O‘zbekiston Respublikasining “Ixtirolar, foydali modellar va sanoat namunalari to‘g‘risida”gi Qonuniga muvofiq buyuraman:

1. Foydali modelga O‘zbekiston Respublikasining patenti berilishi uchun talabnomalarni tuzish, topshirish va ko‘rib chiqish qoidalari ilovaga muvofiq tasdiqlansin.

2. Ushbu Qoidalar kuchga kirgan sanadan e’tiboran Fan va texnika davlat komiteti raisi tomonidan 1997-yil 15-avgustda tasdiqlangan Foydali modelga O‘zbekiston Respublikasining guvohnomasi berilishi uchun talabnomani tuzish qoidalari (1997-yil 10-sentabr, ro‘yxat raqami 366-son) o‘z kuchini yo‘qotgan deb hisoblansin.

3. Mazkur buyruq O‘zbekiston Respublikasi Adliya vazirligida davlat ro‘yxatidan o‘tkazilgan vaqtdan 10 kun o‘tgandan so‘ng kuchga kiradi.

Mazkur Foydali modelga O‘zbekiston Respublikasi patentini berish uchun talabnoma tuzish, topshirish va ko‘rib chiqish qoidalari (bundan buyon matnda Qoidalar deb yuritiladi) O‘zbekiston Respublikasining “Ixtirolar, foydali modellar va sanoat namunalari to‘g‘risida”gi Qonuniga muvofiq ishlab chiqilgan hamda foydali modelga patent berish uchun talabnoma tuzish, topshirish va ko‘rib chiqish tartibini belgilaydi.

Qonun — O‘zbekiston Respublikasining “Ixtirolar, foydali modellar va sanoat namunalari to‘g‘risida”gi Qonuni;

Vazirlik — O‘zbekiston Respublikasi Adliya vazirligi;

Davlat muassasasi — O‘zbekiston Respublikasi Adliya vazirligi huzuridagi “Intellektual mulk markazi” davlat muassasasi;

Talabnoma — foydali modelga patent berish uchun talabnoma;

Parij konvensiyasi — Sanoat mulkini muhofaza qilish bo‘yicha Parij konvensiyasining O‘zbekiston Respublikasi uchun amaldagi tahriri;

Konvensiya talabnomasi — Sanoat mulkini muhofaza qilish bo‘yicha Parij konvensiyasiga muvofiq topshirilgan talabnoma;

XPK — Xalqaro patent klassifikatsiyasi;

BIMT — Butunjahon intellektual mulk tashkiloti.

MO‘T ― mashinada o‘qiladigan tashuvchi

1. Qonunning 7-moddasiga muvofiq foydali model sifatida talabnoma berilgan obyekt, agar u yangi va sanoatda qo‘llaniladigan bo‘lsa, huquqiy muhofaza qilinadi.

Foydali model, agar uning muhim belgilarining majmui texnika taraqqiyoti darajasidan ma’lum bo‘lmasa, yangi hisoblanadi.

Texnika taraqqiyoti darajasi talabnomada ko‘rsatilgan foydali model amalga oshirishi mumkin bo‘lgan vazifalarni bajara oladigan vositalar haqidagi O‘zbekiston Respublikasida hamma foydalana oladigan barcha ma’lumotlarni, shuningdek ularni qo‘llashga doir ma’lumotlarni o‘z ichiga oladi.

Foydali model, agar amalda ishlata olinadigan bo‘lsa, u sanoatda qo‘llaniladigan hisoblanadi.

2. Qonunning 7-modda oltinchi qismiga muvofiq mahsulot yoki usulga tegishli bo‘lgan har qanday sohadagi texnikaviy yechim foydali model sifatida e’tirof etiladi.

a) Foydali modelning obyekti ― mahsulot.

Foydali model sifatidagi mahsulotga, xususan, qurilma, modda, mikroorganizm shtammi, o‘simliklar yoki hayvonlarning o‘stirilgan hujayralari kiradi.

Qurilmalarga konstruktiv elementlar yoki konstruktiv elementlarning majmui bo‘lgan hamda funkitsional-konstruktiv birlikni tashkil qilgan konstrksiyalar, buyumlar (mashinalar, asboblar, apparatlar, uskunalar, mahkamlash buyumlari, mashinalarning detallari, aloqa vositalari, qurilish konstruksiyalari va h.k.) kiradi.

Moddalarga quyidagilar kiradi:

kimyoviy birikmalar, bularga, shuningdek, shartli ravishda yuqori molekulali birikmalar va gen injeneriyasi mahsulotlari — rekombinant nuklein kislotalar, vektorlar va h.k. ham mansubdir;

kompozitsiyalar (tarkiblar, qorishmalar, qotishmalar, eritmalar va h.k.);

yadro o‘zgarishi mahsulotlari.

Mikroorganizm shtammlari, o‘simliklar yoki hayvonlarning o‘stirilgan hujayralariga quyidagilar kiradi:

bakteriyalar, viruslar, bakteriofaglar, mayda suv o‘tlari, mikroskopik zamburug‘lar va sh.k.larning shtammlari;

o‘simliklar yoki hayvonlarning o‘stirilgan hujayralari, shu jumladan hujayralarning klonlari;

mikroorganizmlarning, o‘simliklar yoki hayvonlar hujayralarining konsorsiumlari;

genetik konstruksiyalar, ularga, xususan, plazmidalar, vektorlar, shuningdek mikroorganizmlar, o‘simliklar va hayvonlarning barqaror transformatsiyalangan hujayralari, transgen o‘simliklar va hayvonlar mansubdir.

b) Foydali model obyekti — usul.

Usulga moddiy obyekt ustida moddiy vositalar yordamida o‘zaro bog‘liq harakatlarni bajarish jarayoni mansubdir.

3. Quyidagilar foydali modellar sifatida e’tirof etilmaydi:

ilmiy nazariyalar va matematik usullar;

xo‘jalikni tashkil qilish va boshqarish usullari;

shartli belgilar, jadvallar, qoidalar;

aqliy operatsiyalarni bajarish qoidalari va usullari;

elektron-hisoblash mashinalari uchun yaratilgan dasturlar va algoritmlar;

binolar, inshootlar, hududlar rejasining sxemalari va loyihalari;

buyumlarning estetik talablarni qondirishga qaratilgan faqat tashqi ko‘rinishiga doir yechimlar;

integral mikrosxemalar topologiyalari;

o‘simliklar navlari va hayvonlar zotlari;

jamiyat manfaatlari, insonparvarlik va axloqiy prinsiplarga zid yechimlar.

4. Qonunning 16-modda birinchi qismiga muvofiq talabnoma bitta foydali modelga yoki yagona ijodkorlik fikrini tashkil etgan holda bir-biri bilan uzviy bog‘langan (foydali modelning birligi sharti) foydali modellar guruhiga taalluqli bo‘lishi lozim.

Agar quyidagi shartlar bajarilgan bo‘lsa, foydali model birligi talabiga rioya qilingan deb e’tirof etiladi:

foydali model formulasida bir foydali model tavsiflangan bo‘lsa;

foydali model formulasida quyidagi foydali modellar guruhi tavsiflangan bo‘lsa:

aslida bir xil yo‘l bilan bir xil texnikaviy natijaga (variantlar) erishishni ta’minlaydigan bir turdagi (bir nechta qurilma, bir nechta tur va boshqalar), vazifasi bir xil bo‘lgan obyektlarga taalluqli foydali modellar guruhi;

foydali modellardan biri boshqasini olish (tayyorlash) uchun (masalan, qurilma yoki moddani va qurilma yoki moddani butunicha yoki ularning qismini olish (tayyorlash) uchun) mo‘ljallangan foydali modellar guruhi;

foydali modellardan biri boshqasini amalga oshirish uchun (masalan, usul va qurilma boshqa usulni butunicha yoki uning biror bir harakatini amalga oshirish uchun) mo‘ljallangan foydali modellar guruhi;

foydali modellardan biri boshqasidan (boshqasida) foydalanish uchun mo‘ljallangan foydali modellar guruhi (masalan, usul va usulda qo‘llash uchun mo‘ljallangan modda; usul yoki qurilma va uning qismi).

5. Qonunning 16-modda ikkinchi qismiga muvofiq talabnoma quyidagilarni o‘z ichiga olishi kerak:

a) patent berish to‘g‘risida foydali model muallifi (hammualliflari) va nomiga patent so‘ralayotgan shaxs (bundan buyon matnda talabnoma beruvchi deb yuritiladi), shuningdek ularning turar joylari va manzillari ko‘rsatilgan ariza (1-ilova);

b) foydali modelni amalga oshirish uchun uni yetarli darajada to‘liq ochib beradigan tavsifi;

v) foydali modelning mohiyatini ifodalovchi hamda tavsifga to‘la mos keluvchi formulasi;

g) chizmalar va boshqa materiallar, agar ular foydali modelning mohiyatini tushunish uchun zarur bo‘lsa;

d) foydali model referati.

6. Talabnomaga belgilangan miqdorda patent boji to‘langanini tasdiqlovchi hujjat, yoki patent bojini to‘lashdan ozod qilish yoxud uning miqdorini kamaytirish uchun asoslarni tasdiqlovchi hujjat ilova etiladi.

7. Patent vakili yoki boshqa ishonchli shaxs orqali beriladigan talabnomaga talabnoma beruvchi tomonidan berilgan ishonchnoma yoki ishonchnomaning belgilangan tartibda rasmiylashtirilgan nusxasi ilova etiladi.

8. Konvensiya ustuvorligi berishni so‘rab berilgan talabnomaga (bundan buyon matnda konvensiya talabnomasi deb yuritiladi) talabnoma beruvchi tomonidan Parij konvensiyasiga a’zo bo‘lgan davlatda berilgan birinchi talabnomaning nusxasi (bundan buyon matnda birinchi talabnoma deb yuritiladi), hamda bu talabnomaning o‘zbek yoki rus tiliga tarjimasi ilova etiladi, va ular konvensiya talabnomasi Vazirlikka kelib tushgan sanadan e’tiboran uch oy muddatdan kechiktirilmay topshiriladi.

Birinchi talabnoma berilgan sanadan o‘n ikki oy muddat o‘tgach, lekin o‘n ikki oylik muddat o‘tgandan so‘ng ikki oylik muddatdan kechiktirmay kelib tushgan talabnoma bo‘yicha konvensiya ustuvorligi so‘ralganda, talabnomaga quyidagilar ilova qilinadi:

konvensiya ustuvorligini so‘rash muddatini uzaytirish uchun belgilangan miqdorda patent boji to‘langanligi to‘g‘risidagi hujjat;

talabnoma beruvchiga bog‘liq bo‘lmagan hollarda belgilangan o‘n ikki oylik muddat ichida talabnoma topshirishga to‘sqinlik qilgan vaziyatlar ko‘rsatilgan va, agar ular Vazirlikka ma’lum deb o‘ylashga asos bo‘lmasa, bu vaziyatlar mavjudligini tasdiqlaydigan hujjat.

9. Konvensiya ustuvorligini belgilash to‘g‘risidagi iltimos, talabnomani topshirishda (patent berish to‘g‘risidagi arizaning tegishli grafasida keltiriladi) yoki talabnoma Vazirlikka kelib tushgan sanadan e’tiboran ikki oy muddat ichida topshirilishi mumkin.

10. Ushbu Qoidalarning 5-bandida ko‘rsatilgan o‘zbek yoki rus tillarida tuzilgan talabnoma hujjatlari uch nusxada topshiriladi: 2 nusxasi qog‘ozda, uchinchisi elektron ko‘rinishda mashinada o‘qiladigan axborot tashuvchida topshirilishi mumkin.

Aynan o‘sha hujjatlarning o‘zi, agar ular o‘zga tilda tuzilgan bo‘lsa, bir nusxada, o‘zbek yoki rus tilidagi tarjimasi esa uch nusxada topshiriladi: 2 nusxasi qog‘ozda, uchinchisi elektron ko‘rinishda topshirilishi mumkin.

Qog‘ozdagi va MO‘T dagi talabnoma hujjatlari va qo‘shimcha materiallarning mazmuni aynan bir xil bo‘lishi lozim. Qog‘ozdagi va MO‘T dagi materiallarning aynan bir xilligiga talabnoma beruvchi javobgardir.

Boshqa hujjatlar va, agar ular o‘zga tilda tuzilgan bo‘lsa, ularning o‘zbek yoki rus tilidagi tarjimasi bir nusxada taqdim etiladi.

11. Patent berish to‘g‘risidagi ariza ushbu Qoidalarga 1-ilovada keltirilgan shaklda topshiriladi. Agar qandaydir ma’lumotlarni tegishli grafalarda to‘liq joylashtirishning iloji bo‘lmasa, u holda ular arizaning tegishli grafasida: “davomini qo‘shimcha varaqda qarang” deb ko‘rsatilgan holda xuddi o‘sha shaklda qo‘shimcha varaqda keltiriladi.

Xorijiy ism-familiyalar va korxonalarining nomlari o‘zbek yoki rus tilidagi transliterasiyada ko‘rsatiladi.

Talabnoma beruvchining nomi, foydali modelning nomi arizada o‘zbek va rus tillarida keltiriladi.

Talabnomaning arizaga ilova qilingan boshqa hujjatlari o‘zbek, rus yoki boshqa tilda topshiriladi.

Agar talabnoma hujjatlari o‘zga tilda topshirilgan bo‘lsa, talabnoma Vazirlikka topshirilgan sanadan ikki oy muddat ichida taqdim etilishi lozim bo‘lgan o‘zbek yoki rus tiliga tarjimasi ilova qilinadi.

12. Arizaning (21), (22), (85) kodli grafalari ariza Vazirlikka kelib tushgandan keyin rekvizitlarni kiritish uchun mo‘ljallangan va talabnoma beruvchi tomonidan to‘ldirilmaydi.

13. “Yozishmalar uchun manzil” grafasida pochta orqali tez yetkazib berish bo‘yicha odatdagi talablarni qondiradigan yozishmalar uchun manzil, xat oluvchining ismi yoki nomi, va telefon, teleks, faks raqamlari, e-mail (agar ular bo‘lsa) keltiriladi.

Yozishmalar uchun manzil sifatida, jumladan, O‘zbekiston Respublikasida yashovchi talabnoma beruvchi (talabnoma beruvchilardan biri) ― jismoniy shaxsning turar joyi manzili, yoki O‘zbekiston Respublikasidagi talabnoma beruvchi ― yuridik shaxsning joylashgan joyi manzili, yoki Vazirlikda ro‘yxatdan o‘tkazilgan patent vakilining yoki boshqa ishonchli shaxsning manzili ko‘rsatilishi mumkin.

Arizada yozishmalar uchun manzil ko‘rsatilmagan taqdirda ushbu manzil sifatida, agar ular tayinlangan bo‘lsa, patent vakili yoki boshqa ishonchli shaxsning joylashgan manzili hisoblanadi, aks holda O‘zbekiston Respublikasi hududida manzilga ega bo‘lsa, arizaning talabnoma beruvchi to‘g‘risidagi ma’lumotlarga taalluqli grafalarida talabnoma beruvchining (talabnoma beruvchilar bir qancha bo‘lsa ulardan birinchisining) manzili hisoblanadi.

13¹. (86)- va (87)-kodlar ostidagi grafalar Patent kooperatsiyasi haqidagi shartnomaga (RST) muvofiq topshirilgan foydali modelga xalqaro talabnoma O‘zbekiston Respublikasida milliy bosqichga o‘tkazilgan hollarda talabnoma beruvchi tomonidan to‘ldiriladi.

(86)-kod ostidagi grafada foydali modelga xalkaro talabnomaning qabul qiluvchi idora tomonidan belgilanadigan ro‘yxatdan o‘tish raqami va xalqaro topshirish sanasi keltiriladi.

14. (54)-kod ostidagi “Foydali model nomi” grafasida talabnoma berilayotgan foydali model (foydali modellar guruhi)ning nomi keltiriladi va u foydali model tavsifida keltirilgan nomga to‘g‘ri kelishi hamda ushbu Qoidalarning 24-bandi talablariga mos bo‘lishi kerak.

15. (71)-kod ostidagi “Talabnoma beruvchi” grafasida, talabnoma beruvchi (talabnoma beruvchilar) to‘g‘risida ma’lumotlar keltiriladi: jismoniy shaxsning familiyasi, ismi (otasining ismi), bunda familiya ismdan avval ko‘rsatiladi, yoki yuridik shaxsning rasmiy nomi (ta’sis hujjati bo‘yicha), shuningdek tegishlicha ularning turar joylari yoki manzillari, shu jumladan mamlakatning rasmiy nomi va to‘liq pochta manzili va BIMTning ST.3 standarti bo‘yicha mamlakat kodi (agar u o‘rnatilgan bo‘lsa) to‘g‘risidagi ma’lumotlar keltiriladi.

Agar talabnoma beruvchilar bir nechta bo‘lsa, ko‘rsatilgan ma’lumotlar ularning har biri uchun keltiriladi.

Foydali model mualliflari bo‘lgan talabnoma beruvchilarning turar joylari to‘g‘risidagi ma’lumotlar ushbu grafada keltirilmaydi, balki faqat arizaning (72)-kod ostidagi “Muallif(lar)” grafasida bayon etiladi.

So‘ngra shu grafaning o‘zida talabnoma beruvchi jismoniy yoki yuridik shaxs, shuningdek foydali modelning muallifi, muallifning ish beruvchisi yoki muallifning yoxud muallif ish beruvchisining huquqiy vorisi ekanligi tegishli katakchada “X” belgisini qo‘yish bilan belgilanadi.

O‘zbekiston Respublikasi korxonalari, muassasalari uchun OKPO kodi ko‘rsatiladi.

O‘zbekiston Respublikasidan tashqarida yashovchi chet ellik yuridik shaxslar yoki jismoniy shaxslar uchun Butunjahon intellektual mulk tashkiloti (BIMT) ST.3 bo‘yicha mamlakat kodi (agar u belgilangan bo‘lsa) ko‘rsatiladi.

16. Ustuvorlikni belgilash to‘g‘risidagi iltimosni o‘z ichiga olgan grafa faqat sanasi talabnoma Vazirlikka kelib tushgan sanadan bir muncha ilgarigi ustuvorlik so‘ralayotgan bo‘lsagina to‘ldiriladi.

Bu holda tegishli katakchalarda “X” belgisini qo‘yib chiqish bilan ustuvorlik so‘rash uchun asoslar belgilanadi va quyidagilar ko‘rsatiladi: ancha ilgariroq berilgan talabnomalarning raqamlari, ular asosida yoki ularga qo‘shimcha materiallar asosida ustuvorlik so‘raladi, va so‘ralayotgan ustuvorlik sanasi (ancha ilgariroq berilgan talabnomalar yoki ular bo‘yicha qo‘shimcha materiallar kelib tushgan sana).

Konvensiya ustuvorligi so‘ralayotganda, (33)-kod ostida BIMT ST.3 standarti bo‘yicha birinchi talabnoma berilgan mamlakat kodi ko‘rsatiladi.

17. (74)-kod ostidagi “Patent vakili” grafasi talabnoma beruvchi tomonidan talabnoma berilganga qadar patent vakili tayinlangan hollardagina to‘ldiriladi va uning to‘g‘risida quyidagi ma’lumotlar keltiriladi: familiyasi, ismi (va otasining ismi), Vazirlikda ro‘yxatdan o‘tkazilgan raqami, O‘zbekiston Respublikasidagi turar joyi, telefon, faks raqamlari, e-mail (agar ular bo‘lsa).

18. “Ilova qilinadigan hujjatlar ro‘yxati” grafasi ilova qilinayotgan hujjatlar nusxalari va har bir nusxadagi varaqlar soni ko‘rsatilgan holda tegishli katakchalarda “X” belgisini qo‘yib chiqish orqali to‘ldiriladi.

Turi ariza formasida ko‘zda tutilmagan (“boshqa hujjat”) ilova qilinadigan hujjatlar uchun ularning vazifasi aniq ko‘rsatiladi.

19. (72)-kod ostidagi “Mualliflar” va “To‘liq uy manzili” grafalarda foydali modelning muallifi (mualliflari) to‘g‘risida ma’lumotlar keltiriladi: familiyasi, ismi (otasining ismi), mamlakat nomi va uning BIMT ST.3 standarti bo‘yicha kodini o‘z ichiga olgan to‘liq turar joyi pochta manzili.

20. “Mualliflar” va “To‘liq uy manzili” grafalari ostida bevosita joylashgan grafa, faqat muallif (mualliflar) patent berish to‘g‘risidagi ma’lumotlarni e’lon qilishda uni (ularni) bunday sifatda eslatib o‘tmaslikni so‘raganida to‘ldiriladi. Bu holda e’lon qilishda ko‘rsatmaslikni istagan har bir muallifning familiyasi, ismi (otasining ismi) va ularning imzolari keltiriladi.

21. Arizaning oxirgi “Imzo” grafasini, imzo qo‘yish sanasini ko‘rsatgan holda to‘ldirish barcha hollarda majburiydir.

Ariza talabnoma beruvchi tomonidan imzolanadi. Yuridik shaxs nomidan ariza korxona, tashkilot rahbari yoki rahbar tomonidan vakil qilingan shaxs tomonidan uning lavozimi ko‘rsatilgan holda imzolanadi. Imzo muhr bilan tasdiqlanadi.

Talabnoma patent vakili yoki ishonchli shaxs orqali berilganda, ariza talabnoma beruvchi yoki patent vakili yoxud ishonchli shaxs tomonidan imzolanadi.

Imzolar imzo qo‘yuvchi shaxsning familiyasi va ismi-shariflari ko‘rsatilgan holda ochib beriladi.

Imzo qo‘yishni talab qiladigan u yoki bu ma’lumotlar qo‘shimcha varaqda keltirilgan hollarda, u ham shunday tartibda imzolanadi.

Talabnoma beruvchi yoki patent vakilining yoxud ishochli shaxsning imzosi har bir qo‘shimcha varaqda keltirilishi majburiydir.

22. Foydali modelning tavsifi uni amalga oshirish uchun yetarli darajada to‘liq ochib berishi lozim.

23. Tavsif foydali modelning nomini ko‘rsatishdan boshlanadi (talabnoma berilgan foydali model XPK ning amaldagi tahriridagi qaysi rubrikaga mansubligi aniqlangan holda, bu rubrikaning indeksi foydali modelning nomidan avval keltiriladi) va quyidagi bo‘limlarni ichiga oladi:

foydali model mansub bo‘lgan texnika sohasi;

texnika taraqqiyoti darajasi;

foydali modelning mohiyati;

chizmalar figuralari va boshqa materiallar ro‘yxatining tavsifi, agar ular talabnomada bo‘lsa;

foydali modelning amalga oshirish imkoniyatini tasdiqlovchi ma’lumotlar.

Tavsif bo‘limini zarur ma’lumotlarga ega manbalarga (adabiyot manbai, ilgari berilgan talabnomadagi tavsifga, muhofaza hujjati tavsifiga va h.k.larga) havola qilish yo‘li bilan almashtirishga yo‘l qo‘yilmaydi.

24. Foydali modelning nomi aniq, qisqa, foydali modelning mohiyatiga mos bo‘lishi, o‘zi mansub bo‘lgan obyekt turini belgilashi va obyekt vazifasini tavsiflashi (o‘zi tomonidan bajariladigan vazifani tavsiflashi yoki uning texnikaning u yoki bu sohasiga mansubligini ko‘rsatishi) lozim.

Foydali modelning nomi, odatda, XPK ning ma’lum rubrikasiga mos bo‘lishi lozim. Agar foydali model mohiyatiga mos keladigan rubrikani aniqlashning iloji bo‘lmasa, bu holda foydali modelning nomi hamma qabul qilgan tarmoqqa xos, umumiy-texnikaviy atamalarga muvofiq ko‘rsatiladi.

Agar foydali model har xil sohalarda qo‘llanilishi mumkin bo‘lsa va nomi shunday imkoniyatni aks ettirgan bo‘lsa, u holda bunday nomda, foydali modelning ko‘proq qo‘llanadigan sohalaridan birini aniqlashga hamda “asosan”, “afzalroq” so‘zlarini ishlatishga yo‘l qo‘yiladi.

Qo‘llanishi mumkin bo‘lgan sohalardan faqat birini ta’kidlovchi “masalan” va “xususan” so‘zlari qo‘llanilmaydi.

Foydali modelning nomi atamadan iborat yoki tavsifiy bo‘lishi mumkin.

Atamadan iborat nom o‘zi bilan mazmuni bir ma’noli tushunchani ifodalaydi va shu texnika sohasi mutaxassislariga ob’ektning muhim belgilari majmuini, ular sanab o‘tilgan va o‘tilmaganidan qat’i nazar, tavsiflab beradi.

Tavsifiy nom faqat obyektning vazifasi va uning tomonidan texnikaning bitta sohasida yoki har xil sohalarida bajariladigan vazifalar to‘g‘risida tushuncha beradi, lekin talabnoma berilayotgan foydali modelni tavsiflaydigan muhim belgilarning zarur majmui to‘g‘risida bir ma’noli fikr yuritish imkoniyatini bermaydi.

Nom birlikda bayon etiladi. Quyidagilar bundan mustasno:

birlik sonda qo‘llanmaydigan nomlar;

umumiy strukturaviy formula bilan qamrab olingan kimyoviy birikmalarga taalluqli foydali modellar nomlari.

Individual kimyoviy birikmaga taalluqli foydali model nomiga uning kimyoda qabul qilingan nomenklaturalardan biri bo‘yicha nomi kiritiladi. Shuningdek uning aniq vazifasiga tegishli ko‘rsatma, biologik faol moddalar uchun esa bilogik faollik turi keltirilishi mumkin.

Strukturasi belgilanmagan yuqori molekulali birikmalarni olish usuliga taalluqli foydali model nomiga yuqori molekulali birikma nomi va, agar zarurat bo‘lsa, uning vazifasiga ko‘rsatma kiritiladi.

Moddani ― tarkibi belgilanmagan qorishmani olish usuliga taalluqli foydali model nomiga moddaning vazifasi yoki uning biologik faol xususiyatiga ko‘rsatma kiritiladi.

Mikroorganizmlar shtammi yoxud o‘simliklar yo hayvonlar hujayralari liniyalariga taalluqli foydali model nomiga biologik obyektning lotin tilidagi urug‘doshlik va turdoshlik (xalqaro nomenklatura talablariga muvofiq) nomi muallif (mualliflar)ning familiyasi (familiyalari) va shtammning vazifasi ko‘rsatilgan holda kiritiladi;

genetik konstruksiyaga taalluqli foydali model nomiga ushbu genetik konstruksiyaning nomi kiritiladi va vazifasi ko‘rsatiladi.

Biri ikkinchisini olish (tayyorlash), amalga oshirish yoki undan foydalanish uchun mo‘ljallangan obyektlarga taalluqli foydali bo‘lgan modellar guruhining nomi bir foydali modelning to‘liq nomini va boshqasining qisqartirigan nomini o‘z ichiga oladi. Biri boshqasida foydalanish uchun mo‘ljallangan obyektlarga taalluqli bo‘lgan foydali modellar guruhining nomi guruhga kiruvchi foydali modellarning to‘liq nomini o‘z ichiga oladi. Variantlarga taalluqli bo‘lgan foydali modellar guruhining nomi qavs ichida “variantlar” so‘zi bilan to‘ldirilgan guruhdagi bitta foydali modelning nomini ichiga oladi.

Zarur hollarda foydali modelning nomi lotin alifbosi belgilari va arab raqamlarini ichiga olishi mumkin.

Boshqa alifbo belgilarini, maxsus belgilarni foydali model nomida qo‘llashga yo‘l qo‘yilmaydi.

Foydali modelning nomida shaxsiy ismlar, betakalluf nomlar, abbreviaturalar, reklama, firma nomlari, tovar belgilari va xizmat ko‘rsatish belgilari, tovar kelib chiqqan joy nomlari va jo‘g‘rofiy nomlar, “va boshqalar”, “va h.k.” so‘zlari va foydali modelni identifikasiyalash maqsadlariga xizmat qilmaydigan boshqa shunga o‘xshash so‘zlar qo‘llanishi mumkin emas.

25. Tavsifning “Foydali model mansub bo‘lgan texnika sohasi” bo‘limida foydali modelning qo‘llanish sohasi ko‘rsatiladi. Agar bunday sohalar bir nechta bo‘lsa, ularning afzalrog‘i ko‘rsatiladi.

26. Tavsifning “Texnika darajasi” bo‘limida ariza beruvchiga ma’lum bo‘lgan foydali model analoglari keltiriladi va ularning orasidan alomatlari majmui bo‘yicha foydali modelga eng yaqin analog ajratib ko‘rsatiladi.

Foydali modelning analogi sifatida foydali modelning ustuvorlik sanasigacha ommaga oshkor bo‘lgan ma’lumotlardan ma’lum bo‘lgan va foydali modelning muhim alomatlari majmuiga o‘xshash alomatlar majmui bilan tavsiflanadigan foydali model bajaradigan vazifani bajaradigan vosita ko‘rsatiladi.

Analoglarning har birini tavsiflash paytida u ochib berilgan axborot manbalarining bibliografik ma’lumotlari, analog alomatlarining talabnoma berilayotgan foydali modelning muhim belgilari bilan mos keladiganlari ajratib ko‘rsatilgan holda keltiriladi, shuningdek ariza beruvchiga ma’lum bo‘lgan va talabdagi texnikaviy natijani olishga to‘sqinlik qiladigan sabablar ko‘rsatiladi.

Agar foydali model vazifasi aniq, yoki biologik faol xossalarga ega bo‘lgan tarkibi belgilanmagan qorishmani olish usuliga taalluqli bo‘lsa, analog sifatida xuddi shunday vazifani bajargan yoki xuddi shunday biologik faol xossalarga ega bo‘lgan qorishmani olish usuli ko‘rsatiladi.

Agar foydali model yangi individual kimyoviy birikmani, shu jumladan yuqori molekulali birikmani yoki gen injeneriyasi mahsulotini olishga taalluqli bo‘lsa, uning ma’lum strukturaviy analogini olish usuli to‘g‘risidagi ma’lumotlar keltiriladi.

Mikroorganizm shtammi, o‘simliklar va/yoki hujayralari liniyalari ― modda hosilasiga taalluqli foydali modelning eng yaqin analogini tavsiflashda hosil qilinayotgan modda to‘g‘risidagi ma’lumotlar keltiriladi.

Foydali modellar guruhini ta’riflash paytida, analoglar (shu jumladan eng yaqin analog) to‘g‘risidagi ma’lumotlar, har bir foydali model uchun alohida keltiriladi.

27. Tavsifning “Foydali modelning mohiyati” bo‘limida foydali modelning mohiyati foydali model tomonidan ta’minlanadigan texnikaviy natijaga erishish uchun yetarli bo‘lgan muhim alomatlar majmui bilan ifodalanadi.

Alomatlar, agar ular erishiladigan texnikaviy natijaga ta’sir etsa, ya’ni ko‘rsatilgan natija bilan sabab-oqibat bog‘lanishida bo‘lsa, muhim alomatlarga mansub bo‘ladi.

Ushbu bo‘limda talabnoma berilayotgan foydali model hal qilib berishi lozim bo‘lgan vazifa, foydali model amalga oshirilganda olinishi mumkin bo‘lgan texnikaviy natija ko‘rsatilgan holda, batafsil ochib beriladi.

Foydali modelni tavsiflovchi barcha muhim alomatlar keltiriladi, eng yaqin analogdan farqlanadigan alomatlar ajratib ko‘rsatiladi, bunda so‘ralayotgan huquqiy muhofaza hajmi tatbiq etiladigan barcha hollarda texnikaviy natija olinishini ta’minlovchi alomatlar majmui va foydali modelni faqatgina xususiy hollarda, bajarishning konkret shakllarida yoki undan maxsus foydalanish sharoitlarida tavsiflaydigan alomatlar ko‘rsatiladi.

Nukleotidlar yoki aminokislotalar ketma-ketligi, ushbu ketma-ketlik alomatni ta’riflash uchun ishlatilgan bo‘lsa, uning raqamini ketma-ketliklar ro‘yxatida “SEC ID NO …” ko‘rinishida ko‘rsatish yo‘li bilan taqdim etiladi, agar ketma-ketliklar ro‘yxatidagi ketma-ketliklar ta’rifi matndan foydalanib keltirilgan bo‘lsa, tegishli erkin matn keltiriladi.

Alomat ta’rifini ushbu alomat ochib berilgan axborot manbaiga havola qilish bilan almashtirish mumkin emas.

Texnikaviy natija foydali modelni gavdalantiradigan vositani amalga oshirish (tayyorlash) yoki undan foydalanishda olinishi mumkin bo‘lgan texnikaviy samara, xususiyat, hodisa va boshqalarning tavsifidan iborat bo‘ladi.

Agar foydali model bir necha texnikaviy natijalarning olinishini (shu jumladan, uni konkret shakllarda bajarishda yoki undan maxsus sharoitlarda foydalanishda) ta’minlasa, ularni ko‘rsatish tavsiya etiladi.

Texnikaviy natija, xususan, ishqalanish koeffitsientini pasaytirish (oshirish), qisilib qolishining oldini olish, vibrasiyani pasaytirishda, quyma mahsulotlarining strukturasidagi defektlarni bartaraf etish, ishchi organning tashqi muhit bilan kontaktini yaxshilash, signal shaklining buzilishini kamaytirishda, suyuqlik sizib o‘tishini kamaytirish, yorilib ketishning oldini olishda ifodalanishi mumkin.

Agar foydali modelni yaratishda ma’lum vazifani bajaradigan vositalarning arsenalinigina kengaytirish yoki bunday vositalarga birinchi marta ega bo‘lish masalasi echilayotgan bo‘lsa, texnikaviy natija ushbu vazifani amalga oshirishdan iborat bo‘lishi mumkin va uni maxsus ko‘rsatish talab etilmaydi.

Foydali modellar guruhi uchun ko‘rsatib o‘tilgan ma’lumotlar, shu jumladan texnikaviy natijalar to‘g‘risidagi ma’lumotlar ham, har bir foydali model uchun alohida keltiriladi.

Mikroorganizm shtammi, o‘simliklar va hayvonlarning o‘stirilgan hujayralarini tavsiflashda qo‘shimcha ravishda uning dastlabki yoki yaqin turdosh shtammlardan ajratib turadigan alomatlari ko‘rsatiladi.

28. Qurilmalarni tavsiflash uchun, xususan, quyidagi alomatlardan foydalaniladi:

konstruktiv element (elementlar)ning mavjudligi;

elementlar orasidagi bog‘liqlikning mavjudligi;

elementlarning o‘zaro joylashishi;

element (elementlar) yoki butun qurilmaning yasalish shakli, xususan, geometrik shakli;

elementlar orasidagi bog‘lanishning bajarilish shakli;

elementlar orasidagi bog‘lanishning bajarilish shakli;

element (elementlar) yoki butun qurilma qanday materialdan tayyorlanganligi;

element vazifasini bajaruvchi muhit.

Foydali modelni ta’riflash uchun foydali modelda yoki uning biror elementida foydali modelni ishlashi yoki vazifasini bajarishi uchun ta’sir etmaydigan (so‘zli, tasviriy yoki aralash) alomatlardan foydalanish mumkin emas.

28¹. Usullarni ta’riflashda, xususan, quyidagi alomatlar ishlatiladi:

ish harakatning yoki ish harakatlar majmuining mavjudligi;

bunday ish harakatlarning vaqtda (ketma-ket, bir vaqtda, har xil birikuvda va h.k.) bajarilish tartibi;

ish harakatlarning amalga oshirilish sharti, rejimi, moddalar (dastlabki xom ashyo, reagentlar, katalizatorlar va h.k.), qurilmalar (moslamalar, asboblar, uskunalar va h.k.), mikroorganizmlar shtammlari, o‘simliklar va/yoki hayvonlar hujayralari liniyalarining qo‘llanishi.

28². Kimyoviy birikmalarni ta’riflash uchun, xususan, quyidagi alomatlar ishlatiladi:

strukturasi belgilangan past molekulali birikmalar uchun — sifat tarkibi (muayyan elementlarning atomlari), miqdoriy tarkibi (har bir element atomlarining soni), kimyoviy strukturaviy formulada ifodalangan atomlar o‘rtasidagi bog‘liqlik va ularning molekuladagi o‘zaro joylashuvi;

strukturasi belgilangan yuqori molekulali birikmalar uchun — makromolekuladagi bitta bo‘g‘inning kimyoviy tarkibi va strukturasi, makromolekulaning yaxlit strukturasi (chiziqli, tarmoqlangan), bo‘g‘inlarning davriyligi, molekulyar massa, molekulyar-massa jihatdan taqsimlanishi, makromolekula geometriyasi va stereometriyasi, uning oxirgi va yon guruhlari;

strukturasi belgilanmagan individual birikmalar uchun — fizikaviy-kimyoviy va ushbu birikmani boshqalaridan farqlash uchun zarur bo‘lgan boshqa ta’riflar (shu jumladan olish usulining alomatlari);

gen injeneriyasi mahsulotlariga taalluqli individual birikmalar uchun ― nukleotidlar ketma-ketligi (nuklein kislotalar fragmentlari bo‘lgan hollarda) yoki fizik xarita (rekombinant nuklein kislotalar va vektorlar bo‘lgan hollarda), aminokislotalar ketma-ketligi, shuningdek ushbu birikmani boshqalaridan farqlash uchun zarur bo‘lgan boshqa fizik-kimyoviy ta’riflar.

28³. Kompozitsiyalarni ta’riflash uchun, xususan, quyidagi alomatlar ishlatiladi:

sifat (ingrediyentlar) tarkibi;

miqdoriy (ingrediyentlar) tarkibi;

kompozitsiya strukturasi;

ingrediyentlar strukturasi.

Tarkibi belgilanmagan kompozitsiyalarning ta’rifi uchun ularning fizik-kimyoviy, jismoniy va utilitar ko‘rsatkichlari va olish usulining alomatlari ishlatilishi mumkin.

28⁴. Yadroviy o‘zgartirish yo‘li bilan olingan moddalar ta’rifi uchun, xususan, quyidagi alomatlar ishlatiladi:

sifat tarkibi (element izotop(lar)i), miqdoriy tarkib (protonlar va neytronlar soni);

asosiy yadroviy ta’riflar: yarimparchalanish davri, nurlanish turi va energiyasi (radioaktiv izotoplar uchun).

28⁵. Mikroorganizmlar shtammlari uchun, xususan, quyidagi alomatlar ishlatiladi:

shtammning urug‘dosh va turdosh nomi (lotin tilida);

kelib chiqishi (ajratib olingan manbai, shajarasi);

geno- va kimyo taksonomik ta’rifi;

morfologik, fiziologik (shu jumladan kultural) ta’rifi;

biotexnologik ta’rif (o‘stirish shart-sharoitlari; shtammning mahsuli bo‘lgan foydali moddaning nomi va xossalari; faollik (mahsuldorlik) darajasi);

virulentlik, antigen strukturasi, serologik xossalari (tibbiy va veterinariya vazifalarini bajaradigan shtammlar uchun);

gibridlash prinsipi (gibrid mikroorganizmlar shtammlari uchun).

28⁶. O‘simliklar yoki hayvonlar hujayralari liniyasining ta’rifi uchun, xususan, quyidagi alomatlar ishlatiladi:

passajlar soni;

kariologik ta’rif;

o‘sish (kinetik) ta’riflar;

hayvon organizmida o‘stirish ta’riflari (gibridlar uchun);

morfogenezga qodirlik (o‘simliklar hujayralari uchun).

28⁷. Mikroorganizmlar, o‘simliklar yoki hayvonlar hujayralarining konsorsiumlarini ta’riflash uchun yuqorida sanab o‘tilgan alomatlarga qo‘shimcha ravishda, xususan, quyidagi alomatlar ishlatiladi: adaptatsiya va seleksiya omillari, taksonomik tarkibi, soni va ustun turuvchi komponentlari, almashuvchanligi, umuman olganda, konsorsiumning turi va fiziologik xususiyatlari.

28⁸. Genetik konstruksiyalarga ta’riflash uchun tegishli ravishda ushbu Qoidalarning 30-bandida ko‘zda tutilgan alomatlar ishlatiladi (bunda enxanser, promotor, terminator, initsiatsiyalanuvchi kodon, linker, begona gen fragmenti, marker, flankirlanuvchi sohalar konstruktiv elementlar bo‘lishi mumkin).

28⁹. Transformatsiyalangan hujayrani ta’riflash uchun, xususan, quyidagi alomatlar ishlatiladi:

transformatsiyalanuvchi element;

hujayra ega bo‘layotgan alomatlar (xossalar);

hujayraning kelib chiqishiga ko‘rsatma (prokariotik hujayra uchun — urug‘, oila va/yoki tur);

taksonomik alomatlar;

tabiiy genom mutatsiyasi;

hujayrani o‘stirish sharoitlari va mazkur hujayrani boshqasidan farqlash uchun yetarli bo‘lgan boshqa ta’riflar.

28¹⁰. Transgen o‘simlikni ta’riflash, genomda modifikatsiyalangan elementning mavjudligini aniqlash uchun, xususan, quyidagi alomatlar ishlatiladi:

o‘simlik ega bo‘ladigan alomatlar (xossalar);

o‘simlikning kelib chiqishi;

taksonomik mansubligi va mazkur o‘simlikni boshqasidan farqlash uchun yetarli bo‘lgan boshqa ta’riflar.

28¹¹. Transgen hayvonni ta’riflash uchun, xususan, quyidagi alomatlar ishlatiladi:

hayvon genomiga transformatsiya qilingan va maqsadli mahsulotni kodlovchi yoki ekspressiyalovchi gen va/yoki DNK;

hayvon ega bo‘ladigan alomatlar (xossalar);

hayvon tomonidan ishlab chiqariladigan modifikatsiyalangan mahsulot;

hayvonning mansubligi (tur, zot va h.k.) va mazkur hayvonni boshqasidan farqlash uchun yetarli bo‘lgan boshqa ta’riflar.

28¹². Mikroorganizmlar, o‘simliklar yoki hayvonlar hujayralari liniyalarining konsorsiumlarini ta’riflash uchun, sanab o‘tilgan alomatlarga qo‘shimcha ravishda, xususan, quyidagi alomatlar ishlatiladi:

adaptatsiya va seleksiya omili, taksonomik tarkibi, soni va ustun turuvchi komponentlari, almashuvchanligi, umuman turi va fiziologik xususiyatlari, shuningdek konsorsiumni boshqalaridan farqlash imkonini beradigan boshqa ta’riflar.

30. Tavsifning “Figuralar ro‘yxati” bo‘limida figuralar ro‘yxatidan tashqari ularning har birida nima tasvirlangani ham qisqacha ko‘rsatib o‘tiladi.

Agar foydali model mohiyatini tushuntiradigan boshqa materiallar taqdim etilgan bo‘lsa, ularning mazmuni qisqacha keltirib o‘tiladi.

31. Tavsifning “Foydali modelni amalga oshirish mumkinligini tasdiqlovchi ma’lumotlar” bo‘limida foydali modelni amalga oshirish va talabnoma beruvchi tomonidan ko‘rsatilgan vazifasining bajarilish imkoniyatlari ko‘rsatiladi.

Mohiyati umumiy tushunchada ifodalangan, xususan, funksional umumlashtirish darajasida taqdim etilgan alomatlardan foydalanib tavsiflangan foydali modelni amalga oshirish imkoniyati, yo bunday alomatni amalga oshirish vositasi yoki uni olish metodlarini talabnoma materiallarida bevosita tavsiflash bilan yohud bunday vosita yoki uni olish metodlari hammaga ma’lumligini ko‘rsatish orqali tasdiqlanadi.

Tavsifning ushbu bo‘limida, shuningdek foydali modelni amalga oshirishda echiladigan masalani tavsiflash paytida “Foydali modelning mohiyati” bo‘limida ko‘rsatilgan texnikaviy natijani olish imkoniyatini tasdiqlovchi ma’lumotlar ham keltiriladi. Foydali modelni tavsiflash uchun qiymatlar intervali shaklida ifodalanadigan miqdoriy belgilardan foydalanilganda, bu intervalda texnikaviy natija olish imkoniyati ko‘rsatib beriladi.

32. Tavsifning “Foydali modelni amalga oshirish mumkinligini tasdiqlovchi ma’lumotlar” bo‘limida qurilma uchun uning konstruksiyasining (statik holatdagi) ta’rifi chizmalar figuralariga havola qilingan holda keltiriladi. Ta’rifdagi konstruktiv elementlarning raqamli belgilari ularning chizma figurasidagi tegishli raqamli belgilariga mos kelishi va ular eslatib o‘tilishi davomida birdan boshlab o‘sib borish tartibida keltirilishi kerak.

Foydali model konstruksiyasining ta’rifidan so‘ng, uning amal qilishi (ishi) yoki undan foydalanish usuli ta’riflanadi, bunda konstruktiv elementlarning raqamli belgilari va chizmalar figuralariga, zarur bo‘lgan hollarda esa boshqa tushuntiruvchi materiallar (epyuralar, vaqt bo‘yicha diagrammalar va h.k.)ga havola qilinadi.

Agar foydali model funksional darajada tavsiflangan elementga ega bo‘lsa va ta’riflangan amalga oshirish shakli dasturlashtiriladigan (rostlanadigan) ko‘p funksiyali vositani qo‘llashni nazarda tutsa, u holda shu foydali model tarkibida unga belgilangan konkret funksiyani shunday vosita bilan bajarish imkoniyatini tasdiqlovchi ma’lumotlar taqdim etiladi. Agar bunday ma’lumotlar ichida algoritm, xususan, hisoblash algoritmi keltirilgan holatda, uni blok-sxema shaklida, yoki, agar iloji bo‘lsa, tegishli matematik ifoda shaklida keltirish afzalroqdir.

32¹. Usulga taalluqli foydali model uchun misollarda moddiy obyekt ustida amalga oshiriladigan xatti-harakatlar (usullar, operatsiyalar), shuningdek, bunga zarurat bo‘lsa, xatti-harakatlarni amalga oshirish shartlari, aniq rejimlar (temperatura, bosim va h.k.), bunda qo‘llanadigan qurilmalar, moddalar va shtammlar ko‘rsatiladi. Agar usul foydali model ustuvorligi sanasigacha ma’lum bo‘lgan vositalar (qurilmalar, moddalar va shtammlar)ning ishlatilganligi bilan ta’riflansa, ushbu vositalarning foydali modelni amalga oshirish mumkinligini ko‘rsatib beradigan darajada ochib berilishi kifoya. Noma’lum vositalar qo‘llanganda, ularning ta’rifi keltiriladi va zarur bo‘lgan hollarda grafik tasvirlari ilova qilinadi.

Usulda yangi moddalar qo‘llangan bo‘lsa, ularni olish usuli ochib beriladi.

32². Umumiy strukturaviy formula bilan tavsiflanadigan kimyoviy birikmalar guruhi (qatori)ni olish usuliga taalluqli foydali model uchun guruh (qator) birikmasini ushbu usul bilan olishga misol keltiriladi, agar guruh (qator) kimyoviy tabiatiga ko‘ra har xil radikalli birikmalarni o‘z ichiga olgan bo‘lsa, ushbu har xil radikalli birikmalarni olish mukinligini tasdiqlash uchun kifoya qiladigan miqdordagi misollar keltiriladi. Guruh (qator)ga kiradigan birikmalarni olish uchun ma’lum metodlar bilan tasdiqlangan strukturaviy formulalar va fizik-kimyoviy ta’riflar keltiriladi. Tavsifda shuningdek yangi birikmalarning vazifasi yoki biologik faol xossalari to‘g‘risidagi ma’lumotlar keltiriladi.

Strukturasi belgilanmagan kimyoviy birikmalarni yoki tarkibi va/yoki strukturasi belgilanmagan qorishmalarni olish usullariga taalluqli foydali modellar uchun ushbu birikmani boshqalaridan farqlash uchun zarur bo‘lgan ma’lumotlar ko‘rsatiladi. Birikmalar yoki qorishmalarni olish uchun, dastlabki reagentlar to‘g‘risidagi ma’lumotlar, shuningdek ushbu birikmalar yoki qorishmalarning talabnoma beruvchi tomonidan ko‘rsatilgan amalga oshirish imkoniyatlarini tasdiqlaydigan ma’lumotlar, xususan, bunday vazifani ta’minlaydigan xossalar haqidagi ma’lumotlar keltiriladi.

32³. Kishilar yoki hayvonlar kasalliklarini davolash, tashxislash yoki oldini olish usuliga taalluqli foydali modellar uchun kasallikning etiopatogeneziga ta’sir ko‘rsatuvchi aniqlangan omillar yoki etiopatogenez va qo‘llanayotgan tashxisiy ko‘rsatkichlar o‘rtasidagi aloqaning mavjudligiga sabab bo‘ladigan omillar to‘g‘risidagi ma’lumotlar keltiriladi, bunday ma’lumotlar mavjud bo‘lmagan hollarda esa, usulning ko‘rsatib o‘tilgan holat yoki kasallikni davolash, tashxislash yoki oldini olish uchun yaroqliligini tasdiqlaydigan ishonchli ma’lumotlar (xususan, aynan o‘xshash modellar ustida o‘tkazilgan sinovda yoki boshqa biron yo‘l bilan olingan ma’lumotlar) keltiriladi.

32⁴. Strukturasi belgilangan individual kimyoviy birikmaga taalluqli foydali model uchun ma’lum metodlar bilan isbotlangan strukturaviy formula, fizik-kimyoviy konstantalar keltiriladi va yangi birikma birinchi marta olingan usul tavsiflanadi.

32⁵. Gen injeneriyasi mahsulotlariga taalluqli individual birikma uchun ketma-ketliklar ro‘yxatidagi nukleotidlarning ketma-ketlik raqamiga (nuklein kislotalar fragmentlari hollarida) yoki fizik xaritaga (rekombinant nuklein kislotalar va vektorlar hollarida) ko‘rsatma, ketma-ketliklar ro‘yxatidagi aminokislotalarning ketma-ketlik raqamiga ko‘rsatma, shuningdek fizik-kimyoviy va ushbu birikmani boshqalaridan farqlash uchun zarur bo‘lgan boshqa ta’riflar keltiriladi. Yangi birikmada birinchi marta olingan usul tavsiflanadi va ushbu birikmaning muayyan vazifa bo‘yicha ishlatilishi mumkinligi ko‘rsatiladi.

Nukleotidlar yoki aminokislotalar ketma-ketligi ushbu ketma-ketlik raqamini ketma-ketliklar ro‘yxatida “SEC ID NO …” ko‘rinishida ko‘rsatish yo‘li bilan taqdim etiladi, agar ketma-ketliklar ro‘yxatidagi ketma-ketliklar ta’rifi matndan foydalanib keltirilgan bo‘lsa, tegishli erkin matn keltiriladi.

32⁶. Biologik faol birikma uchun faollik va zaharlilikning, zarur hollarda esa hatti-harakatni tanlash qobiliyatining miqdoriy ta’riflarining ko‘rsatkichlari keltiriladi.

32⁷. Agar foydali model kishilar yoki hayvonlarning alohida holatlari yoki kasalliklarini davolash, tashxislash yoki oldini olish uchun vositaga taalluqli bo‘lsa, bu holda tavsifda ushbu vositadan foydalanishda uning kasallik etiopatogeneziga ta’sirini izohlaydigan aniqlangan omillar haqida ma’lumot keltiriladi, bunday ma’lumot bo‘lmagan taqdirda, ushbu vositaning ko‘rsatib o‘tilgan kasallikni davolash, tashxislash yoki oldini olish uchun yaroqliligini tasdiqlaydigan ishonchli ma’lumotlar keltiriladi.

32⁸. Agar foydali model strukturasi belgilangan kimyoviy birikmaga taalluqli bo‘lsa, uning ma’lum metodlar bilan isbotlangan strukturaviy formulasi, fizik-kimyoviy konstantalari keltiriladi, ushbu birikma olingan usul tavsiflanadi va foydali modelni ko‘rsatib o‘tilgan vazifa bo‘yicha qo‘llash mumkinligi ko‘rsatiladi.

32⁹. Agar kimyoviy birikma mikroorganizm shtammi, o‘simliklar yoki hayvonlar hujayralarining liniyalaridan foydalanib olingan bo‘lsa, uni shtamm, liniya ishtirokida olish usuli tavsiflanadi, ular to‘g‘risidagi va shtammning depozitlanganligi to‘g‘risidagi ma’lumotlar keltiriladi.

32¹⁰. Agar foydali model oraliq birikmaga taalluqli bo‘lsa, uni shuningdek ma’lum bo‘lgan yakuniy mahsulotga qayta ishlash mumkinligi yoki undan vazifasi aniq yoki biologik faol yangi yakuniy mahsulot olish mumkinligi ko‘rsatiladi.

32¹¹ Agar foydali model nuklein kislotalar yoki oqsillarga taalluqli bo‘lsa, ularning ketma-ketliklar ro‘yxatidagi (nuklein kislotalar bo‘lsa, nuleotidlarning, oqsillar bo‘lsa, aminokislotalarning) ketma-ketlik raqamiga ko‘rsatma, shuningdek fizik-kimyoviy va ushbu mahsulotni boshqalaridan farqlash imkoniyatini beradigan boshqa ta’riflar keltiriladi. Mahsulot olingan usul tavsiflanadi va ushbu mahsulotning muayyan vazifa bo‘yicha ishlatilish imkoniyati ko‘rsatiladi.

32¹². Agar foydali model kompozitsiya (qorishma, eritma, qotishma, shisha va h.k.)ga taalluqli bo‘lsa, kompozitsiya tarkibiga kiradigan ingrediyentlar ko‘rsatilgan misollar, ularning ta’riflari va miqdoriy nisbati keltiriladi. Kompozitsiyani olish usuli ta’riflanadi, agar uning tarkibida yangi ingrediyent sifatidagi modda bo‘lsa, uni olish usuli tavsiflanadi.

Keltiriladigan misollarda har bir ingrediyentning tarkibi foydali model formulasida ko‘rsatilgan qiymatlar intervalida qanday bo‘lsa, shunday qiymat birligida ko‘rsatiladi (foydali model formulasida miqdoriy nisbat foizlarda (massa bo‘yicha yoki hajm bo‘yicha) ifodalansa, misolda ko‘rsatilgan hamma ingrediyentlarning jamlama miqdori 100 % ga teng bo‘ladi).

32¹³. Shtammga taalluqli foydali model uchun nomenklatura ma’lumotlari va shtammning kelib chiqishi ko‘rsatiladi, ozuqa muhitlarining (ekiladigan va fermentatsion) miqdoriy va sifat tarkiblari, o‘stirish sharoitlari (temperatura, rN, solishtirma massa O2, yoritilganlik va h.k.), fermentatsiya vaqti, biosintez ta’rifi, foydali (maqsadli) mahsulotlar to‘g‘risidagi ma’lumotlar, mahsulotning chiqishi, shtammning faollik (mahsuldorlik) darajasi uni aniqlash (testdan o‘tkazish) usullari ko‘rsatiladi. Maqsadli mahsulotlarni ajratib olish va tozalash usullari (yangi maqsadli mahsulotlar, masalan, antibiotiklar, fermentlar, monoklonal antijismlar va h.k. produtsentlari uchun) ochib beriladi.

Mikroorganizmlar konsorsiumlari hamda o‘simlik va hayvonlar hujayralari uchun quyidagi ma’lumotlar ko‘rsatiladi: komponentlarning mavjudligini tekshirish metodi, ajratib olish (seleksiya) metodi va seleksiya olib borilgan alomatlar, uzoq vaqt o‘stirishda konsorsiumning barqarorligi, begona mikroorganizmlarni yuqtirishga turg‘unligi.

Mikroorganizm shtammi, o‘simliklar yoki hayvonlar hujayralarining liniyalariga yoxud foydali model ishlatiladigan usulga taalluqli foydali modelni amalga oshirish mumkinligini tasdiqlash uchun shtammni olish usuli tavsiflanadi yoki, agar shtammni olish usuli shtammni amalga oshirish uchun yetarli bo‘lmasa, sanasi foydali model ustuvorligi sanasidan ilgariroq kelishi kerak bo‘lgan shtammning depozitlangani to‘g‘risidagi ma’lumotlar (depozitariy kollekitsyasining nomi va depozitlangan obyektga kolleksiya tomonidan taqdim etilgan ro‘yxatga olish raqami) taqdim etiladi.

Agar shtamm, hujayralar liniyalari yoki konsorsium obyektning yashovchanligini patentning kamida amal qilish muddati davomida qo‘llab-quvvatlab turishni kafolatlovchi xalqaro kolleksiya yoki O‘zbekiston Respublikasi kolleksiyasiga joylashtirilgan bo‘lsa, patent protsedurasi maqsadlari uchun depozitlash amalga oshirilgan deb hisoblanadi.

32¹⁴. Tavsif bo‘limida nukleotidlar va/yoki aminokislotalar ketma-ketliklari, agar ular to‘rt yoki undan ortiq aminokislotalarning tarmoqlanmagan ketma-ketliklarini yoki o‘n yo undan ortiq nukleotidlarning tarmoqlanmagan ketma-ketliklarini bildirsa, batafsil ochib beriladi. Ketma-ketliklar raqamlari bir raqamidan boshlanib, butun songa izchil ortib borishi kerak.

Ro‘yxatdagi har bir ketma-ketlik raqami foydali modelning tavsifi, formulasi yoki grafik tasvirlarida ko‘rsatilgan raqamga mos kelishi kerak.

Nukleotidlar va aminokislotalar ketma-ketliklari kamida quyidagi imkoniyatlardan birining yordamida taqdim etilishi kerak:

faqat nukleotidlar ketma-ketligi yordamida;

faqat aminokislotalar ketma-ketligi yordamida;

nukleotidlar ketma-ketligining aminokislotalar ketma-ketligi bilan hamkorlikdagi yordamida. Bu holda aminokislotalar ketma-ketligi alohida raqamga ega aminokislotalar ketma-ketligi sifatida taqdim etilishi lozim. Nukleotidlar va aminokislotalar ketma-ketliklarining ro‘yxati tavsifning ajralmas qismi hisoblanadi, shuning uchun ketma-ketliklarni tavsifning yana boshqa biron yerida batafsil bayon qilishga zarurat yo‘q.

Gap borayotgan ro‘yxat o‘zining tavsifiy qismida erkin matnga — neytral til leksikasi ishlatilmaydigan ketma-ketliklar tavsiflangan ta’riflarga ega bo‘lsa, bu holda ushbu erkin matn ketma-ketliklar ro‘yxatidagi ketma-ketlik raqamiga ishora bo‘lgan tavsifning boshqa bo‘limlarida ham xuddi o‘sha ko‘rinishda takrorlanishi lozim.

34. Foydali model formulasi patent orqali beriladigan huquqiy muhofaza hajmini belgilash uchun mo‘ljallangan.

35. Foydali model formulasi tavsifga va chizmalarga to‘liq asoslangan bo‘lishi, ya’ni foydali modelni uning tavsifida keltirillgan va chizmalarda ko‘rsatilgan tushunchalar bilan ta’riflab berishi lozim.

36. Foydali model formulasi foydali modelning mohiyatini ifodalashi, ya’ni talabnoma beruvchi tomonidan ko‘rsatilgan texnikaviy natijaga erishish uchun yetarli bo‘lgan foydali modelning muhim alomatlari majmuini ichiga olishi kerak.

37. Foydali modelning alomatlari foydali model formulasida shunday ifodalanadiki, ularni identifikatsiyalash, ya’ni ularning ma’no-mazmuni ma’lum bo‘lgan texnika taraqqiyoti darajasi asosida mutaxassislar tomonidan bir xil ma’noda tushunilish imkoniyatini ta’minlashi kerak.

38. Foydali model formulasidagi alomat ta’rifini ushbu alomat ochib berilgan axborot manbaiga havola qilish bilan almashtirish mumkin emas. Qoidalarning 37-bandi talablarini buzmay turib, alomatni bunday havolasiz tavsiflash imkoni bo‘lmagan hollardagina, ushbu alomat ta’rifini talabnoma tavsifiga yoki chizmalarga havola qilish bilan almashtirishga yo‘l qo‘yiladi.

39. Foydali modelning alomati uni amalga oshirishning turli xususiy shakllarini qamrab olgan umumiy (vazifasi, xususiyati va h.k.larni ifodalaydigan) tushuncha bilan, agar aynan ushbu umumiy tushunchadagi ta’riflar boshqa alomatlar bilan birgalikda talabnoma beruvchi tomonidan ko‘rsatilgan texnikaviy natijaga erishishni ta’minlasa, ifodalanishi mumkin.

Alomat muqobil ko‘rinishda ifodalanishi mumkin, bunda bunday alomat ko‘rsatib o‘tilgan muqobil tomonidan istalgan holatda foydali modelning boshqa alomatlari bilan birgalikda aynan bitta texnikaviy natijani olishni ta’minlashi lozim.

40. Foydali model formulasi bir zvenoli va ko‘p zvenoli bo‘lishi hamda tegishlicha bir yoki bir necha bandlarni o‘z ichiga olishi mumkin.

41. Foydali modelning bir zvenoli formulasi bitta foydali modelni uning alomatlari majmui bilan tavsiflash uchun qo‘llanadi, bunda alomatlar majmui foydali modelning tayyorlanishi yoki undan foydalanishning xususiy hollarida rivojlantirishlar va aniqlashtirishlarga ega bo‘lmaydi.

42. Foydali modelning ko‘p zvenoli formulasi bitta foydali modelni, uning alomatlari majmuini foydali modelning tayyorlanishi yoki undan foydalanishning xususiy hollariga tatbiqan rivojlantirish va/yoki aniqlashtirishlar bilan birga tavsiflash uchun, yoki foydali modellar guruhini tavsiflash uchun qo‘llanadi.

Bitta foydali modelni tavsiflovchi ko‘p zvenoli formula bir mustaqil bandga va undan keyin keluvchi bog‘langan band (bandlar)ga ega bo‘ladi.

Foydali modellar guruhini tavsiflovchi ko‘p zvenoli formula bir necha mustaqil bandlarga ega bo‘lib, ulardan har biri guruhning foydali modellaridan birini tavsiflaydi. Bunda guruhning har bir foydali modeli tegishli mustaqil bandga bo‘ysunuvchi bog‘liq bandlarni jalb etish bilan tavsiflanishi mumkin.

Ko‘p zvenoli formula bandlari birdan boshlab ularni bayon etish tartibida ketma-ket arab raqamlari bilan raqamlanadi.

43. Foydali modellar guruhini tavsiflovchi formulani bayon etishda quyidagi qoidalarga amal qilinadi:

alohida foydali modellarni tavsiflovchi mustaqil bandlarda odatda formulaning boshqa bandlariga havola qilinmaydi (agar shunday havola ushbu mustaqil bandni unda boshqa bandning mazmunini butunlay takrorlamasdan bayon etishga imkon bersagina, unga yo‘l qo‘yiladi);

bog‘liq bandlar o‘zlari bo‘ysungan mustaqil bandlar bilan birga guruhlarga birlashtiriladi, bunda guruhdagi har xil foydali modellarni ta’riflash uchun jalb qilingan bir xil mazmundagi bog‘liq bandlar ham shu jumlaga kiradi.

44. Formulaning bandi, odatda, eng yaqin analogning alomatlari bilan mos keluvchi muhim alomatlarni, shu jumladan foydali modelning nomini o‘z ichiga olgan cheklovchi qismdan va foydali modelni eng yaqin analogdan farqlaydigan muhim alomatlarni o‘z ichiga olgan farqlovchi qismdan iborat bo‘ladi.

Formula bandi cheklovchi va farqlovchi qismlarga bo‘lib tuzilganda, cheklovchi qismi bayon etib bo‘lingandan so‘ng, “shu bilan farqlanadiki” so‘z birikmasi kiritiladi, shundan keyin bevosita farqlovchi qism bayon etiladi.

45. Foydali model formulasining bandi, xususan, agar u analoglari bo‘lmagan foydali modelni ta’riflasa, cheklovchi va farqlovchi qismlarga bo‘linmay tuziladi.

46. Formulaning bandi bitta gap ko‘rinishida bayon etiladi.

47. Foydali model formulasining mustaqil bandi faqat bir modelga taalluqli bo‘lishi va bitta gap ko‘rinishida bayon etilishi lozim. Bir qancha foydali modellar — variantlarni, agar ular faqat muqobil ko‘rinishda ifodalangan alomatlar bilan farqlansa, formulaning bitta mustaqil bandida tavsiflashga yo‘l qo‘yiladi.

Agar formulaning mustaqil bandida muqobil ko‘rinishda faqat funksional mustaqil bo‘lmagan (ya’ni qurilmaning bo‘g‘ini yoki detali bo‘lmagan) alomatlar ifodalangan bo‘lsa, bunday mustaqil band faqat bitta foydali modelga taalluqli deb hisoblanadi.

48. Agar formulaning mustaqil bandidagi alomatlar majmui har xil turdagi obyektlarga yoki har biri o‘z vazifasiga ega bo‘lgan vositalar majmuiga taalluqli foydali modellarning ta’rifini o‘z ichiga olgan bo‘lsa va bunda ko‘rsatib o‘tilgan vositalar majmui umumiy vazifani bajaruvchi vositalarni amalga oshirmaydigan bo‘lsa, bunday formulaning mustaqil bandi bitta foydali modelga taalluqli deb e’tirof etilmaydi.

49. Foydali model formulasining bog‘liq bandi foydali modelning mustaqil bandida keltirilgan alomatlar majmuini foydali modelni bajarish yoki undan foydalanishning xususiy hollarida tavsiflaydigan alomatlar bilangina rivojlantirish va/yoki aniqlashtirishdan iborat bo‘ladi.

50. Formuladagi bog‘liq bandning cheklovchi qismi odatda formulaning mustaqil bandida keltirilganiga nisbatan qisqartirilgan holda bayon qilingan foydali model vazifasini aks ettiruvchi umumlashma tushunchadan va ushbu bog‘liq band mansub bo‘lgan mustaqil band va/yoki bog‘liq band (bandlar)ga havoladan iborat. Bog‘liq band formulaning bir necha bandlariga bog‘liq bo‘lgan hollarda, ularga havola qilish muqobillardan foydalanilgan holda ko‘rsatiladi. Shundan so‘ng foydali modelning bajarilishi yoki foydalanishini xususiy hollarda ta’riflaydigan alomatlar keltiriladi.

Agar foydali modelni uning bajarilishi yoki foydalanishining xususiy hollarida tavsiflash uchun bog‘liq bandning alomatlari bilan bir qatorda mustaqil bandning alomatlarigina zarur bo‘lsa, u holda ushbu bog‘liq bandning bevosita mustaqil bandga bo‘ysunishidan foydalaniladi. Agar ko‘rsatib o‘tilgan ta’rif uchun formulaning bir yoki boshqa bir necha bog‘liq bandlarining alomatlari zarur bo‘lsa, u holda ushbu bog‘liq bandning mustaqil bandga tegishli bog‘liq bandlar orqali bo‘ysunishidan foydalaniladi. Bunda ushbu bog‘liq bandda o‘zi bevosita bo‘ysungan bog‘liq bandga havola qilinadi.

51. Foydali modelning bog‘liq bandini bayon qilishda ushbu band o‘zi bo‘ysungan band alomatlarining almashtirilishi yoki chiqarib tashlanishi mumkin emas.

Agar foydali model formulasining bog‘liq bandi mustaqil bandning alomatlari almashtirilgan yoki chiqarib tashlangan holda ifodalangan bo‘lsa, ushbu bog‘liq band o‘zi bo‘ysungan mustaqil band bilan birga bitta foydali modelni ta’riflaydi deb e’tirof etib bo‘lmaydi.

52. Formulada qurilmaning alomatlari uni statik holatda ta’riflaydigan holda bayon etiladi. Qurilma konstruktiv elementining bajarilishini ta’riflashda uning harakatchanligi, ma’lum vazifalarni amalga oshirish imkoniyatlari (masalan, aylanish imkoniyati bilan, siljish imkoniyati bilan) va h.k.larni ko‘rsatishga yo‘l qo‘yiladi.

Agar talabnoma tarkibida chizmalar bo‘lsa, formulada ko‘rsatib o‘tilgan va ekvivalent konstruktiv elementlarni ifodalaydigan alomatlar ularga tegishli bo‘lgan havola qilinadigan izohli ko‘rsatmalar bilan birga beriladi. Izohli ko‘rsatmalardan foydalanilgan holda, ular qavs ichiga olinishi lozim. Izohli ko‘rsatmalar so‘ralayotgan huquqiy muhofaza hajmiga ta’sir etmaydi, ular faqat formulani to‘liqroq va aniqroq tushunish maqsadida keltiriladi.

52¹. Harakat (usul, operatsiya)ga usulning alomati sifatida ta’rif berishda fe’llar majhullik nisbati, aniqlik mayli, uchinchi shaxs, birlik sonda keltiriladi (qizdiriladi, namlanadi, teshiladi va h.k.).

52². Strukturasining kelib chiqishi belgilangan kimyoviy birikmalarni ta’riflaydigan foydali model formulasiga birikmaning nomi yoki ishorasi kiritiladi. Gen injeneriyasi mahsulotlariga taalluqli birikmalar uchun foydali model formulasiga ketma-ketliklar ro‘yxatidagi nukleotidlarning ketma-ketlik raqamiga ishora (nuklein kislotalarning fragmentlari hollarida) va fizik xaritaning so‘z orqali ifodalangan ta’rifi (rekombinant nuklein kislotalar va vektorlar hollarida), ketma-ketliklar ro‘yxatidagi aminokislotalarning ketma-ketlik raqamiga ishora, shuningdek ushbu birikmani boshqalaridan farqlash uchun zarur bo‘lgan fizik-kimyoviy va boshqa ta’riflar kiritiladi. Strukturasi belgilanmagan birikma uchun foydali model formulasiga ushbu birikmaning nomi, fizik-kimyoviy hamda ushbu birikmani boshqalaridan farqlash uchun zarur bo‘lgan boshqa ta’riflar, xususan, birikmani olish usulining alomatlari kiritiladi.

52³. Kompozitsiyani ta’riflaydigan foydali model formulasiga ushbu kompozitsiyaga kiradigan ingrediyentlar va, zarur bo‘lganda, ingrediyentlarning miqdoriy tarkibiga taalluqli alomatlar kiritiladi.

Kompozitsiyani ta’riflaydigan formula ingrediyentlarning miqdoriy tarkibiga taalluqli alomatlardan tarkib topgan bo‘lsa, ular har qanday bir xonali birliklarda, odatda, tarkibining minimal va maksimal chegaralarini ta’riflaydigan ikkita (pastki va yuqorigi) qiymatda ifodalanadi.

Kompozitsiya ingrediyentlaridan birining tarkibini bitta qiymat bilan ko‘rsatishga, qolgan ingrediyentlar tarkibini esa ushbu yakka qiymatga nisbatan qiymatlar intervali sifatida ko‘rsatishga yo‘l qo‘yiladi (masalan, ingrediyentlar tarkibi asosiy ingrediyent tarkibining 100 mas. qismiga yoki 1 l eritmaga nisbatan keltiriladi).

Kompozitsiya tarkibidagi antibiotiklar, fermentlar, anatoksinlar va h.k. ning miqdoriy tarkibini kompozitsiyaning qolgan komponentlari birliklaridan boshqa birliklarda ko‘rsatishga yo‘l qo‘yiladi (masalan, kompozitsiyaning qolgan komponentlari massasining miqdoriga nisbatan mingdan biri).

Agar kompozitsiyaga taalluqli foydali model qo‘shimcha ingrediyentning kiritilishi bilan ta’riflansa, bu holda tegishli farqlovchi alomatni ko‘rsatishdan oldin formulaga “qo‘shimcha ravishda ... ga ega” so‘z birikmasi qo‘shiladi”.

Vazifasi faqat faol ibtido bilan belgilanadigan, boshqa komponentlari esa shunday vazifani bajaradigan kompozitsiyalar doirasida an’anaviy ravishda qo‘llanadigan neytral tashuvchilar bo‘lgan kompozitsiyalar uchun formulada faqat mana shu faol ibtidoni hamda uning kompozitsiya tarkibidagi miqdoriy tarkibini, shu jumladan “samarali miqdor” shaklida ko‘rsatishga yo‘l qo‘yiladi.

Bunday kompozitsiya ta’rifining boshqa variantida, faol ibtidodan tashqari, boshqa komponentlar (neytral tashuvchilar) “maqsadli qo‘shimcha” degan umumlashma tushuncha shaklida ko‘rsatilishi mumkin. Bu holda faol ibtido va maqsadli qo‘shimchaning miqdoriy nisbati ko‘rsatiladi.

Agar foydali modelning alomati sifatida murakkab tarkibli ma’lum modda ko‘rsatilgan bo‘lsa, uning maxsus nomini ushbu moddaning vazifasi yoki xususiyatini hamda uning asosini ko‘ratgan holda qo‘llashga yo‘l qo‘yiladi. Bu holda foydali model tavsifida ushbu modda tavsiflangan axborot manbai keltiriladi.

52⁴. Mikroorganizm shtammi, o‘simliklar va hayvonlar liniyalarini ta’riflaydigan formulaga biologik obyektning lotin tilidagi urug‘doshlik va turdoshlik nomi, ushbu tur muallifi (mualliflari)ning familiyasi (familiyalari) va dipozetariy kolleksiyasining nomi yoki abbreviaturasi, depozitlangan obyektga kolleksiya tomonidan taqdim etilgan ro‘yxatga olish raqami va shtamm vazifasi kiritiladi.

54. Foydali model mohiyatini izohlaydigan materiallar grafik tasvirlar (chizmalar, sxemalar, grafiklar, epyuralap, rasmlar, ossilogrammalar va h.k.) va jadvallar ko‘rinishida rasmiylashtirilishi mumkin.

Foydali modelni chizmalar yoki sxemalar bilan tasvirlashning iloji bo‘lmagan hollarda rasmlar topshiriladi.

Fotosuratlar grafik tasvirlarga qo‘shimcha sifatida topshiriladi.

Chizmalar, sxemalar va rasmlar alohida varaqda (varaqlarda) taqdim etiladi va har bir varaqning yuqorisidagi o‘ng burchakda foydali modelning nomi ko‘rsatiladi.

55. Foydali modelning referati foydali model to‘g‘risida axborot berish maqsadlariga xizmat qiladi va foydali model tavsifi mazmunining qisqartirilgan bayonidan iborat bo‘lib, foydali modelning nomini, foydali model mansub bo‘lgan texnika sohasining, va/yoki, agar bu nomdan aniq-ravshan bo‘lmasa, foydalanish sohasining ta’rifini, va foydali model mohiyatining ta’rifini erishiladigan texnikaviy natija ko‘rsatilgan holda o‘z ichiga oladi.

Foydali model referatida foydali modelning mohiyati formulani erkin bayon qilish yo‘li bilan, har bir mustaqil bandining muhim alomatlari saqlangan holda tavsiflanadi.

Zarur bo‘lgan hollarda foydali model referatiga chizma kiritiladi. Referatga kiritiladigan chizma alohida varaqda, shu jumladan, tavsifni tasvirlovchi chizma figuralarining biriga aynan o‘xshash bo‘lgan hollarda ham, referat matni nusxalari soni nechta bo‘lsa, shuncha topshiriladi.

Foydali model referati qo‘shimcha ma’lumotlarga ega bo‘lishi, ularga, xususan, formulada bog‘liq bandlarning mavjudligi va soni, grafik tasvirlar, jadvallarning mavjudligi ko‘rsatilishi mumkin.

Referat matnining tavsiya etiladigan hajmi — 1000 bosma belgigacha.

56. Talabnomada axloq-odob va ijtimoiy tartibga zid iboralar, chizmalar, rasmlar, fotosuratlar va boshqa materiallar; boshqa shaxslarning mahsulotlari yoki texnologik jarayonlariga, shuningdek boshqa shaxslarning talabnomalari va muhofaza hujjatlariga nisbatan bayon qilingan iltifotsiz fikrlar; foydali modelga ochiqdan-ochiq taalluqli bo‘lmagan yoxud talabnoma hujjatlarini ushbu Qoidalarning talablariga muvofiq deb e’tirof etish uchun zarur bo‘lmagan ma’lumotlar va fikrlar bo‘lmasligi lozim. “Texnika darajasi” bo‘limida ma’lum foydali molellarning kamchiligini ko‘rsatish yo‘l qo‘yib bo‘lmaydigan element deb hisoblanmaydi.

57. Foydali modelning formulasi, tavsifi va uni tushuntirib beruvchi materiallarda, shuningdek referatda standartlashtirilgan atamalar va qisqartmalar, ular mavjud bo‘lmagan hollarda esa ilmiy va texnikaviy adabiyotda hamma qabul qilgan atamalar va qisqartmalar qo‘llanadi.

Ilmiy-texnik adabiyotda keng qo‘llanmaydigan atama va qisqartmalar ishlatilganda, ularning ma’nosi matnda birinchi marta qo‘llanganda tushuntirib beriladi.

Ilmiy-texnik adabiyotlarda noilmiy deb hisoblangan tushunchalarni ta’riflovchi atamalarning qo‘llanishiga yo‘l qo‘yilmaydi.

Hamma shartli belgilarning shifralari ochiladi. Foydali modelning tavsifi va formulasida yagona atamalarga rioya qilinadi, ya’ni tavsif matni va formuladagi bir xil belgilar bir xil ataladi. Atamaning yagonalik talabi, shuningdek fizikaviy qiymatlar kattaliklariga va qo‘llanayotgan shartli belgilarga ham taalluqlidir.

Fizikaviy kattaliklar odatda amaldagi Xalqaro birliklar sistemasi birliklari bilan ifoda etiladi.

58. Hamma hujjatlar zarur bo‘lgan hollarda ularni bevosita reproduksiya qilib, cheklanmagan miqdorda nusxa ko‘chirish imkoniyati bo‘lgan tarzda rasmiylashtiriladi.

Har bir varaqning faqat bir tomonidan foydalaniladi, qatorlar varaqning kichik tomoniga parallel joylashtiriladi.

59. Talabnomaning hujjatlari pishiq, oq, tekis, yarqiramaydigan qog‘ozda rasmiylashtiriladi. Talabnoma hujjatlarini MO‘T da ham berish mumkin.

60. Talabnomaning har bir hujjati alohida varaqdan boshlanadi. Varaqlar 210 x 297 mm formatga ega bo‘ladi. Tavsif, formula, chizma va referatlarni o‘z ichiga olgan varaqlar hoshiyalarining o‘lchamlari quyidagicha bo‘ladi, mm:

yuqoridan ― 20;

chapdan ― 25;

o‘ngdan ― 20;

pastdan ― 20.

Chizmalar chizilgan varaqlardagi foydalaniladigan sathning o‘lchami 170 ― 262 mm dan oshmasligi lozim, hoshiyalarning minimal o‘lchamlari quyidagicha bo‘lishi kerak, (mm):

yuqoridan ― 25;

o‘ngdan ― 15;

quyidan ― 10;

chapdan ― 25.

Bu varaqlarda foydalanilgan yoki foydalanishga yaroqli sath atrofida ramka chizilmasligi lozim.

Tasvirlar formati talabnoma hujjatlarining varaqlari belgilangan o‘lchamlardan oshmaydigan qilib tanlanadi. Kichik formatdagi tasvirlar (fotosuratlar) qog‘oz varaqlariga yopishtirilgan holda, varaq formati va sifatiga qo‘yilgan talablarga rioya qilingan holda taqdim etiladi.

61. Talabnomaning har bir hujjatining varaqlari birdan boshlab alohida raqamlab chiqiladi. Varaqlarning raqamlari ikkinchi varaqdan boshlab arab sonlari bilan qo‘yiladi.

Foydali model formulasi va tavsifining har beshinchi qatorini raqamlab chiqish tavsiya etiladi. Raqamlar belgilanayotgan qatorning chap tarafiga arab sonlari bilan qo‘yiladi.

62. Hujjatlar qora rangli shrift bilan bosiladi. Tavsif, formula va referat matnlari 1,5 interval bilan bosh harflarining balandligi 2,1 mm dan kam bo‘lmagan holda bosiladi.

Grafik simvollar, lotincha nomlar, lotincha va yunoncha harflar, matematik ifodalar (formulalar) yoki simvollar siyoh, qora rangli pasta yoki tush bilan keyin yozib qo‘yilishi mumkin. Formulalarni bosma shaklda va qo‘l bilan aralash holda yozishga ruxsat etilmaydi.

MO‘T da beriladigan materiallarga ko‘yiladigan talablar Vazirlik tomonidan belgilanadi.

63. Foydali modelning tavsifida, formulasida va referatida matematik ifodalar (formulalar) va simvollar ishlatilishi mumkin.

Matematik formulalarda mavjud bo‘lgan hamma harfiy belgilar ochib beriladi. Formulalarga beriladigan tushuntirishlarni ustun shaklida yozish va har bir qatordan so‘ng vergul bilan nuqta qo‘yish lozim. Bunda harfiy ifodalar formulada kelgan tartibga muvofiq ochib beriladi.

Matematik belgilar: >, <, = va boshqalar faqat matematik formulalarda qo‘llanadi, matnda esa ularni so‘zlar bilan yozish lozim (katta, kichik, teng va h.k.).

Kattaliklar orasidagi intervallarni “...dan” va “...gacha” qo‘shimchalar bilan belgilash lozim.

Kattaliklarni foizlar bilan ifodalashda foiz (%) belgisi sondan so‘ng qo‘yiladi. Agar kattaliklar bir nechta bo‘lsa, u holda foiz belgisi ularni sanab o‘tishdan oldin qo‘yilib, qo‘sh nuqta bilan ajratiladi.

Matematik formulalarda ko‘chirish faqat belgi bo‘yicha amalga oshiriladi.

64. Grafik tasvirlar (chizmalar, sxemalar, grafiklar, rasmlar va h.k.) chizmachilik asboblari yordamida o‘chirilmaydigan, qora, aniq chiziqlar bilan shtrixlanmay va bo‘yalmay bajariladi.

65. Tasvirlarning masshtabi va aniqligi ulardan fotografik nusxa ko‘chirishda o‘lchamlar 2/3 gacha chiziqli kichraytirilganda, hamma detallarni farqlab aniqlash mumkin bo‘ladigan tarzda tanlanadi.

66. Raqamlar va harflar qavslar, aylanalar yoki qo‘shtirnoqlar ichiga olinmaydi. Raqamlar va harflarning balandligi 3,2 mm dan kam bo‘lmagan holda tanlanadi. Raqamli va harfli belgilar aniq qilib bajariladi, chiziqlarining qalinligi tasvir chiziklarining qalinligiga mos bo‘lishi lozim.

67. Har bir grafik tasvir, uning ko‘rinishidan qat’i nazar, tavsif matnida keltirilgan tartibga muvofiq arab sonlari bilan figura sifatida alohida raqamlanadi (fig. 1, fig. 2 va h.k.). Agar tavsif bitta figura bilan tushuntirilsa, u raqamlanmaydi.

68. Chizmaning bir varag‘ida bir necha figuralar joylashtirilishi mumkin, bunda ular bir-birlaridan aniq chegaralab qo‘yiladi. Agar ikki va undan ortiq varaqlarda joylashgan figuralar bitta figuraning bo‘laklarini tashkil etsalar, har xil varaqlarda tasvirlangan figuralardan birortasi tushirib qoldirilmay kompanovka qilinishi mumkin bo‘lgan holda joylashtiriladi.

Alohida figuralar varaqda shunday joylashtiriladiki, bunda varaqlar maksimal darajada to‘ldirilgan bo‘lishi va tasvir odatda varaqning uzun tomoni vertikal holatda joylashtirilganda o‘qish mumkin bo‘lgan holda joylashtirilishi lozim.

69. Chizmalar texnikaga oid chizmalarni tayyorlash qoidalariga muvofiq va ushbu Qoidalarning 65-, 67-, 74-, 75-bandlari talablari hisobga olingan holda bajariladi.

70. Chizmada to‘g‘ri burchakli (ortogonal) proeksiyalardan (turli ko‘rinishlar, qirqimlar va kesimlarda) foydalanish afzalroq hisoblanadi; shuningdek aksonometrik proeksiyalardan ham foydalanish mumkin.

72. Chizmadagi har bir element hamma boshqa elementlarga nisbatan proporsional holda bajariladi, elementni aniq tasvirlash uchun proporsiyalarni farqlash zarur bo‘lgan hollar bundan mustasno.

73. Chizmalar hech qanday yozuvlarsiz bajariladi, zarur so‘zlar, masalan “suv”, “bug‘”, “ochiq”, “yopiq”, “A-A” (qirqimni ko‘rsatish uchun) va h.k. bundan mustasno.

74. Chizmalarda o‘lchamlar ko‘rsatilmaydi, zarur bo‘lgan hollarda ular tavsifda keltiriladi.

75. Chizmalarda tasvirlangan elementlar foydali modelning tavsifiga muvofiq holda arab raqamlari bilan belgilanadi.

Bir necha figuralarda keltirilgan bir xil elementlar bir xil son bilan belgilanadi. Turli figuralarda keltirilgan turli elementlarni bir xil sonlar bilan belgilash mumkin emas. Tavsifda ko‘rsatilmagan belgilar chizmada qo‘yilmaydi.

76. Agar grafik tasvir sxema ko‘rinishshida keltirillgan bo‘lsa., u holda uni bajarishda standartlashtirilgan shartli grafik belgilar qo‘llanadi.

Bir ko‘rinishdagi sxemada, boshqa ko‘rinishdagi sxemalarning ayrim elementlarini (masalan, elektrik sxemada ― kinematik va gidravlik sxemalar elementlarini) keltirish mumkin.

Agar sxema elementlarning grafik belgilari sifatida to‘g‘ri burchaklar shaklida keltirilgan bo‘lsa, u holda, sonli belgilardan tashqari, bevosita to‘g‘ri burchakka elementning nomi ham yozib qo‘yiladi. Agar element grafik tasvirlarining o‘lchamlari bunday qilishga yo‘l qo‘ymasa, elementning nomini chiqariladigan chiziqda ko‘rsatish mumkin (zarur bo‘lgan hollarda, sxemaning hoshiyasiga joylashtirilgan rasm ostidagi yozuv shaklida).

77. Rasm undan bevosita nusxa ko‘chirish mumkin bo‘lgan darajada aniq qilib bajarilishi lozim.

78. Chizmalar, sxemalar, rasmlar foydali model tavsifi va formulasida keltirilmaydi.

79. Axborot manbalarining bibliografik ma’lumotlari ular bo‘yicha axborot manbaini topish mumkin bo‘lgan holda ko‘rsatilishi lozim.

80. Foydali model muallifi, ish beruvchi yoki ularning huquqiy vorislari talabnoma topshirish va patent olish huquqiga ega.

81. Talabnoma bevosita Vazirlikka topshiriladi yoki pochta orqali yuboriladi.

82. Talabnoma bevosita talabnoma beruvchi tomonidan yoki Vazirlikda ro‘yxatdan o‘tgan patent vakillari yoxud boshqa ishonchli shaxs orqali topshirilishi mumkin.

83. Qonunning 35-moddasiga muvofiq O‘zbekiston Respublikasidan tashqarida yashaydigan jismoniy shaxslar yoki xorijiy yuridik shaxslar, agar O‘zbekiston Respublikasi ishtirok etgan xalqaro shartnomada boshqacha qoidalar ko‘zda tutilmagan bo‘lsa, talabnoma berish va patent olish bilan bog‘liq ishlarni Vazirlikda ro‘yxatdan o‘tkazilgan patent vakillari orqali olib boradilar.

84. Talabnoma bo‘yicha ishlarni olib borish va talabnomani ko‘rib chiqishda o‘z manfaatlarini himoya qilish uchun talabnoma beruvchi patent vakilini yoki ishonchnoma berish orqali ishonchli shaxsni tayinlashi mumkin.

Vazirlik va Davlat muassasasi oldida vakillik qilish uchun O‘zbekiston Respublikasida rasmiylashtiriladigan ishonchnoma oddiy yozma shaklda tuziladi.

Agar ishonchnoma o‘zbek yoki rus tilidan boshqa tilda berilgan bo‘lsa, unga shu tillardan biriga qilingan tarjima ilova qilinadi.

Ishonchnoma talabnoma bilan bir vaqtda taqdim etiladi.

Agar ishonchnoma Vazirlikda ro‘yxatdan o‘tkazilgan bir necha patent vakili nomiga yoki bir necha ishonchli vakil nomiga berilgan bo‘lsa, u holda talabnoma bo‘yicha patent olish ishlari ularning istalgan tomonidan olib borilaveradi.

85. Yozishma talabnoma beruvchi yoki uning ushbu ishga vakolat berilgan patent vakili yoki ushbu ishga vakolat berilgan ishonchli shaxs tomonidan har bir talabnoma bo‘yicha alohida olib boriladi.

86. Talabnoma topshirilgandan keyin yuboriladigan materiallarda talabnoma raqami va talabnoma beruvchi yoki uning patent vakili yoxud ishonchli vakilining imzosi bo‘lishi shart.

Talabnoma raqami ko‘rsatilmagan materiallar, agar raqamni bilvosita aniqlash imkoni bo‘lmasa, ko‘rilmay qaytarib yuboriladi.

87. Talabnoma bo‘yicha ish yuritish jarayonida yuboriladigan materiallar Qonunda belgilangan muddatlarda taqdim etiladi.

88. Vazirlikka ushbu Qoidalarning talablari buzilgan holda taqdim etilgan materiallar bo‘yicha so‘rovnoma yuboriladi va so‘rovnoma yuborilgan sanadan e’tiboran uch oy mobaynida to‘g‘rilangan va mavjud bo‘lmagan materiallarni taqdim etish taklif qilinadi. Talabnoma beruvchi yoki uning patent vakili yoxud ishonchli shaxsi bo‘lmagan shaxslar tomonidan taqdim etilgan materiallar ko‘rilmaydi. Bunday materiallarni taqdim etgan shaxsga tegishli bildirishnoma yuboriladi.

89. Qonunning 20-moddasiga muvofiq talabnoma beruvchi talabnoma topshirilgan sanadan e’tiboran ikki oy mobaynida talabnomada ko‘rsatilgan obyektning mohiyatini o‘zgartirmaganh olda unga tuzatishlar, aniqliklar yoki qo‘shimcha materiallar kiritish huquqiga ega.

90. Belgilangan miqdordagi patent boji to‘langan taqdirda talabnoma bo‘yicha tuzatishlar, aniqliklar yoki qo‘shimcha materiallar tegishli ariza berish yo‘li bilan ko‘rsatilgan muddat o‘tgandan keyin ham, lekin patent berish haqidagi qaror chiqarilgunga qadar kiritilishi mumkin.

Arizaga talabnoma materiallariga o‘zgartirishlar kiritish uchun patent boji to‘langani haqidagi hujjat ilova qilinadi. Patent boji to‘langani haqidagi hujjat taqdim etilmagan taqdirda yuridik ahamiyatga molik harakatlar amalga oshirilmaydi va bu haqda talabnoma beruvchi xabardor qilinadi. To‘langan patent bojining summasi belgilangan miqdordan kam bo‘lgan taqdirda, talabnoma beruvchi Davlat muassasasi tomonidan etishmayotgan patent bojini to‘lash haqidagi bildirishnoma yuborilgan sanadan e’tiboran uch oy mobaynida kerakli summani to‘lash huquqiga ega.

91. Talabnoma materiallariga tuzatishlar, aniqliklar va qo‘shimchalar kiritish talabnoma beruvchi tomonidan tegishli yozma arizalar va almashtiriladigan varaqlarni topshirish yo‘li bilan amalga oshiriladi. Ariza shakllari ushbu Qoidalarga berilgan 2, 3, 4-ilovalarda keltirilgan. Almashtiriladigan varaqlar talabnoma tegishli hujjatining har bir nusxasi uchun o‘zbek yoki rus tilida taqdim etiladi.

Talabnoma beruvchi ariza Vazirlikka kelib tushganligi va uni ko‘rib chiqish natijalari haqida xabardor qilinadi.

92. Yuridik shaxs bo‘lgan talabnoma beruvchining nomi yoki jismoniy shaxs bo‘lgan tallabnoma beruvchining familiyasi (ismi, otasining ismi) o‘zgartirilganda Vazirlikka talabnoma beruvchining nomiga o‘zgartirish kiritish haqida ariza beriladi va ushbu o‘zgartirishlarni tasdiqlaydigan hujjat taqdim etiladi. Ariza shakli ushbu Qoidalarga berilgan 2-ilovada keltirilgan.

93. Talabnomaga bo‘lgan huquq boshqa shaxsga o‘tkazilgan holda talabnoma beruvchi tomonidan Vazirlikka talabnoma beruvchini o‘zgartirish to‘g‘risidagi yozuvni kiritish haqida ariza beriladi. Ariza shakli ushbu Qoidalarga berilgan 3-ilovada keltirilgan.

Patent olishga bo‘lgan huquqning boshqa shaxsga o‘tkazilishida yoki talabnoma beruvchining nomi o‘zgarishi natijasida talabnoma beruvchi haqidagi ko‘rsatmani o‘zgartirish foydali modelni tegishli davlat reestrida ro‘yxatdan o‘tkazish sanasigacha amalga oshirilishi mumkin.

Arizada talabnomaga bo‘lgan huquq boshqa shaxsga — huquq vorisiga o‘tkazilishi haqida ko‘rsatma, bu shaxs haqidagi ushbu Qoidalarning 13-bandida ko‘zda tutilgan ma’lumotlar keltirilishi lozim. Ariza talabnoma beruvchi va uning huquq vorisi tomonidan ushbu Qoidalarning 21-bandida ko‘zda tutilgan tartibda imzolanadi.

Ariza faqat talabnoma beruvchi tomonidan imzolangan taqdirda, arizaga talabnoma beruvchi va uning huquq vorisi tomonidan imzolangan huquq o‘tkazilganligini tasdiqlaydigan hujjat ilova qilinadi. Ariza shakli ushbu Qoidalarga berilgan 3-ilovada keltirilgan.

94. Belgilangan talablar bajarilgan taqdirda talabnoma beruvchi va uning huquq vorisi talabnoma materiallariga talabnoma beruvchi o‘zgartirilganligi to‘g‘risidagi yozuv kiritilganligi haqida xabardor qilinadi. Keyingi barcha yozishmalar yangi talabnoma beruvchi bilan olib boriladi.

Talabnoma beruvchi va uning huquqiy vorisiga talabnoma beruvchi o‘zgartirilganligi to‘g‘risidagi yozuv kiritilganligi haqidagi bildirishnoma yuborilgan sana talabnomaga bo‘lgan huquq o‘tkazilgan sana deb hisoblanadi. Belgilangan talablar bajarilmagan taqdirda talabnoma beruvchi va uning huquqiy vorisi taqdim etilgan hujjatlarga aniqliklar va/yoki tuzatishlar kiritilishi kerakligi haqida yoki talabnoma materiallariga talabnoma beruvchi o‘zgartirilganligi to‘g‘risidagi yozuv kiritish mumkin emasligi haqida tegishli sabablarni ko‘rsatgan holda xabardor qilinadi.

95. Vazirlik talabnoma hujjatlariga tuzatishlar kiritish haqidagi talabnoma beruvchi yoki uning patent vakili yoxud ishonchli vakili tomonidan imzolangan hamda tegishli talabnoma raqami va kiritilishi lozim bo‘lgan tuzatishlar ko‘rsatilgan arizani qabul qiladi. Ariza shakli ushbu Qoidalarga berilgan 4-ilovada keltirilgan.

Talabnoma hujjatlaridagi yaqqol ayon bo‘lgan va texnik xatolarni tuzatish ham foydali modelni tegishli davlat reestrida ro‘yxatdan o‘tkazish sanasiga qadar amalga oshirilishi mumkin. Agar mutaxassis uchun taklif etilgan tuzatishdan boshqasining amalga oshirilishi mumkin emasligi umume’tirof etilgan bilimlardan ayon bo‘lsa, tuzatish yaqqol ayon deb hisoblanadi.

Agar tuzatishlar bibliografik ma’lumotlarni ko‘rsatishda matn terishdagi xatolarga va boshqa shu kabi xatolarga oid bo‘lib, hujjatni tuzatish bevosita nusxa olishda aniqlikka nisbatan salbiy oqibatlarga olib kelmasa, tuzatish kiritish zarurligi talabnoma beruvchining xatida bayon qilinishi va avvalgisining o‘rnini bosadigan varaqlar taqdim etilmasligi mumkin.

96. Belgilangan talablarga rioya qilinmagan hollarda talabnoma beruvchi taqdim etilgan hujjatlarga aniqliklar va/yoki tuzatishlar yoxud qo‘shimcha materiallar kiritish lozimligi haqida yoki tegishli sabablarni ko‘rsatgan holda talabnoma materiallariga o‘zgartirishlar kiritish mumkin emasligi haqida xabardor qilinadi.

97. Talabnoma beruvchi foydali model birligi talabi buzilgan talabnomadan bir yoki bir nechta alohida talabnomalarni ajratib olishi mumkin (bundan buyon matnda ajratilgan alohida talabnoma deb yuritiladi).

98. Ajratilgan alohida talabnomalarda dastlabki talabnomaning topshirilish sanasi va foydali model ustuvorligi, dastlabki talabnoma bo‘yicha bir muncha ilgariroq ustuvorlikni belgilash huquqi mavjud bo‘lgan hollarda esa, ushbu ustuvorlik saqlab qolinadi.

99. Iltimosnoma bilan birga ushbu Qoidalarning 5 — 79-bandlariga muvofiq rasmiylashtirilgan hujjatlar va belgilangan miqdorda patent boji to‘langani haqidagi hujjat yoki patent bojini to‘lashdan ozod etish yoxud uning miqdorini kamaytirish uchun asoslarni tasdiqlaydigan hujjat taqdim etiladi.

100. Qonunning 20-moddasiga muvofiq belgilangan talablar buzilgan holda rasmiylashtirilgan talabnoma bo‘yicha talabnoma beruvchiga etishmagan yoki tuzatilgan materiallarni so‘rovnoma jo‘natilgan sanadan e’tiboran uch oy ichida taqdim etish taklif qilingan so‘rovnoma yuboriladi. So‘ralgan materiallarni talabnoma beruvchi tomonidan taqdim etish muddati belgilangan muddatni uzaytirish to‘g‘risida iltimosnoma berilgan holda, ammo 12 oydan oshmagan muddatga uzaytirilishi mumkin.

Iltimosnomaga muddatni uzaytirish uchun belgilangan miqdorda patent boji to‘langanini tasdiqlaydigan hujjat ilova qilinadi. Agar bunday hujjat taqdim etilmagan bo‘lsa, yuridik ahamiyatga molik harakatlar amalga oshirilmaydi va bu haqda talabnoma beruvchiga xabar beriladi.

101. Muddatni uzaytirish to‘g‘risidagi iltimosnoma talabnoma beruvchiga so‘rovnoma yuborilgan sanadan e’tiboran uch oy ichida taqdim etiladi.

102. So‘ralgan materiallarni taqdim etish muddati uzaytirilganligi haqida talabnoma beruvchiga xabar beriladi.

103. Iltimosnomani taqdim etish muddatiga rioya qilinmagan hollarda talabnoma beruvchining iltimosnomasi qanoatlantirilmaydi va bu haqda talabnoma beruvchiga xabar beriladi.

104. Qonunning 20-moddasiga muvofiq davlat ekspertizasi so‘rovnomasi bo‘yicha qo‘shimcha materiallarni talabnoma beruvchi tomonidan o‘tkazib yuborilgan taqdim etish muddatlari tiklanishi mumkin.

105. O‘tkazib yuborilgan muddatni tiklash to‘g‘risidagi iltimosnoma talabnoma beruvchi tomonidan taqdim etish muddati o‘tkazib yuborilgan hujjat bilan birga, o‘tkazib yuborilgan muddat tugagan kundan e’tiboran o‘n ikki oydan kechiktirmay, muddat o‘tkazilishiga sabab bo‘lgan uzrli sabablar ko‘rsatilgan holda beriladi. Davlat muassasasi ko‘rsatilgan sabablar mavjudligini hujjatlar bilan tasdiqlashni so‘rash huquqiga ega.

106. Iltimosnomaga belgilangan miqdorda tegishli patent boji to‘langanini tasdiqlaydigan hujjat ilova qilinadi. Belgilangan miqdordagi patent boji to‘langanligini tasdiqlaydigan hujjat ko‘rsatilgan muddatda taqdim etilmagan holda yuridik ahamiyatga molik harakatlar amalga oshirilmaydi va bu haqida talabnoma beruvchiga xabar beriladi.

107. O‘tkazib yuborilgan muddat tiklangani to‘g‘risida talabnoma beruvchiga xabar beriladi.

108. Yuqorida ko‘rsatilgan talablarga rioya qilinmagan hollarda iltimosnoma qanoatlantirilmaydi va bu haqda talabnoma beruvchiga xabar beriladi.

109. Talabnoma beruvchi (uning patent vakili yoki ishonchli shaxsi) o‘zi topshirgan talabnoma va shu talabnoma bo‘yicha Vazirlik va Davlat muassasasi bilan olib borilgan yozishmalar bilan kuni va soatini avvaldan kelishib, bevosita Vazirlik yoki Davlat muassasasida, va shuningdek talabnoma, ko‘rsatilgan materiallar yoki ularning qismlari nusxalarini so‘rovnoma orqali olib tanishishi mumkin.

110. Huquqni muhofaza qilish organlari talabnoma materiallari bilan faqat tergov olib borish zaruriyati munosabati bilan tanishish huquqiga ega.

111. Talabnoma bilan bog‘liq savollar talabnoma beruvchining (uning patent vakili yoki ishonchli shaxsining) ishtirokida Davlat muassasasining taklifi bo‘yicha yoki talabnoma beruvchining iltimosiga ko‘ra, ikkala tomon bu savollar bilan tanishib chiqqanidan so‘ng ko‘rib chiqiladi.

112. Ekspertizaning savollari uchrashish maqsadga muvofiqligi ma’lum qilingan so‘rovnomada, talabnoma beruvchining savollari esa uchrashuv o‘tkazish haqidagi iltimosnomada bayon qilinishi mumkin.

113. So‘rovnoma berilgan taqdirda talabnoma beruvchining javobi, uning talabnomani ko‘rib chiqishda ishtirok etish niyati bor-yo‘qligidan qat’i nazar, so‘rovnoma jo‘natilgan sanadan boshlab uch oylik muddatda taqdim etiladi. Talabnomani ko‘rib chiqish sanasi va vaqti oldindan kelishib olinadi.

Vaziyat o‘zgargan taqdirda belgilangan vaqtda talabnomani ko‘rib chiqishda ishtirok etish imkoniyati bo‘lmagan tomon darhol bu haqda ikkinchi tomonni xabardor qiladi.

114. Bir o‘zi talabnoma beruvchi bo‘lmagan shaxs vakillik qilish uchun ishonchnomasi bo‘lgan taqdirdagina boshqa talabnoma beruvchilarsiz o‘zi talabnomani ko‘rib chiqishda ishtirok etishi mumkin.

115. Talabnomani talabnoma beruvchining ishtirokida ko‘rib chiqish muzokara yo‘li bilan yoki ekspert kengashida amalga oshiriladi.

Agar savollarni bevosita ekspert va talabnoma beruvchi tomonidan hal qilish imkoni bo‘lsa, muzokaralar olib boriladi, agar savollarni hal qilish uchun bir necha mutaxassislarning ekspertizasi talab qilinsa, ekspert kengashi o‘tkaziladi.

Muzokaralar va ekspert kengashi natijalari bo‘yicha belgilangan shaklda ikki nusxada, ishtirokchilar haqidagi ma’lumotlarni, tomonlar tarafidan keltirilgan dalillar va takliflar va keyingi ish yuritish haqidagi xulosalarni o‘z ichiga olgan bayonnoma tuziladi.

Bayonnomada foydali model formulasining talabnoma beruvchi (uning patent vakili yoki ishonchli shaxsi) tomonidan taklif etilgan yangi tahriri, talabnomani chaqirib olish haqidagi ariza, ekspertizaning yozma izohlarni talab qilgan savollari va hokazolar keltirilishi mumkin.

Bayonnoma ko‘rib chiqishda qatnashgan barcha ishtirokchilar tomonidan imzolanadi. Bir nusxasi talabnoma materiallariga qo‘shib qo‘yiladi, ikkinchisi esa talabnoma beruvchiga (uning patent vakili yoki ishonchli shaxsiga) beriladi.

Muhokama qilingan savollar bo‘yicha kelishuvga erishilmagan hollarda, bayonnomada ko‘rib chiqishda qatnashganlarning alohida fikri qayd etilishi mumkin. Talabnoma beruvchiga topshiriladigan va tegishli xulosalarni o‘z ichiga olgan bayonnoma nusxasi ish yuritish to‘xtatilganligi haqidagi bildirishnomaning (talabnoma chaqirib olingan hollarda) yoki ekspertiza so‘rovnomasining o‘rnini bosishi mumkin, bu haqda bayonnomada tegishli yozuv qayd etib qo‘yiladi.

116. Bayonnoma talabnoma beruvchining ekspertiza so‘rovnomasiga javobi o‘rnini (agar bunda javob berish uchun belgilangan muddatlar buzilmagan bo‘lsa) bosishi mumkin. Bu holda bayonnomada tegishli yozuv qayd etib qo‘yiladi.

117. Qonunning 20-moddasiga muvofiq talabnoma beruvchi talabnomani Davlat ekspertizasining istalgan bosqichida davlat ro‘yxatidan o‘tkazilgunga qadar chaqirib olish huquqiga ega. Chaqirib olish to‘g‘risidagi ariza qabul qilinganligi haqidagi bildirishnoma talabnoma beruvchiga jo‘natilgan sanadan e’tiboran talabnoma chaqirib olingan deb hisoblanadi.

Talabnomani ko‘rib chiqish tugallangunga qadar chaqirib olingan holda, talabnoma bo‘yicha ish yuritish to‘xtatiladi va bu haqda talabnoma beruvchiga xabar beriladi. Talabnoma ko‘rsatilgan muddatda talabnoma beruvchi tomonidan ixtiroga talabnomaga o‘zgartirilgan holda, uni foydali modelga talabnoma sifatida ko‘rib chiqish to‘xtatiladi va bu haqda ham talabnoma beruvchiga xabar beriladi.

118. Chaqirib olingan yoki chaqirib olingan deb hisoblanadigan talabnoma yuridik oqibatlarga olib kelmaydi, ya’ni u bo‘yicha hech qanday yuridik ahamiyatga molik amallar olib borilishi mumkin bo‘lmaydi (bunday talabnoma bo‘yicha ekpertiza o‘tkazilmaydi, patent berilmaydi, ixtiroga talabnomaga o‘zgartirilishi mumkin emas va x.k.) va kelgusida talabnoma beruvchining huquqlari ushbu talabnomaga asoslanishi mumkin bo‘lmaydi (xususan, keyingi talabnomani topshirishda chaqirib olingan va chaqirib olingan deb hisoblanadigan talabnoma kelib tushgan sana bo‘yicha yoki unga qo‘shimcha materiallar kelib tushgan sana bo‘yicha ustuvorlik so‘rash mumkin emas); chaqirib olingan va chaqirib olingan deb hisoblanadigan talabnoma boshqa talabnomalarning yangiligini tekshirish uchun ekspertiza o‘tkazish jarayonida texnika taraqqiyoti darajasiga kiritilmaydi.

119. Talabnoma beruvchining talabnomani chaqirib olish to‘g‘risidagi o‘z arizasini haqiqiy emas deb hisoblash to‘g‘risidagi iltimosi, agar u ushbu ariza ma’lumot uchun qabul qilingani haqidagi bildirishnoma jo‘natilgandan keyin kelib tushgan bo‘lsa, ushbu Qoidalarning 118-bandida ko‘rsatilgan talabnomani chaqirib olish natijalarini bekor qilishga asos bo‘lmaydi.

120. Vazirlikka kelib tushgan talabnoma materiallari kelib tushish sanasi ko‘rsatilgan holda foydali modelga talabnoma sifatida ro‘yxatga olinadi, buning uchun ushbu hujjatlar tarkibida kamida patent berish to‘g‘risida o‘zbek va rus tilidagi ariza, tavsif, chizmalar (agar ular tavsifda tilga olingan bo‘lsa va/yoki foydali model mohiyatini tushunish uchun zarur bo‘lsa) va belgilangan miqdorda patent boji to‘langanini tasdiqlaydigan hujjat yoki patent bojini to‘lashdan ozod etish uchun yoxud uning miqdorini kamaytirish uchun asoslarni tasdiqlaydigan hujjat bo‘lishi kerak.

121. Talabnomaga Vazirlikning ro‘yxat raqami beriladi.

Talabnoma beruvchi talabnoma materiallari kelib tushganlik fakti haqida ro‘yxat raqami va kelib tushgan sanasi ma’lum qilingan holda xabardor qilinadi.

122. Talabnoma hujjatlari o‘zbek yoki rus tilidan boshqa tilda berilgan bo‘lsa, talabnoma materiallarida rasmiy ekspertizani muddatdan ilgari boshlash haqidagi iltimosnoma bo‘lgan taqdirda ham, talabnoma beruvchi talabnoma hujjatlarining tarjimasi olinmagunga qadar rasmiy ekspertizani o‘tkazish mumkin emasligi haqida xabardor qilinadi.

Ro‘yxatdan o‘tkazilgan talabnoma materiallari qaytarilmaydi.

123. Talabnoma materiallari Vazirlikka kelib tushgandan patent berilganligi to‘g‘risidagi ma’lumotlar rasman e’lon qilingunga qadar maxfiy (konfidensial) hisoblanadi va talabnoma beruvchining roziligisiz ma’lum qilinmaydi.

124. Qonunning 20-moddasiga muvofiq Davlat muassasasi patent berish uchun talabnoma bo‘yicha rasmiy ekspertiza va foydali modelga talabnoma ekspertizasidan iborat davlat ekspertizasini o‘tkazadi.

125. Qonunning 21-moddasiga muvofiq talabnomaning rasmiy ekspertizasi u Vazirlikka kelib tushgan sanadan ikki oy o‘tgandan so‘ng o‘tkaziladi.

126. Talabnoma beruvchining yozma iltimosnomasiga ko‘ra rasmiy ekspertiza ko‘rsatilgan muddat o‘tmasdan turib boshlanishi mumkin. Bu holda talabnoma beruvchi iltimosnoma berilgan paytdan boshlab talabnoma materiallariga belgilangan miqdorda qo‘shimcha patent boji to‘lamasdan o‘z tashabbusiga ko‘ra tuzatishlar, aniqliklar va qo‘shimchalar kiritish huquqidan mahrum bo‘ladi. Agar talabnoma ko‘rsatilgan muddatda talabnoma beruvchi tomonidan ixtiroga talabnomaga o‘zgartirilsa, u holda uni foydali modelga talabnoma sifatida ko‘rish to‘xtatiladi, va talabnoma beruvchi bu haqda xabardor qilinadi.

Talabnoma beruvchining o‘z iltimosnomasini (rasmiy ekspertizani ko‘rsatilgan muddatdan oldin boshlash haqidagi iltimosnomani chaqirib olish so‘ralgan) berilmagan deb hisoblash haqidagi iltimosi kelib tushgan taqdirda, Qonunnning 20-moddasi ikkinchi qismida ko‘zda tutilgan talabnoma beruvchining o‘z tashabbusiga ko‘ra, patent boji to‘lamasdan turib, tuzatishlar, aniqliklar va qo‘shimchalar kiritish huquqi tiklanmaydi.

127. Rasmiy ekspertiza o‘tkazish davomida quyidagilar tekshiriladi:

a) talabnoma tarkibida bo‘lishi yoki unga ilova qilinishi lozim bo‘lgan hujjatlarning mavjudligi;

b) ularga nisbatan belgilangan talablarga rioya qilinganlik, bu foydali model mohiyati tahlil qilinmasdan turib aniqlanadi;

v) Qonunning 14-moddasi to‘rtinchi qismida ko‘zda tutilgan hollarda talabnoma topshirish tartibiga, shu jumladan patent vakilining vakolatlarini tasdiqlaydigan ishonchnomaning mavjudligi va to‘g‘ri rasmiylashtirilishiga rioya qilinganlik;

g) talabnomaning foydali model sifatida muhofazalanadigan obyektlarga oid taklifga berilganligi;

d) talabnomada u Vazirlikka kelib tushgan sanadan avvalroq ustuvorlik so‘ralgani qanchalik asoslanganligi;

e) foydali modelning talabnoma beruvchi tomonidan XPKning amal qilayotgan tahriri bo‘yicha tasniflanishining to‘g‘riligi (agar talabnoma beruvchi tomonidan tasniflanmagan bo‘lsa, shunday tasniflash amalga oshiriladi).

128. Ro‘yxatga olingan talabnomada talabnomani topshirish uchun belgilangan miqdorda boj to‘langanini tasdiqlaydigan hujjat mavjudligi tekshiriladi. Bunday hujjat yoki ko‘rsatilgan patent bojini to‘lashdan ozod qilish yoxud uning miqdorini kamaytirish uchun asoslar mavjudligini tasdiqlaydigan hujjat bo‘lmagan taqdirda, talabnoma beruvchiga tegishli hujjatni (hujjatlarni) talabnoma materiallari kelib tushgan sanadan yoki ekspertiza o‘tkazish lozim bo‘lgan obyektlar ko‘rsatilgan sanadan e’tiboran uch oy ichida (agar materiallar kelib tushgan sanagacha patent boji talabnomada keltirilgan obyektlarning hammasi uchun to‘lanmagan bo‘lsa) taqdim etish zarurligi haqida bildirishnoma yuboriladi.

129. Agar ariza topshirilganda, patent boji belgilangan miqdordan kam to‘langan bo‘lsa, talabnoma beruvchi bildirishnoma jo‘natilgan sanadan e’tiboran uch oy ichida talabnoma topshirish va formulaning mustaqil bandlarining soni uchun to‘langan patent bojini muvofiqlashtirish zarurligi haqida xabardor qilinadi. Talabnoma beruvchi, shuningdek, bitta foydali modelga talabnoma bo‘yicha belgilangan miqdordagi patent boji belgilangan muddatda to‘langanini tasdiqlaydigan hujjat taqdim etilmagan taqdirda, yuridik qimmatga ega xatti-harakatlar amalga oshirilmasligi, foydali modellar guruhiga topshirilgan talabnoma bo‘yicha esa ekspertiza talabnoma beruvchi tomonidan tanlab olingan yoki, agar talabnoma beruvchi belgilangan muddatda o‘z tanlovi haqida ma’lum qilmagan bo‘lsa, formula bandlarida birinchi bo‘lib ko‘rsatilgan foydali modelllar bo‘yicha o‘tkazilishi haqida xabardor qilinadi.

Agar patent boji to‘langanini tasdiqlaydigan hujjat taqdim etilmagan holda, talabnoma materiallarida rasmiy ekspertizani ko‘rsatilgan muddat o‘tmasdan boshlash haqidagi iltimosnoma bo‘lsa, talabnoma beruvchi patent boji to‘langanligiga oid hujjat olinmagunga qadar bu iltimosni qanoatlantirish mumkin emasligi haqida xabardor qilinadi.

Patent bojini to‘lashga tegishli bildirishnoma talabnoma beruvchiga tallabnoma materiallarini ro‘yxatdan o‘tkazish to‘g‘risidagi bildirishnoma bilan bir vaqtda yuborilishi mumkin.

130. Agar talabnomaning rasmiy ekspertizasi jarayonida talabnoma hujjatlari qo‘yilgan talablarga rioya qilinmagan holda rasmiylashtirilgani aniqlansa, talabnoma beruvchiga kamchiliklar ko‘rsatilib, zarur huquqiy asoslar keltirgan holda so‘rovnoma yuboriladi va etishmagan yoki tuzatilgan hujjatlarni so‘rovnoma jo‘natilgan sanadan e’tiboran uch oy ichida taqdim etish taklif qilinadi.

Quyidagilar so‘rovnoma yuborish uchun asos bo‘ladi:

a) talabnomada ushbu Qoidalarning 5-bandida ko‘zda tutilgan hujjatlardan kamida bittasining bo‘lmasligi;

b) talabnoma patent vakili yoxud ishonchli shaxs orqali topshirilgan bo‘lsa, vakillik uchun ishonchnomaning yo‘qligi va/yoki uni rasmiylashtirish qoidalarining buzilganligi;

v) talabnoma hujjatlari belgilangandan kam nusxada topshirilganligi;

g) O‘zbekiston Respublikasidan tashqarida yashovchi jismoniy shaxslar yoki xorijiy yuridik shaxslar tomonidan talabnoma Vazirlikda ro‘yxatdan o‘tkazilgan patent vakillari orqali topshirilmaganligi, agar O‘zbekiston Respublikasi ishtirok etgan xalqaro bitimlarda talabnomani bunday topshirish ko‘zda tutilgan tartib o‘rnatilmagan bo‘lsa;

d) patent berish uchun arizada ushbu Qoidalarda ko‘zda tutilgan rekvizitlar, imzolar, muhr (zarur bo‘lganda) yo‘qligi;

e) patent bojlari to‘g‘ri to‘langanligi bilan bog‘liq savollarni aniqlash zaruriyati;

j) talabnoma hujjatlarining o‘zbek yoki rus tiliga tarjimasi yo‘qligi, agar ular boshqa tilda topshirilgan bo‘lsa;

z) hujjatlarni raasmiylashtirishda hujjatlardan bevosita nusxa ko‘chirishga, ularni saqlashga to‘sqinlik qiladigan va/yoki patent tavsifini e’lon qilishga tayyorlash imkoniyatini bermaydigan kamchiliklar (varaqlar formati, hoshiyalar o‘lchamlari va h.k.larga qo‘yilgan talablar buzilganligi, talabnoma materiallarini o‘qishni qiyinlashtiradigan bosma sifati va h.k.)ning aniqlanganligi;

i) foydali model tavsifida ushbu Qoidalarda ko‘zda tutilgan biron-bir bo‘limning yo‘qligi (agar tegishli bo‘limda bayon qilinishi lozim bo‘lgan ma’lumotlar boshqa bo‘limda keltirilgan bo‘lsa, so‘rovnoma yuborilmaydi), va shuningdek foydali model formulasida yoki tavsifida biron-bir alomat ta’rifining ushbu alomat ochib berilgan adabiyot manbaiga havola qilish bilan almashtirilganligi;

k) talabnomada hammabop bo‘lmagan manbaiga havolalarning mavjudligi yoki talabnomadagi ba’zi ma’lumotlarni (patent berish to‘g‘risidagi ma’lumotlarni e’lon qilishda muallifligi ko‘rsatilishini istamagan mualliflar to‘g‘risidagi ma’lumotlar bundan mustasno) e’lon qilish mumkin emasligi haqida ko‘rsatmalarning mavjudligi;

l) formula bandini bitta gapda bayon qilish haqidagi talabning buzilganligi;

m) foydali model formulasida, tegishli ko‘rinishga ega bo‘lgan obyektning belgilari o‘rniga, faqat uning ishlatishdagi ko‘rsatkichlari va iste’mol xususiyatlari, uni amalga oshirish va/yoki undan foydalanishda kelib chiqadigan effekt va hodisalar haqida ma’lumotlarning mavjudligi;

n) talabnoma hujjatlarining bir-biriga mos emasligi (arizada keltirilgan foydali model nomi tavsifda va formulada keltirilgan nomiga mos emasligi; chizmalar foydali model tavsifiga mos emasligi va h.k.).

o) talabnomada so‘ralayotgan avvalroq ustuvorlikni belgilash bilan bog‘liq savollarni aniqlash zaruriyati.

131. Agar talabnoma beruvchi belgilangan muddatda so‘ralgan materiallarni yoki ularni topshirish muddatlarini uzaytirish haqidagi iltimosnomani ushbu Qoidalarning 10-paragrafida ko‘zda tutilgan shartlarga rioya qilingan holda taqdim etmasa, talabnoma chaqirib olingan deb hisoblanadi va bu haqda talabnoma beruvchiga xabar beriladi. Talabnoma bo‘yicha ish yuritish to‘xtatiladi.

132. O‘tkazib yuborilgan muddat Davlat muassasasi tomonidan tiklangan holda ish yuritish davom ettirilishi mumkin.

133. Talabnoma predmetining u yoki bu texnika sohasiga oidligini aniqlash maqsadida Davlat muassasasi talabnoma berilgan foydali modelni XPKning amaldagi tahriri bo‘yicha tasniflaydi.

Tasniflash:

talabnomaning rasmiy ekpertizasini o‘tkazishda;

foydali modelga berilgan talabnoma ekspertizasini o‘tkazishda amalga oshiriladi.

Tasniflash XPKga kirishda belgilangan qoidalarga muvofiq o‘tkaziladi.

Tasniflashda talabnoma berilgan foydali model formulasi tasnif indekslarini tanlash uchun asos bo‘ladi. Foydali model mohiyatini yanada to‘liqroq tushunish uchun tavsif va chizmalardan foydalaniladi. Agar talabnoma XPKning turli rubrikalariga tegishli bir necha obyektlarni o‘z ichiga olgan bo‘lsa, barcha mos tasnif indekslari aniqlanadi. Bunda birinchi indeks foydali model nomi bilan aniqlanadi. Rasmiy ekspertiza bosqichida aniqlangan tasnif indekslari foydali model ekspertizasini o‘tkazish jarayonida o‘zgartirilishi mumkin.

134. Rasmiy ekspertiza natijasida talabnoma patentga layoqatli obyektlarga oid bo‘lmagan taklifga berilganligi aniqlangan taqdirda, talabnoma beruvchiga patent berishni rad etish uchun asos bo‘ladigan dalillar keltirilgan va ularni rad etish taklif etilgan so‘rovnoma yuboriladi. Talabnoma beruvchi, shuningdek, so‘rovnoma jo‘natilgan sanadan e’tiboran uch oy ichida ko‘rsatilgan mazmundagi javob taqdim etilmagan taqdirda, talabnoma chaqirib olingan deb hisoblanishi haqida xabardor etiladi.

O‘tkazib yuborilgan muddat Davlat muassasasi tomonidan tiklangan taqdirda ish yuritish davom ettirilishi mumkin.

Agar talabnoma beruvchi o‘z javobida ekspertiza dalillarini rad etmagan bo‘lsa, patent berishni rad etish to‘g‘risida qaror qabul qilinadi.

135. Talabnoma berilgan taklif, agar u, umuman olganda, formulaning mustaqil bandida ifodalangan ko‘rinishda ushbu Qoidalarning 3-bandida keltirilgan takliflar ro‘yxatiga tushsa, patentga layoqatli foydali model sifatida tan olinmaydi.

Talabnoma berilgan obyektning ta’rifi ko‘p zvenoli formulada keltirilgan va bog‘liq bandning mazmuni ushbu obyektning jamiyat manfaatlariga, insonpavarlik va odob-axloq prinsiplariga zid ekanini ko‘rsatsa, bunday obyekt ham patentga layoqatli foydali model deb tan olinmaydi.

136. Agar talabnoma tarkibida barcha zarur hujjatlar bo‘lsa, agar ushbu Qoidalarda belgilangan ularga qo‘yilgan talablarga rioya qilingan va talabnoma berilgan taklif patentga layoqatli foydali model deb tan olinmaydigan ro‘yxatga oid bo‘lmagan taqdirda talabnoma beruvchiga talabnoma ko‘rib chiqishga qabul qilinganligi to‘g‘risida qaror yuboriladi.

Agar talabnoma topshirish paytida patent boji formuladagi bandlar soni uchun belgilangan miqdordan kam to‘langan bo‘lsa, va talabnoma beruvchi tomonidan to‘langan patent bojining miqdori va formula mustaqil bandlarining soni muvofiqlashtirilganda ushbu formuladan uning tarkibida dastlab mavjud bo‘lgan ayrim bandlar chiqarib tashlangan bo‘lsa, bu holda qarorda, shuningdek, talabnoma tuzatilgan formula mansub bo‘lgan va talabnoma (talabnomalar) berilgan deb hisoblangan foydali modelga (foydali modellarga) nisbatangina ko‘rib chiqishga qabul qilingan deb ko‘rsatiladi, va, ushbu talabnomani Davlat muassasasida keyinchalik ko‘rib chiqishda talabnoma beruvchi tomonidan formulaga tuzatishlar kiritilgan taqdirda, ushbu tuzatishlar formulada boshqa foydali modelga oid mustaqil band (bandlar)ning paydo bo‘lishiga olib kelmasligi lozim.

137. Qonunning 22-moddasiga muvofiq foydali modelga topshirilgan talabnoma ekspertizasi belgilangan miqdordagi patent boji to‘langan taqdirda o‘tkaziladi.

Patent boji belgilangan miqdorda to‘langani haqidagi hujjat kelib tushganda, talabnoma beruvchi patent boji kelib tushganlik fakti haqida xabardor qilinadi.

Talabnoma beruvchi tomonidan foydali modelga topshirilgan talabnoma ekspertizasini o‘tkazish to‘g‘risidagi ariza topshirilganda, patent boji belgilangan miqdordan kam to‘langan bo‘lsa, talabnoma beruvchiga bildirishnoma yuboriladi va unda bildirishnoma jo‘natilgan sanadan e’tiboran uch oy ichida to‘langan patent bojini va formulaning mustaqil va bog‘liq bandlari sonini muvofiqlashtirish kerakligi haqida xabar qilinadi. Talabnoma beruvchi yo formulaning foydali modelga tegishli bo‘lib, ekspertizasi o‘tkaziladigan bandlarini ko‘rsatishi yoki foydali modellarga tegishli bo‘lib, ekpertizasi o‘tkazilmaydigan bandlar chiqarib tashlangan foydali model formulasini va/yoki qo‘shimcha patent boji to‘langanini tasdiqlaydigan hujjatni taqdim etishi lozim.

138. Bildirishnomada ko‘rsatilgan belgilangan miqdordagi patent boji belgilangan muddatda to‘langanligini tasdiqlovchi hujjat taqdim etilmagan taqdirda, bitta foydali modelga topshirilgan talabnoma chaqirib olingan hisoblanadi, foydali modellar guruhiga topshirilgan talabnoma bo‘yicha esa talabnoma ekspertizasi birinchi bo‘lib ko‘rsatilgan formula bandlariga nisbatan yoki foydali modelning talabnoma beruvchi tomonidan ko‘rsatilgan bandlariga nisbatan, ularga patent boji to‘langanligi sharti bilan o‘tkaziladi.

139. Foydali modelga topshirilgan talabnoma ekspertizasida quyidagilar amalga oshiriladi:

foydali model ustuvorligini belgilash, agar u Qonunning 18-moddasi ikkinchi ― to‘rtinchi qismlariga ko‘ra so‘ralayotgan bo‘lsa;

talabnoma beruvchi tomonidan taqdim etillgan foydali modell formulasining ushbu Qoidalarning 34 ― 52-bandlarida keltirilgan talablarga muvofiqligini tekshirish;

qo‘shimcha materiallarni ushbu Qoidalarning 22-paragrafiga muvofiq tekshirish, agar talabnoma beruvchi tomonidan bunday materiallar taqdim etilgan bo‘lsa;

talabnoma beruvchi tomonidan talabnomaning dastlabki materiallarida yoki talabnomani ko‘rib chiqishda e’tiborga olingan qo‘shimcha materiallarda taklif qilingan formulada ta’riflangan foydali modelning patentga layoqatlilik shartlariga muvofiqligini tekshirish.

140. Foydali modelning ustuvorligi patent berish uchun talabnoma Vazirlikka topshirilgan sana bo‘yicha belgilanadi.

141. Talabnoma beruvchi tomonidan konvension ustuvorlik so‘ralayotganda quyidagilar tekshiriladi:

talabnoma beruvchi tomonidan Parij konvensiyatsiga a’zo-davlatda topshirilgan birinchi talabnomaning tasdiqlangan nusxasi mavjudligi. Agar ko‘rsatilgan nusxa talabnoma Vazirlikka topshirilgan sanadan keyin topshirilgan bo‘lsa, talabnoma beruvchi tomonidan ko‘rsatilgan sanadan e’tiboran uch oylik muddatga rioya qilinganligi aniqlanadi, bu muddat davomida birinchi talabnomaning nusxasi taqdim etilishi kerak (agar birinchi talabnomalar bir nechta bo‘lsa ko‘rsatilgan shartlar har bir talabnomaning nusxasi uchun bajarilishi lozim);

talabnoma beruvchi tomonidan Vazirlikka kelib tushishi lozim bo‘lgan konvensiya ustuvorligi so‘ralayotgan talabnoma, birinchi talabnoma topshirilgan sanadan e’tiboran o‘n ikki oylik muddatda topshirilishiga rioya qilinganligi. Agar talabnoma ko‘rsatilgan muddatdan kechiktirib, lekin u tugagan sanadan ikki oy o‘tmasdan kelib tushgan bo‘lsa, talabnoma beruvchi tomonidan talabnomani ko‘rsatilgan o‘n ikki oylik muddatda topshirish uchun to‘sqinlik qilgan va unga bog‘liq bo‘lmagan shart-sharoitlar ko‘rsatib o‘tilganligi tekshiriladi hamda, bunday tasdiq bo‘lmagan taqdirda, ularni hujjat bilan tasdiqlash zarurati belgilanadi;

konvensiya ustuvorligini belgilash to‘g‘risidagi ariza talabnoma Vazirlikka kelib tushgan sanadan e’tiboran uch oydan kechiktirmay taqdim etilganligi;

talabnoma berilgan foydali modelning birinchi talabnomada ochib berilganligi.

142. Talabnoma beruvchi tomonidan foydali model ustuvorligi xuddi o‘sha talabnoma beruvchining bir muncha ilgariroq topshirilgan talabnomasiga topshirilgan qo‘shimcha materiallarning kelib tushish sanasi bo‘yicha so‘ralayotganda, quyidagi talablarga rioya qilinganlik tekshiriladi:

sanasi bo‘yicha ustuvorlik so‘ralayotgan talabnoma Davlat muassasasiga qo‘shimcha materiallar, ular talabnoma berilgan foydali model mohiyatini o‘zgartiradi deb e’tirof etilgani tufayli, e’tiborga olinishi mumkin emasligi haqidagi bildirishnoma talabnoma beruvchiga jo‘natilgan sanadan e’tiboran uch oy ichida kelib tushishi lozimligi. Qo‘shimcha materiallar foydali model mohiyatini o‘zgartiradi deb e’tirof etilgani haqidagi xulosa talabnomani ekspert kengashida ko‘rib chiqish natijasida olingan va bayonnomada qayd etilgan bo‘lsa, yangi talabnomani taqdim etish uchun beriladigan uch oylik muddat talabnoma beruvchiga (uning patent vakili yoki ishonchli shaxsiga) bayonnoma nusxasi jo‘natilgan yoki bevosita qo‘liga topshirilgan sanadan hisoblanadi;

kelib tushgan sanasi bo‘yicha ustuvorlik so‘ralayotgan qo‘shimcha materiallarda (qo‘shimcha materiallar taqdim etilgan birinchi talabnomaning mazmunini hisobga olgan holda) talabnoma berilgan foydali model mohiyati ochib berilgan bo‘lishi lozim.

143. Talabnoma beruvchi tomonidan foydali model ustuvorligi Vazirlikka uning o‘zi tomonidan birmuncha ilgariroq topshirilgan talabnoma sanasidan belgilash so‘ralganda, quyidagi talablarga rioya qilinganligi tekshiriladi:

bunday ustuvorlik so‘ralayotgan talabnoma xuddi o‘sha avvalgi talabnomani topshirgan talabnoma beruvchi tomonidan topshirilishi lozimligi;

bunday ustuvorlik so‘ralayotgan talabnoma Vazirlikka avvalgi talabnoma topshirilgan sanadan 12 oy mobaynida kelib tushishi lozimligi;

talabnoma berilgan foydali model avvalroq topshirilgan talabnomada ochib berilgan bo‘lishi lozimligi;

avvalroq topshirilgan talabnoma bo‘yicha undan ilgariroq ustuvorlik so‘ralmagan bo‘lishi lozimligi.

Ustuvorlik avvalroq topshirilgan bir necha talabnomalar asosida so‘ralganda, ko‘rsatilgan talablarga rioya qilinganlik ularning har biriga nisbatan aniqlanadi.

Ko‘rsatilgan ustuvorlik so‘ralganda avvalroq topshirilgan talabnoma (yoki hammasi, agar ular bir nechta bo‘lsa) chaqirib olingan deb hisoblanadi va bu haqda talabnoma beruvchiga xabar beriladi.

144. Talabnoma beruvchi tomonidan foydali model ustuvorligini ajratilgan talabnoma bo‘yicha belgilash so‘ralganda, quyidagi talablarga rioya qilinganligi tekshiriladi:

ajratilgan talabnoma Vazirlikka ixtiroga yoki foydali modelga birinchi talabnoma bo‘yicha patent berishni rad etish to‘g‘risidagi ustidan shikoyat berish imkoniyati qolmagan qaror qabul qilingunga qadar (ya’ni talabnoma bo‘yicha ish yuritishni davom ettirish mumkinligi davrida), yoki, birinchi talabnoma bo‘yicha patent berish to‘g‘risidagi qaror qabul qilingan taqdirda, foydali model yoki ixtironi O‘zbekiston Respublikasining tegishli davlat reestrida ro‘yxatdan o‘tkazish sanasigacha kelib tushishi lozim;

ajratilgan talabnomada berilgan foydali model avvalgi talabnomada ochib berilgan bo‘lishi, agar talabnoma konvensiya talabnomasidan ajratib olingan va ustuvorlik uning ustuvorlik sanasi bo‘yicha so‘ralayotgan bo‘lsa, birinchi talabnomada ochib berilgan bo‘lishi lozim.

145. Ushbu Qoidalarning 141 ― 144-bandlariga muvofiq foydali model ustuvorligini belgilash shartlariga rioya qilinganligini tekshirishda, ustuvorlik so‘ralayotgan talabnoma yoki ustuvorlik so‘rash uchun asos bo‘lgan qo‘shimcha materiallar berilgan talabnoma chaqirib olinmagan bo‘lishi va chaqirib olingan deb hisoblanmasligi lozim.

146. Ustuvorlik so‘rash uchun asos bo‘lgan avval berilgan materiallar (avval topshirilgan talabnomada, qo‘shimcha materiallarda)da talabnoma berilgan foydali model mohiyati ochib berilgan bo‘lishi lozimligi bilan bog‘liq talabga rioya qilinganligini belgilashda quyidagilar tekshiriladi:

ushbu materiallarda (avval topshirilgan talabnoma tavsifi, formulasida, qo‘shimcha materiallarning matnli qismida) talabnoma berilgan foydali modelning formulasiga kiritilgan barcha belgilar ko‘rsatilganligi;

so‘ralayotgan ustuvorlik sanasida bu materiallarda foydali model mohiyatini amalga oshirish uchun etarli darajada ochib berilganligi. Konvensiya ustuvorligi so‘ralayotgan taqdirda ushbu shartning bajarilganligini tekshirishda talabnoma beruvchiga Parij konvensiyasiga a’zo davlatda berilgan birinchi talabnomaning o‘zbek yoki rus tiliga tarjimasini taqdim etish taklif qilinishi mumkin.

147. Agar ustuvorlikni belgilashda kelib chiqadigan savollar foydali modelga topshirilgan talabnomaning ekspertizasini tugallash uchun to‘sqinlik qilmasa, ular talabnomani ko‘rib chiqish bilan bog‘liq boshqa savollar bilan bir vaqtda aniqlanadi.

148. Talabnoma beruvchi tomonidan ushbu Qoidalarning 141 ― 144-bandlarida ko‘rsatilgan talablar bajarilgan holda talabnoma berilgan foydali modelga nisbatan so‘ralgan ustuvorlik belgilanadi.

149. Talabnoma beruvchi tomonidan ushbu Qoidalarning 141 ― 144-bandlarida ko‘rsatilgan talablarning aqalli birortasi bajarilmagan taqdirda, foydali model ustuvorligi Qonunning 18-moddasi birinchi qismiga muvofiq talabnoma Vazirlikka toshirilgan sana bo‘yicha belgilanadi (va talabnoma beruvchi bu haqda avvaldan ogohlantiriladi).

150. Ustuvorlik belgilangandan so‘ng talabnoma beruvchi tomonidan foydali modelning o‘zgartirilgan fomulasi taqdim etilgan holda, so‘ralayotgan ustuvorlikni belgilashga asoslar mavjudligini aniqlash uchun takroran tekshirish o‘tkaziladi.

151. Tekshirish foydali model formulasining oxirgi variantiga nisbatan o‘tkaziladi.

Formulani tekshirishda foydali model birligi talabi bajarilganligi aniqlanadi.

Foydali model birligi talabi buzilganligi aniqlansa, bu holda talabnoma beruvchiga so‘rovnoma jo‘natilgan sanadan e’tiboran uch oy ichida aniqliklar kiritilgan tavsif va bitta foydali modelga yoki yagona ijodkorlik fikrini tashkil etgan foydali modellar guruhiga tegishli formulani taqdim etish taklif qilinishi mumkin. Bu holda tuzatilgan formula tarkibiga yangi bandlar kiritilgan bo‘lsa, qo‘shimcha patent boji to‘lash zarurligi ko‘rsatib o‘tiladi.

Talabnomani topshirish uchun patent boji formuladagi bandlar soni uchun belgilangan miqdordan kam to‘langan bo‘lsa, talabnoma beruvchiga yuborilgan so‘rovnomada patent boji miqdori va formula bandlari sonini formula bandlariga tuzatish kiritish va/yoki patent bojiga qo‘shimcha haq to‘lash yo‘li bilan muvofiqlashtirish taklif qilinadi.

Talabnoma beruvchi topshirilgan talabnoma doirasida qaysi foydali modelni (foydali modellarni) ko‘rib chiqish lozimligi haqida belgilangan muddatda ma’lum qilgan bo‘lsa, bu holda tekshirish shu foydali modelning (foydali modellarning) formulasiga nisbatan o‘tkaziladi.

Agar talabnoma beruvchidan belgilangan muddatda bunday xabar kelmagan bo‘lsa, bu holda tekshirish foydali model formulasida birinchi bo‘lib ko‘rsatilgan foydali modelga yoki yagona ijodkorlik fikrini tashkil etgan foydali modellar guruhiga nisbatan o‘tkaziladi.

152. Foydali model formulasini tekshirishda talabnoma berilgan foydali modelning muhim alomatlari majmui talabnoma beruvchi tomonidan ko‘rsatilgan texnik natijaga erishish uchun yetarli yoki yetarli emasligi aniqlanadi.

Agar biron-bir muhim alomat formulaga kiritilmagan, lekin tavsifda yoki formulaning bog‘liq bandida keltirilgan bo‘lib, uningsiz texnik natijaga (natijalardan birortasiga, agar talabnoma beruvchi texnik natijalarning bir necha turini ko‘rsatgan bo‘lsa) erishilmasa, talabnoma beruvchiga bunday alomatni formulaning tegishli mustaqil bandiga kiritish taklif etiladi. Bu holda formulaga ushbu alomatni texnik natijaga erishish uchun kiritish zarurligini tasdiqlaydigan dalillar keltiriladi. Bunday dalillar tavsifda ochib berilgan alomatlar va texnik natija orasidagi sabab-oqibat bog‘lanishiga yoki ekspertiza tomonidan o‘tkazilgan ilmiy-nazariy tahlilga asoslanishi mumkin.

153. Foydali model formulasini tekshirish undagi alomatlarni ushbu Qoidalarning 52-bandiga muvofiq aynanlashtirish mumkinligini aniqlashni o‘z ichiga oladi.

Agar alomatni aynanlashtirish mumkin bo‘lishi uchun uning ta’rifini foydali model tavsifiga asosan tuzatish zarur bo‘lsa, talabnoma beruvchiga bunday tuzatishni amalga oshirish taklif etiladi.

Alomatni aynanlashtirish mumkinligi sharti bajarilgan bo‘lib, lekin uni ta’riflash uchun eskirgan yoki ma’lum bir texnika sohasida qabul qilingan atamalarga mos bo‘lmagan atamalar qo‘llangan bo‘lsa, talabnoma beruvchiga foydali model formulasiga tegishli tuzatishlarni kiritish tavsiya qilinishi mumkin.

Foydali model formulasini tekshirish formulada faqat texnik bo‘lmagan natijani yoxud (elektron hisoblash mashinalari uchun dastur alomatlarini yoki bunday dasturda foydalanilayotgan algoritmni jalb qilgan holda tavsiflanadigan foydali model uchun) foydali modelni ifodalovchi vositaga taalluqli deb tan olinmaydigan natijani olish uchun zarur bo‘lgan alomatlarni ushbu Qoidalarning 27-bandi qoidalarini hisobga olgan holda aniqlashni o‘z ichiga oladi.

Foydali model formulasida faqat texnik bo‘lmagan natijani yoxud foydali modelni ifodalovchi vositaga taalluqli deb tan olinmaydigan natijani olish uchun zarur bo‘lgan alomatlar mavjud bo‘lsa, talabnoma beruvchiga formuladan bunday alomatlarni chiqarib tashlash uchun uni tuzatishni amalga oshirish tavsiya qilinadi.

Formulada foydali model obyekti bo‘lgan qurilmada so‘zli, tasviriy yoki aralash belgilar xarakteriga ega bo‘lgan alomatlar mavjud bo‘lsa, talabnoma beruvchining e’tibori ushbu holatga qaratiladi. Bunda talabnoma beruvchiga bunday belgilarning qurilma bilan bir vazifadagi tovarlar yoki xizmatlarning tegishli turlari uchun boshqa shaxslar tomonidan ro‘yxatdan o‘tkazilgan yoki o‘tkazilishi mumkin bo‘lgan tovar belgilari (xizmat ko‘rsatish belgilari) bilan, yoxud tovar kelib chiqqan joy nomlari bilan to‘g‘ri kelib qolishi yoki aralashtirib yuborish darajasida o‘xshashi mumkinligi, va, foydali modeldan foydalanilganda, patent egasi va tovar belgisi (xizmat ko‘rsatish belgisi)ning egasi huquqlarining to‘qnashishi yoxud ro‘yxatdan o‘tkazilgan tovar kelib chiqqan joy nomidan noqonuniy foydalanilish mumkinligi to‘g‘risida xabar qilinadi va formuladan bunday alomatlarni chiqarib tashlash uchun tuzatishni amalga oshirish taklif qilinadi.

154. Agar foydali model formulasi tarkibida umumiy tushuncha bilan ifodalangan alomat bo‘lsa, undan foydalanish qonuniyligi ushbu Qoidalarning 39-bandiga muvofiq aniqlanadi.

Xususan, agar alomat funksiya, xususiyat darajasida ta’riflangan bo‘lsa, u holda talabnoma beruvchi tomonidan ko‘rsatilgan texnik natijaga erishish uchun bunday shaklda ta’riflangan alomatning foydali model formulasining mustaqil bandiga kiritilgan qolgan alomatlari bilan birgalikda yetarli ekanligini tasdiqlovchi ma’lumotlarning tavsifda mavjudligi tekshiriladi.

155. Agar talabnoma beruvchi tomonidan ko‘rsatilgan texnik natijani olish mumkinligi haqida faqat eksperimental ma’lumotlar guvohlik bersa, foydali model tavsifida tegishli ma’lumotlar keltirilgan holda uning amalga oshirilganligiga misollar, hamda bu misollarning bunday texnik natijaga misollarda qayd etilgan xususiy hollardagina erishish bilan cheklanmasligi haqida xulosa chiqarish uchun yetarli ekanligi va talabnoma beruvchi tomonidan foydali model alomatlarini ta’riflashda qo‘llangan umumlashtirish darajasining to‘g‘riligi tekshiriladi.

Ekspertiza tomonidan ushbu umumiy tushunchaga kiradigan, lekin boshqa muhim alomatlar bilan birgalikda talabnoma beruvchi tomonidan ko‘rsatilgan texnik natijani olishni ta’minlamaydigan alomatlarni amalga oshirishning xususiy shakllari aniqlangan holda, talabnoma beruvchiga tegishli dalillar keltiriladi va ularni rad etish yoxud formulaga foydali model tavsifi asosida tuzatishlar kiritish taklif qilinadi.

Agar foydali modelning formulasida talabnoma beruvchi tomonidan formulaga kiritilgan, ammo tavsifda mavjud bo‘lmagan alomatlarni ta’riflashda ishlatilgan tushunchalar aniqlangan bo‘lsa, talabnoma beruvchiga uning tomonidan taqdim etilgan formula chizmalar hisobga olingan tavsifga asoslanmaganligi haqida xabar beriladi va tavsifga ushbu tushunchalarni kiritish taklif qilinadi.

156. Formulaning ushbu Qoidalarning 52-bandi talablariga muvofiqligini tekshirishda foydali model ta’riflangan tushunchalar uning tavsifida keltirilganligi yoki chizmada ifodalanganligi aniqlanadi.

157. Agar talabnomada bir zvenoli formula yoki bitta mustaqil bandli ko‘p zvenoli formula keltirilgan bo‘lsa, bunday formulada (ushbu Qoidalarning 4-bandi talablariga muvofiq) bitta foydali model ta’riflanganligi tekshiriladi.

158. Ko‘rsatilgan talablar buzilganligi aniqlangan bo‘lsa, bu holda, talabnoma beruvchiga yuboriladigan so‘rovnomada bu haqida ma’lum qilinadi va tegishli patent bojini to‘lab, aniqlangan kamchilikni bartaraf qilish uchun formulani tuzatish taklif qilinadi. Bunda, shuningdek, tuzatilgan formulada foydali model birligi talabiga rioya qilinishi va tuzatilgan formulaga avval mustaqil band sifatida ko‘rsatilmagan yangi mustaqil bandlar kiritilgan holda, tegishli patent bojining to‘lanishi, yoxud talabnoma beruvchi formulani tuzatishni rad etgan bo‘lsa, bu holda ko‘rib chiqish davom etishi lozim bo‘lgan foydali modelni ko‘rsatish zarurligi to‘g‘risida aytiladi.

Agar ko‘rsatilgan xulosaga kelish uchun talabnoma beruvchi tomonidan alomatni ta’riflashda muqobil tushunchalardan foydalanish sharti bajarilmaganligi asos bo‘lsa, bu holda yo‘l qo‘yilgan xatolik nimadan iborat ekanligi, bunday xatolik yo‘l qo‘yilgan ta’riflarga (talabnoma beruvchi tomonidan ko‘rsatilganlarining hammasi yoki ayrimlariga) nisbatan aniq muqobil ta’riflar keltirilgan holda ko‘rsatiladi.

159. Agar talabnoma beruvchi tomonidan bir nechta mustaqil bandga ega bo‘lgan ko‘p zvenoli formula taklif qilingan bo‘lsa, ushbu Qoidalarning 42-bandi talablariga muvofiq ularning har biri (o‘ziga bog‘liq bandlar bilan birgalikda, agar ular bo‘lsa) tahlil qilinadi.

160. Formulani tekshirish shuningdek quyidagilarni o‘z ichiga oladi:

a) ko‘p zvenoli formulaning bog‘liq bandlarida foydali modelning tegishli xususiy bajarilish yoki undan foydalanish hollarida jamiyat manfaatlari, insonparvarlik yoki axloq-odob qoidalariga zid bo‘lgan alomatlar mavjudligini aniqlash;

b) foydali model formulasida bog‘liq bandga tegishli alomatni (alomatlarni) chiqarib tashlashni yoki almashtirishni ko‘zda tutadigan bog‘liq bandning mavjudligi.

161. Har bir mustaqil bandi (o‘ziga bog‘liq bandlar bilan birgalikda, agar ular bo‘lsa) bitta foydali modelni ta’riflaydigan ko‘p zvenoli formulaga nisbatan unga kiritilgan foydali modellar yagona ijodkorlik fikrini tashkil qilgan foydali modellar guruhidan iboratligi aniqlanadi.

Agar formulaning mustaqil bandlarida ta’riflangan foydali modellar o‘zaro yagona ijodkorlik fikrini hosil qilgan holda bog‘liq bo‘lsa, yagona ijodkorlik fikrini tashkil qilganlik sharti bajarilgan deb e’tirof etiladi.

162. Mustaqil bandlarda ta’riflangan foydali modellarning o‘zlarining variantlarga tegishliligi to‘g‘riligini tekshirishda foydali modellarning talabnoma beruvchi tomonidan ko‘rsatilgan vazifasi va texnik natijalari o‘zaro mos tushganligiga ishonch hosil qilish lozim.

Agar guruhdagi foydali modellarning har biri (yoki ulardan bittasi) uchun bir necha texnik natijalar ko‘rsatilgan bo‘lib, moslik esa ko‘rsatib o‘tilgan texnik natijalar ichida faqat ayrimlariga nisbatan aniqlangan bo‘lsa, texnik natijalar mos tushganlik sharti buzilgan deb hisoblanmaydi.

Texnik natijaning barcha foydali modellar uchun umumiy ta’rifidan tashqari, ulardan birining ta’rifida qo‘shimcha ravishda biron-bir o‘ziga xos alohida xususiyat (“ishqalanishning kamayishi” va “yuqori namlik sharoitlarida ishqalanishning kamayishi”) ko‘rsatilgan bo‘lsa, bu holda texnik natijalar mos tushganlik sharti buzilgan deb hisoblanmaydi.

163. Agar talabnoma beruvchi tomonidan taqdim etilgan foydali model formulasini tekshirishda u formulaning tuzilishi va bayon qilinishiga belgilangan talablarga muvofiq emasligi aniqlangan bo‘lsa, shu jumladan bunday nomuvofiqlik rasmiy ekspertiza o‘tkazishda aniqlanmay qolgan bo‘lsa, bu holda talabnoma beruvchiga foydali model formulasini tuzatish taklif qilinadi.

Agar talabnoma beruvchi tomonidan taqdim etilgan foydali model formulasini tahlil qilishda uning ushbu Qoidalar talablari buzilgan holda tuzilganligi, ammo ushbu buzilishlar talabnoma berilgan foydali modelning patentga layoqatliligini tekshirishga to‘sqinlik qilmasligi aniqlangan bo‘lsa, bu holda foydali model formulasini tuzatish bilan bog‘liq barcha masalalar talabnoma beruvchi bilan bunday formula vositasida ta’riflangan foydali modelning patentga layoqatlilik to‘g‘risida dastlabki xulosa olingandan so‘ng aniqlashtiriladi.

164. Ekspertiza so‘rovnomasi bo‘yicha yoki talabnoma beruvchining o‘z tashabbusiga ko‘ra o‘zgartirilgan formulaga nisbatan ushbu Qoidalarning 152 — 162-bandlariga muvofiq tekshirish o‘tkaziladi.

Foydali modelning patentga layoqatliligini tekshirish uchun talabnoma beruvchi tomonidan tasdiqlangan o‘zgartirishlar kiritilgan formula qabul qilinadi.

165. Tekshirishda bir zvenoli formula yoki bitta mustaqil bandga ega bo‘lgan ko‘p zvenoli formula bittadan ortiq foydali modelga tegishli ekanligi aniqlangan bo‘lsa, talabnoma ekspertizasini davom ettirish uchun, talabnoma beruvchi tomonidan ko‘rib chiqilishi lozim bo‘lgan foydali model ko‘rsatilishi kerak, va patentga layoqatlilikni baholash faqat ushbu foydali modelga nisbatan amalga oshiriladi.

166. Talabnoma berilgan foydali modelning patentga layoqatliligini tekshirish uchun ushbu paragrafga muvofiq tekshirish o‘tkazilgan formula qabul qilinadi.

167. Talabnoma berilgan foydali modelning patentga layoqatliligini tekshirishda u patentga layoqatli deb tan olinmaydigan takliflar ro‘yxatiga oid emasligi tekshiriladi va foydali modelning sanoatda qo‘llash mumkinligi va yangilik shartlariga muvofiqligi aniqlanadi. Talabnoma berilgan obyekt muhofazadan chiqarib yuborilgan qilinmaydigan takliflar ro‘xatiga oid deb taxmin qilingan taqdirda, talabnoma beruvchiga tegishli dalillar bayon qilingan so‘rovnoma yuboriladi.

168. Ushbu Qoidalarning 3-bandiga asosan muhofazadan chiqarib yuborilgan obyektlarga tegishli degan xulosa chiqarilmagan talabnoma berilgan taklifning sanoatda qo‘llash mumkinligi va yangilik shartlariga muvofiqligi tekshiriladi.

169. Talabnoma beruvchi tomonidan taqdim etilgan formulada muqobil tushunchalar bilan ifodalangan alomat bo‘lsa, bu holda patentga layoqatlilikni tekshirish shunday tushunchalardan birini o‘z ichiga olgan alomatlarning har bir majmuiga nisbatan o‘tkaziladi.

170. Talabnoma berilgan foydali modelning patentga layoqatliligini tekshirishda manbalar, agar ular muallif, talabnoma beruvchi yoki ulardan bevosita yoxud bilvosita shu axborotni olgan har qanday shaxs tomonidan foydali model mohiyati haqidagi ma’lumotlar hammaga ma’lum bo‘lish darajasida ochib berilgan bo‘lsa, va agar foydali modelga talabnoma axborot oshkor etilgan sanadan e’tiboran olti oydan kechikmagan muddat ichida Vazirlikka topshirilgan bo‘lsa, texnika taraqqiyoti darajasiga kiritilmaydi.

171. Qonunning 7-moddasi to‘rtinchi qismiga muvofiq, agar foydali modeldan amaliy jihatdan foydalanish mumkin bo‘lsa, uni sanoatda qo‘llash mumkin deb hisoblanadi.

172. Talabnoma berilgan taklif uni tushunish imkoni bo‘lmagan tarzda ta’riflangan bo‘lsa yoki Qonunning 7-modda ettinchi qismiga muvofiq uni patentga layoqatli foydali model sifatida e’tirof etilmaydigan obyektlar qatoriga qo‘shishga asoslar bo‘lsa, talabnoma beruvchiga aniqlangan kamchiliklarni ko‘rsatib, huquqiy xarakterdagi zarur dalil-isbotlar keltirilgan holda va so‘rovnoma jo‘natilgan sanadan e’tiboran uch oy ichida etishmagan yoki tuzatilgan hujjatlarni yuborish taklif etilgan so‘rovnoma yuboriladi.

173. Agar talabnoma beruvchi belgilangan muddatda so‘ralgan materiallarni yoki ularni taqdim etish muddatini uzaytirish haqidagi iltimosnomani taqdim etmasa, talabnoma chaqirib olingan deb hisoblanadi va bu haqda talabnoma beruvchiga xabar beriladi. Talabnoma bo‘yicha ish yuritish to‘xtatiladi.

174. Davlat muassasasi tomonidan o‘tib ketgan muddat tiklansa, bu holda ish yuritish davom ettirilish mumkin (ushbu Qoidalarning 11-§).

175. Foydali modeldan foydalanish mumkinligini aniqlashda talabnoma materiallarida foydali modelning talabnoma berilgan obyektining vazifasi ko‘rsatilganligi tekshiriladi.

Talabnomaning eng avvalgi materiallarida, shuningdek, foydali modelni formula bandlarining har birida tariflangan ko‘rinishda amalga oshirish uchun kerak bo‘lgan vositalar va usullar bayon qilinganligi tekshiriladi. Talabnoma materiallarida bunday ma’lumotlar bo‘lmagan taqdirda, ko‘rsatilgan vositalar va usullar foydali model ustuvorligi sanasigacha ommaviy tarzda oshkor bo‘lgan adabiyot manbaida bayon qilingan bo‘lishi mumkin.

Bundan tashqari, foydali model amalga oshirilgan holda talabnoma beruvchi tomonidan ko‘rsatilgan vazifasi haqiqatdan ham bajarilishi mumkinligiga ishonch hosil qilish lozim.

Agar foydali modelni amalga oshirish va ko‘rsatilgan vazifani bajarish mumkinligi haqida faqat eksperimental ma’lumotlar guvohlik bersa, foydali model tavsifida tegishli ma’lumotlar keltirilgan holda uning amalga oshirilganligiga misollarning mavjudligi (ushbu Qoidalarning 31-bandi) tekshiriladi, hamda keltirilgan misollar ko‘rsatilgan talabga rioya qilinganlik to‘g‘risidagi xulosa talabnoma beruvchi tomonidan foydali model fomulasida keltirilgan umumiy tushuncha doirasida alomatni amalga oshirishning har xil xususiy shakllariga tarqalishi uchun yetarli ekanligi aniqlanadi.

176. Agar foydali modelning ustuvorlik sanasigacha barcha ko‘rsatilgan talablarga rioya qilinganlik aniqlansa, bu holda formulaning ushbu mustaqil bandida ta’riflangan foydali model sanoatda qo‘llash mumkinligi shartiga muvofiq deb e’tirof etiladi.

Ko‘rsatilgan talablardan aqallli birortasi bajarilmagan holda, foydali model sanoatda qo‘llash mumkinlik shartiga muvofiq emasligi haqida xulosa chiqariladi. Bu holda talabnoma beruvchiga tegishli dalillar bayon qilingan, ushbu dalillarga nisbatan o‘z fikrini bildirish va foydali model formulasini tuzatish taklif qilingan (agar, ekspertiza fikriga ko‘ra, talabnoma materiallarini tuzatish natijasida ko‘rsatib o‘tilgan xulosani o‘zgartirish mumkin bulsa) so‘rovnoma yuborilishi mumkin.

177. Sanoatda qo‘llash mumkinlik shartiga muvofiq emasligi aniqlangan foydali modelga nisbatan yangilik shartiga muvofiqlik tekshirilmaydi.

178. Qonunning 7-moddasi ikkinchi qismiga muvofiq foydali model, agar u texnika taraqqiyoti darajasidan ma’lum bo‘lmasa, yangi deb hisoblanadi. Texnika taraqqiyoti darajasi talabnomada ko‘rsatilgan foydali model amalga oshirishi mumkin bo‘lgan vazifalarni bajara oladigan vositalar haqidagi O‘zbekiston Respublikasida hammaga ma’lum bo‘lgan barcha ma’lumotlarni, shuningdek, ularni qo‘llashga doir ma’lumotlarni o‘z ichiga oladi.

Foydali modelning yangiligini tekshirish foydali model formulasining mustaqil bandida keltirilgan barcha alomatlar majmuiga nisbatan o‘tkaziladi.

179. Axborot qidiruvi foydali model formulasi asosida tavsif va chizmalarni hisobga olgan holda, va shuningdek foydali model formulasining ushbu Qoidalarning 22-paragrafiga muvofiq ehtimoliy o‘zgarishlarini hisobga olgan holda o‘tkaziladi.

180. Foydali modelga topshirilgan talabnoma ekspertizasini o‘tkazish to‘g‘risidagi ariza kelib tushgan sanada talabnoma beruvchi foydali model birligi talabi buzilganligi haqidagi xabarga belgilangan muddatda javob bermagan bo‘lsa, axborot qidiruvi formulada birinchi ko‘rsatilgan foydali model (yagona ijodkorlik fikrini tashkil qilgan foydali modellar guruhi) bo‘yicha o‘tkaziladi.

181. Texnika taraqqiyoti darajasini aniqlashda har bir shaxs o‘zi tanishishi mumkin bo‘lgan yoki mazmuni qonuniy yo‘l bilan ma’lum qilinishi mumkin bo‘lgan axborot manbaidagi ma’lumotlar ommaviy tarzda oshkor etilgan ma’lumotlar deb hisoblanadi.

Quyidagilar axborot manbaini texnika taraqqiyoti darajasiga kiritishni belgilaydigan sana bo‘lib hisoblanadi:

muhofaza hujjatlariga e’lon qilingan tavsiflar uchun ― ularda ko‘rsatilgan e’lon qilish sanasi;

milliy bosma nashrlar va sobiq SSSR bosma nashrlari uchun ― ularda ko‘rsatilgan nashr etishga imzo qo‘yilgan sana;

nashr etishga imzo qo‘yilgan sana ko‘rsatilmagan milliy bosma nashrlar va sobiq SSSR bosma nashrlari uchun va shuningdek, boshqa bosma nashrlar uchun ― ular nashr qilingan sana, uni aniqlash imkoniyati bo‘lmagan hollarda, agar nashr qilingan vaqti faqat yil va oy bilan belgilansa, oyning oxirgi kuni yoki nashrda ko‘rsatilgan yilning 31 dekabri;

me’yoriy texnika hujjatlari uchun ― ularning vakolatli tashkilotda ro‘yxatdan o‘tkazilgan sanasi;

ko‘z bilan qabul qilinadigan axborot manbalari (plakatlar, modellar, mahsulotlar va h.k.) uchun ― ularni ko‘rish mumkin bo‘lgan va hujjat bilan tasdiqlangan sana;

ko‘rgazmaga qo‘yilgan eksponatlar uchun ― ularni ko‘rsatish boshlangan va hujjat bilan tasdiqlangan sana;

texnika vositasidan foydalanish natijasida u haqda ma’lum bo‘lgan ma’lumotlar uchun ― ushbu ma’lumotlar hammaga ma’lum bo‘lgan va hujjat bilan tasdiqlangan sana.

Birmuncha oldinroq ustuvorlikka ega bo‘lgan foydali model yoki ixtiroga e’lon qilinmagan talabnoma texnika taraqqiyoti darajasiga ustuvorlik sanasidan e’tiboran quyidagi shartlar majmui bajarilgan holda kiritiladi:

talabnoma O‘zbekiston Respublikasida topshirilgan holda;

talabnoma boshqa shaxs, ya’ni boshqa talabnoma beruvchi tomonidan topshirilgan holda;

talabnoma chaqirib olinmagan va chaqirib olingan deb hisoblanmagan holda.

Texnika taraqqiyoti darajasiga ustuvorlik sanasidan e’tiboran O‘zbekiston Respublikasida patentlangan (shu jumladan, ushbu shaxs tomonidan ham) barcha foydali modellar va ixtirolar, shuningdek O‘zbekiston Respublikasida e’lon qilingan ixtirolarga talabnomalar (shu jumladan, ushbu shaxsga tegishli) kiritiladi.

182. Patent hujjatlaridagi qidiruv sohasining ta’rifi sifatida XPK rubrikalarining indekslaridan foydalaniladi.

183. Qidiruv jarayonida xuddi shunday vazifani bajaradigan qidiruv o‘tkazilayotgan foydali model alomatlariga aynan o‘xshash bo‘lgan alomatlar bilan ta’riflanadigan vosita topilgan taqdirda ham, axborot qidiruvi to‘xtatilmaydi va oxirigacha to‘liq hajmda olib boriladi. Qidiruv jarayonida aniqlangan analoglar sonini belgilashda ulardagi texnika taraqqiyoti darajasi haqidagi axborot ochiq-oydin takrorlanmay va keraksiz qaytarishlarsiz xajm va mazmun jihatdan to‘liq bo‘lishi e’tiborga olinadi.

184. Agar texnika taraqqiyoti darajasidan talabnoma beruvchi tomonidan taklif etilgan foydali model formulasida mavjud bo‘lgan barcha alomatlarga aynan o‘xshash alomatlarga ega bo‘lgan vosita, shu jumladan vazifaga berilgan ta’riflar aniqlangan bo‘lsa, foydali model yangilik shartiga muvofiq emas deb e’tirof etiladi.

185. Ko‘rib chiqilayotgan foydali model haqidagi ma’lumotni o‘z ichiga olgan va texnika taraqqiyoti darajasidan aniqlangan axborot manbai bir muncha oldinroq ustuvorlikka ega bo‘lgan talabnoma bo‘lsa, bu holda ushbu talabnoma chaqirib olinmagan va chaqirib olingan deb hisoblanmasligiga ishonch hosil qilish lozim.

Agar talabnoma chaqirib olinmagan va chaqirib olish muddati o‘tmagan bo‘lsa, ko‘rilayotgan foydali modelning talabnoma beruvchisiga shunday talabnoma mavjudligi haqida (uning talabnoma beruvchisini ko‘rsatmagan va mazmunini ochmagan holda) va uning talabnomasini ko‘rish bir muncha oldinroq ustuvorlikka ega bo‘lgan talabnoma bo‘yicha bir qarorga kelingunga qadar to‘xtatib turilishi haqida ma’lum qilinadi.

Talabnoma beruvchi talabnomani ko‘rish to‘xtatib turilishiga norozi bo‘lsa, u holda talabnoma berilgan foydali modelning yangilik shartiga muvofiq emasligi belgilanadi.

186. Agar formulaning bog‘liq bandlarga ega bo‘lgan mustaqil bandida ta’riflangan foydali model yangilik shartiga muvofiq ekani aniqlansa, bu holda bog‘liq bandlarga nisbatan texnika taraqqiyoti darajasining tahlili o‘tkazilmaydi.

187. Formulaning bog‘liq bandlarga ega bo‘lgan mustaqil bandida ta’riflangan foydali model yangi deb e’tirof qilinmasa, bundan keyin talabnoma ushbu Qoidalarning 189 ― 192-bandlariga muvofiq ko‘rib chiqiladi.

188. Bog‘liq bandlarga ega bo‘lmagan formula bilan ta’riflangan foydali modelning yangilik shartiga muvofiq emasligi aniqlangan holda, talabnoma beruvchiga ekspertiza dalillari bayon qilingan va bu dalillarga nisbatan o‘z fikr-mulohazalarini va zarur holda talabnomaning dastlabki materiallari asosida foydali modelning tuzatilgan formulasini taqdim etish taklif qilingan so‘rovnoma yuborilishi mumkin.

189. Agar foydali model tarkibida bog‘liq bandlar bo‘lgan ko‘p zvenoli formula bilan ta’riflangan bo‘lsa va mustaqil bandning yangilik shartiga javob bermasligi sababli foydali model patentga layoqatli emasligi haqida xulosa olingan holda, talabnoma beruvchiga bu haqida ma’lum qilinadi va talabnomani ko‘rib chiqishni davom ettirish maqsadga muvofiqligi haqidagi fikrini bildirishni va ko‘rib chiqish maqsadga muvofiqligini tasdiqlagan holda, foydali modelning tuzatilgan formulasini taqdim etish taklif qilinadi. Bog‘liq bandlarning mazmuni mustaqil bandlarga qo‘shilganda, e’tiborga olinishi mumkin bo‘lgan axborot manbalari ekspertga ma’lum bo‘lganda, talabnoma beruvchiga bu haqida xabar qilinishi mumkin.

190. Bog‘liq bandlarga ega bo‘lgan mustaqil bandga nisbatan foydali modelning patentga layoqatliligi aniqlangan holda, ushbu bog‘liq bandlardagi foydali model alomatlarining ta’rifi foydali modelni amalga oshirishga yoki talabnoma beruvchi tomonidan ko‘rsatilgan vazifasini bajarishiga to‘sqinlik qilmasligiga ishonch hosil qilishi lozim. Bundan tashqari, bog‘liq bandlardagi alomatlarni jalb qilgan holda ta’riflangan foydali model jamiyat manfaatlariga, axloq-odob qoidalariga zid emasligiga ishonch hosil qilishi lozim.

191. Bog‘liq bandlarga ega bo‘lgan ko‘p zvenoli formula bilan ta’riflangan foydali modelni yuqorida ko‘rsatilgan barcha shartlarga nisbatan tekshirish natijasi ijobiy bo‘lgan holda patentga layoqatli deb e’tirof etiladi va patent berish to‘g‘risida qaror qabul qilinadi.

192. Shartlardan har qaysisiga nisbatan tekshirish natijasi salbiy bo‘lgan holda talabnoma beruvchiga bu haqida so‘rovnomada ma’lum qilinadi va ekspertiza xulosasini rad etuvchi dalillarini taqdim etish yoki formulani tuzatish yoxud foydali model formulasidan bunday bog‘liq bandlarni chiqarib tashlash taklif etiladi.

193. Agar talabnoma foydali modellar guruhiga berilgan bo‘lsa, patentga layoqatlilikni tekshirish guruhga kirgan har bir foydali modelga nisbatan o‘tkaziladi. Foydali modellar guruhining patentga layoqatliligi guruhdagi barcha foydali modellar patentga layoqatli bo‘lgan holda qayd etiladi.

Agar guruhning hamma foydali modellarning hammasi ham patentga layoqatli emasligi aniqlangan bo‘lsa, talabnoma beruvchiga bu haqda ma’lum qilinadi va keltirilgan dalillar haqida o‘z fikrini bildirish, hamda zarur holda patentga layoqatli bo‘lmagan foydali modellar ta’riflangan mustaqil bandlarni (va ularga bo‘ysungan bog‘liq bandlarni) formuladan chiqarib tashlash yoxud bu bandlarni tuzatilgan holda taqdim etish taklif qilinadi.

194. Agar yuqorida keltirilgan hollarda talabnoma beruvchi tomonidan foydali modelning o‘zgartirilgan formulasi taqdim etilgan bo‘lsa, talabnomaning ko‘rib chiqilishi, Qoidalarning 151 ― 166-bandlariga muvofiq, ushbu formulada ta’riflangan foydali modelga (foydali modellarga) nisbatan davom ettiriladi.

Talabnoma beruvchi ekspertiza xulosasini rad etuvchi dalillarni yoki o‘zgartirilgan formulani keltirmasdan, avvalgi formula asosida patent berishni talab qilgan holda talabnomani ko‘rib chiqish davom ettirilmaydi va patent berishni rad etish to‘g‘risida qaror qabul qilinadi.

195. Qonunning 20-moddasiga muvofiq qo‘shimcha materiallarni, shu jumladan foydali modelning o‘zgartirilgan formulasini taqdim etish haqidagi so‘rovnoma, talabnoma beruvchiga bunday materiallarsiz foydali modelga talabnoma ekspertizasini o‘tkazish mumkin bo‘lmagan hollarda yuboriladi.

So‘rovnoma yuborish uchun quyidagilar asos bo‘lishi mumkin:

patent bojining to‘g‘ri to‘langanligi bilan bog‘liq masalalarni aniqlash zaruriyati;

foydali model formulasini ushbu Qoidalarning 21-paragrafiga muvofiq tekshirish natijalari bo‘yicha aniqlashtirish zaruriyati;

talabnoma berilgan foydali modelning patentga layoqatliligini ushbu Qoidalarning 20-paragrafiga muvofiq tekshirish bilan bog‘liq masalalarni hal qilish zaruriyati;

talabnoma berilgan foydali modelning patentga layoqatliligini tekshirish natijalari bo‘yicha foydali model formulasiga aniqliklar kiritish zaruriyati;

bir xil ustuvorlik sanasiga ega bo‘lgan aynan o‘xshash sanoat mulki obyektlariga topshirilgan talabnomalarni ko‘rib chiqish bilan bog‘liq masalalarni hal qilish zaruriyati.

Talabnomani ko‘rib chiqishda yuzaga keladigan masalalar, masalan, ustuvorlikni belgilash, foydali modelning muhim alomatining ta’rifini aniqlashtirish kabi boshqa turdagi masalalar bilan bog‘liq savollar, va shuningdek taklif va mulohazalar yuqoridagi asoslarga ko‘ra yuboriladigan so‘rovnomaga kiritilishi mumkin.

So‘rovnoma yuborish uchun yuqorida ko‘rsatilgan asoslar mavjud bo‘lmasa, talabnoma beruvchi yuzaga kelgan taklif va mulohazalar haqida xabardor qilinadi.

Ushbu Qoidalarning 165-166-bandlariga muvofiq ko‘rib chiqilgan foydali modelning (foydali modellarning) patentga layoqatliligi aniqlangan holda, bu haqda yuborilgan so‘rovnomada talabnoma beruvchiga ma’lum qilinadi va undan patentga layoqatliligi baholanmagan foydali modelning ta’rifini chiqarib tashlash yo‘li bilan, yoki bunday foydali modelning tegishli patent bojini to‘lab mustaqil bandga ajratish yo‘li bilan formulani tuzatish taklif etiladi. Bunda talabnoma beruvchi belgilangan muddatda so‘ralgan materiallarni yoki ko‘rsatilgan muddatni uzaytirish haqidagi iltimosnomani taqdim etmasa, u talabnoma Qonunning 20-moddasiga muvofiq chaqirib olingan deb hisoblanishi haqida xabardor qilinadi.

196. Ekspertizaning so‘rovnomada yoki xatda keltiriladigan fikr va mulohazalari ilmiy-texnik yoki huquqiy xarakterdagi isbot-dalillar bilan asoslanadi. Zarur hollarda ilmiy-texnik adabiyotlarga, Qonun, ushbu Qoidalar va boshqa me’yoriy hujjatlarning qoidalariga havolalar beriladi.

197. Talabnoma beruvchi patentga layoqatli emasligi haqida xulosa chiqarilgan foydali model formulasiga aynanlashtirilmaydigan yoki talabnomaning dastlabki materiallarida bo‘lmagan alomatni yoxud ta’rifi axborot manbaiga havola qilish bilan almashtirilgan alomatni kiritishni, yoki talabnoma beruvchi tomonidan talabnoma topshirilgandan keyin taklif etilgan va ushbu Qoidalarning 166-bandiga muvofiq e’tiborga olinmagan yangi mustaqil bandni kiritishni talab qilgan hollarda, talabnoma beruvchiga ko‘rsatilgan alomatni va/yoki bandni o‘z ichiga olmagan formulani taqdim etish taklif qilingan so‘rovnoma yuboriladi. Shuningdek, bu holda talabnoma beruvchi belgilangan muddatda so‘ralgan materiallar yoki ularni taqdim etish muddatini uzaytirish haqidagi iltimosnoma taqdim etilmasa, talabnoma chaqirib olingan deb hisoblanishi haqida xabardor qilinadi.

198. So‘rovnomada axborot manbaidan iqtiboslar keltirilgan bo‘lsa, bu holda shu manbani topish uchun zarur bo‘lgan barcha bibliografik ma’lumotlar, va, shuningdek, talabnomani ko‘rib chiqishda e’tiborga olingan ma’lumotlarni ushbu manbadan topish uchun kerak bo‘ladigan boshqa ma’lumotlar (betlari, xatboshisi, grafik tasvirlarning figura raqami va h.k.) ko‘rsatilishi lozim.

199. So‘rovnoma yuborish uchun talabnoma berilgan foydali model formulasini patentga layoqatlilikka tekshirish natijalari bo‘yicha aniqlashtirish zarurati asos bo‘lib, ushbu aniqlashtirishlar tavsif va/yoki chizmalarga tegishli tuzatishlar kiritish zarurati bilan izohlansa, talabnoma beruvchiga aniqliklar kiritilgan tavsif va yoki chizmalarni (yoki o‘rin bosuvchi varaqlarni) taqdim etish taklifqilinadi.

Tavsif va/yoki chizmalarda kamchiliklar, shu jumladan, ekspertiza tomonidan avval ko‘rsatilgan, lekin tuzatilmagan kamchiliklar mavjud bo‘lgan hollarda ham shunday taklif qilinishi mumkin.

Ko‘rsatib o‘tilgan xabarlarda talabnoma hujjatlarini kerakli tarzda tuzatishga doir batafsil izohlar keltiriladi.

200. Tavsifni tuzatish talab qilingan darajada o‘zgartirilgan formulali (talabnoma beruvchining tashabbusiga yoki ekspertiza taklifiga binoan) foydali modelga patent berish to‘g‘risidagi qarorni tayyorlashda, shuningdek tavsif va/yoki chizmalarda kamchiliklar, shu jumladan, ekspertiza tomonidan avval ko‘rsatilgan, lekin tuzatilmagan kamchiliklar mavjud bo‘lgan hollarda, talabnoma beruvchiga aniqliklar kiritilgan tavsif va/yoki chizmalarni (almashtiriluvchi varaqlarni) bunday taklif jo‘natilgan sanadan e’tiboran uch oy ichida taqdim etish taklif qilinishi mumkin.

201. So‘ralgan materiallar ko‘rsatilgan muddatda yoki belgilangan muddatni uzaytirish to‘g‘risidagi iltimosnoma taqdim etilmagan hollarda talabnoma chaqirib olingan hisoblanadi.

202. Agar talabnoma beruvchi tomonidan taqdim etilgan javobda so‘ralgan ma’lumotlar yoki hujjatlarning hammasi qamrab olingan bo‘lmasa, etishmayotgan va tuzatilgan materiallar tug‘risidagi so‘rovnoma talabnoma beruvchiga talabnoma va uning hujjatlaridagi kamchiliklarni bartaraf qilish uchun necha marta zarur bo‘lsa, shuncha marta yuborilishi mumkin.

203. Talabnoma beruvchining tashabbusiga ko‘ra talabnoma rasmiy ekspertizasini muddatidan oldin boshlash haqidagi iltimosnoma berilgandan so‘ng yoki, bunday iltimosnoma berilmagan taqdirda, talabnoma kelib tushgan sanadan ikki oy o‘tgandan keyin talabnoma hujjatlariga tuzatishlar yoki aniqliklar kiritadigan (ya’ni ularning tarkibiga kiritilishi lozim bo‘lgan) qo‘shimcha materiallar kelib tushgan taqdirda, ular bilan birga belgilangan miqdorda patent boji to‘langanini tasdiqlaydigan hujjat ham taqdim etilganligini tekshirish lozim. Qo‘shimcha materiallar bilan birga bunday hujjat taqdim etilmagan holda, ular talabnomani ko‘rib chiqishda e’tiborga olinmaydi va bu haqda talabnoma beruvchiga xabar beriladi. Bunday bildirishnoma ekspertizaning talabnoma beruvchiga yo‘llanadigan navbatdagi hujjati mazmuniga kiritilishi mumkin.

204. Talabnoma hujjatlaridagi o‘zgartirishlar talabnoma beruvchining tashabbusiga ko‘ra kiritilgan o‘zgartirishlarga oidligi masalasini hal qilishda quyidagilarni e’tiborga olish kerak:

agar talabnoma hujjatlariga kiritiladigan o‘zgartirishlar talabnoma beruvchi tomonidan ekspertizaning yozma ravishda berilgan xabari, shu jumladan so‘rovnomasi olingandan so‘ng, va shuningdek bunday xabarni olmasdan ham taqdim etilgan hamda talabnoma hujjatlarini tayyorlashda yo‘l qo‘yilgan kamchiliklarni bartaraf etishga qaratilgan bo‘lsa, talabnoma beruvchining tashabbusiga ko‘ra kiritilgan deb hisoblanmaydi;

agar talabnoma beruvchi tomonidan talabnoma hujjatlariga kiritilgan o‘zgartirishlar ekspertizaning yozma ravishda berilgan xabari, shu jumladan so‘rovnomasining mazmuni bilan bog‘liq bo‘lib, bunday xabar olingandan so‘ng taqdim etilgan bo‘lsa, o‘zgartirishlar talabnoma beruvchining tashabbusiga ko‘ra kiritilgan deb hisoblanmaydi.

Talabnoma beruvchi tomonidan ekspertizaning yozma ravishda berilgan xabari, shu jumladan so‘rovnomasini olgandan so‘ng, va shuningdek bunday xabarni olmasdan turib ham taqdim etilgan barcha boshqa o‘zgartirishlar talabnoma beruvchining tashabbusiga ko‘ra kiritilgan deb hisoblanadi.

205. Qo‘shimcha materiallar tarkibida foydali modelning o‘zgartirilgan formulasi bo‘lgan holda, ular formulani foydali modelning dastlabki formulasida mustaqil band sifatida ajratib ko‘rsatilmagan bir yoki bir necha mustaqil bandlarni kiritish yo‘li bilan o‘zgartirishni ko‘zda tutishi va ushbu qo‘shimcha materiallar bilan birga tegishli patent boji to‘langanini tasdiqlaydigan hujjat muddatlarga rioya qilingan holda taqdim etilganligi aniqlanadi.

206. Talabnoma beruvchi tomonidan Davlat muassasasining so‘rovnomasiga ko‘ra taqdim etilgan qo‘shimcha materiallar bo‘yicha ularni taqdim etish muddatlariga rioya qilinganligi tekshiriladi.

Talabnoma beruvchi tomonidan talabnomaga qarshi qo‘yilgan materiallar nusxasi so‘ralgan taqdirda, agar ular talabnoma beruvchi tomonidan ekspertiza so‘rovnomasi olingan sanadan e’tiboran bir oy ichida so‘ralgan bo‘lsa, qo‘shimcha materiallar talabnoma beruvchiga ko‘rsatilgan nusxalar jo‘natilgan sanadan e’tiboran uch oy ichida taqdim etilishi mumkin.

207. Talabnoma beruvchining tashabbusiga ko‘ra yoki Davlat muassasasining so‘rovnomasiga ko‘ra taqdim etilgan va ko‘rib chiqishga qabul qilingan qo‘shimcha materiallar kelib tushganda, ular talabnoma berilgan foydali model mohiyatini o‘zgartirmasligi tekshiriladi. Agar qo‘shimcha materiallar tarkibida talabnomaning dastlabki materiallarida bo‘lmagan va formulaga kiritish talab etilgan alomatlar bo‘lsa, ular talabnoma berilgan foydali model mohiyatini o‘zgartiradi deb e’tirof etiladi.

Alomatlar, talabnoma beruvchi tomonidan aniqlashtirib taqdim etilgan formula tarkibiga kirgan hollardagina emas, balki talabnoma beruvchi uni tarkibda ko‘rsatib o‘tgandagina ham foydali model formulasiga kiritilishi lozim.

Agar talabnomaning dastlabki materiallarida foydali model alomati bajarilishining xususiy shakllari ochilmay qolib, umumiy tushuncha bilan ifodalangan bo‘lsa, bu holda qo‘shimcha materiallarda bunday bajarilish shaklining foydali model formulasiga kiritilishi lozim bo‘lgan alomatga nisbat berilishi ushbu qo‘shshimcha materiallarning talabnoma berilgan foydali model mohiyatini o‘zgartiradi deb e’tirof etilishish uchun asos bo‘ladi.

Tavsifda faqat texnika darajasiga nisbatan, shu jumladan eng yaqin analogga nisbatan, keltirilgan alomatlar talabnomaning dastlabki materiallari tarkibida bo‘lgan foydali model alomatlari jumlasiga kirmaydi.

Talabnoma foydali modellar guruhiga oid bo‘lsa, talabnomaning dastlabki materiallari tarkibida bo‘lgan va tavsifda guruhning biron-bir foydali modeliga tegishli deb ko‘rsatilgan alomatlar, tavsifda guruhdagi ayni shu foydali modelga nisbat berilgan alomatlar hisoblanadi.

Biri ikkinchisida foydalanish uchun mo‘ljallangan foydali modellar guruhi bundan mustasno. Bu holda boshqasida foydalanish uchun mo‘ljallangan bir foydali modelning talabnomaning dastlabki materiallari tarkibida bo‘lgan alomatlari ikkinchi foydali modelning ham alomatlari deb hisoblanadi.

208. Talabnomaning dastlabki materiallari tarkibida bo‘lmagan va formulaga kiritilishi lozim bo‘lgan alomatlar jumlasiga kirmagan ma’lumotlarni o‘z ichiga olgan qo‘shimcha materiallar foydali model mohiyatini o‘zgartiradi deb hisoblanmaydi. Bunday ma’lumotlarga, xususan, foydali modelni amalga oshirish shart-sharoitlari haqidagi yangi (qo‘shimcha) ma’lumotlar, foydali modelning amalga oshirilishiga oid misollar, qo‘shimcha texnik natija olish imkoniyati borligiga ishora, aniqliklar kiritilgan grafik materiallar va h.k. kiritilishi mumkin.

Talabnomaning dastlabki materiallari tarkibida bo‘lmagan va formulaga kiritilishi lozim bo‘lgan alomatlar jumlasiga kirgan ma’lumotlar bilan bir qatorda talabnomani ko‘rib chiqish uchun zarur bo‘lgan boshqa ma’lumotlarni o‘z ichiga olgan qo‘shimcha materiallar faqat ko‘rsatilgan alomatlarga tegishli qismida mohiyatni o‘zgartiradi deb e’tirof etiladi.

Boshqa ma’lumotlar ekspertiza o‘tkazishda hisobga olinadi.

209. Qo‘shimcha materiallar talabnoma berilgan foydali modelning mohiyatini o‘zgartiradi deb e’tirof etilgan holda, talabnoma beruvchiga (ekspertizaning unga yuborilgan navbatdagi hujjatida) bunday xulosaga kelish uchun qo‘shimcha materiallarga kiritilgan ma’lumotlarning qaysilari asos bo‘lganligi haqida ma’lum qilinadi.

Bunda talabnomani keyingi ko‘rib chiqilishi ushbu qo‘shimcha materiallarda taqdim etilgan foydali model formulasiga nisbatan, ammo talabnomani topshirish sanasida tavsifda va, shuningdek, agar talabnomani topshirish sanasida talabnoma tarkibida bo‘lgan formulada ham ochib berilmagan alomatlarni inobatga olmagan holda davom ettiriladi.

211. Qo‘shimcha materiallar talabnoma berilgan foydali modelning mohiyatini o‘zgartiradi deb e’tirof etilgan holda, talabnoma beruvchiga (ekspertizaning unga yuborilgan navbatdagi hujjatida) bunday xulosaga kelish uchun qo‘shimcha materiallarga kiritilgan ma’lumotlarning qaysilari asos bo‘lganligi haqida ma’lum qilinadi.

Talabnoma berilgan foydali modelga tegishli bo‘lmagan foydali model formulasidagi o‘zgartirishlar e’tiborga olinmaydi va bu haqda talabnoma beruvchiga xabar beriladi.

212. Qonunning 19-moddasiga muvofiq foydali modelga topshirilgan talabnoma, patent berilishi to‘g‘risidagi qaror chiqarilgunga qadar, ixtiroga patent berish uchun talabnomaga o‘zgartirilishi mumkin.

Bunday o‘zgartirish haqidagi ariza kelib tushganda, uning to‘g‘ri rasmiylashtirilganligi tekshiriladi, ariza patent berish to‘g‘risidagi qaror qabul qilinguniga qadar topshirilgani va ariza bilan birga belgilangan miqdorda tegishli patent boji to‘langanini tasdiqlaydigan hujjat mavjudligi aniqlanadi.

213. Ariza belgilangan talablarga rioya qilinmagan holda rasmiylashtirilgan bo‘lsa, talabnoma beruvchiga talabnomani o‘zgartirish mumkin emasligi to‘g‘risida ma’lum qilinadi.

214. Ariza bilan birga belgilangan miqdorda tegishli patent boji to‘langanini tasdiqlaydigan hujjat taqdim etilmagan bo‘lsa, yuridik ahamiyatga molik harakatlar amalga oshirilmaydi va bu haqda talabnoma beruvchiga xabar beriladi.

215. O‘zgartirish amalga oshirilmagan talabnoma foydali modelga talabnomaligicha qoladi va unga nisbatan keyinchalik ushbu Qoidalar qo‘llaniladi.

216. Agar ariza belgilangan talablarga rioya qilingan holda rasmiylashtirilgan bo‘lib, u bilan birga belgilangan miqdorda tegishli patent boji to‘langanini tasdiqlaydigan hujjat taqdim etilgan bo‘lsa, talabnoma beruvchiga talabnomani o‘zgartirish amalga oshirilganligi haqida bildirishnoma yuboriladi, unda, shuningdek, talabnomani keyin ko‘rib chiqish belgilangan tartibga muvofiq olib borilishi ma’lum qilinadi.

Ariza patent berish to‘g‘risidagi qaror qabul qilingandan keyin kelib tushgan holda, talabnoma beruvchiga talabnomani o‘zgartirib bo‘lmasligi haqida xabar qilinadi.

217. Talabnomani o‘zgartirish haqidagi ariza topshirilgan sanagacha talabnoma beruvchi tomonidan foydali modelga talabnoma bo‘yicha tuzatishlar yoki aniqliklar kiritish uchun qo‘shimcha materiallar yoxud foydali modelning o‘zgartirilgan formulasi taqdim etilgan bo‘lsa, bu materiallar ushbu Qoidalarga muvofiq tekshiriladi va tekshirish natijalari haqida talabnoma beruvchiga talabnomani o‘zgartirish to‘g‘risidagi arizani ko‘rib chiqish natijalari haqidagi bildirishnomada ma’lum qilinadi.

218. Chaqirib olingan yoki chaqirib olingan deb hisoblangan talabnomalar bo‘yicha talabnomani o‘zgartirish o‘tkazilmaydi.

219. Agar talabnomani o‘zgartirish haqidagi ariza Qonunning 20-moddasi uchinchi qismiga muvofiq chaqirib olingan deb hisoblangan talabnoma bo‘yicha kelib tushgan bo‘lsa, va ariza bilan birga ekspertiza so‘rovnomasi bo‘yicha qo‘shimcha materiallarni o‘tkazib yuborilgan taqdim etish muddatini tiklash to‘g‘risidagi iltimosnoma taqdim etilgan bo‘lsa, iltimosnoma ushbu Qoidalarning 11-paragrafiga muvofiq ko‘rib chiqiladi. Muddatni tiklash imkoniyati borligi aniqlangan holda, talabnoma beruvchi bu haqda va talabnomani o‘zgartirish to‘g‘risidagi arizani ko‘rib chiqish natijalari haqida xabardor qilinadi.

220. Talabnoma o‘zgartirilganligi haqidagi bildirishnoma jo‘natilgunga qadar talabnoma beruvchidan uning arizasini topshirilmagan deb hisoblash haqidagi iltimos (talabnomani o‘zgartirish haqidagi arizani chaqirib olish) kelib tushgan taqdirda, o‘zgartirish o‘tkazilmagan deb hisoblanadi, talabnomani o‘zgartirish uchun to‘langan patent boji qaytarilishi yoki belgilangan tartibda hisobga olinishi mumkin.

Foydali modelga topshirilgan talabnoma ixtiroga patent berish uchun talabnomaga o‘zgartirilganligi haqidagi bildirishnoma jo‘natilgandan keyin talabnoma beruvchidan uning o‘zgartirish haqidagi arizasini topshirilmagan deb hisoblash haqida kelib tushgan iltimos talabnomani yana qayta o‘zgartirish va to‘langan patent bojini qaytarish uchun asos bo‘la olmaydi.

221. Ixtiroga talabnomani o‘zgartirish natijasi bo‘lgan foydali modelga talabnoma ushbu Qoidalarning 16-paragrafiga muvofiq ko‘rib chiqiladi.

Ixtiroga talabnomani foydali modelga talabnomaga o‘zgartirish haqidagi ariza topshirilgan sanagacha ixtiroga talabnoma bo‘yicha takdim etilgan qo‘shimcha materiallar foydali modelga talabnoma ekspertizasini o‘tkazishda ularni tekshirish natijalari bo‘yicha e’tiborga olingan qismiga nisbatan hisobga olinadi.

222. Talabnoma beruvchi tomonidan taklif etilgan formula bilan ifodalangan foydali model (agar foydali modellar guruhiga talabnoma berilgan bo‘lsa, guruhning har bir foydali modeli) patentga layoqatlilikning hamma shartlariga muvofiqligi aniqlangan holda, talabnoma beruvchiga foydali model formulasi va ekspertiza xulosalari bayon etilgan so‘rovnoma yuboriladi va ushbu so‘rovnoma yuborilgan sanadan e’tiboran uch oy ichida ekspertiza xulosalari bo‘yicha o‘z fikrini ma’lum qilish taklif etiladi.

Agar tavsif va/yoki chizmalarda kamchiliklar bo‘lib, talabnoma beruvchi ularni yo‘qotish haqida ilgariroq ogohlantirilmagan bo‘lsa, unga taklif jo‘natilgan sanadan e’tiboran uch oy ichida aniqliklar kiritilgan tavsif va/yoki chizmalarni taqdim etish haqida taklifnoma yuboriladi.

223. Talabnoma beruvchidan ekspertizaning fikriga rozilik kelib tushgan taqdirda, talabnoma beruvchiga bildirishnomada ko‘rsatilgan formulali foydali modelga patent berish to‘g‘risidagi qaror yuboriladi.

Agar talabnoma berilgan formula foydali model mohiyatini ifodalasa va tavsifga to‘liq asoslangan bo‘lsa-yu, lekin eng yaqin analogni (yoki umuman analogni) hisobga olmay tuzilgan bo‘lsa, yoki talabnoma berilgan obyekt alomatlari bilan bir qatorda boshqa obyekt alomatlariga ega bo‘lib, talabnoma beruvchi formulaning o‘zi taklif qilgan tahrirda qoldirillishini qattiq turib talab qilsa, patent berish to‘g‘risidagi qarorda talabnoma beruvchining tahriridagi formula keltiriladi.

Foydali model formulasidagi alomatlar standart bo‘lmagan yoki hamma qabul qilmagan atamalardan foydalangan holda ta’riflangan bo‘lsa (lekin bu ularni aynanlashtirishga to‘sqinlik qilmasa), va talabnoma beruvchi formulani tuzatishdan bosh tortgan bo‘lsa, va, shuningdek Qonunning 22-moddasi to‘rtinchi qismiga muvofiq ko‘rib chiqilgan barcha foydali modellarning patentga layoqatliligi aniqlangan bo‘lsa, foydali model formulasi talabnoma beruvchi taklif qilgan tahrirda keltiriladi.

Talabnoma beruvchi tomonidan taklif etilgan foydali model formulasida orfografiyaga, tinish belgilariga oid va boshqa xatolar bo‘lgan taqdirda, patent berish to‘g‘risidagi qarorni tayyorlashda formulaga tegishli tuzatishlar kiritiladi.

224. Belgilangan patent boji to‘langan taqdirda Vazirlik Qonunning 24-moddasiga muvofiq foydali modelni Foydali modellar Davlat reestrida ro‘yxatdan o‘tkazadi va Qonunning 25-moddasiga muvofiq foydali modelni ro‘yxatdan o‘tkazilganligi to‘g‘risida ma’lumotlarni e’lon qiladi.

225. Talabnoma beruvchi tomonidan taklif etilgan formula bilan ifodalangan talabnoma berilgan foydali model patentga layoqatlilikning aqalli bitta shartiga (“sanoatda qo‘llanilishi”, “yangiligi” shartiga) muvofiq emasligi aniqlansa, bu holda talabnoma beruvchiga foydali modelga patent berilishi mumkin emasligi haqida tegishli asoslar keltirilgan holda, va ushbu bildirishnoma jo‘natilgan sanadan e’tiboran uch oy ichida ekspertiza xulosalariga nisbatan o‘z fikrini ma’lum qilish taklif etilgan bildirishnoma yuboriladi.

Talabnoma beruvchiga, shuningdek, agar eslatib o‘tilgan uch oylik muddat ichida ko‘rsatib o‘tilgan mazmundagi xabar taqdim etilmasa, talabnoma chaqirib olingan deb hisoblanishi haqida xabar qilinadi.

226. Talabnoma beruvchining iltimosnomasiga ko‘ra o‘tkazib yuborilgan muddat Davlat muassasasi tomonidan tiklangan holda ish yuritish davom ettirilishi mumkin.

227. Talabnoma beruvchidan ekspertizaning fikriga nisbatan rozilik kelib tushganda patent berishni rad etish to‘g‘risidagi qaror yuboriladi.