Suggestion to the document
Listen to audio
Get a link from a document elementOʻZBEKISTON RESPUBLIKASI MARKAZIY BANKI BOShqARUVINING
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementQarori
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementTIJORAT BANKLARIDA KREDITLARNING BUXGALTERIYA HISOBIni yuritish TARTIBI TOʻGʻRISIDAgi NIZOMNI TASDIQLASh HAQIDA
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element[Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi tomonidan 2004-yil 17-dekabrda roʻyxatdan oʻtkazildi, roʻyxat raqami 1435]
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
LexUZ sharhiMazkur qaror Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki boshqaruvining 2021-yil 18-noyabrdagi 20/4-sonli “Tijorat banklarida buxgalteriya hisobining hisobvaraqlar rejasini tasdiqlash toʻgʻrisida”gi qaroriga (roʻyxat raqami 3336, 26.11.2021-y.) asosan 2022-yil 27-fevraldan oʻz kuchini yoʻqotadi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementOʻzbekiston Respublikasining “Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki toʻgʻrisida”, “Banklar va bank faoliyati toʻgʻrisida” va “Buxgalteriya hisobi toʻgʻrisida”gi qonunlariga muvofiq Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki Boshqaruvi qaror qiladi:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element1. “Tijorat banklarida kreditlarning buxgalteriya hisobini yuritish tartibi toʻgʻrisidagi nizom” ilovaga muvofiq tasdiqlansin.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2. Mazkur Nizom Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligida davlat roʻyxatidan oʻtkazilgan vaqtdan boshlab 10 kundan soʻng kuchga kiradi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementMarkaziy bank Boshqaruvi raisi F. MULLAJONOV
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementToshkent sh.,
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2004-yil 27-noyabr,
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element25/9-son
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementOʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki Boshqaruvi tomonidan 2004-yil 27-noyabr, 25/9-son
“TASDIQLANGAN”
“TASDIQLANGAN”
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementTijorat banklarida kreditlarning buxgalteriya hisobini yuritish tartibi toʻgʻrisidagi
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementnizom
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementUshbu Nizom Oʻzbekiston Respublikasi Fuqarolik kodeksi, Oʻzbekiston Respublikasining “Oʻzbekiston Respublikasining Markaziy banki toʻgʻrisida”gi, “Banklar va bank faoliyati toʻgʻrisida”gi va “Buxgalteriya hisobi toʻgʻrisida”gi qonunlariga muvofiq ishlab chiqilgan hamda Moliyaviy hisobotlarning xalqaro standartlariga (MHXS) asoslangan boʻlib, tijorat banklari (bundan buyon matnda — banklar) tomonidan kredit operatsiyalarining buxgalteriya hisobini Moliyaviy hisobotlarning xalqaro standartlariga muvofiq (bundan buyon matnda — MHXS) yuritish tartibini belgilaydi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementI. Umumiy qoidalar
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element1. Banklar aktivlaridagi kreditlar Tijorat banklarida aktivlar sifatini tasniflash va aktivlar boʻyicha ehtimoliy yoʻqotishlarni qoplash uchun zaxiralar shakllantirish hamda ulardan foydalanish tartibi toʻgʻrisidagi nizom (roʻyxat raqami 2696, 2015-yil 14-iyul) talablariga muvofiq tasniflanadi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementFoizlarni oʻstirmaslik maqomi berilgan kreditlarning buxgalteriya hisobi Foizlarni oʻstirmaslik toʻgʻrisidagi nizomga (roʻyxat raqami 1304, 2004-yil 24-yanvar) muvofiq amalga oshiriladi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementFoizlarni hisoblash, shuningdek kreditlar boʻyicha undirilmagan foizlarni bekor qilish Tijorat banklarida foizlarni hisoblash toʻgʻrisidagi nizomga (roʻyxat raqami 1306, 2004-yil 30-yanvar) muvofiq amalga oshiriladi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementII. Tushunchalar
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2. Ushbu Nizom maqsadida quyidagi tushunchalardan foydalaniladi:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementkreditlar va olinishi lozim boʻlgan mablagʻlar hisobvaraqlari — faol bozorda kotirovka qilinmaydigan, qatʼiy belgilangan yoki oʻrnatilgan toʻlovlar bilan nohosilaviy moliyaviy aktivlar boʻlib, quyidagilar bundan mustasno:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element1) bank zudlik bilan yoki yaqin kelajakda sotmoqchi boʻlgan va shu sababli sotishga moʻljallangan deb tasniflanishi lozim boʻlgan yoki dastlabki tan olishda sotib olish va sotish uchun deb tasniflangan moliyaviy aktivlar;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2) bank tomonidan dastlabki tan olinishida sotish uchun mavjud deb tasniflangan aktivlar;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element3) egasi oʻzining boshlangʻich investitsiya summasini amalda undirib ololmaydigan aktivlar, aktivlar sotish uchun mavjud deb tasniflanishi lozim boʻlgan kreditning qadrsizlanish holatlari bundan istisno.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementreal foiz stavka usuli — aktivning (majburiyatning) xizmat muddati davomida muddati uzaytirilgan foizli toʻlovlarni taqsimlash orqali (masalan, har oyda emas, har yilda olinadigan yoki toʻlanadigan) diskont yoki mukofotni foizli daromadga (yoki xarajatga) amortizatsiyalash yoʻli bilan doimiy foiz stavkasini tan olinishiga olib keladigan usul;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementreal foiz stavkasi — bu moliyaviy aktivning moʻljallangan xizmat muddati davomida yoki maqbul boʻlgan holda, qisqaroq davrda kutilayotgan kelajakdagi pul toʻlovlari yoki tushumlari oqimlarini uning sof balans qiymatigacha aniq diskontlaydigan stavka;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementqadrsizlanishdan koʻriladigan zarar (yoki koʻrilishi mumkin boʻlgan zarar) — kreditning balans qiymati uning qoplanadigan miqdoridan oshib ketgan summasi. Bu qarzdor kreditning toʻliq summasini (asosiy qarz va foizlarni) qaytara olmasligini va bankda zararning yuzaga kelishi mumkinligini bildiradi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementqoplanadigan qiymat — kreditning balans qiymati va kreditning dastlabki real foiz stavkasi boʻyicha diskontlangan kutilayotgan pul oqimlarining joriy qiymatidan eng kattasi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementIII. Dastlabki tan olish
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element3. Bank tomonidan berilgan kreditlar haqiqiy qiymati boʻyicha aks ettiriladi va u qarzdorga berilgan pul mablagʻlari summasini ifodalaydi. Bank tomonidan kredit berilganda quyidagi buxgalteriya oʻtkazmasi amalga oshiriladi:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element|
Dt 11900 — 15500 (tegishli ssuda hisobvaragʻi) |
||
|
Kt 10301 — “Markaziy bankdagi vakillik hisobvaragʻi — Nostro” (agar mablagʻ oluvchiga boshqa tijorat banki tomonidan xizmat koʻrsatilsa), yoki | ||
|
Kt — mablagʻ oluvchining talab qilib olunguncha depozit hisobvaragʻi (agar mablagʻ oluvchiga mazkur bankda xizmat koʻrsatilsa), yoki | ||
|
Kt 10100 — “Kassadagi naqd pul va boshqa toʻlov hujjatlari” (kredit naqd pulda berilganda). | ||
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element4. Kredit berish munosabati bilan bank tomonidan olinadigan vositachilik haqi qarzdorning moliyaviy holatini va investitsiya loyihalarini qoplanishini baholash, kafolatlarni baholash va aks ettirish, garov va boshqa taʼminotlarni tashkillashtirish boʻyicha tadbirlar, hujjatlarni tayyorlash va ularni qayta ishlash hamda bitimni yakunlash bilan bogʻliq bank xarajatlari kompensatsiyasini oʻz ichiga oladi. Shu kabi vositachilik haqlari kredit berish va kelgusida kredit munosabatlarida qatnashishning ajralmas qismi boʻlib, va ularga tegishli toʻgʻridan toʻgʻri xarajatlar bilan birga, muddati uzaytiriladi va real daromadni tuzatish (korrektirovka qilish) sifatida tan olinadi. Bundan tashqari, banklar kredit berish boʻyicha yozma majburiyat uchun vositachilik haqi olishlari mumkin.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element5. Banklar tomonidan mazkur Nizomning 4-bandida koʻrsatilgan xizmatlar uchun potensial qarz oluvchilardan vositachilik haqi olinayotganda quyidagi buxgalteriya oʻtkazmasi amalga oshiriladi:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element|
Dt — Qarz oluvchining talab qilib olunguncha depozit hisobvaragʻi |
|||
|
Kt 22896 — “Boshqa muddati uzaytirilgan daromadlar” |
|||
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element6. Kredit berish boʻyicha yozma majburiyat bergani uchun olingan vositachilik daromadlari, kredit shartnomasini tuzish ehtimoli mavjud boʻlganda, bankning kredit berish jarayonida uzluksiz ishtirok etganligi uchun toʻlov (kompensatsiya) sifatida qaraladi. Bank tomonidan olingan vositachilik daromadlari ular bilan bogʻliq bevosita xarajatlar bilan birgalikda uzaytiriladi va ular real daromadni tuzatish (korrektirovka) sifatida tan olinadi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementAgar kredit berish boʻyicha majburiyat muddati tugab, kredit talab qilib olinmagan boʻlsa, u holda kredit berish majburiyati uchun vositachilik haqi ushbu muddat tugagandan keyin daromad sifatida tan olinadi (1-sonli Ilova).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element7. Agar qarzdor tomonidan bankka bozorda kredit shartnomasida belgilangan foiz stavkasiga nisbatan shakllangan yuqoriroq foiz stavkasiga muqobil tarzda maʼlum bir komissiyani toʻlanishi toʻgʻrisida bank va qarzdor oʻrtasida kelishuvga erishilgan taqdirda, ushbu komissiya toʻlovi kredit muddati davomida toʻlanishi lozim, yaʼni uzaytiriladi va real daromadni tuzatish (korrektirovka) sifatida tan olinadi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element8. Qarzdor tomonidan kredit muddatidan oldin qaytarilsa yoki boshqa shaxs foydasiga voz kechilsa, bank mazkur kredit bilan bogʻliq har qanday muddati uzaytirilgan vositachilik haqini kredit qaytarilgan yoki boshqa shaxs foydasiga voz kechilgan sanasiga daromad sifatida tan oladi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementIV. Kreditning qadrsizlanishi
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element9. Balans hisobotini har bir tuzish sanasiga (har oyda) bank tomonidan Tijorat banklarida aktivlar sifatini tasniflash va aktivlar boʻyicha ehtimoliy yoʻqotishlarni qoplash uchun zaxiralar shakllantirish hamda ulardan foydalanish tartibi toʻgʻrisidagi nizom (roʻyxat raqami 2696, 2015-yil 14-iyul) va Foizlarni oʻstirmaslik toʻgʻrisidagi nizom (roʻyxat raqami 1304, 24-yanvar 2004-yil), shuningdek MHXSga muvofiq kreditlar tasniflanadi, mavjud va koʻrilishi mumkin boʻlgan zararlarni qoplash zaxiralari shakllantiriladi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element10. Kredit qadrsizlanishini tasdiqlovchi obyektiv dalillar va sharoitlar aniqlangan taqdirda, zarar summasi quyidagi ikki miqdordan eng yuqorisi boʻyicha baholanadi:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element1) tijorat banklarida aktivlar sifatini tasniflash va aktivlar boʻyicha ehtimoliy yoʻqotishlarni qoplash uchun zaxiralar shakllantirish hamda ulardan foydalanish tartibi toʻgʻrisidagi nizomga (roʻyxat raqami 2696, 2015-yil 14-iyul) muvofiq aniqlangan summa boʻyicha; yoki
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2) kreditning balans qiymati va kreditning dastlabki real foiz stavkasi boʻyicha diskontlangan kutilayotgan kelajakdagi pul oqimlarining joriy qiymati oʻrtasidagi farq boʻyicha.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element11. Bank koʻrilishi mumkin boʻlgan zararlarni baholashni quyidagicha aks ettiradi:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element|
Dt 56802 — “Kreditlar boʻyicha koʻrilishi mumkin boʻlgan zararlarni baholash” |
|||
|
Kt — Kreditlar boʻyicha koʻrilishi mumkin boʻlgan zararlar zaxirasi — Kreditning tegishli kategoriyasi (kontr-aktiv) |
|||
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element12. Agar kredit portfelining keyingi tahlili natijasida uning zaxiralari mazkur Nizomning 10-bandida koʻrsatilgan talablardan oshsa, bank zaxira summasini oxirgi sana holati boʻyicha aniqlangan, koʻrilishi mumkin boʻlgan zararlar summasiga muvofiqlashtirishi lozim. Bunda quyidagi buxgalteriya oʻtkazmasi amalga oshiriladi:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element|
Dt — Koʻrilishi mumkin boʻlgan zararlar zaxirasi — Kreditning tegishli kategoriyasi (kontr-aktiv) |
||
|
Kt 56802 — “Kreditlar boʻyicha koʻrilishi mumkin boʻlgan zararlarni baholash”. | ||
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element13. Chet el valyutasida berilgan kreditlar boʻyicha koʻrilishi mumkin boʻlgan zararlarni baholash avval kredit qaysi valyutada berilgan boʻlsa, oʻsha valyutada amalga oshiriladi. Shu tarzda, birinchi navbatda, har qanday ehtimoliy zararlarni baholash chet el valyutasida amalga oshiriladi, keyin ushbu summa Oʻzbekiston Respublikasi milliy valyutasida aks ettiriladi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element14. Kreditlarni qaytarilishi qarz oluvchining asosiy, shuningdek ikkilamchi talab qilib olinguncha depozit hisobvaraqlaridan quyidagi buxgalteriya oʻtkazmasi orqali amalga oshiriladi:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element|
Dt — Qarz oluvchining talab qilib olinguncha depozit hisobvaragʻi |
||
|
Kt — Ssuda hisobvaragʻi | ||
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementAgar kredit kafolat beruvchi (kafil) tomonidan qaytarilsa, quyidagi buxgalteriya oʻtkazmasi amalga oshiriladi:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element|
Dt — Kafolat beruvchi (kafil)ning talab qilib olinguncha depozit hisobvaragʻi, yoki |
||
|
Dt 10301 — “Markaziy bankdagi vakillik hisobvaragʻi — Nostro” (agar mablagʻ oluvchiga boshqa tijorat banki tomonidan xizmat koʻrsatilsa) |
||
|
Kt — Ssuda hisobvaragʻi | ||
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementKreditlar naqd pulda qaytarilganda quyidagi buxgalteriya oʻtkazmasi amalga oshiriladi:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element|
Dt 10100 — “Kassadagi naqd pul va boshqa toʻlov hujjatlari” | ||
|
Kt — Ssuda hisobvaragʻi | ||
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element15. Agar kreditga foiz oʻstirmaslik maqomi berilmagan boʻlsa, unda kreditlar boʻyicha foizlar tushumi quyidagi buxgalteriya oʻtkazmasi orqali aks ettiriladi:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element|
Dt — Qarz oluvchining talab qilib olinguncha depozit hisobvaragʻi |
||
|
Kt 16309 — “Kreditlar boʻyicha hisoblangan foizlar”. | ||
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementFoizlarni oʻstirmaslik maqomi berilgan kreditlar boʻyicha foizlar hisobi Foizlarni oʻstirmaslik toʻgʻrisidagi nizomga (roʻyxat raqami 1304, 2004-yil 24-yanvar) muvofiq amalga oshiriladi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element16. Qarzdor tomonidan garov bilan taʼminlanmagan kredit qaytarilmasa yoki toʻliq qaytarilmaganda, ularni shakllantirilgan zaxira hisobidan hisobdan chiqarish quyidagi buxgalteriya oʻtkazmasi orqali amalga oshiriladi:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementDt — Kreditlar boʻyicha koʻrilishi mumkin boʻlgan zararlar zaxirasi — Kreditning tegishli kategoriyasi (kontr-aktiv)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementKt — Ssuda hisobvaragʻi
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element17. Garov bilan taʼminlangan kredit qarzdor tomonidan qaytarilmasa yoki toʻliq qaytarilmagan holda, bank kreditni qaytarish uchun undiruvni garovga qoʻyilgan mol-mulkka qaratishga haqli. Undiruvga qaratilgan garovga qoʻyilgan mol-mulkni sotish kim oshdi savdosi orqali qonun hujjatlarida belgilangan tartibda amalga oshiriladi. Garovga qoʻyilgan mol-mulkni sotishdan mablagʻlar kelib tushganda 10301 — “Markaziy bankdagi vakillik hisobvaragʻi — Nostro” hisobvaragʻi debetlanadi va 29801 — “Mijozlar bilan hisob-kitoblar” hisobvaragʻi kreditlanadi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementKreditlar boʻyicha asosiy qarzni va mazkur kredit boʻyicha hisoblangan, lekin hali olinmagan foizlarni soʻndirish quyidagi buxgalteriya oʻtkazmasi orqali amalga oshiriladi:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementa) Asosiy qarz qaytarilganda:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementDt 29801 — “Mijozlar bilan hisob-kitoblar”
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementKt — Ssuda hisobvaragʻi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementb) Asosiy qarz toʻliq qaytarilgandan keyin, foizlar soʻndirilganda:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementDt 29801 — “Mijozlar bilan hisob-kitoblar”
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementKt 41400 — 44600 — Kreditlar boʻyicha foizli daromadlar
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element18. Kredit garovga olingan mol-mulkni oʻz egaligiga olish yoʻli bilan qaytarilgan taqdirda, kreditning balans qiymati va garovga qoʻyilgan mol-mulkning haqqoniy qiymatidan qaysi biri kam boʻlsa, oʻsha qiymat boʻyicha, uni sotish boʻyicha qilingan xarajatlarni chegirgan holda, lekin qayta savdodagi dastlabki sotuv bahosidan 10 foiz kam boʻlmagan summada quyidagi buxgalteriya oʻtkazmasi amalga oshiriladi:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementDt 16701 — “Kredit va lizing boʻyicha garov hisobidan undirilgan mulk”
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementKt — Ssuda hisobvaragʻi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element19. Qarzdor yetarli miqdorda pul mablagʻlariga ega boʻlmagan taqdirda, bank kredit boʻyicha qarzni qarzdorning roziligi bilan uning likvid mol-mulki hisobidan, agar qarzdor norozi boʻlsa, qonun hujjatlarida belgilangan tartibda sud qarori asosida undiruvni qarzdorning likvid mol-mulkiga qaratish yoʻli bilan qaytarish huquqiga ega.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementKreditlar boʻyicha asosiy qarz va hisoblangan, lekin hali olinmagan foizlar qarzdorning likvid mol-mulkini sotishdan tushgan mablagʻlar hisobiga qaytarilganda, mazkur Nizomning 18-bandida belgilangan buxgalteriya oʻtkazmalari amalga oshiriladi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element20. Kreditlar boʻyicha koʻrilishi mumkin boʻlgan zararlar zaxirasidan foydalanish Tijorat banklarida aktivlar sifatini tasniflash va aktivlar boʻyicha ehtimoliy yoʻqotishlarni qoplash uchun zaxiralar shakllantirish hamda ulardan foydalanish tartibi toʻgʻrisidagi nizomga (roʻyxat raqami 2696, 2015-yil 14-iyul) muvofiq amalga oshiriladi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementV. Moliyaviy hisobotni ochish
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element21. Moliyaviy hisobotga izohlarda banklar quyidagilarni ochishlari zarur:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element1) kreditlarni umidsiz deb tan olinishi va ularni hisobdan chiqarish uchun sabab boʻlgan asoslarni izohlovchi hisob siyosatini;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2) quyidagilarni alohida-alohida koʻrsatgan holda: “Koʻrilishi mumkin boʻlgan zararlarni baholash” hisobvaragʻi boʻyicha oʻzgarishlarni va undirib olinmaydigan kreditlar boʻyicha koʻrilgan zararlarga nisbatan davr xarajatlari sifatida tan olingan summani; hisobdan chiqarilgan kreditlar boʻyicha davr ichida undirilgan summani; va ilgari hisobdan chiqarilgan kreditlarni qaytarilishi natijasida davr ichida kirim qilingan daromadlar summasini;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element3) hisobot sanasiga kreditlar boʻyicha baholangan jami zararlar summasi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element4) foizlarni oʻstirmaslik maqomi berilgan kreditlarga tegishli balans hisobotiga kiritilgan jami summani, shuningdek bunday kreditlarning balans qiymatini aniqlash asoslari.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element22. Bundan tashqari, banklar oʻz kreditlarining geografik tumanlar, mijozlar guruhlari yoki sanoat tarmoqlari, chet el valyutasi turlari boʻyicha har qanday muhim xatarlar konsentratsiyasini ifodalovchi boshqa hollarni ochib berishlari lozim.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementNizomga
1-ILOVA
1-ILOVA
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementVositachilik haqini kredit boʻyicha real daromadning qismi sifatida aks ettirish yuzasidan misol
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementKredit berishni tayyorlash uchun vositachilik haqi, shuningdek, kredit berish boʻyicha majburiyat uchun (kredit berish boʻyicha majburiyatning amal qilish davrida berilgan kreditlar boʻyicha) vositachilik haqi, kredit boʻyicha daromadni tuzatish (korrektirovka) sifatida tan olinadi. Quyidagi keltirilgan misolda, kredit berish majburiyati uchun vositachilik haqi koʻrib chiqilgan, ushbu metodologiya kredit berishni tayyorlash uchun vositachilik hakiga nisbatan ham qoʻllanilishi mumkin.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementMisol: bank 10 mln. soʻm miqdorda kredit berish majburiyatini olgan. Ushbu bank kredit berish boʻyicha majburiyat uchun kreditning umumiy summasidan 4 foiz miqdorida (qaytarib berilmaydigan) vositachilik haqini oladi, va ushbu majburiyatning amal qilish muddati 3 oyni tashkil etadi. Kredit boʻyicha foiz stavkasi (yillik) 15%ni tashkil etadi, bunda foiz toʻlovlari har oy amalga oshirilishi lozim. 10 mln. soʻm miqdoridagi asosiy qarz summasi ikki yil tugagandan keyin qaytarilishi lozim. Bank kredit berish majburiyati amal qiladigan uch oy muddat davomida mijoz kredit olish uchun murojaat qilishini kutadi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementVositachilik haqi summasi = 10.000.000 x 4% = 400 000
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementOylik foizlar = 10 mln. x 15%/12 = 125 000
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementMajburiyat uchun vositachilik haqini olish boʻyicha buxgateriya oʻtkazmasi:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element|
Dt — Qarz oluvchining talab qilib olinguncha depozit hisobvaragʻi |
400.000 |
||
|
Kt 22896 — “Boshqa muddati uzaytirilgan daromadlar” |
400.000 | ||
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementAgar kredit majburiyati muddati kredit taqdim etilmasdan tugasa:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element|
Dt 22896 — “Boshqa muddati uzaytirilgan daromadlar” |
400.000 |
||
|
Kt 45237 — “Kredit majburiyatlari boʻyicha koʻrsatilgan xizmatlar uchun olingan daromadlar” |
400.000 | ||
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementAgar bank tomonidan kredit berish boʻyicha majburiyat bajarilayotgan boʻlsa, u holda muddati uzaytirilgan daromad kreditning amal qilish muddati davomida daromadni tuzatish (korrektirovka) sifatida real foiz stavkasi usulini qoʻllagan holda amortizatsiyalanadi. Vositachilik haqi mohiyatiga koʻra kredit boʻyicha daromadni tuzatish (korrektirovka) deb hisoblanganligidan kelib chiqqan holda, kredit boʻyicha haqiqiy ichki daromadlilik stavkasi koʻrsatilgan 15%ga teng boʻlgan foiz stavkasining miqdorini emas, balki 17,3473%ni tashkil etadi. Operatsiyaning mohiyatini yanada aniqroq aks ettirish uchun muddati uzaytirilgan vositachilik haqini amortizatsiya qilish uchun kredit “vositachilik daromadlari”ga emas, balki “foizli daromadlar”ga taalluqli boʻlishi kerak.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementMuddati uzaytirilgan vositachalik haqining amortizatsiya qilish grafigi
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element|
Davr |
Pul koʻrinishidagi olingan foizlar |
Foizli daromad |
Muddati uzaytirilgan vositachalik daromadlarining amortizatsiyasi |
|
1. |
125.000 |
144.561 |
19.561 |
|
2. |
125.000 |
139.061 |
14.061 |
|
3. |
125.000 |
139.265 |
14.265 |
|
4. |
125.000 |
139.471 |
14.471 |
|
5. |
125.000 |
139.680 |
14.680 |
|
6. |
125.000 |
139.892 |
14.892 |
|
7. |
125.000 |
140.107 |
15.107 |
|
8. |
125.000 |
140.326 |
15.326 |
|
9. |
125.000 |
140.547 |
15.547 |
|
10. |
125.000 |
140.772 |
15.772 |
|
11. |
125.000 |
141.000 |
16.000 |
|
12. |
125.000 |
141.231 |
16.231 |
|
13. |
125.000 |
141.466 |
16.466 |
|
14. |
125.000 |
141.704 |
16.704 |
|
15. |
125.000 |
141.946 |
16.946 |
|
16. |
125.000 |
142.191 |
17.191 |
|
17. |
125.000 |
142.439 |
17.439 |
|
18. |
125.000 |
142.691 |
17.691 |
|
19. |
125.000 |
142.947 |
17.947 |
|
20. |
125.000 |
143.206 |
18.206 |
|
21. |
125.000 |
143.470 |
18.470 |
|
22. |
125.000 |
143.737 |
18.737 |
|
23. |
125.000 |
144.007 |
19.007 |
|
24. |
125.000 |
144.282 |
19.282 |
|
3.400.000 |
400.000 |
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementBirinchi oy uchun vositachalik daromadi quyidagi tartibda tan olinadi:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element|
Dt 22896 — “Boshqa muddati uzaytirilgan daromadlar” |
19.561 |
||
|
Dt — Qarz oluvchining talab qilib olinguncha depozit hisobvaragʻi |
125.000 |
||
|
Kt 41400 — 44600 — Kreditlar boʻyicha foizli daromadlar |
144.561 | ||
(Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2004-y., 50-son, 511-modda)