Suggestion to the document
Listen to audio
Get a link from a document elementOʻzbekiston Respublikasi qurilish vazirining
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementbuyrugʻi
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementShNQ 2.04.15-22 “Fotoelektrik stansiyalar (tizimlar)” shaharsozlik normalari va qoidalarini tasdiqlash toʻgʻrisida
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element[Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi tomonidan 2022-yil 30-dekabrda hisobga olindi, hisob raqami 131]
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
LexUZ sharhiMazkur buyruq Oʻzbekiston Respublikasi qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi vazirining 2023-yil 1-dekabrdagi 404-sonli “ShNQ 2.04.15-23 “Fotoelektrik stansiyalar (tizimlar)” shaharsozlik normalari va qoidalarini tasdiqlash toʻgʻrisida”gi buyrugʻiga (hisob raqami 228, 03.01.2024-y.) asosan oʻz kuchini yoʻqotgan.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementOʻzbekiston Respublikasi Shaharsozlik kodeksiga asosan buyuraman:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element1. ShNQ 2.04.15-22 “Fotoelektrik stansiyalar (tizimlar)” shaharsozlik normalari va qoidalari ilovaga muvofiq tasdiqlansin.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2. Mazkur buyruq Uy-joy kommunal xizmat koʻrsatish vazirligi, Energetika vazirligi, Favqulodda vaziyatlar vazirligi hamda Sanitariya-epidemiologik osoyishtalik va jamoat salomatligi xizmati bilan kelishilgan.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element3. Mazkur buyruq rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementVazir B. ZAKIROV
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementToshkent sh.,
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2022-yil 7-dekabr,
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element234-son
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementKelishildi:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSanitariya-epidemiologik osoyishtalik va jamoat salomatligi xizmati boshligʻi B. YuSUPALIYEV
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2022-yil 16-noyabr
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementFavqulodda vaziyatlar vaziri A. KULDAShEV
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2022-yil 26-noyabr
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementUy-joy kommunal xizmat koʻrsatish vaziri Sh. XIDOYATOV
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2022-yil 24-noyabr
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementEnergetika vaziri J. MIRZAMAHMUDOV
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2022-yil 7-dekabr
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementOʻzbekiston Respublikasi qurilish vazirining 2022-yil 7-dekabrdagi 234-son buyrugʻiga
ILOVA
ILOVA
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementShNQ 2.04.15-22 “Fotoelektrik stansiyalar (tizimlar)” shaharsozlik normalari va qoidalari
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementUshbu shaharsozlik normalari va qoidalari (bundan buyon matnda ShNQ deb yuritiladi) quyosh fotoelektrik modullari va batareyalaridan foydalangan holda yangi qurilayotgan hamda loyiha quvvati 10 kVt gacha boʻlgan fotoelektrik stansiyalarni loyihalashtirish qoidalarini belgilaydi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element1-bob. Texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlarga havolalar
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element1. Ushbu ShNQda quyidagi texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlarga havolalar keltirilgan:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSanQvaN 0350-17 “Oʻzbekiston Respublikasining aholi yashash hududlarida atmosfera havosini muhofaza qilishning sanitariya meʼyorlari va qoidalari”;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementShNQ 2.01.02-04 “Bino va inshootlarning yongʻin xavfsizligi”;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementShNQ 3.01.04-04 “Tugallangan qurilish loyihalarini qabul qilish. Asosiy qoidalar”;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementQMQ 2.01.03-96 “Seysmik hududlarda qurilish”;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementQMQ 2.01.01-94 “Loyihalash uchun iqlim va fizik-geologik maʼlumotlar”;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementOʻzDSt 3182:2017 “Avtonom fotoelektr tizimlari. Ishlash qobiliyatini nazorat qilish. Nazorat usullari”;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementOʻzDSt 3076:2016 “Elektr tarmoqlariga ulanadigan quyosh fotoelektrik stansiyalari. Stansiyalarga, hujjatlarga, qabul qilish va tekshirish boʻyicha minimal talablar”;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementOʻzDSt 3075:2016 “Fotoelektr tizimlari. Atamalar va taʼriflar”;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementOʻzDSt 61853-1:2018 “Fotoelektrik modullar. Ishchi xarakteristikalarini aniqlash va energetik baholash. Ishchi xarakteristikalarini harorat va energiya yoritilganlikka bogʻliqlikda oʻlchash. Nominal quvvat”;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementOʻzDSt 61215-1:2018 “Yer usti fotoelektrik modullar. Tuzilishini baholash va turini tasdiqlash. 1-qism. Sinov talablari”;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementOʻzDSt 61215-2:2021 “Yer usti fotoelektrik modullar. Konstruksiyani baholash va turini tasdiqlash. 2-qism. Sinov jarayoni”;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementOʻzDSt 61215-1-1:2018 “Yer usti fotoelektrik modullar. Tuzilishini baholash va turini tasdiqlash. Kristall kremniydan tayyorlangan fotoelektrik modullarini sinash uchun maxsus talablar”;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementIEC 61215:2005 “Kremniy kristallidan tayyorlangan yer usti fotoelektrik modullar. Tuzilishini va namunaga binoan tasdiqlash”;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementIEC 60364-7-712:2002 “Past kuchlanishli elektr qurilmalar. Maxsus elektr qurilmalariga yoki ularning joylashgan nuqtalariga qoʻyiladigan talablar. Fotoelektrik quyosh batareyalaridan foydalanadigan energiya tizimlar”;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementIEC 61683:1999 “Fotoelektrik tizimlar. Invertorlar. Samaradorlikni oʻlchash tartibi”;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementIEC 62109-1:2010 “Fotoelektrik energiya tizimlarida foydalanish uchun invertorlarning xavfsizligi. Umumiy talablar”;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementIEC/TS 62548:2013 “Fotoelektrik batareyalar. Texnik shartlar”;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementIEC 60364-5-54:2011 “Past kuchlanishli elektr qurilmalari. Yerga ulanuvchi himoya qurilmalari, himoya oʻtkazgichlari va potensiallarni tenglashtiruvchi himoyalovchi oʻtkazgichlar”.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2-bob. Atamalar va taʼriflar
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2. Ushbu ShNQda quyidagi atama va taʼriflardan foydalanilgan:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementfotoelement (bundan buyon matnda FE deb yuritiladi) — quyosh nurlanish energiyasini elektr energiyasiga aylantiruvchi eng sodda fotoelektrik qurilma;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementfotoelektrik modul (bundan buyon matnda FEM deb yuritiladi) — maxsus tuzilishga ega boʻlgan, toblangan oynadan va ikki tomonidan plyonka yordamida germetik yopishtirilgan quyosh fotoelementlaridan tashkil topgan monolit panel;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementfotoelektrik batareya (bundan buyon matnda FEB deb yuritiladi) — ketma-ket yoki parallel ulangan FEMlardan tashkil topgan quyosh nurlanish energiyasini elektr energiyasiga aylantiradigan qattiq tuzilishga ega qurilma;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementfotoelektrik stansiya (bundan buyon matnda FES deb yuritiladi) — quyosh nurlanishini elektr energiyasiga aylantirish orqali elektr energiyasini ishlab chiqarish uchun bir yoki bir nechta FEBdan iborat energetik qurilma;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementinvertor — FEB tomonidan ishlab chiqarilgan oʻzgarmas tokni oʻzgaruvchan bir fazali 220V/50 Nz yoki uch fazali 380V/50 Nz ga aylantirish uchun moʻljallangan elektron qurilma;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementkontroller — akkumlyatorlarning zaryad-razryadlanishini va FEB energiya manbalarini boshqaradigan elektron qurilma;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementakkumulyator batareyasi (bundan buyon matnda AB deb yuritiladi) — energiyani jamlash va saqlash uchun moʻljallangan qayta ishlatiladigan tok manbai boʻlib, qaytariluvchi oksidlanish-qaytarilish reaksiyasiga asoslangan, parallel yoki ketma-ket ulangan ikki yoxud undan ortiq elektr galvanik elementlardan tashkil topgan qurilma.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementzaryadlovchi qurilma — ABni zaryadlovchi elektron qurilma boʻlib, elektr akkumulyator batareyalarini va qayta zaryadlanuvchi batareyalarni tashqi manbadan zaryadlash uchun elektron qurilma, elektr energiya oʻzgaruvchan elektr tarmogʻidan olinadi. Avtomatik, yarim avtomatik va qoʻlda boshqariladigan turlari mavjud.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementMPPT — batareyani zaryad-razryadlash hamda quyosh panellari bilan ishlashini amalga oshiradigan qurilma.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element3-bob. FESni loyihalashtirish va uning elektromexanik qismlari
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element3. Yangi FESni loyihalashtirish mazkur ShNQ talablari, shuningdek qurilish hududining iqlimiy, muhandislik, geologik va boshqa shart-sharoitlarni inobatga olgan holda ishlab chiqilgan texnik-iqtisodiy asoslarga koʻra amalga oshiriladi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element4. FESni loyihalash zamonaviy va yuqori texnologik asbob-uskunalardan foydalangan holda yuqori ilmiy-texnik darajada amalga oshirilishi kerak.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element5. FESni loyihalashda quyidagi asosiy texnik yechimlarni eʼtiborga olish lozim:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementdastlabki moliyalashtirilgan mablagʻlarni va ishlab chiqarish sarf-xarajatlarini maksimal tejash;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementuskunaning ishonchli va mustahkam ishlashini taʼminlash;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementmaterial va metall sarfini kamaytirish;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementatrof-muhitni muhofaza qilish, shuningdek SanQM 0350 ga binoan ishlab chiqarish va texnik xodimlar uchun normal sanitariya-maishiy sharoitlar yaratish.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element6. FESlarni loyihalashda barcha energiya yoʻqotishlar, shuningdek ularning joylashuvi, quyosh nurlanishi hamda iqlim sharoitida elektr energiyasini ishlab chiqarishda foydalaniladigan FESning maksimal imkoniyatlari hisobga olinishi zarur.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element7. FESni loyihalashda quyidagilar eʼtiborga olinishi lozim:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementtokning yuqori yuklanishi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementqarshi himoya (izolatsiya) parchalanishi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementOʻz DSt 3182:2017 va IEC 62124:2004ga muvofiq kuchlanish ortishidan himoyalanish.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element8. FES binolarining tomlarida oʻrnatilgan evakuatsiya yoʻllarining soni va joylashuvi ShNQ 2.01.02 ga muvofiq boʻlishi lozim.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element9. FES qurilishi uchun quyosh energiyasining zarur miqdori taʼminlanadigan tekis yoki nishab yer maydoni tanlanishi kerak.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element10. FES ni loyihalashda maydonning geografik joylashuvi hamda hududning iqlimiy xususiyati tavsifi eʼtiborga olinishi lozim (quyosh nurlanishi parametrlari, shamol esishi darajasi va mahalliy omillar, quyosh nurlari oqimiga va shamolning shakllanishiga taʼsir qiladigan relyef, oʻsimliklar, maydondagi binolar va shu kabilar).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element11. FES joylashtirilishi mumkin boʻlgan uchastkaning chegaralarida qurilish bazasini tashkil etishdan oldin qurilish uchun sharoitlarni, belgilangan texnik parametrlarga (boʻylama hamda koʻndalang yonbagʻirlarga, oʻlchamlarga, burchak radiusiga va boshqalarga) ega boʻlgan texnologik yoʻlaklarni hamda montaj qilish maydonchalarini tashkil qilish lozim.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementShuningdek, FES yer ustida joylashganida erning gidrografik xususiyatlari (er usti va yer osti suvlari, oqimlar, botqoqliklar) hamda erning oʻziga xos xususiyatlari (qiyaliklar, jarliklar va dashtlar) inobatga olingan holda maydonning yer qatlami sharoitlari hisobga olinishi lozim. Panellarning oraliq masofasida soyalanish darajasini hisoblash mazkur ShNQning 1-ilovasida keltirilgan.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element12. FESni loyihalashda FEBni joylashtirish rejasi ishlab chiqilishi lozim.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element13. FESda FEBni maqbul joylashtirishda quyidagilarni eʼtiborga olish lozim:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementFESning tanlangan maydoni uchun quyosh nurlari maksimal darajada tushishi mumkin boʻlgan joy;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementquyosh insolatsiyasiga taʼsir koʻrsatuvchi tabiiy (oʻrmon, ekinzorlar, balandliklar va boshqalar) va sunʼiy (binolar, baland imoratlar va boshqalar) omillar, yer yuzasi notekisligi hamda atrof muhitning boshqa taʼsir etish xususiyatlari;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementshamolning FES maydonida joylashgan FEBning mahkamlangan konstruksiyasiga taʼsiri;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementminimal kapital, qurilish-montaj xarajatlari va butun ish davri uchun foydalanish xarajatlari bilan elektr energiyasini maksimal darajada ishlab chiqishni taʼminlash zaruriyati.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element14. Muayyan maydoncha chegarasida zarur quvvatga ega boʻlgan FEBni joylashtirish sxemasini ishlab chiqishda quyidagi jihatlar hisobga olinishi lozim:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementelektr energiyasini ishlab chiqarishni maksimal darajada koʻpaytirish va ularning oʻzaro soyalari taʼsirida yoʻqotishlarni minimallashtirish maqsadida FEB oʻrtasidagi optimal masofani aniqlash;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementchang, shamol esadigan yuqori intensivlik mavjud boʻlgan joylarda, shamol va havo xususiyatlarining salbiy taʼsiridan himoya qiladigan obyektlarga nisbatan FEB joylashishiga eʼtibor qaratish;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementFES joylashgan joylarda sanitariya qoidalari va normalariga rioya qilish;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementqurilish maydonchasini koʻrib chiqilayotgan iqlimiy sharoitda mavjud infratuzilma va cheklovlarni hisobga olgan holda tashkil etish imkoniyati.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element15. FESni loyihalashda FEMning qiya yuzasiga tushadigan quyosh energiyasi miqdori (yoki quyosh nurlanishining intensivligi), FEMning meʼyoriy gorizontal yuzasi va janubiy yoʻnalish (FES azimuti oʻrtasidagi burchak bilan tavsiflanadigan janubga nisbatan yoʻnalishga bogʻliqligi) eʼtiborga olinishi kerak. Standart sharoitlarda quyosh nurlanishining maksimal intensivligini oʻlchash va aniqlash mazkur ShNQning 2-ilovasiga muvofiq amalga oshiriladi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element16. FESni loyihalashda FEB uchun massivning quyidagi turdagi uskunalarini oʻrnatish mumkin:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementburchak ostida oʻrnatiluvchi massivlar (quyosh nurlanishining maksimal miqdorini hisobga olish uchun FEMlar gorizontga nisbatan muayyan burchak ostida oʻrnatiladi);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementbitta aylanish oʻqiga ega boʻlgan (bir koordinatli), quyoshning yoʻnalishini kuzatuvchi tizimga ega massivlar (gorizontga nisbatan maʼlum burchak bilan joy kengligini hisobga olgan holda joylashtiriladi);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementikkita aylanish oʻqiga ega boʻlgan (ikki koordinatli), quyoshning yoʻnalishini kuzatuvchi tizimga ega massivlar (gorizontga nisbatan har xil yoʻnalishda joylashtirilgan, ikki oʻq atrofida aylanuvchi qurilmalar. Odatda, bu oʻqlar bir-biriga nisbatan perpendikulyar boʻladi).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementYerga nisbatan harakatsiz boʻlgan oʻq asosiy hisoblanadi. Pozitsiyasi asosiy oʻqqa nisbatan aniqlanadigan oʻq qoʻshimcha oʻq hisoblanadi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementQuyoshning yoʻnalishini kuzatuvchi tizimlarga ega ikki oʻqli tizim gorizontga nisbatan bir yoʻnalishda harakatlanuvchi bir nechta aylanish oʻqlaridan iborat boʻlishi mumkin (qoʻshimcha oʻq yoʻnalishi boʻyicha).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element17. FEMning koʻtarib turuvchi konstruksiyasi va oʻrnatish mexanizmi QMQ 2.01.03 talablariga muvofiq boʻlishi lozim.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementFEMning koʻtarib turish ustuni yuk koʻtarish xususiyatlari OʻzDSt/IEC 3076:2016 (IEC 62446:2009, NEQ) ga muvofiq boʻlishi kerak. Fotoelektrik modullarni qurish va loyihalashda shamol yuklamalari taʼsiriga alohida eʼtibor berilishi lozim.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element18. FEMni oʻrnatishda ishlab chiqaruvchining tavsiyalariga muvofiq haroratning deformatsiyalari uchun kompensatsiya berilishi kerak.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element19. FESni loyihalash va qurishda FEMga tushadigan ogʻirlikni kamaytirish uchun shamol, qor, toshqinning seysmik taʼsiri hamda qoʻshimcha yuki hisobga olinishi va u Oʻz DSt IEC 61215-1:2018 (IEC 61215-1:2016, IDT) ga muvofiq boʻlishi kerak.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementShamol tezligi taʼsirini baholash uchun shamolning maksimal tezligi uzoq muddatli ob-havo maʼlumotlarini tahlil qilish asosida tanlanishi kerak.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element20. FEM tuzilmasini hisoblashda yogʻingarchilik (qor, muz va boshqa yogʻingarchiliklar) miqdori QMQ 2.01.01 ga muvofiq qabul qilinishi kerak.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementFEMni binolarning tomlariga oʻrnatishda FESning yuk koʻtarish qobiliyati hisobga olinishi hamda OʻzDSt/IEC 3076:2016 (IEC 62446:2009, NEQ) ga muvofiq boʻlishi lozim.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element21. FESning maʼlum bir hududida suv toshqini sodir boʻlganda yoki daryo, koʻl va suv havzasida suv sathining koʻtarilganda, FESni umumiy tarmoqdan uzish imkoniyati taʼminlanishi zarur.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementAgar FESlar avtonom boʻlsa, ularni batareyalardan uzish taʼminlangan boʻlishi lozim.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element22. Tuzilmalarni loyihalashda haroratning oʻzgarishini hisobga olish hamda OʻzDSt/IEC 3076:2016 (IEC 62446:2009, NEQ) ga muvofiq qoʻllab-quvvatlovchi tuzilmalarga va FEMni mahkamlash mexanizmlariga eʼtibor qaratish lozim.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element23. FEM quyosh inshootlari korroziyaga chidamli boʻlgan alyuminiy yoki sirlangan poʻlat materiallaridan yasalishi lozim.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element24. FEBni erga oʻtkazuvchanlik (zazemleniye) boʻyicha loyihalashda Oʻz DSt/IEC 60364-7-712: 2002 talablariga rioya etilishi hamda erga oʻtkazish tizimining toʻliq konfiguratsiyasi hisobga olinishi kerak.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementBunday hollarda quyidagi vazifalar hal qilinishi lozim:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementekspluatatsion yoki konstruktiv sabablarga koʻra zarur boʻlganda yuqori kuchlanishli kabellarni erga oʻtkazish (funksional erga oʻtkazish tizimi);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementchaqmoqdan himoya qilish yoki potensialni tenglashtirish maqsadida ochiq oʻtkazuvchan qismlarni erga ulash (himoya erga oʻtkazish tizimi).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element4-bob. Fotoelektrik stansiyalarning asosiy va yordamchi elementlari
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element25. FES qurilmalarini tanlashda OʻzDSt/IEC 3076:2016 (IEC 62446:2009, NEQ) talablariga javob beradigan FElardan, FEM va FEBlardan foydalanish lozim.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementFESning asosiy qurilmalari quyidagilardan iborat:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementFEMlar;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementinvertorlar;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementnazorat qiluvchilar (kontrollerlar);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementAB;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementulash simlari;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementboshqaruv panellari (qoʻshuvchi va ajratuvchi qutilarda).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementFESning yordamchi elementlari quyidagilardan iborat:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementABni mikroprotsessorli zaryad-razryadlantirish kontrolleri;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementABni zaryadlovchi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element26. FEM quyosh elementlar toʻplamidan (fotoelektrik oʻzgartirgichlardan) tashkil topgan boʻlib, quyosh energiyasini elektr energiyasiga toʻgʻridan-toʻgʻri oʻzgartiradi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementTalab qilinayotgan quvvatda FEM turini tanlash konstruktiv va texnik xususiyatlar bilan belgilanadi hamda Oʻz DSt/IEC 61853-1:2018, Oʻz DSt/IEC 61215-1:2018 va Oʻz DSt/IEC 61215-1-1:2018 talablariga javob berishi kerak.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element27. FESning asosiy qismi FEMlardan iborat boʻlib, FEMlarda oʻzaro bogʻlanganda katta quvvat olish uchun moʻjallangan FEBlar tashkil qilinadi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element28. FEBlar isteʼmolchi zanjir uskunasiga quyidagi usullarda ulanadi:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementFEBlarni energiyani saqlash moslamasini oʻz ichiga olgan doimiy tok kuchlanishiga ulash;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementFEBlarni AB qurilmasiga ulash;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementFEBlarni oʻzgaruvchan tok qurilmalariga (zanjiriga, elektr tarqatish tarmogʻiga) oddiy ajratgichli invertor orqali ulash;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementFEBlarni oʻzgaruvchan tok qurilmalariga (zanjiriga) invertor orqali ulash;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementaralash usulda ulash (bir nechta turdagi uskunalarga ulash).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element29. Quyosh batareyalari tomonidan ishlab chiqariladigan energiyani oʻzgaruvchan 220 V/50 Gts yoki uch fazali 380 V/50 Gts oqimlariga aylantirish uchun turli xil invertorlar mavjud boʻlib, ular quyidagilar boʻyicha bir-biridan farqlanadi:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementquvvat bilan;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementdoimiy tok tomonidagi kuchlanish bilan;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementchiqish signali shakli bilan;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementoʻrnatilgan zaryadlovchi qurilma va toʻgʻridan-toʻgʻri energiya taʼminoti tizimi bilan (boshqa oʻzgaruvchan tok manbasidan);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementanalog yoki impulsli zanjir bilan.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementInvertorlar toʻliq avtonom tizimlarda ishlatiladi yoki elektr energiyasini toʻgʻridan-toʻgʻri tarmoqqa uzatish uchun moʻljallanadi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element30. Fotoelektrik tizimlar uchun invertorni tanlashda uning quyidagi xususiyatlariga eʼtibor berish lozim:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementnominal quvvat (doimiy quvvatlash uchun invertorga ulanishi mumkin boʻlgan kuchlanishning umumiy quvvat yigʻindisi boʻlib, nominal quvvat doimiy kuchlanishdan kamida 20 — 30 foiz qoʻshimcha bilan tanlanadi);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementeng yuqori quvvat (bu quvvatning maksimal qiymati boʻlib, ABda ishlaganda invertorning juda qisqa vaqt oraligʻida bardosh bera oladigan quvvati hisoblanadi, shuningdek invertorning eng yuqori quvvati ulangan qurilmalarni ishga tushirish quvvatini hisobga olgan holda tanlanadi);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementoʻzgaruvchan tok doimiy tokka oʻzgartirilganda (invertorlanganda), chiqish signalining shakli;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementoʻrnatilgan zaryadlovchi qurilmaning tok kuchi (agar mavjud boʻlsa) (ABning maksimal sigʻimi qiymatini hisobga olgan holda aniqlanadi);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementhar xil turdagi ABni zaryad qilish qobiliyati;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementgermetik va ochiq turdagi batareyalarda zaryadning turli bosqichlari uchun kuchlanishlardagi farqlar;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element“uyqu” rejimining mavjudligi (uyqu rejimi — bu elektr yuklamalari boʻlmagan taqdirda invertorning oʻz energiya sarfini kamaytirish qobiliyati);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementoʻrnatilgan relening mavjudligi (tashqi tarmoq yoʻqolganda, batareyadan quvvat olishga avtomatik ravishda ulanishga imkon beradi).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element31. Ulanish relesiga ega boʻlgan invertor ikkita “kirish” va “chiqish” oʻzgaruvchan tok simlari bilan ulanadi. “Kirish” simi tashqi tarmoqqa ulanib, tokni rele orqali kuchlanishga uzatadi. “Chiqish” simi inventordan chiquvchi oʻzgaruvchan tokka ulangan boʻlib, unga ABdan olinadigan oʻzgaruvchan tok kuchlanishi ulanadi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element32. Atrof-muhit haroratiga qarab zaryad kuchlanishini tartibga solish uchun invertorlarni harorat datchiklari bilan qoʻllash mumkin (bunday zaryadni tartibga soluvchilarsiz kerakli zaryadlash darajasi taʼminlanmaydi, batareyalar zaryadlanmaydi yoki aksincha qayta quvvatlanadi, bu ularning ish qobiliyatiga salbiy taʼsir qiladi va ularning muddatidan oldin ishdan chiqishiga olib kelishi mumkin).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element33. FES ni loyihalashda AB ning chuqur quvvatsizlanishining (taxminan, har bir elementda 1,8 V) oldini oladigan, quvvatsizlanish darajasini nazorat qilish moslamasi bilan jihozlangan MPPT turi bilan hamda ABni qayta quvvatlanishiga yoʻl qoʻymaydigan, quyosh batareyalardan quvvatlanishni nazorat qiladigan moslamasi bilan jihozlangan invertorlardan foydalanish mumkin.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element34. Fotoelektrik tizim turiga muvofiq invertor ikki turga boʻlinadi:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementoʻrnatilgan chastota generatoriga ega avtonom tizimlar uchun invertorlar;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementtarmoqlarda foydalaniladigan invertorlar.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementIkkala turdagi invertorning foydali ish koeffitsiyent qiymati 90 foizdan kam boʻlmasligi kerak.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element35. Kuchlanish invertorlari alohida qurilma sifatida qoʻllanilishi yoki oʻzgarmas tok elektr energiyasi uskunalarining uzilishlarsiz manbasi tizimiga kirishi mumkin.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element36. Invertorlar IEC 61683, IEC 62109-1 talablariga muvofiq tanlanishi, shuningdek foydalanuvchining quyidagi texnik talablari inobatga olinishi kerak:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementsinusoidal chiqish kuchlanishini taʼminlashga qaratilgan;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementsinusoidal oʻrnini bosadigan oddiy signal koʻrinishadagi chiqish kuchlanishini taʼminlashga qaratilgan.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element37. Invertorni oʻrnatishda standart kuchlanishdagi (220 V/50 Gts) energiya isteʼmolining eng yuqori quvvati, shuningdek invertorning quyidagi ishlash rejimlari hisobga olinishi kerak:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementuzoq vaqt davomida ishlash rejimi (invertorning nominal quvvatiga mos keladi);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementortiqcha yuklanishda ishlash rejimi (aksariyat invertor modellari nominal quvvat rejimida bir necha daqiqa davomida (30 daqiqagacha) ishlashi mumkin).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element38. FESlar elektr tarmogʻiga quyidagi usullarda ulanishi mumkin:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementelektr energiyasini umumiy tarmoqqa uzatish imkoniyatiga ega boʻlmagan (avtonom ravishda ishlaydigan);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementishlab chiqarilgan elektr energiyasini umumiy tarmoqqa uzatish imkoniyatiga ega boʻlgan;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementishlab chiqarilgan elektr energiyasi quvvatni umumiy tarmoqqa toʻgʻridan-toʻgʻri uzatish hamda energiyani ABlarda saqlash imkoniyatiga ega boʻlgan (kombinatsiyalashtirilgan (gibrid);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementkoʻp rejimli.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element39. Fotoelektrik energiya tizimlarini ishlab chiqishda energiyani toʻplash va saqlash uchun ABlar qoʻllanilishi kerak. Bunda, ABlar turli ekspluatatsiya rejimlarida elektr energiyasining manbadan isteʼmolchiga yetib kelish vaqti va koʻrsatkichlari mutanosibligini, chiqish kuchlanishining barqarorligini taʼminlashi lozim.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element40. FESlar uchun ABlar alohida yoki nominal kuchlanishga (12 yoki 24 V) ega boʻlgan monobloklar (batareyalar toʻplami)dan iborat boʻlishi mumkin.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element41. ABlar bir xil sigʻimga ega boʻlishi hamda bir vaqtda ishlab chiqilgan va bitta partiyada yetkazib berilgan boʻlishi lozim.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element42. Maʼlum bir FESlar uchun ABlarni tanlashda quyidagilar hisobga olinishi kerak:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementoʻz-oʻzidan quvvatsizlanish darajasi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementtokning past quvvatida ham ishlash qobiliyati;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementancha quvvatsizlangan holda ham ishlash qobiliyati;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementpast haroratlarda ham ishlash qobiliyati (yil boʻyi foydalaniladigan tizimlar uchun).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element5-bob. FESlarning yordamchi uskunalari
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element43. ABlarning quvvatlanishi (quvvatsizlanishi)ni nazorat qiluvchi mikroprotsessorli kontrollerlar va ABni quvvatlantiruvchi uskunalar avtonom FESlarning yordamchi uskunalari hisoblanadi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element44. Mikroprotsessorli kontrollerlar quyosh batareyasining maksimal darajada quvvatlanishi va tok zaryadining kenglik-impuls modulatsiyasini (KIM) kuzatish hisobiga ABni 100 foizgacha quvvatlanishini taʼminlash maqsadida qoʻllaniladi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element45. FES larda “shuntli” va “ketma-ket” tipiga mansub boʻlgan kontrollerlar qoʻllanilishi mumkin.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element46. ABning xizmat davrini oshirish va FESning energiyasidan samarali foydalanish maqsadida quvvatlantirish kontrolleri qoʻllaniladi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element47. Yirik FESlarda ABning quvvatlanishi va quvvatsizlanishi darajasini nazorat qilish funksiyalari bilan bir qatorda butun tizimni boshqaradigan tizimli kontrollerlardan foydalanish kerak. Nazorat yoritilganlik, harorat, tok, kuchlanish va tizimning boshqa koʻrsatkichlarini qayd etish hamda tahlil qilish yoʻli bilan kompyuterlar yordamida amalga oshiriladi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element48. Har bir FES uchun kontrollerlar FEMning quvvati va yuklanish quvvatiga qarab individual ravishda tanlab olinadi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element49. Zaryadlovchi qurilma germetiklangan, texnik xizmat koʻrsatilmaydigan, qoʻrgʻoshin-kislotali ABlarni avtomatik ravishda quvvatlantirish uchun moʻljallangan boʻladi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element50. Zaryadlovchi qurilma talab etilgan tok zaryadi, ABning turi, quvvatlantirish tezligi va avtomatlashtirilganlik darajasiga qarab tanlab olinadi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element51. AB maksimal tok kuchlanishida quvvatlantirilmaydi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementTok quvvati oshishi va birxillashishi uchun hamda quvvatlash jarayonini tezlashtirish maqsadida bir nechta quvvatlovchi uskunalar parallel ravishda ulanadi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element6-bob. FESlar qoʻllanishini iqtisodiy asoslash va ularning ekspluatatsion koʻrsatkichlari
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element52. FESning loyihasida keltirilgan texnik yechimlarning sifati texnik va iqtisodiy hisob-kitoblar koʻrsatkichlari bilan belgilanishi kerak.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element53. FES samaradorligini baholashning asosiy koʻrsatkichlari quyidagilardan iborat:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementyillik elektr energiyani ishlab chiqarish;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementqabul qilingan FEB turlari uchun nominal quvvatdan foydalanish koeffitsiyenti (FES uchun oʻrtachasi);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementyetkazib berilgan elektr energiyaning tannarxi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element54. Elektr energiyani ishlab chiqarishni hisoblash uchun dastlabki maʼlumotlar sifatida QMQ 2.01.01 boʻyicha ushbu hududning iqlim parametrlari, shuningdek ishlab chiqaruvchilardan olingan FEMning chiqish parametrlari qoʻllaniladi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element55. Ishlab chiqariladigan elektr energiyasi hajmini hisoblashda FEMni FES hududida joylashtirganda bir-birining yuzasiga soya tushirishdan vujudga keladigan yoʻqotishlar, FESning ichki elektr tizimidagi yoʻqotishlar, FE va FEM yuzalari degradatsiyasi (buzilishi)dan kelib chiqadigan boshqa yoʻqotishlar baholanishi lozim.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element56. Elektr energiyasini ishlab chiqarishni hisoblash natijalariga koʻra hamda tizimdagi yoʻqotishlarni kamaytirish va elektr energiyasini ishlab chiqarishni koʻpaytirish maqsadida FEMlarning muayyan burchagi, shuningdek FE va FEM turlari aniqlashtirilishi lozim.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element57. FESning bir yilda nominal quvvat bilan ishlab chiqaradigan energiya hajmining oʻrtacha qiymati quyidagi (1) formula boʻyicha aniqlanadi:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element1) WFES = Pfm(Eumum. / Isin)K0(1-Kyoʻq), kW•h,
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementBu erda:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementRfm — quyosh FEMlarining umumiy quvvati, kW;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementEumum. — gorizontal tekislikda yer yuzasiga tushayotgan umumiy quyosh energiyasi, kW•h/m2;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementIsin — FEMlarni sinovdan oʻtkazgandagi quyosh nurlanishining intensivligi, Isin = 1,0 kW•h/m2;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementK0 — quyosh energiyasining umumiy oqimini gorizontal tekislikdan FEMlar yuzasiga oʻtkazish uchun tuzatish koeffitsiyenti;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementKyoʻq — elektr energiyasini transformatsiya qilish va uzatish jarayonida quyosh batareyasining yoʻqotishlarini hisobga olish koeffitsiyenti.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementFESlar ishlab chiqaradigan elektr energiyasi hajmini hisoblash misoli mazkur ShNQning 3-ilovasida keltirilgan.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element58. Isteʼmolchiga bir yilda yetkazib beriladigan elektr energiyasi hajmi quyidagi (2) formula yordamida aniqlanadi:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2) Web = WFEC — Wty — Weh — Wyou
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementBu erda:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementWFEC — FESda bir yilda ishlab chiqarilgan elektr energiyasi, kW•h/yil;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementWty — transformatsiya qilish va uzatish jarayonida elektr energiyasining texnologik yoʻqotishlari, kW•h/yil;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementWeh — FES (asosiy uskunalari)ning oʻz ehtiyojlari uchun isteʼmol qilinadigan elektr energiyasi, kW•h/yil;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementWyou — yordamchi uskunalarning ehtiyojlari uchun isteʼmol qilinadigan elektr energiyasi, kW•h/yil.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element7-bob. Fotoelektrik stansiyalarda texnika xavfsizlik qoidalari va yongʻin xavfsizligi
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element59. Quyosh FEBlarining juda past kuchlanishli xavfsizlik tizimidan (JPKX) himoyalanishi IEC/TS 62548:2013 talablariga muvofiq boʻlishi lozim.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementBoshqa tizimlarda, tok oʻtkazuvchilarning biri oʻzgarmas tok tomonidan erga ulangan hamda doimiy va oʻzgaruvchan toklar oʻzaro ajratilgan hollarda tok oʻtkazuvchilar hamda tok oʻtkazuvchining erga ulangan yoki ularning ochiq qismlari ikki qoplamali yoki kuchaytirilgan izolatsiya bilan himoyalanishi talab etiladi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementElektr toki urishidan himoyalash OʻzDSt/IEC 60364-5-54:2011 talablariga muvofiq amalga oshiriladi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element60. Modullarda, tarqatish qutilarida va FEM oʻtkazgichlarida haddan tashqari yuqori kuchlanishli tok oqimi vujudga kelganda yoki quyosh FEBning erga ulangan oʻtkazgichlarida qisqa tutashuvlar hosil boʻlganda, uskunalar yuqori kuchlanishli tok oqimidan himoyalangan boʻlishi lozim. Fotoelektrik zanjirlarda maksimal tokdan himoyalanish talablari quyidagi rasmda koʻrsatilgan.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementRasm. Fotoelektrik zanjirlarda maksimal tokdan himoyalanish talablari.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element61. FEMlar tok kuchlanishi boʻyicha chegaralangan boʻlsada, tashqi manbalarga (masalan, batareya) parallel ravishda ulanishi yoki qoʻshilishi mumkinligini inobatga olib, bir necha parallel ulangan zanjirlardan yoki tashqi manbalardan yoxud har ikkala usul qoʻllanilganda vujudga keladigan ortiqcha tok oqimlarga duchor boʻlishi mumkinligini hisobga olish kerak.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element62. FEMlarning tokdan maksimal himoyalanishi quyosh FEBlari qismlaridan kelib chiqadigan qisqa tutashuv toklari yuzaga kelganda, dastlab himoyaning pastki darajasida oʻchirilishiga qarab tavsiflanishi kerak.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element63. Agar parallel zanjirlar soni ikkitadan ortiq boʻlsa, qisqa tutashuvning maksimal toki biror bir zanjir sxemasida (zanjirlar soni bitta boʻlganda) oʻtishi mumkin boʻlgan qisqa tutashuv tokiga teng boʻladi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementParallel zanjirlar soni bir yoki ikkita boʻlganda va hech qanday ABlar boʻlmaganda hamda FEMlar qisqa tutashuv tokiga teng boʻlgan teskari tok oqimiga bardoshli boʻlganda, maksimal tokdan himoyalash tizimining nosozligi ahamiyat kasb etmasligi inobatga olinishi kerak.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element64. Kristalli kremniydan tayyorlangan FEMlar uchun parallel zanjirlar soni uchtadan oshmasligi kerak.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementBoshqa FEMlar uchun zanjirlar soni ishlab chiqaruvchining qoʻllash yoʻriqnomalariga muvofiq boʻlishi lozim. Qoʻllash yoʻriqnomalari boʻlmaganda, har bir zanjirga himoya qurilmalari (predoxranitel) oʻrnatilishi kerak.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element65. Quyosh modullariga ulanadigan kabellar izolatsiyasini tanlashda atrof-muhitning ehtimoli boʻlgan eng yuqori harorat darajasi hisobga olinishi kerak. Atrof-muhit taʼsiri ostida boʻlganda, kabellar ultrabinafsha nurlanishiga chidamli boʻlishi yoki ultrabinafsha nuridan yongʻinga qarshi himoya vositalari bilan taʼminlanishi kerak.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element66. FESni yuqori kuchlanishdan himoya qilish Elektr uskunalarining tuzilishi qoidalariga (IV boʻlim) (2006-yil 2-noyabr, 20-15-232/11-son) muvofiq amalga oshiriladi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element8-bob. FESni chaqmoqdan himoya qilish
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element67. Chaqmoqdan kelib chiqadigan xavf darajasini hisobga olgan holda FEB va meteorologik machtalar chaqmoqdan himoya qilish boʻyicha uchinchi toifaga mansub boʻlib, FESlarni loyihalash Elektr uskunalarining tuzilishi qoidalariga (VII boʻlim) (2006-yil 18-iyul 20-15-143/14-son) muvofiq amalga oshirilishi kerak.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element68. Toʻgʻridan-toʻgʻri chaqmoq urishidan himoya qilishda chaqmoq toki FEB (meteomachta) konstruksiyasi va jihozlarini buzmagan hamda boshqarish va tartibga solish elektronika uskunalariga zarar yetkazmagan holda oʻtishi kafolatlanishi kerak.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element69. Tok oʻtkazgichlar ustun minorasining konstruksiyasi boʻylab yotqizilishi va impuls qarshiligi bilan erga oʻtkazgichga ulanishi kerak.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element70. FEBning erga oʻtkazgichining, meteorologik machtaning va transformator stansiyasining konturlarini birlashtirishga yoʻl qoʻyilmaydi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementShNQ 2.04.15-22 “Fotoelektrik stansiyalar (tizimlar)” shaharsozlik normalari va qoidalariga
1-ILOVA
1-ILOVA
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementOʻzaro soyalanishni hisobga olgan holda panellarni joylashtirish
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementFEB panellarining oʻzaro soyalanishini hisobga olgan holda joylashtirishni hisoblash sxemasi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementBu erda: a — yon tomondan koʻrinish; b — yuqoridan koʻrinish.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementUzlukli chiziqlar bilan L masofadan kam boʻlgan oraliqda joylashgan soyalangan modullar koʻrsatilgan.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementShNQ 2.04.15-22 “Fotoelektrik stansiyalar (tizimlar)” shaharsozlik normalari va qoidalariga
2-ILOVA
2-ILOVA
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementQuyosh nurlanishining intensivligini aniqlash
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementFEMlarni pasport xususiyatlari quyosh nurlanishining intensivligida standart sinovlari natijalari asosida oʻtkaziladi, Iisp = 1000 Vt/m2.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementFESni loyihalashda oʻrtacha bulutli sharoitda gorizontal yuzaga tushuvchi quyosh nurlanish intensivligining maksimal va jami oʻrtacha kunlik darajasi toʻgʻrisida maʼlumotga ega boʻlish kerak.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementTexnik-iqtisodiy hisob-kitoblarni oʻtkazishda oʻrtacha bulutli sharoitda gorizontal yuzaga tushuvchi quyosh nurlanish intensivligining oylik va yillik oʻrtacha koʻrsatkichi inobatga olinishi lozim.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementGorizontal yuzaga tushadigan quyosh nurlanishining maksimal intensivligi toʻgʻri va tarqoq nurlanishning yigʻindisi sifatida quyosh vaqtining 11-12 soatlik intervalda FES qurilish maydonining tegishli kengliklari uchun QMQ 2.01.01 ning 7-jadvali asosida aniqlanadi:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementI0 = Ismax+ Idmax, W/m2
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementMuayyan oy uchun oʻrtacha bulutli sharoitda gorizontal yuzaga tushadigan toʻgʻri va tarqoq quyosh nurlanishining kunlik oʻrtacha miqdori FES qurilish maydonchasiga eng yaqin joylashgan aholi punkti uchun maʼlumotlar asosida QMQ 2.01.01 ning 10-jadvali boʻyicha olinadi. Ushbu qiymat tegishli oydagi kunlar soniga koʻpaytirilganda, quyosh nurlanishining gorizontal yuzaga tushadigan oʻrtacha oylik yigʻindisi aniqlanadi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementOʻrtacha bulutli sharoitda gorizont yuzaga tushadigan toʻgʻri va tarqoq quyosh nurlanishining kunlik oʻrtacha miqdori QMQ 2.01.01 ning 10-jadvali boʻyicha olinadi. Ushbu qiymatni yilning kunlari soniga koʻpaytirilganda, quyosh nurlanishining gorizontal yuzasiga tushadigan oʻrtacha yillik yigʻindisi aniqlanadi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element(Misol: 41° shimoliy kenglikda joylashgan Toshkent shahri uchun iyul oyi davomida gorizontal yuzaga tushadigan quyosh nurlanishining maksimal intensivligi QMQ 2.01.01 ning 7-jadvaliga muvofiq quyidagiga teng:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementI0= Is+ Id= 782+140 = 922, W/m2.)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementQMQ 2.01.01-94 ning 10-jadvaliga muvofiq, Toshkent shahri uchun iyul oyi davomida oʻrtacha bulutli kunlar sharoitida gorizontal yuzaga tushayotgan quyosh nurlanishining oʻrtacha kunlik miqdori quyidagiga teng:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementEoʻr.sutiyul= 21,27+6,92 =28,19MDj/(m2*sut) =7,83 kW•h/(m2•d).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementToshkent shahri uchun oʻrtacha bulutli sharoitda gorizontal yuzaga tushayotgan quyosh nurlanishining oʻrtacha kunlik miqdori quyidagiga teng:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementEoʻr.sutyil= 10,77+5,84=16,61MDj/(m2*sut) =4,61 kW•h/(m2•d).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementToshkent shahri uchun oʻrtacha bulutli sharoitda gorizontal yuzaga tushayotgan quyosh nurlanishining oʻrtacha yillik miqdori quyidagiga teng:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementEyil = 16,61 ∙ 365 = 6 062,65 MDj/(m2*yil) = 1 684 kW•h/(m2•yil).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementShNQ 2.04.15-22 “Fotoelektrik stansiyalar (tizimlar)” shaharsozlik normalari va qoidalariga
3-ILOVA
3-ILOVA
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementFotoelektrik stansiyalar ishlab chiqaradigan elektr energiya miqdorini hisoblash
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementFESning pasportdagi xususiyatlari quyosh nurlanishining intensivligi boʻyicha oʻtkazilgan standart sinov natijalari asosida, odatda Isin = 1000 kW/m2 ga teng boʻlgan miqdorda keltiriladi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementQuyosh fotoelektrik modullari tomonidan hosil qilinadigan energiya miqdori quyidagi formula boʻyicha aniqlanadi:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementWFES = PFM (Eumum. / Isin) K0 (1-Kyoʻq), kW•h,
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementbunda:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementRFM — quyosh fotoelektrik modullarining umumiy quvvati, kW;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementEumum. — gorizontal tekislikda yer yuzasiga tushayotgan umumiy quyosh energiyasi miqdori, kW•h/m2. FESning asosiy va yordamchi uskunalarini tanlashda, hisoblangan jami quyosh energiyasi miqdori quyosh nurlanishining (I0, kW•h/m2) maksimal intensivligiga teng ravishda, mazkur ShNQning 2-ilovasiga muvofiq aniqlanadi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementHsin — fotoelektrik modullar sinovdan oʻtkaziladigan quyosh nurlanishining intensivligi, Iisp = 1,0 kW/m2;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementK0 — quyosh energiyasining umumiy oqimini gorizontal tekislikdan FEMlar yuzasiga oʻtkazish uchun tuzatish koeffitsiyenti; mazkur ShNQning 3-ilovasi 3.1-jadvaliga muvofiq, FEM yoʻnalishi va qiyalik burchagiga qarab qabul qilinadi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementKyoʻq — elektr energiyasini oʻtkazish va uzatish paytida quyosh batareyasining yoʻqotishlarini hisobga oladigan koeffitsiyent.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementFESlar elektr energiyasini ishlab chiqarishi mumkin boʻlgan maksimal quvvati quyidagi formula bilan aniqlanadi:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementRFEB = Pfm (I0 / Isin) K0 , kW,
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementQuyosh fotoelektrik modullarining umumiy quvvati (RFM, kW) ularning pasport xususiyatlarida keltirilgan umumiy quvvatini qabul qilish kerak.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementKyoʻq koeffitsiyenti fotoelektrik tizimda quyosh nurlanishini elektr energiyaga aylantirish jarayonidagi quyidagi umumiy yoʻqotishlarni hisobga oladi:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementoʻtkazgichlardagi yoʻqotish koeffitsiyenti, 1%, Koʻt= 0,01;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementinvertorlardagi yoʻqotish koeffitsiyenti. Quvvatga qarab 3 — 7% oraligʻida oʻzgarib turadi, Kinv= 0,03 ÷ 0,07;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementmodulning harorati oshishi bilan bogʻliq yoʻqotish koeffitsiyenti 4 — 8% oraligʻida oʻzgarib turadi Ktem= 0,04 ÷ 0,08;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementquyosh nurlanishining qiymati kam boʻlganda quyosh batareyasi ishlash jarayoni davomida yoʻqotish koeffitsiyenti — 1 — 3%, Kkam.hol = 0,01 ÷ 0,03;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementquyosh panellarining soyalanishi va ifloslanishi bilan bogʻliq boʻlgan yoʻqotish koeffitsiyenti — 1 — 3% , Kz= 0,01 ÷ 0,03;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementchetlab oʻtuvchi diodlarda yoʻqotish koeffitsiyenti — 0,5%, Kd =0,005.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementKyoʻq= Koʻt+ Kinv+ Ktem+ Kkam.xol+ Kz+ Kd .
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementJadval
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementMisol: NFES = 5 kW boʻlgan quyosh FEMdan iborat FESni umumiy quvvatini hisoblash. FES Toshkent shahrida joylashtirilmoqda. FEBlarni joylashtirish azimuti — 15º. Joylashtiriladigan FEBning gorizontga nisbatan qiyalik burchagi — 40º.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementBitta FEMning oʻrnatilgan quvvati — 250 W = 0, 250 kW.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementUmumiy statsionar modullar soni quyidagiga teng:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementNFM.stats = 5 kW / 0, 25 kW = 20 dona
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementFES jihozlarining xususiyatlaridan kelib chiqib, quyosh stansiyasini bajarish sxemasi qabul qilinadi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementStansiya 2 qatordan iborat boʻlib, ularning har bir qatorida 10 donadan FEM joylashtiriladi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementFotoelektrik tizimda quyosh nurlanishini elektr energiyaga aylantirishdagi energiyaning yoʻqotilishi quyidagicha qabul qilinadi:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementoʻtkazgichlarda yoʻqotish koeffitsiyenti — Koʻt= 0,01;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementinvertorlarda yoʻqotish koeffitsiyenti — Kinv= 0,05;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementmodulning harorati oshishi bilan bogʻliq yoʻqotish koeffitsiyenti — Ktem = 0,06;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementquyosh nurlanishining qiymati kam boʻlganda quyosh batareyasi ishlash jarayoni davomida yoʻqotish koeffitsiyenti — Kkam.xol = 0,02;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementquyosh panellarining soyalanishi va ifloslanishi bilan bogʻliq boʻlgan yoʻqotish koeffitsiyenti — Kz= 0,02;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementchetlab oʻtuvchi diodlarda yoʻqotish koeffitsiyenti — Kd =0,005.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementFotoelektrik tizimda quyosh nurlanishining elektr energiyasiga aylanishi davomida energiya yoʻqotishning umumiy miqdorini hisobga oladigan Kyoʻq koeffitsiyenti quyidagiga teng:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementKyoʻq= Koʻt + Kinv + Ktem + Kkam.xol + Kz + Kd;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementKyoʻq = 0,01 + 0,05 + 0,06 + 0,02+ 0,02 + 0,005 = 0,165
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element41° shimoliy kenglikda joylashgan Toshkent shahri uchun, iyul oyida, soat 11-12 oraligʻida gorizontal yuzaga tushadigan quyosh nurlanishining maksimal intensivligi QMQ 2.01.01 ga muvofiq quyidagiga teng boʻladi (mazkur ShNQning 2-ilovasiga qarang):
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementI0 = Is+ Id = 782+140 = 922 W/m2
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementQuyosh energiyasining umumiy oqimini gorizontal tekislikdan FEMlar yuzasiga oʻtkazish uchun K0 tuzatish koeffitsiyenti ShNQning 3-ilovasi 3.1-jadvaliga muvofiq, FEBlarni joylashish azimuti — 15º va FEBning gorizontga nisbatan qiyalik burchagi — 40ºga teng. K0 = 1,12.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementIyul oyi davomida FEBning elektr energiyasini ishlab chiqarishi mumkin boʻlgan maksimal quvvati quyidagi formula bilan aniqlanadi:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementRFEB = PFM(I0 / Isin)K0 = 5000 *(922 /1000) • 1,12 = 5163 W = 5,16 kW
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementIyul oyida Toshkent shahri uchun oʻrtacha bulutli sharoitda gorizontal yuzaga tushayotgan quyosh nurlanishining oʻrtacha sutkalik miqdori quyidagiga teng:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementEoʻrt.sut.iyul = 7,83 kW•h/(m2•d) (mazkur ShNQning 2-ilovasiga qarang). Bunday holda, oʻrtacha sutkalik elektr energiyasini ishlab chiqish quyidagiga teng:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementWFES = PFM • (Eoʻr.sut/iyul / Isin) K0 (1-Kyoʻq) =5,0 • (7,83 / 1,0) • 1,12 • (1 — 0,165) = 36,61, kW•h/d.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementToshkent shahri uchun oʻrtacha bulutli sharoitda gorizontal yuzaga tushayotgan quyosh nurlanishining oʻrtacha yillik miqdori 1684 kW•h/(m2•yil) (mazkur ShNQning 2-ilovasiga qarang).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementBunday holda, oʻrtacha yillik elektr energiyasini ishlab chiqish quyidagicha aniqlanadi:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementWFES = PFM • (Eyil / Isin ) K0 (1-Kyoʻq) = 5,0 • (1684 / 1,0) • 1,12 • (1 — 0,165) = 7874, kW•h/yil