Suggestion to the document
Listen to audio
Get a link from a document element“TASDIQLANGAN”
Oʻzbekiston Respublikasi
Davlat mulki qoʻmitasi
raisining oʻrinbosari,
Qimmatli qogʻozlar bozori
faoliyatini muvofiqlashtirish va
nazorat qilish markazi
bosh direktori
M.S. YUNUSMATOV
1999-yil 21-dekabr
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementQimmatli qogʻozlar bozorida anderrayting faoliyati toʻgʻrisida
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementNizom
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element[Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi tomonidan 1999-yil 28-dekabrda roʻyxatdan oʻtkazildi, roʻyxat raqami 860]
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
LexUZ sharhiMazkur nizom Oʻzbekiston Respublikasi Istiqbolli loyihalar milliy agentligi direktorining 2025-yil 19-fevraldagi 15-sonli “ Qimmatli qogʻozlar bozorida anderrayting faoliyati toʻgʻrisidagi nizomni tasdiqlash haqida”gi buyrugʻiga (roʻyxat raqami 3610, 28.02.2025-y.) asosan oʻz kuchini yoʻqotgan.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementI. UMUMIY QOIDALAR
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element1.1. Mazkur Nizom Oʻzbekiston Respublikasining “Qimmatli qogʻozlar bozori toʻgʻrisida”gi, “Aksiyadorlik jamiyatlari va aksiyadorlarning huquqlarini himoya qilish toʻgʻrisida”gi qonunlariga va boshqa qonunchilik hujjatlariga muvofiq emitentlar qimmatli qogʻozlarini dastlabki kafolatli joylashtirish boʻyicha faoliyatini amalga oshirish standartlarini (tartib va shartlarini) belgilaydi.
(1.1-band Oʻzbekiston Respublikasi adliya vazirining 2021-yil 30-noyabrdagi 20-mh-sonli buyrugʻi (roʻyxat raqami 3338, 30.11.2021-y.) tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 30.11.2021-y., 10/21/3338/1117-son)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element1.2. Mazkur Nizom emitentning qimmatli qogʻozlarini chiqarilish jarayonida va/yoki dastlabki kafolatli joylashtirilishida emitent va anderrayterning oʻzaro hamkorlik asoslarini va javobgarliklarini tartibga soladi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element1.3. Mazkur Nizom maqsadlarida quyidagi asosiy tushunchalar qoʻllaniladi:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementemitent — emissiyaviy qimmatli qogʻozlar chiqaruvchi va ular yuzasidan qimmatli qogʻozlarning egalari oldida majburiyatlari boʻlgan yuridik shaxs;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementqimmatli qogʻozlar — mazkur hujjatlarni chiqargan yuridik shaxs bilan ularning egasi oʻrtasidagi mulkiy huquqlarni yoki qarz munosabatlarini tasdiqlaydigan, dividendlar yoki foizlar tarzida daromad toʻlashni hamda ushbu hujjatlardan kelib chiqadigan huquqlarni boshqa shaxslarga oʻtkazish imkoniyatini nazarda tutadigan hujjat;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementinvestitsiya memorandumi — emitent haqida barcha zarur maʼlumotlarni oʻz ichiga olgan hamda qimmatli qogʻozlarni joylashtirish narxi toʻgʻrisidagi axborotlarni va bitim tafsilotlarini koʻrsatmaydigan investorlarga taqdim etish uchun oldindan tayyorlangan hujjatlar toʻplami;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementanderrayter faoliyati (anderrayting) — emitent va anderrayter (anderrayterlar) oʻrtasidagi shartnomada belgilangan shartlar asosida emitent qimmatli qogʻozlarini chiqarilishini tashkillashtirish va/yoki kafolatli joylashtirish boʻyicha xizmatlar koʻrsatish faoliyati;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementanderrayter — anderrayting faoliyatini amalga oshiruvchi investitsiya vositachisi yoki tijorat banki;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementanderrayting xizmatini koʻrsatish toʻgʻrisidagi shartnoma — bir tomondan, maʼlum bir narxda joylashtirilishi kerak boʻlgan qimmatli qogʻozlarni chiqarayotgan emitent va boshqa tomondan anderrayter (anderrayterlar) oʻrtasidagi shartnoma;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementqimmatli qogʻozlar bozorini tartibga solish boʻyicha vakolatli davlat organi — Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi.
(1.3-bandning sakkizinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasi iqtisodiyot va moliya vazirining 2023-yil 6-iyuldagi 52-sonli buyrugʻi (roʻyxat raqami 3448, 25.07.2023-y.) tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 26.07.2023-y., 10/23/3448/0539-son)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementII. ANDERRAYTER FAOLIYATI
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2.1. Anderrayting faoliyatini amalga oshiruvchi tijorat banklari va investitsiya vositachilariga qoʻyiladigan talablar:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementAnderrayterlar faqat investitsiya vositachilari va tijorat banklari boʻlishi mumkin.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementAnderrayting faoliyatini amalga oshirish uchun tijorat banklari va investitsiya vositachilari quyidagi talablarga javob berishi kerak:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementa) litsenziyaga ega boʻlishi:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementinvestitsiya vositachisi sifatida faoliyatni amalga oshirish huquqini beruvchi qimmatli qogʻozlar bozorini tartibga solish boʻyicha vakolatli davlat organi, yohud,
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementbank operatsialarini amalga oshirish huquqini beruvchi Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki.
Oldingi tahrirga qarang.
(2.1-bandning “b” kichik bandiOʻzbekiston Respublikasi Kapital bozorini rivojlantirish agentligi direktorining 2019-yil 14-oktabrdagi 2019-59-sonli buyrugʻiga (roʻyxat raqami 860-5, 31.10.2019-y.) asosan oʻz kuchini yoʻqotgan — Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 31.10.2019-y., 10/19/860-5/3982-son)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2.2. Anderrayter faoliyatining asosiy yoʻnalishlari
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementAnderrayter faoliyatining asosiy yoʻnalishlari quyidagilardan iborat:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementemitent bilan birgalikda qimmatli qogʻozlarni chiqarish va joylashtirishning maqbul tuzilmasini shakllantirish;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementinvestitsiya memorandumini tuzish va investorlarga taqdim etish;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementchiqarilishning kutilayotgan hajmidan qimmatli qogʻozlarni sotib olish huquqiga oldindan obuna oʻtkazish;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementmarketing tadqiqotlarini oʻtkazish, shu jumladan potensial investorlar tomonidan chiqarilishi kutilayotgan qimmatli qogʻozlar hajmidan ularni sotib olish huquqiga amalga oshirilgan dastlabki obunalardan kelib chiqib bozor konyunkturasi va imkoniyatlarini oʻrganish;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementanderrayting xizmatlarining xususiyatlarini belgilovchi emissiya risolasi, operatsion hujjatlashtirish va kafolatlangan majburiyatlarni tuzish;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementzarur hollarda, anderrayterlarning vaqtinchalik birlashmasini shakllantirish va uning faoliyatini taʼminlash uchun investitsiya vositachilari va tijorat banklarini tanlash;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementanderrayting xizmatlari koʻrsatish toʻgʻrisidagi shartnomada nazarda tutilgan, qabul qilingan majburiyatlar va muddatlarga muvofiq emitentning qimmatli qogʻozlarining kafolatlangan joylashtirilishini oʻtkazish (chiqarilishlarni muayyan minimal narxda joylashtirish);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementanderrayting xizmatlari koʻrsatganlik uchun vaqtinchalik birlashma ishtirokchilari oʻrtasida (agar mavjud boʻlsa) sotib olish va sotish farqidan olingan daromad yoki komissiya mukofotini taqsimlash;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementemitentga qimmatli qogʻozlarni joylashtirishdan tushgan mablagʻlarni toʻlash;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementikkilamchi bozorda (ushbu emissiya) joylashtirilgan qimmatli qogʻozlarni dastlabki qoʻllab-quvvatlanishini amalga oshirish emissiya risolasida (anderrayting xizmatlarini koʻrsatish toʻgʻrisidagi shartnoma) nazarda tutiladi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2.3. Kafolatlangan joylashtirish turlari:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementtoʻliq kafolatlangan joylashtirish — ushbu chiqarilishning barcha qimmatli qogʻozlarini anderrayter tomonidan joylashtirilishi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementqisman kafolatlangan joylashtirish — anderrayter tomonidan ushbu chiqarilishning 10% foizdan kam boʻlmagan qimmatli qogʻozlarning qisman joylashtirilishi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2.4. Anderrayterning huquqlari
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementAnderrayting faoliyatini amalga oshirish jarayonida anderrayter quyidagi huquqlarga ega:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementqimmatli qogʻozlarni toʻliq yoki qisman kafolatli dastlabki joylashtirishga shartnoma tuzishda emitentdan qimmatli qogʻozlarning nominal qiymatidan chegirma taqdim etishni shartnoma bilan belgilanadigan miqdorda talab qilish;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementemitent aksiyadorlarining qonuniy manfaatlarini himoya qilish uchun barcha mumkin boʻlgan choralarni koʻrish;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementqimmatli qogʻozlarni joylashtirish shartlarini bajarmagan taqdirda emitent oldida javobgarlik tavakkalchiligini sugʻurta qilish;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementqimmatli qogʻozlarni joylashtirishda shartnomada belgilangan miqdorda emitentdan komissiya haqi olish.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2.5. Axborotlarni oshkor qilish talablari
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2.5.1. Emitent anderrayterga investitsiya memorandumini tuzish va investorlar taqdim etish uchun zarur boʻlgan maʼlumotlarni taqdim etishi shart.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementInvestitsiya memorandumida quyidagilar koʻrsatilishi kerak:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementemitent va umuman tarmoq faoliyatining tavsifi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementemitentning kelgusi yil uchun strategiyasi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementemitentning boshqaruv tizimini tavsiflash, kasbiy tayyorgarlik, boshqaruv xodimlarining ish tajribasi, soʻnggi uch yil ichida ish joylari va egallab turgan lavozimlarni koʻrsatgan holda;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementtaʼsis hujjatlariga muvofiq emitent tomonidan qoʻyilgan maqsadlarga erishish uchun taktik qadamlar;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementraqobat muhitini va bozordagi ulushini tahlil qilish;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementemitentning oxirgi uch moliya yilidagi moliyaviy natijalarining (choraklar boʻyicha) tahlili, daromadlarning pasayishi yoki oshishi sabablari, moliyaviy qoʻyilmalar (emissiyani amalga oshirishdan) olinganidan keyingi moliyaviy natijalar prognozi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementemitentning moliyaviy kamomadini (profitsit) vaqtinchalik oraliq muddatda aniqlash;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementqimmatli qogʻozlar chiqarilishidan (emissiyasidan) olingan mablagʻlarni sarflash smetasi xarajatlari.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2.5.2. Chiqarilishning emitenti va anderrayterlari har bir potensial xaridorga joylashtirilgan qimmatli qogʻozlarni sotib olish paytiga qadar sotish shartlari va emissiya risolasi bilan tanishish imkoniyatini berishlari shart.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2.5.3. Chiqarilishning emitenti va anderrayterlari emissiya chiqarish risolasida eʼlon qilingan axborotning ishonchliligi va toʻliqligi uchun qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda birgalikda javobgar boʻladilar.
(2.5.3-band Oʻzbekiston Respublikasi adliya vazirining 2021-yil 30-noyabrdagi 20-mh-sonli buyrugʻi (roʻyxat raqami 3338, 30.11.2021-y.) tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 30.11.2021-y., 10/21/3338/1117-son)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementIII. ANDERRAYTERNI TANLASH TARTIBI
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element3.1. Anderrayterni tanlash emitent tomonidan:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementinvestitsiya vositachilar va tijorat banklari — potensial nomzodlar bilan anderrayting boʻyicha xizmatlar koʻrsatish uchun dastlabki muzokaralar asosida, yohud
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementanderrayting boʻyicha xizmatlar koʻrsatish huquqi uchun ommaviy (yohud yopiq) tanlov (tender) oʻtkazish yoʻli bilan amalga oshirilishi mumkin.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementIV. ANDERRAYTERLARNING VAQTINCHALIK BIRLASHMASI
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element4.1.1. Qimmatli qogʻozlar bozorida noqulay konyunktura yuzaga kelganda anderrayterlarning hech biri katta zarar koʻrmasligi, qimmatli qogʻozlar taklifi tavakkalchiligini taqsimlash maqsadida birgalikda faoliyat yuritish uchun vaqtincha anderrayterlar birlashmasini (bundan buyon matnda — birlashma) tashkil etish huquqiga ega.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element4.1.2. Birlashmani tashkil etishning tashabbuskori emitent tomonidan tanlangan anderrayter hisoblanadi. Anderrayting xizmatlarini koʻrsatish toʻgʻrisidagi shartnoma emitent bilan birlashma nomidan amaldagi qonunchilik talablariga va mazkur Nizomning 5.2 bandiga muvofiq tuziladi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element4.1.3. Birlashma ishtirokchilarining oʻzaro munosabatlari oʻzaro hamkorlik shartnomasi bilan tartibga solinadi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element4.1.4. Oʻzaro hamkorlik shartnomasida:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementbirlashma aʼzolarining roʻyxati, ularning birlashmadagi hissasi miqdori;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementbirlashma aʼzolarining huquqlari va majburiyatlari;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementqaror qabul qilish tartibining tavsifi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementamaldagi qonunchilikka muvofiq boshqa shartlar kelishilgan boʻlishi kerak.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element4.1.5. Emitent tomonidan tanlangan anderrayter emitentdan qoʻshimcha haq olmagan holda birlashma ichki ishlarini yuritish va ularni tashkillashtirishni amalga oshiradi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementBirlashma tomonidan amalga oshirilgan joylashtirish boʻyicha xarajatlar aʼzolarning ulushlariga mutanosib ravishda taqsimlanadi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementAnderrayting xizmatlarini koʻrsatganlik uchun komission mukofot emitent va birlashma oʻrtasida shartnomada belgilangan miqdorda toʻlanadi va qimmatli qogʻozlarni kafolatli joylashtirish boʻyicha qabul qilingan majburiyatlarga mutanosib ravishda birlashma aʼzolari orasida emitent tomonidan tanlangan anderrayter tomonidan taqsimlanadi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element4.1.6. Qimmatli qogʻozlarni joylashtirish tugallangandan soʻng birlashma oʻz faoliyatini tugatadi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementV. ANDERRAYTING XIZMATLARI KOʻRSATISH TOʻGʻRISIDAGI SHARTNOMA
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element5.1. Emitent va anderrayter oʻrtasidagi qimmatli qogʻozlarni joylashtirish jarayonidagi oʻzaro munosabatlar ular oʻrtasida tuzilgan anderrayting xizmatlari koʻrsatish toʻgʻrisidagi shartnoma bilan belgilanadi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element5.2. Anderrayting xizmatlarini koʻrsatish toʻgʻrisidagi shartnoma anderrayter tomonidan chiqarilish tartibi, anderrayting xususiyati va emitent turiga qarab Oʻzbekiston Respublikasining amaldagi qonunchiligiga muvofiq tayyorlanadi va quyidagi majburiy (muhim) shartlarni oʻz ichiga oladi:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementqimmatli qogʻozlarni joylashtirish shartlari va anderraytning majburiyatining xususiyati;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementxizmatlar uchun haq toʻlash miqdori va tartibi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementemitent va anderrayter (birlashma) oʻrtasida joylashtirish jarayonida oʻzaro munosabatlarning shartlari va tartibi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementemitent bilan anderrayter (birlashma) oʻrtasida joylashtirishdan keyingi oʻzaro munosabatlarning shartlari va tartibi (ikkilamchi bozorda joylashtirilgan emissiyani anderrayter (birlashma) tomonidan qoʻllab-quvvatlash);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementva qonunchilik hujjatlariga muvofiq boshqa shartlar.
(5.2-bandning oltinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasi adliya vazirining 2021-yil 30-noyabrdagi 20-mh-sonli buyrugʻi (roʻyxat raqami 3338, 30.11.2021-y.) tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 30.11.2021-y., 10/21/3338/1117-son)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementVI. ANDERRRAYTER FAOLIYATINI NAZORAT QILISH. JAVOBGARLIK.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element6.1. Anderrayterlar faoliyatini nazorat qilish qimmatli qogʻozlar bozorini tartibga solish boʻyicha vakolatli davlat organi tomonidan amalga oshiriladi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element6.2. Qimmatli qogʻozlarning ikkilamchi bozorda ommaviy joylashtirish va muomalasida qimmatli qogʻozlarni sotib olishda bir investorga boshqalar oldida imtiyozli huquqni belgilash taqiqlanadi. Ushbu shartlar aksiyadorlarga yangi emissiya qimmatli qogʻozlarini sotib olishga imtiyozli huquqni taqdim etishda qoʻllanilmaydi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element6.3. Qimmatli qogʻozlarni joylashtirish jarayonida anderrayter tomonidan quyidagilarga yoʻl qoʻyilmaydi:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementa) investorlar uchun ahamiyatga ega boʻlgan axborotni lozim darajada oshkor qilmasdan turib anderrayting xizmatlarini amalga oshirish;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementb) qimmatli qogʻozlar bozorining alohida bir ishtirokchilari uchun imtiyozli huquqlarni taqdim etish maqsadida uni biror-bir belgisiga koʻra boʻlish;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementv) emitent bilan tuzilgan shartnomaning shartlarini bajarmaslik va/yoki lozim darajada bajarmaslik va/yoki oʻz vaqtida bajarmaslik;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementg) emitentga (boy berilgan foydani), birlashma boʻyicha hamkorlariga (adolatsiz raqobat va h.k.) yoki investorlarga (axborotni oshkor qilish) zarar yetkazishi mumkin boʻlgan har qanday harakatlar.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element6.4. Emitentning qimmatli qogʻozlarini joylashtirishda anderrayter aksiyadorlik jamiyatining foydasini va qimmatli qogʻozlarining likvidliligini yanada oshishini hisobga olishi kerak.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element6.5. Anderrayter mazkur Nizom talablarini bajarmaganligi uchun qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda javobgar boʻladi.
(6.5-band Oʻzbekiston Respublikasi adliya vazirining 2021-yil 30-noyabrdagi 20-mh-sonli buyrugʻi (roʻyxat raqami 3338, 30.11.2021-y.) tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 30.11.2021-y., 10/21/3338/1117-son)