Oʻzbekiston Respublikasining Shaharsozlik kodeksi, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 13-martdagi PF-5963-son “Oʻzbekiston Respublikasining qurilish sohasida islohotlarni chuqurlashtirishga doir qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida”gi hamda 2020-yil 27-noyabrdagi PF-6119-son “Oʻzbekiston Respublikasi qurilish tarmogʻini modernizatsiya qilish, jadal va innovatsion rivojlantirishning 2021 — 2025-yillarga moʻljallangan strategiyasini tasdiqlash toʻgʻrisida”gi farmonlariga muvofiq buyuraman:

1. SHNQ 2.08.02-23 “Jamoat binolari va inshootlari” shaharsozlik normalari va qoidalari 1-ilovaga muvofiq tasdiqlansin.

2. Ayrim shaharsozlik normalari va qoidalari 2-ilovaga muvofiq oʻz kuchini yoʻqotgan deb topilsin.

3. Mazkur buyruq Oʻzbekiston Respublikasi Favqulodda vaziyatlar vazirligi, Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligi, Energetika vazirligi, Madaniyat vazirligi, Sport vazirligi, Ichki ishlar vazirligi, Sogʻliqni saqlash vazirligi huzuridagi Sanitariya-epidemiologik osoyishtalik va jamoat salomatligi qoʻmitasi, Markaziy bank hamda Oliy sud bilan kelishilgan.

4. Mazkur buyruq rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran uch oy oʻtgach kuchga kiradi.

Mazkur shaharsozlik normalari va qoidalari (bundan buyon matnda SHNQ deb yuritiladi) balandligi 50 m gacha (50 m ham kiradi) boʻlgan jamoat binolari va inshootlarini loyihalash talablarini belgilaydi.

1. Mazkur SHNQda quyidagi shaharsozlik normalari va qoidalari, sanitariya qoidalari, normalari va gigiyena normativlari hamda texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlarga havolalar keltirilgan:

SHNQ 2.07.01-03* “Shaharsozlik. Shahar va qishloq aholi punktlari hududlarini rivojlantirish va qurilishini rejalashtirish”;

QMQ 1.03.09-97 “Loyihaning bosh muhandisi (bosh arxitektori) haqida nizom”;

SHNQ 2.07.04-19 “Qishloq xoʻjaligi korxonalari hududlarini meʼmoriy rejalashtirish va tashkil qilish”;

SHNQ 2.01.02-04 “Binolar va inshootlarning yongʻin xavfsizligi”;

SHNQ 2.07.02-23 “Qurilish obyektlarini nogironligi boʻlgan shaxslar hamda keksalar ehtiyojini inobatga olgan holda loyihalashtirish”;

SHNQ 2.08.03-09 “Sanatoriylar” (rasmiy manba: SHNQ 2.08.03-09 “Sanatorii”);

SHNQ 2.01.01-22 “Loyihalash uchun iqlimiy va fizikaviy-geologik maʼlumotlar”;

SHNQ 2.09.04-09 “Korxonalarning maʼmuriy va maishiy binolari” (rasmiy manba: SHNQ 2.09.04-09 “Administrativnie i bitovie zdaniya predpriyatiy);

QMQ 2.01.17-95 “Favqulodda holatlar va fuqaro muhofazasi. Texnik-muhandislik chora-tadbirlari”;

QMQ 2.01.03-19 “Seysmik hududlarda qurilish”;

QMQ 2.01.05-19 “Tabiiy va sunʼiy yoritish”;

QMQ 2.01.04-18 “Qurilish issiqlik texnikasi”;

QMQ 2.01.08-19 “Shovqindan himoya”;

QMQ 2.01.18-18 “Binolar va inshootlarni isitish, shamollatish, konditsiyalashtirish uchun energiya sarfi meʼyorlari”;

QMQ 2.04.16-18 “Quyoshli issiq suv taʼminoti qurilmalari”;

QMQ 2.04.01-98 “Binolar ichki vodoprovodi va kanalizatsiyasi”;

QMQ 2.04.05-97* “Isitish, ventilyatsiya va konditsiyalash”;

SHNQ 2.04.08-13 “Gaz taʼminoti. Loyiha normalari”;

SHNQ 2.04.09-07 “Binolar va inshootlarning yongʻin avtomatikasi” (rasmiy manba: SHNQ 2.04.09-07 “Pojarnaya avtomatika zdaniy i soorujeniy”);

QMQ 2.03.10-19 “Tomlar va tomqoplamalar”;

SHNQ 2.01.06-25 “Seysmik hududlarda baland binolarni loyihalash”;

SanQvaN 0267-09 “Jamoat binolari, turar joy binolarining xonalarida va hududlarida yoʻl qoʻyiladigan shovqinni taʼminlash boʻyicha sanitariya normalari va qoidalari” (rasmiy manba: Po obespecheniyu dopustimogo shuma v jilix pomesheniyax, obshestvennix zdaniy i na territorii jiloy zastroyki);

OʻzMSt 111:2024 Mobil binolar (inventarli). Umumiy texnik talablar.

2. Ushbu SHNQda quyidagi atamalar va ularning taʼriflari qoʻllanilgan:

fotoelektrik stansiya — quyosh nurlanishini elektr energiyaga aylantirish orqali elektr energiyasini ishlab chiqarish uchun bir yoki bir nechta fotoelektrik batareyadan iborat energetik qurilma;

yozgi xona — ochiq yoki yarim ochiq isitilmaydigan xona (lodjiya-ayvonlar, verandalar, terrasalar, ichki hovlilar);

lift xolli — liftga kirish joyi oldidagi joy;

lyuk — evakuatsiya uchun kirish-chiqish tuynugi;

mansarda — chordoq hajmida joylashgan va foydalanishga moʻljallangan joy;

yertoʻla yoki sokol qavat — yongʻinga qarshi toʻsiqlar bilan chegaralangan (devorlar, pardadevorlar, orayopma) boʻlimi;

odamlar doimiy ravishda boʻladigan xona — odamlar oʻz faoliyati boʻyicha uzluksiz ravishda ikki soatdan koʻp vaqt yoki ish vaqtining 50 foizdan koʻproq qismi davomida boʻladigan xona;

chordoq — binoning tepa qavati orayopmasi va tomyopma konstruksiyalari orasidagi boʻshliq;

texnik qavat — muhandislik qurilmalarini joylashtirish va kommunikatsiyalarni oʻtkazishga moʻljallangan qavat.

3. Ushbu SHNQda quyidagi qisqartmalar qoʻllanilgan:

IIP — individual issiqlik punktlari;

UJT — umumiy jismoniy tayyorgarlik;

FHDY — fuqarolik holati dalolatnomalarini yozish;

AYOST — avtomatik yongʻin signalizatsiyasi tizimlari;

AYOOʻQ — avtomatik yongʻin oʻchirish qurilmalari;

KIBP — kvadrat shaklidagi ichi boʻsh profil;

4. Jamoat binolari va inshootlarini joylashtirish va rejalashtirish SHNQ 2.07.01-19 ga muvofiq amalga oshirilishi kerak.

5. Bino va inshootlarni qurilish-iqlimiy zonalar boʻyicha loyihalash SHNQ 2.01.01-22 ga muvofiq amalga oshirilishi kerak.

6. Ekstremal sharoitlarga ega boʻlgan yarim choʻl hamda choʻlli hududlarda asosiy xonalarni ortiqcha insolyatsiya va qizib ketishdan, yozda changli issiq shamol va qishda sovuq shamol taʼsiridan soya beruvchi daraxtlarni oʻtqazish, shamollatish, sovutkichlar oʻrnatish orqali himoya qilish lozim.

Sovuq ob-havoli qish uzoq davom etadigan togʻli hududlarda binolar xonalarining issiqliq himoyasini taʼminlashga qaratilgan ixcham (kompakt) kompozitsion-rejaviy yechimlar qoʻllanilishi lozim.

7. Bino va inshootlarning kompozitsion-rejaviy yechimlari, ularning qavatlari soni, binolar va bloklar uzunligi, bloklarni joylashtirish (komponovkalash) QMQ 2.01.03-19, SHNQ 2.01.02-04 ga muvofiq aniqlanishi kerak.

Jamoat binolari va inshootlarining qavatlari soni funksional-tipologik talablarni, shuningdek seysmik xavfsizlik va yongʻin xavfsizligi talablarini (binolar konstruksiyalarining olovbardoshligi) hisobga olgan holda ushbu SHNQning 43 va 44-bandlariga hamda 1-ilovadagi 1-jadvalga muvofiq belgilanishi lozim.

7¹. MSK-64 shkalasi boʻyicha 8 va undan yuqori ballik seysmik faol zonalarda qurilishi rejalashtirilayotgan 9 qavatdan yuqori jamoat binolarini SHNQ 2.01.06-25 ga muvofiq aktiv seysmik himoyalash qurilmalari (dempfer uskunalari) bilan loyihalashga yoʻl qoʻyiladi.

8. Jamoat binolari xonalarining balandligi poldan shiftgacha 3,0 m dan kam boʻlmasligi zarur.

9. Laboratoriyalar, sport zallari va boshqa turli vazifalarga moʻljallangan zallarning balandligi jihozlarning oʻlchamlarini, funksional-texnologik jarayonlarni hisobga olgan holda ushbu SHNQning talablariga muvofiq loyihalanishi lozim.

10. Jamoat xonalarining sigʻimi 30 kishidan oshmaganda hamda turarjoy binolariga ichki qurilgan xizmat koʻrsatish muassasalari, shuningdek doʻkonlar, kafelarning xonalari balandligi 2,8 m boʻlishi kerak.

11. Hammomlar hamda 100 va undan ortiq oʻrinli hammom-sogʻlomlantirish majmualaridagi asosiy xonalarning balandligi 3,3 m dan, kir yuvish va kimyoviy tozalash xonalarining balandligi 3,6 m dan kam boʻlmasligi lozim.

12. Odamlar doimiy ravishda boʻlmaydigan yordamchi vazifalarni bajaruvchi alohida xonalarda, shuningdek yoʻlak (koridor)lar va oʻtish joylarida binoning hajmiy-rejaviy yechimiga bogʻliq holda kamaytirilgan balandlik boʻlishiga yoʻl qoʻyiladi, biroq bu balandlik 2,2 m dan kam boʻlmasligi zarur.

Bunda, qiya shiftli yoki balandligi boʻyicha har xil qismlarga ega boʻlgan (pogʻonali) xonalar qismining eng kichik balandligi 2,5 m dan kam boʻlmasligi lozim. Odamlar doimiy ravishda boʻlmaydigan va texnik vazifalarni bajaruvchi xonalarning balandligi 1,9 m boʻlishiga yoʻl qoʻyiladi.

13. Texnik qavatlarning (texnik yertoʻla) balandligi muhandislik jihozlarining oʻlchamlari va ulardan foydalanish shart-sharoitlariga bogʻliq holda belgilanishi kerak.

14. Jihozlarni tekshirish, kuzatish, texnik koʻrikdan oʻtkazish va taʼmirlashga moʻljallangan joylarda chiqib turuvchi konstruksiyaning pastki qismigacha boʻlgan balandlik 1,8 m dan kam boʻlmasligi lozim.

15. Texnik qavatga yoki texnik yertoʻlaga faqat quvuroʻtkazgichli muhandislik tarmoqlari va yonmaydigan materiallardan tayyorlangan izolyatsiyaga ega boʻlgan quvuroʻtkazgichlar yotqizilganda, poldan shiftgacha boʻlgan balandlik 1,6 m ga teng boʻlishi kerak.

16. Loyiha tashkilotlarining maket yasash ustaxonalari SHNQ 2.01.02-04 ga muvofiq olovbardoshlik chegarasi EI 60 dan kam boʻlmagan yonmaydigan materiallardan tayyorlangan toʻsuvchi konstruksiyalarga ega boʻlishi kerak.

17. Boʻyash xonalaridagi derazalarning yuzasini hisoblashda xonaning 1 m³ hajmiga 0,03 m² deraza yuzasi toʻgʻri kelishini hisobga olish lozim.

18. Yuqori yongʻin yuklamasiga ega boʻlgan xonalarni yashash (uxlash) va madaniy-maʼrifiy xonalarining ustiga hamda ostiga joylashtirish, shuningdek, yonuvchan materiallarni saqlash yoki qayta ishlashga moʻljallangan ustaxonalar, omborlarni faollar zallari ostiga, nogironligi boʻlgan shaxslar va keksalar uchun moslashtirish markazlarni yertoʻla va sokol qavatlariga joylashtirishga yoʻl qoʻyilmaydi.

19. Bir vaqtning oʻzida 50 nafardan ortiq kishi boʻlishiga moʻljallangan xonalarning ostiga “V” toifadagi ishlab chiqarish xonalari va omborlarni, shuningdek omborlar, ustaxonalar, laboratoriyalar (oʻquv laboratoriyalari bundan mustasno), moy toʻldirilgan jihozga ega boʻlgan transformator podstansiyalarini joylashtirishga yoʻl qoʻyilmaydi.

20. Yerusti qavatlarida zinapoya marshlarining qiyaligi 1:2 dan oshmasligi lozim (sport inshootlari tribunalarining zinapoyalari bundan mustasno).

21. Yertoʻla, sokol qavatlari va chordoqqa olib boruvchi zinapoya marshlari hamda yerusti qavatlaridagi (odamlarni evakuatsiya qilishga moʻljallanmagan) zinapoyalarning qiyaligi 1:1,5 nisbatda boʻlishi kerak.

22. Kursi-aravachalarda harakatlanuvchi nogironligi boʻlgan shaxslarning yurish yoʻlaklariga qoʻyiladigan talablar SHNQ 2.07.02-22 ga muvofiq boʻlishi lozim.

23. Talab etilgan qiyaliklarni bajarish imkoni boʻlmagan hollarda panduslar qiyaligini binolar ichida 1:6, tashqarisida 1:8 nisbatda loyihalashga yoʻl qoʻyiladi.

24. Zinapoya marshining kengligi zinapoya katagiga chiqish joyi kengligidan kichik boʻlmasligi, va uning kengligi quyidagicha boʻlishi zarur:

1,35 m (F1 sinfdagi binolarda, 100 nafardan ortiq odamlar boʻladigan binolarda, madaniyat va aholi dam olish markazlari, kinoteatr binolarida);

1,2 m (madaniyat markazlari va teatr binolarining bloklarida);

0,9 m (bir vaqtda 5 nafardan ortiq odam boʻlmaydigan xonalarga olib boruvchi zinapoyalar uchun).

25. Zinapoya maydonchalarining kengligi marsh kengligidan kichik boʻlmasligi, shuningdek uning toʻgʻri marshidagi oraliq maydonchasining kengligi 1 m dan kam boʻlmasligi kerak.

26. Zinapoya kataklarining tashqi devorlarida tabiiy yorugʻlik tushiradigan derazalar boʻlishi kerak (yertoʻla zinapoyalari va tomosha koʻrsatishga moʻljallangan binolarning aylanali (kolosnik) zinapoyalari bundan mustasno).

Sunʼiy yoritish QMQ 2.01.05-19 da belgilangan talablarga muvofiq amalga oshirilishi lozim.

L1 va L2 zinapoya kataklaridagi yorugʻlik tushadigan derazaning yuzasi ushbu SHNQning 117, 118, 119, 120-bandlaridagi talablarga mos boʻlishi kerak.

27. Tepa zenitdan yoritish zinapoya kataklari L2 ni olovbardoshlik darajasi I va II boʻlgan 2 qavatli binolarning umumiy zinapoya kataklari sonining 50 % idan oshmaydigan, 3 qavatli binolarda zinapoya marshlari oraligʻining boʻshligʻi 1,5 m dan kam boʻlmaganda qoʻllanilishi, bunda yongʻin sodir boʻlganda fonarlar avtomatik tarzda ochilishi zarur.

Vokzal binolaridagi evakuatsiya uchun moʻljallangan zinapoya kataklarining kamida 50 foizi tashqi devorlardagi derazalar orqali tushadigan tabiiy yorugʻlikka ega boʻlishi kerak.

N1, N2 va N3 yongʻin tutunidan holi zinapoya kataklari SHNQ 2.01.02-04 va ushbu SHNQning 109 , 110, 111, 112, 113, 114, 115-bandlari talablarini hisobga olgan holda qoʻllanilishi lozim.

F2, F3 va F4 sinfli binolarda zinapoyalarning 50 % igacha tabiiy yorugʻlik tushmaydigan, yongʻin paytida havo beriladigan N2 yoki N3 tipli zinapoya kataklari SHNQ 2.01.02-04 ga muvofiq qoʻllanilishi kerak.

28. Ichki yoʻlaklar (rekreatsiya uchun yoʻlaklar bundan mustasno) kengligi 1,8 m dan kam boʻlmasligi lozim.

29. Xizmat xonalari (tashrif buyuruvchilar kirmaydigan) joylashgan bloklardagi yoʻlakning uzunligi 30 m gacha boʻlsa, yoʻlak kengligi 1,6 m qilib loyihalanishga yoʻl qoʻyiladi. Yoʻlakning uzunligi 10 m gacha boʻlsa, yoʻlak kengligi 1,2 m boʻlishi kerak.

30. Tomoshabinlar kursilari (oʻrindigʻi yoki stul) qatorlar oraligʻida 0,45 m dan kam boʻlmagan yoʻlakcha hosil qilib oʻrnatilishi kerak. Qatorlar suyanchiqlari orasidagi masofa 0,9 m dan kam boʻlmasligi lozim.

Qatorlardan chiqish bir tomonlama boʻlganda ushbu qatorlarga uzluksiz oʻrnatiladigan oʻrindiqlar soni 26 tadan oshmasligi, qatordan chiqish ikki tomonlama boʻlganda uzluksiz oʻrnatiladigan oʻrindiqlar soni 50 tadan oshmasligi kerak.

31. Yoʻlaklar (koridor) oʻzi yopiluvchan eshiklari boʻlgan pardadevorlar bilan ajratilishi, bunda ular bir-biridan va yoʻlak (koridor) oxiridan 60 m dan uzoq boʻlmagan masofada joylashtirilishi lozim.

32. Binolardagi transport yoʻlagi binolarda birinchi qavat sathida avtomobillar oʻtishiga moʻljallangan oraliqning kengligi 3,5 m dan, balandligi esa 4,25 m dan kam boʻlmasligi lozim (birinchi qavat sathida avtomobillar, yongʻin oʻchirish avtomobillari uchun moʻljallanmagan yoʻlaklar bundan mustasno).

33. Binoga kirish joyidagi pol sathi trotuar sathidan kamida 0,15 m baland boʻlishi kerak. Binoga kirish joyidagi pol sathini xonalarga yogʻingarchilik suvlari oqib kirishini bartaraf etuvchi maxsus chora-tadbirlar koʻrilganda, trotuarning sathidan past qilib loyihalashga yoʻl qoʻyiladi.

34. Bino va inshootlarning maydonlari ushbu SHNQning 11-ilovasida keltirilgan talablar boʻyicha hisoblanishi lozim.

35. Yertoʻla va sokol qavatga joylashtirilishi mumkin boʻlgan xonalar ushbu SHNQning 12-ilovasida keltirilgan roʻyxatga muvofiq aniqlanishi lozim.

Sokol qavatining poli trotuar yoki yotqizma (otmostka) sathidan 0,5 m va undan pastda joylashganda sokol qavatiga yashash xonalari va odamlar ommaviy ravishda boʻladigan xonalardan tashqari barcha xonalarni joylashtirishga yoʻl qoʻyiladi.

36. Fuqaro muhofazasi xonalarining oʻlchamlari va joylashtirilishi loyiha topshirigʻi boʻyicha QMQ 2.01.17-95 talablariga muvofiq belgilanishi kerak.

37. Binoga ichki qurilgan IIPni mustaqil kirish joyiga ega boʻlgan alohida xonalarga joylashtirish yoki ularni ventilyatsiya va havoni konditsionerlash oʻrnatmalari joylashtiriladigan xonalar bilan birlashtirish lozim. Ushbu xonalarning shiftidan pastga chiqib turuvchi konstruksiyalarning pastki qismigacha boʻlgan balandlik 1,8 m dan kam boʻlmasligi lozim.

38. Ventilyatsiya kameralari, nasos xonalari, issiqlik punktlari, mashina boʻlimlari, shovqin va vibratsiya manbai hisoblangan uskunalar bilan jihozlangan boshqa xonalarni odamlar doimiy ravishda boʻladigan xonalar hamda tomosha, repetitsiya zallarining osti va ustiga joylashtirishga yoʻl qoʻyilmaydi (yongʻin xavfsizligi nasos xonalari, avtomatik yongʻin oʻchirish nasos xonalari bundan mustasno).

39. Odamlar doimiy ravishda boʻladigan xonalardagi deraza oʻrinlariga panjarali toʻsiqlarni (binolarning istalgan qavatlarida) oʻrnatishga yoʻl qoʻyilmaydi (loyiha topshirigʻi boʻyicha himoya qilinishi zarur boʻlgan moddiy boyliklar saqlanadigan xonalar va odamlar doimiy ravishda boʻlmaydigan xonalar bundan mustasno).

40. Yoʻl qoʻyiladigan shovqin darajalari, xonalarning shovqindan himoyasini taʼminlash QMQ 2.01.08-19 talablariga muvofiq boʻlishi lozim.

41. Binolar (inshootlar)ning tomlari, shuningdek ekspluatatsiya qilinadigan tomlar QMQ 2.03.10-19 ga muvofiq loyihalanishi kerak.

42. Binoning yer sathidan tom sirti boʻyicha oʻzgargan qirrasigacha boʻlgan balandligi 10 m va undan yuqori boʻlganda, tomda qorni tutib qoluvchi toʻsiqlar loyihalanishi lozim.

43. Jamoat binolari va inshootlarini yongʻindan himoya qilish va odamlarning xavfsizligi bino va inshootlarni fuksional yongʻin xavfi boʻyicha tasniflanishini hisobga olgan holda SHNQ 2.01.02-04 talablari hamda ushbu SHNQning 10-ilovasidagi 28-jadvalga muvofiq taʼminlanishi lozim.

Yongʻin va boshqa favqulodda vaziyatlar haqida xabar berish tizimlari SHNQ 2.04.09-07 ga muvofiq loyihalanishi kerak.

44. Yongʻinga qarshi olovbardoshlik chegarasi REI 150 boʻlgan 1-tipli devorlar orasidagi qavat maydoni binolarning olovbardoshlik darajasi va qavatlar soniga bogʻliq holda ushbu SHNQning 2-ilovasidagi 2-jadval koʻrsatkichlariga asosan belgilanishi zarur (savdo va maishiy xizmat koʻrsatish korxonalari bundan mustasno).

Maishiy xizmat korxonalari uchun koʻrsatkichlar mazkur SHNQning 2-ilovasidagi 3-jadval boʻyicha aniqlanishi lozim.

Savdo korxonalari uchun koʻrsatkichlar ushbu SHNQning 2-ilovasidagi 3-jadval boʻyicha belgilanishi zarur.

45. Binolarni (korpuslar) bir-biri bilan bogʻlovchi oʻtish yoʻlaklaridagi toʻsuvchi konstruksiyalarning olovbardoshlik chegaralari asosiy bino (korpus)ning olovbardoshlik chegarasiga mos boʻlishi kerak.

Kommunikatsiya tunnellari KO yongʻin xavfsizligi sinfiga ega boʻlishi lozim.

46. Binolarning oʻtish va tunnellarga birikkan joylaridagi devorlarning yongʻin xavfsizligi sinfi KO, olovbardoshlik chegarasi REI 120 boʻlishi, bunda devorlarning oʻtish joylari va tunnellarga olib chiquvchi boʻshliqlariga olovbardoshlik chegarasi EI 30 boʻlgan 2-tipli yongʻinga qarshi eshiklar oʻrnatilishi zarur.

47. Ekspluatatsiya qilinadigan tomlarning qoplamalarini, tomlar va ochiq terrasalar, balkonlar, zinapoyalarning tashqi toʻsiqlarini YONM guruhidagi materiallardan loyihalanishi kerak.

48. I, II va III olovbardoshlik darajasidagi binolarda yuk koʻtaruvchi elementlarning talab etilgan olovbardoshlik chegarasini taʼminlash uchun faqat konstruktiv yongʻin himoyasi (betonlash, suvoq qilish, koshinlash, qoplamalar, yongʻindan himoya qiluvchi boʻyoqlar, surkamalar va b.) qoʻllanilishi lozim.

49. Bino balandligini aniqlashda mansarda qavatining balandligi SHNQ 2.01.02-04 talablariga muvofiq belgilanishi va umumiy balandlikka qoʻshilishi kerak.

I, II, III olovbardoshlik darajasidagi binolarda mansarda qavati uchun REI 45 dan kam boʻlmagan olovbardoshlik chegarasidagi yongʻin tarqalishini nolga tenglashtiradigan yuk koʻtaruvchi qurilish konstruksiyalarini qoʻllashga yoʻl qoʻyiladi.

Mansarda qavatini pastki qavatlardan ajratib turuvchi yongʻinga qarshi orayopmalar 2-tipli — REI 60 olovbardoshlik chegarasiga ega boʻlishi, bunda uning qavati olovbardoshlik chegarasi REI 45 boʻlgan 2-tipli yongʻinga qarshi devorlar bilan boʻlmalarga ajratilishi lozim.

50. Yongʻinga qarshi devorlar orasidagi boʻlma maydon quyidagicha boʻlishi lozim:

2000 m² (I va II olovbardoshlik darajasidagi binolar uchun);

1400 m² (III olovbardoshlik darajasidagi binolar uchun).

51. Mansarda qavati avtomatik yongʻin oʻchirish qurilmasi bilan himoyalangan boʻlsa, ushbu maydonning oʻlchamini oshirishga yoʻl qoʻyiladi, biroq 1,2 baravardan oshmasligi lozim.

52. Yertoʻla va sokol qavatlarning orayopmasi REI 60 dan kam boʻlmagan olovbardoshlik chegarasida boʻlishi lozim.

53. Binoning yertoʻla va sokol qavatlari EI 45 dan kam boʻlmagan olovbardoshlik chegarasiga ega boʻlgan yongʻinga qarshi devor yoki pardadevorlar bilan boʻlmalarga (otseklarga) boʻlinishi, bunda boʻlinmaning maydoni 700 m² dan ortiq boʻlmasligi, avtomatik yongʻin oʻchirish qurilmasi bilan jihozlangan yertoʻlalarda esa bu maydon 900 m² dan oshmasligi lozim.

54. Yertoʻla va sokol qavatlarining poli 0,5 m dan katta chuqurlikda joylashganda bu qavatlarning har bir boʻlinmasida avariya holati uchun ikkitadan kam boʻlmagan tashqi tuynuklar va oldida chuqur joyi boʻlgan derazalar (chiqish joylari) loyihalanishi, ushbu tuynuk va derazalarning oʻlchami 0,75x1,5 m dan kam boʻlmasligi kerak.

55. Yertoʻla va sokol qavatlari uchun mexanik uzatmali tutun yoʻqotish tizimlari va har bir boʻlinmaning tashqi devorlarida avariyaviy chiqish joylari loyihalanishi lozim.

56. Ichiga muhandislik tarmoqlari yotqizilgan texnik yertoʻlalar SHNQ 2.01.02-04 ga muvofiq avariyaviy chiqish joylariga yoki tuynuklar oldida chuqur joyi boʻlgan derazalar boʻlishi lozim.

57. Majlislar, konferensiyalar va tomoshabinlar zallarini ushbu SHNQning 3-ilovasidagi 4-jadval koʻrsatkichlariga asoslangan holda qavatlarga joylashtirish lozim.

58. Majlislar zallari ostidagi orayopma REI 60 yongʻinga qarshi 2-tipda boʻlishi kerak.

59. Olovbardoshlik darajasi I-II boʻlgan jamoat binolarida yopiq ichki hovlilar atriumlarni 9 qavatgacha boʻlgan balandlikda qurishga yoʻl qoʻyiladi. Mazkur binolarga avtomatik yongʻin oʻchirish qurilmalari oʻrnatilishi, bunda ichki ochiq zinapoyalarni qurish talablariga rioya qilinishi kerak.

60. Tutun chiqarishga moʻljallangan fonarlar kesimining yuzasi hisoblash orqali aniqlanishi zarur.

Yuqoridan yoritishga moʻljallangan fonarlarning seksiyalari avtomatik va masofadan boshqarilib ochilishi, fonarlar seksiyalarini masofadan ochish yongʻin xavfsizligi posti yoki birinchi qavatdagi navbatchi xonalardan amalga oshirilishi zarur.

61. Keng korpusli, yopiq atriumli va maydoni 600 m² gacha boʻlgan ichki ochiq yorugʻlik aeratsiyali hovliga ega boʻlgan binolarda yongʻin-qutqaruv texnikalari uchun tashqi aylanma yoʻlaklardan istalgan xonaga yongʻin oʻchirish uchun yetib borish shart-sharoitlari taʼminlangan boʻlishi, bunda yongʻin oʻchirish avtomobillarini yongʻinga qarshi suv oʻtkazmasi quvuriga ulash uchun joʻmrak (patrubka) loyihalanishi va u quvurga payvandlanib mahkamlanishi lozim.

62. Bino devorlari atrofida bir yoʻnalishdagi yongʻin oʻchirish avtomobillarini yurish yoʻlaklari orasidagi masofa 60 m dan oshmasligi, shuningdek binolarning ichki hovlisiga hamda maydoni 600 m² dan katta boʻlgan atriumlarga kirishi uchun yoʻlaklar loyihalanishi kerak.

63. Balandligi 4 qavat va undan ortiq boʻlgan binolarda eshiklar, framugalar (eshiklar, pardadevorlar va devorlar, zinapoya kataklarining ichki devorlarini hisobga olgan holda) va pardadevorlarning yorugʻlik-shaffof toʻldirmalari sifatida EI 15 dan kam boʻlmagan olovbardoshlik chegarasini taʼminlovchi toblangan yoki armaturalangan oyna va oynabloklar qoʻllanilishi, yorugʻlik-shaffof toʻldirmalarning turlari chegaralanmasligi, umumiy yoʻlakka (koridor) olib boruvchi zinapoya katagining eshiklari, lift xollari va tambur-shlyuzlarning eshiklari yaxlit (oynasiz) boʻlishi yoki armaturalangan oynali boʻlishi lozim.

64. Yo1 — Yo4 guruhidagi materiallardan qurilgan ikki tomonga suriladigan pardadevorlar ikki tomondan EI 30 olovbardoshlik chegarasini taʼminlovchi YONM guruhidagi yonmaydigan materiallar bilan himoyalangan boʻlishi kerak.

65. Jamoat binolari va inshootlarining interyerini pardozlashda polimer materiallarni sanitariya qoidalari, normalari va gigiyena normativlari hamda yongʻin xavfsizligi qoidalarini inobatga olgan holda qoʻllash lozim.

66. Oʻrindiqlar soni 1500 tagacha boʻlgan yopiq sport zallari, faollar zallari, tomosha zallari, shuningdek olovbardoshlik darajasi I va II boʻlgan binolar ichidagi chakana savdo korxonasi xonalarining devorlarini, shiftlarini YONM va Yo1 guruhidagi materiallardan pardozlash zarur.

67. Oʻrindiqlar soni 1500 dan ortiq boʻlgan zallar, shuningdek kutubxonalarning kitoblar va arxivlardagi hujjatlar saqlanadigan xonalar, xizmat kataloglari va roʻyxatga olish xonalarining devorlari va shiftlarini YONM guruhidagi yonmaydigan materiallardan pardozlash lozim.

68. Drama va musiqa teatrlarining zallaridagi (sigʻimi qanday boʻlishidan qatʼi nazar) devor va shiftlarni YONM va Yo1 guruhlaridagi yonmaydigan yoki qiyin yonuvchan materiallardan pardozlash kerak.

69. Yoʻlaklar (koridor), vestibyullar, xollar, lift xollari, zinapoya kataklari, evakuatsiya yoʻllari va boshqa xonalardagi shiftlar, devorlar hamda pollarning pardozi SHNQ 2.01.02-04 da keltirilgan parametrlarga (koʻrsatkichlar) muvofiq boʻlishi, shuningdek yuqori tutun hosil qilish xususiyatiga ega boʻlgan yengil alangalanuvchi va yonuvchi pol qoplamalarini qoʻllashga yoʻl qoʻyilmaydi.

70. Sigʻimi 800 oʻringacha boʻlgan tomosha zallarining pollariga oʻramli qoplamalarni (kovrolin) toʻshashga yoʻl qoʻyiladi. Mazkur zallarning pollarini yongʻin xavfi Yo₂, A₂, AT₂, Z₂ va T₂ dan yuqori boʻlmagan YONM guruhidagi materiallardan SHNQ 2.01.02-04 ga muvofiq qurish kerak.

71. Olovbardoshlik darajasi I, II va balandligi 9 qavatgacha boʻlgan binolardagi ichki zinapoyalardan bittasi binoning butun balandligi boʻyicha ochiq (eshiklarsiz) boʻlishi, bunda mazkur zinapoya oʻrnatilgan joy unga birikkan yoʻlaklardan (koridor) va boshqa xonalardan olovbardoshlik chegarasi EI 45 boʻlgan yongʻinga qarshi pardadevorlar bilan ajratilgan boʻlishi kerak.

Bino boʻylab avtomat yongʻin oʻchirish qurilmalari oʻrnatilganda, ochiq zinapoya oʻrnatilgan joyni yoʻlak (koridor) va boshqa xonalardan ajratmaslikka yoʻl qoʻyiladi.

72. Olovbardoshlik darajasi I — III boʻlgan binolarda vestibyuldan ikkinchi qavatga chiquvchi ichki zinapoya ochiq (eshiklarsiz) boʻlishi, bunda vestibyulni yoʻlaklar (koridor) va boshqa xonalardan olovbardoshlik chegarasi EI 45 boʻlgan yongʻinga qarshi pardadevorlar va olovbardoshlik chegarasi REI 45 boʻlgan yongʻinga qarshi orayopmalar bilan ajratish kerak.

73. Olovbardoshlik darajasi I, II boʻlgan chakana savdo va umumiy ovqatlanish korxonalarining binolarida birinchi qavatdan ikkinchi qavatgacha yoki sokol qavatidan birinchi qavatga olib chiquvchi zinapoyalar (vestibyul boʻlmagan hollarda ham) ochiq (eshiklarsiz) boʻlishi lozim.

Chakana savdo korxonalaridagi zinapoyalardan yoki panduslardan savdo zaliga keluvchilarning 50 foizini evakuatsiya qilish uchun foydalanish mumkin, qolgan keluvchilarni evakuatsiya qilish uchun ikkitadan kam boʻlmagan yopiq zinapoya katagi loyihalanishi kerak.

74. Ochiq zinapoya yoki pandusning uzunligi ichki yoʻlakning eng uzoq nuqtasidan evakuatsiya chiqish joyigacha boʻlgan masofaga kiritiladi, biroq uning maydoni asosiy evakuatsiya oʻtish yoʻlaklarining maydoniga qoʻshilmaydi.

75. Teatr binosida tomoshabinlar uchun moʻljallangan xonalar kompleksida ikkitadan koʻp boʻlmagan zinapoyalar ochiq (eshiklarsiz) boʻlishi, biroq qolgan zinapoyalar yopiq zinapoya katagiga ega boʻlishi lozim.

76. Ochiq zinapoyalardan evakuatsiya yoʻlaklari sifatida foydalanishga yoʻl quyiladi, bunda ular vestibyul poli sathidan keyingi qavat poli sathigacha boʻlgan balandlikda loyihalanishi kerak.

Keyingi qavatlarda tomoshabinlar xonalari kompleksidan yopiq zinapoyalar katagiga alohida evakuatsiya oʻtish yoʻllari loyihalanishi zarur.

77. Jamoat binolaridagi xonalarning (tomosha va savdo zallari) chiqish joylaridan bittasi vestibyulga, qavatlardagi xollga yoki foyega toʻgʻridan-toʻgʻri bogʻlangan boʻlishi, bunda vestibyul, qavatlardagi xoll yoki foye ochiq zinapoyaga birikkan boʻlishi lozim.

78. Sokol yoki yertoʻla qavatlarida foye, kiyim-kechak almashtirish xonasi, hojatxonalar joylashtirilsa sokol yoki yertoʻla qavatlaridan birinchi qavatga olib chiquvchi ochiq zinapoyalar loyihalanishiga yoʻl qoʻyiladi.

79. Apparat va yorugʻlik proyeksiyasi xonalaridan tomoshalar majmuasi xonalariga chiqish olovbardoshlik darajasi EI 30 dan kam boʻlmagan yonmaydigan materiallardan qurilgan va eshigi oʻzi yopiladigan tamburlar orqali yoki ichki yoʻlaklar (koridor) boʻylab amalga oshirilishi lozim.

80. N2 tipli zinapoya kataklarini (yongʻin paytida maxsus qurilmalar yordamida havo bosimi yaratiladigan zinapoya katalarini) olovbardoshlik chegarasi REI 60 boʻlgan YONM guruhidagi yonmaydigan materiallardan quriladigan yaxlit devorlar bilan qavat balandligida boʻlmalar (otseklar)ga ajratilishi, bunda zinapoya kataklarining yongʻin tutuniga qarshi himoyasini boʻlmalar (otseklar)ning yuqori qismiga tashqaridan havo berish orqali taʼminlash kerak.

81. Zinapoya katagining pastki boʻlmasi (otseki)ning pastki qismida ortiqcha bosim 20 Ra dan kam boʻlmasligi va zinapoya katagining boʻlmasi (otseki)ning yuqori qismida ortiqcha bosim 150 Ra dan koʻp boʻlmasligi lozim.

82. Maxsus qurilmalar yordamida havo bosimi yaratiladigan zinapoya kataklarining devorlari tashqi devorda deraza va eshik oʻrinlaridan hamda havo bosimini yaratadigan texnologik teshiklardan tashqari boshqa boʻsh oraliqlarga ega boʻlmasligi kerak.

83. Yongʻin tutuni toʻplanmaydigan N2 va N3 tipli zinapoya kataklari toʻgʻridan-toʻgʻri tashqariga olib chiquvchi chiqish joylariga ega boʻlishi va birinchi qavat bilan tambur-shlyuz orqali bogʻlangan boʻlishi zarur.

Tambur-shlyuz oʻzi yopiladigan eshiklarga va EI 30 kam boʻlmagan olovbardoshlik chegarasiga ega boʻlishi lozim.

84. Yongʻin tutuni toʻplanmaydigan zinapoya katagiga ega boʻlgan balandligi 28 m dan yuqori binolarda tutun har bir qavatdagi ichki yoʻlak (koridor) va qavatlardagi xollar, shuningdek tabiiy yorugʻlik tushadigan yoʻlak (koridor) va xollar orqali tashqariga chiqarilishi kerak.

85. Ekspluatatsiya qilish shartlari boʻyicha eshiklar ochiq holatda boʻladigan hollarda ushbu eshiklarni yongʻin roʻy berganda yopish uchun avtomatik qurilmalar loyihalanishi, bunda evakuatsiya qilinuvchi odamlar tomonidan qoʻl yordamida eshiklarni ochish imkoni taʼminlangan boʻlishi zarur.

86. Evakuatsiya yoʻllari QMQ 2.01.05-19 ga muvofiq yoritilishi va yorugʻlik tarqatuvchi koʻrsatkichlar bilan jihozlanishi, asosiy elektr taʼminoti oʻchirilgandan keyin 1 h davomida koʻrsatkichlarning ishlashini taʼminlashi kerak.

87. Binoga kirish joyi yogʻingarchiliklardan himoyalangan, kirish joyi maydonchasi gorizontal va sirpanmaydigan holatda boʻlishi, suv oqimini oʻtkazuvchi panjaralar kichik katakli (katak oʻlchamlari 1,5 cm dan oshmasligi) panjaralar maydoncha yuzasi bilan bir xil sathda yotishi lozim.

88. Binoga kirish joyining tashqi zinapoyalari yoki ularning qismlariga 0,8-0,9 m balandlikdagi tutqichli toʻsiqlar oʻrnatilishi kerak.

89. Zinapoya marshida har xil balandlik va kenglikdagi pogʻonalarni qoʻllashga yoʻl qoʻyilmaydi.

90. Egri chiziqli asosiy zinapoyalar qoʻllanilishiga yoʻl qoʻyiladi, bunda zinapoyaning burilgan tor qismidagi pogʻonalar kengligi 22 cm dan kam boʻlmasligi lozim.

91. Evakuatsiya yoʻllarida ular tekisligidan chiqib turgan va uchta pogʻonadan kam boʻlgan (0,45 m) balandlikda baland-pastliklar boʻlishiga yoʻl qoʻyilmaydi.

92. Kichik baland-pastliklar boʻlganda pandusni ushbu SHNQning 20-bandiga muvofiq loyihalash kerak.

93. Yoʻlakdan (koridor) zinapoya katagiga olib boruvchi evakuatsiya chiqish joyining enini belgilashda mazkur chiqish joyidagi 1 m kenglik orqali evakuatsiya qilinadigan odamlar soni va zinapoya katagining olovbardoshlik darajasi hisobga olinishi lozim (tomosha zallari va tomoshabinlar uchun oʻrindiqlarga ega boʻlgan sport zallari, F 2.1 sinfdagi binolar bundan mustasno).

Bunda, zinapoya katagining olovbardoshlik darajasi I, II boʻlganda 1 min davomida evakuatsiya qilinadigan odamlar soni 165 kishidan, zinapoya katagining olovbardoshlik darajasi III boʻlganda 1 min davomida evakuatsiya qilinadigan odamlar soni 115 kishidan, zinapoya katagining olovbardoshlik darajasi IV boʻlganda 1 min davomida evakuatsiya qilinadigan odamlar soni 80 kishidan oshmasligi inobatga olinishi kerak.

94. Odamlarni binoning yerusti, sokol va yertoʻla qavatlaridan evakuatsiya qilishga moʻljallangan zinapoya kataklarida yertoʻla yoki sokol qavatlaridan toʻgʻridan-toʻgʻri tashqariga chiquvchi alohida chiqish joylari (eshiklar) boʻlishi hamda ular bitta qavat balandligida yaxlit yongʻinga qarshi (olovbardoshlik chegarasi EI 45 boʻlgan I tipdagi) pardadevor bilan ajratilgan boʻlishi lozim.

95. Yertoʻla yoki sokol qavatini birinchi qavat bilan bogʻlash uchun moʻljallangan (birinchi qavatdagi ichki yoʻlak, xoll yoki vestibyulga chiquvchi) alohida zinapoyalar odamlarni yertoʻla yoki sokol qavatidan evakuatsiya qilishda hisobga olinmasligini inobatga olish zarur.

Agar zinapoya yertoʻla yoki sokol qavatidan birinchi qavat vestibyuliga chiqqan boʻlsa, binoning yerusti qismida joylashgan barcha zinapoyalar toʻgʻridan-toʻgʻri tashqariga chiqish joyiga (eshigi) ega boʻlishi kerak (vestibyuldagi zinapoya bundan mustasno).

96. Evakuatsiya yoʻllarida aylanma (vintsimon) zinapoyalarni, qochirma (qirralari parallel boʻlmagan yaʼni ichki tomoni tashqi tomonidan kichik boʻlgan) pogʻonalarni hamda zinapoya katagi chegarasidan chiqib turgan zinapoya maydonchalarini qoʻllashga yoʻl qoʻyilmaydi.

Evakuatsiya yoʻllarida ochiq zinapoyalarni, shuningdek egri chiziqli zinapoyalarni SHNQ 2.01.02-04 talablariga muvofiq boʻlishi lozim.

97. Xonalardan chiqish eshiklarining kengligi 0,9 m dan kam boʻlmasligi zarur.

Xonalarni suriladigan (transformatsiyalanuvchi) pardadevorlar bilan qismlarga ajratib loyihalashda har bir qismda evakuatsiya chiqish joylari boʻlishi kerak.

98. Tomoshabinlarning oʻrindiqlarsiz har xil hajmli zallarining istalgan nuqtasidan eng yaqin evakuatsiya chiqish joyigacha eng uzoq masofa, ushbu SHNQning 3-ilovasidagi 6-jadval boʻyicha aniqlanishi va asosiy evakuatsiya oʻtish yoʻllari umumiy oʻtish yoʻllari bilan qoʻshilgan holatlarda uning kengligi qoʻshilayotgan oʻtish yoʻllarining yigʻindisidan kam boʻlmasligi lozim.

99. Evakuatsiya yoʻllari boʻyicha jamoat binolarining eng uzoqda joylashgan xonalarining (hojatxona, yuz-qoʻl yuvish xonasi, dushxona va odamlar muntazam boʻlmaydigan boshqa xizmat koʻrsatuvchi xonalar bundan mustasno) eshiklaridan zinapoya katagiga kirish joyigacha masofalar ushbu SHNQning 3-ilovasidagi 7-jadvalda keltirilgan oʻlchamlardan katta boʻlmasligi, boshi berk yoʻlakka yoki xollga chiqadigan xonalarning sigʻimi 80 kishidan oshmasligi kerak.

100. Tomoshabinlar uchun oʻrindiqlar oʻrnatilmagan zallarning evakuatsiya chiqish joylari (eshiklar) orqali evakuatsiya qilinuvchilarning 1 daqiqa davomida oʻtish soni ushbu SHNQning 4-ilovasidagi 8-jadvalga muvofiq boʻlishi, sigʻimi 50 kishidan ortiq boʻlgan zallarda evakuatsiya chiqish joylarining (eshiklar) kengligi 1,2 m dan kam boʻlmasligi lozim.

101. Evakuatsiya yoʻllarining kengligi quyida keltirilganlardan kam boʻlmasligi zarur:

1,0 m (yopiq va ochiq sport inshootlarining tribunalaridagi gorizontal oʻtish yoʻllari, panduslari va zinapoyalari);

1,35 m (yopiq sport inshootlarining tribunalaridagi evakuatsiya qilish lyuklari);

1,5 m (ochiq sport inshootlarining tribunalaridagi evakuatsiya qilish lyuklari).

102. Bir vaqtning oʻzida 50 kishidan ortiq odamlarga moʻljallanmagan xonalarda (tomoshabinlar zalining amfiteatr va balkonlarini hisobga olgan holda) oʻtish yoʻllari boʻyicha eng uzoq oʻrindiqdan evakuatsiya chiqish (eshigi) joyigacha masofa 25 m dan oshmasa, ikkinchi evakuatsiya chiqish joyini (eshigi) loyihalamaslikka yoʻl quyiladi.

Balkondagi tomoshabinlarni evakuatsiya qilish tomosha yoki sport zallari orqali amalga oshirilishiga yoʻl qoʻyilmaydi.

103. Yertoʻla yoki sokol qavatdagi vestibyuldan alohida joylashgan garderob oldidagi kiyim almashtirish xonalaridan chiquvchi evakuatsiya joylari kengliklarining yigʻindisini garderob toʻsigʻi oldida turgan odamlar sonini (garderob sigʻimining 30 foizini) hisobga olgan holda aniqlash kerak.

104. Garderob xonasining toʻsigʻi oldidagi joy kengligi 3 m dan kam boʻlmasligi lozim.

105. Sahna qutisi ikkita 2-tipli P2 boʻlgan sahna tom tepasigacha va ishchi galereya hamda panjaralar (kolosnik) bilan bogʻlovchi yongʻin zinapoyalari bilan taʼminlanishi kerak.

Panjaralar (kolosnik) zinapoya katagi boʻlmaganda, ishchi galereyalardan evakuatsiya qilish tashqaridagi yongʻin zinapoyalari orqali taʼminlanishi mumkin.

106. 28 m dan baland boʻlgan binolarning evakuatsiya yoʻllarini ajratuvchi ichki devor va pardadevorlar (yorugʻlik oʻtkazuvchan materiallardan qurilgan) yongʻinga qarshi olovbardoshlik chegarasi EI 45 boʻlgan va YONM guruhidagi materiallardan loyihalanishi kerak.

107. Yongʻindan xavfsiz zonalar boshqa xonalardan va yondosh ichki yoʻlaklardan konstruksiyasi va materiallari SHNQ 2.01.02-04 talablariga javob beradigan yongʻinga qarshi toʻsiqlar bilan ajratilishi, yongʻindan xavfsiz zonalarga kirish yongʻinga qarshi eshiklar orqali amalga oshirilishi zarur.

108. Yongʻindan xavfsiz zonalarga yongʻin tutuni kirmasligi, uning ichida ortiqcha (20 dan 40 Pa gacha) bosim yuzaga keltirilishi lozim.

Yongʻindan xavfsiz zonalar tarkibida (kengligi 1,5 m dan kam boʻlmagan) yondosh balkon yoki lodjiya maydonchalari loyihalanishi kerak.

Yongʻindan xavfsiz zonalari boʻlgan lift shaxtalariga QMQ 2.04.05-97* talablarini hisobga olgan holda havo berish moslamalari (podpor) oʻrnatilishi zarur.

109. Balandligi 28 m dan yuqori boʻlgan binolarda zinapoya kataklari yongʻin tutuni kirmaydigan qilib loyihalanishi lozim.

110. Ikkita zinapoya katagidan biri yoki zinapoya kataklarining 50 foizi N1 tipda boʻlishi, ularga kirish tashqi ochiq havo zonasi balkon yoki oynalanmagan ochiq lodjiya orqali amalga oshirilishi kerak.

Qolgan zinapoya kataklari N2 va N3 tipda boʻlishi, tutun toʻplanmaydigan N1, N2 va N3 zinapoya kataklariga tabiiy yorugʻlik tushib turishi zarur.

111. N2 va N3 zinapoya kataklarining yongʻin tutuniga qarshi himoyasi QMQ 2.04.05-97*ga asosan taʼminlanishi kerak.

112. Yongʻin tutuni kiritilmaydigan zinapoya kataklariga kirish toʻgʻridan-toʻgʻri qavatlararo lift xollidan loyihalanishiga yoʻl qoʻyilmaydi.

113. Qavatlararo chiqish eshiklaridan yongʻin tutuni kiritilmaydigan zinapoya kataklariga kirish joyigacha oʻqlar oraliq masofasi 2,5 m dan kam boʻlmasligi kerak.

114. N1 tipdagi zinapoya kataklari toʻgʻridan-toʻgʻri tashqariga (1-qavat xonalariga bogʻlanmagan holda) chiqish joyiga ega boʻlishi yoki 1-qavat xonalari bilan ochiq havo zonasi orqali bogʻlangan boʻlishi, bunda yongʻin tutuni toʻplanmaydigan zinapoya kataklarini bino tashqi devorlarining ichki burchagiga joylashtirishga yoʻl qoʻyilmaydi.

115. Yongʻin tutuni toʻplanmaydigan N1, N2 va N3 tipdagi zinapoya kataklariga oʻzi yopiladigan eshiklar oʻrnatilishi va ularning olovbardoshlik chegarasi EI 30 dan kam boʻlmasligi, havo zonasidan N1 tipdagi zinapoya katagiga kirish eshiklari armaturalangan oynali boʻlishi mumkin.

116. Xonalarni tabiiy va sunʼiy yoritish QMQ 2.01.05-19 da belgilangan talablarga muvofiq boʻlishi, shuningdek odamlar boʻladigan xonalarni derazalar orqali tabiiy yoritish va shamollatish kerak.

117. Zinapoya kataklari tashqi devorlardagi derazalar orqali yoritilishi, bunda L1 tipdagi zinapoya kataklari (har bir qavatning tashqi devorlarida) yorugʻlik tushuruvchi deraza oʻrinlariga ega boʻlishi, ularning maydoni 1,2 m² dan kam va balanddaligi 1,5 m dan kichik boʻlmasligi lozim.

118. L2 tipdagi zinapoya kataklarini tom qoplamasidagi oynalangan yoki ochiq tuynuklar orqali tabiiy yorugʻlik bilan yoritish (tuynuk yuzasi 4 m² dan kam boʻlmasligi) kerak.

119. Yongʻin tutuni kirmaydigan zinapoya kataklarining derazalari ochilmaydigan boʻlishi lozim.

120. F2, F3 va F4 sinflardagi binolarda yongʻin tutuni toʻplanmaydigan zinapoya kataklarini SHNQ 2.01.02-04 ga muvofiq loyihalash zarur.

121. Quyosh nuridan himoya qilish qurilmalari QMQ 2.01.04-18 ga muvofiq loyihalanishi, ular yilning issiq davrida quyosh radiatsiyasining kamaytirilishini taʼminlashi va yilning sovuq davrida quyosh energiyasini tutib qolishga qarshilik koʻrsatmasligi lozim.

122. Besh va undan koʻp qavatli binolarni quyosh nuridan himoya qilish qurilmalari yonmaydigan materiallardan tayyorlangan boʻlishi, bunda quyosh nuridan himoya qiluvchi konstruksiyalar yongʻin oʻchiruvchilarning har bir qavatga kirishiga va u yerdan odamlarni evakuatsiya qilishiga toʻsqinlik qilmasligi zarur.

123. Yilning sovuq va oʻtish davrlarida xonalarga tashqi toza havoni kiritish uchun odamlar doimo boʻladigan xonalardagi har bir derazaning tepa qismida ochiladigan kichik tabaqa (fortochka)lar, xonalar derazalar bilan yaxlit oynavandlanganda har 3-4 m dan keyin kichik tabaqa (fortochka)lar yoki pastga ochiladigan framugalar boʻlishi kerak.

Toʻliq ochiladigan kichik tabaqa (fortochka) yoki framuganing yuzasi 0,15 — 0,2 m² boʻlishi, ular qulay va istalgan burchak ostida ochiladigan qilib oʻrnatilishi lozim.

124. Odamlar doimo boʻladigan xonalarni loyihalashda ochiladigan derazalar orqali ushbu xonalarni toʻgʻridan-toʻgʻri, burchak ostida va bir tomonlama shamollatish hisobga olinishi lozim.

125. Changli shamollar tez-tez esadigan (havosi yoki atmosferasi yuqori darajada changlangan) hududlardagi binolarning xonalari va ichki hovlilarini changdan himoya qilish uchun maxsus chora-tadbirlarni (yorugʻlik tushadigan deraza oʻrinlari, tuynuklarni optimal oriyentatsiyalash, himoya ekranlarini, jalyuzilar va boshqa qurilmalarni) amalga oshirish lozim.

126. Jamoat binolarining xonalari va ular oldidagi ochiq maydonlarni sunʼiy yoritish turlari ushbu SHNQning 28-ilovasidagi 41-jadvalga muvofiq belgilanishi zarur.

127. Sunʼiy yoritish tizimlari QMQ 2.01.05-19 ga muvofiq loyihalanishi zarur.

128. Pastki vestibyul sathidan eng tepa qavat pol sathi orasidagi masofa (texnik qavat bundan mustasno) 13,2 m va undan koʻp boʻlsa, 4 qavatdan baland binolarda yoʻlovchi liftlar loyihalanishi kerak.

129. Nogironligi boʻlgan shaxslarning kursi-aravachalarida ikki va undan yuqori qavatlarga chiqishi uchun liftlar loyihalanishi zarur.

130. Lift kabinasi oʻlchamlari SHNQ 2.07.02-22 talablariga mos boʻlishi lozim.

131. Yoʻlovchi liftlarning soni hisoblash orqali aniqlanishi, biroq ularning soni ikkitadan kam boʻlmasligi zarur. Binodagi bitta yoʻlovchi (yoki yuk tashuvchi) lift kabinasining boʻylama oʻlchami 2100 mm dan kam boʻlmasligi kerak.

Agar hisoblash natijasiga koʻra, yoʻlovchilar uchun bitta lift yetarli boʻlsa, bunda ikkinchi lift yuk tashishga moʻljallangan boʻlishi lozim.

132. Balandligi 28 m dan yuqori boʻlgan binolarda liftlardan biri yongʻin oʻchiruvchi boʻlinmani tashish uchun moʻljallangan boʻlishi kerak.

133. Eng uzoq joylashgan xona eshigi oldidan yoʻlovchi lifti eshigigacha oraliq masofa 60 m dan oshib ketmasligi zarur.

134. Yoʻlovchi liftlardan chiqish lift xollari orqali amalga oshirilishi, xonalarning eshiklari toʻgʻridan-toʻgʻri lift xollariga qarata ochilmasligi kerak.

135. Lift xollarining kengligi quyidagicha boʻlishi lozim:

lift kabinasi eng kichik boʻylama uzunligining 1,3 baravaridan kam boʻlmasligi (liftlar bir tomonlama joylashganda);

lift kabinasi eng kichik boʻylama oʻlchamining 2 baravaridan kam boʻlmasligi (liftlar ikki tomonlama joylashganda);

boʻylama oʻlchami 2100 mm va undan katta boʻlgan liftlar oldidagi xollning kengligi 2,5 m dan kam boʻlmasligi.

136. Maʼmuriy-boshqarishga moʻljallangan (balandligi 28 m gacha boʻlgan) binolarda tashrif buyuruvchilarni qabul qilish nazarda tutilmagan boʻlsa, liftlardan (ikkitadan oshmagan) chiqish joylarini toʻgʻridan-toʻgʻri zinapoya maydonchasiga joylashtirishga yoʻl qoʻyiladi (ushbu maydonchaning kengligi 1,6 m dan kam boʻlmasligi zarur).

137. Yonuvchan materiallarni saqlash va qayta ishlashga moʻljallangan xonalardan toʻgʻridan-toʻgʻri lift xollariga chiqishga yoʻl qoʻyilmaydi.

138. Yongʻin tutuni toʻplanmaydigan zinapoya katagiga ega boʻlgan binolarning lift shaxtalarida yongʻin paytida havo beruvchi qurilmalar loyihalanishi kerak.

139. Sokol va yertoʻla qavatlaridagi lift shaxtalarining eshiklari xoll yoki tambur-shlyuzlarga qaratilgan (yongʻinga qarshi olovbardoshlik chegarasi EI 45 boʻlgan 1-tipli pardadevorlar bilan ajratilgan va yongʻinga qarshi eshiklar) boʻlishi lozim.

140. Lift shaxtalari va mashina xonalari odamlar doimo boʻladigan xonalarga yonma-yon joylashtirilmasligi kerak.

141. Ilmiy-tadqiqot tashkilotlari, sanatoriylar va boshqa muassasalarning binolarida lift shaxtalari, mashina xonalari va koʻtarish qurilmalarini asosiy xonalardan 6 m dan kam boʻlmagan masofada joylashtirish zarur.

142. Chiqindilardan tozalash tizimi loyiha topshirigʻiga muvofiq boʻlishi, chiqindilarni chiqarish usullari mahalliy sharoitlardan kelib chiqqan holda (sutka davomida toʻplanadigan chiqindi hajmini hisobga olgan holda) belgilanishi kerak.

143. Binoda chiqindi tushirish quvuri boʻlmaganda birinchi qavatda chiqindi tashlash kamerasi, bino uchastkasida chiqindilarni toʻplovchi konteyner uchun qattiq qoplamali maxsus maydoncha loyihalanishi lozim.

144. Oziq-ovqat chiqindilari uchun ularni vaqtinchalik saqlab turishga moʻljallangan sovitish kamerasi boʻlishi zarur.

145. Chiqindi tushirish quvurlari 5 qavatdan yuqori binolarda, kam qavatli 200 va undan ortiq oʻrinli mehmonxonalar va sanatoriylarda loyihalanishi kerak.

146. Chiqindi tushirish quvuri havo oʻtkazmasligi va qurilish konstruksiyalari orqali tarqaladigan shovqinga qarshi izolyatsiyalangan boʻlishi kerak.

147. Chiqindi tashlanadigan kamerani (ichki balandligi 1,95 m dan kam boʻlmagan holda) bevosita chiqindi tushirish quvuri tagiga joylashtirish, bu kamera binoga kirish joyidan yaxlit devor va olovbardoshlik chegarasi REI 45 boʻlgan tomyopmasi hamda olovbardoshlik chegarasi EI 45 boʻlgan pardadevorlar bilan ajratilgan boʻlishi lozim.

148. Chiqindi tashlanadigan kameraning pol sathi trotuar yoki yoʻlning yurish qismidan 0,1 m ga baland boʻlishi kerak.

149. Chiqindi mexanizatsiya qurilmasi yordamida chiqarilganda chiqindi tashlanadigan kamerani boshqa sathda joylashtirishga yoʻl qoʻyiladi.

150. Markazlashgan yoki uygʻunlashgan (kombinatsiyalashgan) vakuumli chang tozalash tizimi loyiha topshirigʻiga muvofiq binolar (tomosha zallari, muzeylar, kutubxonalar, savdo markazlari, univermaglar, sanatoriylar, mehmonxonalar, 200 va undan ortiq oʻrinli pansionatlar)da loyihalanishi lozim.

151. Uygʻunlashgan (kombinatsiyalash) vakuumli chang tozalash tizimini loyihalashda bitta qabul qiluvchi klapan bilan xizmat koʻrsatish doirasi 50 m dan oshmasligi lozim.

152. Jamoat binolari QMQ 1.03.09-97 ga muvofiq loyihalanishi, isitish, ventilyatsiya va havoni konditsionerlash uchun zarur boʻlgan energiyaning hisobiy solishtirma sarfi QMQ 2.01.18-18 talablariga mos boʻlishi kerak.

153. Binoni qurilish maydoniga joylashtirishda binoning boʻylama fasadini janubiy yoki unga yaqin tomonga qaratish lozim.

Korpus enini va qavatlar sonini yoʻl qoʻyiladigan chegaralarda oshirish, shuningdek tabiiy yoritish va shamollatish talablarini hisobga olgan holda binoning ixchamligi (kompaktligi) taʼminlanishi zarur.

154. Odamlar va orgtexnikalardan issiqlik ajralib chiqadigan asosiy xonalar binoning shimoliy fasadlari tomoniga joylashtirilishi, ekspluatatsiya rejimi boʻyicha “issiq va nam” boʻlgan xonalarni esa tashqi toʻsuvchi devorlarga biriktirmasdan loyihalash zarur.

155. Hajmiy-rejaviy yechimlarni ishlab chiqishda bino burchaklarida joylashgan (maydoni 40 m² gacha boʻlgan) xonalarning derazalarini shu burchakka birikkan ikkala tashqi devorga joylashtirishga yoʻl quyilmaydi.

156. Isitilmaydigan ayvonlar (veranda), lodjiyalar isitiladigan xonalardan tashqi devorlar bilan ajratilishi, isitilmaydigan xonalar isitiladigan xonalar osti yoki ustiga joylashtirilganda ularni ajratib turuvchi orayopmani QMQ 2.01.04-18 ga muvofiq issiqlik himoyasi qatlami bilan qoplash lozim.

Binoning tashqi havo hududiga chiqib turuvchi konstruktiv elementlarini (karniz, parapet va b.) “sovuqlik koʻprikchalari” hosil boʻlishining oldini olish uchun issiqlik himoyasi qatlami bilan qoplash kerak.

157. Jamoat binosining issiqlik himoya darajasi QMQ 2.01.04-18 va loyiha topshirigʻi talablari bilan belgilangan darajadan past boʻlmasligi zarur.

158. Jamoat binolarining issiqlik himoyasi, isitish tizimi, ventilyatsiya va havoni konditsionerlash tizimlarining hisobiy ichki parametrlari ushbu SHNQning 8 va 9-ilovasida keltirilgan jadvallar boʻyicha aniqlanishi lozim.

159. Ichki parametrlarning chegaraviy yoki optimal qiymatlari (miqdorlari) issiqlik himoyasi ikkinchi yoki uchinchi darajali boʻlgan binolar uchun loyiha topshirigʻiga muvofiq belgilanishi kerak.

160. Binolarning shimolga qaragan fasadlarida oyna bilan qoplanadigan minimal maydon taʼminlangan boʻlishi, binodagi barcha yorugʻlik tushiradigan tuynuklarning jami maydoni tashqi devorlar maydonining 25 foizidan oshmasligi lozim.

161. Binolarning “janubiy” fasadiga quyoshdan himoya qiluvchi qurilmalar oʻrnatilganda hamda ushbu SHNQning 121, 122 va 123-bandlariga muvofiq yorugʻlik oʻtkazuvchi shaffof toʻsiqlar yuzasini oshirishga yoʻl qoʻyiladi.

Bunda, gʻarbiy fasadlarning oynavandlanganligi 40 foizdan oshmasligi kerak.

162. Binolar yuqori shovqinli hududlarda joylashganda, shovqindan himoya QMQ 2.01.08-19 hamda issiqlik himoyasi SHNQ 2.01.04-19 ga muvofiq taʼminlangan boʻlishi lozim.

163. Tashqi kirish eshiklari orqali sovuq havo kirishidan himoya qilish uchun ularni prujinali yopish moslamalari bilan jihozlash zarur.

164. Odamlar koʻp tashrif buyuradigan binolarga avtomatik tarzda ochiladigan va yopiladigan yoki avtomatlashtirilmagan toʻrt tabaqali aylanib ochiladigan eshiklar oʻrnatilishi kerak.

165. Binolarning kirish eshiklari oldida yorugʻlik oʻtkazuvchi shaffof va yengil konstruksiyalardan ishlangan (isitilmaydigan) tambur loyihalanishi lozim.

166. Jamoat binolarining isitish, ventilyatsiya va havoni konditsionerlash tizimlari obyektlarning energiya samaradorligini oshirish maqsadida oʻzgartirishlar kiritilgan talablarga hamda QMQ 2.04.05-97* loyihalash normalariga javob berishi kerak.

167. Binolarda suvni tejamli sarflash uchun suv quvurlariga joʻmraklar hamda richagli va bosib ochiladigan suv aralashtirgichlar, shuningdek ikki rejimli unitazlar oʻrnatilishi kerak.

168. Suvni isitish uchun quyosh oʻrnatmalarini loyihalash QMQ 2.04.16-18ga muvofiq amalga oshirilishi lozim.

169. Geliogeneratorlar yoki ularning boshqa turlaridan (quyosh oʻrnatmalari, kollektorlari) foydalanilganda ularni tom tepasiga, fasadlarga, yer sathiga yoki biron-bir inshootga oʻrnatish joyini tanlash loyiha topshirigʻiga asosan mahalliy sharoitlarni inobatga olgan holda amalga oshirilishi zarur.

170. Dam olish obyektlari, mehmonxonalar, turistik bazalar, majmualar, oromgohlar, dam olish uylari va zonalari, pansionatlar, kempinglar, motellarning binolarida tashrif buyuruvchi, turistlar yashashi hamda ularga xizmat koʻrsatish (ovqatlanishi, dam olishi va sogʻligʻini tiklashi) xonalari, maʼmuriy-xoʻjalik va texnik vazifadagi xonalar boʻlishi kerak.

171. Yashash (yotoq) korpuslari kirish vestibyuli, navbatchilarning xonalari, qavatlardagi mehmonxonalar, choyshablar va inventar xonalarni oʻz ichiga olishi hamda yozgi xonalar mahalliy sharoitlardan kelib chiqqan holda loyihalanishi lozim.

172. Bolali oilalar uchun yashash xonalarini alohida seksiyalar va bloklarga (evakuatsiya uchun alohida zinapoya katagi taʼminlangan holda) joylashtirish kerak.

173. Yashash uchun xonalar ushbu SHNQning 5-ilovasidagi 11-jadval koʻrsatkichlarini hisobga olgan holda loyihalanishi zarur.

174. Dam olish va turizm obyektlarida yashash xonalarining guruhiga yoki bitta qavatga moʻljallangan (yoki binoning birinchi qavatida joylashgan) umumiy sanitariya uzellari, yozgi dam olish obyektlari uchun umumiy sanitariya uzellari kanalizatsiyalashtirilgan yuvinish xonalari, hojatxonalar va dushlar ega boʻlgan alohida turuvchi bloklar koʻrinishida ushbu SHNQning 14-ilovasidagi 30-jadval koʻrsatkichlarini hisobga olgan holda loyihalanishi lozim.

175. Sanatoriylar, dam olish va turizm obyektlarida ushbu SHNQning 13-ilovasidagi 29-jadvalda keltirilganlarni hisobga olgan holda quyidagi xonalar loyihalanishi kerak:

roʻyxatga olish (registratura);

maʼmuriyat xonalari;

izolyatorga ega boʻlgan tibbiyot punktlari;

davolash-sogʻlomlantirish xonalari;

oshxona;

dam olish va jismoniy tarbiya bilan shugʻullanish xonalari;

ommaviy tadbirlar zali;

tomosha-konsert va kino zallari.

Sanatoriya binolari SHNQ 2.08.03-09 talablariga muvofiq loyihalanishi zarur.

176. Barcha muassasalarda kamida ikki oʻrinli (koykali) izolyator boʻlishi kerak.

177. Tomosha zallari sanatoriyda sogʻlomlashtirilayotgan odamlarning 60 — 70 foizini hisobga olgan holda loyihalanishi, ommaviy tadbirlar zalining maydoni 30 m² dan kam boʻlmasligi lozim.

178. Oʻrinlari soni 250 tagacha boʻlgan dam olish uylari va turistik bazalarda koʻp funksiyali zalga ega boʻlgan oshxona 4,2 m balandlikda loyihalanishi zarur.

179. Mehmonxonalar va pansionatlar binolarining olovbardoshlik darajasi II dan kam boʻlmasligi lozim.

180. Olovbardoshlik darajasi I va II boʻlgan mehmonxonalar va pansionatlarning binolari 1000 oʻringacha boʻlgan sigʻimda loyihalanishi kerak.

181. Pansionatlarni, dam olish uylarini yil davomida faoliyat koʻrsatadigan turistik bazalarning yashash korpuslarini II dan past boʻlmagan olovbardoshlik darajasida va 500 oʻringacha boʻlgan sigʻimda loyihalash zarur.

182. Mavsumiy faoliyat yurituvchi dam olish obyektlari, dam olish zonalari, turistik bazalar, baliq ovlash va ov qilish bazalarining binolarini bir-ikki qavatli qilib loyihalash lozim.

183. Vokzalardagi mehmonxonalar mustaqil evakuatsiya yoʻllariga ega boʻlishi kerak.

184. Mehmonxonalar, motellar, kempinglarning binolari vaqtinchalik yashash joylari sonini hisobga olgan holda loyihalanishi zarur.

185. Xizmat koʻrsatish va jihozlanganlik darajasi ushbu SHNQning 7-ilovasidagi 15-jadvalga muvofiq boʻlishi kerak.

186. Mehmonxona nomerlarining toifalanishi boʻyicha nomerlarning turi ushbu SHNQning 7-ilovasidagi 16-jadvalga muvofiq aniqlanishi lozim.

187. Mehmonxonalarning sigʻimi va toifasi, shuningdek madaniy-maishiy xizmat koʻrsatish elementlarining tarkibi, texnologik taʼminlanganligi loyiha topshirigʻiga muvofiq belgilanishi lozim.

Mehmonxonalarning xalqaro klassifikatsiya — “yulduz”ligi boʻyicha koʻrsatkichlari va tavsiflari ushbu SHNQning 24-ilovasidagi 38-jadvalida keltirilgan.

188. Vestibyul xonalari guruhining umumiy maydoni ushbu SHNQning 7-ilovasidagi 17-jadval koʻrsatkichlari boʻyicha aniqlanishi zarur.

189. Yashash xonasining kengligi kamida 2,4 m, boʻylama uzunligi, 6 m boʻlishi, bir kishiga moʻljallangan yashash xonasining maydoni kamida 9 m², tavsiya etiladigan maydon 10 — 12 m², ikki kishilik uchun — kamida 12 m² boʻlishi lozim.

190. Kirish oldi joyining kengligi kamida 1,2 m, nomerlarga kirish eshiklarining kengligi kamida 0,9 m boʻlishi zarur.

191. Yuqori toifali nomerlar bir necha qavatli qilib joylashtirilishiga yoʻl qoʻyilishi, bunda nomerlarda ichki zinapoyalar va dam olishga moʻljallangan tom osti qismlariga chiqish joyi boʻlishi kerak.

192. Har xil toifadagi nomerlar oldida, yonida hamda ichida oshxona-burchagi boʻlishi lozim, bunda ushbu oshxonalarda elektr plitalardan foydalanishga yoʻl qoʻyiladi.

193. IV yulduzli mehmonxona binolari uchun qavatdagi yashash xonalarida umumiy hojatxonalar va dushxonalarni loyihalashga yoʻl qoʻyiladi.

194. Kursi-aravachada harakatlanuvchi nogironligi boʻlgan shaxslarga moʻljallangan nomerlarning oʻlchamlari, maydonlari va jihozlari SHNQ 2.07.02-22 ga talablariga muvofiq belgilanishi lozim.

195. Kemping nomerlarini bir-ikki qavatli binolarga blok koʻrinishida joylashtirish, ularda treylerlar, palatkalar boʻlishi kerak.

196. Yashash bloklarining qavatlarida quyidagi yordamchi xonalar boʻlishi zarur:

xollar;

bufet-kafeteriy;

xodimlar xonasi;

kiyimlarni tozalash va dazmollash xonasi;

inventar xona, kir yuvish xonasi.

Xollar har bir qavatga, 60 — 100 ta nomerga xizmat koʻrsatuvchi yordamchi xonalar har bir qavatga yoki qavat tashlab joylashtirilishi kerak.

197. Yordamchi xonalarning umumiy maydoni kamida 50 m² boʻlishi, bunda xollarning maydoni mazkur maydonga kiritilmasligi lozim.

198. Mehmonxonalarning restoranlari, barlarining umumiy sigʻimi mehmonxonaning sigʻimidan kam boʻlmasligi kerak.

199. Mehmonxonlarning sartoroshxona yoki goʻzallik saloni, kimyoviy tozalash va kir yuvish xonalari, kichik tezkor poyabzal, kiyim va soat taʼmirlash xonalari, turistik inventar ijarasi xonasi, saunali hammom, massaj, badan qoraytirish, basseyn va boshqalarning umumiy maydoni mehmonxona yoki pansionatning sigʻim birligiga 0,3 — 0,5 m² toʻgʻri kelishini hisobga olgan holda loyihalanishi kerak.

200. Madaniy-axborot va oʻyin-tomoshalarga moʻljallangan xonalarning (axborot markazlari, kutubxona-oʻqish xonalari, internet-kafelar, konferenszallar, artistlar xonasi boʻlgan kinokonsert zallari, bilyard xonalari, kegli oʻyini uchun xonalar va boshqalar) umumiy maydonini ularning sigʻim birligiga kamida 1,55 — 1,8 m² toʻgʻri kelishini hisobga olgan holda loyihalashga yoʻl qoʻyiladi.

201. Mavsumiy foydalaniladigan kempinglarning madaniy-maishiy xizmat xonalarini yozgi pavilyonlar va ochiq maydonchalarga joylashtirish kerak.

202. Modulli mehmonxonalarni loyihalash QMQ 2.01.03-19 ga muvofiq amalga oshirilishi, bunda ularning maksimal balandligi, joylashish joyi shamol va seysmik taʼsirlarni hisobga olgan holda aniqlanishi lozim.

203. Modullarni loyihalashda boʻylama va vertikal devorlar orqali tushadigan yuklar pastki modullarga uzluksiz uzatilishi hamda ustki modulning devorlari pastki modulga tayanishi, bunda modullar shamol va seysmik kuchlarga chidamli boʻlishi kerak.

204. Yengil metall devorlar karkasi shveller koʻrinishidagi profillardan tayyorlanishi, bunda profillar koʻndalang kesimining qisqa tomoni oʻlchami 65 mm dan 100 mm gacha boʻlishi zarur.

205. Modulli mehmonxona binolari pol toʻsinining qalinligi 150 mm yoki 200 mm, shuningdek pol va shiftning umumiy qalinligi ushbu SHNQning 38-ilovasiga muvofiq boʻlishi kerak.

206. Modulli mehmonxona binolarining tomi QMQ 2.03.10-19 ga muvofiq loyihalanishi lozim.

207. Balandlikda modullarni koʻtarish, tushirish, tashish, montaj qilish va xavfsiz yechib olish maxsus koʻtarma ramalardan foydalangan holda amalga oshirilishi kerak.

208. Modulli mehmonxonalar darak berish va yongʻindan himoya qilish uskunalari bilan jihozlangan boʻlishi lozim.

209. Modullarning olovbardoshligi yongʻinga chidamli shisha vatali plitalarning bir nechta qatlami bilan taʼminlanishi va ular orasiga mineral vata qoʻyilishi zarur.

210. Qalinligi 15 mm boʻlgan gipsokartonli ichki olovbardosh qatlamlar va 100 mm qalinlikdagi mineral vata 90 min olovbardoshlikni taʼminlashi kerak.

211. Modullarning tashqi tomonidan qoplanadigan plitalar modullar orasidagi boʻshliq ichiga tutun kirishining oldi olinishini taʼminlashi lozim.

212. Modullarning metall toʻrida gorizontal va vertikal yoʻnalishlarda mineral vatadan ishlangan yongʻinga qarshi toʻsiqlar ushbu SHNQning 38-ilovasidagi 54-rasmda keltirilgan talablarga muvofiq oʻrnatilishi kerak.

213. Tashqi izolyatsiya plitalari qurilish maydonida ishlarni bajarish jarayonida oʻrnatilishi zarur.

214. Modulli mehmonxona binolari uchun zavod sharoitida tayyorlangan modullarni tashish OʻzMst 111:2024 talablariga muvofiq amalga oshirilishi lozim.

215. Modulli mehmonxona binolarini toʻliq modulli yoki metall konstruksiyalarning aralash shakllaridan foydalangan holda loyihalashda quyidagi modullardan foydalaniladi:

toʻrt tomonli;

ochiq turdagi;

birlamchi strukturali ramaga tayanuvchi;

ortiqcha yuklantirilmaydigan.

216. Toʻrt tomonli modullar yopiq yacheykali fazo hosil qilish uchun toʻrtta yaxlit tomonga ega boʻlgan holda tayyorlanishi va yuklar ularning boʻylama devorlari orqali pastga uzatilishi lozim.

Bunday modullardan quriladigan binolarning maksimal balandligi ularning joylashish joyi hamda shamol yukiga bogʻliq holda 6 dan va 10 gacha qavatni tashkil etishi kerak.

217. Toʻrt tomonli modullarni sovuq havodan himoya qilish uchun ularning barcha devorlari isitkich qatlamiga ega boʻlishi va sirtqi tomondan taxtalar bilan qoplanishi lozim.

Ushbu modullar ichki balkonlarga ega boʻlishi va turli pardozlash materiallari oldindan yoki ularni oʻrnatish joyida ishlarni bajarish jarayonida devorlarga mahkamlanishi kerak.

218. Toʻrt tomonli modullarning eni 4 m, ichki kengligi 3 — 3,6 m, ichki balandligi 2,7 m, uzunligi 6 — 10 m ni boʻlishi lozim.

219. Yon tomonlari toʻliq ochiq boʻlgan modullar ochiq turdagi modullar hisoblanib, ularga tushadigan yuklar burchaklardagi ustun (kolonna)lar orqali pastga uzatilishi kerak.

220. Ochiq turdagi modullarning karkasi issiq ishlov berilgan poʻlatdan ishlangan kvadrat shaklidagi ichi boʻsh profilli (KIBP) ustun (kolonna)lar va parallel flanetsli shvellerli (PFSH) chetki toʻsinlardan tashkil topgan elementlardan ushbu SHNQning 38-ilovasidagi 58-rasmda koʻrsatilgandek tayyorlanishi lozim.

221. Ochiq turdagi modullarning karkasi va boʻylama chetki toʻsinlari metall boʻlishi hamda ularning oraligʻi 5 — 8 m, chetki toʻsin, shift va polning birgalikdagi qalinligi ushbu SHNQning 38-ilovasidagi 58-rasmda koʻrsatilgandek 600 — 800 mm ni tashkil etishi lozim.

Ochiq turdagi modullarning kengligi (eni) 3 — 3,6 m boʻlishi kerak.

222. Birlamchi strukturali ramaga tayanuvchi modullar poʻlat yoki kompozit toʻsinlarga tayanishi, bunda toʻsinlar chizigʻidan har bir qavatga tushadigan yuk 15 kgf/m ni tashkil etishi, shuningdek ustun (kolonnalar) har 2-3 moduldan keyin joylashtirilishi hamda konstruksiyalarning oraliq masofasi 12 — 18 m boʻlishi zarur.

223. Birlamchi strukturali ramaga tayanuvchi modullarning toʻsinlari 3-4 m oraliq masofa bilan bitta chiziqda yotishi lozim. Toʻsinlarning bunday oraliq masofasiga asoslangan holda ustun (kolonna)lar toʻrining oʻlchamlari (6 — 8 m) aniqlanishi kerak.

Avtomobillar yerosti turargohi uchun ustun (kolonna)lar toʻri 7,2 m oʻlchamda loyihalanishi kerak.

224. Ortiqcha yuklantirilmaydigan modullarning shakli toʻrt tomonli modullardek loyihalanishi, tashqi yuk taʼsirlariga moʻljallanmasligi, ular bevosita polga yoki alohida konstruksiya ustiga oʻrnatilishi, qurilish davomida pol ustiga surib joylashtirilishi lozim.

Mazkur modullar binolarda hojatxonalar, vannaxonalar va xizmat koʻrsatuvchi xonalar sifatida qoʻllanilishi kerak.

225. Ortiqcha yuklantirilmaydigan modullarning konstruksiyasi boshqa turdagi modullarning konstruksiyasiga qaraganda yengil boʻlishi va montaj jarayonida yuzaga keladigan kuchlar taʼsiriga (ichki zoʻriqishlarga) qarshilik koʻrsata olishi zarur.

226. Ortiqcha yuklantirilmaydigan modullarning devorlari, poli qalinliklari boshqa turdagi modullarnikiga qaraganda yupqa (< 100 mm) boʻlishi lozim.

227. Bolalar sogʻlomlashtirish oromgohlari binolaridagi yotoqxonalar oldida yozgi xonalar boʻlmasligi kerak.

228. Olovbardoshlik darajasi II boʻlgan sogʻlomlashtirish oromgohlari binolariga quruq parli hammomlarni (sauna) joylashtirishga yoʻl qoʻyilmaydi.

229. Yotoqxonalarni alohida korpuslarga (yoki alohida bloklarga) joylashtirish zarur.

230. Ikki qavatli yotoq korpuslarining (bloklari) olovbardoshlik darajasi II boʻlganda ularning sigʻimi 150 oʻrindan oshmasligi kerak.

231. Yotoqxonalar 30 — 35 oʻrinli, tashqariga olib chiquvchi evakuatsiya chiqish joylariga ega boʻlishi, turarjoy blok-seksiyalariga guruhlab joylashgan boʻlishi zarur.

232. Blok-seksiyalarni olovbardoshlik chegarasi REI 45 boʻlgan 2-tipli yongʻinga qarshi devorlar yoki olovbardoshlik chegarasi EI 45 boʻlgan 1-tipli pardadevorlar bilan ajratish zarur.

233. Yozgi sogʻlomlashtirish oromgohlarining yotoq pavilyonlari olovbardoshlik darajasi IV boʻlgan bir qavatli qilib loyihalanishi, har bir pavilyonning sigʻimi 50 oʻrindan oshmasligi lozim.

234. Bolalar sogʻlomlantirish oromgohlarining yotoqxonalar joylashgan korpuslari bitta guruhga 30 — 35 bola toʻgʻri kelishini hisobga olgan holda loyihalanishi, bunda ularning tarkibida yashash xonalari va sanitariya-maishiy xonalar (hojatxonalar, dushlar, shaxsiy buyumlar saqlanadigan xona) boʻlishi, har bir yashash guruhida tarbiyachi xonasi loyihalanishi kerak.

235. Yoz mavsumida foydalaniladigan bolalar sogʻlomlashtirish oromgohlari uchun bir qavatli yotoqxona pavilyonlari va alohida joylashtirilgan sanitariya-gigiyena bloklarini (2 ta guruhga yoki 60 — 70 nafar bolaga moʻljallangan) loyihalashga yoʻl qoʻyiladi.

Dushxonalar va kir yuvish xonalarini oromgoh uchun markazlashgan holda loyihalashga yoʻl qoʻyiladi.

236. Kompleks maydonchalar va ulardagi alohida elementlarning minimal oʻlchamlari 30-ilovaning 42-jadvaliga muvofiq belgilanishi kerak.

237. Toʻsiq yoʻlaklarining minimal uzunligi va eni quyidagicha boʻlishi zarur:

40 m, 7 m (10 dan 14 yoshgacha boʻlgan bolalar uchun);

70 m, 14 m (14 yoshdan katta bolalar va kattalar uchun).

238. Sport musobaqalarini oʻtkazishga moʻljallangan inshootlarda tribunalar boʻlishi zarur.

239. Tomoshabinlar uchun tribunalarni arenalarning boʻylama tomonlari boʻyicha joylashtirilishi, ularni koʻndalang (torets) tomonlari boʻyicha joylashtirishda quyidagi hollar inobatga olinishi kerak:

tomoshabinlarning berilgan oʻrin-joylarini ushbu SHNQning 36-ilovasiga muvofiq arenaning boʻylama tomonlaridagi tribunalarda normalashtirilgan oraliqlar (masofalar) chegarasida joylashtirilishi;

ochiq sport yadrolari (arena) yoki futbol maydonlarining chegarasida (perimetral) tribunlarni qurish zaruriyati;

yopiq inshootlarda oʻrin-joylarni boʻylama tomonlar boʻyicha joylashtirish zal oraligʻining oshib ketishiga olib keladigan holatlar.

240. Tribunalarda tomoshabinlarning oʻtirishlari uchun oʻrin-joylarning oʻlchamlari quyidagicha boʻlishi zarur:

ochiq inshootlar uchun qatorlar kengligi 0,75 dan 0,8 m gacha;

yopiq inshootlar uchun 0,8 dan 0,9 m gacha;

ochiq inshootlar uchun oʻtirish joyining kengligi 0,42 m dan kam boʻlmasligi;

yopiq inshootlar uchun esa oʻtirish joyining kengligi 0,45 m kam boʻlmasligi;

ochiq inshootlar uchun oʻtirish joyining eni 0,3 m dan kam, yopiq inshootlar uchun oʻtirish joyining eni 0,4 m dan kam boʻlmagan oʻlchamda.

241. Tribuna qoʻshni qatorlari polining sathidagi farq 0,3 m dan katta boʻlganda, yelka suyanchiqlarini oʻrnatishga yoʻl qoʻyilishi, bunda suyanchiqlarning qoʻshni qator poli sathidan chiqib turish balandligi 0,12 m dan oshmasligi kerak.

242. Tomoshabinlarning tribunadagi tik holatda turish joylari har bir qatorda bir nafar tomoshabin uchun 0,45 m dan kam boʻlmagan kenglikda boʻlishi, qatorlar boʻylab eni esa 0,5 m dan kam boʻlmasligi lozim.

243. Respublika darajasi va boshqa yuqori masshtabdagi musobaqalar uchun moʻljallangan ochiq hamda yopiq sport-namoyish va sport-tomosha inshootlarining statsionar tribunalarida matbuot vakillari uchun joylar (matbuot lojasi) loyihalanishi lozim.

244. Yengil atletika uchun sport-namoyish inshootlaridagi (uzunligi 400 m boʻlgan aylanma yugurish yoʻlaklariga ega boʻlgan ochiq sport arenasi) statsionar tribunalarda yugurish masofalarining finish qismida joylashuvchi hakamlar uchun joy (hakamlar lojasi) loyihalanishi kerak.

245. Tomoshabinlarning oʻrin-joylari (oʻrindiqlari) ushbu SHNQning 36-ilovasiga muvofiq tribunalarga joylashtirilishi zarur.

246. Ochiq sport inshootlarining ustki va qisqa yon tomoni (torets) boʻyicha hamda yopiq sport inshootlarining ustki va qisqa yon tomoni zal devorlariga birikmaganda 1,2 m balandlikdagi toʻsiq boʻlishi lozim.

247. Tribunaning tomoshabinlar turishi uchun moʻljallangan qatorlarning oʻtish joylari boʻylab birinchi qator oldida va navbatdagi har bir 5-6 qatordan keyin oʻrnatiladigan toʻsiqlar boʻlishi kerak.

248. Binolarning sokol va yertoʻla qavatlarida jismoniy tarbiya bilan shugʻullanish xonalarini joylashtirishda yorugʻlik tushishi uchun derazalar va ushbu alohida chiqish joylari SHNQning 52, 53, 54, 55 va 56-bandlar talablarini inobatga olgan holda loyihalanishi lozim.

249. Futbol, regbi, chim ustida xokkey, beysbol va boshqalar uchun maydonlar ushbu SHNQning 30-ilovasidagi 43-jadvalda keltirilgan asosiy tavsiflarni hisobga olgan holda loyihalanishi lozim.

250. Darvozalarga ega boʻlgan (regbi, futbol, chim ustida xokkey va b.) sport oʻyinlari uchun maydonlarni ularning boʻylama oʻqlari bilan shimol-janub yoʻnalishi boʻyicha oriyentatsiyada joylashtirish kerak.

Istalgan tomonga 20°dan oshmagan holda ogʻishga yoʻl qoʻyilishi, bunda beysbol maydonini gʻarbdan sharqqa qaratib joylashtirish lozim.

251. Bitta sport inshootida bir turdagi bir nechta sport maydonlari joylashganda bu maydonlarning uchdan bir qismidan koʻprogʻi sharqiy-gʻarb yoʻnalishiga qaratib joylashtirilishi kerak.

252. Futbol maydoni toʻgʻri burchak shakliga ega boʻlishi hamda yon va darvoza chiziqlari bilan chegaralanishi lozim.

253. Sport oʻyinlari uchun asosiy maydon shugʻullanuvchilar uchun xavfli boʻlgan toʻsiqlar yoki buyumlardan holi boʻlgan xavfsizlik zonalari (yugurish yoʻlaklari) bilan oʻyin turlariga bogʻliq holda 0,8 dan 8 m gacha boʻlgan kenglikda oʻrab olingan boʻlishi kerak.

254. Sport va texnologik sifatlari boʻyicha afzal boʻlgan gazon va sintetik qoplamalardan foydalanishga yoʻl qoʻyiladi.

255. Sport oʻyinlarining eng ommaviy turlariga moʻljallangan oʻyin maydonlari va maydonchalarining oʻlchamlari hamda konfiguratsiyalarini ushbu SHNQning 33-ilovasidagi 5 va 6-rasmlarda keltirilgandek belgilash zarur.

256. Jismoniy tarbiya-sport inshootlarini loyihalashda quyidagi yordamchi xonalar uchun obyektlar loyihalanishi kerak:

kirish joyi guruhlari (garderob, vestibyul, sanitariya uzeli);

sanitariya-gigiyena vazifalarini bajaruvchi xonalar va shugʻullanuvchilarning dam olish xonalari;

ovqatlanish xonalari;

instruktorlik xonasi;

metodik xona;

tibbiyot xonasi;

maʼmuriy-xoʻjalik va maishiy xizmat vazifalarni bajaruvchi xonalar;

texnik xonalar.

257. Bufetlardagi oʻrin-joylarning soni quyidagicha belgilanishi lozim:

changʻida uchish bazalarida (ommaviy tarzda changʻida uchish bazalari bundan mustasno) va ochiq yassi inshootlarda (sigʻimi 75 dan 125 kishigacha boʻlgan) smenada shugʻullanuvchi 8 kishiga bitta oʻtirish joyi toʻgʻri kelishini hisobga olgan holda;

eshkak eshish (greblya) bazalarida, oʻq otish va ochiq yassi inshootlarda (sigʻimi 125 kishidan koʻp boʻlgan) smenada shugʻullanuvchi 12 kishiga bitta oʻtirish joyi toʻgʻri kelishini hisobga olgan holda;

konki va changʻida ommaviy tarzda uchish bazalarida tashrif buyuruvchilar uchun baza sigʻimining 5 foizni hisobga olgan holda;

tomoshabinlar uchun bitta oʻtirish joyiga 35 kishi toʻgʻri kelishini hisobga olgan holda.

258. Bufetlarda tomoshabinlarga moʻljallangan zal turgan holatda ovqatlanish uchun kafeteriy baland stollari bilan jihozlangan boʻlishi kerak.

259. Bufetlarning yuzalari hisob-kitobdan kelib chiqib, quyidagilardan kam boʻlmagan holda aniqlanishi zarur:

ovqat berish xonasi bilan birgalikda zal yuzasi (maydoni) oʻtirish joyi 8 ta boʻlganda, bitta oʻtirish joyiga 3,4 m² va oʻtirish joyi 8 tadan koʻp boʻlganda, har bir oʻtirish joyiga 1,25 m²;

yordamchi xonalar yuzasi zalda oʻtirish joyi 8 ta boʻlganda, bitta oʻtirish joyiga 2,25 m² va oʻtirish joyi 8 tadan koʻp boʻlganda, bitta oʻtirish joyiga 0,25 m²;

ovqat berish xonasi bilan birgalikda zal yuzasi zaldagi bitta joyga 1,4 m²;

yordamchi xonalar yuzasi zal yuzasining 30 %.

260. Tomoshabinlar uchun bufetlar tribunadagi eng uzoq joydan 150 m masofada joylashgan boʻlishi kerak.

261. Sport inshootlari hududida restoranlar, kafelar loyihalanganda hamda aholining dam olishi uchun foydalanilganda ularning sigʻimi sport inshootlari bufetlarining hisobiga kiritilmasligi lozim.

262. Ochiq va yopiq sport inshootlariga ega boʻlgan sport majmualari hamda ikki va undan ortiq zallarga ega boʻlgan sport korpuslarida tibbiy xizmat koʻrsatish xonasi butun majmua (korpus) uchun umumiy holda loyihalanishi kerak.

263. Yil davomida ishlaydigan hamda bitta smenada oʻtkazish xususiyati 150 va undan ortiq kishi boʻlgan inshootlarda (bitta smenada oʻtkazish xususiyati 100 va undan ortiq kishi boʻlgan kurash, boks, ogʻir atletika va futbol uchun ixtisoslashtirilgan inshootlarda) metodik-tiklash markazini loyihalashga yoʻl qoʻyiladi.

Yil davomida ishlaydigan ochiq sport inshootlarida ularning oʻtkazuvchanlik xususiyati konkilarda ommaviy tarzda uchishni hisobga olmagan holda aniqlanishi zarur.

264. Ochiq yassi sport inshootlarida shugʻullanuvchilar uchun yordamchi xonalarga ega boʻlgan binoni eng uzoq maydondan (maydoncha) 300 m dan uzoq boʻlmagan masofada joylashtirish kerak.

265. Ochiq yassi sport inshootlarida shugʻullanuvchilar hamda tomoshabinlar uchun sanitariya xonalarini tribunadagi eng uzoq joydan 150 m dan uzoq boʻlmagan masofada joylashtirish lozim.

266. Mavsumiy ochiq konki uchish inshootida shugʻullanuvchilar uchun kiyim almashtirish xonalarini birinchi qavatga joylashtirish kerak.

267. Kiyim almashtirish xonalarini birinchi qavatga joylashtirmaganda konki uchish joyi bilan nishabligi 1:10 boʻlgan pandus loyihalanishi lozim.

268. Yordamchi xonalarni changʻi uchish bazasining binosiga joylashtirilishi, bunda bino quyidagi masofalarda boʻlishi kerak:

start maydonchasi hamda biatlon va changʻi uchish distansiyalari finishidan yoki changʻi uchish trassalarining koʻtarma qurilmalaridan 200 m da;

yaqin tramplindan 100 m da (biroq, majmuaning eng uzoq joylashgan tramplinidan 300 m uzoq boʻlmagan holda).

269. Baza binosiga joylashtiriladigan sanitariya uzellari konkida uchuvchilarning vestibyul-isinish joyiga kirish va chiqishga, tomoshabinlar uchun esa koʻchadan kirish va chiqish joylari loyihalanishi kerak.

270. Tomoshabinlar uchun sanitariya uzellarini tribunaning eng uzoq nuqtasidan 150 m dan uzoq boʻlmagan masofada joylashgan alohida binoga joylashtirish zarur.

271. Sport togʻ-changʻi trassalari va trapmlinlari 20 m dan kam boʻlmagan sakrash uzunligiga, start maydonchasi oldida shugʻullanuvchilar uchun trassalar hamda tramplinlarning har biri uchun 1-2 ta unitazli hojatxona boʻlishi, bunda tramplinning start maydonchasi estakadada joylashganda sanitariya xonalari start maydonchasiga olib chiquvchi zinapoya (lift)ning pastki qismi atrofida joylashtirilishi kerak.

272. Changʻilarni olish va qaytarish uchun moʻljallangan xonaning eni 3 m dan kam boʻlmasligi lozim.

273. Changʻilarni olish va qaytarish uchun moʻljallangan xonadan chiqish (unga kirish) joyi oldida koʻcha tomonda changʻilarni uchishga tayyorlash uchun maydoncha loyihalanishi kerak.

274. Oʻq otish maydonlari va tirlar yordamchi xonalarining tarkibida qoʻshimcha tarzda xonalar loyihalanishi kerak.

275. Oʻq otish maydonlari va tirlarda shugʻullanuvchilar hamda tomoshabinlar uchun bufetlar boʻlishi lozim.

276. Asosiy binodan 50 m dan uzoqroq boʻlgan masofada joylashgan ochiq tirlarning (yoki ochiq tirlar guruhi) oʻq otish maydonlarida shugʻullanuvchilar va tomoshabinlar uchun umumiy boʻlgan 1-2 ta unitazli hojatxona qoʻshimcha tarzda loyihalanishi zarur.

277. Eshkak eshish (greblya) bazalarining yordamchi xonalari (ellingdan tashqari) ellingdan 200 m dan uzoq boʻlmagan masofada alohida joylashgan binoga joylashtirilishi yoki elling bilan birlashtirilishi kerak.

278. Eshkak eshish (greblya) bazalarida navbatchi matroslar va motoristlar katerlarning haydovchilari uchun qoʻshimcha ravishda yuzasi 10 m² dan kam boʻlmagan xona loyihalanishi zarur.

279. Qayiqlarni shay holatga keltirish va koʻzdan kechirish uchun moʻljallangan maydonchada navbatchi botsman uchun yuzasi 4 m² dan kam boʻlmagan xona loyihalanishi lozim.

280. Jismoniy tarbiya-sogʻlomlashtirish mashgʻulotlariga moʻljallangan inshootlar uchun ochiq yassi inshootlar oldida faqat shugʻullanuvchilar uchun yaqin joylashgan binolarda sanitariya uzellari hamda koʻchma uskunalar va inventar jihozlar uchun omborxona loyihalanishiga yoʻl qoʻyiladi.

281. Yopiq sport inshootlarining olovbardoshlik darajasi II dan past boʻlmasligi lozim.

Yordamchi xonalar faqat ikkinchi qavatga joylashtirilganda olovbardoshlik darajasi III boʻlgan bir va ikki qavatli korpuslarni loyihalashga yoʻl qoʻyilishi, bunda har qanday holatda yordamchi xonalarni zal xonalaridan olovbardoshlik chegarasi REI 150 boʻlgan 1-tipli yongʻinga qarshi devorlar bilan ajratish kerak.

282. Tomoshabinlar oʻrindiqlariga ega boʻlgan sport korpuslarining olovbardoshlik darajasi I va II boʻlganda tomoshabinlar uchun (zalning transformatsiyalanishini hisobga olgan holda) statsionar va vaqtinchalik oʻrinlarning jamlangan sigʻdiruvchanligi chegaralanmasligi, bunda olovbardoshlik darajasi III boʻlgan bir qavatli korpuslarda tomoshabinlar oʻrindiqlarining jami soni 600 dan oshmasligi zarur.

283. Yopiq sport inshootlarida sigʻimi 300 tomoshabindan ortiq boʻlgan statsionar tribunalarning yuk koʻtaruvchi konstruksiyalarini yonmaydigan materiallardan loyihalash kerak.

284. Tribunalar yuk koʻtaruvchi konstruksiyalarining olovbardoshlik darajasi R 45 dan kam boʻlmasligi, sigʻimi 300 tomoshabindan kam boʻlgan statsionar tribunalarning yuk koʻtaruvchi konstruksiyalari uchun Yo1 dan yuqori boʻlmagan yonuvchi materiallarni qoʻllashga yoʻl qoʻyiladi.

285. Transformatsiyalanadigan, suriladigan tribunalarning olovbardoshlik chegarasi, ularning sigʻimi qanday boʻlishidan qatʼi nazar, R 45 dan kam boʻlmasligi lozim.

Mazkur talab tomosha zali arenaning poli ustiga qoʻyiladigan vaqtinchalik tomoshabinlar oʻrindiqlariga nisbatan tatbiq etilmaydi.

286. Yopiq sport inshootlarida tomoshabinlar oʻtirishi uchun vaqtinchalik oʻrnatilgan oʻrindiqlar agʻdarilishi yoki surilishining oldi olingan boʻlishi kerak.

287. Ochiq va yopiq sport inshootlari tribunalaridagi oʻrindiqlarni Yo1, Yo2 guruhidagi yonuvchan materiallardan tayyorlashga yoʻl qoʻyiladi, biroq ushbu materiallar yonganda oʻzidan zaharli moddalarni ajratib chiqarmasligi, bunda materiallar T1 guruhiga (toifasiga) tegishli boʻlishi zarur.

288. Sport-tomosha zallaridagi estrada polining yogʻoch qoplamasiga himoya vositalarini singdirish yoʻli bilan yonuvchanlikni Yo1 yoki Yo2 guruhining yonuvchanligigacha tushirish kerak.

289. Ochiq sport va tomosha inshootlarining har qanday sigʻdiruvchanlikka ega boʻlgan tribunalari osti qismiga yordamchi xonalar ikki va undan ortiq qavatlarda joylashtirilganda ushbu tribunalarning olovbardoshlik darajasi II dan kam boʻlmagan holda qabul qilinishi lozim.

290. Yordamchi xonalar tribunalar tagiga bir qavatli qilib joylashtirilganda tribunalar olovbardoshlik darajasi III boʻlishiga yoʻl qoʻyiladi.

291. Tribuna osti qismidan foydalanilmaydigan ochiq sport va tomosha inshootlari tribunalaridagi oʻrindiqlar qatorlarining soni 20 dan ortiq boʻlganda shu tribunalarning yuk koʻtaruvchi konstruksiyalari olovbardoshlik chegarasi REI 45 dan kam boʻlmagan yonmaydigan materiallardan tayyorlanishi zarur.

292. Qatorlari soni 20 dan kam boʻlganda tribuna osti qismidan foydalanilmaydigan tribunalar uchun IV olovbardoshlik chegarasini qabul qilishga yoʻl qoʻyiladi.

293. Yopiq va ochiq sport inshootlarining tribunalari ostiga joylashtiriladigan xonalarni tribunadan yongʻinga qarshi toʻsiqlar olovbardoshlik chegarasi REI 45 dan kam boʻlmagan orayopmalar, olovbardoshlik darajasi EI 45 dan kam boʻlmagan 1-tipli pardadevorlar bilan ajratish, bunda pardadevorlardagi eshiklar jips holatda oʻzi yopiladigan boʻlishi (eshiklarni yonuvchan materiallardan tayyorlashga ruxsat berilishi) kerak.

294. Tribunalar ostiga tirlarning oʻq-dorilarini hamda yonuvchan materiallarni saqlash xonalarini (inventar va tomoshabinlar oʻrindiqlarini saqlash xonalaridan tashqari) joylashtirishga yoʻl qoʻyilmaydi.

295. Oʻq otadigan tirlarni ochiq va yopiq sport inshootlarining tribuna ostiga joylashtirishga yoʻl qoʻyiladi, bunda tir qurollarini saqlash xonasi va qurol tuzatish ustaxonasini boshqa xonalardan olovbardoshlik chegarasi REI 45 boʻlgan yongʻinga qarshi 2-tipli devorlar va olovbardoshlik chegarasi REI 45 boʻlgan 3-tipli orayopmalar bilan ajratish lozim.

296. Ochiq va yopiq sport inshootlarining tribunalaridagi zinapoyalar, oʻtish yoʻlaklari va lyuklarning hisobiy kengligi (eni) 2,5 m dan katta boʻlganda ularda 0,9 m dan kam boʻlmagan balandlikda ajratib turuvchi tutqichlar boʻlishi lozim.

297. Lyuklar yoki zinapoyalarning hisobiy kengligi (eni) 2,5 m gacha boʻlganda ularga ajratib turuvchi tutqichlarni oʻrnatishga yoʻl quyilmaydi.

298. Ochiq va yopiq sport inshootlari tribunalari zinapoyalarining qiyaligi 1:1,6 dan oshmasligi, 0,9 m dan kam boʻlmagan balandlikda tutqichlar (yoki ularning oʻrnini bosuvchi boshqa qurilmalar) oʻrnatilganda 1:1,4 qiyalikda loyihalashga yoʻl qoʻyiladi.

299. Sport inshootlarining evakuatsiya yoʻlaklarida, lyuklarda zinapoyalar va koʻtarilish pogʻonalari boʻlishiga yoʻl qoʻyilmasligi lozim.

300. Ochiq sport inshootlarining tribunalaridan evakuatsiya yoʻllarining 1 m kengligidagi odamlar soni ushbu SHNQning 4-ilovasidagi 9-jadval boʻyicha belgilanishi zarur.

301. Olovbardoshlik darajasi I, II boʻlgan tribunalardagi bitta evakuatsiya eshik ochiq joyiga yoki lyukiga toʻgʻri keladigan evakuatsiya qilinuvchilarning umumiy soni 1500 nafardan oshmasligi, olovbardoshlik darajasi III tribunalarda 30 % ga, olovbardoshlik darajasi IV boʻlganlarida esa 50 % ga kam boʻlishi kerak.

302. Olovbardoshlik darajasi I va II boʻlgan tomoshabinlar zallari va tomoshabinlar uchun tribunasi mavjud sport zallaridan evakuatsiya qilish vaqti mazkur SHNQning 4-ilovasi 10-jadvalidagi koʻrsatkichlariga muvofiq boʻlishi, bunda olovbardoshlik darajasi III va IV boʻlgan binolar uchun koʻrsatkichlar 30 % ga kamaytirilishi lozim.

303. Zalli xonalardan evakuatsiya chiqish joylari zal pol sathidan xonaning yarmi yoki undan koʻp balandligida joylashgan boʻlsa, evakuatsiya uchun zaruriy vaqt ushbu SHNQning 4-ilovasidagi 10-jadvalida keltirilgan koʻrsatkichlardan ikki baravar kam hisoblanishi kerak.

304. Zalning hajmi (W) 60 ming m³ dan yuqori boʻlganda uning ichidan zaruriy evakuatsiya vaqti quyidagi formula bilan aniqlanishi, bunda quyidagidan biroq 6 min dan koʻp boʻlmasligi zarur.

305. Mazkur formula bilan hisoblangan zaruriy evakuatsiya vaqtini evakuatsiya chiqish joylari xona balandligining yarmida joylashganida 35 % ga va zal balandligining 0,8 qismida joylashganda 65 % ga kamaytirish kerak.

306. Zaruriy evakuatsiya vaqti oraliq yoki kichik miqdorlarda boʻlganda interpolyatsiya boʻyicha, katta miqdorlarida ekstrapolyatsiya boʻyicha qabul qilinishi kerak.

307. Hajmi 60 ming m³ dan oshiq zalli binolardan zaruriy evakuatsiya chiqish vaqti 10 min dan oshmasligi lozim.

308. Sahnadan insonlarning zaruriy evakuatsiya vaqti 1,5 min dan oshmasligi, evakuatsiya qilinadiganlarning soni 2 m² sahna plansheti maydonidan bir kishi hisobi boʻyicha qabul qilinishi lozim.

309. Yopiq sport inshootlaridagi zal xonalarining har bir chiqish joyidan (lyuk, eshik) evakuatsiya qilinuvchi tomoshabinlarning soni 600 kishidan oshmasligi kerak.

310. Sport arenasining parteri joylashtirilganda ikkita chiqish joyi loyihalangan boʻlsa, ular orasidagi masofa zal uzunligining yarmidan kam boʻlmasligi zarur.

311. Tomoshabinlar zallariga tutashgan kuluarlarning kengligi (tomoshabinlar uchun yoʻlak) 2,4 m dan kam boʻlmasligi kerak.

312. Tomoshabinlar zallarida eshik oʻrni oʻtish joylarining kengligi 1,2 m dan kam boʻlmasligi, lojaga chiqadigan eshik oʻrni joylarining kengligi esa 0,8 m dan kam boʻlmasligi lozim.

313. Tomoshabinlar zali va sport inshootlarining evakuatsiya yoʻllaridan (lyuklar) chiqish eshiklari zich yopilishi zarur.

314. Tomosha zallarining balkonlari va tepa qavati sathlari oldi qatori roʻparasiga oʻrnatiladigan toʻsiqlar balandligi 0,8 m dan kam boʻlmasligi kerak.

315. Sport inshootlarining tribunalarida yondosh qatorlar pol sathlari 0,55 m dan farq qilganda qator oldidagi oʻtish yoʻlakchasi boʻylab balandligi 0,8 m dan kam boʻlmagan toʻsiq oʻrnatilishi lozim.

316. Sport zallari asosiy turlarining qurilish oʻlchamlari va sigʻimi ushbu SHNQning 15-ilovasidagi 31-jadvalda keltirilganlarga muvofiq belgilanishi zarur.

317. Oʻrindiqlari 300 va undan koʻp tribunali tomosha-sport zallarida zal-arena pol sathi yer ustki ikkinchi qavat pol sathidan yuqori boʻlmasligi kerak.

318. Tribunalar joylashtirilayotganda tomoshabinlar birinchi qatori roʻparasida toʻsiq boʻlishi, yon va koʻndalang tomonlardan oʻyin maydonigacha boʻlgan masofa tomoshabinlar xavfsizligini hisobga oladigan texnologik talablardan kelib chiqqan holda aniqlanishi lozim.

319. Sport zallaridagi snaryad va inventar xonalari zallarga yondosh va ular bilan aloqa tirqishlar orqali boʻlishi kerak.

320. Snaryad-inventar xonasi poli sathi zal poli sathi bilan bitta darajada (ostonasiz) boʻlishi lozim.

321. Snaryad va inventar xonalari maydoni texnologik talablar boʻyicha (oʻlchami 12x24 m li zallar uchun kamida 16 m², 30x18 m li zallar uchun kamida 21 m²) aniqlanishi zarur.

322. Tomoshabinlar uchun oʻrindiqlari soni 1000 va undan koʻp universal sport-tomoshagoh zallarida (arenalarda) sport oʻyinlari va musobaqa oldidan mashq qilib olish uchun qoʻshimcha sport zallari loyihalanishi kerak.

323. Oʻquv-mashgʻulot zallari, trenajyor xonalari, individual shugʻullanish xonalarining soni va oʻlchamlari loyiha topshirigʻiga muvofiq belgilanishi lozim.

324. Universal sport-tomoshagoh zal-arenalarda, manejlarda, sunʼiy yaxmalak zallarida maydonni oʻzgartirish (sport va tomosha turlarini hisobga olgan holda), estradani joylashtirish va boshqa imkoniyatlar loyihalashda inobatga olinishi kerak.

325. Yopiq va ochiq oʻquv-mashgʻulot basseynlarining asosiy hisobiy parametrlari ushbu SHNQning 16-ilovasidagi 32-jadvalda keltirilgan maʼlumotlarga asoslangan holda belgilanishi lozim.

326. Suzishni bilmaydiganlar va bolalarni suzishga oʻrgatish uchun moʻljallangan vannalar basseyn binosida 50x25 m oʻlchamda loyihalanishi kerak.

327. Tomoshabinlarning oʻrindiqlariga va suvga sakrash qurilmalariga ega boʻlmagan basseynlardagi vannalar zalining balandligi (yurish yoʻlagi sathidan) quyidagilarga muvofiq loyihalanishi zarur:

vanna uzunligi 50 m boʻlganda, 6 m dan kam boʻlmasligi va vanna uzunligi 25 m boʻlganda, 5,5 m dan kam boʻlmasligi;

oʻquv-mashgʻulot va sogʻlomlashtirish mashqlari uchun vanna uzunligi 25 m boʻlganda, zal balandligi 4,2 m, vanna uzunligi 18 m dan oshmaydigan zallar uchun bu balandlik 3,6 m boʻlishi.

328. Universal va maxsus vannalarga, shuningdek suvga sakrash qurilmalariga hamda tomoshabinlarning oʻrindiqlariga ega boʻlgan zallarning balandligi texnologik talablar boʻyicha belgilanishi lozim.

329. Uzunligi 25 m va undan katta boʻlgan vannalarga ega boʻlgan basseynlar tarkibida tayyorgarlik mashgʻulotlari uchun sport zallari boʻlishi kerak.

330. Oʻlchamlari 25x8,5 m va undan kichik vannalar hamda ochiq basseynlarda tayyorgarlik mashgʻulotlari uchun zallar loyihalanmasligi, bunda vanna yaqinida tayyorgarlik mashgʻulotlari uchun maydoni 70 m² dan kam boʻlmagan ochiq maydoncha boʻlishi lozim.

331. Vanna tubining nishabligi, vanna yon (torets) devorlarining boʻylama profili, vanna atrofidagi yoʻlakchalarning oʻqlari, suv ostini kuzatish tuynuklari (illyuminatorlar) texnologik talablar boʻyicha belgilanishi zarur.

Boʻylama tomonda uzunligi 50 m boʻlgan vannalar uchun uchta zinapoya, uzunligi 50 m dan kam boʻlgan vannalar uchun ikkita zinapoya, maydoni 100 m² kam boʻlgan vannalar uchun bitta zinapoya loyihalanishi lozim.

332. Vanna tubi va devorlarining konstruksiyasi suv oʻtkazmaydigan va kimyoviy reagentlar taʼsiriga chidamli boʻlishi zarur.

333. Vanna tubi va devorlarining ichki yuzasi och rangda boʻlishi, bunda vanna tubi va devorlarining sirpanchiq boʻlmasligi lozim.

334. Suzish sporti basseynlaridagi vannalarning yon (torets) devorlari suv yuzasi ustida 0,3 m balandlikda vertikal va bir-biriga nisbatan parallel holatda boʻlishi kerak.

335. Basseyn vannasining perimetri boʻylab yopiq vannalar uchun kengligi kamida 1,5 m boʻylab aylanib yurish yoʻlakchasi, ochiq vannalar uchun bu kenglik kamida 2 m boʻlishi, bunda yoʻlakchaning tashqi chegarasi boʻylab oʻrindiqlar joylashtirilishi lozim.

Aylanib yurish yoʻlakchasining sirti sirpanchiq boʻlmasligi va trap tomonga qarata 0,01-0,02 nishabga ega boʻlishi kerak.

336. Bolalar vannasi (suzishni bilmaydiganlar) uchun aylanib yurish yoʻlakchasi uchta toʻsiq boʻylab 0,75 m kenglikda belgilanishi, bunda yoʻlakchaning sirti yuzasi vanna toʻsigʻidan past, vanna toʻsigʻining balandligi 0,9-1,0 m boʻlishi zarur.

337. Yopiq basseynlarda isitiladigan aylanish yoʻlakchalari loyihalanishi lozim.

338. Start tumbasi, tramplinlar va sakrash supasiga ega boʻlgan toʻsiq boʻylab joylashgan yurish yoʻlakchasining kengligi texnologik talablarga asosan belgilanishi kerak.

339. Erkak va ayollarga alohida kiyim almashtirish xonalari, hojatxonalar va dushxonalar tambur orqali toʻgʻridan-toʻgʻri tutashgan boʻlishi lozim.

340. Shugʻullanuvchilar uchun kiyim almashtirish xonalari sport zali bilan bevosita yoʻlak (koridor) yoki faqat kiyim almashtirish xonalari va sport zali uchun moʻljallangan zinapoya orqali bogʻlanishi zarur.

341. Jamoalar oʻrtasida oʻtkaziladigan sport oʻyinlariga moʻljallangan inshootlarda kamida toʻrtta kiyim almashtirish xonasi boʻlishi, ularning maydoni koʻp zalli sport inshootlarining kiyim almashtirish xonalari umumiy hisobiy maydoniga kiritilishi lozim.

342. Kiyim almashtirish xonalari bir nafar shugʻullanuvchiga kamida 1 m² maydon toʻgʻri kelishini hisobga olgan holda loyihalanishi, bunda kiyim almashtirish xonalarida kiyim javonlari (0,3x0,5 m oʻlchamda), oʻrindiqlar, oyoq vannasi, qoʻl yuvish jihozi, koʻzgu, pol usti tarozisi boʻlishi kerak.

343. Basseynlarda kiyim almashtirish xonalari aylanib yurish yoʻlakchasi bilan bir sathda joylashishi va kiyim almashtirish xonalari basseynlar bilan faqat dushxonalar orqali bogʻlanishi, sport zali yoki tayyorgarlik mashgʻulotlari xonasi bilan dushxonani aylanib oʻtgan holda bogʻlanishi zarur.

344. Sport oʻyinlari, yengil atletika zallari va universal sport-tomosha zallari oldidagi kiyim almashtirish xonalari, shuningdek ochiq sport inshootlaridagi (ochiq basseynlar bundan mustasno) kiyim almashtirish xonalari zal (maydon) bilan toʻgʻridan-toʻgʻri bogʻlanmasligi, bunda shugʻullanuvchilar va tomoshabinlarning yoʻllari kesishmasligi lozim.

345. Sport zallarida shugʻullanuvchilar uchun kiyim almashtirish xonalari bir smenada shugʻullanuvchilarning 200 foiziga, basseynlarda esa bir smenada 250 — 300 foiziga hisoblanishi kerak.

346. Sportning har xil turlari boʻyicha musobaqalar va oʻquv-mashgʻulotlari oʻtkaziladigan zallarga ega boʻlgan koʻp tarmoqli sport inshootlarida kiyim almashtirish xonalaridagi oʻrin joylarining soni texnologik hisoblash orqali aniqlanishi zarur.

347. Sport inshootlarining sanitariya uzellaridagi sanitariya jihozlari (priborlari) texnologik hisoblash boʻyicha ushbu SHNQning 17-ilovasidagi 33-jadvalda keltirilgan koʻrsatkichlarni hisobga olgan holda belgilanishi lozim.

348. Shugʻullanuvchilar uchun dushxonalar kiyim almashtirish xonalari bilan trenerlar va instruktorlar jamoasi uchun dushxonalar instruktorlar xonalari bilan xodimlar dushxonalari maishiy xonalar bilan bevosita bogʻlangan boʻlishi zarur.

349. Basseynlarda erkak va ayol shugʻullanuvchilarning dushxonalari aylanib yurish yoʻlakchasi bilan bir sathda boʻlishi kerak.

350. Dushxonalar ochiq xonali va ular orasida oʻtish yoʻlaklari boʻlishi, bunda oʻtish yoʻlagining kengligi 1,6 m ga teng deb hisoblanishi lozim.

Dushxonadan aylanib yurish yoʻlagiga chiqish joyida yoki suzib chiqish joyida oyoq vannasi dushdan chiqib oʻtish joyining butun kengligida chuqurligi 0,1 m boʻlgan taglikli (poddon) dush boʻlishi kerak.

351. Kiyim almashtirish xonalarining oldidagi sanitariya uzellari kiyim almashtirish xonalari bilan yonma-yon tambur-shlyuz orqali joylashtirilishi kerak.

Sanitariya uzelidan dushxonani chetlab basseyn vannasiga chiqishga yoʻl qoʻyilmasligi lozim.

352. Bolalar uchun kiyim almashtirish xonalari, dushxonalar va sanitariya uzellari oʻgʻil va qiz bolalar uchun ajratilgan holda kattalar uchun moʻljallangan tegishli xonalardan alohida joylashtirilishi kerak.

353. Ochiq vannalarga chiqish suzib chiqish joylarining kengligi 1,8 m va chuqurligi kamida 0,5 m boʻlgan kanallar boʻlishi, start supasi boʻlmagan vannalar uchun suzib chiqish kanali vannaning koʻndalang (torets) tomonlariga joylashtirilishi zarur.

354. Basseynlarning texnik xonalari, xlorlanadigan xonalar va xlor omborlari alohida maxsus kirish joyiga ega boʻlishi lozim.

Xlorlanadigan xonalarni va xlor omborini yer sathidan pastga joylashtirishga yoʻl qoʻyiladi.

355. Ochiq inshootlarning yordamchi xonalari (kiyim almashtirish xonalari, sanitariya uzellari, dushxonalar) ochiq sport inshootlari ichida eng uzoq ochiq inshootdan 200 m dan oshmagan masofada joylashgan bino ichiga joylashtirilishi kerak.

356. Ochiq basseynlarda kiyim almashtirish xonalari, sanitariya uzellari, dushxonalar bevosita basseyn vannasiga birikkan boʻlishi zarur.

357. Sanitariya jihozlari ushbu SHNQning 17-ilovasidagi 33-jadvalda keltirilgan koʻrsatkichlarni hisobga olgan holda oʻrnatilishi lozim.

358. Yordamchi xonalarning balandligi pastga chiqib turuvchi konstruksiyaning pastki qismigacha boʻlgan balandlik quyidagicha belgilanishi kerak:

2,7 m (vestibyullar, kiyim almashtirish, massaj, shugʻullanuvchilarning dam olish, savdo, xoʻjalik, trener-instruktor, tibbiy xizmat, sanitariya-maishiy, qoʻriqlash va yongʻin posti, omborxonalar, inventar, sport qurollarini tozalash va saqlash xonalari);

2,4 m (hakamlar uchun moʻljallangan xonalar);

2,2 m (ustki kiyim almashtirish mashgʻulot kiyimlarini almashtirish garderoblari, kiyim va poyabzal quritish xonalari, togʻ changʻi trassasi start va finishlari oldidagi pavilyonlar).

359. Tomoshabinlar uchun yordamchi xonalar ularning eng koʻp oʻrin-joylariga ega boʻlgan tomosha zali boʻyicha tomoshabinlarning bir vaqtdagi sonini hisobga olgan holda loyihalanishi lozim.

360. Bufet yoki kafeteriyalar loyiha topshirigʻi asosida loyihalanishi kerak.

361. Tomoshabinlar uchun tribunaga ega boʻlgan stadionning sport arenasi stadionning asosiy inshooti sifatida xizmat qilishi hamda mazkur SHNQning 33-ilovasidagi 15-rasmga muvofik amalga oshirilishi lozim.

362. Konstruktiv jihatdan qurilish usuliga koʻra quyidagi tribunalarga boʻlinishi kerak:

yer ustiga quriladigan;

tayanch konstruksiyalar ustida turadigan;

uygʻunlashgan (kombinatsiyalashgan).

363. Tribuna ostidagi boʻshliqqa joylashtiriladigan yordamchi xonalar funksiya jihatidan beshta guruhga boʻlinishi zarur:

I guruh — butun inshoot yoki majmua uchun umumiy boʻlgan xonalar (vestibyul, muzda uchish uchun vestibyul-isinish joyi, kassa vestibyuli, bufetlar);

II guruh — tomoshabinlarga xizmat koʻrsatuvchi xonalar (aylanma galereyalar, bufetlar, sanitariya uzellari);

III guruh — shugʻullanuvchilarga xizmat koʻrsatish xonalari (kiyim almashtirish, inventar jihozlar, trenerlar va instruktorlar uchun xonalar, dam olish, tibbiy xizmat koʻrsatish, qishki sport turlari uchun xonalar);

IV guruh — musobaqalarni oʻtkazish uchun xizmat koʻrsatish xonalari (hakamlar xonalari, hakamlar hayʼati xonasi, matbuot-byuro);

V guruh — inshootlarni ekspluatatsiya qilish uchun xonalar (maʼmuriyat xonalari, sport va tozalash inventarlarini saqlash xonalari, omborlar, texnik xonalar, maishiy xizmat koʻrsatish xonalari).

364. Loyihada sport yadrosi va yordamchi xonalar guruhlari orasida oʻzaro bogʻlanishi lozim.

I guruh xonalari barcha xonalar bilan erkin bogʻlangan boʻlishi kerak.

II guruh xonalari tomoshabinlarning tribunaga harakatlanish yoʻllari va sportchilarning sport yadrosiga chiqish yoʻllarini ajratishda tomoshabinlar uchun ularning oʻtirish joylari bilan bevosita bogʻlangan boʻlishi zarur.

III va IV guruhlarning xonalari sport yadrosiga birikishi va bu xonalar oʻzaro bogʻlangan boʻlishi kerak.

V guruh xonalari rejalashtirishga bogʻliq holda erkin joylashishi lozim.

365. Sport yadrosi uchun yordamchi xonalarning tarkibi va yuzalari quyidagilarga bogʻliq holda aniqlanishi kerak:

yoz faslida sport yadrosining oʻtkazish qobiliyati 120 kishiga tengligi;

qish faslida 650 kishiga teng boʻlishi;

tomoshabinlar uchun yordamchi xonalar tribunalarning loyihaviy sigʻimiga;

ochiq maydonlar va zallar uchun yordamchi xonalar ularning oʻlchamlari, soni va bir vaqtning oʻzida oʻtkazish qobiliyati hamda stadiondan joylashish masofasiga (uzoqligiga).

366. Koʻrinuvchanlik shartlari boʻyicha 3,5 dan 5 minggacha oʻrinli tribunalarni bir tomonlama, 7,5 dan 10 minggacha oʻrinli tribunalarni bir va ikki tomonlama, 15 ming oʻrinli tribunalarni ikki tomonlama, 15 ming va undan koʻp oʻrinli stadionlar uchun tribunalarni uch va toʻrt tomonlama joylashtirish zarur.

367. Ikki, uch va toʻrt tomonlama (halqasimon shakldagi) tribunalar ostiga birinchi qavatga sport yadrosida qish va yozda shugʻullanuvchilar uchun yordamchi xonalarni bir tomonlama joylashtirish, 1-qavatdagi qolgan yuzadan esa sport yadrosiga yaqin joylashgan ochiq maydonchalar uchun yordamchi xonalar, maʼmuriy xonalar, maxsus asos qurilishini talab etuvchi zallar uchun foydalanish lozim.

2- va 3-qavatlarga tomoshabinlar uchun xonalar va galereyalarni, yordamchi xonalar bilan birga sport zallarini hamda boshqa xizmat koʻrsatish xonalarini joylashtirish kerak.

368. Tomoshabinlarga xizmat koʻrsatuvchi xonalar stadionning kirish joylariga, tomoshabinlar harakatlanadigan yoʻllardagi turli qavatlarga joylashtirilishi lozim.

369. Hakamlar, jurnalistlar, sport sharhlovchilari uchun moʻljallangan xonalar asosiy (bosh) tribunaga joylashtirilishi kerak.

Sharhlovchilarning kabinalari tribunaning yuqori markaziy qismiga yoki soyabon ostidagi osma maydonchaga joylashtirilishi lozim.

370. Jurnalistlar va sharhlovchilarga xizmat koʻrsatuvchi xonalarni, 1000 nafargacha kishiga moʻljallangan uchrashuv va press-konferensiyalar zallarini, garderoblarni, maxsus kafeteriylarni qavatlardagi xonalarga birikkan tribuna osti boʻshligʻiga joylashtirish zarur.

Bu zonaga faxrli mehmonlar uchun moʻljallangan xonalar ham joylashtirilishi kerak.

371. Sport yadrosi markaziy arenaning asosiy sport inshooti sifatida xizmat qilishi yoki oʻquv-mashgʻulotlarini oʻtkazish uchun mustaqil holatda (tribunasiz) joylashishiga yoʻl qoʻyiladi.

372. Sport yadrosi tarkibiga aylanma 400 m va toʻgʻri chiziqli 130 m yengil atletika yoʻlaklari, yadro uloqtirish uchun ikki, uch yoki toʻrtta sektor, sakrash yoʻlaklari va snaryadlar uloqtirish sektorlari, oʻyin maydoni va ushbu SHNQning 33-ilovasidagi 16-rasmga muvofiq chuqurlar, toʻsiqlar yugurish yoʻlaklari kiritilishi lozim.

373. Yugurish yoʻlaklarining tashqi va ichki tomonlaridan eni 1,0 m dan kam boʻlmagan xafsizlik zonasini loyihalash zarur.

374. Sport yadrosining tashqi perimetri boʻylab 0,5 dan 0,8 m gacha boʻlgan balandlikda toʻsiq loyihalanishi kerak.

375. Futbol maydoni 105x68 m oʻlchamga ega boʻlishi lozim.

376. Stadionning chim qoplamasi 120x80 m oʻlchamga ega boʻlishi kerak.

377. Sirt-yuza suvlarini drenaj quvurlari orqali oqizish zarur.

Suvni oqizish uchun 3 foizdan kam boʻlmagan nishablik hosil qilinishi lozim.

378. Yerga quriladigan tribunalarni gilli grunt ustiga joylashtirishda gruntga yirik donali qum 10 dan 15 cm gacha qalinlikda yoyilishi, qum qatlami ustiga esa temir-beton qoplama joylashtirilishiga yoʻl qoʻyiladi.

379. Temir-beton konstruksiyalarini stadionlar tribunalari va tribuna osti fazolari, demonstratsion zallar, basseynlar, yordamchi xonalar yuk koʻtaruvchi karkaslarning asosi uchun qoʻllash va ulardan zallar, basseynlar qoplamalari, tomlarining yuk koʻtaruvchi hamda toʻsuvchi konstruksiyalari, shuningdek katta boʻlmagan va oʻrtacha oraliqlarning orayopmalari sifatida foydalanishga yoʻl qoʻyiladi.

380. Ochiq stadionlarning tribunalarini tiklashda oʻrindiqlarni bevosita yerga yoki maxsus konstruksiyalar ustiga qurishga yoʻl qoʻyiladi.

381. Gruntli tribunalarni tabiiy yoki toʻkilgan gilli yoki qumloq gruntlar ustiga qurishga yoʻl qoʻyiladi, bunda grunt (yerosti) suvlari chuqur joylashgan joylarga qurish zarur.

382. Gruntli tribunalarni qumloq (tabiiy yoki toza yuvilgan qumli) gruntlar ustiga joylashtirishda temir-beton qoplamalar bevosita qum usti boʻylab qurilishi (yotqizilishi) kerak.

383. Tribunalarning yuk koʻtaruvchi sinchini (karkasni) kolonnalar, gorizontal rigellar, orayopmalar va qiya rigellarning yuk koʻtaruvchi plitalaridan tashkil topgan yigʻma temir-betondan loyihalashga yoʻl qoʻyiladi.

384. Tribunani yogʻingarchiliklardan himoya qilish uchun yelimlanuvchi gidroizolyatsiyani qoʻllash zarur.

385. Universal zallarga ega boʻlgan koʻp tarmoqli sport majmualari quyidagilar inobatga olinishi kerak:

sport zallarini loyihalash vaqtida loyihalash topshirigʻida sport federatsiyalarining qoidalari (reglamentlari);

sport zallarini loyihalashda sport zonasi ustidagi shift balandligiga qoʻyiladigan talablarga rioya qilinishi, bunda zona chegarasidan tashqarida balandlik 3 m dan kam boʻlmagan balandlikkacha bir tekis kamaytirilib borilishi;

sport tadbirlarini sport zonasiga birlashtirilgan bir nechta maydonchalarda bir vaqtda oʻtkazishga moʻljallangan universal sport zallarini loyihalashda universal sport zalining oʻtkazish qobiliyati ushbu maydonchalarning soni va vazifasiga bogʻliq holda ortishini;

sportning har xil turlari uchun bir nechta maydonchalarni (oʻyin maydonchalari) sport zaliga joylashtirishda shu maydonchalar orasida ajratuvchi qurilmalarni.

qoplamani va uni montaj qilish texnikasini saqlash xonasini (joyi);

universal sport majmualarida ularning sport zallari transformatsiyalanadigan (koʻchma) pardadevorlar bilan ajratilishi, har bir sport zali kiyim almashtirish xonalari bilan bevosita bogʻlangan boʻlishi, zalning ichki devori uzunligi boʻylab 2-1,2 m kenglikda oʻtish hisobiga zallarni boʻlish tizimini tashkil etishni;

sport zallari va yordamchi xonalarni loyihalashda maxsus texnika qoʻllaniladigan yuklash-tushirish ishlarini olib borish hamda sport-texnologik uskunalardan foydalanish zarurligini;

katta massali yoki yirik gabaritli uskunalar (yuk trenajyorlari, mobilli fermalar va b.) joylashtiriladigan sport zallarini birinchi qavatga yuk koʻtaruvchi texnikaning kirish imkoniyatini;

sport zallarini ularning boʻylama devorlari boʻylab uskunlarni (gimnastika devorlari, mashgʻulotlarga moʻljallangan devorlar, gandbol, basketbol, tennis uchun shchitlar) oʻrnatish bilan loyihalashda ushbu uskunalarni derazasiz devorlarga yoki pastki qismi pol sathidan 4,5 m dan kam boʻlmagan balandlikda joylashgan derazalarga ega boʻlgan devorlarga oʻrnatishni;

mashgʻulotlar uchun moʻljallangan zallarni loyihalashda xavfsizlik zonasining gabaritlariga qoʻyiladigan talablarga rioya qilinishini;

sport zallarining oʻlchamlari, shuningdek xonalarning chiqib turuvchi konstruksilarning pastki qismigacha boʻlgan balandligi sport turlarining qoidalariga va sport tadbirining darajasiga bogʻliq holda loyihalash topshirigʻiga muvofiq oʻrnatishni;

sport zonalarining asosiy parametrlari ushbu SHNQning 34-ilovasidagi 44-jadvalda keltirilgan koʻrsatkichlarga muvofiq belgilanishini.

386. Sport turlaridan vaqti-vaqti bilan foydalanish uchun universal sport zallarining oʻlchamlari sportning turlari uchun mazkur SHNQning 34-ilovasidagi 45-jadvalda keltirilgan eng katta koʻrsatkichlar boʻyicha belgilanishi lozim.

387. Badminton maydonchalariga ega boʻlgan zallarni bittalik va juftlik oʻyinlarga moʻljallangan kortlar toʻgʻri burchakli toʻrtburchak shaklda uzunligi 13,4 m, eni 6,1 m, diagonal boʻyicha uzunligi 14,723 m hamda belgilash chiziqlarining kengligi 0,04 m etib loyihalash lozim.

388. Kortning perimetri boʻylab 2 m kenglikda xavfsizlik zonasi ajratilishi lozim.

Bir nechta kortlarni bir qator qilib joylashtirishda ikkita qoʻshni kortlar orasidagi xavfsizlik zonasining minimal oʻlchami 2 m dan kam boʻlmasligi kerak.

389. A va V toifalardagi bandminton zallarini loyihalashda poldan yuqoridagi chiqib turuvchi konstruksiyaning pastki qismigacha boʻlgan balandlik ushbu kortning butun yuzasi boʻyicha xalqaro musobaqalar uchun 12 m dan, mamlakat miqyosida oʻtkaziladigan musobaqalar uchun 9 m dan kam boʻlmasligi lozim.

390. Badminton uchun sport zonasini ushbu SHNQning 35-ilovasidagi 24-rasmda keltirilganidek chiziqlar bilan belgilash zarur.

391. Basketbol maydoniga ega boʻlgan zalni loyihalashda toʻgʻri burchakli toʻrtburchak shaklidagi oʻyin maydoni inobatga olinishi, bunda oʻyin maydoni quyidagilarga muvofiq amalga oshirilishi kerak:

uzunligi 28 m, eni 15 m (chegaralovchi chiziqlarning ichki qirralaridan oʻlchangan) oʻyin zonasini;

maydonning butun perimetri boʻylab xavfsizlik zonasini (shchitlar konstruksiyasigacha boʻlgan masofani kiritgan holda) oʻz ichiga kiritishni;

xavfsizlik zonasi chegarasidan tashqaridagi joylarga har bir jamoa uchun 16 ta oʻrin-joyni hisoblashdan kelib chiqqan holda oʻrindiqlar (skameyka) zonasi joylashtirilishini;

oʻyin maydoni ustidagi eng yaqin konstruksiyaning pastki qismigacha boʻlgan balandlik 7 m dan kam boʻlmasligini;

mashgʻulot zallarida maydon chizigʻidan 2 m dan kam boʻlmagan masofada halqalarga ega boʻlgan qoʻshimcha shchitlarni oʻrnatishni.

392. Basketbol uchun sport zonasi hamda uni belgilash va jihozlash sxemasi ushbu SHNQning 35-ilovasidagi 25-26-rasmlarda keltirilgan.

393. Voleybol zalini loyihalashda musobaqa zonasi oʻyin maydonchasi va erkin zonani oʻz ichiga kiritishini hisobga olish kerak.

Oʻyin maydonchasi 18×9 m oʻlchamda toʻgʻri burchakli toʻrtburchak shaklda loyihalanishi zarur.

Zaldagi erkin zona oʻyin maydonchasi tekisligiga joylashtirilishi va u har tomondan 3 m dan kam boʻlmagan kenglikni tashkil etishi, erkin zonaning poldan uning ustidagi chiqib turuvchi konstruksiyaning pastki qismigacha boʻlgan balandligi 7 m dan kam boʻlmasligi lozim.

394. Voleybol uchun zalni loyihalashda veritikal ustunchalarni (sterjen) mahkamlash detallari loyihalanishi kerak.

395. A va V toifalardagi zallarni loyihalashda quyidagilarni inobatga olish lozim:

maydoncha atrofida 4 m dan kam boʻlmagan kenglikda va 10 m dan kam boʻlmagan (poldan chiqib turuvchi konstruksiyaning pastki qismigacha) balandlikda erkin zonani;

jamoalarning oʻrindiqlari tomonida joylashgan ikkala burchakdagi erkin zona chegarasidan tashqarida 3×3 m oʻlchamli chigil yozish joyini;

qoida buzganligi tufayli oʻyindan chetlashtirilgan sportchilar uchun nazorat zonasida ikkita kursi bilan jihozlangan 1×1 m oʻlchamli joy nazarda tutilishini.

Voleybol uchun sport zonasi va uning belgilanish sxemasi ushbu SHNQning 35-ilovasidagi 27-rasmda keltirilgan.

396. Gandbol boʻyicha sport tadbirlari uchun oʻyin maydonchasi 40x20 m oʻlchamda toʻgʻri burchakli toʻrtburchak shaklida loyihalanishi, maydoncha dioganalining uzunligi bitta yon chiziq oxiridan qarama-qarshi yon chiziq oxirigacha 44,72 m ni va yarim maydon dioganalining yon chiziqlar oxirgi nuqtalaridan markaziy chiziq va yon chiziq kesishishining qarama-qarshi nuqtasigacha uzunligi 28,28 m ni tashkil etishi lozim.

397. Gandbol oʻyin maydonchasining atrofida quyidagi oʻlchamlardagi xavfsizlik zonasi boʻlishi kerak:

yon chiziqlar boʻylab 1 m dan kam boʻlmagan;

darvozalarning tashqi chiziqlari orqasida 2 m dan kam boʻlmagan.

398. Gandbol uchun A va V toifalardagi zallarda jamoa sportchilari va murabbiylarga moʻljallangan oʻrindiqlar markaziy chiziqdan 3,5 m masofada boʻlishi lozim.

399. Stol (uzunligi 4 m dan katta boʻlmagan) zaxira oʻyinchilarining kursilariga qaraganda yon chiziqqa yaqin joylashgan boʻlishi, biroq stol yon chiziqdan 0,5 m dan kam boʻlmagan masofada va oʻyin maydonchasi sathidan 0,3-0,4 m ga balandroq boʻlishi kerak.

Jamoa kursilari oldida yon chiziq boʻylab markaziy chiziqdan ikkala tomonda 8 m masofada xavfsizlik zonasi boʻlishi lozim.

400. Darvozalar chizigʻidan 1,5 m masofada 9 — 14 m uzunlikda va 5 m balandlikda vertikal toʻsuvchi toʻrni osish imkoni boʻlishi kerak.

Gandbol uchun sport zonasi va uning belgilanish sxemasi ushbu SHNQning 35-ilovasidagi 28-rasmda koʻrsatilgan.

401. Futzal uchun maydonchaga ega boʻlgan zalni loyihalashda musobaqa maydoni toʻgʻri burchakli shaklda boʻlishi, bunda maydonning oʻlchamlari quyidagilardan kam boʻlmasligi lozim:

yon chiziq uzunligi 42-38 m, darvoza chizigʻining uzunligi — 25-20 m (A va V toifadagi zallar uchun);

yon chiziq uzunligi 42-25 m, darvoza chizigʻining uzunligi — 25-16 m (S toifadagi zallar uchun).

402. Oʻyinchilarni almashtirish zonasi texnik zona oldida 5 m uzunlik bilan loyihalanishi hamda 0,08 m kenglik va 0,8 uzunlikdagi kesma chiziqchalar bilan 0,4 m maydonchada va 0,4 m uning tashqarisida chegaralangan boʻlishi kerak.

Xronometrist stoli oldida oʻrta chiziqning har ikkala tomonida 5 m erkin zona (fazoviy boʻshliq) boʻlishi lozim.

Alohida zonalarni belgilash va chegaralash talablari futzal boʻyicha qoidalarga (reglament) muvofiq loyihalash topshirigʻi bilan aniqlanishi zarur.

Futzal uchun sport zonasi va uni chiziqlar bilan chegaralash (belgilash) sxemasi ushbu SHNQning 35-ilovasidagi 29-rasmda keltirilgan.

403. Stol tennisi uchun zallarni loyihalashda uyin maydonining fazosi (markazda stol va uning atrofida erkin zona) boʻlishi va uning oʻlchamlari uzunligi — 14 m, kengligi (eni) — 7 m, balandligi — 5 m dan kam boʻlmasligi lozim.

Mashgʻulotlar uchun oʻyin fazosining oʻlchamlarini 9x5 m gacha kamaytirishga yoʻl qoʻyiladi.

Oʻyin fazosi uning perimetri boʻyicha 1,5 m uzunlikda va 0, 75 m balandlikda toʻq fondagi rangli bortiklar bilan toʻsilishi kerak.

404. Stol tennisi uchun zalni loyihalashtirish tom qoplamalari va pollar (yorqin, yaltiraydigan va tosh, beton, gʻisht yoki kafel plitkalaridan bajarilgan sirpanuvchan pollar taqiqlanadi), yoritilganlik, rang boʻyicha bir xillilik va boshqa rangli hususiyatlardagi qismi loyihalash topshirigʻiga muvofiq amalga oshirilishi lozim.

405. Stol tennisi uchun A va V toifalardagi zallarda pol yogʻoch yoki oʻramli sintetik material bilan qoplangan boʻlishi kerak.

406. Sport zonasi va stol tennisi uchun belgilash sxemasi ushbu SHNQning 35-ilovasidagi 30-rasmda keltirilgan.

407. Tennis korti toʻgʻri burchakli maydon koʻrinishida boʻlishi, bunda uning oʻlchamlari quyidagicha boʻlishi kerak:

uzunligi — 23,77 m;

eni — 8,23 m (yakkalik oʻynaganda) yoki uzunligi — 23,77 m;

eni — 10,97 m (juftlik oʻynaganda).

408. 1- va 2-toifalardagi xalqaro va mamlakat musobaqalari uchun zallarda orqa chiziqlar va toʻsiqlar orasidagi masofa 6,4 m dan, yon chiziqlar va toʻsiqlar orasidagi masofa esa 3,66 m dan kam boʻlmasligi lozim.

409. 3 — 6 toifalardagi mamlakat miqyosidagi musobaqalar, shuningdek ommaviy tennis uchun zallarda orqa chiziqlar va toʻsiqlar orasidagi masofa 5,48 m, yon chiziqlar va toʻsiqlar orasidagi masofa esa 3,05 m dan, poldan shiftgacha boʻlgan balandlik 9,14 m dan kam boʻlmasligi zarur.

410. Tennis maydonchasining umumiy koʻrinishi, oʻlchamlari, tennis uchun sport zonasining belgilanishi mos ravishda ushbu SHNQning 35-ilovasidagi 31-a, b, v rasmlarga muvofiq belgilanishi kerak.

411. Aravachalarda oʻynaladigan basketbol sport tadbirlarini oʻtkazish uchun oʻyin maydoniga qoʻyiladigan talablar ushbu SHNQning 391-bandiga muvofiq boʻlishi lozim.

412. Oʻyin maydoniga bevosita yaqin boʻlgan joyda aravachalari bilan birgalikda zaxira sportchilari uchun ikkita (har ikkala jamoaning har biri uchun bittadan) zona loyihalanishi kerak.

413. Golbol boʻyicha sport tadbirlarini oʻtkazish uchun oʻyin maydoni 18×9 m oʻlchamda loyihalanishi, bunda ushbu maydon perimetri boʻylab 1,5 m oʻlchamda xavfsizlik zonasi boʻlishi lozim.

414. Golbol uchun sport zonasi va belgilash sxemasi ushbu SHNQning 35-ilovasidagi 35-rasmda keltirilgan.

415. Paralimpiya stol tennisi uchun oʻyin maydoniga qoʻyiladigan talablar ushbu SHNQning 403-bandi boʻyicha qabul qilinishi kerak.

416. Paralimpiya regbisi boʻyicha sport tadbirlarini oʻtkazish uchun sport maydoniga qoʻyiladigan talablar mazkur SHNQning 255-bandiga muvofiq boʻlishi hamda maydonni chegaralash va jihozlashga nisbatan tatbiq etilmasligi zarur.

Ushbu maydonda sport tadbirlarini oʻtkazishda yon chiziqlar, markaziy chiziqlar, zachyot maydonidan hamda markaziy aylana chizigʻidan vaqtinchalik belgilash (razmetka) qoʻllanilishi lozim.

417. Oʻyin maydoniga bevosita yaqin boʻlgan joyda zaxira gʻildiraklarga ega boʻlgan aravachalarni joylashtirish uchun ikkita (har bir jamoa uchun bittadan) zona loyihalanishi kerak.

418. Darvoza chizigʻi 0,45 m balandlikdagi ikkita yaltiroq konuslar bilan chegaralangan boʻlishi zarur.

419. Paralimpiya regbisi uchun sport zonasi va belgilash sxemasi ushbu SHNQning 35-ilovasidagi 36-rasmda keltirilgan.

420. Paralimpiya tennisi boʻyicha sport musobaqalarini oʻtkazish uchun kortli sport zaliga qoʻyiladigan talablar ushbu SHNQning 407-bandiga muvofiq qabul qilinishi kerak.

421. 5×5 futbol uchun oʻyin maydoni perimetr boʻyicha toʻsiqlarga ega boʻlgan holda quyidagi oʻlchamlarda loyihalanishi lozim:

uzunligi — 40 m;

kengligi — 20 m.

5×5 futbol boʻyicha sport tadbirlarini oʻtkazish uchun zalni transformatsiyalash bilan ushbu SHNQning 396-bandi boʻyicha gandbol maydonchasiga ega boʻlgan zaldan foydalanishga yoʻl qoʻyiladi.

5×5 futbol boʻyicha sport tadbirlarini oʻtkazish uchun zalning toʻsiqlari quyidagilarni inobatga olgan holda loyihalanishi kerak:

balandligi 1 — 1,2 m;

toʻsiqni oʻrnatishda vertikaldan tashqariga ogʻish burchagi 10° dan oshmasligi;

toʻsiq darvoza chizigʻidan 1 m masofada.

422. 5×5 futbol uchun sport zonasi va belgilash sxemasi ushbu SHNQning 35-ilovasidagi 37-rasmda keltirilgan.

423. Sport akrobatikasi boʻyicha sport tadbirlarini oʻtkazish uchun A va V toifalardagi zallar quyidagi oʻlchamlarda loyihalanishi lozim:

uzunligi — 45 m;

kengligi — 30 m;

balandligi — 10 — 12 m.

424. C toifali zallarning oʻlchamlari 45×30 m, balandligi 8 m dan kam boʻlmasligi kerak.

425. Akrobatika zalini loyihalashda 14×14 m oʻlchamlarda musobaqa zonasini hamda bu zonaning tarkibida quyidagilarni inobatga olish lozim:

gilam va 12×12 m li (chiziqning tashqi tomoni boʻyicha oʻlcham) ishchi maydonga ega boʻlgan maydonchani (pomost);

chegaralash belgisidan tashqarida butun perimetr boʻyicha 1 m kenglikda xavfsizlik zonasini.

A va V toifalardagi zallarni loyihalashda maydoncha (pomost) va tomoshabinlar orasida har tomondan 2 m dan kam boʻlmagan qoʻshimcha xavfsizlik zonasi boʻlishi kerak.

426. Sport akrobatikasi uchun sport zonasining sxemasi ushbu SHNQning 35-ilovasidagi 38-rasmda keltirilgan.

427. Sport gimnastikasi boʻyicha musobaqalarni oʻtkazish uchun A va V toifalardagi zallarni loyihalashda sport snaryadlariga ega boʻlgan zallarni erkaklar va ayollar uchun alohida joylashtirish lozim.

428. 60×34 m oʻlchamlardagi har bir zal snaryadlar toʻplami bilan jihozlanishi, ularning roʻyxati va xavfsizlik zonasini kiritgan holda ularni oʻrnatish joylari xalqaro gimnastika federatsiyasi qoidalariga muvofiq loyihalash topshirigʻi boʻyicha belgilanishi kerak.

429. Sport gimnastikasi zalini loyihalashda sport uskunalari va snaryadlarni polga, shift konstruksiyalariga va devorlarga montaj qilish uchun mahkamlash detallari boʻlishi kerak.

430. Sport gimnastikasi boʻyicha mashgʻulot zallarini loyihalashda ehtiyotkorlik moslamalarini (lonjlari) joylashtirish, mahkamlash, ehtiyot chuqurlarining oʻlchamlari, ularni joylashtirish oʻrinlarini va shift va polning konstruktiv elementlariga tushadigan yuklarni hisoblash loyihalash topshirigʻi talablari hamda xalqaro gimnastika federatsiyasi qoidalariga muvofiq boʻlishi lozim.

431. Sport gimnastikasi uchun sport zonasining sxemasi va sport uskunalari ushbu SHNQning 35-ilovasidagi 39-40-rasmlarida keltirilgan.

432. Batutda sakrash boʻyicha tadbirlarni oʻtkazish uchun sport zali quyidagilarni hisobga olgan holda loyihalanishi zarur:

individual sakrash;

sinxron sakrash;

ikkitalik minitrapm;

akrobatika yoʻlakchasi.

433. Batutda amalga oshiriladigan barcha oʻyin turlari boʻyicha musobaqalarni oʻtkazishda sport snaryadlarini joylashtirish uchun zal oʻlchamlari 43×39 m dan, shiftgacha balandlik 8 m dan kam boʻlmasligi lozim.

434. Zalni loyihalashda sport uskunalari va snaryadarini polga, shift konstruksiyalariga va devorlarga montaj qilish uchun mahkamlash detallari loyihalanishi kerak.

435. Oʻyin turlari uchun boshqa snaryadlarni, batutda sakrash uchun sport uskunasini, xavfsizlik zonalarini joylashtirish bilan zalni loyihalashtirishda loyiha topshirigʻi talablarini va xalqaro gimnastika federatsiyasi qoidalarini inobatga olish lozim.

436. “Ikkitalik minitrapm” oʻyin turi boʻyicha xalqaro musobaqalarni oʻtkazish zalini loyihalashtirishda ikkita minitrampni joylashtirish (oʻrnatish)da xavfsizlik zonasi boʻlishi kerak.

437. Batutda sakrash uchun sport zonasi va uskunalari sxemasi ushbu SHNQning 35-ilovasidagi 41 — 43-rasmlarda keltirilgan.

438. Badiiy gimnastika boʻyicha sport tadbirlari uchun zal 8 m dan kam boʻlmagan balandlikda loyihalanishi zarur.

Badiiy gimnastika boʻyicha sport tadbirlari uchun zal balandligini 10 — 14 m da loyihalashga yoʻl qoʻyiladi.

439. A va V toifalardagi zallarni loyihalashda maydoncha (pomost) qirrasi va tomoshabinlar orasida har tomondan 2 m dan kam boʻlmagan qoʻshimcha xavfsizlik zonasi boʻlishi kerak.

440. Badiiy gimnastika uchun sport zonasi sxemasi ushbu SHNQning 35-ilovasidagi 44-rasmda keltirilgan.

441. Boks boʻyicha musobaqalar zali maxsus maydonchaga (pomost) oʻrnatiladigan bitta yoki ikkita ring joylashtirilishini inobatga olgan holda loyihalanishi lozim.

Mashgʻulot zallarida ringni maxsus maydonchasiz (pomost) oʻrnatishga yoʻl qoʻyiladi.

442. A va V toifalardagi zallarda kanatlarning ichki chizigʻi boʻyicha 6,10×6,10 m oʻlchamlarda ringlarni joylashtirish imkoni boʻlishi kerak.

A va V toifalardagi zallarda boshqa musobaqalar uchun 4,90×4,90 m dan 6,10×6,10 m gacha boʻlgan oʻlchamlardagi ringlardan foydalanish zarur.

443. A va V toifalardagi zallarda tomonining uzunligi 7,8 m boʻlgan kvadrat shaklidagi platformali maydonchani joylashtirish imkoni boʻlishi lozim.

444. S toifali zallarda oʻlchamlari 5,82×5,82 m dan 7,8×7,8 m gacha boʻlgan maydonchalardan (kanatlar orasidagi ring oʻlchamiga bogʻliq holda) foydalanishga yoʻl qoʻyiladi.

445. A va V toifalardagi zalda musobaqa maydonchasining balandligi pol yoki asos sathidan 1,0 m ni tashkil etishi, boshqa musobaqalarda maydonchaning balandligi 0,91 — 1,22 m boʻlishi lozim.

446. Boks uchun zallarni loyihalashda maydonchalar perimetri boʻyicha 3 m dan kam boʻlmagan kenglikda xavfsizlik zonasi boʻlishi kerak.

447. Boks uchun mashgʻulot zallarini loyihalashda ring tashqarisida shift konstruksiyalari va devorlarga mahkamlanuvchi osmalarga mahkamlangan mashgʻulot uskunalari (boks qoplari, grusha, devor yostiqlari va b.)ga ega boʻlgan maydoncha boʻlishi lozim.

448. Boks maydonlari (bitta va ikkita), sport zonasining umumiy sxemasi mos ravishda ushbu SHNQning 35-ilovasidagi 45-a, b, v rasmlarida keltirilgandek joylashtirilishi va belgilanishi zarur.

449. Dzyudo boʻyicha sport tadbirlari uchun zallarda oʻlchamlari 14×14 m dan kam boʻlmagan tatami qoplamali bir (yoki bir nechta) maydonchalar loyihalanishi lozim.

450. Dzyudo boʻyicha musobaqalar uchun maydonchaga quyidagi zonalar joylashtirilishi kerak:

musobaqalar uchun ichki yuzaning (ishchi zona) oʻlchami minimal 8×8 m, maksimal oʻlchami 10×10 m boʻlishi;

xavfsizlik zonasining kengligi 3 m dan kam boʻlmasligi.

451. Dzyudo uchun A va V toifalardagi zallar quyidagilarga ega boʻlishi kerak:

10×10 oʻlchamli ishchi zonaga;

0,5 m dan kam boʻlmagan kenglikdagi erkin zonaga;

4 m dan kam boʻlmagan kenglikdagi xavfsizlik zonasiga.

452. Musobaqalar uchun ikki va undan koʻp boʻlgan maydonchalarni joylashtirishda ushbu maydonchalar orasida kengligi 4 m dan kam boʻlmagan umumiy xavfsizlik zonasi boʻlishi lozim.

453. Musobaqalar uchun maydoncha elastik pol yoki platformaga joylashtirilishi, bunda balandligi 1 m dan katta boʻlmagan platformadan foydalanilganda uning yon qirralari 18 m dan kam boʻlmagan oʻlchamlarda boʻlishi va uning atrofida kengligi 4 m boʻlgan xavfsizlik zonasi boʻlishi kerak.

454. Dyuzdo uchun sport zonasining sxemasi ushbu SHNQning 35-ilovasidagi 46-rasmda keltirilgan.

455. Kurash boʻyicha sport tadbirlarini oʻtkazish uchun zallarda 12×12 m oʻlchamli bir yoki bir nechta (toʻrttadan koʻp boʻlmagan) gilamlarni joylashtirish imkoni nazarda tutilishi kerak.

Ularning markazidan diametri 9 m boʻlgan kurash zonasi va perimetr boʻyicha 1,5 m kenglikda xavfsizlik zonasi belgilangan boʻlishi lozim.

456. A va V toifalardagi zallarda gilamni joylashtirish uchun 1,1 m dan katta va 0,5 m dan kam boʻlmagan balandlikda maydonchalar oʻrnatilishi, bunda ularning yon tomonlari ichki tomonga 45° qiyalikda boʻlishi kerak.

457. Bitta musobaqa maydonchasi ustiga toʻshalgan gilamlar orasidagi xavfsizlik zonasining kengligi, shuningdek gilamdan unga yaqin joylashgan konstruksiyagacha boʻlgan masofa 4 m dan kam boʻlmasligi lozim.

458. Gilamlarni mashgʻulot zallariga xavfsizlik zonalariga rioya qilmasdan joylashtirishda (gilamlar devorlarga taqab joylashtirilganda yoki tayanch konstruktiv elementlar mavjud boʻlganda) devorlar poldan 1,8 m gacha boʻlgan balandlikda elastik matlar (protektorlar) bilan qoplanishi kerak.