А) энг кам хавфли (Д) тоифаларга тегишлилиги кетма-кетлигида амалга оширилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element1-жадвал
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementХоналарнинг портлаб-ёниш ва ёнғин хавфи бўйича тоифалари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element|
Хона тоифаси |
Хонадаги модда ва материалларнинг тавсифи |
|
А (портлаб-ёниш юқори хавфи) |
Ёнувчи газлар (ЁГ) ва чақнаш ҳарорати 28°С гача бўлган енгил алангаланувчи суюқликлар (ЕАС) шундай миқдорда бўладики, хонадаги ҳаво билан портлаш хавфи бўлган аралашма ҳосил қилиб, шу ҳосил бўлган аралашма алангаланганда содир бўладиган портлашнинг ҳисобий ортиқча босими 5 kPа дан ошади. Сув ва ҳаводаги кислород билан ёки ўзаро таъсир қилиб ёниши ва портлаши натижасида ортиқча босим 5 kPа дан юқори бўладиган материал ва моддалар ишлатиладиган хоналар. |
|
Б (портлаб-ёниш хавфи) |
Ёнувчан чанг, толалар ва чақнаш ҳарорати 28°С дан юқори бўлган енгил алангаланувчи ва ёнувчи суюқликлар (ЁС) шундай миқдорда бўладики, хонадаги ҳаво билан портлаш хавфи бўлган аралашма ҳосил қилиб, шу ҳосил бўлган аралашма алангаланганда содир бўладиган портлашнинг ҳисобий ортиқча босими 5 kPа дан ошади. |
|
В1 — В4 (ёнғин хавфи) |
Ёнувчи ва қийин ёнувчи суюқликлар, қаттиқ ёнувчи ва қийин ёнувчи модда ва материаллар (шу жумладан чанг ва толалар), сув, ҳаводаги кислород билан ёки ўзаро таъсир қилиши натижасида фақат ёниши мумкин бўлган модда ва материаллар ишлатиладиган хоналар (шу модда ва материаллар мавжуд бўлган ёки ишлатиладиган хоналар А ва Б тоифасига кирмаслиги шарти билан). |
|
Г (ўртача ёнувчан) |
Ёнмайдиган модда ва материаллар иссиқ, қизиган ёки эриган ҳолатда бўлиши ва уларга ишлов бериш жараёнида нур иссиқлиги, учқун ва аланга ажралиб чиқиши кузатиладиган, шунингдек ёнувчи газ, суюқлик ва қаттиқ моддалар фақат ёқилғи сифатида ишлатиладиган хоналар. |
|
Д (кам ёнувчан) |
Ёнмайдиган модда ва материаллар совуқ ҳолатда бўладиган хоналар. |
|
Изоҳ: хоналарнинг «А» ва «Б» тоифаларини аниқлаш усуллари мазкур ШНҚ нинг 1-иловасига мувофиқ белгиланади. Хоналарнинг «В1», «В2», «В3» ёки «В4» тоифаларга ажратилиши ушбу хонадаги ёнғин юкламаси миқдори ва уларнинг жойлашуви ҳамда ҳажмий-режавий, шунингдек ёнғин юкламасини ташкил этувчи моддалар ва материалларнинг ёнғинга хавфли хусусиятларидан келиб чиқиб амалга оширилади. Хоналарнинг «В1 — В4» тоифаларга ажратилиши мазкур ШНҚ нинг 2-иловасига мувофиқ амалга оширилади. | |
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element4-боб. Бино ва/ёки иншоотларнинг портлаб-ёниш ва ёнғин хавфи бўйича тоифалари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element12. Бино ва/ёки иншоотларнинг портлаб-ёниш ва ёнғин хавфи бўйича тоифаларини аниқлашда қуйидагиларни ҳисобга олиш зарур:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementтегишли тоифалардаги хоналар майдонининг фоизини;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementтегишли тоифалардаги хоналарнинг максимал майдонини;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementхоналар автоматик ёнғин ўчириш қурилмалари билан жиҳозланганлигини.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element13. Агар «А» тоифага кирувчи хоналар майдони бино ва/ёки иншоотлардаги барча хоналар майдони йиғиндисининг 5% идан ёки 200 m2 дан ортиқ бўлса, бино «А» тоифага киритилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementАгар «А» тоифага кирувчи хоналарнинг майдони барча хоналар майдони йиғиндисининг 25% дан ортиқ бўлмаса (лекин 1000 m2 дан ортиқ эмас) ва бу хоналар автоматик ёнғин ўчириш қурилмаси билан жиҳозланган бўлса, бино ва/ёки иншоотларни «А» тоифага киритилмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element14. Агар бир вақтнинг ўзида қуйидаги иккита шарт бажарилган бўлса, бино ва/ёки иншоотлар «Б» тоифага киритилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбино ва/ёки иншоотлар «А» тоифага киритилмаган бўлса;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementагар «А» ва «Б» тоифали хоналар майдони, барча хоналар майдони йиғиндисининг 5% дан ортиқ ёки 200 m2 дан ортиқ бўлса.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementАгар «А» ва «Б» тоифага кирувчи хоналар майдони бино ва/ёки иншоотлардаги барча хоналар майдони йиғиндисининг 25% идан ортиқ бўлмаса (лекин 1000 m2 дан ортиқ эмас) ва бу хоналар автоматик ёнғинни ўчириш қурилмаси билан жиҳозланган бўлса, бино ва/ёки иншоотларни «Б» тоифага киритилмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element15. Агар бир вақтнинг ўзида қуйидаги иккита талаб бажарилган бўлса, бино ва/ёки иншоотлар «В» тоифага киритилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбино ва/ёки иншоотларлар «А» ва «Б» тоифаларига киритилмаган бўлса;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementагар «А», «Б» ҳамда «В1», «В2» ва «В3» тоифага кирувчи хоналар майдони, барча хоналар майдони йиғиндисининг 5% идан ортиқ бўлса (агар бинода «А» ва «Б» тоифали хоналар жойлашмаган бўлса, 10% идан ортиқ бўлса).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementАгар «А», «Б» ва «В1», «В2», «В3» тоифага кирувчи хоналар майдони йиғиндиси, бино ва/ёки иншоотлардаги барча хоналар майдони йиғиндисининг 25% идан ортиқ бўлмаса (лекин 3500 m2 дан ортиқ эмас) ва бу хоналар автоматик ёнғин ўчириш қурилмаси билан жиҳозланган бўлса, бино ва/ёки иншоотларни «В» тоифага киритилмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element16. Агар бир вақтнинг ўзида қуйидаги иккита талаб бажарилган бўлса, бино ва/ёки иншоотлар «Г» тоифасига киритилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбино ва/ёки иншоотлар «А», «Б» ва «В» тоифаларига киритилмаган бўлса;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementагар «А», «Б», «В1», «В2», «В3» ва «Г» тоифага кирувчи хоналар майдони, бино ва/ёки иншоотлардаги барча хоналар майдони йиғиндисининг 5% идан ортиқ бўлмаса.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementАгар «А», «Б», «В1», «В2», «В3» ва «Г» тоифага кирувчи хоналар майдони йиғиндиси, бино ва/ёки иншоотлардаги барча хоналар майдони йиғиндисининг 25% идан ортиқ бўлмаса (лекин 5000 m2 дан ортиқ эмас) ҳамда «А», «Б» ва «В1», «В2», «В3» хоналар автоматик ёнғин ўчириш қурилмаси билан жиҳозланган бўлса, бино ва/ёки иншоотлар «Г» тоифага киритилмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element17. Агар «А», «Б», «В» ва «Г» тоифаларига киритилган хоналар жойлашмаган бўлса, бино ва/ёки иншоотлар «Д» тоифасига киритилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element5-боб. Ташқи қурилмаларнинг ёнғин хавфи бўйича тоифалари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element18. Ташқи қурилмаларнинг ёнғин хавфи бўйича тоифалари қуйидаги 2-жадвалга асосан қабул қилинади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2-жадвал
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementТашқи қурилмаларнинг ёнғин хавфи бўйича тоифалари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element| Ташқи қурилманинг тоифаси | Ташқи қурилмани маълум бир ёнғин хавфи тоифасига киритиш мезонлари |
| АТ (портлаш ва ёнғиндан хавфлилиги юқори) | Агар ташқи қурилма ичида ёнувчи газлар; чақнаш ҳарорати 28°С гача бўлган енгил алангаланувчи суюқликлар; сув, ҳаводаги кислород ва/ёки ўзаро таъсир қилиб ёниш хусусиятига эга модда ва/ёки материаллар бўлса (сақланса, қайта ишлов берилса, транспортировка қилинса), шунингдек юқорида қайд этилган моддаларнинг босим тўлқинларини ҳосил қилиб ёниш эҳтимоли бўлгандаги ёнғин хавф-хатар катталиги ташқи қурилмадан 30 m масофада йилига бир миллиондан ортиқ бўлиши шарти бажарилса, ташқи қурилма «АТ» тоифасига тегишли бўлади. |
| БТ (портлаш ва ёнғиндан хавфли) | Агар ташқи қурилма ичида ёнувчи чанг ва/ёки толалар; чақнаш ҳарорати 28°С дан юқори бўлган енгил алангаланувчи суюқликлар ёнувчи суюқликлар бўлса (сақланса, қайта ишлов берилса, транспортировка қилинса), шунингдек, чанг ва/ёки буғ-ҳаво аралашмасининг босим тўлқинларини ҳосил қилиб ёниш эҳтимоли бўлгандаги ёнғин хавф-хатар катталиги ташқи қурилмадан 30 m масофада йилига бир миллиондан ортиқ бўлиши шарти бажарилса, ташқи қурилма «БТ» тоифасига тегишли бўлади. |
| ВТ (ёнғиндан хавфли) | Агар ташқи қурилма ичида ёнувчи ва/ёки қийин ёнувчи суюқликлар, қаттиқ ёнувчи ва/ёки қийин ёнувчи модда ва/ёки материаллар (шу жумладан чанг ва/ёки толалар), сув ва ҳаводаги кислород ва/ёки ўзаро таъсир қилиб ёниш хусусиятига эга модда ва/ёки материаллар бўлса (сақланса, қайта ишлов берилса, транспортировка қилинса), шунингдек қурилма «АТ» ёки «БТ» тоифаларига кирмаса, шу билан бирга юқорида қайд этилган моддаларнинг ёниш эҳтимоли бўлгандаги ёнғин хавф-хатар катталиги ташқи қурилмадан 30 m масофада йилига бир миллиондан ортиқ бўлиши шарти бажарилса, қурилма «ВТ» тоифасига тегишли бўлади. |
| ГТ (ўртача ёнғиндан хавфли) | Агар ташқи қурилма ичида ёнмайдиган модда ва/ёки материаллар иссиқ, қизиган ёки эриган ҳолда бўлса (сақланадиган, қайта ишлов бериладиган, транспортировка қилинадиган), уларга ишлов бериш жараёни нур иссиқлиги, учқун ва/ёки аланга ажралиб чиқиши билан кузатиладиган ҳамда ёнувчи газлар, суюқликлар ва/ёки қаттиқ моддалар ёндириладиган ёки ёқилғи сифатида ишлатиладиган қурилмалар «ГТ» тоифасига тегишли бўлади. |
| ДТ (кам ёнғиндан хавфли) | Агар ташқи қурилма ичида асосан совуқ ҳолдаги ёнмайдиган модда ва/ёки материаллар бўлса (сақланса, қайта ишлов берилса, транспортировка қилинса) ва юқорида келтирилган мезонлар бўйича «АТ», «БТ», «ВТ» «ГТ» тоифаларига тааллуқли бўлмаса, ташқи қурилма «ДТ» тоифасига тегишли бўлади. |
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element19. Ташқи қурилмаларнинг тоифасини аниқлашда, уларнинг юқоридаги 2-жадвалда келтирилган тоифаларга тегишлилиги энг хавфли (АТ) дан энг кам хавфли (ДТ) гача қараб амалга оширилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element20. Агар маълумотлар йўқ бўлганлиги сабабли индивидуал хавф катталигини баҳолаш имконияти бўлмаса, унинг ўрнига қуйидаги мезонларни қўллаш мумкин:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element«АТ» ва «БТ» тоифалар учун:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementқуйи аланга тарқалиш концентрацион чегарасидан юқори бўлган газ-буғ-ҳаво аралашмаларини чегараловчи зонанинг горизонтал ўлчами 30 m дан ортиқ бўлса ва/ёки газ, буғ ёки чанг ҳаволи аралашмаларнинг ёнишидаги ҳисобий ортиқча босим ташқи қурилмадан 30 m масофада 5 kPa дан ортиқни ташкил этса;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element«ВТ» тоифаси учун:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element«ВТ» тоифасида кўрсатилган модда ва/ёки материаллар ташқи қурилмадан 30 m масофада ёнғин ўчоғидан иссиқлик тарқалиш жадаллиги 4 kW•m-2 дан ошиқни ташкил қилса.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementТашқи қурилмаларни ўрнатиш учун ёнғин хавфи мезонларини ҳисоблаш усуллари мазкур ШНҚ нинг 3-иловасида келтирилган.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЁқилғи концентрацияси аланга тарқалишининг қуйи концентрацион чегарасидан (АТҚКЧ) юқори бўлган газ-буғ ҳаво аралашмаларини чекловчи зоналарнинг горизонтал ўлчамлари ҳамда ёнғин ўчоғидан иссиқлик нурланишининг жадаллиги мазкур ШНҚ нинг 3-иловасига мувофиқ белгиланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element6-боб. Ёнғин хавфини баҳолаш
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element21. Ташқи қурилмадан 30 m масофа узоқлигида ҳудуднинг муайян (а) нуқтасида ёнғин хавфининг Р(а) (йил-1) кўрсаткичи қуйидаги формула ёрдамида аниқланади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementБунда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementJ — ташқи қурилмаларда содир бўлиши мумкин бўлган авариялар сценарийларининг сони;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementQdj(a) — авария ривожланишининг муайян ташаббускор ҳодисага жавоб берадиган j-сценарийни амалга ошириш натижасида ҳудуднинг муайян нуқтасида инсонга зарар этишининг шартли ҳолати;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementQj- — авария ривожланишининг j-сценарийни бир йил давомида амалга ошириш жадаллиги (йил-1).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element22. Ёнғин хавфли вазиятлар ва аварияларни ривожлантириш сценарийлари ҳодисаларнинг логик дарахтини барпо этиш асосида кўриб чиқилади. Бахтсиз ҳодисалар ривожланишининг мумкин бўлган сценарийлари сони ташқи қурилмаларда юзага келиши мумкин бўлган фавқулодда вазиятлар ва бахтсиз ҳодисаларни таҳлил қилиш натижалари билан белгиланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element23. Инсон жароҳатланишининг шартли эҳтимоли Qdj(a) пробит функцияларининг қийматлари ва мазкур ШНҚ нинг 4-иловасига мувофиқ нисбатлар асосида аниқланади. j-авария сценарийсини амалга ошириш натижасида бир нечта хавфли омиллар билан биргаликда мустақил таъсир қилишдан Qdj(a) инсон жароҳатланишининг шартли эҳтимоли нисбати қуйидаги формула билан белгиланади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementБунда
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementh — кўриб чиқилаётган хавфли ёнғин факторларнинг сони;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementQk-k — хавфли ёнғин омилини амалга ошириш эҳтимоли;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementQdjk(a)-k — хавфли ёнғин омили билан зарар кўришнинг шартли эҳтимоли.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element24. Аварияларни ривожлантириш сценарийларини амалга ошириш даврийлиги статистик маълумотларга мувофиқ белгиланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element25. Ёнувчан газлар ва қиздирилмаган енгил алангаланувчи суюқликлар буғларининг ёнишдаги иштироки билан Z-коэффициентининг қиймати мазкур ШНҚ нинг 5-иловасига мувофиқ аниқланади.