Suggestion to the document
Listen to audio
Get a link from a document elementЎзбекистон Республикаси Молия вазирининг
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбуйруғи
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЎзбекистон Республикаси бюджет ҳисобининг стандарти (10-сонли БҲС) «Алмашув операцияларидан олинадиган даромадлар»ни тасдиқлаш тўғрисида
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element[Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги томонидан 2019 йил 25 мартда рўйхатдан ўтказилди, рўйхат рақами 3145]
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
LexUZ шарҳиМазкур буйруқ Ўзбекистон Республикаси иқтисодиёт ва молия вазирининг 2026 йил 13 майдаги 363-сонли «Ўзбекистон Республикаси бюджет ҳисобининг стандарти (19-сонли БҲС) «Даромад»ни тасдиқлаш ҳақида»ги буйруғига (рўйхат рақами 3857, 18.06.2026 й.) асосан ўз кучини йўқотган.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element1. Ўзбекистон Республикаси бюджет ҳисобининг стандарти (10-сонли БҲС) «Алмашув операцияларидан олинадиган даромадлар» иловага мувофиқ тасдиқлансин.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2. Мазкур буйруқ 2020 йил 1 январдан кучга киради.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementВазир Д. КУЧКАРОВ
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementТошкент ш.,
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2019 йил 5 февраль,
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element12-сон
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЎзбекистон Республикаси молия вазирининг 2019 йил 5 февралдаги 12-сон буйруғига
ИЛОВА
ИЛОВА
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЎзбекистон Республикаси бюджет ҳисобининг стандарти (10-сонли БҲС) «Алмашув операцияларидан олинадиган даромадлар»
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementМазкур Ўзбекистон Республикаси бюджет ҳисобининг стандарти (10-сонли БҲС) «Алмашув операцияларидан олинадиган даромадлар» (бундан буён матнда Стандарт деб юритилади) Ўзбекистон Республикасининг Бюджет кодекси ва Ўзбекистон Республикасининг «Бухгалтерия ҳисоби тўғрисида»ги Қонунига мувофиқ бюджет ташкилотлари, давлат мақсадли ва бошқа бюджетдан ташқари жамғармаларнинг (бундан буён ташкилотлар деб юритилади) алмашув операцияларидан олинадиган даромадлар ҳисобини юритиш тартибини белгилайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element1-боб. Умумий қоидалар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element1. Стандартда қуйидаги асосий тушунчалар қўлланилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementалмашув операциялари — бир ташкилот бошқа ташкилотдан активлар ёки хизматларни (ишларни) қабул қилиши ёки мажбуриятларни бажарилишида, унга худди шу миқдордаги активлар (пул маблағлари, товарлар, ишлар, хизматлар) билан алмашуви;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementалмашув операциясининг ҳақиқий қиймати — тарафлар ўртасида битимни амалга оширишда активни сотиб олиш ёки мажбуриятларни бажариш учун етарли бўлган сумма;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementалмашув бўлмаган операциялар — актив ёки хизматларнинг (ишларнинг) ташкилот томонидан ёки ташкилотга бепул ёхуд бошқа мажбуриятларсиз берилиши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementтугалланганлик фоизи бўйича ҳисоблаш усули — алмашув операциясидан олинган даромадларнинг ҳисобот даврида тугалланганлик даражаси (фоизи) бўйича тан олиниши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementтўғри чизиқли ҳисоблаш усули — белгиланган давр мобайнида кўрсатилган хизматлар (бажарилган ишлар) натижасида олинган даромадларнинг бир маромда, тенг улушларда тан олиниши.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2. Стандарт ҳисоблаш методи асосида молиявий ҳисоботларни тузувчи ва тақдим қилувчи ташкилотларнинг товарлар (ишлар, хизматлар) реализациясидан тушган даромадлари ҳамда ташкилот активларидан фойдаланиш натижасидан юзага келадиган фоизлар, лицензия йиғимлари ва дивидендлар бўйича алмашув операциялари натижасида олинадиган даромадларнинг ҳисобини юритишда фойдаланилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element3. Стандартдан қуйидагилардан тушадиган даромадларнинг ҳисобини юритишда фойдаланилмайди:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementа) ижара шартномасидан;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementб) асосий воситаларни сотишдан;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementв) инвестициялар натижасида олинадиган дивидендлардан;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementг) суғурта шартномаларидан;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementд) молиявий активлар ва молиявий мажбуриятларнинг жорий нархи ўзгаришидан ёки уларнинг сотилишидан;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementе) жорий активларнинг қиймати ўзгаришидан;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementж) биологик активлар ҳақиқий қийматининг ўзгаришидан ва дастлабки ҳисобга олишдан;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementз) фойдали қазилмаларнинг қазиб олинишидан.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2-боб. Даромадлар ва уларни баҳолаш
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element4. Даромадлар ташкилотнинг фойдасига олинадиган ёки олиниши кутилаётган иқтисодий фойдадан бўлган ялпи тушумларни ўз ичига олади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЮқори турувчи ташкилот ҳамда Ҳукумат топшириғига асосан ундирилган зарар суммаси ташкилот учун иқтисодий фойда ҳисобланмайди ҳамда ушбу тушумлар активларнинг ошиши ёки мажбуриятларнинг камайишига олиб келмайди. Шу сабабли, улар даромад таркибидан чиқариб ташланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementБунда олинган ёки олиниши кутилаётган тушумларнинг ташкилотга комиссия ёки улуш сифатида қоладиган қисми даромад сифатида ҳисобга олинади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element5. Молиялаштиришдан келиб тушган маблағлар даромад сифатида эътироф этилмайди ҳамда бевосита молиявий ҳисоботларнинг актив ва мажбуриятлар қолдиғи йиғиндиси сифатида акс эттирилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element6. Товарлар ёки хизматлар хусусиятига ва қийматига кўра бир хил бўлган товарлар ёки хизматларга алмаштирилганда, бундай операциялар даромад келтирувчи операциялар деб ҳисобланмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementАлмашув операциясидан олинган даромад товар ёки хизматнинг ҳақиқий қиймати бўйича ҳисобга олинади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element7. Даромадлар тушганда ёки тушиши кутилаётганда ҳақиқий қиймати бўйича ҳисобга олинади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element8. Харажатнинг ўрнини қоплаш пул маблағлари ёки унинг эквиваленти кўринишида бўлади, бунда даромад суммаси олинган ёки олиниши кутилаётган пул маблағлари ёхуд унинг эквиваленти ҳисобланади. Агар, пул маблағлари ёки унинг эквиваленти тушиш вақти кечиктирилган бўлса, ундан олинадиган даромаднинг ҳақиқий қиймати номиналда белгиланганидан кўра пастроқ бўлиши мумкин.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element9. Алмашув операциясидан ҳосил бўладиган даромадлар миқдори хизматлар ва активлардан фойдаланувчилар ёки харидорлар билан ташкилот ўртасида битимга асосан аниқланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element10. Алмашув операцияси ҳисобланмаган мақсадли тушумлар ташкилот томонидан тан олинган соф актив қийматининг ўсиши ҳисобида баҳоланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementТашкилот келиб тушган даромадни мажбурий тўлов ёки солиққа тортилмайдиган тушум сифатида қабул қилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element3-боб. Хизматлар кўрсатиш (ишларни бажариш)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element11. Кўрсатиладиган хизматни (бажариладиган ишни) ишончли баҳолаш имконияти мавжуд бўлганда, ундан олиниши кутилаётган даромад ушбу хизмат кўрсатиладиган (иш бажариладиган) ҳисобот даврида тугалланган деб ҳисобга олиниши керак. Кўрсатиладиган хизмат (бажарилган иш) қуйидаги шартлар бажарилганда ишончли деб баҳоланади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementа) даромад миқдори ишончли деб ҳисобланганда;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementб) алмашув операциясидан тушадиган даромад ташкилотга келиб тушиш эҳтимоли бўлганда;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementв) ҳисобот даврида алмашув операциясининг тугалланишини ишончли баҳолаш имкони бўлганда;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementг) алмашув операцияси ва унинг тугалланиши билан боғлиқ бўлган харажатларни аниқ баҳолаш имкони бўлганда.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element12. Амалга оширилган ҳар бир алмашув операцияси ташкилот томонидан алоҳида тан олиниши лозим. Бунда ташкилот даромадни тугалланганлик фоизи методи асосида тан олади. Алмашув операциясининг моҳиятини кўрсатиш мақсадида, унинг алоҳида ажратилган қисмлари тан олиниши мумкин (мисол учун, товар қиймати келажакдаги хизмат қийматини ўз ичига олган бўлса, бу қиймат кейинги ушбу товарга хизмат кўрсатилган даврга ўтказилиб, ушбу даврдаги даромад деб тан олинади).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementТашкилот томонидан бир ёки бир нечта амалга оширилган алмашув операциялари умумий тарзда тан олиниши мумкин (мисол учун, ташкилот бир товарни сотишга ва уни кейинчалик қайта сотиб олиш шарти билан иккита шартнома тузиши мумкин, бунда бу товарнинг фойдалилик қиймати анча пасаяди ва бундай ҳолатда иккита операция ҳам бир пайтда кўриб чиқилади).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element13. Даромад сифатида тан олинган маблағларни қабул қилиш бўйича ноаниқликлар келиб чиқса, қайтарилмаган ёки қайтариб олиниши эҳтимоли мавжуд бўлмаган пул миқдори харажат сифатида қабул қилинади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element14. Алмашув операцияларининг тугалланганлик даражаси турли методлар орқали аниқланиши мумкин. Бунда ташкилотлар кўрсатилган хизматларни ишончли баҳолашга имкон берувчи методдан фойдаланади. Операцияларнинг тугалланганлик даражасини аниқлашда, операциянинг хусусиятига қараб қуйидагилар инобатга олиниши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбажарилган ишлар бўйича ҳисобот;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementтўлиқ иш ҳажмига нисбатан маълум муддатгача тугатилган ишнинг фоиз миқдори;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбитим бўйича умумий ҳисобланган харажатларнинг ҳисобот санасигача қопланган харажати. Ҳисобот санасига қадар ҳисобланган харажатларга мазкур муддатгача кўрсатилган хизматлар бўйича қилинган харажатлар киради. Келишув бўйича жами баҳоланган харажатларга кўрсатилган ёки кўрсатилиши кутилаётган хизматлар бўйича харажатлар киради.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementАлмашув операциясидан келиб тушадиган оралиқ тўловлар ва аванслар кўрсатилган хизматлар (бажарилган ишлар) тўлиқ миқдорини белгиламайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element15. Маълум бир давр мобайнида бир неча маротаба хизмат кўрсатилганда (ишлар бажарилганда), улардан келиб тушган даромадлар тўғри чизиқли ҳисоблаш усули асосида тан олинади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element16. Хизмат кўрсатишни назарда тутувчи алмашув операциясининг кутилаётган натижасини ишончли баҳолаш имкони бўлмаганда, даромад қопланган харажатлар кўламига тенг миқдорда тан олинади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element17. Алмашув операцияси амалга оширилишининг бошланғич босқичида ушбу операциянинг келажакдаги натижаси баҳоланиши керак. Ташкилот томонидан алмашув операциясини амалга ошириш учун қилинган харажатларнинг қопланиши кутилаётган миқдори аниқланади ҳамда ушбу харажатларнинг қопланиши кутилаётган даражаси тан олинади. Алмашув операциясининг келажакдаги натижасини ишончли даражада баҳолаш имконияти мавжуд бўлмаганда даромад тан олинмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementҚилинган харажатларни қоплаш эҳтимоллиги бўлмаган тақдирда, улар зарар сифатида тан олинади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element18. Алмашув операциясидан олинадиган даромадларнинг тан олиниши:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementа) хизмат кўрсатишдан (ишни бажаришда) олинадиган даромадларни тан олиш шартлари:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementташкилот сотиб олувчига товар эгалиги билан боғлиқ бўлган фойда ва таваккалчиликларни ўтказганда;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementташкилотда эгалик қилиш ҳуқуқи мавжуд бўлмаганда;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementдаромад кўлами ишончли баҳоланганда;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementташкилотга операция билан боғлиқ иқтисодий фойда тушганда;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementқилинган ёки қилиниши кутилаётган харажатлар ишончли баҳоланганда;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementб) фоизлар, лицензия йиғимлари ва дивидендлар бўйича алмашув операцияларидан тушадиган даромадларнинг тан олиш шартлари:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementдивидендлар ёки уларнинг эквивалентлари — акциядорлар ёки ташкилотнинг ушбу дивидендлар ёки уларнинг эквивалентларини олиш ҳуқуқига эгалиги аниқланганда;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementфоизлар — активларнинг вақтга мутаносиб равишда ҳақиқий даромадлилиги аниқланганда;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementроялти ва лицензион тўловлар — шартнома талаблари бажарилганда.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element19. Ташкилот эгалик ҳуқуқи билан боғлиқ таваккалчиликларни ўзида сақлаб қолганда, бундай операция сотиш операцияси ҳисобланмайди ва у билан боғлиқ даромад тан олинмайди. Ташкилот эгалик ҳуқуқи билан боғлиқ хавфларни турли сабабларга кўра қуйидаги ҳолларда ўзида сақлаб қолиши мумкин:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementдаромаднинг тушиши сотилган товарларнинг харидор томонидан қайта сотилишидан тушган даромадга боғлиқ бўлганда;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementолди-сотди шартномада кўрсатилган сабабга кўра харидор олди-сотди шартномасини бекор қилса ва ташкилотнинг фойда олиш эҳтимоллиги йўқ бўлса.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element4-боб. Фоизлар, лицензия тўловлари ва дивидендлар бўйича алмашув операцияларидан тушадиган даромадлар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element20. Ташкилотларнинг активларидан бошқа шахслар томонидан фойдаланиши қуйидаги кўринишдаги даромадларни келтириб чиқаради:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementфоизлар — ташкилотнинг пул маблағлари ёки уларнинг эквиваленти ҳисобланган воситалардан фойдаланганлик учун ёки ташкилотга тегишли бўлган пул маблағлардан фойдаланганлик учун;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementроялти — ташкилотнинг номоддий активларидан фойдаланганлик учун (мисол учун, патентлар, савдо белгиси, муаллифлик ҳуқуқи ва дастурий таъминотлар);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementташкилот таъсисчи ҳисобланган юридик шахснинг фойдасини тақсимлашдан келиб чиққан бошқа даромадлар.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element21. Ташкилотнинг активларидан фойдаланишдан бошқа шахсларга тушадиган фоиз, роялти, дивиденд ва бошқа даромадлар Стандартнинг 18-бандига асосан тан олиниши керак. Бунда ушбу даромадлар қуйидаги талабларга жавоб бериши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementоперация билан боғлиқ иқтисодий фойда ташкилотга келиб тушиш эҳтимоллиги бўлганида;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementдаромад миқдорини ишончли баҳолаш имконияти мавжуд бўлганда.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element22. Инвестиция киритилмасдан ҳисобланган, бироқ ушбу инвестиция бўйича фоизлар тўланмаган ҳолларда, ундан олинган фоизлар икки давр (инвестиция киритилишидан олдин ва унинг киритилишидан кейинги давр) бўйича тақсимланади, бунда инвестиция киритилгандан кейин тушган фоизлар даромад сифатида тан олинади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element23. Даромад операциялар билан боғлиқ бўлган иқтисодий фойда ташкилотга келиб тушиши эҳтимоли бўлган ҳолатларда тан олинади. Даромадга киритилган суммани ундириш бўйича ноаниқлик мавжуд бўлганда, қайтарилмаган ёки олиш мумкин бўлмаган сумма харажат сифатида тан олинади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element5-боб. Ахборотни очиб бериш
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element24. Ташкилот томонидан қуйидаги маълумотлар очиб берилиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementа) даромадларни тан олиш учун қабул қилинган ҳисоб сиёсатини, шу жумладан хизматлар кўрсатиш (ишларни бажариш) билан боғлиқ операциянинг тугалланганлик даражасини аниқлаш учун қўлланган метод;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementб) ҳисобот даврида тан олинган ҳар бир аҳамиятга эга даромадлар тоифасининг кўлами, шу жумладан:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementхизматлар кўрсатиш (ишларни бажариш);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementтоварларни сотиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementфоизлар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementроялти;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementдивидендлар ёки уларнинг эквивалентидан келиб тушувчи даромадлар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementв) ҳар бир аҳамиятга эга даромад тоифасига киритилган товарлар ва хизматлар (ишлар) алмашувидан даромадлар.
(Қонун ҳужжатлари маълумотлари миллий базаси, 25.03.2019 й., 10/19/3145/2809-сон)