Qishloqda iqtisodiy munosabatlarni takomillashtirish, zarar ko‘rib ishlayotgan va past rentabelli qishloq xo‘jaligi korxonalarini fermer xo‘jaliklariga aylantirishning normativ-huquqiy bazasini mustahkamlash, ularning xo‘jalik faoliyati uchun qulay shart-sharoitlarni shakllantirish maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi:

1. Qishloq xo‘jaligi korxonalari sanatsiyasi bo‘yicha Hukumat komissiyasining 1 va 1a-ilovalarga* muvofiq zarar ko‘rib ishlayotgan va past rentabelli qishloq xo‘jaligi korxonalarini 2002-yilda fermer xo‘jaliklariga aylantirish to‘g‘risidagi taklifiga rozilik berilsin.

Quyidagilar:

Sirdaryo va Farg‘ona viloyatlari hokimliklarining Mehnatobod, Mirzaobod va Yozyovon tumanlarining qishloq xo‘jaligi korxonalarini to‘liq hajmda fermer xo‘jaliklariga aylantirish to‘g‘risidagi taklifi;

Sirdaryo viloyatining Mehnatobod va Mirzaobod tumanlari bo‘yicha 2002-yilda qishloq xo‘jaligi ekinlari ekishning O‘zbekiston Respublikasi Qishloq va suv xo‘jaligi vazirligi tomonidan tavsiya etilgan tuzilmasi 2-ilovaga* muvofiq ma’qullansin.

2. Quyidagilar:

2002-yilda Sirdaryo viloyatining Mehnatobod va Mirzaobod tumanlarida infratuzilma obyektlarini tashkil etishga doir topshiriq 3-ilovaga* muvofiq;

Qishloq xo‘jaligi korxonasini fermer xo‘jaliklariga aylantirish bo‘yicha komissiya to‘g‘risidagi namunaviy nizom 4-ilovaga muvofiq;

Qayta tashkil etilayotgan qishloq xo‘jaligi korxonasi negizida fermer xo‘jaligi barpo etish uchun talabgorlarni tanlash va ularning tanlovini o‘tkazish tartibi 5-ilovaga muvofiq;

Qishloq xo‘jaligi korxonalarini fermer xo‘jaliklariga aylantirishda aktivlar va passivlarni taqsimlash tartibi 6-ilovaga muvofiq;

Qayta tashkil etilayotgan qishloq xo‘jaligi korxonalari hududida o‘zaro suv xo‘jaligi munosabatlarini tartibga solish tartibi 7-ilovaga muvofiq;

Yangidan tashkil etilgan fermer xo‘jaliklariga tijorat banklari tomonidan kredit berish qoidalari 8-ilovaga muvofiq tasdiqlansin.

3. Qishloq xo‘jaligida iqtisodiy islohotlarni chuqurlashtirish bo‘yicha Respublika komissiyasi O‘zbekiston Respublikasi Qishloq xo‘jaligi vazirligi, Yer resurslari, geodeziya, kartografiya va davlat kadastri davlat qo‘mitasi, Qishloq xo‘jaligi ilmiy-ishlab chiqarish markazi, O‘zbekiston fermer, dehqon xo‘jaliklari va tomorqa yer egalari kengashi, Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar hokimliklari bilan birgalikda:

zarar ko‘rib ishlayotgan va past rentabelli qishloq xo‘jaligi korxonalari 4—7-ilovalarga qat’iy muvofiq holda fermer xo‘jaliklariga aylantirilishini ta’minlasin;

mazkur qaror bilan tasdiqlangan normativ hujjatlarga muvofiq qayta tashkil etilayotgan xo‘jaliklar negizida fermer xo‘jaliklari barpo etishning barcha jihatlarini qamrab oluvchi metodik tavsiyalarni aniq misollar asosida ishlab chiqsin va joylarga yetkazsin;

bir oy muddatda qishloq xo‘jaligi korxonalarini fermer xo‘jaliklariga aylantirish jarayonlarini tushuntirish bo‘yicha joylarda maxsus seminarlar tashkil etsin;

qishloq xo‘jaligi korxonalarining fermer xo‘jaliklariga aylantirilishi ustidan muntazam monitoring o‘rnatsin.

4. “Agrobank” ATB, “Qishloq qurilish bank” ATB, xizmat ko‘rsatuvchi boshqa tijorat banklari, “O‘zneftmahsulot” va “O‘zkimyosanoat” kompaniyalari, O‘zbekiston Respublikasi Qishloq va suv xo‘jaligi vazirligi, Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi hamda viloyatlar hokimliklari qayta tashkil qilinayotgan qishloq xo‘jaligi korxonalari hududida bozor va ishlab chiqarish infratuzilmasining quyidagi obyektlari barpo etilishini ta’minlasinlar:

tijorat bankining filiali;

“O‘zkimyosanoat” davlat-aksiyadorlik kompaniyasi “Qishloqxo‘jalikkimyo” hududiy aksiyadorlik jamiyatlarining fermer xo‘jaliklarini mineral o‘g‘itlar va boshqa kimyoviy vositalar bilan ta’minlash ombori;

“O‘zneftmahsulot” kompaniyasi tegishli neft bazasining fermer xo‘jaliklarini yonilg‘i-moylash materiallari bilan ta’minlash bo‘yicha filiali;

qayta tashkil etilayotgan qishloq xo‘jaligi korxonasining mavjud texnikasi negizida muqobil mashina-traktor parki;

xo‘jalik hisobi asosida suv iste’molchilari uyushmasi (qayta tashkil etilayotgan xo‘jaliklar hududida o‘zaro suv xo‘jaligi munosabatlarini tartibga solish uchun).

5. O‘zbekiston Respublikasi Qishloq va suv xo‘jaligi vazirligi hamda “O‘zagromashservis” uyushmasi qayta tashkil etilayotgan qishloq xo‘jaligi korxonalari negizida barpo etilayotgan dehqon va fermer xo‘jaliklariga texnik xizmat ko‘rsatish bo‘yicha mashina-traktor parki barpo etishga doir tavsiyalarni o‘n kun muddatda ishlab chiqsinlar va tasdiqlasinlar.

6. Qayta tashkil etilayotgan xo‘jaliklar hududida barpo etilayotgan bozor infratuzilmasi obyektlarining ishlab chiqarish, moliyaviy va moddiy-texnika bazasini rivojlantirishni rag‘batlantirish maqsadida istisno tariqasida:

fermer xo‘jaliklarini mineral o‘g‘itlar va yonilg‘i-moylash materiallari bilan ta’minlash bo‘yicha bo‘linmalar mulk solig‘i va yer solig‘i to‘lashdan ikki yil muddatga;

Belgilab qo‘yilsinki, qayta tashkil etilayotgan qishloq xo‘jaligi korxonalari hududida tashkil etilayotgan muqobil mashina-traktor parklari soliq solish shartlari va qishloq xo‘jaligi tovar ishlab chiqaruvchilariga ko‘rsatilayotgan xizmatlar (yer haydash, ekish, ishlov berish, hosilni yig‘ishtirish va boshqalar) uchun hisob-kitoblar bo‘yicha “O‘zagroservis” AJ hududiy tashkilotlarining mashina-traktor parklariga tenglashtiriladi.

7. Belgilansinki:

qayta tashkil etilayotgan qishloq xo‘jaligi korxonalarining ijtimoiy infratuzilma obyektlari xatlov o‘tkazilgandan keyin qonunchilikda belgilangan tartibda baholash tashkiloti tomonidan qayta baholash paytidagi bozor narxlari hisobga olingan holda baholanadi;

qayta tashkil etilayotgan qishloq xo‘jaligi korxonasi balansidagi bolalar maktabgacha muassasalari, maktablar va qishloq vrachlik punktlari belgilangan tartibda mahalliy hokimiyat va boshqaruv organlari balansiga beriladi;

ijtimoiy infratuzilmaning boshqa obyektlari, gaz quvuri magistrallari va gaz taqsimlash punktlari, elektr quvvati uzatish liniyalari, xo‘jaliklararo irrigatsiya inshootlari qayta baholangandan keyin belgilangan tartibda tegishli ravishda “O‘zkommunxizmat” agentligi “O‘ztransgaz” aksiyadorlik kompaniyasining mintaqalararo unitar korxonalari, “O‘zbekenergo” kompaniyasi, Suv xo‘jaligi vazirligining hududiy bo‘linmalari va boshqa tashkilotlar balansiga beriladi.

8. Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar hokimliklari, O‘zbekiston Respublikasi Adliya vazirligi, O‘zbekiston Respublikasi Savdo-sanoat palatasi, O‘zbekiston fermer, dehqon xo‘jaliklari va tomorqa yer egalari kengashi manfaatdor vazirliklar va idoralar bilan birgalikda yuridik va konsalting xizmatlarining zarur tarmog‘i, shuningdek fermer xo‘jaliklariga xizmat ko‘rsatish bo‘yicha nodavlat tayyorlov va savdo-vositachilik tashkilotlari hamda bozorning boshqa subyektlari barpo etilishini ta’minlasinlar.

9. O‘zbekiston milliy teleradiokompaniyasi, Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi, Qishloq xo‘jaligi vazirligi hamda O‘zbekiston fermer, dehqon xo‘jaliklari va tomorqa yer egalari kengashi qishloqda iqtisodiy islohotlarning borishini, dehqon va fermer xo‘jaliklarini rivojlantirishga doir amalga oshirilayotgan chora-tadbirlarning natijalarini muntazam ravishda yoritib borsinlar.

10. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining Davlat maslahatchisi I.H. Jo‘rabekov, O‘zbekiston Respublikasi Bosh vazirining o‘rinbosarlari R.S. Azimov va T.X. Xoltoyev zimmasiga yuklansin.

1.1 Mazkur Nizom Qishloq xo‘jaligi korxonasini fermer xo‘jaliklariga aylantirish bo‘yicha komissiyani (keyingi o‘rinlarda “komissiya” deb ataladi) tashkil etish tartibini va uning faoliyatini tartibga soladi, uning asosiy vazifalari, huquq va majburiyatlarini belgilab beradi.

1.2. Komissiya tuman hokimining qarori bilan tashkil etiladi.

Komissiyaga lavozimiga ko‘ra tuman hokim o‘rinbosari boshchilik qiladi.

Komissiya qayta tashkil etilayotgan qishloq xo‘jaligi korxonasi rahbarlari, mutaxassislari, a’zolari (xodimlari)dan, shuningdek kasaba uyushmasi, xizmat ko‘rsatuvchi bank, tuman yer resurslari va davlat kadastri bo‘limi va tuman fermer, dehqon xo‘jaliklari va tomorqa yer egalari kengashi vakillaridan iborat tarkibda tuziladi.

1.3. Komissiya ishiga tuman hokimining qarori bilan shuningdek moliya va soliq organlari, tuman (Quvasoy shahar) qishloq xo‘jaligi bo‘limi, O‘zbekiston fermer, dehqon xo‘jaliklari va tomorqa yer egalari kengashi va boshqa manfaatdor tashkilotlar vakillari ham jalb etiladi.

1.4. Qishloq xo‘jaligi korxonalarini fermer xo‘jaliklariga aylantirish ishlarining izchilligi ilova qilinayotgan sxema bo‘yicha amalga oshiriladi.

2.1. Quyidagilar komissiyaning asosiy vazifalari hisoblanadi:

qishloq xo‘jaligi korxonasini fermer xo‘jaliklariga aylantirish rejasini ishlab chiqish;

yer resurslari, ishlab chiqarish va noishlab chiqarish fondlari, aylanma mablag‘lar, debitorlik va kreditorlik qarzlar, tugallanmagan qurilish va boshqa moddiy boyliklarni xatlash;

fermer xo‘jaligi tashkil etish bo‘yicha ochiq tanlovda qatnashish uchun talabgorlarni tanlash;

ochiq tanlovni o‘tkazish hamda fermer xo‘jaligi tashkil etish huquqini berish uchun qobiliyatli, tegishli bilim va ko‘nikmalarga ega bo‘lgan mehnatsevar va tadbirkor fuqarolarni aniqlash;

aktivlar va passivlarni tashkil etilayotgan fermer xo‘jaliklari o‘rtasida taqsimlash.

2.2. Komissiya o‘ziga yuklangan vazifalarga muvofiq quyidagi asosiy funksiyalarni amalga oshiradi:

qayta tashkil etilayotgan qishloq xo‘jaligi korxonasi a’zolari o‘rtasida tanishtirish-tushuntirish ishlari olib borish;

ommaviy axborot vositalari orqali yoki boshqa qulay shaklda qishloq xo‘jaligi korxonasi fermer xo‘jaliklariga aylantirilishi to‘g‘risida aholini xabardor qilish;

qishloq xo‘jaligi korxonasining moliya-xo‘jalik faoliyatini tahlil etish;

debitorlik qarzlarni undirib olish ishlarini tashkil etish;

qishloq xo‘jaligi korxonasi fermer xo‘jaliklariga aylantirilishi to‘g‘risida kreditorlarni xabardor qilish hamda qarzlarni tarkibiy qayta ko‘rib chiqish bo‘yicha bundan keyingi o‘zaro munosabatlarni ular bilan kelishish va qarzlarni qaytarish muddatlarini belgilash;

yerdan foydalanish, almashlab ekish va qishloq xo‘jalik ekinlarini joylashtirishning holatini o‘rganish;

xo‘jalik balansida bo‘lgan sug‘orish va kollektor-drenaj tizimlarini xatlash;

mashina-traktor parki holatini o‘rganish;

xo‘jalik a’zolari va boshqa shaxslarni fermer xo‘jaliklari tashkil etish uchun talabgorlarni tanlab olish va ochiq tanlov o‘tkazish tartibi, taklif etilayotgan yerlarni tanlash tartibi bilan va qishloq xo‘jaligi korxonasini qayta tashkil etishning boshqa shartlari bilan tanishtirish;

talabgorlarni qishloq xo‘jaligi korxonasining moliyaviy holati to‘g‘risidagi axborot bilan tanishtirishni tashkil etish;

fermer xo‘jaliklari tashkil etish uchun talabgorlarning arizalarini qabul qilish va o‘rganib chiqish, ochiq tanlov asosida g‘oliblarni aniqlash;

qishloq xo‘jaligi korxonasining aktivlari va passivlarini tashkil etilayotgan fermer xo‘jaliklari o‘rtasida taqsimlash bo‘yicha ajratuvchi balans va o‘tkazma hujjat tuzish;

ijtimoiy infratuzilma obyektlarini aniqlash va ularni hokimiyatning tegishli mahalliy organlariga va boshqa tashkilotlarga berishni tashkil etish;

xo‘jaliklarning ortiqcha va foydalanilmayotgan asosiy fondlari va moddiy boyliklarini sotishni tashkil etish;

o‘tkazilayotgan tadbirlarni tegishli bayonnomalar bilan rasmiylashtirish.

3.1. Komissiya quyidagi huquqlarga egadir:

xo‘jalikning rahbari va boshqa mutaxassislaridan birlamchi hujjatlar, buxgalteriya va statistika hisobi va hisoboti ma’lumotlari, boshqa zarur axborotlar belgilangan muddatlarda taqdim etilishini talab etish;

mavjud qonun hujjatlari va normativ hujjatlarga muvofiq talabgorlarning fermer xo‘jaliklari tashkil etish uchun berilgan arizalarini asosli rad etish.

3.2. Komissiya quyidagilarga majburdir:

talabgorlarning so‘rovlari bo‘yicha fermer xo‘jaliklari tashkil etilishi yuzasidan zarur axborotlarni taqdim etish;

qilingan ishlar to‘g‘risida qishloq xo‘jaligi korxonasining yakuniy umumiy yig‘ilishiga va tuman hokimiga yakuniy hisobot taqdim etish;

komissiya ishining oshkoraligini va uning natijalari bilan tanishishni ta’minlash;

fermer xo‘jaliklari tashkil etish bo‘yicha ochiq tanlov o‘tkazishda xolislik va odillikni ta’minlash;

fermer xo‘jaliklari tashkil etish uchun ochiq tanlovda qatnashish uchun talabgorning arizasi qabul qilinishini yozma ravishda asosli rad etish.

3.3. Komissiya a’zolari qonunchilikka muvofiq javob beradilar.

4.1. Komissiya majlisi zaruriyatga ko‘ra, biroq qishloq xo‘jaligi korxonasini qayta tashkil etishning butun davri mobaynida bir haftada kamida bir marta o‘tkaziladi.

4.2. Komissiya majlisi komissiya a’zolari umumiy sonining kamida uchdan ikki qismi ishtirok etgan taqdirda kun tartibidagi masalalar bo‘yicha qaror qabul qilish huquqiga egadir. Komissiyaning qaroriga ko‘ra ovoz berish ochiq yoki yashirin usulda o‘tkaziladi, komissiyaning har bir a’zosi bitta ovoz berish huquqiga egadir. Qaror oddiy ko‘pchilik ovoz bilan qabul qilinadi.

4.3. Komissiya faoliyatiga uning raisi rahbarlik qiladi. Komissiya raisi komissiya a’zolari va jalb etilgan shaxslar faoliyatini muvofiqlashtiradi, qayta tashkil etilayotgan xo‘jalikning va boshqa manfaatdor tashkilotlarning mansabdor shaxslariga o‘z vakolatlari doirasida ko‘rsatmalar beradi.

4.4. Komissiya ishida komissiya a’zolari doimiy ishdan ajralmagan holda qatnashadilar va o‘z zimmalariga yuklangan majburiyatlarni bajaradilar, shu munosabat bilan ularning ishiga qo‘shimcha haq to‘lanmaydi.

4.5. Komissiyaning qaroriga muvofiq jalb etilgan auditorlar va tashqi ekspertlar ishiga qayta tashkil etilayotgan qishloq xo‘jaligi korxonasining mablag‘lari hisobiga haq to‘lanadi.

5.1. Komissiyaning vakolatlari qayta tashkil etish tugallangandan keyin to‘xtatiladi.

5.2. Komissiya tugatilgandan keyin komissiyaning qishloq xo‘jaligi korxonasini qayta tashkil etish bo‘yicha hujjatlari davlat arxiviga topshiriladi.

1.1. Mazkur Tartib qishloq xo‘jalik korxonasini fermer xo‘jaliklariga aylantirishda talabgorlarni tanlash va ularning tanlovini o‘tkazish shartlarini belgilab beradi.

1.2. Mazkur Tartibda quyidagi atamalardan foydalaniladi:

tanlash — fermer xo‘jaligi tashkil etish huquqini olish uchun tanlovda ishtirok etuvchi talabgorlarni tanlash shakli;

tanlov — qobiliyatli, tegishli bilimlar va ko‘nikmalarga ega bo‘lgan mehnatsevar va tadbirkor fuqarolarga fermer xo‘jaligi tashkil etish huquqini berish maqsadida ularni aniqlash;

tanlov obyekti — qayta tashkil etilayotgan qishloq xo‘jaligi korxonasi mulkining bir qismi berilgan holda muayyan yer uchastkasida fermer xo‘jaligi tashkil etish huquqi;

tanlov tashkilotchisi — qishloq xo‘jalik korxonasini fermer xo‘jaliklariga aylantirish bo‘yicha komissiya

1.3. O‘tkazilayotgan tanlovning asosiy maqsadi fermer xo‘jaliklari tashkil etish uchun xo‘jalikning qobiliyatli va tadbirkor a’zolarini va boshqa talabgorlarni aniqlash hisoblanadi.

Fermer xo‘jaliklari rahbarlari “Fermer xo‘jaligi to‘g‘risida”gi O‘zbekiston Respublikasi Qonunining 4-moddasida ko‘rsatib o‘tilgan mezonlar bo‘yicha belgilanadi.

2.1. Fermer xo‘jaliklari tashkil etish uchun talabgorlarni tanlashni va ularni aniqlash bo‘yicha tanlov o‘tkazishni tashkil etish qishloq xo‘jalik korxonasini qayta tashkil etish bo‘yicha komissiyaga yuklanadi.

Fermer xo‘jaliklariga yer uchastkalari ochiq tanlov asosida beriladi.

2.2. Komissiya qishloq xo‘jalik korxonasining xo‘jalik-moliya faoliyati bilan bog‘liq barcha ko‘rsatkichlarni o‘rganib chiqadi va xo‘jalikni kompleks xatlovdan o‘tkazadi (xo‘jalikka qarashli mol-mulkni, qishloq xo‘jaligida yerdan foydalanishning ahvolini, almashlab ekish va ekinlarning joylashtirilishini, davlat ehtiyojlari uchun qishloq xo‘jaligi mahsulotlari yetishtirish hajmini, xo‘jaliklararo va xo‘jalik ichki sug‘orish tizimlari hamda kollektor-drenaj tizimlari, qishloq xo‘jalik texnikasi mavjudligini, chorva mollari bosh sonini, debitorlik va kreditorlik qarzlarni aniqlaydi).

2.3. Fermer xo‘jaliklari uchun yer uchastkalari xaritalarini shakllantirish uchun yer fondining mavjud holati va tasdiqlangan bosh rejalar yoki davlat dasturlarida nazarda tutilgan aholi punktlarini va dehqon xo‘jaliklarini, irrigatsiya-melioratsiya va yo‘l tarmoqlarini, boshqa muhandislik tarmoqlari va kommunikatsiyalarini, qurilish obyektlarini rivojlantirish istiqbollarini ta’minlovchi yer maydonlariga bo‘lgan ehtiyojni, amaldagi cheklashlar va servitutlarni, loyihaga ko‘ra tashkil etilayotgan fermer xo‘jaliklariga bevosita ijaraga berish nazarda tutilmagan yerdan foydalanish va biriktirishning boshqa shartlarini hisobga olgan holda ishlab chiqilgan qayta tashkil etilayotgan qishloq xo‘jalik korxonasiga qarashli yer fondini qayta taqsimlash loyihasi (sxemasi) asos qilib olinadi.

Loyiha (sxema) tumanlar yer resurslari va davlat kadastri bo‘limlari tomonidan belgilangan tartibda ishlab chiqiladi.

2.4. Yer uchastkalari tanlovga ularning maydoni, mazkur yer uchastkalariga to‘g‘ri keluvchi mulk ulushi va kreditorlik qarzlari aniqlanganidan keyin qo‘yiladi.

2.5. Komissiya tanlovda ishtirok etish xohishini bildirgan fuqarolarning arizalarini qabul qilish muddatlarini belgilaydi.

Tanlov o‘tkazilishidan bir oy oldin mahalliy ommaviy axborot vositalarida yoki boshqa qulay shaklda qishloq xo‘jalik korxonasining qayta tashkil etilishi va tanlov o‘tkazilishi to‘g‘risida e’lon beriladi.

2.6. Tanlov o‘tkazilishi haqidagi xabarda quyidagilar ko‘rsatilishi shart:

tanlovga taqdim etiladigan hujjatlar ro‘yxati va ularga qo‘yiladigan talablar;

tanlovga qo‘yilgan yer uchastkalari maydonlari va chorvachilik fermalari ko‘rsatkichlari hamda boshqa tegishli tavsiflar;

har bir yer uchastkasiga tegishli mol-mulk ulushi va kreditorlik qarzi miqdori;

tanlovni o‘tkazish tartibi;

tanlovda ishtirok etish uchun arizalar va boshqa hujjatlarni qabul qilishning uzil-kesil muddatlari;

tanlovning o‘tkazilish sanasi, vaqti va joyi;

tanlovni o‘tkazish komissiyasining manzili va telefon raqami.

2.7. Tanlovni o‘tkazish to‘g‘risidagi axborot lo‘nda va aholi uchun tushunarli bo‘lishi lozim.

3.1. Tanlovda ishtirok etish huquqiga qayta tashkil etilayotgan qishloq xo‘jaligi korxonasining a’zolari va O‘zbekiston Respublikasining boshqa fuqarolari egadir.

Quyidagilar:

logistika markazlari (meva-sabzavot mahsulotlarini saqlash, birlamchi yoki chuqur qayta ishlash bo‘yicha quvvatlar, qishloq xo‘jaligi texnikasi), shuningdek, ichki va tashki bozorda meva-sabzavot mahsulotlarini sotish tajribasiga ega;

zamonaviy issiqxona xo‘jaliklari va intensiv bog‘lar yaratish va ulardan foydalanish tajribasiga ega;

qo‘shimcha qiymatlar zanjiri bo‘yicha klaster usulida qishloq xo‘jaligi mahsulotlari ishlab chiqarishni tashkil etish uchun shaxsiy va jalb qilingan moliyaviy mablag‘lariga ega;

meva-sabzavot mahsulotlarini yetishtirish, qayta ishlash va sotish, jumladan eksport qilishni tashkil qilish, zamonaviy resurs va suvni tejovchi texnologiyalarni joriy etish, yangi ish o‘rinlari yaratish vazifalarini o‘z zimmasiga oladigan xo‘jalik yurituvchi subyektlari (o‘zaro bog‘lik korxonalar guruhi) chigitdan bo‘shagan yerlarda qishloq xo‘jaligi ekinlarini ekishda birinchi navbatda yerdan uzoq muddatli ijara shartlarida foydalanish huquqiga ega.

3.2. Fermer xo‘jaliklarini tashkil etayotgan talabgorlar tanlash va tanlovda ishtirok etish uchun komissiyaga quyidagi hujjatlarni taqdim etishlari zarur:

tanlovda ishtirok etishga talabgorning mazkur Tartibga 1-ilovaga muvofiq namuna bo‘yicha arizasi, unda muayyan yer uchastkasining tartib raqami, biriktirilgan yer maydonidan ko‘p yillik o‘rtacha ko‘rsatkichdan kam bo‘lmagan hosildorlikni ta’minlash, tuman (Quvasoy shahar) qishloq xo‘jaligi bo‘limi tomonidan tasdiqlangan qishloq xo‘jalik ekinlarini joylashtirish sxemasiga rioya etgan holda 10 yil muddat mobaynida ishlab chiqarish ixtisoslashuvini o‘zgartirmaslik, almashlab ekishga rioya etgan holda davlat ehtiyojlari uchun mahsulot sotish kafolati, tuproq unumdorligini oshirish, kreditorlik qarzlarni belgilangan muddatlarda to‘lash, shuningdek komissiya tomonidan qo‘yilgan boshqa shartlarni o‘z vaqtida bajarish to‘g‘risidagi majburiyatlar ko‘rsatiladi;

mutaxassislikni, ish tajribasi va stajni tasdiqlovchi hujjatlar;

biznes-reja asosiy iqtisodiy ko‘rsatkichlarining hisob-kitobi;

tavsiyanoma xatlar (zarur hollarda).

3.3. Tanlovda ishtirok etish uchun arizalarni qabul qilish tanlov o‘tkazilishidan o‘n kun oldin to‘xtatiladi.

3.4. Tanlovda ishtirok etish uchun qatnashuvchilarni tanlash ikki bosqichdan iborat bo‘ladi:

birinchi bosqichda — hujjatlarning to‘liqligi va mazmuni tekshiriladi;

ikkinchi bosqichda — talabgorlarning arizalarida bayon qilingan takliflarning iqtisodiy asoslanganligi o‘rganib chiqiladi.

Tanlov o‘tkazilgunga qadar komissiya muayyan yer uchastkasida fermer xo‘jaligi tashkil etish to‘g‘risida ariza taqdim etgan talabgorlarning takliflarini puxta o‘rganib chiqadi, har bir ishtirokchining loyihasi alohida baholanadi. Bunda ariza beruvchi o‘z zimmasiga olgan majburiyatlarning to‘liqligi va haqiqatga yaqinligi hamda ularni bajarish imkoniyatlari hisobga olinadi.

3.5. Komissiya qaroriga ko‘ra tanlab olingan talabgorlar tanlovda ishtirok etish uchun tavsiya qilinadi.

3.6. Tanlovda ishtirok etishga qo‘yilgan shaxslarga tanlovni o‘tkazish shartlari e’lon qilinadi.

3.7. Komissiya tanlovda ishtirok etishga qo‘yilgan shaxslar to‘g‘risidagi to‘liq axborotni yozma shaklda e’lon qilishi, shuningdek tanlovda ishtirok etishga qo‘yilmagan shaxslarga yozma shaklda asosli rad javoblarini yo‘llashi shart.

3.8. Tanlovni o‘tkazish qoidalari va talablariga rioya etmagan, qonunchilikka asosan talabgorlar deb e’tirof etilmagan, tanlovda ishtirok etish uchun arizalarni o‘z vaqtida taqdim etmagan shaxslar tanlovda ishtirok etishga qo‘yilmaydi.

4.1. Tanlov o‘tkaziladigan kuni komissiya barcha talabgorlar ishtirokida fermer xo‘jaligini tashkil etish bo‘yicha majburiyatlar ko‘rsatilgan arizalarni o‘qib eshittiradi.

Komissiya a’zolari tanlab olingan talabgorlar ishtirokida ular tomonidan taqdim etilgan takliflarni muhokama etadi va 10 balli shkala (tizim) bo‘yicha baholaydi.

4.2. Tanlovga qo‘yilgan har bir yer uchastkasi bo‘yicha eng ko‘p ball to‘plagan shaxs tanlov g‘olibi deb hisoblanadi. Boshqa barcha shartlar bo‘yicha teng ball to‘plangan hollarda qayta tashkil etilayotgan xo‘jalik a’zosiga imtiyoz beriladi.

4.3. Tanlov g‘oliblari to‘g‘risidagi tanlov yig‘ilishi tugaganidan keyingi yakuniy bayonnoma komissiya tomonidan ikki nusxada tuziladi va xo‘jalikning yuqori boshqaruv organi tomonidan tasdiqlanadi.

4.4. Tanlov yakunlari to‘g‘risidagi materiallar komissiya tomonidan ommaviy axborot vositalarida yoki boshqa qulay shaklda e’lon qilinadi.

5.1. Tanlovda g‘olib chiqqan shaxs fermer xo‘jaligining boshlig‘i deb e’tirof etiladi.

5.2. Tuman hokimining qaroridan keyin amaldagi qonunchilikka muvofiq qayta tashkil etilayotgan qishloq xo‘jalik korxonasining yer fondini qayta taqsimlash loyiha (sxema)si amalda ro‘yobga chiqariladi (fermer va dehqon xo‘jaliklariga yerni ijaraga ajratish, foydalanilmayotgan yerlarni zaxira yerlar toifasiga o‘tkazish va hokazo).

5.3. Fermer xo‘jaligi tomonidan yer uchastkasini uzoq muddatli ijaraga olishning Namunaviy shartnomasiga muvofiq rasmiylashtiriladi.

Menga_________________________________________________________________________________________________________ dagi

________ konturda joylashgan _____ gektar yer uchastkasida fermer xo‘jaligi tashkil etish uchun tanlovda qatnashishga ruxsat berishingizni so‘rayman.

O‘zim haqimda quyidagilarni bildiraman:

Tashkil etiladigan fermer xo‘jaligi xodimlari to‘g‘risidagi ma’lumotlar:

O‘z navbatida biriktiriladigan yer uchastkasidan yuqori hosil olish, qishloq xo‘jaligi ekinlari hosildorligini (uch yilda o‘rtacha hisoblaganda) yerning kadastr bahosidan kam bo‘lmagan miqdorda ta’minlash, “Suv va suvdan foydalanish to‘g‘risida”gi O‘zbekiston Respublikasi Qonunining 35-1 va 50-1-moddalariga muvofiq suv obyektlaridan foydalanish majburiyatlarini bajarish, qishloq xo‘jaligiga mo‘ljallangan yerlardan Yer kodeksining 48-moddasiga muvofiq foydalanish majburiyatlarini bajarish, qishloq xo‘jaligi tuman bo‘limi tomonidan tasdiqlangan qishloq xo‘jaligi ekinlarini joylashtirish sxemasiga rioya qilga holda 10 yil mobaynida ishlab chiqarish ixtisoslashuvini o‘zgartirmaslik, almashlab ekishga rioya qilgan holda davlat ehtiyojlari uchun mahsulotlar sotish, kreditorlik qarzlarni muddatlarida to‘lash, shuningdek komissiya tomonidan qo‘yilgan boshqa shartlarni bajarish majburiyatini o‘z zimmamga olaman.

Ushbu Tartib qishloq xo‘jaligi korxonalarini fermer xo‘jaliklariga aylantirishda aktivlar va passivlarni taqsimlash, shuningdek mulkiy (pay) munosabatlarini tartibga solish shartlarini belgilaydi.

1. Qishloq xo‘jaligi korxonasini fermer xo‘jaliklariga aylantirish bo‘yicha komissiyaga qishloq xo‘jaligi korxonasini (kooperativ, shirkat, yordamchi xo‘jalik va shu kabilarni) fermer xo‘jaliklariga aylantirishda aktivlar va passivlarni taqsimlash, shuningdek mulkiy (pay) munosabatlarini tartibga solish bo‘yicha takliflarni ishlab chiqish yuklanadi.

2. Komissiya tomonidan qayta tashkil etilayotgan qishloq xo‘jaligi korxonasi balansi bo‘yicha aktivlar va passivlar, shuningdek qishloq xo‘jaligi kooperativi (shirkat xo‘jaligi) a’zolari mulkiy paylari to‘liq xatlovdan o‘tkaziladi.

3. Komissiya ortiqcha asosiy va aylanma mablag‘larni, shuningdek foydalanish muddati tugagan vositalarni aniqlaydi va ularni kim oshdi savdosida yoki ochiq savdoda bozor narxlari bo‘yicha sotishni tashkil etadi.

Ijtimoiy infratuzilma obyektlari belgilangan tartibda mahalliy hokimliklar balansiga beriladi yoki bozor narxlari bo‘yicha sotiladi.

Yaroqsiz mulklar belgilangan tartibda hisobdan chiqariladi.

Xo‘jalikning chorvachilik fermalari (chorva mollari, chorvachilik obyektlari va boshqalar) bozor narxi bo‘yicha qayta baholab chiqiladi va kim oshdi savdosida yoki ochiq savdoda yangi mulkdorga (mulkdorlarga) sotiladi.

Agar xo‘jalikda bir nechta chorvachilik fermalari mavjud bo‘lsa, u holda ular alohida-alohida sotiladi.

Chorvachilik fermasi uchun qishloq xo‘jaligi texnikasi va boshqa zarur vositalar ham, ularning texnik holati hisobga olingan holda, ferma bilan birga bozor qiymati bo‘yicha sotiladi.

Mol-mulkni sotishdan tushgan mablag‘lar belgilangan tartibda va izchil ravishda xo‘jalikning kreditorlik qarzini qoplashga yo‘naltiriladi.

4. Shirkat xo‘jaliklarida mulkiy paylar qiymatini to‘lash birinchi navbatdagi to‘lovlarga tenglashtiriladi.

5. Qayta tashkil etish bo‘yicha komissiya qarzlar tarkibini o‘zgartirish va ularni to‘lash muddatlarini belgilash ishlarini har bir kreditor bilan alohida amalga oshiradi.

6. Ajratuvchi balans tuziladi va tasdiqlanadi hamda qishloq xo‘jaligi tuman bo‘limiga beriladi.

7. Qayta tashkil etilayotgan xo‘jalikning ajratuvchi balansidagi aktivlar va passivlar yangi tashkil qilinayotgan fermer xo‘jaliklari o‘rtasida 1 ball–gektar hisobidan, ularga ajratilgan yer maydoniga va ularning ball–bonitetiga qarab taqsimlanadi.

Chorvachilik fermalarining yangi egasi (egalari)ga normativlarga muvofiq, belgilangan tartibda yer maydoni ajratiladi, bunda komissiya mahalliy sharoitlardan kelib chiqqan holda tuzatishlar kiritishi mumkin.

Chorvachilik fermer xo‘jaligiga ajratilgan yer maydoni hisobiga to‘g‘ri keladigan qoplanmagan kreditorlik qarz ushbu Tartibda nazarda tutilgan shartlar bo‘yicha aniqlanadi.

8. Agar xo‘jalikda qoplanmagan zarar mavjud bo‘lsa, u holda zarar xo‘jalikning zaxira yoki boshqa fondlari hisobidan qoplanadi.

Agar zarar ushbu mablag‘lar hisobidan qoplanmasa, u holda ustav kapitali hisobiga qoplanadi va shirkat xo‘jaligining ustav kapitali ushbu summaga kamayadi. Ustav kapitalining qolgan qismi shirkat xo‘jaligi a’zolari o‘rtasida ularning mulkiy paylariga muvofiq taqsimlanadi.

9. Shirkat xo‘jaligini qayta tashkil etishda ajratuvchi balansda butun ustav jamg‘armasi uning a’zolari o‘rtasida ularning mulkiy paylariga muvofiq, jamoa xo‘jaligida esa — shirkatlardagi mulkiy pay miqdorini hisoblash metodikasi bo‘yicha aniqlanadigan jamoa xo‘jaligi a’zolarining ulushlariga muvofiq taqsimlanadi.

Shirkat xo‘jaligi paylarining yoki jamoa xo‘jaligi ulushlari egalari o‘zlarining mulkiy paylari va ulushlari bilan tashkil etilayotgan fermer xo‘jaliklarining a’zolari yoki xizmat ko‘rsatuvchi korxonalar muassislari bo‘lishi mumkin, bu mulkiy paylar yoki ulushlar ta’sis hujjatlarida aks ettiriladi.

10. Agar qayta tashkil etilayotgan shirkat xo‘jaligining ustav kapitali ajratuvchi balansda dastlabki ustav kapitalidagi pay jamg‘armasidan kam bo‘lsa, u holda paychilarning mulkiy paylari ularning ulushiga muvofiq ravishda kamayadi.

Jamoa xo‘jaligini qayta tashkil etishda, agar xo‘jalik mulki kreditorlik qarzni qoplamasa, u holda mulk qiymati xo‘jalik a’zolariga taqsimlanmaydi, qoplanmagan kreditorlik qarz fermerlar o‘rtasida ball-gektar bo‘yicha taqsimlanadi, bu ajratuvchi balansda aks ettiriladi.

Qoplanmagan kreditorlik qarzni taqsimlash uchun dastlab mulkning fermerlar o‘rtasida taqsimlanadigan qoldiq qiymati (mulkning umumiy qiymati va sotilgan mulk qiymati o‘rtasidagi farq) aniqlanadi.

Mulk qiymati va qoplanmagan kreditorlik qarz quyidagi tartibda taqsimlanadi:

a) xo‘jalikning umumiy ball-gektari — yer uchastkalari va ularning ball–bonitetlari hosilasi miqdori aniqlanadi;

b) bir ball–gektar hisobiga to‘g‘ri keladigan o‘rtacha mulk ulushi – taqsimlanadigan mulk qiymatining xo‘jalikning umumiy ball–gektariga nisbati aniqlanadi;

v) mulk qiymati — fermer xo‘jaligiga ajratiladigan yer uchastkasi ball–gektari hosilasi va 1 ball-gektar hisobiga to‘g‘ri keladigan o‘rtacha mulk ulushi fermerlar o‘rtasida taqsimlanadi;

g) 1 ball-gektar hisobiga to‘g‘ri keladigan qoplanmagan kreditorlik qarz qiymati — qoplanmagan kreditorlik qarz umumiy summasining xo‘jalikning umumiy ball-gektariga nisbati aniqlanadi.

d) qoplanmagan kreditorlik qarzning har bir fermer xo‘jaligi hisobiga to‘g‘ri keladigan miqdori — 1 ball-gektar hisobiga to‘g‘ri keladigan qoplanmagan kreditorlik qarz qiymati va fermer xo‘jaligiga ajratiladigan yer uchastkasi ball-gektari hosilasi aniqlanadi.

11. Ajratuvchi balansga muvofiq har bir fermer xo‘jaligi qayta tashkil etilayotgan xo‘jalikning tegishli kreditorlari bilan ularni to‘lash miqdorlari va muddatlari ko‘rsatilgan shartnoma tuzadi.

12. Qayta tashkil etilayotgan shirkat xo‘jaligining fermer xo‘jaliklari yoki xizmat ko‘rsatuvchi kooperativlar tarkibiga kirmagan a’zolari qayta tashkil etish komissiyasi qaroriga muvofiq o‘zlarining mulkiy paylari qiymatini belgilangan tartibda olishlari mumkin.

Agar to‘lov uchun mablag‘ mavjud bo‘lmasa, u holda 1 ball-gektar hisobiga to‘g‘ri keladigan mulkiy pay qiymati fermer xo‘jaliklari balansiga beriladi. Bunda fermer va sobiq shirkat a’zosi o‘rtasida keyinchalik to‘lanishi kerak bo‘lgan mulkiy pay yuzasidan tegishli shartnoma tuziladi.

Jamoa xo‘jaligini qayta tashkil etishda jamoa xo‘jaligi a’zolariga ulushlarni to‘lash tartibi xuddi shirkat xo‘jaligidagi kabi amalga oshiriladi.

13. Agar qayta tashkil etilayotgan xo‘jalikda foyda mavjud bo‘lsa, u holda foyda summasi jamoa xo‘jaligi a’zolari o‘rtasida ularning ishlab chiqarish jarayonidagi ishtirokiga muvofiq, shirkat xo‘jaliklarida esa — uning a’zolari mulkiy paylariga mutanosib ravishda taqsimlanadi.

14. Komissiya qayta tashkil etilayotgan xo‘jalik jamoasi (paychilari)ning yakuniy umumiy majlisini o‘tkazadi. Majlisda ajratuvchi balans tasdiqlanadi va tegishli qaror qabul qilinadi.

1.1. Ushbu tartib qayta tashkil etilgan qishloq xo‘jaligi korxonalari hududida o‘zaro suv xo‘jaligi munosabatlarini tartibga solish shartlarini belgilaydi.

1.2. Ushbu tartibda quyidagi atamalar qo‘llanilgan:

o‘zaro suv xo‘jaligi munosabatlarini tartibga solish suvdan belgilangan limit bo‘yicha foydalanish rejasini tuzish, suvdan foydalanuvchilarni va suv iste’molchilarini suv bilan ta’minlash, suvni taqsimlash, suv aylanishini belgilash, suvdan foydalanish va suv iste’moli ustuvorligiga rioya qilish, suv resurslaridan oqilona foydalanilishini va suv iste’molini nazorat qilish, suv xo‘jaligi obyektlaridan foydalanish ishlarini tashkil etish kabilarni o‘z ichiga oluvchi ishlar majmui;

suvdan foydalanuvchi — suv resurslarini suv obyektidan olmagan holda ulardan o‘z ehtiyojlari uchun foydalanuvchi yuridik yoki jismoniy shaxs;

suv iste’molchisi — o‘z ehtiyojlarini qondirish uchun suv obyektidan suv resurslarini belgilangan tartibda oluvchi yuridik yoki jismoniy shaxs;

suv iste’molchilari uyushmasi — yuridik shaxslar bo‘lgan suv iste’molchilari tomonidan suvga doir munosabatlar sohasidagi o‘z faoliyatlarini muvofiqlashtirish, shuningdek umumiy manfaatlarini ifodalash va himoya qilish uchun ixtiyoriy asosda tashkil etiladigan nodavlat notijorat tashkiloti;

suv xo‘jaligi obyekti — suv resurslarini to‘plash, boshqarish, yetkazib berish, ulardan foydalanish, ularni iste’mol qilish, ajratib berish va muhofaza qilish maqsadida xo‘jalik faoliyati amalga oshiriladigan suv obyekti;

meliorativ texnika va mol-mulk — ekskavatorlar, buldozerlar, skreperlar, drenaj yuvish agregatlari, yuk ko‘tarish kranlari va qayta tashkil etilayotgan qishloq xo‘jaligi korxonalari hududidagi suv xo‘jaligi obyektlariga xizmat ko‘rsatuvchi boshqa mol-mulk;

foydalanish — suv xo‘jaligi obyektlarining bir maromda ishlashini ta’minlovchi, obyektlarning texnik holatini kuzatish, tekshirish, ta’mirlash-tiklash ishlarini bajarish va ularni rekonstruksiya qilish ishlarini tashkil etishni o‘z ichiga oluvchi ishlar majmui;

suv olish limiti — amaldagi qoidalarga muvofiq maqsadli suvdan foydalanish va suv iste’moli uchun vakolatli organlar tomonidan belgilanadigan suv resurslarining cheklangan hajmi;

suvdan belgilangan limit bo‘yicha foydalanish va suv iste’moli rejasi — suv olishning belgilangan limiti doirasida qishloq xo‘jaligi ekinlarini sug‘orish rejimi, hududning irrigatsiya-meliorativ va tuproq sharoitlarini hamda boshqa shartlarni hisobga olgan holda suvdan foydalanuvchilar va suv iste’molchilarining xo‘jalik faoliyati ko‘rsatkichlari asosida tuziladigan suvdan foydalanuvchilar va suv iste’molchilarining suv obyektlaridan suv olishi jadvali.

2.1. Suv iste’molchilari uyushmasi” (keyingi o‘rinlarda Uyushma deb ataladi) ustun darajada gidrografik prinsip yoki suv resurslarini oqilona boshqarish va ulardan foydalanishni ta’minlaydigan boshqa shartlar bo‘yicha tashkil etiladi.

2.2. Yuridik shaxs tashkil etgan holda fermer xo‘jaliklari, dehqon xo‘jaliklari, shuningdek boshqa suv iste’molchilari — yuridik shaxslar suv iste’molchilari uyushmalarining muassislari bo‘lishi mumkin.

Fermer va dehqon xo‘jaliklari, fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organlari, shuningdek boshqa suv iste’molchilari suv iste’molchilari uyushmalari a’zolari bo‘lishi mumkin.

2.4. Uyushma o‘z faoliyatini O‘zbekiston Respublikasi qonunchiligiga, ta’sis shartnomasi va ustavga muvofiq, o‘z a’zolarining pul va moddiy badallari hisobiga amalga oshiradi.

O‘z faoliyatini amalga oshirish uchun Uyushma qonunda belgilangan tartibda pul va moddiy mablag‘larni hamda boshqa manbalarni jalb etishi mumkin.

2.5. Uyushma yuridik shaxs hisoblanadi va o‘z nomi yozilgan dumaloq muhrga, shtamp va blanklarga, banklarda hisob-kitob va boshqa hisob raqamlariga hamda alohida mol-mulkka ega bo‘ladi.

2.6. Uyushma rahbarlari, muhandis-texnik xodimlar, tarmoqlarning va xizmat ko‘rsatuvchi xodimlarning shtatdagi soni har yili Uyushma a’zolari umumiy yig‘ilishining qarori asosida amaldagi normativlarga muvofiq, bajariladigan ishlar turi va hajmlari hisobga olingan holda tasdiqlanadi.

2.7. Qayta tashkil etilayotgan xo‘jalikning barcha suv xo‘jaligi obyektlari, shuningdek qayta tashkil etilayotgan xo‘jalikning normal faoliyat ko‘rsatish uchun zarur meliorativ texnika, binolar va boshqa mol-mulki.

2.8. Uyushma o‘ziga berilgan mol-mulkni boshqaga berish, sotish, ijaraga topshirish, almashtirish, garovga berish va vaqtinchalik foydalanish uchun taqdim etish huquqiga ega emas.

2.9. Uyushmaning o‘z a’zolari, boshqa tashkilotlar va jismoniy shaxslar bilan barcha o‘zaro munosabatlari ta’sis shartnomasi va ustavga muvofiq tuziladigan shartnomalar asosida amalga oshiriladi.

3.1. Suvdan foydalanuvchilar va suv iste’molchilarini suv bilan ta’minlash ustuvorlik bo‘yicha, “Suv va suvdan foydalanish to‘g‘risida”gi O‘zbekiston Respublikasi Qonuniga muvofiq va suvdan belgilangan limit bo‘yicha foydalanish va suv iste’moli rejalari asosida amalga oshiriladi.

Suv olishga faqat shartnoma asosida suvni tartibga solish va hisobga olish vositalari bilan jihozlangan ro‘yxatdan o‘tkazilgan suv ajratish tarmoqlarida (kanallarning suv olish inshootlari, quduq, nasos stansiyasi (agregat) va boshqa suv olish inshootlari)da ruxsat beriladi.

Uyushmaning suv xo‘jaligi obyektlaridan fermer va dehqon xo‘jaliklari hamda boshqa suvdan foydalanuvchilar va suv iste’molchilariga suv ajratishning qo‘shimcha tarmoqlarini o‘rnatish masalasi Uyushma a’zolarining umumiy majlisida hal etiladi va protokol bilan tasdiqlanadi.

Boshqa suv xo‘jaligi obyektlaridan suv ajratishning qo‘shimcha tarmoqlarini o‘rnatish masalasi xizmat ko‘rsatuvchi foydalanish tashkiloti tomonidan belgilangan tartibda hal etiladi.

3.2. Uyushma suvdan limit bo‘yicha foydalanish va suv iste’moli rejalari asosida o‘z faoliyati hududidagi barcha suvdan foydalanuvchilar va suv iste’molchilarini suv bilan ta’minlash uchun suv olishga unga xizmat ko‘rsatuvchi irrigatsiya tizimi boshqarmasi bilan shartnoma tuzadi.

Unga xizmat ko‘rsatuvchi irrigatsiya tizimi boshqarmasi bilan tuzilgan shartnomada suv olish manbai ko‘rsatilgan holda har 10 kunda suv olish hajmi ko‘rsatiladi.

Shartnomaning namunaviy shakli suv xo‘jaligi organlari tomonidan belgilangan tartibda belgilanadi.

3.3. Suvdan belgilangan limit bo‘yicha foydalanish rejasi Uyushma tomonidan bir yilda ikki marta tuziladi hamda irrigatsiya tuman bo‘limi bilan kelishgan holda unga xizmat ko‘rsatuvchi irrigatsiya tizimi boshqarmasi tomonidan tasdiqlanadi.

Suvdan foydalanishning limitlangan rejasi tarkibida suvdan foydalanishning maqsadli vazifasi, suv ayirgichlar va sug‘orish kanallari ko‘rsatilgan holda istisnosiz barcha suv iste’molchilari uchun har 10 kunda suv olish hajmi ko‘rsatiladi.

3.4. Suv berilishini ta’minlash uchun Uyushma o‘zi xizmat ko‘rsatadigan zonadagi barcha suvdan foydalanuvchilar va suv iste’molchilari bilan har 10 kunda beriladigan suv miqdorini, suv ayirgichlar va manbalarini ko‘rsatgan holda shartnomalar tuzadi.

35. Suv ayirgichlarning ro‘yxatdan o‘tkazilmagan joylaridan suv olish noqonuniy hisoblanadi va aybdorlar qonun hujjatlariga muvofiq javobgarlikka tortiladi.

3.6. Suv yetkazib berish bo‘yicha Suv iste’molchilari uyushmasi xizmatlariga, shuningdek ko‘rsatilgan boshqa suv xo‘jaligi xizmatlariga shartnoma asosida haq to‘lanadi.

4.1. Suv xo‘jaligi obyektlaridan va Uyushmaning boshqa mol-mulkidan foydalanish hamda Uyushmaning o‘zining ta’minoti suv yetkazib berish bo‘yicha xizmatlar uchun haq to‘lashdan fermer va dehqon xo‘jaliklaridan, fuqarolardan va Uyushmaning boshqa a’zolaridan haq sifatida tushadigan mablag‘lar, shuningdek u tomonidan ko‘rsatilgan boshqa suv xo‘jaligi xizmatlari hisobiga uyushmaning sug‘oriladigan yerlari maydoni, qishloq xo‘jalik ekinlari turlari, suv berish hajmi, tuproq-iqlim xususiyatlari va boshqa xususiyatlar hisobga olingan holda Uyushma a’zolarining umumiy yig‘ilishida belgilanadigan miqdorlarda amalga oshiriladi.

4.2. Uyushmaning suv xo‘jaligi obyektlaridan foydalanishda va Uyushmaning o‘zining ta’minotida har bir suvdan foydalanuvchi va suv iste’molchisining ulushli qatnashishini aniqlash uchun har yili amaldagi normativlar asosida, qimmatlashish indeksi hisobga olingan holda xarajatlar smetasi tuziladi.

Suv xo‘jaligi organlari bilan kelishilgan xarajatlar smetasi Uyushma a’zolarining umumiy yig‘ilishida tasdiqlanadi.

4.3. Fermer va dehqon xo‘jaliklari, fuqarolar va Uyushmaning boshqa a’zolarining nasos agregatlari, meliorativ texnikasi va boshqa mol-mulkidan foydalanish ularning o‘z mablag‘lari hisobiga amalga oshiriladi.

4.4. Fermer va dehqon xo‘jaliklari, fuqarolar va Uyushmaning boshqa a’zolarining nasos agregatlari, meliorativ texnikasi va boshqa mol-mulki alohida shartnomalar bo‘yicha ulardan foydalanish uchun Uyushmaga berilishi mumkin.

1. Ushbu Qoidalar Fuqarolik kodeksiga, “Bank va bank faoliyati to‘g‘risida”gi O‘zbekiston Respublikasi Qonuniga, shuningdek boshqa qonunchilikka muvofiq ishlab chiqilgan hamda tugatilgan shirkat va boshqa qishloq xo‘jaligi korxonalari negizida yangi tashkil etilgan fermer xo‘jaliklarini (keyingi o‘rinlarda matnda fermer xo‘jaliklari deb ataladi) rivojlantirish uchun qulay sharoitlar yaratishga qaratilgan.

2. Ushbu Qoidalar yangi tashkil etilgan fermer xo‘jaliklariga qishloq xo‘jaligi ishlab chiqarishini yoki boshqa ishlab chiqarishni tashkil etish uchun tijorat banklari tomonidan kreditlar berishni tartibga soladi, davlat buyurtmasi doirasida qishloq xo‘jaligi mahsulotlari yetishtirish bundan mustasno.

Tijorat banklari tomonidan kreditlar berish qaytarish, haq to‘lash, ta’minlanganlik, muddatlilik va maqsadli foydalanish shartlarida amalga oshiriladi.

3. Yangi tashkil etilgan fermer xo‘jaliklariga boshlang‘ich (dastlabki) kapitalni shakllantirish uchun kreditlar Yakka tartibdagi tadbirkorlarga, kichik va o‘rta biznes subyektlariga tijorat banklari tomonidan budjetdan tashqari fondlarning kredit liniyalari hisobidan kreditlar berish tartibi to‘g‘risidagi Nizomda (Adliya vazirligi tomonidan 2001-yil 3-oktabrda 1074-raqam bilan ro‘yxatdan o‘tkazilgan) belgilangan tartibda beriladi.

4. Fermer xo‘jaliklari boshlang‘ich kapitalni shakllantirish uchun kreditlar olgandan keyin o‘zining biznes-rejasini mablag‘ bilan ta’minlashga kredit olish yuzasidan o‘zlariga xizmat ko‘rsatuvchi bankka murojaat qilishga haqlidir.

5. Tijorat banklari kreditlarni fermerlarga shartnoma asosida 3 yilgacha muddatga beradi. Kreditlar mijozning talab qilib olinadigan depozit hisob raqami joylashgan joyda beriladi.

6. Kreditlar fermerlarga quyidagi maqsadlar uchun beriladi:

qishloq xo‘jaligi ishlab chiqarishini rivojlantirish va kengaytirish, shu jumladan urug‘lik, mol, yosh chorva mollari, parranda, yem-xashak, omixta yem, ko‘chatlar, veterinariya preparatlari, o‘simliklarni himoya qilishning kimyoviy vositalari, mineral o‘g‘itlar, yonilg‘i-moylash materiallari sotib olish;

xom ashyo va materiallarga dastlabki ishlov berish;

mehnat qurollari, xom ashyo sotib olish;

kichik asbob-anjomlar sotib olish;

kichik hajmli ishlab chiqarishlarni tashkil qilish;

O‘zbekiston Respublikasining amaldagi qonunchiligi bilan taqiqlanmagan xalq iste’mol tovarlari ishlab chiqarish bilan bog‘liq tadbirkorlik faoliyatining boshqa turlarini amalga oshirish.

7. Kreditlar:

ilgari olingan kreditlarni yoki boshqa har qanday qarzlarni uzish;

tamakichilik va alkogolli ichimliklar ishlab chiqarish;

savdo-vositachilik faoliyatini amalga oshirish;

ishlab chiqarish maqsadlarida foydalanilmaydigan shaxsiy mol-mulk sotib olish maqsadlari uchun berilmaydi.

8. Kreditlardan foydalanganlik uchun foiz stavkasi miqdori qarz oluvchi va bank o‘rtasidagi o‘zaro kelishuv bo‘yicha kredit shartnomasi asosida belgilanadi.

9. Qarz oluvchilar kredit olish uchun bankka quyidagi hujjatlarni taqdim etadilar:

kredit olish uchun kredit buyurtmanomasi;

pul oqimi tahlili albatta ko‘rsatilgan holdagi biznes-reja;

o‘z faoliyatini uch oydan ortiq amalga oshirayotgan fermer xo‘jaliklari, shuningdek oxirgi hisobot davri uchun davlat soliq xizmati mahalliy (tuman) organi tasdiqlagan buxgalteriya balansi (1-shakl)ni hamda debitorlik va kreditorlik qarzlar to‘g‘risidagi ma’lumotnoma (2a-shakl)ni ham taqdim etadilar.

10. Qarz oluvchi to‘lamaslik xavfini bartaraf etish maqsadida kreditni qaytarishni ta’minlashga ega bo‘lishi kerak, ta’minlay olish unga qo‘yiladigan asosiy talab hisoblanadi.

Quyidagilar kreditning qaytarilishini ta’minlovchi bo‘lib xizmat qilishi mumkin:

sug‘urta tashkilotining kafolatnomasi;

bank kreditlari fermer xo‘jaliklari tomonidan qaytarilmasligi xavfini olinadigan kredit summasining 50 foizi miqdorida majburiy sug‘urta qilish hamda hosil va mol-mulkning 50 foizi ixtiyoriy sug‘urta qilinganligi to‘g‘risida sug‘urta kompaniyasining sug‘urta polisi.

11. “O‘zagrosug‘urta” kompaniyasiga va boshqa sug‘urta tashkilotlariga qishloq xo‘jaligi ekinlari hosilining nobud bo‘lishi xavfini yoki fermer xo‘jaliklarining boshqa faoliyatini sug‘urta qilish asosida kredit qaytarilishi haqida kafolatnomani tijorat banklariga taqdim etish tavsiya qilinadi.

12. Ushbu kredit buyurtmanomasi (arizasi) bo‘yicha bank xulosasini berish muddati kredit olish uchun buyurtmanoma ushbu Qoidalarning 9-bandida ko‘rsatilgan zarur hujjatlar ilova qilingan holda bankka tushgan kundan boshlab 10 ish kunidan oshmasligi kerak.

13. Kreditlar mijozning talab qilib olinadigan depozit hisob raqami joylashgan joyda beriladi. Kreditlar alohida ssuda hisob raqami ochish va fermer xo‘jaligining asosiy faoliyati bilan bog‘liq tovar-moddiy boyliklar, asbob-uskunalar va boshqa xizmatlar uchun qarz oluvchining to‘lov topshiriqnomalarini to‘lash yo‘li bilan naqd pulsiz beriladi.

14. Kreditni qaytarish muddatlari jadval tarzida taqdim etilishi mumkin, jadvalda kreditni pul oqimlari tushishi istiqboliga ko‘ra bir nechta bosqichda qaytarish nazarda tutiladi.

Kredit uchun foizlarni to‘lash yetishtirilgan hosilni sotishdan pul mablag‘lari tushishiga qarab, biroq kredit berilgan kundan boshlab kamida 6 oydan keyin amalga oshirilishi mumkin.

15. Kreditni qaytarish muddati boshlanganda va qarz oluvchida pul mablag‘lari mavjud bo‘lmaganda kredit kafolat beruvchi (sug‘urtalovchi)ning talab qilib olinadigan depozit hisob raqamidan undirib olishga taqdim etiladi.

Sug‘urta holati boshlanganda “O‘zagrosug‘urta” kompaniyasining hududiy bo‘limlari va boshqa sug‘urta tashkilotlari tijorat banki talabiga ko‘ra sug‘urta summasini mazkur kredit bo‘yicha foizlarni va asosiy qarzni to‘lashga o‘tkazishga majbur.

16. Tijorat banklari kreditdan foydalanishning butun muddati davomida doimiy monitoringni amalga oshiradi va u qarz oluvchining buyurtmanomasini hamda kredit shartnomasi shartlarini amalga oshirishga har tomonlama ko‘maklashishga yo‘naltirilishi kerak.

17. Monitoring jarayonida bank joylarda kreditdan samarali va maqsadli foydalanilishini tekshiradi.

18. Tijorat banklari kredit shartnomasi bo‘yicha o‘z majburiyatlarini bajarmayotgan qarz oluvchilarga nisbatan:

kredit berishni vaqtinchalik to‘xtatib turishga yoki to‘liq to‘xtatib qo‘yishga;

berilgan kredit bo‘yicha qarzning butun summasini muddatidan oldin undirib olishga haqlidir.

19. Berilgan kreditlardan maqsadli foydalanmaslik hollari aniqlangan taqdirda bank kreditning belgilanmagan maqsadda foydalanilgan qismini qarz oluvchining talab qilib olinadigan depozit hisob raqamidan muddatidan oldin, kredit shartnomasida belgilangan tartibda undirib olish huquqiga egadir.