Ўзбекистон Республикасининг «Гиёҳвандлик воситалари ва психотроп моддалар тўғрисида»ги Қонуни, Вазирлар Маҳкамасининг 2003 йил 16 июлдаги «Гиёҳвандлик воситалари, психотроп моддалар ва прекурсорлар муомаласи билан боғлиқ фаолиятни лицензиялаш тўғрисида»ги 315-сон қарорига мувофиқ, Ўзбекистон Республикаси Ички ишлар вазирлиги ҳамда Соғлиқни сақлаш вазирлиги қарор қиладилар:

1. «Ўзбекистон Республикаси ҳудудида гиёҳвандлик воситалари, психотроп моддалар ва прекурсорларни ташиш тартиби тўғрисида»ги низом иловага мувофиқ тасдиқлансин.

2. Ушбу қарор Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлигида давлат рўйхатидан ўтган вақтдан ўн кундан сўнг кучга киритилсин.

3. Мазкур қарорнинг бажарилишини назорат қилиш Ўзбекистон Республикаси Ички ишлар вазирининг биринчи ўринбосари Ғ.Т. Қодиров ва Соғлиқни сақлаш вазирининг биринчи ўринбосари А.И. Икрамов зиммаларига юклатилсин.

Мазкур Низом Ўзбекистон Республикасининг «Гиёҳвандлик воситалари ва психотроп моддалар тўғрисида»ги Қонуни, Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2003 йил 16 июлдаги «Гиёҳвандлик воситалари, психотроп моддалар ва прекурсорларнинг муомалада бўлиши билан боғлиқ фаолиятни лицензиялаш тўғрисида»ги 315-сон қарорига мувофиқ гиёҳвандлик воситалари, психотроп моддалар ва прекурсорларнинг муомалада бўлиши билан боғлиқ фаолият юритиш ҳуқуқини берувчи лицензияга эга бўлган юридик шахслар томонидан гиёҳвандлик воситалари, психотроп моддалар ва прекурсорларни (бундан кейинги ўринларда ГПП деб юритилади) ташиш тартибини белгилайди.

1. Ўзбекистон Республикаси ҳудудида ГППларнинг ташиш мазкур Низомда белгиланган тартибда автомобиль, ҳаво ва темир йўл транспорти орқали амалга оширилади.

2. Мазкур Низом қоидалари ички ишлар, миллий хавфсизлик хизмати ва божхона органларининг экспертиза ва тезкор-қидирув фаолиятида, шунингдек Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлигининг суд-экспертиза муассасалари фаолиятида ГППлардан фойдаланишда татбиқ этилмайди. Ушбу органлар томонидан ноқонуний муомаладан мусодара қилинган ГППларни ташиш қонун ҳужжатларида белгиланган тартибда амалга оширилади.

3. ГППларни юридик шахслар томонидан автомобиль, ҳаво ва темир йўл транспортида ташиш мазкур Низомда белгиланган тартибда ички ишлар органлари томонидан бериладиган рухсатнома асосида амалга оширилади.

4. Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2000 йил 31 июлдаги «Гиёҳвандлик воситалари, психотроп моддалар ва прекурсорларни Ўзбекистон Республикаси ҳудуди орқали олиб кириш, олиб чиқиш ва транзит тарзида ўтказиш тўғрисида»ги 293-сон қарорининг 3, 4-иловаларида келтирилган II, III рўйхатларига киритилмаган мураккаб (таркибида ГППлар мавжуд бўлган) дори воситаларини ташишда рухсатнома расмийлаштирилиши талаб қилинмайди.

5. ГППларни Ўзбекистон Республикаси ҳудудида ташиш учун рухсатнома ички ишлар органлари томонидан мазкур Низомнинг 2-иловасида келтирилган намуна асосида беш иш куни ичида берилади.

6. ГППларни кам миқдорларда ташиш мақсадида йиллик рухсатномани олиш учун қуйидаги ҳужжатлар тақдим этилади:

ГППларни кам миқдорларда ташиш ҳуқуқини берувчи йиллик рухсатномани олиш тўғрисида ариза;

раҳбар имзоси ва юридик шахс муҳри билан тасдиқланган, юкни ташиш учун масъул шахс тайинланганлиги тўғрисида буйруқ нусхаси;

масъул шахснинг шахсини тасдиқловчи ҳужжат нусхаси (паспорт).

7. Ўзбекистон Республикаси ҳудудида ГППларни катта партияда ташиш учун бир марталик рухсатнома ички ишлар органлари томонидан беш иш куни ичида (2-илова) юкнинг номи ва миқдори, юк жўнатилишининг тўлиқ маршрути, юкни ташишга масъул шахс ва кузатувчи шахслар (қўриқлаш таркиби), ташишга жалб этилган транспорт воситаси ва уларнинг ҳайдовчилари ҳақида маълумотлар кўрсатилган юридик шахс раҳбарининг аризаси асосида қуйидаги ҳужжатлари илова қилинган ҳолда берилади:

бир марталик рухсатнома олиш тўғрисида ариза;

юкнинг ҳар бир алоҳида ташишларига жавобгар шахсни белгиланганлиги тўғрисида буйруқ нусхаси;

ГППларни олиш учун тузилган контракт (шартнома) нусхаси;

ажратилган автомобилнинг жорий йил учун техник кўрикдан ўтганлиги тўғрисидаги унинг амал қилиш муддати кўрсатилган техник паспорти ва ҳайдовчиларининг ҳайдовчилик гувоҳномалари нусхалари;

ГППлар юкларни автомобиль транспортида ташиш учун лицензияга эга бўлган юридик шахслар билан тузилган шартнома асосида ташиш ҳолатларига тегишли шартнома нусхаси.

8. ГППларни ташиш ҳуқуқини берувчи бир марталик рухсатнома тегишли ички ишлар органлари томонидан берилади, унда ташилаётган ГППлар тури ва миқдори, юк ташиш амалга оширилиши лозим бўлган автотранспортнинг маркаси (маркалари) ва давлат рақами (давлат рақамлари), шунингдек юк ташиш учун масъул шахснинг паспорт маълумотлари кўрсатилади.

9. Рухсатномалар 3 ой муддатгача бериладиган (ГППларни аниқ партиясини ташиш учун) бир марталик ва 6 ой муддатгача бериладиган ГППларни бир неча партияларини ташиш учун кўп марталик бўлиши мумкин.

ГППларнинг аниқ партияларини кўп марталик рухсатнома асосида ташиш ҳолатларида юридик шахс ушбу партия учун умумий миқдори чегарасида уларни ташиш ҳуқуқига эга. Бунда ҳар бир ташиш санаси, ГППларнинг тури ва миқдори кўрсатилиб рухсатноманинг орқа томони раҳбар имзоси ва юридик шахс муҳри билан тасдиқланиши лозим. Бундай рухсатнома ички ишлар органига топширилиши лозим.

10. Транспорт воситасининг маркаси, давлат рақами, юкни ташиш учун масъул шахс ўзгарган ҳолларда бир марталик рухсатнома уч кунлик муддатда белгиланган тартибда қайта расмийлаштирилиши керак.

11. ГППларни туман (шаҳар) ҳудудида ташиш рухсатномасисиз база раҳбари ёки юк жўнатувчи томонидан берилган йўл-кузатувчи ҳужжатлари асосида амалга оширилади.

12. Ўзбекистон Республикаси ҳудудида ГППларни автомобиль транспортида ташиш автомобиль транспортига эга бўлган юридик шахслар ёки ГППларни ташиш учун бериладиган лицензияга эга бўлган юк жўнатувчи/юк қабул қилувчи билан тузилган ташиш тўғрисидаги шартномага асосан бошқа юридик шахсларга тегишли бўлган автомобиль транспортида амалга оширилади.

Гиёҳвандлик воситаларининг 50 килограмм (брутто оғирлик) ва ундан кўпроғи ва психотроп моддаларнинг 100 килограмм (брутто оғирлик) ва ундан кўпроғини автомобиль транспортида ташиш бир марталик рухсатнома расмийлаштирилиб, Ўзбекистон Республикаси Ички ишлар вазирлигининг қўриқлаш хизмати жалб этилган ҳолда мазкур Низомда кўрсатиб ўтилган қоидалар асосида амалга оширилади.

Кам миқдордаги ГППларни (гиёҳвандлик воситалари 50 килограммдан кам (брутто оғирлик) ва психотроп моддалари 100 килограммдан кам (брутто оғирлик) ташиш Ўзбекистон Республикаси Ички ишлар вазирлигининг қўриқлаш хизматини жалб этмасдан амалга оширилади, бунда бир йиллик рухсатнома расмийлаштирилади. Ўзбекистон Республикаси ҳудудида ГППларни автомобиль транспортида ташиш учун юк жўнатувчи/юк қабул қилувчилар масъулдирлар.

Ўзбекистон Республикаси Ички ишлар вазирлигининг қўриқлаш хизмати ходимлари кузатувисиз ташишга рухсат этилган прекурсорларнинг кам миқдори мазкур Низомнинг 1-иловасида келтирилган.

13. ГППларни автомобиль транспортида туман (шаҳар) ичида ташишда юкни кузатиб бориш учун масъул шахс тайинланади. Ушбу функцияларни транспорт воситасининг ҳайдовчисига юклаш тақиқланади.

Кузатувчи шахсларни тўғри танлаш ва уларнинг тайёргарлиги учун юк жўнатувчи/ юк қабул қилувчи ташкилотлар раҳбарлари жавобгардирлар.

14. ГППларни кам миқдорда автомобиль транспортида ташишда юк жўнатувчи/юк қабул қилувчи ташкилот буйруғи асосида юкни ташиш ва қабул қилиб олиш учун масъул шахс тайинланади.

15. Ўзбекистон Республикаси ҳудудида ГППларни кам миқдорда автомобиль транспортида ташишда кузатувчи (масъул шахс) ўзи билан қуйидаги ҳужжатларни олиб юриши керак:

ГППларни ташиш учун ҳудудий ички ишлар органлари томонидан берилган йиллик рухсатноманинг раҳбар имзоси ва ташкилот муҳри билан тасдиқланган нусхаси;

юк жўнатувчи ташкилот раҳбари ёки моддий-жавобгар шахс имзоси ва ташкилот муҳри билан тасдиқланган ташилаётган юкнинг юк кузатув ҳужжатлари.

16. ГППларни ташишда иштирок этувчи кузатувчи шахслар ҳамда ҳайдовчилар ташиш қоидалари, юкнинг тавсифи, ортилиши ва туширилишида техника хавфсизлигига риоя қилиш тўғрисида таништирилган бўлишлари керак.

17. ГППларни кузатиб боришга масъул бўлган шахс мажбуриятларига қуйидагилар киради:

юкнинг тўғри қадоқланиши ва маркировкаси, тамғаларининг мустаҳкам сақланганлигини кўздан кечириш, юк ортиш ва туширишни кузатиб бориш;

юкни жўнатилаётган жойдан юк етиб бориш манзилигача сақланишини ташкил қилиш;

автотранспорт воситасининг ҳаракат вақтида ва тўхтаб туриш жойларида юкни сақланишини таъминлаш;

шахсий, оммавий ва экологик хавфсизлик чораларини ташкиллаштириш;

юкни етиб бориш манзилига топшириш.

18. Хавфли юклар тоифасига киритилган катта ҳажмдаги прекурсорларни автомобиль транспортида ташишда хавф-хатар тўғрисидаги маълумотлар тизимини талабларга мос ҳолда ташкиллаштириш ташишни амалга ошираётган автотранспорт ташкилотига юклатилади. Бундай ташиш автотранспорт воситаси хавфли юкларни ташишга гувоҳномага эга бўлганда Давлат йўл ҳаракати хавфсизлиги хизмати органлари билан белгиланган тартибда келишилган маршрут бўйича амалга оширилади.

19. Катта ҳажмдаги прекурсорларни автомобиль транспортида ташишда аҳоли яшаш пунктларида ҳайдовчиларнинг дам олиш учун тўхтаб туришлари тақиқланади.

Автотранспорт воситаси тўхтаганда ёки тўхтаб турганида тўхтаб туриш тормози ёқилган, қияликда эса қўшимча равишда сирпаниб кетишига қарши таянч қўйилган бўлиши керак.

20. ГППларни колонна бўлиб (иккитадан кўп бўлган автотранспорт воситаларида) ташиш колонна бошида ва охирида Ўзбекистон Республикаси Ички ишлар вазирлиги кузатувчиларининг иккита автомобилида амалга оширилади.

Кузатувчи автомобиллар учун тўловлар юк жўнатувчи ёки юк қабул қилувчи билан тузилган шартнома асосида амалга оширилади.

21. Прекурсорларни кўп миқдорда ташиш учун мўлжалланган автотранспорт воситаси ҳайдовчи ва кузатувчи шахснинг хавфсизлигини таъминлаш учун зарур бўлган ташилаётган прекурсорларни нейтраллаш учун керакли миқдорда воситалар ва индивидуал ҳимоя воситалари билан жиҳозланади.

22. Катта миқдордаги прекурсорларни ташиш учун мўлжалланган автомобилда қуйидагилар бўлиши керак:

а) автотранспорт воситасини ҳалокат вақтида таъмирлаш учун қўл асбоблари тўплами;

б) ёнғинни ўчириш учун ёнғин ўчиргичлар;

в) биттадан кам бўлмаган сирпаниб кетишга қарши таянч (таянчнинг ўлчами автотранспорт воситасининг тури ва унинг ғилдираклари диаметрига мос бўлиши лозим);

г) автоном ёнувчи иккита ўчиб-ёнувчи (ёки доимий) зарғалдоқ рангдаги чироқ, улар прекурсорларнинг алангаланишини келтириб чиқариши мумкин бўлмаган ҳолда тузилган бўлиши керак;

д) сутканинг қоронғи вақтида ёки яхши кўринмаслик ҳолатларда тўхтаб туришда, агар автотранспорт воситасининг чироқлари тузатилмаган бўлса, йўлда зарғалдоқ рангдаги чироқлар ўрнатилган бўлиши лозим: биттаси автотранспорт воситасининг олд тарафига етмасдан 10 метр масофада, иккинчиси автотранспорт воситасининг орқа тарафига етмасдан 10 метр масофада ўрнатилади;

е) дори қутиси ва ташилаётган юкларни нейтраллаштириш воситалари (биринчи тиббий ёрдам кўрсатиш учун).

23. Ҳаво орқали ташиш шартномасидан келиб чиқадиган ҳаво орқали ташувчининг мазкур Низом қоидаларига тушадиган барча ҳуқуқ ва мажбуриятлари Ўзбекистон Республикаси Ҳаво кодекси ва бошқа қонун ҳужжатлари билан тартибга солинади.

24. ГППларни юк сифатида авиаташиш учун гиёҳвандлик воситалари, психотроп моддалар ва прекурсорлар муомаласи билан боғлиқ фаолият учун бериладиган лицензияга эга бўлган юридик шахслардан қабул қилинади.

25. ГППларни ташишга қабул қилиш ва ташиш ташувчи-авиакомпания томонидан белгиланган қоидалар ва стандартлар бўйича амалга оширилади. Агар ташиш учун қабул қилинаётган ГППлар хавфли юклар тоифасига кирса, уларни ташиш учун қабул қилишда ИКАОни хавфли юкларни ҳавода хавфсиз ташиш учун техникавий қўлланмаси ҳисобга олиниши лозим.

26. ГППлар йўловчилар ва юк ташиш кемаларида ташилиши мумкин. Доимий рейсларни бажараётган ҳаво кемаларда ташиш барча маршрутларда ташилаётган ҳажмларни олдиндан мажбурий бронлаштирилган шартларда амалга оширилиши керак.

Хавфли юклар тоифасига кирувчи прекурсорларни йўловчи ташиш ҳаво кемаларида ташишга йўл қўйилмайди.

27. ГППларни ташиш учун қабул қилишда уларни шартли равишда қимматбаҳо юклар тоифасига (VAL) киритиш лозим ва бу тоифа юкларга мос бўлган ташиш қоидалари ва уларни сақлашни таъминлаш регламенти қўлланилиши лозим. Агар ташиш учун қабул қилинаётган ГППлар хавфли юклар тоифасига кирса, унда ҳам ушбу юклаш тоифаси учун белгиланган ташиш қоидаларини қўллаш лозим.

28. ГППларни ташиш учун қабул қилишда ушбу юкни учиш ва қўниш аэропортда энг кам муддат давомида сақланилиши ва омборга жойлаштирилишини таъминлаш мақсадида ҳамма расмиятчиликларни бажарилиши тартиби юк жўнатувчи билан олдиндан келишиб олиниши лозим. Юкни қабул қилиш ва бериш махсус хавфсизлик чоралари таъминланган ҳолларда режалаштирилиши ва амалга оширилиши зарур.

29. Стандарт хабарларда юкнинг аниқ номланиши (кимёвий формуласи)дан фойдаланиш лозим.

30. ГППлардан иборат юкни қадоқлаш қуйидаги талабларга ҳам жавоб бериши лозим:

барча юклар ўрамаси ишончли ёпилган, нуқсонлари бўлмаслиги;

юк шундай ўралган бўлиши керакки, ичидагиларни алмаштириш ёки аниқ кўринмайдиган ҳолда ичидан олиб бўлмаслиги;

юкнинг ҳар бир ўрамаси юк жўнатувчи ва юк ташувчи томонидан муҳрланган бўлиши;

хар бир ўрама тортилган бўлиши, унинг оғирлиги ҳужжатлардаги оғирлик билан солиштирилган ва қутига ёпиштириладиган ёрлиқларда кўрсатилган бўлиши зарур. Барча ўрамаларда нуқсонлар йўқлиги текширилган бўлиши керак;

нуқсонлари бўлган ўралган юклар ташиш учун қабул қилинмайди. Трансфер юкларининг қутиларида нуқсонлар топилганда трансфер пунктида (ушбу ёки бошқа юк ташувчининг бошқа рейсига юкни қайта юклаш) юк қайта тортиб кўрилади, юкни бузилиши тўғрисида 2 нусхада далолатнома тузилади ва заруриятга қараб юк қайта қутиларга қадоқланади ва янгидан муҳрланади. Далолатноманинг бир нусхаси юк билан бирга жўнатиладиган ҳужжатларга илова қилинади, иккинчи нусхаси трансфернинг аэропортида қолдирилади.

31. ГППларни ташиш учун фойдаланилганда контейнер ва қулфланадиган қутиларнинг мустаҳкамлиги текширилганда қуйидагилар таъминланиши керак:

юклар контейнернинг муҳрланган қисмидан ажратиб олиб бўлмаслиги ва юк ташувчининг муҳрини бузмасдан ёки кўринарли излар бўлмаган ҳолда унга қайтадан қўйиб қўйиш имкони бўлмаслиги;

юкни жойлаштириш учун фойдаланиладиган контейнернинг ҳамма томони назорат тартибида кўздан кечириш учун қулай бўлиши керак, қулфланадиган қути ва контейнерларда юкларнинг қисмлари яширилиши мумкин бўлган яширин жойлари бўлмаслиги.

32. ГППлардан иборат бўлган юкнинг ташиш ҳужжатларини расмийлаштиришда қуйидаги талаблар бажарилиши талаб этилади:

авианакладнойда юкнинг махсус қайта ишланиш коди «VAL», ва зарур ҳолларда «Nature and Quantity of Goods» (юкнинг тавсифи ва хусусияти) устунида хавфли юкларнинг қайта ишланиш коди кўрсатилган бўлиши;

юкнинг номланиши ва/ёки юкнинг товар номенклатураси коди юкни ташиш ҳуқуқини берувчи лицензияда кўрсатилган номланишига аниқ мос келиши;

юк кузатув ҳужжатларида юкнинг килограммнинг юздан бир қисмигача аниқликда ўлчанган бутун оғирлиги, ҳамда ҳар бир ўралган қутининг ўлчами кўрсатилган бўлиши;

махсус қайта ишланиш коди «VAL» ва зарур ҳолларда хавфли юкларнинг қайта ишланиш кодлари юк манифестининг «Nature of Goods» (юкнинг тавсифи) устунида кўрсатилган бўлиши;

ГППлардан иборат бўлган юкни ташишда юк ҳақидаги маълумотни стандарт бланкига ёки NOTOС (Special Load Notification to Captain — махсус юк тўғрисида ҳаво кемаси командирига хабарнома)га хабар киритилиши лозим.

33. ГППларни жўнатиш, трансфер ва етиб бориш пунктларида қайта ишлаш, ортиш/ туширишда ҳақиқий қабул қилиб олинган юк миқдори тўғрисида маълумот авианакладной ва юк манифестида кўрсатилган маълумот билан солиштирилиши зарур. Юк ташувчи жавобгарлигига берилган вақтдан бошлаб юк рухсатсиз текширувлардан ҳимояланган бўлиши керак. Агар юк бирор-бир сабабларга кўра қўриқланадиган ҳудудда сақлана олинмаса, махсус хавфсизлик ва сақлаш чоралари кўрилган бўлиши зарур.

34. ГППлардан иборат бўлган юкни жўнатиш, трансфер, манзил аэропортларида сақлашда махсус журналларда қуйидаги маълумотлар қайд қилиниши зарур:

ҳар бир ўралган қутининг тавсифи (ўлчами, оғирлиги, бошқа фарқ қиладиган тавсифлари);

юк қўриқланадиган ҳудудга жойлаштирилган вақти ва санаси ҳамда ушбу ҳудудга юкни келтирган ва шу ҳудудга киришга рухсати бўлган шахслар тўғрисида маълумотлар;

юк қўриқланадиган ҳудуддан олиб кетилган вақти ва санаси ҳамда ушбу ҳудуддан юкни олиб кетган шахс тўғрисида маълумотлар.

Ҳар бир ёзув мансабдор шахс имзоси билан тасдиқланган бўлиши керак.

35. ГППлардан иборат бўлган юкни тўла ёки қисман йўқолиши кузатилган бўлса ёки рухсатсиз аралашув излари топилганда, ички ишлар органлари вакиллари иштирокида инцидентнинг расмий қайд этилиши учун дарҳол зарур тадбирлар кўрилиши, шунингдек қидирувни ташкиллаштириш лозим.

36. Юкни жўнатиш учун аэропортга ҳаво кемаси учишидан 3 соат олдин ўралган қутилар муҳрланган ҳолда олиб келиниши ва белгиланган тартибда ташувчининг ваколатли шахсларига топширилиши, ташувчи томонидан тавсия этилган Ўзбекистон Республикаси Ички ишлар вазирлигининг мунтазам бўлими, ҳаво транспорти хавфсизлик хизмати ва қўриқлаш хизмати иштирокида тўпланган ва ҳаво кемаси бортига ортилган бўлиши керак. Зарур ҳолларда ГППларни юк сифатида авиаташишлар ваколатларини тасдиқловчи ҳужжатлари бўлган кузатувчилар иштирокида амалга оширилиши мумкин. Юкни кузатиб борувчилар йўловчи сифатида борадилар, бунинг учун улар авиация қоидалари билан белгиланган барча учиш олди расмийлаштирувлардан ўтган бўлишлари лозим.

37. Ҳаво кемасининг юк-багаж бўлимларида гиёҳвандлик воситаларини юк сифатида ташишда кузатувчилар юкни ҳаво кемасига етказилиши ёки ундан олиб кетилишини, юкни ортилиши/туширилишини кузатишлари, гиёҳвандлик воситалари юклагандан сўнг юк бўлинмалари муҳрланганлигини текширишлари зарур.

Кузатувчилар барча йўловчилар салонга чиқиб бўлганларидан ва юклар ортиб бўлинганидан сўнг охирги навбатда йўловчилар салонига кирадилар.

38. Ҳаво кемасининг йўловчилар салонида гиёҳвандлик воситалари партиясини ташишда, шунингдек психотроп моддалар ва прекурсорлар кузатувчилар иштирокида ҳаво йўли орқали ташилиши зарур бўлганда, бундай моддаларни ташиётган шахслар ва ташилаётган моддалар ҳаво кемасига бошқа йўловчилардан алоҳида етказилади ва йўловчилар салонига улар учун ажратилган жойга йўловчилар киришидан олдин ёки кейин жойлаштирилади.

39. ГППлардан иборат бўлган юкни келиши тўғрисидаги хабар билан юк қабул қилувчини огоҳлантириш манзил аэропортига юкни етказиб берган ҳаво кемасидан юк тушириб бўлингандан сўнг 3 соат давомида амалга оширилиши керак.

40. Юк ташувчи юкни фақатгина авианакладнойда кўрсатилган юк қабул қилувчига ёхуд у томонидан авинакладнойда кўрсатилган ваколат берилган шахсга беради.

41. Юк ташувчи юкни юк накладнойида кўрсатилган ҳамма шартлар бажарилгандан сўнг юк қабул қилувчига беради ва юк топширилганлиги фактини юк қабул қилувчининг юк авианакладнойи нусхасида қабул қилувчи имзоси билан тасдиқлайди, булар охирги юк ташувчида юкни қабул қилинганлиги тўғрисидаги тилхат ва ташиш шартномасининг бажарилганлиги тўғрисидаги гувоҳнома сифатида қолдирилади.

42. Юк қабул қилувчи бўлмаганда ёки давлат органи талабига кўра юкни бериш юк қабул қилувчига бериш ҳисобланади, бунда юк ташувчи юк жўнатувчи ёки юк қабул қилувчига бундай юк ташиб келтирилганлиги тўғрисида тасдиқловчи ҳужжатни тақдим этади.

43. Агар юк Ўзбекистон Республикаси ҳудудида жойлашган манзилга етиб келганлиги тўғрисидаги хабарнома жўнатилгандан сўнг юкни қабул қилувчи талаб қилмаса, бош тортса ёки юкни қабул қила олмаса юк ташувчи юк жўнатувчига юкни юк қабул қилувчига бериш имкони йўқлиги тўғрисида хабар бериши ва юк жўнатувчи юк тўғрисида қарор қабул қилгунига қадар юкни юк жўнатувчи ҳисобидан сақлаш учун ўзида қолдириши зарур.

44. ГППларни темир йўл транспортида ташишда қуйидаги умумий талаблар белгиланади:

ГППларни ташишга тайёрлаш;

ГППларни ташиш учун фойдаланиладиган идиш ва қутиларни яроқлилиги;

ГППларни ташишда назоратни ташкил этиш.

ГППларни ташиш учун қуйиладиган талаблар юк жўнатувчилари, юк қабул қилувчилар, ГППларни ташиш жараёнида иштирок этадиган, уларни етказиб бориш йўлида кузатиб боришни ва қўриқлашни таъминлайдиган темир йўл транспорти ходимлари учун мажбурий ҳисобланади.

ГППларни темир йўл транспортида ташиш тартибига ГППлар ташиладиган контейнерлар, ҳаракатланувчи йўловчи ва юк вагонларини ишлаб чиқариш, техник ёрдам хизмати ва таъмирлаш билан шуғулланувчи, шунингдек, юк жўнатувчи ва юк қабул қилувчига транспорт-экспедиция хизматини кўрсатувчи барча корхона ва ташкилотлар амал қилиши зарур.

45. ГППларни юклаш нормалари, уларни ташиш учун йўловчи ва юк вагонлар турини танлаш, техник ва тижорат мақсадларида уларнинг яроқлилигини аниқлаш, юкларни вагонларга маҳкамлаш темир йўл устави, юкларни ташиш қоидалари, йўловчи ва юк ташиш қоидаларига мувофиқ бўлиши лозим.

46. ГППларни ташишга қабул қилиш ва бериш юкларни ташиш қоидаларига мувофиқ амалга оширилади.

47. Бундай юклар ташиш учун умумий фойдаланиш жойларидан ташқарида берилади. Истисно тариқасида умумий ҳамда умумий бўлмаган фойдаланиш жойларида амалга ошириладиган кичик ва контейнер жўнатмаларида қўлланилиши мумкин.

48. Аниқ юк фақатгина юкларни ташиш қоидаларида, ушбу маҳсулот учун стандарт ёки техник шартларида кўрсатилган тара ва қутиларда юк жўнатувчи томонидан ташишга тақдим этилиши лозим.

49. ГППларни тегишли қурилма ва ушбу юкларни ортиш ва тушириш учун махсус қўлланмаларга эга бўлмаган умумий ҳамда умумий бўлмаган фойдаланиш жойларида ортиш тақиқланади.

50. ГППларни ташиш йўловчи ҳамда юк вагонларида амалга оширилиши мумкин. Доимий рейслар бажарадиган темир йўл транспортида ГППларни ташиш бутун йўналиш бўйича ташилаётган юклар учун жойларни олдиндан мажбурий бронлаштириш шарти асосида амалга оширилади.

Хавфли юклар тоифасига киритилган прекурсорларни йўловчи ташиш поездларида ташишга йўл қўйилмайди.

51. ГППларни ташиш масъул шахс — ГППларнинг хоссаларини ва улар билан ишлашни биладиган юк жўнатувчи/юк қабул қилувчининг вакили кузатувида амалга оширилади.

Кузатувчи шахсларни тўғри танланишига ва уларни тайёргарлигига юк жўнатувчи/юк қабул қилувчи ташкилот раҳбари масъулдирлар.

52. Йўловчи ташувчи поездларда гиёҳвандлик воситаларини ташишда, шунингдек зарур бўлганда психотроп моддалар ва прекурсорларни кузатувчи ва қўриқлаш хизмати иштирокида темир йўл орқали ташишни амалга оширишда кузатувчилар, қўриқлаш хизмати ва ташилувчи моддалар бошқа йўловчилардан алоҳида поездга етказилади ва мазкур Низом ҳамда бошқа норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар талабларига мувофиқ жойлаштирилади.

Масъул шахс ва қўриқловчи шахслар ташилаётган моддаларни жўнатилиш жойидан манзилигача кузатиб борадилар.

Кўрсатилган юкни қўриқлаётган шахслар ташишни давом эттириш учун «Ўзбекистон темир йўллари» ДАТК томонидан юкни ташиш учун топшириш вақтидан бошлаб қўриқланган ҳоллардагина юкни қўриқлашдан озод қилинишлари мумкин.

Ушбу юкларни темир йўл станциясидан омборларга автомобиль транспортида ташишда қабул қилувчи юкни қўриқлашни таъминлаши лозим.

53. Гиёҳвандлик воситалари ва психотроп моддаларни кўп миқдорда ташишда юк юк жўнатувчи/юк қабул қилувчи ҳисобидан темирйўл қуролли қўриқлаш хизмати билан мажбурий тартибда таъминланади.

54. Ташиш вақтида ГППларни йўқолганлиги (ўғирланганлиги) аниқланганда бу ҳақидаги маълумот дарҳол энг яқин станция навбатчисига етказилади, поезд бошлиғи (бригадири) эса ГППларни кузатиб борувчи шахс билан биргаликда воқеа содир бўлган жойнинг дахлсизлигини таъминлаши керак.

55. Юк таркибида прекурсорлар ташилганда фавқулодда вазият ёки уларнинг оқиб кетиши ҳолатлари юз берганда юк таркиби машинисти ёки унинг ёрдамчиси бу ҳақида тегишли чоралар кўрилиши учун дарҳол энг яқин станция навбатчисини хабардор қилиши лозим.

Бундай хабар олган станция бошлиғи транспорт милицияси вакиллари билан биргаликда дарҳол юкни қўриқлашни ташкил қилиши, сабабни бартараф қилиш бўйича чоралар қўллаши ва юк қабул қилувчини хабардор этиши лозим.

56. ГППларни юклаш, тушириш темир йўл устави, юкларни ташиш қоидалари ва бошқа норматив-техник ҳужжатлар талабларига мувофиқ амалга оширилади.

57. Юк жўнатувчи ушбу маҳсулотнинг белгиланган стандарт нормалари ёки техник шартларидан ошмаган ҳолда ГППларни вагонларга, контейнерларга юклаши лозим.

58. ГППларни вагон ва контейнерларга, шунингдек очиқ ҳаракатланувчи махсус контейнерларга жойлаштириш ва маҳкамлаш юкларни юклаш ва маҳкамлаш техник шартларига мувофиқ амалга оширилиши керак.

Юкларни вагонлар ва контейнерларга маҳкамлаш учун фойдаланиладиган материал ташилаётган ГППларга нисбатан инерт бўлиши керак.

Оғирлиги 1 килограммдан ва ҳажми 1 литрдан ортиқ бўлмаган майда қадоқланган ГППларни ташиш юкларни ташиш қоидаларига мувофиқ амалга оширилади.

59. ГППларни темир йўл ва ҳаво транспортида қўл юки сифатида ташишда юк жўнатувчи бўлиб мазкур Низом талаблари ва юкнинг хоссаларини яхши биладиган масъул шахс тайинланади. Унинг вазифаларига йўналишда юкни ҳолатини кузатиш ва қўриқлаш, шунингдек зарур хавфсизлик чораларини қўллаш киради.

Ташиш давомийлиги 8 соатдан ошса унга иккинчи кузатувчи тайинланади.

Бундай ташишлар учун тайинланган шахслар поезд жўнашидан 2 соат олдин кечикмасдан станция, вокзал бошлиғи ҳузурига етиб келиши ва қўл юки сифатида ташилаётган юкни кўрсатиши керак.

Станция, вокзал бошлиғи юк ўрамининг ташқи ҳолатини ва зарур бўлганда юкнинг оғирлигини (брутто) текшириши шарт.

ГППларни қўл юки сифатида ҳаво транспортида ташиш ваколатли орган томонидан тасдиқланган авиация қоидаларига мувофиқ амалга оширилади.

60. ГППларни темир йўл орқали қўл юки сифатида ташувчи юк жўнатувчи/юк қабул қилувчининг масъул шахсига барча жойлар учун тўланган алоҳида купе, йўл ҳужжати (билет) мавжуд бўлганда купенинг барча жойлари кўрсатилган бўлиши керак.

Темир йўл транспортининг йўловчи ташиш поездларида ГППлар юридик шахс вакили томонидан қўл юки сифатида бир қўлда ташишнинг нормаларида белгиланган миқдори ташилишига рухсат берилади.

61. Юк жўнатувчи/юк қабул қилувчининг ГППларни қўл юки сифатида ташиётган юк ташиш учун масъул шахсини худди шундай юк олиб ўтаётган бошқа йўловчи бўлмаганда навбатсиз поездга ўтказилади.

ГППларни қўл юки сифатида ташиётган масъул шахсни ўтказилаётганлиги тўғрисида станция ёки вокзал бошлиғи поезд бошлиғи ёки бош кондуктори ва транспорт милицияси органларига хабар беришлари керак.

Бошлиқ билдиргида ва поезд маршрутида бу ҳақида белги қўяди.

62. Ташилаётган юкка хавф туғилгани аниқланса, (ёнғин, вагоннинг бузилиши) бу юкни олиб кетаётган масъул шахс талаб қилинадиган барча хавфсизлик чораларини кўриши ва юкни бошқа вагонга олиб ўтиш йўли билан сақланилишини таъминлаши лозим.

Содир бўлган воқеа тўғрисида кузатувчи ва поезд бошлиғи иштирокида далолатнома тузилади.

63. Юк жўнатувчи/юк қабул қилувчининг ГППларни қўл юки сифатида ташишга масъул бўлган шахси ташилаётган ГППларнинг сақланишига шахсан жавобгар ҳисобланади ва ўғирланган, йўқолган ёки бошқа шахсга кўзда тутилмаган ҳолларда берилиши ҳолатлари аниқланганда поезд бошлиғи ёки бош кондукторни, шунингдек милиция ходимларини белгиланган тартибда дарҳол хабардор этиши лозим.

64. ГППларни қўл юки сифатида автомобиль транспортининг жамоат турларида уларнинг миқдорларидан қатъи назар, ташилиши қатъиян тақиқланади.

65. Мазкур Низом Ўзбекистон Республикаси Миллий Хавфсизлик хизмати, Давлат божхона қўмитаси, Бош Прокуратура, Ўзбекистон автомобиль ва дарё транспорти агентлиги, Ўздававианазорат ва Ўздавтемирйўлназорат билан келишилган.