Suggestion to the document
Listen to audio
Get a link from a document elementЎзбекистон Республикаси Хусусийлаштирилган корхоналарга кўмаклашиш ва рақобатни ривожлантириш давлат қўмитасининг
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementҚарори
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЎзбекистон Республикаси Мулкни баҳолаш миллий стандарти (14-сон МБМС) «Товар-моддий захиралар қийматини баҳолаш»ни тасдиқлаш тўғрисида
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element[Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги томонидан 2017 йил 19 июнда рўйхатдан ўтказилди, рўйхат рақами 2890]
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
LexUZ шарҳиМазкур қарор Ўзбекистан Республикаси Давлат активларини бошқариш агентлиги директорининг 2020 йил 1 майдаги 01/11-15/62-сонли «Ўзбекистон Республикасининг Ягона миллий баҳолаш стандартини тасдиқлаш ҳақида»ги буйруғига (рўйхат рақами 3239, 04.06.2020 й.) асосан 2020 йил 5 сентябрдан ўз кучини йўқотади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЎзбекистон Республикасининг «Баҳолаш фаолияти тўғрисида»ги Қонуни, Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2008 йил 24 апрелдаги ПҚ-843-сонли «Баҳоловчи ташкилотлар фаолиятини янада такомиллаштириш ва кўрсатилаётган хизматлар сифати учун уларнинг масъулиятини ошириш тўғрисида»ги қарори ва Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2017 йил 18 апрелдаги ПФ-5016-сонли «Ўзбекистон Республикаси Хусусийлаштирилган корхоналарга кўмаклашиш ва рақобатни ривожлантириш давлат қўмитасини ташкил этиш тўғрисида»ги Фармонига мувофиқ Ўзбекистон Республикаси Хусусийлаштирилган корхоналарга кўмаклашиш ва рақобатни ривожлантириш давлат қўмитаси қарор қилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element1. Ўзбекистон Республикаси Мулкни баҳолаш миллий стандарти (14-сон МБМС) «Товар-моддий захиралар қийматини баҳолаш» иловага мувофиқ тасдиқлансин.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2. Мазкур қарор расмий эълон қилинган кундан эътиборан кучга киради.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementРаис Р. ГУЛЯМОВ
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementТошкент ш.,
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2017 йил 15 май,
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element01/27-26/04-сон
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЎзбекистон Республикаси Хусусийлаштирилган корхоналарга кўмаклашиш ва рақобатни ривожлантириш давлат қўмитасининг 2017 йил 15 майдаги 01/27-26/04-сон қарорига
ИЛОВА
ИЛОВА
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЎзбекистон Республикаси Мулкни баҳолаш миллий стандарти (14-сон МБМС) «Товар-моддий захиралар қийматини баҳолаш»
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementМазкур Ўзбекистон Республикаси Мулкни баҳолаш миллий стандарти (14-сон МБМС) «Товар-моддий захиралар қийматини баҳолаш» (бундан буён матнда 14-сон МБМС деб юритилади) Ўзбекистон Республикасининг «Баҳолаш фаолияти тўғрисида»ги Қонуни, Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2008 йил 24 апрелдаги ПҚ-843-сон «Баҳоловчи ташкилотлар фаолиятини янада такомиллаштириш ва кўрсатилаётган хизматлар сифати учун уларнинг масъулиятини ошириш тўғрисида»ги қарори ҳамда Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2017 йил 18 апрелдаги ПФ-5016-сон «Ўзбекистон Республикаси Хусусийлаштирилган корхоналарга кўмаклашиш ва рақобатни ривожлантириш давлат қўмитасини ташкил этиш тўғрисида»ги Фармонига мувофиқ товар-моддий захиралар қийматини баҳолаш соҳасида Ўзбекистон Республикасидаги баҳолаш фаолиятининг норматив жиҳатдан тартибга солинишини белгилайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element1-боб. Умумий қоидалар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element1. 14-сон МБМСнинг нормалари ва қоидалари юридик шахслар товар-моддий захиралар қийматини уларни реализация қилиш ёки шартнома ва/ёки қонун ҳужжатларида назарда тутилган бошқача усулда бошқа шахсга бериш эҳтимолини ҳисобга олган ҳолда шартнома ва/ёки қонун ҳужжатларига мувофиқ мажбуриятлар бажарилишини таъминлаш сифатида баҳолаш мақсадларига қаратилган.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2. Қуйидагилар 14-сон МБМСнинг асосий вазифалари ҳисобланади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementтовар-моддий захиралар қийматини баҳолаш тушунчалари ва қоидаларидан фойдаланишда, шунингдек уларнинг қийматини баҳолашда баҳоловчилар ва мол-мулк эгалари хатти-ҳаракатларининг мувофиқлигини таъминлаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбаҳолашнинг холислиги ва сифатини оширишда кўмаклашадиган тартиб-таомилларни белгилаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбошланғич ахборот, баҳолаш тўғрисидаги ҳисобот мазмуни ва материални баён этишга нисбатан баҳолаш тўғрисидаги ҳисоботлар турлича талқин қилинишини истисно этадиган ягона талабларни белгилаш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element3. 14-сон МБМСда қуйидаги асосий тушунчалар қўлланилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementаналог — таркиби, техник келиб чиқиши, шунингдек фойдаланиш мақсадига кўра баҳолаш объектига ўхшаш, муҳим аломатларининг йиғиндиси бўйича яқин бўлган объект;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementтўғридан-тўғри харажатлар — алоҳида турдаги товар-моддий захираларни ишлаб чиқариш (ишлар бажариш, хизматлар кўрсатиш) жараёни билан бевосита боғлиқ бўлган ҳамда уларнинг бирлиги таннархга тўғридан-тўғри киритиладиган ишлаб чиқариш харажатлари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбилвосита харажатлар — бир неча турдаги товар-моддий захираларни ишлаб чиқариш (ишлар бажариш, хизматлар кўрсатиш) жараёни билан боғлиқ бўлган ишлаб чиқариш харажатлари, улар муайян товар-моддий захиралар бирликлари таннархига бевосита киритилмайди, бунинг оқибатида улар харажатлар объектлари ва уларнинг бирлиги таннархи ўртасида ҳисоб-китоб йўли билан тақсимланади;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementжорий қиймат — муайян санада амал қилаётган бозор нархлари бўйича товар-моддий захираларнинг қиймати ёки хабардор қилинган, битимни амалга оширишни хоҳловчи, бир-биридан мустақил тарафлар ўртасида бундай битимни амалга оширишда активни сотиб олиш ёки мажбуриятни бажариш учун етарли бўлган сумма;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementтовар қийматининг йўқотилиши — истеъмол хоссаларининг пасайиши ёки ёмонлашуви сабабли товар-моддий захираларнинг қиймати пасаядиган нисбий миқдор;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementтовар-моддий захиралар — кейинчалик сотиш мақсадида нормал фаолият юритиш жараёнида тутиб туриладиган ва ишлаб чиқариш жараёнида бўлган, шунингдек маҳсулот ишлаб чиқариш жараёнида ёхуд маъмурий ва ижтимоий-маданий вазифаларни амалга ошириш учун фойдаланиладиган моддий активлар.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementҚуйидаги кўринишдаги активлар товар-моддий захиралар ҳисобланади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementсотиш учун мўлжалланган тайёр маҳсулот, товарлар, шу жумладан йўлдаги товарлар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementтугалланмаган ишлаб чиқариш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementишлаб чиқариш жараёнида фойдаланиш ёки ишларни бажариш ва хизматлар кўрсатиш мақсадлари учун мўлжалланган хом ашё, материаллар, харид қилинадиган ярим тайёр маҳсулотлар ва бутловчи буюмлар, конструкция ва деталлар, ёқилғи, идиш ва идишбоп материаллар, эҳтиёт қисмлар, бошқа материаллар захиралари.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2-боб. 14-сон МБМСни қўлланиш соҳаси
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element4. 14-сон МБМС баҳоловчи ташкилотлар, баҳоловчилар ва буюртмачилар томонидан товар-моддий захиралар қийматини баҳолаш бўйича хизматлар кўрсатишда қўлланилиши мажбурийдир.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element5. 14-сон МБМС юридик шахсларнинг мулкида бўлган товар-моддий захиралар қийматини баҳолашда қўлланилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element6. Хусусийлаштирилиши лозим бўлган давлат мулкидаги активлар баҳолаш объектлари бўлган ҳолларда Ўзбекистон Республикаси Мулкни баҳолаш миллий стандарти (8-сон МБМС) «Хусусийлаштириш мақсадида мулк қийматини баҳолаш» (рўйхат рақами 2025, 2009 йил 28 октябрь) қўлланилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element7. 14-сон МБМСни қўллашда 14-сон МБМСнинг иловасида келтирилган Услубий кўрсатмаларга риоя этилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element3-боб. 14-сон МБМСни бухгалтерия ҳисоби стандартлари билан ўзаро алоқаси
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element8. Баҳолаш объектлари 14-сон МБМС талабларига мувофиқ баҳоланганда олинган натижалар Ўзбекистон Республикасининг «Баҳолаш фаолияти тўғрисида»ги Қонуни талабларини ҳисобга олган ҳолда қўлланилиши мумкин.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element9. Ўзбекистон Республикаси Бухгалтерия ҳисобининг миллий стандартлари (БҲМС) норма ва талаблари фақат 14-сон МБМСда назарда тутилган ҳолларда қўлланилиши мумкин. Бошқа ҳолларда 14-сон МБМС талабларига риоя этиш зарур.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element10. 14-сон МБМС баҳолаш усуллари билан аниқланган баҳолаш объектининг қиймати молиявий ҳисобот учун белгиланган тартибда аниқланган ушбу мол-мулкнинг қийматидан жиддий тарзда фарқланиши мумкин.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element4-боб. Товар-моддий захиралар қийматини баҳолаш хусусиятлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element11. Юридик шахсларнинг балансида турган ва мулкида бўлмаган товар-моддий захиралар (ҳақи тўланган ва харидорга юклаб жўнатилиши керак бўлган товарлар, консигнация товарлари, қайта ишлашга берилган хом ашё ва материаллар ҳамда бошқалар) мазкур активлар мулкдорининг ёзма розилиги билан баҳоланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element12. Баҳолаш объектлари (товар-моддий захиралар сифатида юридик шахсларнинг балансида бўлган ва/ёки уларнинг мулкида бўлган) ишлаб чиқариш цикли тугалланган активлар (шу жумладан капитал қурилиш) бўлганда, улар бўйича алоҳида Мулкни баҳолаш миллий стандартлари қабул қилинган бўлса, улар тегишли Мулкни баҳолаш миллий стандартлари талаблари асосида баҳоланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element13. Товар-моддий захиралар қийматини баҳолашда 14-сон МБМС усуллари қўлланилганда, баҳолаш таомилида сотишдан кейинги таомиллар харажатлари, фойда ва шартномаларни расмийлаштириш харажатлари ҳисобга олинмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element5-боб. 14-сон МБМС талаблари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element1-§. Умумий қоидалар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element14. Баҳоловчи учун 14-сон МБМСнинг талаби баҳолашнинг қуйидаги босқичларига риоя этишдан иборат:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбаҳолаш вазифасини белгилаш ва баҳолаш объектини баҳолаш тўғрисида шартнома тузиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementахборот йиғиш ва уни таҳлил қилиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбаҳолаш ёндашувлари ва усулларини қўллаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбаҳолаш объектининг қийматини ҳисоб-китоб қилиш ва аниқлаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбаҳолаш тўғрисидаги ҳисоботни тузиш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element15. Буюртмачи учун 14-сон МБМСнинг талаби қуйидагилардан иборат:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбаҳоловчи билан биргаликда баҳолаш тўғрисидаги вазифани белгилаш ва баҳолаш объектини баҳолаш тўғрисида шартнома тузиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбаҳолаш объектига кириш имкониятини таъминлаш (зарур ҳолларда);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбаҳоловчига зарур дастлабки ахборотни тақдим қилиш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2-§. Баҳолаш вазифасини белгилаш
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element16. Баҳолаш вазифаси буюртмачи томонидан баҳоловчи ташкилот билан биргаликда тузилади ва баҳолаш тўғрисидаги шартномага илова шаклида расмийлаштирилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementБаҳолаш вазифаси қуйидагилардан иборат бўлиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбаҳолаш объектининг номи ва қисқача тавсифи;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбуюртмачининг номи ва унинг реквизитлари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбаҳоловчи ташкилотнинг номи ва унинг реквизитлари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбаҳолашни ўтказиш учун асослар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбаҳолаш мақсади (вазифаси) ва баҳолаш натижаларидан фойдаланиш мўлжали;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбаҳолаш санаси;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбаҳолаш мақсадига мувофиқ бўлган аниқланаётган қиймат тури;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementфаразлар ва чекловчи шартлар (улар мавжуд бўлганда);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбуюртмачи томонидан тақдим этилиши лозим бўлган дастлабки ахборот рўйхати;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбаҳолаш ишларини бажариш муддатлари.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementБаҳолаш вазифаси қўшимча шартларни ҳам ўз ичига олиши мумкин.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element3-§. Ахборот йиғиш ва уни таҳлил қилиш
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element17. Товар-моддий захираларни баҳолашда асосий ахборот манбаи бўлиб юридик шахснинг бухгалтерия ҳисоби ва ҳисоботи ҳужжатлари ҳисобланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element18. Баҳолаш объектининг қийматини баҳолаш жараёнида буюртмачи қуйидагиларни тақдим этади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбаҳолаш санасидан олдинги молиявий ҳисобот ҳужжатларининг нусхалари ҳамда товар-моддий захираларнинг миқдори ва бухгалтерия маълумотлари (нарх ахбороти, саналар ва ҳ.к.) ўз ичига олган ҳужжатларни;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementтовар-моддий захиралар тўғрисидаги баланс моддаларининг расшифровкаси, уларнинг миқдори ва ўлчов бирлигини;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementсифат тавсифларини кўрсатган ҳолда товар-моддий захиралар ҳолатининг далолатномасини;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбаҳолаш объектига тааллуқли бўлган бошқа ҳужжатларни.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЗарурат туғилганда баҳоловчи томонидан товар-моддий захираларни юридик шахсларнинг балансига қабул қилиш учун асос бўлувчи ҳужжатлар нусхалари (шартномалар, қабул қилиш далолатномалари ва ҳ.к.) сўраб олиниши мумкин.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element19. Баҳолаш объектини баҳолашда қуйидагилардан фойдаланилиши мумкин:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбуюртмачидан олинган ахборотдан;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementишларни бажаришга жалб қилинган учинчи шахслардан олинган, уларнинг имзолари билан тасдиқланган ахборотдан;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementихтисослаштирилган ташкилотларнинг (тармоқ, таҳлилий шарҳлар, бозор шарҳлари), шу жумладан оммавий ахборот воситалари ва Интернет тармоғида эълон қилинган статистика маълумотларидан;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбошқа ахборотдан (сўров, интервью натижалари бўйича ва бошқа манбалардан олинган), бунда ушбу ахборотдан фойдаланганлик учун жавобгарлик баҳоловчига юкланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element20. Баҳоловчи томонидан қўлланиладиган усуллар бозор ҳолати ва динамикаси тўғрисида, шунингдек баҳолаш объекти бўйича битимлар ҳақида (санаси, нархи, нархни шакллантирувчи омиллар, ахборот манбаи ва бошқалар) ахборотдан фойдаланишни талаб этган ҳолларда баҳоловчи 14-сон МБМСнинг талабларига мувофиқ баҳолаш объекти тегишли бўлган бозор сегменти тўғрисида умумий ахборотни йиғиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element21. Баҳолаш жараёнида фойдаланиладиган ахборот баҳоловчи томонидан баҳолаш учун зарур бўлган нархни шакллантирувчи омилларни аниқлаш учун ишончли ва етарли бўлиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementБуюртмачи томонидан тақдим қилинган, шунингдек ишларни бажаришга жалб қилинган учинчи шахслардан олинган ахборот қуйидаги ҳолларда ишончли ҳисобланади, агар улар:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementахборотни тақдим этган ташкилотнинг раҳбари томонидан имзоланган ва муҳри билан (муҳр мавжуд бўлган тақдирда) тасдиқланган бўлса, тегишли манбаларга ҳавола қилинган бўлиши лозим бўлган, баҳоловчи томонидан оммавий ахборот воситалари, Интернет тармоғи, сўров, интервью натижалари бўйича ва бошқа ўхшаш манбалардан олинган ахборот бундан мустасно;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementҳужжатлар асл нусхадаги ҳужжатнинг нусхаси бўлган ҳолларда ахборот тегишли бўлган ташкилотнинг раҳбари томонидан имзоланган ва муҳри билан (муҳр мавжуд бўлган тақдирда) тасдиқланган бўлса.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element22. Агар буюртмачи томонидан тақдим этилган ахборот ҳажми ва сифати 14-сон МБМС талабларига мувофиқ баҳолашни амалга ошириш ва баҳолаш объектларини баҳолаш тўғрисидаги ҳисоботни тайёрлаш учун етарли бўлмаса, баҳоловчи баҳолаш бўйича ишларни бажаришдан бош тортишга ҳақли.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element23. Баҳолашни ўтказишда баҳоловчи учун маълум бўлган барча ахборот ва ҳужжатлар қонун ҳужжатлари талабларини инобатга олган ҳолда махфийлик шартларида қўлланилиши шарт.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element4-§. Баҳолаш ёндашувлари ва усулларини қўллаш
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element24. 14-сон МБМС доирасида баҳолаш объекти қийматининг ҳисоб-китоби харажат ва қиёсий ёндашувларни қўллаган ҳолда амалга оширилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementБирор-бир ёндашувдан фойдаланишнинг имкони йўқлиги ёки чекланганлигини баҳоловчи баҳолаш тўғрисидаги ҳисоботда тегишли далилларни келтирган ҳолда асосланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element25. Товар-моддий захиралар қиймати харажат ёндашуви билан баҳоланганда қуйидаги усуллар қўлланилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementалмаштириш усули;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementқийматни индексация қилиш усули;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementўртача ҳисобланган қиймат усули;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementўртача нарх бўйича баҳолаш усули.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element26. Алмаштириш усули устама (тўғридан-тўғри ва билвосита) харажатлар қийматини ҳисобга олган ҳолда ишлаб чиқарувчи заводларнинг нархларини (сотиш нархи, прейскурант бўйича ва ҳ.к.) қўллаш йўли билан алмаштириш қийматини аниқлашга асосланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element27. Қийматни индексациялаш усули қимматлашишнинг статистик индексларини ҳисобга олган ҳолда товар-моддий захираларнинг дастлабки қийматини қўшимча баҳолаш йўли билан тикланиш қийматини аниқлашни назарда тутади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element28. Ўртача ҳисобланган қиймат усули билан ҳисоблаш товар-моддий захираларнинг туридан келиб чиқиб гуруҳлар ва кичик гуруҳлар тузишни назарда тутади ҳамда товар-моддий захиралар келиб тушган вақтдаги нархлар ўзгариши динамикасига қараб, уларнинг гуруҳлари ва кичик гуруҳларига салмоқларни беришга асосланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element29. Ўртача нарх бўйича баҳолаш усули товарларнинг турдош гуруҳларига нисбатан товар бир бирлигининг ўртача қийматини ҳисоб-китоб қилиш йўли билан қўлланилади. Товар нархлари сезиларли тебраниб турганда ушбу усулни қўллаб бўлмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element30. Харажат ёндашуви усулларини 14-сон МБМС бўйича қўллаш доирасида тикланиш қиймати ёки алмаштириш қиймати товар қийматини йўқотиш миқдорига тузатилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementТовар-моддий захиралар доирасида «тугалланмаган ишлаб чиқариш» қийматини баҳолаганда товар қийматини йўқотиш миқдорига тузатиш киритилмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element31. Қиёсий ёндашув аналог билан тўғридан-тўғри қиёслаш усули орқали қўлланилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element32. Қиёсий ёндашув ўхшаш объектларнинг сотилиши (ёки таклифи) тўғрисидаги бозор ахборотидан товар бозорида фойдаланишни англатади. Бунда сотиш (ёки таклиф) нархларига баҳолаш объекти ва аналог тавсифларидаги тафовутларни ҳисобга олган ҳолда тузатиш киритилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element33. Ўзбекистон Республикаси қонун ҳужжатлари билан қайта сотилиши тақиқланган, монопол товарлари ва юқори ликвидли товар турларининг қийматини баҳолашда қиёсий ёндашувдан фойдаланишга йўл қўйилмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element5-§. Турли ёндашувлар доирасида олинган баҳолаш натижаларини мувофиқлаштириш ва баҳолаш объектининг якуний қийматини аниқлаш
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element34. Баҳолаш объектининг якуний қиймати турли ёндашувлар билан баҳолашда олинган баҳолар натижаларини мувофиқлаштириш орқали аниқланадиган қийматнинг ягона миқдори тарзида ифодаланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element35. Мувофиқлаштириш турли ёндашувлар билан олинган баҳолаш натижаларига 14-сон МБМСнинг Услубий кўрсатмаларида белгиланган тартибда аниқланадиган тегишли оғирлик коэффициентларини қўйиш орқали амалга оширилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element36. Турли ёндашувлар билан ҳисоб-китоб қилиш якунлари бўйича олинган баҳолаш натижалари ўртасида жиддий (30 фоиздан ортиқ) тафовутлар мавжуд бўлганда ушбу тафовутнинг сабаблари таҳлил қилинади, у баҳолаш тўғрисидаги ҳисоботда акс эттирилади ҳамда мувофиқлаштириш учун баҳоловчининг фикрига кўра энг тўғри натижалар танлаб олинади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementБаҳоловчи қўлланилган баҳолаш ёндашувлари (усуллари) натижаларини мувофиқлаштиришдан бош тортишга ва ёндашувлардан бирининг натижасини якуний қиймат сифатида тавсия этишга ҳақли. Бунда баҳоловчи ўзининг рад жавобини баҳолаш тўғрисидаги ҳисоботда акс эттириши ва асосли далилларни келтириши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element37. Мувофиқлаштиришда баҳоловчи қуйидагиларни ҳисобга олиши зарур:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбаҳолаш мақсади ва баҳолаш натижаларидан фойдаланиш мўлжалини;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбаҳолаш объектининг ўзига хослигини;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementтаҳлил ва ҳисоб-китоб қилишга асос бўлган ахборотнинг тўлиқлигини;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбаҳолаш ёндашуви баҳолаш объектига ўхшаш объектларнинг одатдаги харидорлари ва сотувчиларининг асосларини акс эттирилишини;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбаҳолаш ёндашувининг бозор конъюнктурасини ҳисобга олинишини.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element38. Мувофиқлаштириш усули ва солиштирма оғирликни танлаш, шунингдек келтирилган барча мулоҳазалар ва фаразлар баҳоловчи томонидан баҳолаш тўғрисидаги ҳисоботда асослантирилиши зарур.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element6-§. Баҳолаш тўғрисидаги ҳисоботни тузиш
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element39. Баҳолаш тўғрисидаги ҳисобот баҳоловчининг профессионал фикрини ифодалайди ва баҳолаш объектининг қийматини аниқлаш бўйича қилинган ишнинг ҳужжатли тасдиғи ҳисобланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element40. Баҳолаш тўғрисидаги ҳисобот ундан фойдаланувчи баҳоловчи томонидан қилинган ҳисоб-китобларнинг мантиғини тушуна оладиган ва бутун кетма-кетлигини такрорлай оладиган қилиб тузилиши лозим. Шунингдек, баҳолаш тўғрисидаги ҳисоботдан фойдаланувчи зарур ҳолларда баҳолаш объектининг қийматини ҳисоботда келтирилган маълумотлардан келиб чиққан ҳолда мустақил равишда ҳисоблаш имконига эга бўлиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element41. Баҳолаш тўғрисидаги ҳисоботда баҳолаш объекти тўғрисидаги барча ахборот, баҳолаш жараёнида фойдаланилган барча ахборот тавсифи, қилинган таҳлил босқичлари ва ҳисоб-китоблар, олинган натижаларнинг асосланмаси, баҳолаш объектининг якуний қиймати, баҳолаш базасининг тасдиғи, баҳолашнинг мақсади, шунингдек баҳолаш натижалари тўлиқ ва бир хил талқин қилинишини таъминловчи барча фаразлар ва чекловчи шартлар бўлиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element42. Ҳисобот фақатгина баҳолаш жараёнидаги ҳисоб-китоблар ва таҳлил қилишда фойдаланилган ахборот ва маълумотлардан иборат бўлиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementБаҳолаш тўғрисидаги ҳисоботда келтирилган, баҳолашни ўтказишда фойдаланилган ёки ҳисоб-китоблар натижасида олинган ахборотда ахборот манбаига ҳаволалар келтирилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element43. Баҳолаш тўғрисидаги ҳисобот қуйидаги тузилишга эга бўлиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementтитул варағи;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementмундарижа;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementкузатув хати (умумлаштирувчи қисм);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementқисқартмалар, шартли белгилар, рамзлар, бирликлар ва атамалар рўйхати;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementкириш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementасосий қисм;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementхулоса;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementфойдаланилган манбалар рўйхати;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementиловалар.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element44. Баҳолаш тўғрисидаги ҳисобот баҳоловчи (баҳоловчилар) томонидан саҳифама-саҳифа рақамланган ва имзоланган, тикилган, шунингдек баҳоловчи ташкилот раҳбарининг имзоси ва шу ташкилот муҳри билан (муҳр мавжуд бўлган тақдирда) тасдиқланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element45. Баҳолаш тўғрисидаги ҳисоботга иловада баҳоловчи томонидан фойдаланилган ҳамда баҳолаш объектининг миқдор ва сифат тавсифларини белгиловчи ҳужжатларнинг нусхалари бўлиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element46. Баҳолаш тўғрисидаги ҳисоботга баҳоловчи ташкилотнинг лицензияси, баҳоловчиларнинг малака сертификатлари ва фуқаролик жавобгарлигини суғурталаш полисининг нусхалари ҳам илова қилинган бўлиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element47. Баҳолашни ўтказишда айрим ҳисоб-китоблар баҳолаш тўғрисидаги ҳисоботдаги ушбу ҳисоб-китобларга ҳаволаларни кўрсатган ҳолда иловага чиқарилиши мумкин.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element48. Баҳоловчи ташкилот баҳолаш тўғрисидаги ҳисоботда акс эттирилган баҳолаш натижалари учун қонун ҳужжатларига мувофиқ жавобгар бўлади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element6-боб. Ахборотни ошкор этишга қўйиладиган талаблар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element49. Баҳолаш жараёнида фойдаланилган барча ахборот (махфий хусусиятга эга бўлгани бундан мустасно) баҳолаш тўғрисидаги ҳисоботда, улар баҳоловчи томонидан қандай шаклда тўпланган бўлса, шундай шакл ва тартибда очиб берилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element50. Махфий тусдаги ахборот баҳоловчи томонидан фақат буюртмачи ва/ёки бундай ахборотни тақдим қилган шахслар билан келишув бўйича ёхуд суднинг тегишли қарорига биноан ошкор этилади. Фойдаланилаётган ахборотнинг махфийлик даражаси буюртмачи ва/ёки бундай ахборотни тақдим этувчи ёхуд унга бевосита алоқадор бўлган шахслар томонидан белгиланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element51. Баҳолаш тўғрисидаги ҳисоботда барча эҳтимоллар ва чекловчи шартлар, шунингдек ахборотни ошкор этишга қўйиладиган ҳар қандай талаблар очиб берилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element52. Баҳолаш тўғрисидаги ҳисобот, шунингдек баҳоловчининг баҳолаш фаолияти тўғрисидаги қонун ҳужжатлари нормаларига, мазкур стандартга ва қабул қилинган бошқа мулкни баҳолаш стандартларига риоя қилинганлиги ҳақидаги баёнотдан иборат бўлиши, стандартларнинг талабларидан ҳар қандай четга чиқиш кўрсатилиши ва бундай четга чиқишга тушунтириш берилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element7-боб. Якуний қоидалар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element53. 14-сон МБМСнинг баҳолаш жараёни ва олинган натижани баён этиш, баҳолашга ва якуний қиймат тўғрисидаги хулосага дахлдор бўлган ҳар қандай фаразлар ва чекловчи шартларни ошкор этиш билан боғлиқ талабларидан бирон-бир тарзда четга чиқилишига йўл қўйилмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element54. Баҳоловчи қонун ҳужжатларига мувофиқ 14-сон МБМСнинг талабларига қисман ёки тўлиқ риоя қилиш имкони бўлмаган ҳолларда, баҳоловчи баҳолаш объектининг базавий қийматини аниқлаш бўйича мос келувчи ҳисобларни ва баҳолашнинг тегишли тартиб-таомилларини амалга ошириши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementБаҳолаш тўғрисидаги ҳисоботда белгиланиши лозим бўлган қийматни кўрсатиш ва аниқлаш билан бир қаторда 14-сон МБМСнинг талабларидан четга чиқишларнинг сабабларини далиллар билан исботлаши ва асослаб бериш зарур.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element55. Мазкур 14-сон МБМС Баҳоловчи ташкилотлар уюшмаси ва Ўзбекистон баҳоловчилар жамияти билан келишилган.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementБаҳоловчи ташкилотлар уюшмаси раиси А. ИСЛАМОВ
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2017 йил 15 май
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЎзбекистон баҳоловчилар жамияти раиси Н. МИРЗАРАХИМОВА
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2017 йил 15 май
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЎзбекистон Республикаси Мулкни баҳолаш миллий стандарти (14-сон МБМС) «Товар-моддий захиралар қийматини баҳолаш»га
ИЛОВА
ИЛОВА
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЎзбекистон Республикаси Мулкни баҳолаш миллий стандарти (14-сон МБМС) «Товар-моддий захиралар қийматини баҳолаш»ни қўллаш бўйича
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementУСЛУБИЙ КЎРСАТМАЛАР
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementМазкур Ўзбекистон Республикаси Мулкни баҳолаш миллий стандарти (14-сон МБМС) «Товар-моддий захиралар қийматини баҳолаш»ни қўллаш бўйича Услубий кўрсатмалар (бундан буён матнда Услубий кўрсатмалар деб юритилади) 14-сон МБМСни амалда қўллаш тартибини белгилайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element1-боб. Умумий қоидалар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element1. Услубий кўрсатмаларда қуйидаги асосий тушунчалар қўлланилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementайнан бир хил объект — кимёвий таркиби ва физик хоссаларига кўра баҳолаш объектига ўхшаш, табиий келиб чиқиши (стандарти) бўйича баҳолаш объектидан бирор-бир фарқланишлари мавжуд бўлмаган объект;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementаналог-объект — баҳолаш жараёнида улар ҳақидаги ахборотдан фойдаланиладиган айнан бир хил объект ёки аналог.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2-боб. Баҳолаш вазифасини белгилаш
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2. Баҳолаш вазифасини тузишда баҳолаш объекти асосий таснифлари, шунингдек барча ҳуқуқ ва мажбуриятларни ҳисобга олган ҳолда тавсифланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element3. Баҳолаш тўғрисидаги вазифа эркин шаклда ва 14-сон МБМС талабларини ҳисобга олган ҳолда тузилади, буюртмачи ҳамда баҳолаш ташкилотининг раҳбари томонидан имзоланади, уларнинг муҳрлари билан (муҳр мавжуд бўлган тақдирда) тасдиқланади ва баҳолаш тўғрисидаги шартномага илова сифатида расмийлаштирилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element3-боб. Ахборотни йиғиш ва уни таҳлил қилиш
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element4. Баҳолаш объекти тўғрисида ахборот йиғиш буюртмачидан баҳолаш объектига доир ҳужжатларни олиш, баҳолаш объектини кўздан кечираётганда олинган ахборотни ўрганиш, товарлар бозорига доир ахборотни излаш ва ўрганиш, ахборотни таҳлил қилиш, баҳолаш объектини тавсифлашдан иборат.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element5. Ҳисоб-китобларнинг ҳажми ва уларни муфассаллаштириш баҳолашни ўтказиш учун фойдаланиладиган ахборот ва ҳужжатларга боғлиқдир.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element6. Ахборот ва тақдим этилган ҳужжатлар таҳлил қилинганда баҳолаш объектини кўздан кечириш натижалари ҳисобга олинади. Уларда номувофиқликлар, қарама-қаршиликлар аниқланганда ёки уларнинг ишончлилигига шубҳа туғилганда баҳоловчи дастлабки маълумотларни аниқлаштиришга ва уларни келгуси ҳисоб-китобларда қўллашга ёки баҳолаш учун бошқа асосланган ахборотдан фойдаланишга ҳақлидир.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element7. Йиғилган (буюртмачидан ёки у ваколат берган шахслардан олинган) бошланғич ҳужжатларга эга бўлган ҳолда, баҳоловчи буюртмачининг вакили ёки баҳолаш объектининг балансда сақловчиси вакили билан бирга баҳолаш объектини кўздан кечириш, унинг амалдаги ҳолатини ўрганиш, уни тавсифлаш, фотосуратга олиш ҳамда баҳолаш объектини идентификация қилиш учун зарур бўлган бошқа ҳаракатларни бажаради.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element8. Баҳолаш объектларини кўздан кечириш таомили уларни идентификация қилиш, жисмоний ҳолатини аниқлаш, тақдим этилган бошланғич ҳужжатларга номувофиқликларни, шунингдек бошланғич ҳужжатларда кўрсатилмаган нуқсонларни аниқлаш мақсадида ўтказилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element9. Товар-моддий захиралардан фойдаланиш, эгалик қилиш ва ишлов бериш ҳуқуқлари қонун ҳужжатларида назарда тутилган ҳолларда давлат рўйхатидан ва назоратидан ўтказилиши зарур бўлган тақдирда баҳоловчи тегишли рўйхатдан ўтказиш ёки рухсат бериш ҳужжатлари нусхасини талаб қилиб олиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element10. Буюртмачи баҳоловчини баҳолаш объектига белгиланган тартибда кириш имкониятини таъминлаши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element11. Баҳолаш таомили баҳолаш объекти ва/ёки унинг аналоглари тўғрисида бозор ахборотидан фойдаланишни талаб қилган ҳолларда баҳоловчи ўхшаш (аниқ ёки тахминан ўхшаш) объектларнинг нархлари (ёки таклифлари) тўғрисидаги ахборотни йиғиш учун баҳолаш объектларининг бозорини таҳлил қилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementАхборот йиғишда айнан бир хил аналог-объектлар тўғрисидаги ахборот устувор ҳисобланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element12. Аналоглар тўғрисида ахборотни йиғишда импорт товарга қўшимча харажатлар (солиқлар ва бошқа мажбурий тўловлар, транспорт харажатлари, бошқа харажатлар) ҳисоб-китобига холис ёндашиш мақсадида баҳолаш объекти ва аналоглар ишлаб чиқарилган мамлакатдан келиб чиқиши бўйича мувофиқ келиши тўғрисидаги шартларга риоя этилиши зарур.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementОбъектларнинг бошқа параметр ва тавсифлари баҳолаш объекти учун нархни шакллантирувчи бўлиб ҳисобланган тақдирда, уларни ҳам қиёслаш мажбурийдир.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element13. Баҳолаш объектининг аналоглари тўғрисида ахборот йиғишда аналогларни танлаш элементларининг талабларини ҳисобга олиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementБаҳолаш объекти муайян товар белгиси остида ишлаб чиқарилган товар ҳисобланган тақдирда, баҳоловчи айнан ўхшаш баҳолаш объектини танлашда баҳолаш объектининг товар белгисига алоҳида эътибор қаратиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element14. Ахборотни йиғиш ва уни таҳлил қилиш таомили баҳоловчи томонидан баҳолаш тўғрисидаги ҳисоботда акс эттириладиган баҳолаш объектини идентификация қилиш билан бирга олиб борилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element4-боб. Баҳолаш ёндашувлари ва усулларини танлаш, асослаш ва қўллаш
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element1-§. Умумий қоида
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element15. 14-сон МБМС талабларига мувофиқ баҳолаш объектининг қийматини баҳолашда харажат ва қиёсий ёндашувлардан фойдаланилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2-§. Харажат ёндашуви
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element16. Баҳолаш объектини баҳолашда харажат ёндашуви товар қиймати йўқотилишини чегирган ҳолда баҳолаш объектининг тўлиқ тикланиш қийматини ёки алмаштириш қийматини аниқлашга асосланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element17. Баҳолаш объектининг қийматини баҳолашда харажат ёндашуви ҳисоб-китобларнинг қуйидаги босқичларига риоя этишни ўз ичига олади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementтўлиқ тикланиш қийматини ёки алмаштириш қийматини аниқлаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбаҳолаш объектининг товар қиймати йўқотилиши ҳажмини аниқлаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбаҳолаш объектининг қийматини тўлиқ тикланиш қиймати ёки алмаштириш қиймати ва товар қиймати йўқотилишининг қиймат кўрсаткичи ўртасидаги фарқ сифатида аниқлаш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element18. Тўлиқ тикланиш қиймати ёки алмаштириш қийматини аниқлаш қуйидаги усуллардан бирини қўллаш орқали амалга оширилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementалмаштириш усули;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementқийматни индексациялаш усули;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementўртача ҳисобланган қиймат усули;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementўртача нарх бўйича баҳолаш усули.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element19. Алмаштириш усули товар-моддий захираларнинг қийматини айнан бир хил объектларни сотиш (ёки савдолашиш учун чегирмани ҳисобга олган ҳолда таклиф) ёки агар айнан бир хил объект ишлаб чиқаришдан чиқариб ташланган бўлса, унга яқин аналогларни нархига қараб баҳолашга асосланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementБаҳолаш объектининг алмаштириш усули билан тўлиқ тикланиш қиймати янги айнан бир хил объект ёки аналог-объектнинг нархига қараб аниқланади. Тавсифларга доир тафовутлар бўлган тақдирда, аналогнинг нархига тузатишлар киритилишига йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementБаҳолаш объектининг тўлиқ тикланиш қиймати ишлаб чиқарувчи заводнинг сотиш нархига (ёки расмий дилерларнинг сотиш нархига) тенглаштирилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementАналог-объект Ўзбекистон Республикасидан ташқарида бўлган ҳолларда мазкур аналогнинг нархига жойлашган жойига қараб тузатиш киритиш зарур.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementҚуйидаги харажатларни ҳисобга олган ҳолда нархга тузатиш киритилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЎзбекистон Республикасига етказиб бериш (ташиш);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбаҳолаш пайтида қонун ҳужжатларида белгиланган солиқлар ва бошқа мажбурий тўловларнинг турлари.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementТурган жойига қараб тузатишни ҳисоблаш кетма-кетлиги қуйидаги тартибда амалга оширилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementаналогнинг шартномавий нархи аниқланади, у аналогнинг сотиш (таклиф) ва етказиб бериш (транспорт харажатлари) нархи қўшилмасига тенг;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementимпорт қилишда солиқлар ва бошқа мажбурий тўловлар қонун ҳужжатларига мувофиқ ҳисобланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementТранспорт харажатлари ҳақиқий ташиш харажатлари бўйича қабул қилинади. Ташиш харажатларининг ҳақиқий миқдорини аниқлаш ёки ҳисоб-китоб қилишнинг имкони бўлмаганда транспорт харажатлари аналог-объектни сотиш/таклиф қийматидан 5 фоиз миқдорида қабул қилинади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element20. Қийматни индексациялаш усули статистика органлари белгилайдиган нархларнинг қимматлашиш индексини қўллаш орқали амалга оширилади. Бунда индекслар, нархлар индекслари ҳисобланган даврга қараб, балансга қабул қилинган санадан бошлаб баҳолаш объектининг базавий (бошланғич, тикланиш) қийматига нисбатан қўлланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementБазавий қиймат сифатида бухгалтерия ҳисоби маълумотлари ёки тайёрловчиларнинг (ёки дилерлар, етказиб берувчиларнинг) ретроспектив санадаги нарх ахборотидан фойдаланиш мумкин (бунда айнан бир хил тавсифли аниқ аналог нархлари тўғрисидаги маълумотлардан фойдаланиш зарур).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element21. Ўртача ҳисобланган қиймат усули турдош товар-моддий захираларнинг гуруҳ ва кичик гуруҳларини шакллантиришни назарда тутади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementГуруҳлаш товар-моддий захираларнинг ўзига хос тавсифларидан (тури, фойдаланиш соҳаси, моделлари ва бошқалар) келиб чиқиб амалга оширилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementТовар-моддий захираларнинг кичик гуруҳларига ўртача ҳисобланган қийматни ҳисоблашга солиштирма ўлчам асос ҳисобланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementСолиштирма ўлчамлар корхона балансига келиб тушаётган ҳар бир товарлар туркумига берилади. Баланс нархи жорий бозор нархларига яқинроқ бўлган кичик гуруҳларга каттароқ улуш берилиши зарур. Кичикроқ улушни балансга биринчи бўлиб қабул қилинган кичик гуруҳга бериш мақсадга мувофиқ.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЎртача ҳисобланган қиймат усули қуйидаги формула билан аниқланади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementСсв = (С1 * У1) + (С2 * У2) + … + (Сn * Tn) бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementСсв — баҳолаш объекти бир товар позициясининг ўртача ҳисобланган қиймати;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementС1, С2, … Cn — баҳолаш объекти бир товар позициясининг баланс қиймати;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementУ1, У2, … Уn — солиштирма ўлчам.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementБаҳолаш объекти бир товар позициясининг баланс қиймати ҳар бир гуруҳ (ёки кичик гуруҳ) умумий баланс қийматини мазкур гуруҳнинг (ёки кичик гуруҳнинг) товар-моддий захиралар миқдорига бўлиш йўли билан аниқланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element22. Ўртача нарх бўйича баҳолаш усули ҳисобот даврида харид қилинган, туркумларнинг умумий миқдорига бўлинган етказиб беришларнинг қолдиғида ва ҳар бир туркумида мавжуд бўлган товарлар бирликлари қийматларининг суммасини аниқлаш йўли билан қўлланилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementСср — харид қилинган товар бирлигининг ўртача таннархи;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementСi — i-туркумдаги бирликнинг харид қиймати;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementn — давр учун товарлар хариди туркумларининг сони;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementСо — ҳисобот даври бошига қолдиқдаги товар бирлигининг таннархи.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element23. Баҳолаш санасида баҳолаш объекти товар қийматининг йўқотилиши жисмоний, функционал ва иқтисодий йўқотишларнинг йиғиндиси сифатида белгиланади. Товар қийматининг йўқотилиши 100 фоиздан ортиқ бўлиши мумкин эмас.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЖисмоний йўқотишда товар-моддий захиралар қийматининг йўқотишлари баҳолаш объектининг фойдаланишга яроқлилик хоссаларини, шу жумладан табиий эскириш, табиат ҳодисаларининг таъсири, авариялар, бошқа жисмоний таъсирлар натижасида қисман ёки тўлиқ йўқотиши билан боғлиқ.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementФункционал йўқотиш истеъмол жиҳатидан афзалликлар, техник инновациялар ёки бозор стандартларининг ўзгариши оқибатида юзага келади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementИқтисодий йўқотиш баҳолаш объектига нисбатан ташқи вазиятнинг ўзгариши (шу жумладан, товар бозоридаги ўзгаришлар, ижтимоий, молиявий, қонунчилик, экологик ва бошқа шароитларнинг ўзгариши) натижасида юзага келади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementТовар қийматининг йўқотилиши тўлиқ тикланиш қийматидан (коэффициент кўрсаткичи) ёки пул ифодасидаги алмаштириш қийматидан (мутлақ миқдор) фоизларда ёки улушларда белгиланиши мумкин.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element24. Хом ашё материали ҳисобланган товар-моддий захиралар жисмоний (техник) хоссаларини йўқотмаган тақдирда, товар қиймати йўқотилишининг миқдори нолга тенг бўлади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element25. Товар қиймати йўқотилишининг миқдори қуйидаги формулага мувофиқ аниқланади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementУТС= 1 – (1 – УТСфиз) * (1 – УТСфунк) * (1 – УТСэк) бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementУТС — баҳолаш объекти товар қиймати йўқотилишининг коэффициент кўрсаткичи;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementУТСфиз — баҳолаш объекти жисмоний йўқотишининг коэффициент кўрсаткичи;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementУТСфунк — баҳолаш объекти функционал йўқотишининг коэффициент кўрсаткичи;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementУТСэк — баҳолаш объекти иқтисодий йўқотишининг коэффициент кўрсаткичи.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element26. Баҳолаш объектининг жисмоний йўқотиши қуйидаги усуллар билан аниқланади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementфойдалилик усули;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementэксперт ҳисоб-китоби усули.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element27. Фойдалилик усули жисмоний йўқотишни бартараф этишга харажатлар — қўшимча товарларни харид қилиш, турли хил қўшимча ва ингредиентларни қўшиш, фойдалиликни ошириш ва ҳ.к. йиғиндиси сифатида ҳисобланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element28. Эксперт ҳисоб-китоби усули жисмоний ҳолатнинг эксперт баҳолари шкаласига мувофиқ аниқланади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element|
Ҳолатнинг баёни |
Ҳолатнинг тавсифи |
Товар қийматининг йўқотилиши, % |
|
Янги |
Янги ҳолатда, фойдаланиш муддати тугалланмаган, бирон-бир ўзгартириш ёки қўшимчаларсиз фойдаланишга яроқли. |
0 — 5 |
|
Жуда яхши |
Деярли янги, белгиланган фойдаланиш муддати ўтган, лекин товар ўзгартириш ёки қўшимчаларсиз фойдаланишга яроқли, товарнинг тўлиқ массаси (бутун ҳажми) сақланган ҳолатда (йўқотишларсиз), қайта идишга солиш, фойдаланиш ёки сақлаш шартларини ўзгартириш талаб қилинмайди. |
6 — 19 |
|
Яхши |
Товар фойдалилигини ошириш учун майда харажатларни ҳисобга олганда фойдаланишга яроқли, қайта идишга солишни (қайта қадоқлашни) талаб қилади, қисқа фойдаланиш муддатига эга, янги товар билан галма-гал ишлатилиши мумкин, асосий элементларини алмаштирмаган ҳолда майда таъмирлаш ишлари ўтказилади (агар товар механизм ҳисобланса ёхуд механик ёки электрон асосда ишласа). |
20 — 40 |
|
Қониқарли |
Консистенцияси оширилгандан кейин фойдаланишга яроқли, товарнинг истеъмол хоссаларини оширувчи муайян қўшимчалар қўшилганда фойдалилик сифатлари оширилганда қўлланилиши мумкин, товардан фойдаланиш алоҳида қўллаш шароитларини (янги товар билан кам-кам қисмларини галма-гал ишлатишни талаб қилади), асосий элементларини алмаштирган ҳолда йирик таъмирлаш ишлари ўтказилади (агар товар механизм ҳисобланса ёхуд механик ёки электрон асосда ишласа). |
41 — 60 |
|
Қониқарсиз |
Чиқинди материаллари, иккиламчи хом ашё ёки синиқ парчалар ёхуд эҳтиёт қисмлар сифатида фойдаланишга яроқли. |
61 — 80 |
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element29. Қийматнинг функционал йўқотиши баҳолаш объектининг тавсифлари (яхшилашлар ва/ёки уларнинг элементлари) истеъмол бозорининг жорий талабларига номувофиқлигини юзага келтирган миқдор сифатида аниқланади, тўлиқ тикланиш қийматига ёки алмаштириш қийматига шу миқдорда тузатиш киритиш зарур.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementФункционал йўқотиш миқдорини айнан бир хил объект ва замонавийроқ аналогнинг нархларидаги фарққа тенг деб ҳисоблаш мумкин.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element30. Иқтисодий йўқотиш баҳолаш объекти қийматига ташқи омилларнинг салбий таъсири юзага келтирган, баҳолаш объектининг тикланиш қиймати ёки алмаштириш қийматининг пасайиш миқдорини билдиради. Қуйидагилар ташқи омилларга киради: бозордаги вазият, фойдаланишдаги чекловлар, инфратузилманинг, қонун ҳужжатларининг ўзгариши ва бошқалар.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementИқтисодий қимматлашувни аниқлаш аналог-объектларни, улардан бири иқтисодий йўқотишга эга, сотиш нархи ёки бозор қийматини қиёслашга асосланган.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element31. Харажат ёндашувини қўллаганда баҳолаш объектининг қиймати товар қийматининг йўқотилиши миқдорини чегирган ҳамда ташқи қимматлашувни ҳисобга олган ҳолда тўлиқ тикланиш қиймати (ёки алмаштириш қиймати) сифатида аниқланади. Баҳолаш объекти қиймати қуйидаги формула бўйича ҳисобланади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementС = С в(з) * (100% – УТС) бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementСв(з) — баҳолаш объектининг тикланиш қиймати ёки алмаштириш қиймати;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementУТС — баҳолаш объекти товар қийматининг йўқотилиши, фоизда.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element3-§. Қиёсий ёндашув
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element32. Қийматни қиёсий ёндашув билан ҳисоблаш қуйидаги кетма-кетликда амалга оширилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбозорни тадқиқ этиш, аналог-объектлар бўйича ахборотни таҳлил қилиш ва йиғиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementқиёслаш аналогларини танлаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementқиёслаш бирликларини аниқлаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementқиёслаш элементларини танлаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementқийматни ҳисоблаш усулларини танлаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementқиёслаш элементлари бўйича тузатишларни ҳисоблаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementаналог-объектлар нархига (қийматига) тузатишлар киритиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбаҳолаш объекти қийматини аниқлаш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element33. Баҳолаш объектлари бозори аналог-объектларга доир битимлар (таклифлар) тўғрисида ахборот олиш мақсадида тадқиқ ва таҳлил қилинади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element34. Қиёслаш аналогларини танлаш асосан маҳаллий бозорда амалга оширилади (шу жумладан келиб чиқишга кўра импорт бўлган аналоглар учун). Маҳаллий бозорда аналоглар мавжуд бўлмаганда 14-сон МБМС талабларини ҳисобга олган ҳолда хорижий бозорлар аналоглари тўғрисидаги ахборотдан фойдаланишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element35. Баҳолаш объектининг қиёслаш бирликларини танлаш ва аниқлаш баҳолаш объекти ўлчов бирликларини ҳисобга олиш хусусиятларига мувофиқ амалга оширилади: оғирлик (тн, кг, гр, литр ва ҳ.к.), узунлик (км, метр, см ва ҳ.к.), майдон (кв.м, кв.см. ва ҳ.к.) ўлчов бирлиги ёки ёппасига ўлчов бирлиги (вагон, контейнер ва ҳ.к.).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element36. Қуйидагилардан:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementмулкий ҳуқуқлар (мажбуриятлар, чекловлар ва ҳ.к.);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementмолиялаштириш шартлари (бўлиб-бўлиб тўлаш, имтиёзли тўловлар ва ҳ.к.);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementалоҳида шартлар (тўловлар ва етказиб беришнинг бозорга оид бўлмаган шартлари);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбозор шартлари (вақт мобайнида нархларнинг ўзгариши ва ҳ.к.);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementжойлашган жойи (маҳаллий ва хорижий бозорлар ва ҳ.к.);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementжисмоний тавсифлари (хоссалари, таркиби ва ҳ.к.);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementиқтисодий хоссалари (таннархи, харажатларни тежаши ва ҳ.к.);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementнархни шакллантиришнинг бошқа хусусиятларидан фақат нархни шакллантирувчи ва аналогларнинг нархига жиддий таъсир кўрсата олишга қодир бўлганлари қиёслаш элементлари сифатида қабул қилинади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementБаҳолашни қиёсий ёндашув усуллари билан ўтказаётганда баҳоловчи объектнинг якуний қийматига таъсир кўрсатувчи бошқа қиёслаш элементларини ҳам кўриб чиқиши мумкин. Баҳоловчи буни баҳолаш тўғрисидаги ҳисоботда акс эттириши ва баҳолаш объектининг якуний қийматини аниқлашда ҳисобга олиши зарур.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element37. Баҳолаш объекти қийматини қиёсий ёндашув воситасида баҳолаш аналог билан тўғридан-тўғри қиёслаш усули орқали амалга оширилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element38. Аналог билан тўғридан-тўғри қиёслаш усули ўхшаш маҳсулот ишлаб чиқарувчи заводларнинг нархларидан фойдаланишни назарда тутади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element39. Қиёсий ёндашув усулларини қўллашда камида иккита баҳолаш объекти тўғрисида ахборот йиғиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element40. Аналог билан тўғридан-тўғри қиёслаш усули аналогларнинг нархларига тегишли тузатишларни киритиш орқали амалга оширилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementС = Сан * К1 * К2 * К3* … Kn бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementС — баҳолаш объектининг нархи;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementСан — аналог объектнинг нархи;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementК1 * К2 * К3* … Kn — баҳоланаётган объект ва аналогнинг параметрлари қийматларидаги фарқларни ҳисобга олувчи тузатувчи коэффициентлар.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element41. Баҳолаш объектининг жойлашган жойига жуфт сотувлар усулига мувофиқ тузатиш киритилади. Жуфт сотувлар усули харажат ёндашуви каби қўлланилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element42. Жисмоний ҳолатга тузатиш баҳолаш объектининг ва танланган аналогларнинг жисмоний ҳолати даражасини солиштиришдан келиб чиқиб (товар қийматининг йўқотилиши сифатида аниқланади), қуйидагича формула бўйича ҳисобланади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementК — товар қиймати йўқотилишига тузатиш киритувчи коэффициент;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementИобъект — баҳолаш объекти жисмоний ҳолатининг коэффициент кўрсаткичи;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementИаналог — аналог-объект жисмоний ҳолатининг коэффициент кўрсаткичи.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element43. Аналог-объектларнинг нархига (қийматига) қиёслаш элементлари бўйича тузатиш киритиш қуйидаги қоидалардан келиб чиқиб амалга оширилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementаналог-объектларнинг нархига (қийматига) қиёслаш элементлари бўйича тузатиш баҳолаш объектига нисбатан киритилади;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementагар қиёслаш элементи бўйича баҳолаш объекти аналог-объект билан солиштирганда яхшироқ кўрсаткичларга эга бўлса, у ҳолда аналог-объектнинг нархи (қиймати) тузатиш миқдорига оширилади;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementагар қиёслаш элементи бўйича баҳолаш объекти аналог-объект билан солиштирганда ёмонроқ кўрсаткичларга эга бўлса, у ҳолда аналог-объектнинг нархи (қиймати) тузатиш миқдорига камайтирилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element44. Тузатишлар фоиз ва/ёки пул ифодасида киритилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element4-§. Қўлланилган баҳолаш ёндашувларининг натижаларини мувофиқлаштириш ва баҳолаш объектининг якуний қийматини аниқлаш
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element45. Баҳолаш натижаларини мувофиқлаштириш ҳамда баҳолашнинг турли ёндашувларини қўллаб олинган натижаларни ўлчаш ва қиёслаш йўли билан баҳолаш объектининг якуний қийматини аниқлаш қуйидаги усуллардан бири ёрдамида амалга оширилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementмантиқий мувофиқлаштириш усулида баҳоловчи амалга оширадиган таҳлил асосида, барча муҳим параметрларни ҳисобга олган ҳолда солиштирма ўлчамларни танлашдан иборат. Баҳоловчи томонидан устувор ёндашув белгиланади, қолган ёндашувларнинг натижаларидан эса устувор ёндашув ёрдамида олинган натижани текшириш ва унга тузатиш киритиш учун фойдаланилади;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementматематик ўлчаш усулида баҳолашга турлича ёндашувлар билан олинган натижаларнинг улушларини аниқлаш учун бир нечта мезонлардан фойдаланилади, уларнинг ёрдамида қўлланилган ҳисоблаш усулининг афзалликлари ёки камчиликлари муайян объектни баҳолаш хусусиятларини ҳисобга олган ҳолда тавсифланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element46. Улушларни аниқлашда баҳоловчи қуйидаги асосий омилларни таҳлил қилиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбаҳолаш мақсадини ва баҳолаш натижаларидан фойдаланиш мўлжалини;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбаҳолаш объектининг хусусиятини;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementтаҳлил ва ҳисоб-китоблар ўтказилишига асос бўлган ахборотнинг батафсиллигини;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбаҳолаш ёндашуви баҳолаш объектига ўхшаш объектларнинг одатдаги харидорлари ва сотувчилари мотивациясини акс эттиришга қодирлигини;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбаҳолаш ёндашуви бозор конъюнктурасини ҳисобга олишга қодирлигини.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element47. Баҳолаш объекти қийматининг якуний миқдори қуйидаги формула бўйича аниқланади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementС ис = Сд * К1 + Сс * К2 + С з * К3 бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementСис — баҳолаш объектининг якуний қиймати;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementСд, Сс, Сз — тегишинча даромад, қиёсий ва харажат ёндашувлари билан аниқланган қийматлар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementК1, К2, К3 — ҳар бир баҳолаш ёндашуви учун танланган тегишли улушларни белгиловчи коэффициентлар.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementБунда қуйидаги шарт бажарилиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementК1+ К2+ К3 = 1
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element5-боб. Баҳолаш тўғрисида ҳисобот тузиш
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element48. Тўпланган ахборот натижасининг тасдиғини ва тегишли ҳисоб-китобларни ўз ичига олган баҳолаш тўғрисидаги ҳисоботда баҳоловчининг баҳолаш объекти қийматига доир хулосаси тақдим этилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element49. Баҳолаш тўғрисида ҳисоботни тузишда қуйидаги қоидаларга амал қилиш лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбаҳолаш тўғрисидаги ҳисобот баҳолаш объекти қийматини аниқлаш учун муҳим бўлган барча ахборотни ўз ичига олган бўлиши зарур;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбаҳолашни ўтказишда фойдаланилган ёки ҳисоб-китоблар натижасида олинган, баҳолаш тўғрисидаги ҳисоботда келтирилган ахборот тасдиқланган бўлиши зарур;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбаҳолаш тўғрисидаги ҳисоботнинг мазмуни мазкур ҳисоботдан фойдаланувчиларни чалғитмаслиги, шунингдек турлича талқин қилишига йўл қўймаслиги керак;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбаҳолаш тўғрисидаги ҳисоботда келтирилган материаллар таркиби ва кетма-кетлиги ҳамда баҳолаш жараёни тавсифи қиймат ҳисобланишини ва худди шундай натижаларни олиш имкониятини бериши лозим;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбаҳолаш жараёнида фойдаланилмаган ахборот, агар бундай ахборотни илова қилиш баҳолаш фаолиятини тартибга солувчи қонун ҳужжатларининг талабларига биноан мажбурий бўлмаса, баҳолаш тўғрисидаги ҳисоботда келтирилмаслиги лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element50. Товар-моддий захираларни баҳолаш тўғрисидаги ҳисобот қуйидаги бўлимлар ва уларнинг қисмларидан иборат бўлиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementа) I бўлим «Титул варағи» — баҳолаш тўғрисидаги ҳисоботнинг биринчи саҳифаси ҳисобланади ва ҳужжатни қидириш учун зарур бўлган бирламчи ахборот манбаи бўлиб хизмат қилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementТитул варағида қуйидаги маълумотлар келтирилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбаҳолаш тўғрисидаги ҳисоботнинг рўйхат рақами;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementишнинг номи;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбаҳолаш объектининг номи;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбаҳолашдан мақсад ва мўлжал;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбуюртмачининг номи;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбаҳоловчи ташкилотнинг номи;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбаҳолаш санаси;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбаҳолаш тўғрисидаги ҳисобот тузилган сана.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementБаҳолаш тўғрисидаги ҳисобот икки ва ундан ортиқ китобдан иборат бўлса, ҳар бир китоб биринчи китобнинг титул варағига мувофиқ бўлган ва мазкур китобга дахлдор маълумотларни ўз ичига олган ўз титул варағига эга бўлиши лозим. Китоб рақами титул варағига қўйилади;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementб) II бўлим «Мундарижа» — тегишли саҳифаларнинг рақамлари кўрсатилган барча бўлимлар, кичик бўлимлар, бандлар (агар улар номланган бўлса), иловалар номини ўз ичига олади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementИкки ва ундан ортиқ китобдан иборат бўлган баҳолаш тўғрисидаги ҳисобот тузилганда уларнинг ҳар бирида ўз мундарижаси бўлиши лозим. Бунда биринчи китобда бутун баҳолаш тўғрисидаги ҳисоботнинг китоблар рақамлари кўрсатилган мундарижаси, кейинги китобларда — фақат тегишли китоб мундарижаси жойлаштирилади. Биринчи китобда кейинги китоблар мундарижаси ўрнига фақат уларнинг номини кўрсатишга йўл қўйилади;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementв) III бўлим «Илова хат (умумлаштирувчи қисм)» буюртмачига баҳолашни ўтказиш натижалари ҳақидаги эркин шаклда (амалий услубда) баён этилган хабарни ўз ичига олади. Хатда қуйидагилар кўрсатилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбаҳолашни ўтказиш учун асос;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбаҳолаш объектининг номи ва рўйхатга олинган манзили;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбажарилган ишлар мазмунининг қисқача баёни;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementқиймат аниқланган санадаги баҳолаш объектининг қиймати ҳақида хулоса;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбаҳолаш тўғрисидаги ҳисобот қайси қонун ҳужжатларига мувофиқ тайёрланган бўлса, шу ҳужжатларга ҳавола;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementилова хат баҳолаш тўғрисидаги ҳисобот асосида тайёрлангани ва фақат ҳисоботнинг тўлиқ матнига боғлиқ равишда, яъни ҳисоботда қабул қилинган барча фаразлар ва чеклашларни ҳисобга олган ҳолда талқин қилиниши мумкинлигига кўрсатма.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementИлова хат баҳоловчи ташкилотнинг фирма бланкасида расмийлаштирилади, унинг раҳбари томонидан имзоланади ва муҳри билан (муҳр мавжуд бўлган тақдирда) тасдиқланади;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementг) IV бўлим «Кириш» асосий далиллар ва хулосаларнинг қисқача баёнини ўз ичига олади. Мазкур бўлимга қуйидаги қисмлар киритилиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementасосий далиллар ва хулосалар, бу ерда қуйидагилар кўрсатилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбаҳолаш объекти ҳақида умумий ахборот;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбаҳолаш тўғрисида шартнома номи, унинг рақами ва тузатилган санаси;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбаҳолаш тўғрисидаги ҳисоботга сўнгги тузатиш киритилган ва ҳисобот тақдим этилган кўринишда расмийлаштирилган календарь санага мувофиқ бўлган баҳолаш тўғрисидаги ҳисобот тузилган сана;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбаҳолаш мақсади ва қиймат тури;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбаҳолаш буюртмачиси ҳақида маълумотлар юридик шахслар учун — номи, реквизитлари, жисмоний шахслар учун — Ф.И.Ш., паспорт маълумотлари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбаҳоловчи ташкилот ҳақида (тўлиқ номи, юридик манзили, фуқаролик жавобгарлигини суғурталаш ҳақидаги маълумотлар, баҳолаш фаолияти билан шуғулланиш ҳуқуқини берадиган лицензия рақами, берилган санаси ва амал қилиш муддати) ҳамда баҳоловчи ташкилот билан меҳнат шартномасига асосан ишлайдиган баҳоловчи ҳақида (фамилияси, исми, отасининг исми, баҳолашни амалга ошириш ҳуқуқини тасдиқловчи ҳужжат рақами ва берилган санаси). Шунингдек, баҳолашни ўтказиш ва баҳолаш тўғрисидаги ҳисоботни тайёрлашга жалб қилинадиган барча ташкилотлар ва мутахассислар ҳақида ахборот уларнинг малакаси ва баҳолаш объектини баҳолашда уларнинг иштирок этиш даражасини кўрсатган ҳолда келтирилиши лозим;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбаҳолаш натижаларига таъсир кўрсатган фаразлар ва чекловчи шартлар (мавжуд бўлганда);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementд) V бўлим «Асосий қисм» қуйидаги мажбурий қисмларни ўз ичига олиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбаҳолаш жараёни босқичлари, бу ерда баҳоловчи ўзи бажарган ишлар кетма-кетлигини босқичма-босқич баён этади. Ҳар бир босқичда баҳолаш объектини баҳолаш бўйича бажарилган ишлар ҳақида умумий маълумотлар келтирилади (бажарилган ишларнинг оддий рўйхатини келтиришга йўл қўйилади). Амалга оширилган таҳлил ва ҳисоб-китобларнинг янада батафсил тавсифи баҳолаш объектининг хусусиятлари, баҳолаш вазифаси ва мавжуд ахборот ҳажмига мувофиқ қуйидаги қисмларда келтирилади;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбаҳолаш объектининг тавсифи, бу ерда баҳолаш объектининг миқдор ва сифат кўрсаткичлари ҳақидаги маълумотлар келтирилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementБаҳоловчи баҳолаш тўғрисидаги ҳисоботда баҳолашни ўтказиш учун зарур бўлган ахборотни олиш жараёни ҳам ахборотни олишнинг аниқ манбаларини, ҳужжатнинг номи, рақами, санасини ва уни идентификация қилувчи бошқа маълумотларни кўрсатган ҳолда акс эттирилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementАгар буюртмачининг сўралаётган ахборотни тақдим этишдан бош тортиши баҳолаш натижаларининг аниқлиги ва/ёки ҳаққонийлигига сезиларли даражада таъсир кўрсатса, бу ҳолат баҳолаш тўғрисидаги ҳисоботда қайд этилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementБаҳолаш объектининг тавсифи баҳолаш тўғрисидаги ҳисоботдан фойдаланувчида баҳолаш объектининг қимматлилигига таъсир этадиган барча жиҳатлардан баҳолаш объекти ҳақида холис тасаввурни шакллантириши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementБаҳолаш объекти бозорининг таҳлили унинг қийматига таъсир этадиган барча омиллар таҳлилини ўз ичига олиши лозим. Бўлимда баҳолаш объекти қийматини аниқлашда фойдаланилган нархни шакллантирувчи барча омиллар ҳақида ахборот келтирилиши ва уларнинг қийматлари асосланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementБаҳоловчи фойдаланилган барча қонун ҳужжатларини ҳам баҳолаш тўғрисидаги ҳисоботда акс эттириши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementБаҳолаш жараёни тавсифи баҳолаш тўғрисидаги ҳисоботдан фойдаланувчига баҳолаш жараёни мантиғини ва баҳоловчи баҳолаш объекти қийматини аниқлаш йўлида ташлаган қадамларнинг муҳимлигини тушуниш имкониятини берувчи баҳолаш объекти қийматини аниқлаш кетма-кетлигини ўз ичига олиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementҲар бир ёндашув доирасида баҳоловчи ўзининг барча таҳлиллари, ҳисоб-китоблари, фикр-мулоҳазаларини келтиради. Қабул қилинган ёндашувлар доирасида баҳолаш усулларини қўллаб баҳолашни амалга оширишда баҳоловчининг ҳар бир ҳаракати лозим даражада асосланган бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementБаҳолаш тўғрисидаги ҳисоботда келтирилган барча ахборотни текшириш имконияти бўлиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementБаҳолаш тўғрисидаги ҳисоботда, шунингдек, баҳоловчининг фикрига кўра у қўллаган баҳолаш объекти қийматини ҳисоблаш усулини тўла акс эттириш учун муҳим ҳисобланган ҳар қандай маълумотлар акс эттирилиши мумкин;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementе) VI бўлим «Хулоса» қуйидаги қисмлардан таркиб топиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementмуқофиқлаштириш таомили тавсифини келтирган ҳолда турли ёндашувларни қўллаб олинган баҳолаш объектини баҳолаш натижаларини мувофиқлаштириш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбаҳолаш ёндашувларининг ҳар бири ёрдамида олинган натижалар ўртасидаги жиддий тафовут унинг эҳтимолий сабаблари ҳусусидаги асосланган шарҳлар билан баён этилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementБаҳолаш тўғрисидаги ҳисоботнинг хулоса қисмида сифат тўғрисида баёнот — баҳоловчининг баҳолаш тўғрисидаги ҳисобот қонун ҳужжатлари ва қўлланилаётган баҳолаш стандартлари талабларига мувофиқлиги ҳақидаги расмий баёноти ифода этилиши керак;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementж) VII бўлим «Иловалар» баҳолашни ўтказишда фойдаланилган босма шаклдаги барча ахборотни (шу жумладан интернет-саҳифаларни), шунингдек ҳисоб-китоблар ва ҳисоб-китоб жадвалларини ўз ичига олиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementБаҳолаш тўғрисидаги ҳисоботга илова қилинган барча ҳужжатлар тегишли тарзда расмийлаштирилган бўлиши лозим (бунга ваколатли шахс томонидан имзоланган ҳамда ҳужжатларни тақдим этувчи органлар ва ташкилотлар томонидан белгиланган тартибда тасдиқланган бўлиши керак, бундан Интернет тармоғи ёки бошқа оммавий ахборот воситаларидан олинган ахборот мустасно).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementБаҳолаш тўғрисидаги ҳисоботга иловалар баҳоловчи ташкилот лицензияси, баҳоловчининг баҳолашни ўтказиш ҳуқуқини тасдиқловчи ҳужжатларнинг нусхаларини, фуқаролик жавобгарлигини суғурталаш полисининг нусхасини ҳам ўз ичига олиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementБаҳолаш тўғрисидаги ҳисоботда иловадаги ҳужжатларнинг тўлиқ рўйхати келтирилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementБаҳолаш тўғрисидаги ҳисобот нусхасини баҳоловчи ташкилот ҳисобот тузилган санадан эътиборан қонун ҳужжатларида белгиланган муддат мобайнида сақлаши шарт.
(Ўзбекистон Республикаси қонун ҳужжатлари тўплами, 2017 й., 25-сон, 554-модда)