Mamlakatimizda tadbirkorlik subyektlarini qo‘llab-quvvatlashning zamonaviy bozor mexanizmlarini joriy etish, xususiy biznesga katta erkinlik berish, ularning huquqlari va qonuniy manfaatlari kafolatlarini kuchaytirish, xorijiy investitsiyalarni va zamonaviy texnologiyalarni jalb qilish yuzasidan chora-tadbirlar ko‘rilmoqda.

Shu bilan birga, qurilish sohasidagi ishlar holatini o‘rganish ushbu sohasida islohotlarni jadal amalga oshirishga va sog‘lom raqobat muhitini rivojlantirishga to‘sqinlik qilayotgan muammolar borligini ko‘rsatdi.

Shaharsozlikni texnik tartibga solishning bozor vositalarini joriy etishga yetarlicha e’tibor berilmayapti, qurilish sohasida katta miqdorda davlat ma’muriy-boshqaruv va nazorat funksiyalari saqlanib qolmoqda.

Obyektlarni loyihalashtirish va qurishdagi normalashning mavjud ko‘rsatma beruvchi usuli innovatsion loyihaviy yechimlar va yangi ilmiy-texnik ishlanmalarni qo‘llashga to‘sqinlik qilmoqda, ichki va xorijiy investitsiyalarni qurilish sohasiga jalb qilishni sekinlashtirmoqda.

Xalqaro savdoning hozirgi globallashuv shartlariga javob beradigan qurilish normalari va qoidalarini ishlab chiqish, qo‘llab-quvvatlash va joriy etish sohasida kadrlarni professional tayyorlash, qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish tizimi mavjud emas.

Qurilish sohasini davlat tomonidan tartibga solishni takomillashtirish, investitsiyalarni jalb qilish uchun qulay shart-sharoitlar yaratish, qurilish tarmog‘i kadrlarini professional tayyorlash, qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish tizimining samaradorligini oshirish maqsadida:

1. Shunday tartib o‘rnatilsinki, unga ko‘ra:

a) 2018-yil 1-dekabrdan boshlab:

barcha qurilish obyektlari uchun loyihalarning smeta qismini ekspertizadan o‘tkazish majburiydir, qurilishi mulkdorlarning o‘z mablag‘lari, to‘g‘ridan-to‘g‘ri investitsiyalar, shu jumladan, xorijiy investitsiyalar hisobiga amalga oshiriladigan obyektlar bundan mustasno;

qurilishi tugallangan obyektlarni foydalanishga qabul qilish qurilish sohasidagi nazorat inspeksiyasi, kadastr organlari, buyurtmachi, pudratchi (bosh pudratchi) vakillari ishtirokida amalga oshiriladi, davlat xaridlari subyektlari mablag‘lari hisobiga moliyalashtiriladigan obyektlarni qurish bundan mustasno;

pudrat tashkilotlari va loyiha tashkilotlari o‘rtasida konsorsium tashkil etish hamda konsorsium ishtirokchilari zimmasiga loyihani sifatli va o‘z vaqtida amalga oshirish uchun solidar javobgarlikni yuklash orqali “fast-track” usuli (bir vaqtning o‘zida loyihalashtirish, xarid qilish va qurilish ishlari) bilan “tayyor holda topshirish” shartlari (Engineering Procurement Construction) asosida loyihalarni amalga oshirishga yo‘l qo‘yiladi;

b) 2019-yil 1-yanvardan boshlab:

loyihalash va qurilish faoliyatini amalga oshirish uchun Iqtisodiy hamkorlik va rivojlanish tashkilotiga a’zo davlatlarning vakolatli organlari, tashkilotlari, jamiyatlari va birlashmalari tomonidan berilgan sertifikatlar va boshqa ruxsat beruvchi hujjatlar (litsenziyalar) tan olinadi;

qurilish uchun yer uchastkalarining o‘z vaqtida va to‘g‘ri ajratilishi hamda qurilish-montaj ishlari tasdiqlangan bosh rejaga yoki yer uchastkalarini joylashtirish sxemalariga (bosh reja mavjud bo‘lmaganda) bog‘lamasdan amalga oshirilishi uchun tegishli hokimlarning shaxsiy javobgarligi belgilanadi;

qurilish uchun yer uchastkalari o‘z vaqtida ajratilmasligi yoki noto‘g‘ri ajratilishi natijasida yuzaga kelgan xarajatlar mahalliy budjetlar mablag‘lari hisobidan, keyinchalik aybdor shaxslardan regress tartibida undirish orqali qoplanadi;

milliy qurilish normalari va qoidalarini qayta ko‘rib chiqishda, shuningdek qurilishga oid xorijiy normativ-texnik hujjatlarni moslashtirishda mulkchilik shaklidan qat’i nazar milliy va xorijiy yuridik shaxslar, jamoat va xalqaro tashkilotlar, shuningdek shu sohaga ixtisoslashgan ilmiy-tadqiqot muassasalari ishtirok etishga haqli;

O‘zbekiston Respublikasi Qurilish va uy-joy kommunal xo‘jaligi vazirligi milliy qurilish normalari va qoidalarini ishlab chiqish hamda takomillashtirish, shuningdek qurilishga oid xorijiy normativ-texnik hujjatlarni moslashtirish va ularni amaliyotga joriy etish bo‘yicha ishlarning buyurtmachisi hisoblanadi;

qurilish normalari va qoidalari har tomonlama ekspertizadan o‘tkazish natijalari asosida Qurilish va uy-joy kommunal xo‘jaligi vazirligining qarori bilan tasdiqlanadi;

belgilangan tartibda tasdiqlangan qurilish standartlari, texnik reglamentlar, qurilish normalari va qoidalarining yagona katalogini yuritish, rasmiy veb-saytida e’lon qilish va yangilab borish orqali katalogdan bemalol foydalanishni ta’minlash “O‘zstandart” agentligiga yuklanadi;

v) 2019-yil 1-martdan boshlab:

obyektlarni qurishning barcha bosqichlarida mualliflik va texnik nazorat majburiydir hamda tegishli ravishda loyiha muallifi va buyurtmachi tomonidan yoki sertifikatga ega ekspert jalb qilish yo‘li bilan amalga oshiriladi.

qurilayotgan obyektlar ustidan mualliflik nazorati, texnik nazorat va tekshiruv faqat belgilangan tartibda sertifikat olgan mutaxassislar tomonidan amalga oshiriladi;

g) 2020-yil 1-yanvardan boshlab uy-joy qurilishi obyektlari loyiha-tadqiqot va qurilish-montaj ishlarini bajarish bosqichida energiya-samarador va energiya-tejamkor uskunalar bilan majburiy ravishda jihozlanishi, shuningdek, ular foydalanishga qabul qilinishidan avval energetik audit pasportini olishi kerak, BREEAM (binolar samaradorligini ekologik baholash usuli) va LEED (energiya-samarador va ekologik loyihalashtirish bo‘yicha qo‘llanma) xalqaro standartlari bo‘yicha sertifikatga ega obyektlar bundan mustasno;

2. Adliya vazirligi, Qurilish va uy-joy kommunal xo‘jaligi vazirligi hamda O‘zbekiston Respublikasi Istiqbolli loyihalar milliy agentligining qurilish sohasini texnik tartibga solishning normativ bazasini isloh qilish to‘g‘risidagi quyidagilarni nazarda tutuvchi takliflariga rozilik berilsin:

tayyorgarlik davri (2019 — 2021-yillar) — O‘zbekiston Respublikasining geologik, tabiiy-iqlim, seysmologik va boshqa xususiyatlarini inobatga olgan holda amaldagi milliy qurilish normalarini qayta ko‘rib chiqish, shuningdek, qurilishga oid xorijiy normativ-texnik hujjatlarni moslashtirish;

o‘tish davri (2022 — 2026-yillar) — milliy qurilish normalari va qoidalariga moslashtirilgan qurilishga oid xorijiy normativ-texnik hujjatlarni amaliyotga joriy etish, qurilish sohasiga innovatsiyalar joriy etish, yangi texnologiyalar, materiallar, buyumlar va konstruksiyalarni o‘zlashtirish yuzasidan kompleks chora-tadbirlarni amalga oshirish;

yakuniy davr (2027-2028-yillar) — milliy va moslashtirilgan xorijiy qurilish normalari hamda qoidalarini qo‘llash tajribasini umumlashtirish asosida qurilish sohasini texnik tartibga solishning yagona normativ bazasini yaratish.

3. Moliya vazirligi har yili O‘zbekiston Respublikasi Davlat budjetini shakllantirishda jadval bo‘yicha ishlarni moliyalashtirish uchun zarur ajratmalarni nazarda tutsin.

O‘zbekiston Respublikasi Hisob palatasi Adliya vazirligi va Bosh prokuratura bilan hamkorlikda jadvalning ijrosi ustidan qat’iy nazorat o‘rnatsin.

Quyidagilarga shaxsiy javobgarlik yuklansin:

O‘zbekiston Respublikasi Bosh vazirining o‘rinbosari A.J. Ramatovga — qurilish sohasiga zamonaviy bozor mexanizmlari va xalqaro standartlarni, ilg‘or texnologiyalar va nou-xauni joriy etish, shuningdek, tarmoqdagi kadrlarni tayyorlash, qayta tayyorlash va malakasini oshirishning innovatsion metodologik dasturlarini ishlab chiqish uchun;

O‘zbekiston Respublikasi Bosh vazirining investitsiyalar va tashqi iqtisodiy aloqalar masalalari bo‘yicha o‘rinbosariga — milliy qurilish normalari va qoidalarini qayta ko‘rib chiqish uchun xalqaro moliya institutlari, hukumat va nohukumat tashkilotlar mablag‘larini jalb qilish, shuningdek, xorijiy normativ-texnik standartlarni moslashtirish uchun.

4. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Respublika hududlarida “Business city” zamonaviy ishbilarmonlik markazlarini tashkil etish chora-tadbirlari to‘g‘risida” 2018-yil 2-avgustdagi PQ-3895-son qarori 9-bandi “a” kichik bandining uchinchi xatboshisi:

“Business city” markazlarini va “Tashkent city” xalqaro ishbilarmonlar markazini qurish loyihalarini amalga oshirish doirasida investorlarga;

“Business city” markazlarini va “Tashkent city” xalqaro ishbilarmonlar markazini “fast-track” usuli (bir vaqtning o‘zida loyihalashtirish, xarid qilish va qurilish ishlari) bilan “tayyor holda topshirish” shartlari (Engineering Procurement Construction) asosida qurish bo‘yicha loyihalarni amalga oshirishga jalb qilinadigan, shu jumladan, xorijiy pudratchilarga tatbiq etilsin.

5. O‘zbekiston Respublikasi Qurilish vazirligi:

a) 2018-yil 20-dekabrga qadar:

Tashqi ishlar vazirligi, “O‘zstandart” agentligi va O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Loyiha boshqaruvi milliy agentligi bilan birgalikda O‘zbekiston Respublikasi hududida qurilishga oid xorijiy normativ-texnik hujjatlarni qabul qilish va moslashtirish uchun vakolatli xorijiy organlar va tashkilotlarning rasmiy ruxsatini olishni ta’minlasin;

O‘zbekiston Respublikasi Oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi, O‘zbekiston muhandislar-konsultantlar uyushmasi va O‘zbekiston arxitektorlar ittifoqi bilan birgalikda loyihalash va qurilish sohasidagi mutaxassislar malakasini oshirish dasturini ishlab chiqsin;

“O‘zstandart” agentligi va “O‘zqurilishmateriallari” AJ bilan birgalikda “O‘zqurilishmateriallari” AJ faoliyatini hamda qurilish materiallari va buyumlari sohasidagi standartlashtirish va sertifikatlashning amaldagi tizimini tubdan takomillashtirish yuzasidan O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga takliflar kiritsin;

b) 2019-yil 1-martga qadar manfaatdor vazirlik va idoralar bilan birgalikda Vazirlar Mahkamasiga quyidagilar bo‘yicha takliflar kiritsin:

xorijiy kompaniyalarni jalb qilgan holda zamonaviy xalqaro talablar va standartlarga javob beradigan hamda O‘zbekiston Respublikasida ishlab chiqarilmaydigan va mamlakat hududiga ilk marotaba olib kirilayotgan qurilish uskunasi, texnikasi, materiallari va buyumlarini sertifikatsiya qiluvchi O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Loyiha boshqaruvi milliy agentligi qoshidagi Akkreditatsiya markazi tomonidan belgilangan tartibda akkreditatsiya qilingan sinov laboratoriyalarini tashkil etish;

davlat organlarining idoraviy obyektlarni qurish, rekonstruksiya qilish, kapital va joriy ta’mirlash bo‘yicha buyurtmachi funksiyalarini bajaruvchi tarkibiy bo‘linmalarini tashkil etish;

loyihalash institutlari faoliyati samaradorligini oshirish, shu jumladan loyiha-tadqiqot ishlarini moliyalashtirish mexanizmlari va loyihaviy hujjatlarni ishlab chiqish muddatlarini belgilashni takomillashtirish;

hisoblangan qiymati tasdiqlangan loyiha-smeta hujjatlariga nisbatan oshib ketgan qurilish obyektlarini moliyalashtirish tartibini aniqlash;

mamlakatning har bir hududida yirik ixtisoslashtirilgan qurilish-pudrat tashkilotlarining faoliyatini tashkil etish.

6. Investitsiyalar, sanoat va savdo vazirligi, Tashqi ishlar vazirligi va O‘zbekiston Respublikasi Istiqbolli loyihalar milliy agentligi amaldagi milliy qurilish normalari va qoidalarini qayta ko‘rib chiqish, qurilishga oid xorijiy normativ-texnik hujjatlarni moslashtirish va amaliyotga joriy etish bo‘yicha ishlarni moliyalashtirish uchun xalqaro moliya institutlari, xorijiy hukumat va nohukumat tashkilotlar va donorlarning mablag‘larini jalb qilishda O‘zbekiston Respublikasi Qurilish va uy-joy kommunal xo‘jaligi vazirligiga ko‘maklashsin.

8. O‘zbekiston Respublikasi Bosh prokuraturasi Qurilish vazirligi va O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Loyiha boshqaruvi milliy agentligi bilan birgalikda ikki oy muddatda qurilish sohasini nazorat qiluvchi inspeksiyalar faoliyatining samaradorligini oshirish, shu jumladan, moddiy-texnik bazasini mustahkamlash hamda ularning xodimlarini ijtimoiy himoya qilish va moddiy rag‘batlantirishni kuchaytirish yuzasidan takliflar kiritsin.

9. Qurilish vazirligi, O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Loyiha boshqaruvi milliy agentligi:

a) 2019-yil 1-yanvarga qadar:

qurilish obyektlari konstruksiyalari va funksiyalari xavf-xatar toifalari bo‘yicha obyektlarni tasniflash yuzasidan loyiha-qidiruv va qurilish-montaj ishlari bo‘yicha obyektlarning murakkablik toifalari Klassifikatorini qayta ko‘rib chiqsin;

loyiha hujjatlari ekspertizadan o‘tkazuvchi, qurilishning olib borilishi ustidan texnik va mualliflik nazoratini amalga oshiruvchi, qurilayotgan obyektlarni tekshiruvchi shaxslarning malakasiga va ularni sertifikatlashga talablar qo‘yish yuzasidan takliflar ishlab chiqsin va O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga kiritsin;

b) 2020-yil 1-yanvardan boshlab loyiha-qidiruv va qurilish-montaj ishlarini bajarish bosqichida uy-joy qurilish obyektlarini energiya nuqtai nazaridan samarador va energiya tejovchi uskunalar bilan jihozlashga majburiy talablar o‘rnatilishini nazarda tutuvchi tartibni 2019-yil 1-martga qadar O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga kiritsin;

v) 2019-yil 1-aprelga qadar loyihalash va qurilish sohasidagi kadrlarning, shu jumladan, professor va o‘qituvchilarning xorijiy mamlakatlarda albatta amaliyot o‘tkazishini tashkil etgan holda uzluksiz, shu jumladan, masofaviy kasbga o‘qitish va malakasini oshirish uchun oliy ta’lim muassasalari o‘quv dasturlarini ushbu Farmon talablariga muvofiq ko‘rib chiqish yuzasidan takliflar kiritsin;

g) 2019-yil 1-mayga qadar O‘zbekiston Respublikasi Shaharsozlik kodeksining yangi tahrirdagi loyihasini O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasiga kiritsin, kodeksning o‘zida uni to‘g‘ridan-to‘g‘ri amalga oshirish mexanizmlarini, shu jumladan quyidagilarni nazarda tutsin:

qurilishni davlat tomonidan tartibga solishning asosiy prinsiplari, funksiyalari va organlari, normativ-texnik hujjatlarni joriy etish va ularning kataloglarini yuritish, qurilish sohasidagi akkreditatsiya tartibi;

bosh rejalarni, batafsil joylashuv loyihalarini, loyiha-smeta hujjatlarini ishlab chiqish, qurilish uchun talabnomalarni kelishish, pudrat uchun davlat shartnomasini ishlab chiqish va tuzish tartibi;

loyiha hujjatlarini ekspertizadan o‘tkazish, qurilish obyektlarining qurilish inspeksiyasini amalga oshirish va foydalanishga qabul qilish, shu jumladan, davlat-xususiy sheriklik shartlari asosida amalga oshirish tartibi;

loyihalash va qurilish sohasida ishlaydigan arxitektorlar va muhandislar malakasiga talablar qo‘ygan va ularning javobgarlik, shu jumladan, moddiy javobgarlik darajasini belgilagan holda qurilish tarmog‘ini professional jihatdan tartibga solish;

o‘tish davri qoidalari, shu jumladan, qurilish nazorati sifatini, konstruktiv xavfsizlikni, javobgarlik tartibga solinishini va sug‘urtani ta’minlaydigan, qurilish faoliyati subyektlarining raqobat muhiti rivojlanishini davlat tomonidan qo‘llab-quvvatlaydigan boshqa masalalar;

d) bir oy muddatda qonun hujjatlariga ushbu Farmondan kelib chiqadigan o‘zgartish va qo‘shimchalar yuzasidan O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga takliflar kiritsin.

10. Mazkur Farmonning ijrosini nazorat qilish O‘zbekiston Respublikasining Bosh vaziri A.N. Aripov, O‘zbekiston Respublikasi Bosh vazirining birinchi o‘rinbosari A.J. Ramatov, O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasining rahbari Z.Sh. Nizomiddinov va O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti maslahatchisining birinchi o‘rinbosari B.M. Mavlonov zimmasiga yuklansin.