Suggestion to the document
Listen to audio
Get a link from a document elementOʻzbekiston Respublikasi Davlat mulkini boshqarish davlat qoʻmitasining
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementQarori
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementOʻZBEKISTON RESPUBLIKASI MULKNI BAHOLASh MILLIY STANDARTI (9-SON MBMS) “BIZNES QIYMATINI BAHOLASh”NI TASDIQLASh HAQIDA
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element[Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi tomonidan 2009-yil 28-oktabrda 2026-son bilan davlat roʻyxatidan oʻtkazildi]
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
LexUZ sharhiMazkur qaror Oʻzbekistan Respublikasi Davlat aktivlarini boshqarish agentligi direktorining 2020-yil 1-maydagi 01/11-15/62-sonli “Oʻzbekiston Respublikasining Yagona milliy baholash standartini tasdiqlash haqida”gi buyrugʻiga (roʻyxat raqami 3239, 04.06.2020-y.) asosan 2020-yil 5-sentabrdan oʻz kuchini yoʻqotadi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementOʻzbekiston Respublikasi “Baholash faoliyati toʻgʻrisida”gi Qonuniga, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2006-yil 26-apreldagi PQ-335-sonli “Oʻzbekiston Respublikasi Davlat mulki qoʻmitasi faoliyatini takomillashtirishga doir chora-tadbirlar toʻgʻrisida” va 2008-yil 24-apreldagi PQ-843-sonli “Baholovchi tashkilotlar faoliyatini yanada takomillashtirish va koʻrsatilayotgan xizmatlar sifati uchun ularning masʼuliyatini oshirish toʻgʻrisida”gi qarorlariga muvofiq Oʻzbekiston Respublikasi Davlat mulki qoʻmitasi qaror qiladi:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element1. Oʻzbekiston Respublikasi Mulkni baholash milliy standarti (9-son MBMS) “Biznes qiymatini baholash” ilovaga muvofiq tasdiqlansin.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2. Mazkur qaror Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligida davlat roʻyxatiga olingan vaqtdan boshlab oʻn kundan soʻng kuchga kiradi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementDavlat mulkini boshqarish davlat qoʻmitasi raisi D. MUSAYEV
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementToshkent sh.,
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2009-yil 6-oktabr,
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element01/19-18/19-son
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementOʻzbekiston Respublikasi Davlat mulki qoʻmitasining 2009-yil 6-oktabrdagi 01/19-18/19-son qaroriga
ILOVA
ILOVA
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementOʻzbekiston Respublikasi Mulkni baholash milliy standarti (9-son MBMS) “Biznes qiymatini baholash”
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementMazkur Mulkni baholash Milliy standarti (9-son MBMS) Oʻzbekiston Respublikasi “Baholash faoliyati toʻgʻrisida”gi Qonuniga (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 1999-y., 9-son, 208-modda), Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2008-yil 24-apreldagi PQ-843-sonli “Baholovchi tashkilotlar faoliyatini yanada takomillashtirish va koʻrsatilayotgan xizmatlar sifati uchun ularning masʼuliyatini oshirish toʻgʻrisida”gi Qaroriga (Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2008-y., 18-son, 145-modda) muvofiq Oʻzbekiston Respublikasidagi baholash faoliyatini normativ jihatdan tartibga solinishini belgilaydi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementI-bob. Umumiy qoidalar
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element1. 9-son MBMSning maqsadi biznes qiymatini baholashning atama va tushunchalarni, axborotga qoʻyiladigan talablarni, baholashni amalga oshirish tartibini, baholash yondashuvlari va usullarini, baholash natijalarini rasmiylashtirishga qoʻyiladigan talablarni oʻrnatuvchi normalari va qoidalarini belgilashdir.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2. 9-son MBMSda quyidagi atamalar va tushunchalar qoʻllaniladi:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementpul oqimi — muayyan davr mobaynida aktiv, aktivlar guruhi, korxona tomonidan yaratiladigan pul mablagʻlari oqimi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementinvestitsiyalangan kapitalga olingan pul oqimi (qarzsiz pul oqimi) — korxona faoliyati moliyalashtirilganidan va zarur kapital qoʻyilmalar amalga oshirilganidan soʻng aksiyadorlar va investorlarga toʻlanadigan pul oqimi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementxususiy kapitalga olingan pul oqimi (qarzli pul oqimi) — korxona faoliyati moliyalashtirilganidan, kapital qoʻyilmalar amalga oshirilganidan va qarzli moliyalashtirish hajmlari oʻzgarganidan soʻng qoladigan, aksiyalarni saqlovchilarga yoʻnaltiriladigan pul oqimi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementfarazlar — haqqoniy deb hisoblanadigan taxminlar. Farazlar baholash obyektiga taʼsir etadigan faktlar, shartlar yoki vaziyatlarni yoki baholashga nisbatan tekshirish va tasdiqlash mumkin boʻlmagan yondashuvlarni oʻz ichiga oladi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementyopiq korxona — aksiyalarga ega boʻlmagan yoki aksiyalari ochiq bozorda sotilmaydigan va ishtirokchilari soni qonun hujjatlariga muvofiq cheklangan korxona;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementnazorat — korxonani boshqarishga va uning siyosatiga taʼsir koʻrsatish imkoniyati;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementnazorat ulushi — mulkdagi (korxona ustav fondidagi) ulush boʻlib, uning egasiga korxona ustidan nazorat qilish imkoniyatini taʼminlaydi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementmultiplikator — korxonaning narxi yoki oʻzgacha qiymat asosi va uning faoliyatini tavsiflovchi moliyaviy, ishlab chiqarish yoki ashyoviy koʻrsatkich oʻrtasidagi nisbatni koʻrsatuvchi koeffitsiyent;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementcheklovchi shartlar — qonunchilik, buyurtmachi yoki baholovchi baholashga qoʻygan cheklashlar;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementochiq korxona — aksiyalari ochiq bozorda sotiladigan va ishtirokchilari soni qonun hujjatlariga muvofiq cheklanmagan korxona;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementdiskontlash stavkasi — boʻlgʻusi pul tushumlarini joriy qiymatga aylantirish uchun foydalaniladigan iqtisodiy samara stavkasi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementkapitallashtirish stavkasi — muayyan davr uchun daromad miqdorini qiymatga aylantirish uchun foydalaniladigan, qoida tariqasida, foiz hisobida ifodalanadigan boʻluvchi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementjoriy qiymat — muayyan sanada tegishli diskontlash stavkasidan foydalanib keltirilgan boʻlgʻusi daromadlar qiymati.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementII-bob. Qoʻllanish sohasi
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element3. 9-son MBMSda biznes (korxona) deganda tadbirkorlik faoliyatini amalga oshiradigan tijorat tashkiloti tushuniladi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element4. Quyidagilar 9-son MBMS qoidalari tatbiq etiladigan baholash obyektlari hisoblanadi:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementbiznes (korxona);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementbiznesdagi mulk ulushlari.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element5. 9-son MBMS baholovchi tashkilotlar, baholovchilar hamda baholash xizmatlarining buyurtmachilari uchun moʻljallangan va biznes (korxona) yoki biznesdagi mulk ulushi qiymatini baholash boʻyicha xizmatlar koʻrsatishda va biznes qiymatini yoki biznesdagi mulk ulushini baholash toʻgʻrisidagi hisobotlarning ishonchliligini tekshirishda qoʻllanilishi majburiydir.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementBir paytning oʻzida bir korxonaning davlatga tegishli boʻlgan aksiyalari (ulushlari) va davlatga tegishli boʻlmagan aksiyalari (ulushlari) baholanishi kerak boʻlgan taqdirda baholash Oʻzbekiston Respublikasi Mulkni baholash milliy standarti (8-son MBMS) “Xususiylashtirish maqsadida mulk qiymatini baholash” (roʻyxat raqami 2025, 2009-yil 28-oktabr) talablariga muvofiq amalga oshiriladi.
(5-band Oʻzbekiston Respublikasi Xususiylashtirilgan korxonalarga koʻmaklashish va raqobatni rivojlantirish davlat qoʻmitasining 2017-yil 16-maydagi 01/27-26/07-sonli (roʻyxat raqami 2026-2, 19.05.2017-y.) qaroriga asosan xatboshi bilan toʻldirilgan — OʻR QHT, 2017-y., 20-son, 376-modda)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element6. 9-son MBMS xususiylashtirish maqsadida korxonani (korxonadagi mulk ulushini) baholashda, shuningdek xususiylashtirish maqsadida korxonani (korxonadagi mulk ulushini) baholash toʻgʻrisidagi hisobotlarning ishonchliligini tekshirishda qoʻllanilmaydi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element7. 9-son MBMSni amaliyotda qoʻllashda ushbu 9-son MBMSning ilovasida keltirilgan Uslubiy koʻrsatmalardan foydalanish lozim.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementIII-bob. Buxgalteriya hisobi standartlari bilan aloqadorlik
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element8. Biznes qiymatini aniqlashda buxgalteriya hisobi va moliyaviy hisobot maʼlumotlari asosiy axborot manbai hisoblanadi va baholash taomillari, yondashuvlari va usullarini tanlashga, shuningdek yakuniy qiymat haqidagi xulosaga jiddiy taʼsir koʻrsatishga qodir.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element9. Buxgalteriya hisobi milliy standartlari va mulkni baholash milliy standartlari koʻzlaydigan maqsadlardagi tushunchalar apparatida, qiymatni aniqlash va aktivlar hisobini yuritishning turli xil usullarida ifodalanadigan farqlar buxgalteriya hisobi va moliyaviy hisobot maʼlumotlariga ulardan kelgusida biznes qiymatini aniqlashda foydalanish uchun tuzatishlar kiritish zaruriyatini belgilaydi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element10. Baholovchi buxgalteriya hisobi atamalaridan foydalanganda, ularning mazmunini baholash toʻgʻrisidagi hisobotda yoritib berishi lozim.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementIV-bob. Standart talablari
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element11. Biznes (korxona) qiymatini baholash quyidagi bosqichlardan tarkib topadi:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementbaholash haqidagi vazifani belgilash va baholash obyektini baholash toʻgʻrisida shartnoma tuzish;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementaxborot yigʻish va uni tahlil qilish;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementbaholash yondashuvlari va usullarini tanlash, asoslash va qoʻllash;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementbaholash natijalarini, qoʻllanilgan baholash yondashuvlarini muvofiqlashtirish va baholash obyektining yakuniy qiymatini aniqlash;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementbaholash toʻgʻrisidagi hisobotni tuzish.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element1-§. Baholash haqida vazifani belgilash
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element12. Baholash haqidagi vazifa buyurtmachi tomonidan baholovchi tashkilot bilan hamkorlikda tuziladi va baholash obyektini baholash toʻgʻrisidagi shartnomaga ilova sifatida rasmiylashtiriladi. Baholash haqidagi vazifada quyidagilar koʻrsatilishi lozim:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementbaholash obyektining nomi va tavsifi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementbaholash sanasi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementbaholash maqsadi (maqsadlari) va baholash natijalaridan foydalanish moʻljali;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementbaholash maqsadiga muvofiq boʻlgan qiymat turi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementfarazlar va cheklovchi shartlar;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementbuyurtmachi yoki oʻzga vakolatli shaxs taqdim etishi lozim boʻlgan boshlangʻich axborot roʻyxati;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementbaholash ishlarini bajarish muddatlari.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementBaholash maqsadiga va baholash obyektining xususiyatlariga qarab baholash haqidagi vazifa qoʻshimcha shartlarni oʻz ichiga olishi mumkin.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element13. Baholash obyektining tavsifi quyidagilarni oʻz ichiga olishi lozim:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementxususiy kapitali (mulk ulushi) baholanayotgan korxona nomini;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementbaholanayotgan korxona ustav fondidagi mulk ulushining bu ulush nisbiy va mutlaq qiymatlari koʻrsatilgan hajmini, aksiyadorlik jamiyatlarini baholashda esa, bunga qoʻshimcha ravishda baholanayotgan aksiyalar miqdori va turini;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementkorxonaning joylashgan manzili, tashkiliy-huquqiy shakli va qaysi tarmoqqa mansubligi haqidagi maʼlumotlarni;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementkorxona ustav fondining hajmi va tuzilishi haqidagi axborot, shu jumladan ustav fondidagi ulushlarning taqsimlanishi, chiqarilgan va eʼlon qilingan oddiy va imtiyozli aksiyalar miqdori haqidagi qisqacha maʼlumotlarni;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementbaholash obyektiga boʻlgan mulkiy huquqlar tavsifini va koʻrsatilgan huquqlarga doir cheklashlar va majburiyatlar haqidagi maʼlumotlarni.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element14. Baholash maqsadi sifatida buyurtmachi baholash natijalaridan yoki baholash toʻgʻrisidagi hisobotdan nima uchun foydalanishni moʻljallayotgani koʻrsatiladi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element15. Biznes (korxona) yoki undagi mulk ulushi qiymatini baholashda, agar baholash obyektini baholash toʻgʻrisidagi shartnomada yoki baholash obyektini baholash qaysi normativ hujjatga muvofiq amalga oshirilayotgan boʻlsa, shu normativ hujjatda oʻzgacha tartib oʻrnatilgan boʻlmasa, baholash obyektining bozor qiymati aniqlanishi lozim. Bozor qiymatidan boshqacha qiymat aniqlanishi lozim boʻlgan holatlarda qoʻllanish sabablari hamda aniqlanayotgan qiymat va bozor qiymati oʻrtasidagi farqlar baholash toʻgʻrisidagi hisobotda bayon etilishi va yoritib berilishi lozim.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2-§. Axborot yigʻish va uni tahlil qilish
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element16. Baholovchi baholash yondashuvlari va usullarini asosli ravishda tanlash va qoʻllash uchun zarur va yetarli boʻlgan hajmda baholash obyekti haqida axborot va bozor haqida axborotni yigʻish va tahlil qilishni amalga oshiradi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element17. Quyidagilar baholash obyekti haqidagi axborot manbalari hisoblanadi:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementbuyurtmachi yoki oʻzga vakolatli shaxs tomonidan taqdim etiladigan boshlangʻich axborot;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementbaholovchi korxonani koʻzdan kechirish jarayonida hamda korxona rahbariyati va mutaxassislari bilan suhbatlashish natijalariga koʻra olgan axborot;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementuchinchi shaxslar va tashkilotlardan olingan, shuningdek, ommaviy axborot vositalari va Internet tarmogʻida eʼlon qilingan axborot.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element18. Boshlangʻich axborot quyidagilarni oʻz ichiga olishi lozim:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementbaholash sanasida kiritilgan barcha oʻzgartish va qoʻshimchalarni oʻz ichiga olgan korxona ustavi nusxasini;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementyuridik shaxsni davlat roʻyxatidan oʻtkazish toʻgʻrisidagi guvohnoma nusxasini;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementaksiyadorlar reyestri nusxasini (aksiyadorlik jamiyatlari uchun);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementbaholanishi lozim boʻlgan korxona ustav fondidagi ulush, shu jumladan huquqlar, imtiyozlar va shartlar, miqdor koʻrsatkichlari, nazoratga taʼsir etadigan omillar va sotish yoki topshirishni cheklaydigan bitimlar haqidagi maʼlumotlarni;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementkorxona, uning tarixi, rejalari va rivojlanish imkoniyatlari haqidagi umumiy maʼlumotlarni;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementkorxonaning tashkiliy tuzilishi haqidagi maʼlumotlarni;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementkorxona mulkining tarkibi haqidagi maʼlumotlarni;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementoʻtgan va joriy davrlar uchun korxona moliyaviy hisobotini;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementasosiy faoliyat haqidagi maʼlumotlarni (daromadlar va xarajatlar tuzilishi);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementboshqa turdagi faoliyat haqida maʼlumotlarni (daromadlar va xarajatlar tuzilishi);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementoʻtgan va joriy davrlar uchun dividendlar toʻlash haqidagi maʼlumotlarni.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementTaqdim etilayotgan boshlangʻich axborot korxona rahbariyatining imzosi va muhri bilan (muhr mavjud boʻlgan taqdirda) tasdiqlanishi lozim va shu holdagina haqiqiy hisoblanadi.
(18-bandning oʻn uchinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasining Xususiylashtirish, monopoliyadan chiqarish va raqobatni rivojlantirish davlat qoʻmitasining 2016-yil 26-maydagi 01/27-26/35-sonli (roʻyxat raqami 2026-1, 01.06.2016-y.) qarori tahririda — OʻR QHT, 2016-y., 22-son, 256-modda)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementBaholash maqsadiga va baholash obyektining xususiyatlariga qarab, baholovchi boshlangʻich axborot roʻyxatini kengaytirishi yoki baholashni amalga oshirish jarayonida kerakli axborotni talab qilib olishi mumkin.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element19. Baholovchi qoʻshimcha ravishda bozor haqida quyidagi axborotni yigʻishi va tahlil qilishi lozim:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementmilliy iqtisodiyotning holati va uning mazkur korxonaga taʼsiri haqidagi maʼlumotlarni oʻz ichiga olgan makroiqtisodiy axborotni;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementkorxona joylashgan mintaqa haqidagi axborotni;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementkorxona mansub boʻlgan bozor va (yoki) bozor segmenti haqidagi axborotni.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element20. Yigʻilgan axborot asosida baholovchi koʻrib chiqilayotgan davr uchun korxona moliyaviy hisoboti maʼlumotlarini tahlil qilishni amalga oshirishi lozim. Ushbu tahlil buxgalteriya balanslarini, moliyaviy natijalar haqidagi hisobotlarni va moliyaviy koeffitsiyentlarning asosiy toifalarini tahlil qilishni oʻz ichiga oladi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementZarur holda baholovchi tarmoqning oʻxshash korxonalari yoki tarmoq boʻyicha oʻrtacha koʻrsatkichlar bilan qiyosiylikka va korxona pul oqimlarini prognoz qilishda qoʻllanishga yaroqlilikka erishish uchun moliyaviy hisobotni meʼyorga solishni — baholanayotgan biznes qiymatiga jiddiy taʼsir koʻrsatadigan koʻrsatkichlar boʻyicha tuzatish kiritishni amalga oshiradi. Tuzatishlarni kiritish uchun asoslar va ularning qoʻllanishi baholash toʻgʻrisidagi hisobotda keltirilishi lozim.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element3-§. Baholash yondashuvlari va usullarini tanlash, asoslash va qoʻllash
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element21. Baholash obyektini baholashni amalga oshirishda baholovchi baholashning daromad haqida, qiyosiy va xarajat haqida yondashuvlaridan foydalanishi (yoki foydalanishdan voz kechish sabablarini asoslashi) lozim.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element22. Har bir baholash yondashuvi doirasida 9-son MBMSda belgilangan usullarni tanlashni baholovchi baholash maqsadi, baholash obyektining xususiyati va rivojlanish imkoniyatlari, cheklovchi shartlar, axborot bazasi mavjudligi va uning toʻliqligini hisobga olib mustaqil amalga oshiradi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element23. Baholash obyekti qiymatini daromad yondashuvi bilan baholash uchun baholovchi baholash obyektidan kutilayotgan daromadlarni baholash sanasida qiymatning yagona miqdoriga oʻzgartirishga asoslangan quyidagi usullardan birini qoʻllaydi:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementpul oqimlarini diskontlash usuli — baholash obyekti qiymati baholash sanasida diskontlash stavkasi boʻyicha keltirilgan prognoz davridagi va prognoz davridan keyingi pul oqimlarini qoʻshish yoʻli bilan aniqlanadi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementdaromadni kapitallashtirish usuli — baholash obyekti qiymati ayrim davr mobaynida olingan daromad miqdorini shu daromadga muvofiq boʻlgan kapitallashtirish stavkasiga boʻlish yoʻli bilan aniqlanadi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element24. Pul oqimlarini diskontlash usulini qoʻllashda baholovchi:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementpul oqimi turini tanlashi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementprognoz davri muddatini belgilashi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementdaromadlar va xarajatlarni tahlil va prognoz qilishni amalga oshirishi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementprognoz davrining har bir bosqichi uchun pul oqimi hajmini hisoblashi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementdiskontlash stavkasini aniqlashi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementbaholash obyekti qiymatining prognoz davridan keyingi hajmini hisoblashi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementbaholash obyektining joriy qiymatini hisoblashi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementyakuniy tuzatishlar kiritishi lozim.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element25. Korxona kapitalining tuzilishiga (xususiy kapital va jalb qilingan kapitalning oʻzaro nisbatiga) qarab, baholovchi xususiy kapitalga olingan pul oqimidan yoki investitsiyalangan kapitalga olingan pul oqimidan foydalanadi. Bu pul oqimlari soliq toʻlanishidan oldingi yoki soliq toʻlanganidan keyingi holatga koʻra, nominal yoki real summalarda hisoblanadi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element26. Tugaganidan soʻng:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementyo korxona daromadining oʻzgarish surʼatlarini barqarorlashtirish;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementyo korxonani sotish yoki tugatish moʻljallanayotgan davr prognoz davri sifatida olinadi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element27. Xususiy kapitalga olingan pul oqimi uchun diskontlash stavkasi quyidagi usullardan biri yordamida hisoblanadi:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementkapital aktivlarni hisoblash usuli;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementkumulyativ tuzish usuli;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementdiskontlangan pul oqimini tahlil qilish usuli.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementInvestitsiyalangan kapitalga olingan pul oqimiga diskontlash stavkasini hisoblash uchun kapitalning oʻrtacha oʻlchangan qiymati usuli qoʻllaniladi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementDiskontlash stavkasi tanlangan pul oqimiga muvofiq boʻlishi lozim.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element28. Baholash obyektining prognoz davri tugaganidan keyingi qiymatini aniqlash quyidagi usullardan biri yordamida amalga oshiriladi:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementagar pul oqimlarini barqarorlashtirish moʻljallanayotgan boʻlsa, prognoz davri tugaganidan keyin birinchi yil pul oqimini Gordon modeliga muvofiq kapitallashtirish yoʻli bilan;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementagar prognoz davri tugaganidan keyin biznesni sotish moʻljallanayotgan boʻlsa, sof aktivlar qiymati boʻyicha yoki moʻljallanayotgan qayta sotish narxi boʻyicha;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementagar prognoz davri tugaganidan keyin biznesni tugatish moʻljallanayotgan boʻlsa, tugatish qiymati boʻyicha.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element29. Baholash obyektining joriy qiymati prognoz davri pul oqimlarining joriy qiymatlari va biznesning prognoz davri tugaganidan keyingi joriy qiymati yigʻindisi sifatida hisoblanadi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element30. Baholovchi quyidagi yakuniy tuzatishlarni kiritadi (yoki kiritishdan voz kechish sabablarini asoslaydi):
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementpul oqimini shakllantirishda ishga solinmagan aktivlar mavjudligiga;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementxususiy aylanma kapitalning ortiqchaligi yoki taqchilligiga;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementagar baholash obyekti mulkdagi ulush boʻlsa, nazorat va likvidlik darajasiga.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element31. Daromadni kapitallashtirish usulini qoʻllaganda baholovchi:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementoʻtgan davrdagi va joriy moliyaviy hisobotni tahlil qilish va zarur holda uni meʼyorga solishni amalga oshirishi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementkapitallashtiriladigan daromad turi va hajmini tanlashi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementkapitallashtirish stavkasini hisoblashi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementbaholash obyektining joriy qiymatini aniqlashi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementyakuniy tuzatishlar kiritishi lozim.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element32. Daromadning quyidagi turlaridan biri kapitallashtiriladigan daromad sifatida olinadi:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementsof daromad;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementsoliqlar toʻlangunga qadar boʻlgan daromad;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementrealizatsiyadan kelgan tushum;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementsof pul oqimi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementdividendlar.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementDaromad nominal yoki real summalarda hisoblanadi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element33. Kapitallashtirilishi lozim boʻlgan daromad hajmi sifatida baholash sanasidan keyingi yil uchun boʻlgʻusi daromad hajmi olinadi va u quyidagi usullardan biri bilan hisoblanadi:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementjoriy daromadlar usuli bilan;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementdaromadning oddiy oʻrtacha hajmini hisoblash usuli bilan;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementdaromadning oʻrtacha oʻlchangan hajmini hisoblash usuli bilan;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementtrend usuli (statistik usul) bilan.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element34. Kapitallashtirish stavkasi tanlangan daromad turiga muvofiq boʻlishi lozim va u:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementoʻxshash obyektlar boʻyicha bitimlar yoki takliflar haqida maʼlumotlar mavjud boʻlgan holda bozor ekstraksiyasi usuli bilan;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementdiskontlash stavkasida daromad oʻzgarishining doimiy surʼatini hisobga olish yoʻli bilan hisoblanadi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element35. Baholash obyektining qiymati daromadning tanlangan hajmini kapitallashtirish stavkasiga boʻlish yoʻli bilan hisoblanadi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element36. Baholovchi quyidagi yakuniy tuzatishlarni kiritadi (yoki kiritishdan voz kechish sabablarini asoslaydi):
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementdaromadni shakllantirishda ishga solinmagan aktivlar mavjudligiga;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementagar baholash obyekti mulkdagi ulush boʻlsa, nazorat va likvidlik darajasiga.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element37. Baholash obyekti qiymatini qiyosiy yondashuv bilan baholash uchun baholovchi oʻxshash korxonalar yoki ulardagi mulk ulushlarining sotuv narxlarini taqqoslashga asoslangan quyidagi usullarni qoʻllaydi:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementoʻxshash korxonalar aksiyalarining bozor narxlari tahliliga asoslangan kapital bozori usulini;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementbaholanayotgan biznesdagi mulk ulushlari bilan oldi-sotdi qilishga doir axborot tahliliga asoslangan baholanayotgan korxona boʻyicha bitimlar usulini;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementoʻxshash tarmoq korxonalarini (yoki uning aksiyalarini) sotishdagi oʻzaro nisbatlari (multiplikatorlari) koʻrsatkichlaridan hamda ular faoliyatining asosiy koʻrsatkichlaridan foydalanishga asoslangan tarmoqlar oʻzaro nisbatlari usulini.
(37-bandning toʻrtinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasi Xususiylashtirilgan korxonalarga koʻmaklashish va raqobatni rivojlantirish davlat qoʻmitasining 2017-yil 16-maydagi 01/27-26/07-sonli (roʻyxat raqami 2026-2, 19.05.2017-y.) qarori tahririda — OʻR QHT, 2017-y., 20-son, 376-modda)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementAxborotning mavjudligiga va mavjud axborotning toʻliqligiga qarab, baholovchi baholash obyektini baholash uchun qiyosiy yondashuvning bir yoki undan ortiq usullarini qoʻllaydi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element38. Qiyosiy yondashuvdan foydalanganda baholovchi:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementoʻxshash korxonalarni tanlashni amalga oshirishi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementkorxonalarni taqqoslash parametrlarini aniqlashi va multiplikatorlarni hisoblashni amalga oshirishi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementmultiplikatorlar qiymatini tanlashni amalga oshirishi va baholash obyekti qiymatini aniqlashi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementyakuniy tuzatishlarni kiritishi lozim.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementOʻxshash korxona deb baholanayotgan korxonaga asosiy iqtisodiy koʻrsatkichlarga koʻra oʻxshash va ayni bir tarmoqqa mansub boʻlgan korxona hisoblanishi lozim.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element39. Oʻxshash korxonalarni tanlash:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementoʻxshash korxonalar yoki ularning aksiyalari (mulkdagi ulushlari)ning amaldagi sotuv narxlari haqidagi bozor axborotining;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementoʻxshash korxonalar moliyaviy hisoboti va (yoki) ishlab chiqarish faoliyati koʻrsatkichlarining;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementtaqqoslanayotgan obyektlar oʻrtasidagi oʻxshashlik yoki farqni aniqlash va qiyosiylikni taʼminlash uchun zarur tuzatishlar kiritish imkoniyatini beradigan qoʻshimcha maʼlumotlarning tahlili asosida amalga oshiriladi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementOʻxshash korxonalar yoki ularning aksiyalari (mulkdagi ulushlari)ning amaldagi sotuv narxlari haqida axborot boʻlmagan holda, savdo jarayonida narxning pasayishiga chegirma hisobga olingan holda taklif narxlari haqidagi axborotdan foydalanishga yoʻl qoʻyiladi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element40. Multiplikatorni hisoblash uchun:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementoʻxshash korxonalar uchun sotuv narxini yoki oʻzgacha qiymat asosini aniqlash;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementoʻxshash korxonalarning mos keladigan moliyaviy yoki boshqa xil koʻrsatkichlarni tanlash lozim.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementMultiplikatorlarda hisobga olinadigan moliyaviy yoki boshqa xil koʻrsatkichlar baholanayotgan korxona va taqqoslanayotgan korxonalar uchun baholash sanasiga nisbatan ayni bir davrda yoki ayni bir davr uchun hisoblanishi lozim.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element41. Baholash obyektining qiymati qiyosiy yondashuv yordamida multiplikatorlarning tanlangan qiymatlarini baholash obyektining tegishli moliyaviy yoki boshqa xil koʻrsatkichlariga koʻpaytirish orqali olingan natijalarni muvofiqlashtirish yoʻli bilan aniqlanadi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element42. Baholovchi quyidagi yakuniy tuzatishlarni kiritadi (yoki kiritishdan voz kechish sabablarini asoslaydi):
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementagar qiymat bazasi sifatida investitsiyalangan kapitaldan foydalanilgan boʻlsa, uzoq muddatli qarzdorlikka;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementxususiy aylanma kapitalning taqchilligiga (ortiqchaligiga);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementdaromadni shakllantirishda ishga solinmagan aktivlar mavjudligiga;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementishlab chiqarishning noqulay diversifikatsiyasiga (portfel skidka);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementlikvidlikka (yopiq korxona ochiq analoglar boʻyicha baholangan holda);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementnazorat darajasiga.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element43. Biznes qiymatini xarajat yondashuvi bilan baholashda baholovchi baholash obyektini tiklash yoki almashtirish uchun zarur boʻlgan xarajatlarga asoslangan quyidagi usullardan birini qoʻllaydi:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementsof aktivlar usuli — biznes qiymati korxona barcha aktivlarining bozor qiymatlari va uning majburiyatlari oʻrtasidagi tafovut sifatida aniqlanadi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementtugatish qiymati usuli — biznes qiymati korxona tugatilganda uning mulkdori olishi mumkin boʻlgan mulkning qiymati va tugatish xarajatlari oʻrtasidagi tafovut sifatida aniqlanadi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element44. Sof aktivlar usulini qoʻllaganda baholovchi:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementkorxonaning baholash sanasidagi oxirgi buxgalteriya balansi boʻyicha aktivlar va majburiyatlar tarkibini oʻrganishi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementbalansda hisobga olinmagan aktivlar va majburiyatlar bor-yoʻqligini aniqlashi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementaktivlar va majburiyatlar bozor qiymati boʻyicha hisobga olinadigan baholash balansini tuzishi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementbaholash balansiga muvofiq aktivlar summasining bozor qiymatini va majburiyatlar summasining bozor qiymatini aniqlashi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementkorxona xususiy kapitali qiymatini aktivlarning bozor qiymatidan majburiyatlarning bozor qiymatini ayirish yoʻli bilan aniqlashi lozim.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementMajburiyatlarning bozor qiymati, qoida tariqasida, ularning joriy qiymatiga tengdir.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element45. Tugatish qiymati usulini qoʻllaganda baholovchi:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementkorxonaning baholash sanasidagi oxirgi buxgalteriya balansi boʻyicha aktivlar va majburiyatlar tarkibini oʻrganishi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementbalansda hisobga olinmagan aktivlar va majburiyatlar bor-yoʻqligini aniqlashi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementkorxona aktivlarining joriy qiymatini ularning bozor qiymati negizida (tegishli aktivga xos boʻlgan sotuv muddati bilan solishtirganda) qisqartirilgan sotuv muddatiga skidkani inobatga olgan holda hisoblashi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementtugatish xarajatlarini aniqlashi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementaktivlarning joriy qiymatidan tugatish xarajatlarini ayirib tashlashi va tugatish davrining operatsion daromadi (koʻrilgan zarar)ni (agar u mavjud boʻlsa) qoʻshishi (ayirishi);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementkorxona majburiyatlarining joriy qiymatini hisoblashi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementkorxonaning tugatish qiymatini aktivlarning tuzatish kiritilgan joriy qiymati va korxona majburiyatlarining joriy qiymati oʻrtasidagi tafovut sifatida aniqlashi lozim.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element4-§. Qoʻllanilgan yondashuvlar doirasida olingan natijalarni muvofiqlashtirish va baholash obyektining yakuniy qiymatini aniqlash
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element46. Baholash obyektining yakuniy qiymatini aniqlash uchun baholovchi qoʻllanilgan yondashuvlar doirasida olingan natijalarni muvofiqlashtirishni amalga oshiradi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementTurli xil yondashuvlar bilan olingan baholash natijalari oʻrtasida jiddiy tafovut mavjud boʻlsa, baholovchi olingan tafovut sabablarining tahlilini baholash toʻgʻrisidagi hisobotda keltirishi lozim. Baholash natijasining yuqori chegarasidan 30 foizdan ortiq qiymatga ega boʻlgan tafovut jiddiy tafovut deb hisoblanishi lozim.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element47. Muvofiqlashtirish, qoida tariqasida, turli baholash yondashuvlari bilan olingan baholash natijalari uchun solishtirma oʻlchovlarni aniqlash orqali amalga oshiriladi, bunda baholovchi:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementbaholash maqsadini va baholash natijalaridan foydalanish moʻljalini;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementbaholanayotgan biznes va uning aktivlari xususiyatini;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementqiymat turini;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementbaholash yondashuvlarini qoʻllashda foydalanilgan axborot hajmi va sifatini;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementmulk ulushi baholangan holda — qoʻshimcha tarzda bu ulush hajmi, nazorat darajasi va likvidlikni hisobga olishi lozim.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element48. Muvofiqlashtirish usuli va solishtirma oʻlchovlarning tanlanishi, shuningdek bunda baholovchining barcha mulohazalari va farazlari baholash toʻgʻrisidagi hisobotda asoslanishi lozim.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element49. Baholash obyektining yakuniy qiymati pul hisobida yagona kattalik sifatida ifodalanishi lozim.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element5-§. Baholash toʻgʻrisidagi hisobotni tuzish
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element50. Baholash natijalari baholash faoliyati toʻgʻrisidagi qonun hujjatlariga muvofiq tuzilgan va baholovchi tashkilotning baholash obyekti qiymati xususidagi yigʻilgan axborot va hisoblashlar asosida tasdiqlangan professional mulohazasini oʻz ichiga olgan baholash toʻgʻrisidagi hisobot sifatida rasmiylashtirilishi lozim.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element51. Hisobot baholash milliy standartlari talablariga muvofiqlik haqidagi bayonotni va ulardan har qanday chetga chiqish haqidagi maʼlumotlarni oʻz ichiga olishi lozim.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element52. Baholash toʻgʻrisidagi hisobotni tuzishda quyidagi qoidalarga rioya etish lozim:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementbaholash obyekti qiymatini aniqlash uchun yetarli boʻlgan barcha ochiq axborot hisobotda bayon etilishi lozim;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementbaholash toʻgʻrisidagi hisobotning mazmuni mazkur hisobotdan foydalanuvchilarni chalgʻitmasligi, shuningdek har xil talqinlarga yoʻl qoʻymasligi kerak;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementbaholash toʻgʻrisidagi hisobotda ifodalangan materiallar tarkibi va ketma-ketligi, baholash jarayoni tavsifi, hisoblashlar va ularga izohlar baholash toʻgʻrisidagi hisobotdan foydalanuvchiga qiymatni hisoblashni amalga oshirish imkoniyatini berishi va uni ayni shu natijalarga keltirishi lozim;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementbaholash jarayonida oraliq va yakuniy natijalarni aniqlashda foydalanilmagan axborot, agar u baholash faoliyati toʻgʻrisidagi qonun hujjatlarining talablariga binoan majburiy boʻlmasa, baholash toʻgʻrisidagi hisobotda keltirilishi mumkin emas.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element53. Biznes qiymatini baholash toʻgʻrisidagi hisobot quyidagi asosiy boʻlimlardan iborat boʻlishi lozim:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementtitul varagʻi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementmundarija;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementumumlashtiruvchi qism (ilova xat);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementbaholash haqidagi vazifa hamda asosiy faktlar va xulosalar;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementmamlakat va mintaqadagi umumiy iqtisodiy vaziyat tavsifi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementbaholash obyekti mansub boʻlgan tarmoq va bozor tavsifi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementbiznes (korxona) tavsifi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementkorxona moliyaviy hisoboti maʼlumotlari tahlili;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementbaholash yondashuvlari va usullarining tanlanishi va qoʻllanilishi tavsifi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementbaholash obyektining yakuniy qiymatini aniqlash;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementilovalar.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element54. Baholash toʻgʻrisidagi hisobot baholovchi (baholovchilar) tomonidan sahifama-sahifa raqamlangan va imzolangan, ipdan oʻtkazilgan, shuningdek baholovchi tashkilot rahbarining imzosi va shu tashkilot muhri bilan (muhr mavjud boʻlgan taqdirda) tasdiqlanishi lozim.
(54-band Oʻzbekiston Respublikasining Xususiylashtirish, monopoliyadan chiqarish va raqobatni rivojlantirish davlat qoʻmitasining 2016-yil 26-maydagi 01/27-26/35-sonli (roʻyxat raqami 2026-1, 01.06.2016-y.) qarori tahririda — OʻR QHT, 2016-y., 22-son, 256-modda)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element55. Baholash toʻgʻrisidagi hisobotga ilovalar baholovchi baholash toʻgʻrisidagi hisobotni tayyorlash jarayonida foydalangan hujjatlarning nusxalarini, shuningdek, baholovchi tashkilot litsenziyasi, baholovchilarning malaka sertifikatlari va fuqarolik majburiyati sugʻurta polisining nusxalarini oʻz ichiga olishi lozim.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementV-bob. Fikr-mulohazalar
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element56. Biznesda mulk ulushlari qiymatini aniqlashda quyidagi qoidalarni hisobga olish lozim:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementbiznesda mulk ulushlari nazoratli yoki nazoratsiz xususiyatga ega boʻlishi mumkin;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementbaholanayotgan mulk ulushining nazorat huquqini aks ettirish uchun nazorat darajasini, mulkni taqsimlash samarasini, mulkdorlar ittifoqini tuzish imkoniyatini, ovoz berish tartibini, dividendlar toʻlash bilan bogʻliq cheklashlarni, korxonaning moliyaviy ahvolini hisobga oluvchi turli xil mukofotlar va chegirmalar qoʻllaniladi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementkiritiladigan chegirmalar yoki mukofotlar hajmi baholash usullari bilan ham, korxona tipi (ochiq, yopiq) bilan ham belgilanadi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element57. Xarajat va daromad yondashuvlarning usullari bilan hamda qiyosiy yondashuvning tarmoqlar oʻzaro nisbati usuli bilan quyidagilar aniqlanadi:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementmulkning mutlaq nazorat huquqiga ega boʻlgan (75 foizdan ortiq) nazoratli ulushi qiymati, korxona xususiy kapitali qiymatining mutanosib qismi sifatida;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementmulkning mutlaq nazorat huquqiga ega boʻlmagan nazoratli ulushi qiymati, nazorat ayrim elementlari yoʻqligiga skidka chegirib tashlangan korxona xususiy kapitali qiymatining mutanosib qismi sifatida;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementmulkning nazoratsiz ulushi qiymati, nazorat yoʻqligiga skidka chegirib tashlangan korxona xususiy kapitali qiymatining mutanosib qismi sifatida.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element58. Qiyosiy yondashuvning bilimlar usuli bilan quyidagilar aniqlanadi:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementmulkning nazoratli ulushi qiymati. Mulkning baholanayotgan ulushi hajmi analoglardan farq qilgan taqdirda, olingan qiymatga nazorat ayrim elementlari mavjudligi yoki yoʻqligiga mukofotlar yoki chegirmalar qoʻllanadi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementmulkning nazoratsiz ulushi qiymati, bunda olingan qiymatga nazorat yoʻqligiga skidka qoʻllanadi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element59. Qiyosiy yondashuvning kapitallar bozori usuli bilan quyidagilar aniqlanadi:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementmulkning nazoratli ulushi qiymati, bunda olingan qiymatga nazorat mavjudligiga mukofot qoʻllanadi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementmulkning nazoratsiz ulushi qiymati.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element60. Daromad yondashuvning baholash obyekti daromadlarinigina hisobga oladigan usullari qoʻllanilgan holda nazorat mavjudligiga mukofotlar yoki nazorat yoʻqligiga skidkalar qoʻllanmaydi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element61. Ochiq korxonalar bilan yoki yopiq korxonalardagi nazoratli ulushlar bilan taqqoslaganda yopiq korxonalardagi nazoratsiz ulushlarda likvidlikning taqchilligi quyidagi usullardan biri bilan hisobga olinadi:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementdiskontlash stavkasini oshirish bilan;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementlikvidlikning taqchilligiga skidkani hisoblash bilan.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element62. Nazoratsiz ulush qiymatiga nazorat uchun mukofotni qoʻshish, nazoratli ulush qiymatida esa nazoratning ozligiga skidkani hisobga olish lozim boʻlgan hollarni aniqlash uchun baholovchi korxonada mulk ulushlarining taqsimlanishini tahlil qilishi lozim.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element63. Chegirmalar yoki mukofotlarning qoʻllanishini baholovchi baholash toʻgʻrisidagi hisobotda asoslab berishi lozim.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element64. Mulkiy majmua sifatidagi korxona yoki uning bir qismi qiymatini baholash faqat xarajatga haqida yondashuv usullari bilan amalga oshiriladi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementVI-bob. Axborotni oshkor etishga qoʻyiladigan talablar
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element65. Baholash jarayonida foydalanilgan axborotni baholash toʻgʻrisidagi hisobotda oshkor etish shunday amalga oshirilishi lozimki, baholash toʻgʻrisidagi hisobotning baholash faoliyati sohasida maxsus bilimlarga ega boʻlmagan foydalanuvchilari baholash jarayoni mantiqini va baholash obyektining qiymatini aniqlash uchun baholovchi bajargan amallarning ahamiyatini tushuna olsinlar.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element66. Baholash jarayonida qoʻllanilgan barcha axborot oshkor etilishi lozim, maxfiy xususiyatga ega boʻlgan axborot bundan mustasno. Maxfiy axborotni baholovchi faqat buyurtmachi va (yoki) mazkur axborotni taqdim etgan shaxslar bilan kelishgan holda yoki sudning tegishli qaroriga binoan oshkor etadi. Foydalanilayotgan axborotning maxfiylik darajasi buyurtmachi va (yoki) mazkur axborotni taqdim etuvchi yoki unga bevosita aloqador boʻlgan shaxslar tomonidan belgilanadi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element67. Baholashda foydalanilgan va baholash toʻgʻrisidagi hisobotda keltirilgan axborot uning manbasiga ishoraga ega boʻlishi lozim, bunda mazkur manba yozma yoki ogʻzaki ekanligi ahamiyatsiz.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementVII-bob. Standartdan chetga chiqish shartlari
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element68. 9-son MBMSning baholash jarayoni va olingan natijani bayon etish, baholashga va yakuniy qiymat haqidagi xulosaga daxldor boʻlgan har qanday farazlar va cheklovchi shartlarni oshkor etish bilan bogʻliq talablaridan biron-bir tarzda chetga chiqilishiga yoʻl qoʻyilmaydi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element69. Baholash talablari mazkur standart talablaridan farq qiladigan normativ hujjatga muvofiq amalga oshirilgan taqdirda, baholovchi mazkur farqlarni, aniqlanayotgan qiymat turini tanlashga ularning taʼsirini aniqlashi va olingan natijani qoʻllashga cheklashlar belgilashi lozim.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementOʻzbekiston Respublikasi Mulkni baholash Milliy standarti (9-son MBMS) “Biznes qiymatini baholash”ga
ILOVA
ILOVA
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element9-son MBMS “Biznes qiymatini baholash”ni qoʻllash boʻyicha uslubiy koʻrsatmalar
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element9-son MBMSni qoʻllash boʻyicha uslubiy koʻrsatmalar (keyingi oʻrinlarda uslubiy koʻrsatmalar deb yuritiladi) 9-son MBMSni amalda qoʻllash maqsadida ishlab chiqilgan.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementI-bob. Atamalar va tushunchalar
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element1. Uslubiy koʻrsatmalarda quyidagi atamalar va tushunchalardan foydalaniladi:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementtavakkalsiz stavka — investor foydalana oladigan, qoʻyilmalarning summalari va muddatlari boʻyicha baholanayotgan obyekt bilan qiyosiy boʻlgan, tavakkalchilikning milliy iqtisodiyot uchun eng past darajasi bilan tavsiflanadigan daromad stavkasi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementgudvill — korxonadan alohida identifikatsiya qilinishi va baholanishi mumkin boʻlmagan omillar (korxona nomi va ishlab chiqarilayotgan mahsulotning mashhurligi, muayyan obroʻ va ishga doir aloqalar mavjudligi, joylashgan yer va boshqa shunga oʻxshash omillar) taʼsirida vujudga keladigan nomoddiy aktiv;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementishlab turgan korxona — nomuayyan vaqt mobaynida faoliyat koʻrsatishi taxmin qilinayotgan korxona;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementnomuntazam tavakkalchilik — korxona faoliyatining investitsiyalash samaradorligiga salbiy taʼsir koʻrsatayotgan ichki omillari bilan bogʻliq boʻlgan, diversifikatsiya yoʻli bilan pasaytirsa boʻladigan tavakkalchilik;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementtavakkalchilik uchun mukofot — tavakkalchilikni aks ettirish uchun tavakkalsiz stavkaga qoʻshiladigan daromad stavkasi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementmuntazam tavakkalchilik — makroiqtisodiy omillar taʼsirida butun bozor konyunkturasining oʻzgarishlari bilan bogʻliq boʻlgan, diversifikatsiya yoʻli bilan bartaraf etib boʻlmaydigan tavakkalchilik.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementII-bob. Baholashga oid vazifani aniqlash
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2. Baholashga oid vazifani belgilashda baholovchi baholash sanasi baholash maqsadlaridan kelib chiqib belgilanishini hisobga olishi lozim. Baholovchi faqat baholash sanasida mavjud boʻlgan holatlarni va baholash sanasiga qadar yuz bergan voqealarni eʼtiborga olishi kerak. Biznesni baholashda baholash sanasi, qoida tariqasida, baholash oʻtkazilishini belgilagan voqea yuz bergunga qadar tuzilgan soʻnggi moliyaviy hisobot sanasi bilan mos keladi. Baholash sanasi (moliyaviy hisobot tuzilgan sana bilan mos kelmaydigan) oraliq sanaga belgilanishi ham mumkin.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element3. Baholash obyektiga nisbatan uchinchi shaxslarning hujjat bilan tasdiqlangan mulkiy huquqlari, mazkur obyektdan foydalanishda cheklashlar va unga doir majburiyatlar boʻlmagan holda, uning qiymatini baholovchi, agar baholashga oid vazifada oʻzgacha tartib nazarda tutilmagan boʻlsa, koʻrsatilgan huquqlar, cheklashlar va majburiyatlar yoʻqligi haqidagi farazdan kelib chiqib aniqlaydi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element4. Baholash obyektining bozor qiymatini aniqlashga qaratilgan biznesni yoki undagi ulushni baholashning asosiy maqsadlari quyidagilardan iborat:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementishlab turgan korxona yoki korxonadagi mulk ulushi bilan oldi-sotdi qilish;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementboshqaruv qarorlari qabul qilish;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementqayta tashkil etish (qoʻshib yuborish, birlashtirish, boʻlish, ajratib chiqarish);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementkorxona oʻz aksiyalarini qaytarib sotib olishi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementboshqa tashkilotning ustav fondiga aksiyalar paketini kiritish.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementNormativ hujjatlar yoki baholashga oid vazifada bozor qiymatini aniqlashga qaratilgan baholashning boshqa maqsadlari belgilanishi ham mumkin.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element5. Biznes yoki undagi ulush qiymatini baholashda aniqlanishi mumkin boʻlgan qiymatning bozor qiymatidan boshqa turlariga quyidagilar kiradi:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementinvestitsiya qiymati — belgilangan yoki berilgan investitsiyalash maqsadlarida baholash obyektining konkret investor yoki investorlar guruhi uchun qiymati. Investitsiya qiymati baholash vaqtida investor tomonidan baholash obyekti bilan bogʻliq investitsiyaga oid qarorlar qabul qilish maqsadida aniqlanadi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementtugatish qiymati — majburlovchi holatlar mavjudligi tufayli baholash obyekti qisqa vaqt ichida realizatsiya qilinishi lozim boʻlgan holda baholash obyektining qiymati. Tugatish qiymati baholash vaqtida korxonani tugatish maqsadida aniqlanadi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementIII-bob. Axborot yigʻish va uni tahlil qilish
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element6. Baholash yondashuvlari va usullarining tanlanishi va qoʻllanishini asoslash uchun baholovchi baholash obyektini tahlil qilishni amalga oshiradi. Baholash obyektini tahlil qilish uchun zarur axborot turi va hajmi baholovchi tomonidan baholash maqsadi, aniqlanayotgan qiymat turi, baholash obyektining xususiyatlari, farazlar va cheklovchi shartlarga qarab aniqlanadi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element7. Baholovchi yigʻilgan baholanayotgan korxona haqidagi axborot asosida:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementkorxonaning rivojlanish tendensiyalarini aniqlaydi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementdaromadlarni prognoz qiladi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementbaholanayotgan biznesga xos boʻlgan nomuntazam tavakkalchilik omillarini aniqlaydi
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element8. Baholovchi makroiqtisodiy axborotni tahlil qilish chogʻida oʻrganishi va baholash toʻgʻrisidagi hisobotda keltirishi lozim boʻlgan asosiy koʻrsatkichlarga quyidagilar kiradi:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementiqtisodiy oʻsish (yalpi ichki mahsulotning oʻsish) surʼatlari;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementsanoat ishlab chiqarishi hajmi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementinflatsiya darajasi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementmilliy valyutaning ayirboshlash kursi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementfoiz stavkalari darajasi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementfond bozori koʻrsatkichlari;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementsoliq solish strukturasi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementBaholash obyektining xususiyati va baholash maqsadlariga qarab baholovchi makroiqtisodiy koʻrsatkichlarning mazkur roʻyxatini kengaytirishi mumkin.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element9. Baholovchi baholash obyekti mansub boʻlgan bozorni aniqlashi va uni tahlil qilishi lozim. Tahlil qilish va baholash toʻgʻrisidagi hisobotda keltirish talab etiladigan bozorga oid asosiy koʻrsatkichlarga quyidagilar kiradi:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementbaholash obyekti mansub boʻlgan tarmoqning oʻsish surʼatlari;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementtarmoqdagi daromaddorlikning oʻrtacha koʻrsatkichlari;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementehtimol tutilgan investorlar uchun tarmoqning jalb qiluvchanligi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementtarmoqning rivojlanish imkoniyatlari;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementtarmoqni segmentlarga ajratish va baholanayotgan korxona mansub boʻlgan segmentni aniqlash;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementtarmoqning normativ-huquqiy tartibga solinishi va tarmoqda korxonalar faoliyati uchun oʻziga xos cheklashlar.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementBozorga oid axborot tahlili natijalariga koʻra baholash toʻgʻrisidagi hisobotda bozorning mazkur segmentini tavsiflovchi quyidagi parametrlar boʻyicha xulosalar aks ettirilishi lozim:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementnarxlar dinamikasi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementasosiy raqiblar;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementkorxonaning tarmoqdagi oʻrni;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementkompaniyaning imkoniyatlari.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element10. Quyidagilar moliyaviy hisobot maʼlumotlarini tahlil qilishning asosiy turlari hisoblanadi:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementyagona bazaga muvofiq tahlil (vertikal tahlil). Ushbu maqsadda buxgalteriya balansi moddalari aktivlar summasiga nisbatan foiz hisobida, moliyaviy natijalar haqidagi hisobot moddalari esa — daromadlarning umumiy summasiga nisbatan foiz hisobida ifodalanadi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementgorizontal tahlil. U davr mobaynida moliyaviy hisobot koʻrsatkichlari oʻzgarishining tahlilini nazarda tutadi. Tahlil qilish talab etiladigan asosiy koʻrsatkichlarga realizatsiyadan kelgan tushumning oʻsish surʼatlari, daromadning oʻsish surʼatlari va aktivlarning oʻsish surʼatlari kiradi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementmoliyaviy koeffitsiyentlar tahlili. U hisoblangan koeffitsiyentlarni normativ koʻrsatkichlar, boshqa korxonalarning koeffitsiyentlari bilan yoki tarmoqqa oid oʻrtacha koʻrsatkichlar bilan taqqoslashni amalga oshirish imkoniyatini beradi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementKorxonani baholashda moliyaviy koeffitsiyentlarning quyidagi asosiy guruhlari hisoblanadi:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementkorxonaning ish faolligini tavsiflaydigan aylanuvchanlik koeffitsiyentlari;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementkorxona ishining daromaddorligini, xarajatlarning iqtisodiy samara berish darajasini va mablagʻlardan foydalanish darajasini tavsiflaydigan, shuningdek korxona sof yoki operatsion daromadining korxona faoliyatining u yoki bu parametriga nisbatini aks ettiradigan daromaddorlik va rentabellik koeffitsiyentlari;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementkorxonani moliyalashtirish manbalarida xususiy va jalb qilingan mablagʻlar nisbatini aks ettiradigan va korxonaning kreditorlardan moliyaviy mustaqilligi darajasini va uning uzluksiz ishlab chiqarish jarayonini taʼminlash uchun toʻlovlar boʻyicha hisob-kitob qilish qobiliyatini tavsiflaydigan moliyaviy barqarorlik koeffitsiyentlari;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementkorxonaning qisqa muddatli davrdagi toʻlov qobiliyatini va uning bozor konyunkturasidagi tezoqar oʻzgarishlarga dosh berish qobiliyatini tavsiflaydigan likvidlik koeffitsiyentlari.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementBaholash obyektining xususiyatlariga qarab baholovchi koʻrsatilgan guruhlarda foydalaniladigan koeffitsiyentlar soni va turini mustaqil aniqlaydi, shuningdek, boshqa mos keluvchi koeffitsiyentlarni hisoblashi mumkin.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element11. Zarur holda baholovchi moliyaviy hisobotni meʼyorga solishni, yaʼni korxona moliyaviy hisobotini baholash jarayonida foydalanilishi mumkin boʻlgan baholash balanslariga va moliyaviy natijalar haqidagi hisobotlarga qayta baholashni amalga oshiradi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementQuyidagilar asosiy meʼyorga soladigan tuzatishlar hisoblanadi:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementbuxgalteriya balansi maʼlumotlariga korxona aktivlari va majburiyatlarining bozor qiymatini olish uchun zarur boʻlgan tuzatishlar;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementmoliyaviy natijalar haqidagi hisobot maʼlumotlariga baholanayotgan korxonaga xos boʻlmagan daromadlar va xarajatlarga tegishli boʻlgan tuzatishlar.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementMeʼyorga solish natijasida korxona moliyaviy hisoboti maʼlumotlari:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementtarmoqning oʻxshash korxonalari yoki tarmoqqa oid oʻrtacha koʻrsatkichlar bilan qiyosiy boʻlishi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementkorxona pul oqimlarini prognoz qilishda foydalanish uchun yaroqli boʻlishi lozim.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementMeʼyorga solingan moliyaviy hisobot (baholash balanslari va moliyaviy natijalar haqidagi hisobotlar)dan faqat baholash maqsadida foydalaniladi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element12. Korxona moliyaviy hisoboti maʼlumotlari tahlilining natijalari baholash toʻgʻrisidagi hisobotda keltiriladi va quyidagilarni oʻz ichiga olishi lozim:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementbaholash sanasiga qadar soʻnggi uch yil uchun buxgalteriya balanslari tahlilining natijalari izohlar va xulosalar bilan;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementbaholash sanasiga qadar soʻnggi uch yil uchun moliyaviy natijalar haqidagi hisobotlar tahlilining natijalari izohlar va xulosalar bilan;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementbaholash sanasiga qadar soʻnggi uch yil uchun moliyaviy koeffitsiyentlarning asosiy guruhlari boʻyicha yakuniy hisob-kitoblar.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementIV-bob. Baholash yondashuvlari va usullarini tanlash, asoslash va qoʻllash
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element1-§. Daromadga oid yondashuv
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element13. Baholash obyekti qiymati pul oqimlarini diskontlash usuli (keyingi oʻrinlarda matnda POD usuli deb yuritiladi) yordamida baholash obyektidan prognoz davrida kutilayotgan pul oqimlarining joriy qiymatlari va baholash obyektining prognoz davridan keyingi joriy qiymatini qoʻshish yoʻli bilan aniqlanadi. Bunda, koʻrsatilgan qiymatlar baholash sanasidagi diskontlash stavkasi boʻyicha keltiriladi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementBaholash obyektining joriy qiymatini POD usuli bilan hisoblash formulasi, pul oqimlari prognoz davrining har bir yili oxirida tushadi deb faraz qilinganda, quyidagi koʻrinishga ega boʻladi:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementPV — joriy qiymat;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementi — prognoz davri yilining raqami;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementn — prognoz davrining oxirgi yili;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementCFi — prognoz davri i-chi yilining pul oqimi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementD — diskontlash stavkasi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementFV — baholash obyektining prognoz davri tugaganidan keyingi qiymati.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementPul oqimlari yil oʻrtasida tushadi deb faraz qilinganda (ular yil mobaynida mutanosib ravishda tushganda) i oʻrniga daraja koʻrsatkichi i-0,5, n oʻrniga tegishincha n-0,5 ishlatiladi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element14. Baholash obyekti qiymatini POD usuli bilan baholashda, baholash maqsadi, baholash obyektining xususiyati va kapital tuzilishiga qarab, xususiy yoki investitsiyalangan kapitalga olingan, soliq toʻlangunga qadar yoki soliq toʻlanganidan keyingi holatga koʻra nominal yoki real summalarda hisoblangan pul oqimlari qoʻllaniladi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementKorxona xususiy kapitali yoki undagi mulk ulushi qiymatini baholash uchun qoʻllaniladigan pul oqimining asosiy turi xususiy kapitalga olingan sof pul oqimi boʻlib, u quyidagi tartibda hisoblanadi:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementsof daromad;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementplyus amortizatsiya ajratmalari;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementplyus (minus) xususiy aylanma kapitalning kamayishi (koʻpayishi);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementplyus (minus) aktivlarning sotilishi (kapital qoʻyilmalar);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementminus imtiyozli aksiyalar boʻyicha dividendlar;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementplyus (minus) uzoq muddatli qarzlarning koʻpayishi (kamayishi).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementKorxona kapitalining tuzilishida jalb qilingan kapital ulushi ancha koʻp (30 foizdan ortiq) boʻlsa, investitsiyalangan kapitalga olingan sof pul oqimi qoʻllaniladi va u quyidagi tartibda hisoblanadi:
(14-bandning toʻqqizinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasi Xususiylashtirilgan korxonalarga koʻmaklashish va raqobatni rivojlantirish davlat qoʻmitasining 2017-yil 16-maydagi 01/27-26/07-sonli (roʻyxat raqami 2026-2, 19.05.2017-y.) qarori tahririda — OʻR QHT, 2017-y., 20-son, 376-modda)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementsof daromad;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementplyus amortizatsiya ajratmalari;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementplyus (minus) xususiy aylanma kapitalning kamayishi (koʻpayishi);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementplyus (minus) aktivlarning sotilishi (kapital qoʻyilmalar);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementplyus uzoq muddatli qarzlar boʻyicha ilgari sof daromadni hisoblash vaqtida chegirib tashlangan foizlarni toʻlash;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementminus daromad soligʻining toʻlangan foizlar summasiga toʻgʻri keladigan qismi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element15. Daromadlarni prognoz qilishda baholovchi quyidagi omillarni oʻrganadi va hisobga oladi:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementchiqarilayotgan mahsulot assortimenti;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementishlab chiqarish hajmlari va mahsulot narxlari;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementchiqarilayotgan mahsulotga boʻlgan talab;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementinflatsiya surʼatlari (nominal pul oqimi uchun);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementkorxonaning mavjud ishlab chiqarish quvvatlari;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementkapital qoʻyilmalarni amalga oshirish rejasi va oqibatlari;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementtalab imkoniyatlarini belgilaydigan iqtisodiyotdagi umumiy vaziyat;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementtarmoqdagi vaziyat va raqobat;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementbaholanayotgan korxonaning bozordagi ulushi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementprognoz davri tugaganidan soʻng daromadlarning oʻsish surʼatlari.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementXarajatlarni prognoz qilishda baholovchi:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementxarajatlar tuzilishini, oʻzgarmas va oʻzgaruvchi xarajatlar nisbatini tahlil qiladi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementbir martalik va favqulodda xarajatlar moddalarini aniqlaydi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementamortizatsiyalanadigan aktivlar mavjudligidan, ularning boʻlgʻusi koʻpayishi va hisobdan chiqarilishi prognozidan kelib chiqib, amortizatsiya ajratmalari miqdorini aniqlaydi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementjalb qilingan mablagʻlar boʻyicha foiz toʻlovlari miqdorini bu mablagʻlarning prognoz qilinayotgan miqdoriga muvofiq aniqlaydi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementkorxonaning asosiy vositalar va aylanma aktivlarga boʻlgan ehtiyojini prognoz qiladi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementkorxona xususiy aylanma kapitalining ortiqchaligi yoki taqchilligini hisoblaydi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementuzoq muddatli qarzlar hajmining oʻzgarishlarini hisoblaydi (xususiy kapitaldan olinadigan pul oqimi uchun).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element16. Diskontlash stavkasini hisoblash uchun, pul oqimi turiga qarab, quyidagi usullarning biridan foydalanilishi mumkin:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementxususiy kapitaldan olinadigan pul oqimi uchun — kapital aktivlarni baholash usuli, kumulyativ tuzish usuli va diskontlangan pul oqimini tahlil qilish usulidan;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementinvestitsiyalangan kapitaldan olinadigan pul oqimi uchun — kapitalning oʻrtacha oʻlchangan qiymati modelidan.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementDiskontlash stavkasini hisoblash qoʻllanilayotgan (soliq toʻlangunga qadar yoki soliq toʻlanganidan keyingi) pul oqimiga mos keladigan asosda, qiymatda (nominal yoki real qiymatda) va hisoblash valyutasida amalga oshirilishi lozim.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element17. Diskontlash stavkasini kapital aktivlarni baholash usuli bilan hisoblash fond bozorining erkin muomaladagi aksiyalar daromaddorlik darajasining oʻzgarishiga doir axborotini tahlil qilish asosida, quyidagi formula boʻyicha amalga oshiriladi:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementD = Rf + β ( Rm – Rf ) + S1 + S2 + C, bu yerda:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementD — diskontlash stavkasi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementRf — tavakkalsiz stavka;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementβ — beta koeffitsiyenti, muntazam tavakkalchilik koʻrsatkichi boʻlib, fond bozorining umumiy daromaddorlik darajasiga nisbatan konkret korxona aksiyalari umumiy daromaddorlik darajasining oʻzgarishini aks ettiradi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementRm — bozorning umumiy daromaddorlik darajasi (daromaddorlikning bozordagi oʻrtacha meʼyori);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementS1 — kichik korxonalarga tavakkalchilik uchun mukofot boʻlib, u ustav fondi miqdori yirik korxonalar bilan taqqoslaganda uncha katta boʻlmagan korxonalarning past darajadagi kredit qobiliyati va moliyaviy barqarorligi bilan belgilanadi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementS2 — konkret korxonaga investitsiyalar qilish tavakkalchiligi uchun mukofot (nomuntazam tavakkalchiliklar);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementS — mamlakatga oid tavakkalchilik boʻlib, u faqat kapital aktivni baholash usuli boʻyicha hisoblash formulasining barcha elementlari sifatida boshqa mamlakatlar bozoriga oid maʼlumotlardan foydalanilganida hisobga olinadi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element18. Diskontlash stavkasini kumulyativ tuzish usuli yordamida hisoblash daromad tavakkalsiz stavkasi va baholanayotgan korxonaga investitsiyalar qilish tavakkalchiligi uchun mukofotlarni qoʻshish yoʻli bilan, quyidagi formula boʻyicha amalga oshiriladi:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementD = Rf + RPm + RPs + RPu, bu yerda:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementD — diskontlash stavkasi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementRf — tavakkalsiz stavka;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementRPm — tavakkalsiz investitsiyalar bilan taqqoslaganda, aksiyalarga qoʻyilmalar tavakkalchiligi uchun mukofot;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementRPs — kichik korxonalarga tavakkalchilik uchun mukofot;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementRPu — konkret korxona yoki tarmoqqa xos boʻlgan tavakkalchilik uchun mukofot boʻlib, uning doirasida tavakkalchilikning quyidagi omillari baholanishi mumkin:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementyetakchi shaxsga bogʻliqlik;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementkorxonani moliyalashtirish manbalari;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementtovarga oid va hududiy diversifikatsiya;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementmijozlarning diversifikatsiyalanganligi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementbaholanayotgan korxonaga xos boʻlgan boshqa tavakkalchiliklar.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element19. Diskontlash stavkasini pul oqimi diskontlangan usuli yordamida hisoblash baholash obyektining joriy qiymatini POD usuli bilan hisoblash formulasida diskontlash stavkasi qiymatini, qolgan parametrlar maʼlum boʻlganda, mazkur formula elementlarining tengligiga erishgunga qadar oldinma-ketin oʻzgartirish yoʻli bilan amalga oshiriladi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element20. Diskontlash stavkasini kapitalning oʻlchangan oʻrtacha qiymati usuli yordamida hisoblash xususiy kapital va jalb qilingan mablagʻlarga iqtisodiy samara olishning oʻlchangan stavkalarini qoʻshish yoʻli bilan (bu yerda oʻlchovlar sifatida xususiy va jalb qilingan mablagʻlarning kapital tarkibidagi ulushlari amal qiladi), quyidagi formula boʻyicha amalga oshiriladi:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementWACC = kd (1 – tc) wd + kpwp + ksws, bu yerda:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementkd — jalb qilingan mablagʻlar boʻyicha bank foiz stavkasi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementtc — korxonaning daromad soligʻi stavkasi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementkp — imtiyozli aksiyalar boʻyicha daromad stavkasi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementks — oddiy aksiyalar boʻyicha daromad stavkasi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementwd — korxona kapitali tarkibida jalb qilingan kapital ulushi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementwp — korxona kapitali tarkibida imtiyozli aksiyalar ulushi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementws — korxona kapitali tarkibida oddiy aksiyalar ulushi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element21. Diskontlash stavkasini hisoblash usulining tanlanishi va hisoblashda olingan qiymatlar va farazlar baholovchi tomonidan baholash toʻgʻrisidagi hisobotda asoslantirilishi lozim.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element22. Baholash obyektining prognoz davri tugaganidan keyingi qiymati quyidagi usullardan biri yordamida hisoblanadi:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementeskirish va kapital qoʻyilmalarning qiymatlari teng deb faraz qilinganda, prognozdan keyingi davrda barqaror daromadlar olish prognoziga asoslangan Gordon modeli yordamida:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementFV — baholash obyektining prognoz davri tugagandan keyingi qiymati;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementCF(t+1) — prognozdan keyingi davrning birinchi yili uchun pul oqimi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementD — diskontlash stavkasi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementg — sotuv pul oqimining oʻsish surʼati;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementmoʻljallanayotgan sotuv, u baholash obyektini sotish majburiyati mavjud boʻlgan yoki bunday sotish muayyan turdagi biznesga xos boʻlgan holda qoʻllaniladi. Sotuv narxini hisoblash pul oqimini qiyosiy baholash obyektlari sotuvlariga doir;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementsof aktivlar qiymatiga doir;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementtugatish qiymatiga doir maʼlumotlar tahlili asosida olingan koeffitsiyentlar yordamida qiymat koʻrsatkichlariga qayta hisoblashdan iborat.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element23. Baholash obyektining joriy qiymati POD usuli bilan prognoz davri pul oqimlarining joriy qiymatlari va baholash obyektining prognoz davri tugaganidan keyingi joriy qiymati yigʻindisi sifatida hisoblanadi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementBaholash obyektining bozor qiymatini olish uchun quyidagi tuzatishlarni kiritish talab etiladi:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementpul oqimini shakllantirishda ishga solinmagan aktivlarning (agar ular mavjud boʻlsa) qiymati qoʻshiladi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementxususiy aylanma kapitalning ortiqcha qismi qoʻshiladi (taqchilligi ayiriladi);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementagar korxona xususiy kapitalining qiymatini hisoblash uchun investitsiyalangan kapitalga olingan pul oqimidan foydalanilayotgan boʻlsa, uzoq muddatli qarzlar miqdori ayirib tashlanadi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementBaholash obyekti biznesdagi mulk ulushi boʻlgan holda ham baholovchi nazorat va likvidlik darajasiga qarab tuzatishlar kiritadi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementBozor axboroti mavjud boʻlmaganda, nazorat elementlari yoʻqligiga chegirmalar quyidagicha hisoblanadi:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element|
Baholanayotgan aksiyalar paketi miqdori, % |
Nazorat elementlari yoʻqligiga chegirma, % |
|
100 dan 75 gacha +1 oddiy aksiya |
0 |
|
75 dan 50 gacha +1 oddiy aksiya |
5 |
|
50 dan 25 gacha +1 oddiy aksiya |
10 |
|
25 dan 10 gacha +1 oddiy aksiya |
15 |
|
10 va undan kam |
20 |
(23-band Oʻzbekiston Respublikasi Xususiylashtirilgan korxonalarga koʻmaklashish va raqobatni rivojlantirish davlat qoʻmitasining 2017-yil 16-maydagi 01/27-26/07-sonli (roʻyxat raqami 2026-2, 19.05.2017-y.) qaroriga asosan xatboshi bilan toʻldirilgan — OʻR QHT, 2017-y., 20-son, 376-modda)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element24. Baholash obyekti qiymatini daromadni kapitallashtirish usuli yordamida aniqlash ayrim davr (odatda — bir yil) mobaynida olingan daromad miqdorini shu daromadga muvofiq boʻlgan kapitallashtirish stavkasiga boʻlish yoʻli bilan, quyidagi formula boʻyicha amalga oshiriladi:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementPV — joriy qiymat;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementCF — yil (yoki boshqa tanlangan davr) mobaynida olish kutilayotgan daromad;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementR — kapitallashtirish stavkasi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element25. Kapitallashtirilishi lozim boʻlgan daromad miqdori quyidagi usullardan biri bilan hisoblanadi:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementjoriy daromadlar usuli bilan — kapitallashtirilishi lozim boʻlgan daromad miqdori sifatida soʻnggi hisobot davri koʻrsatkichlari olinadi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementdaromadning oddiy oʻrtacha miqdorini hisoblash usuli bilan — kutilayotgan daromad miqdori retrospektiv davrdagi daromadning oʻrtacha miqdoriga teng deb olinadi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementdaromadning oʻlchangan oʻrtacha miqdorini hisoblash usuli bilan — kutilayotgan daromad miqdori retrospektiv davrdagi daromadning oʻlchangan oʻrtacha miqdoriga teng deb olinadi, bunda daromadni olish davri baholash sanasiga qancha yaqin boʻlsa, uning koʻrsatkichi vazni shuncha salmoqli boʻladi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementmavjud tendensiyalar davom etadi degan farazga asoslangan trend (statistik usul) bilan oxirgi uch yil uchun retrospektiv maʼlumotlarga asoslanib trend tuzish va quyidagi formuladan foydalanishni nazarda tutadi:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementy = a + bxn + 1, bu yerda:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementy — prognozdan keyingi davrning birinchi yilidagi daromad miqdori;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementxn + 1 — prognozdan keyingi davrning birinchi yiliga mos keladigan davr raqami;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementa va b — aniqlanishi lozim boʻlgan nomaʼlum oʻzgaruvchilar.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementn — oʻtgan davrlar soni;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementx — davr raqami.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element26. Kapitallashtirish stavkasi quyidagi usullardan biri bilan aniqlanadi:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementbaholash obyektiga oʻxshash obyektlarning daromadlari miqdorlari va sotuv narxlari haqidagi bozor axboroti tahliliga asoslangan bozor ekstraksiyasi usuli bilan;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementdiskontlash stavkasidan baholash obyektidan olingan daromadlar oʻsishining yillik oʻrtacha surʼatini ayirish yoʻli bilan.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementKapitallashtirish stavkasi bozor ekstraksiyasi usuli bilan quyidagi formula boʻyicha hisoblanadi:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementR0 — baholash obyekti uchun kapitallashtirish stavkasi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementn — oʻxshash obyektlar soni;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementKi — i-chi oʻxshash obyektning oʻlchov koeffitsiyenti;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementRi — i-chi oʻxshash obyekt uchun Ri = Ii / Vi formulasi bilan aniqlanadigan kapitallashtirish stavkasi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementIi — i-chi obyektning baholash obyektining kapitallashtirilayotgan turdagi daromadiga mos keladigan daromadi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementVi — i-chi obyektning sotuv narxi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementKapitallashtirish stavkasining diskontlash stavkasi bilan oʻzaro aloqasi quyidagi formula bilan ifodalanadi:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementR0 = D – g, bu yerda:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementD — diskontlash stavkasi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementg — oʻsish surʼatlari.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementBaholovchi daromadning oʻsish surʼatlari yoʻqligini prognoz qilgan boʻlsa, kapitallashtirish stavkasi miqdor jihatidan diskontlash stavkasiga tenglashtiriladi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element27. Baholash obyektining joriy qiymati kapitallashtirish usuli yordamida yil (yoki boshqa davr) mobaynida olinishi kutilayotgan daromad miqdorini kapitallashtirish stavkasiga boʻlish yoʻli bilan hisoblanadi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementBaholash obyektining bozor qiymatini olish uchun pul oqimlarini shakllantirishda ishga solinmagan aktivlarning (agar ular mavjud boʻlsa) bozor qiymatini qoʻshish lozim.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementAgar baholash obyekti biznesdagi mulk ulushi boʻlsa baholovchi nazorat va likvidlik darajasiga tuzatishlar kiritadi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementAgar butun investitsiya qilingan kapitalga pul oqimi (daromad) baholash bazasi boʻlsa, 100 foizdan kam boʻlgan aksiyalar paketini baholashda aksiyalar paketining tegishli miqdori uchun nazorat elementlari yoʻqligiga chegirma qoʻllaniladi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementAgar 1 dona oddiy aksiyaga pul oqimi (daromad) baholash bazasi boʻlsa, aksiyalar paketining tegishli miqdoriga nazorat elementlari mavjudligiga mukofot qoʻllaniladi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementBozor axboroti mavjud boʻlmaganda, nazorat elementlari yoʻqligiga (mavjudligiga) chegirmalar (mukofotlar) quyidagi tarzda hisoblanadi:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element|
Baholanayotgan aksiyalar paketi miqdori, % |
Chegirma, % |
Mukofot, % |
|
100 dan 75 gacha +1 oddiy aksiya |
0 |
25 |
|
75 dan 50 gacha +1 oddiy aksiya |
5 |
20 |
|
50 dan 25 gacha +1 oddiy aksiya |
10 |
11 |
|
25 dan 10 gacha +1 oddiy aksiya |
15 |
5 |
|
10 va undan kam |
20 |
0 |
(27-band Oʻzbekiston Respublikasi Xususiylashtirilgan korxonalarga koʻmaklashish va raqobatni rivojlantirish davlat qoʻmitasining 2017-yil 16-maydagi 01/27-26/07-sonli (roʻyxat raqami 2026-2, 19.05.2017-y.) qarori tahririda — OʻR QHT, 2017-y., 20-son, 376-modda)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2-§. Qiyosiy yondashuv
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element28. Qiyosiy yondashuv oʻxshash korxonalar yoki ulardagi mulk ulushlarining sotuv narxlari tahliliga asoslanadi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementQiyosiy yondashuv doirasida kapital bozori usulidan va bitimlar usulidan foydalanganda baholovchi kamida uchta oʻxshash korxonani tanlab olishi lozim. Taqqoslash uchun oʻxshash korxonalarni tanlashda qiyosiylik mezonlari tarkibi baholash shartlari va zaruriy axborot mavjudligi bilan belgilanadi. Quyidagilar baholovchi hisobga olishi lozim boʻlgan asosiy mezonlar hisoblanadi:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementbaholash obyekti va oʻxshash korxonalar bir tarmoqqa mansubligi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementmiqdor jihatidan qiyosiylik, sotuvlar hajmi, aktivlar jami qiymati, bozorga oid kapitallashtirish va boshqa koʻrsatkichlarda ifodalanishi mumkin;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementdaromadlarning oʻsish surʼatlari jihatidan qiyosiylik.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element29. Baholash obyektining bozor qiymatini qiyosiy yondashuv usullari bilan aniqlash uchun quyidagi formula boʻyicha hisoblanadigan multiplikatorlar qoʻllaniladi:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementM — multiplikator;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementN — oʻxshash korxonaning sotuv narxi (yoki qiymatni belgilovchi oʻzga asos);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementK — korxona faoliyatini tavsiflaydigan moliyaviy, ishlab chiqarishga oid yoki moddiy koʻrsatkich.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementTegishincha, baholash obyektining narxi moliyaviy koʻrsatkichni tegishli multiplikatorga koʻpaytirish yoʻli bilan aniqlanishi mumkin:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementN = M * K
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementMultiplikatorlar umuman korxona boʻyicha yoki bir aksiyaga nisbatan hisoblanishi mumkin.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element30. Biznesni baholashda multiplikatorlarning quyidagi asosiy turlaridan foydalaniladi:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementnarx/daromad (foyda, pul oqimi);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementnarx/dividendlar. Bu multiplikator amalda toʻlangan dividendlar asosida yoki bunday toʻlovlarga xos boʻlgan oʻxshash korxonalar boʻyicha sof foydaga nisbatan foiz hisobida oʻlchanadigan ehtimol tutilgan dividend toʻlovlari asosida hisoblanadi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementnarx/realizatsiyadan kelgan tushum;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementnarx/ishlab chiqarish fizik hajmi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementnarx/xususiy kapital (sof aktivlar)ning balans qiymati.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementBaholash obyekti va oʻxshash korxonalarning xususiyatlariga qarab baholovchi boshqa turdagi multiplikatorlarni qoʻllashi ham mumkin.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementBaholash obyektini baholash uchun oʻrinli boʻlgan multiplikatorlarning tanlanishini asoslash va hisoblash taomilining tavsifi baholash toʻgʻrisidagi hisobotda keltirilishi lozim.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element31. Baholash obyektining bozor qiymati qiyosiy yondashuv yordamida multiplikatorlarning tanlangan qiymatlarini baholash obyektining tegishli moliyaviy yoki boshqa koʻrsatkichlariga koʻpaytirish orqali olingan natijalarni muvofiqlashtirish va yakuniy tuzatishlar kiritish yoʻli bilan aniqlanadi:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementagar qiymatni belgilovchi asos sifatida investitsiyalangan kapital qiymati olingan boʻlsa, uzoq muddatli qarzlar ayirib tashlanadi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementxususiy aylanma kapitalning taqchilligi ayirib tashlanadi (ortiqcha aylanma kapital qoʻshiladi);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementdaromadni shakllantirishda ishga solinmagan aktivlarning (agar ular mavjud boʻlsa) bozor qiymati qoʻshiladi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementodatdagi xaridor uchun jalb qiluvchan boʻlmagan ishlab chiqarish diversifikatsiyasi mavjud boʻlsa, portfelli chegirma ayirib tashlanadi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementyopiq korxona aksiyalari fond bozorida kotirovka qilinadigan oʻxshash korxonalar boʻyicha baholangan holda, likvidlik uchun chegirma ayirib tashlanadi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementmulkning baholanayotgan ulushi uning oʻxshashlari bilan taqqoslaganda beradigan nazorat qilish imkoniyati darajasiga qarab, nazoratning yoʻqligi uchun chegirma ayirib tashlanadi yoki nazorat uchun mukofot qoʻshiladi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementBozor axboroti mavjud boʻlmaganda, nazorat elementlari yoʻqligiga (mavjudligiga) chegirmalar (mukofotlar) quyidagi tarzda hisoblanadi:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element|
Baholanayotgan aksiyalar paketi miqdori, % |
Chegirma, % |
Mukofot, % |
|
100 dan 75 gacha +1 oddiy aksiya |
0 |
25 |
|
75 dan 50 gacha +1 oddiy aksiya |
5 |
20 |
|
50 dan 25 gacha +1 oddiy aksiya |
10 |
11 |
|
25 dan 10 gacha +1 oddiy aksiya |
15 |
5 |
|
10 va undan kam |
20 |
0 |
(31-band Oʻzbekiston Respublikasi Xususiylashtirilgan korxonalarga koʻmaklashish va raqobatni rivojlantirish davlat qoʻmitasining 2017-yil 16-maydagi 01/27-26/07-sonli (roʻyxat raqami 2026-2, 19.05.2017-y.) qaroriga asosan xatboshi bilan toʻldirilgan — OʻR QHT, 2017-y., 20-son, 376-modda)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element3-§. Xarajat yondashuv
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element32. Baholash obyektini baholash uchun xarajatga oid usulning tanlanishi baholovchi qabul qilgan baholash shartiga bogʻliq boʻladi:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementsof aktivlar usuli ishlab turgan korxona baholangan holda qoʻllaniladi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementtugatish qiymati usuli korxonani tugatish sharti qabul qilingan holda qoʻllaniladi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementXarajatga oid yondashuv usullari uchun umumiy formula quyidagi koʻrinishga ega:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementKorxona qiymati = Aktivlar qiymati – Majburiyatlar qiymati
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element33. Ishlab turgan korxonani sof aktivlar usuli bilan baholash uchun baholovchi baholash sanasiga qadar soʻnggi korxona buxgalteriyasi (yoki mavjud boʻlganda konsolidatsiya qilingan / birlashtirilgan) balansi asosida baholash balansi (iqtisodiy balans)ni tuzadi. Iqtisodiy balansda korxonaning barcha, shu jumladan buxgalteriya balansida hisobga olinmagan aktivlari (masalan, gudvill) va majburiyatlari bozor qiymati boʻyicha hisobga olinadi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementIqtisodiy balansni tuzishda baholovchi:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementkoʻchmas mulkning bozor qiymatini aniqlaydi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementmashinalar, uskunalar va transport vositalarining bozor qiymatini aniqlaydi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementnomoddiy aktivlarning bozor qiymatini aniqlaydi. Aktivlarning tarmoq boʻyicha oʻrtacha daromaddorligi haqida axborot mavjud boʻlsa, gudvill qiymati quyidagi formula boʻyicha hisoblanadi (bunda korxonaning balansida aks ettirilgan, xususiylashtirish (sotib olish) paytida gudvill sifatida korxona xususiy kapitalining balans qiymati va baholash qiymati oʻrtasidagi farq tarzida yuzaga kelgan nomoddiy aktivlar, baholashga kiritilmaydi):
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementChP — RSA * SDA
Gudvill = --------------------------
SK
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementbu yerda:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementChP — korxona sof daromadi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementRSA — korxona aktivlarining bozor qiymati;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSDA — aktivlarning tarmoq boʻyicha oʻrtacha daromadliligi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSK — kapitallashtirish stavkasi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementkorxona moliyaviy qoʻyilmalarining bozor qiymatini, shu jumladan korxonaning qimmatli qogʻozlarga va boshqa tashkilotlarning ustav kapitallariga investitsiyalarini, shuningdek boshqa tashkilotlarga berilgan qarzlarni aniqlaydi. Fond bozorida kotirovka qilinadigan qimmatli qogʻozlarga investitsiyalarning bozor qiymatini baholashda baholovchi ushbu qimmatli qogʻozlarning bozordagi kotirovkalariga asoslanadi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementFond bozorida kotirovka qilinmaydigan qimmatli qogʻozlarga va boshqa tashkilotlarning ustav fondlariga qilingan investitsiyalar qiymatini baholash investitsiyalarning nazorat sifatlariga qarab amalga oshiriladi:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element50 foizdan ortiq boʻlgan investitsiyalar (aksiyalar paketlari, ulushlar va boshqalar) qiymatini baholash mazkur Mulkni baholash Milliy standarti (9-son MBMS) asosida amalga oshiriladi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element50 foizgacha (qoʻshib hisoblaganda) boʻlgan investitsiyalar (aksiyalar paketlari, ulushlar va boshqalar) qiymatini baholash quyidagi tartibda amalga oshiriladi:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementfond bozorida kotirovka qilinadigan aksiyalar qiymatini baholash mazkur aksiyalarning baholash sanasidan oldingi bozor kotirovkalariga muvofiq amalga oshiriladi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementdividendlar koʻrinishida (naqd, naqdsiz shaklda yoki aksiyalar koʻrinishida) daromadlar keltiradigan investitsiyalar qiymatini baholash soʻnggi uch yil uchun dividend koʻrinishidagi oʻrtacha yillik daromadni baholash sanasidagi Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy bankining qayta moliyalashtirish stavkasi boʻyicha kapitallashtirish yoʻli bilan amalga oshiriladi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementadekvat daromadlar keltirmaydigan investitsiyalar qiymatini baholash xususiy kapital miqdoridan kelib chiqib quyidagi hisoblash formulasiga binoan amalga oshiriladi:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSak = Bin * Ssk / Suf * (1-Kkontr)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementbu yerda:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSak — aksiyalar paketining hisoblangan qiymati;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementBin — aksiyalar paketining balans qiymati;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSsk — xususiy kapitalning balans boʻyicha miqdori (xususiy mablagʻlar manbalari);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuf — balans boʻyicha ustav kapitalining miqdori;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementKkontr — nazorat koeffitsiyenti.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementAksiyalar qiymatini hisoblashda baholanayotgan aksiyalar paketining nazorat darajasini inobatga olish zarur. Nazorat elementlari yoʻqligiga chegirma mazkur uslubiy koʻrsatmalarning 34-bandiga binoan hisoblanadi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementInvestitsiyalarning yakuniy qiymati sifatida qiymatning eng koʻp miqdorini beruvchi hisob-kitoblar natijasi qabul qilinadi. Bunda, aksiyalar paketi qiymatining bahosi balans qiymatidan past boʻlishi mumkin emas.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementnihoyasiga yetkazilmagan kapital qoʻyilmalar — tugallanmagan qurilish obyektlari va oʻrnatilishi lozim boʻlgan uskunalarning bozor qiymatini aniqlaydi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementtovar-moddiy zaxiralarining qiymatini ularning balans qiymati boʻyicha qabul qiladi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementkelgusi davrlar xarajatlari balans qiymati boʻyicha qabul qilinadi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementKechiktirilgan xarajatlar va daromadlarning qiymati quyidagi tarzda aniqlanadi:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementagar ular milliy buxgalteriya hisobi standartlarida belgilangan aktivlar va majburiyatlarni tan olish mezonlariga javob bersa, ularning qiymati balans qiymatiga teng holda qabul qilinadi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementagar ular milliy buxgalteriya hisobi standartlarida belgilangan aktivlar va majburiyatlarni tan olish mezonlariga javob bermasa, ularning qiymati toʻlanadigan foyda soligʻi (muddati kechiktirilgan daromadlar uchun) yoki ushbu soliqdan tejalgan summa (muddati kechiktirilgan xarajatlar uchun) boʻyicha hisoblanadi. Bunda, toʻlanishi kerak boʻlgan soliq yoki uning tejash summasi ushbu soliqning amaldagi stavkasini kechiktirilgan xarajatlar va daromadlarning balans qiymatiga koʻpaytirish yoʻli bilan hisoblanadi;
(33-bandning oʻttiz uchinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasi Xususiylashtirilgan korxonalarga koʻmaklashish va raqobatni rivojlantirish davlat qoʻmitasining 2018-yil 5-fevraldagi 01/19-10/10-sonli (roʻyxat raqami 2026-3, 01.03.2018-y.) qarori tahririda — Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 28.02.2018-y., 10/18/2026-3/0824-son)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementpul mablagʻlari qiymatiga tuzatish kiritilmaydi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementhar bir debitor boʻyicha uzoq muddatli debitorlik qarzining bozor qiymatini kutilayotgan qarz toʻlovlari va qarz boʻyicha foizlarni diskontlashni diskontlash stavkasi boʻyicha qarzni uzish muddatlari va ehtimolini hisobga olgan holda amalga oshirish yoʻli bilan aniqlaydi. Diskontlash stavkasi Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki tomonidan belgilangan qayta moliyalashtirish stavkasi miqdorida olinadi. Joriy debitor qarzi balans qiymatiga teng deb olinadi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementuzoq muddatli majburiyatlarning bozor qiymatini kutilayotgan qarz toʻlovlari va qarz boʻyicha foizlarni diskontlashni diskontlash stavkasi boʻyicha toʻlov muddatlarini hisobga olgan holda amalga oshirish yoʻli bilan aniqlaydi. Diskontlash stavkasi korxonaning foizli qarzlariga qoʻllaniladigan stavkaga teng deb olinadi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementmajburiyatlarning balans qiymatiga teng deb olinadigan joriy majburiyatlarning bozor qiymatini aniqlaydi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementbaholanayotgan korxonaga tegishli boʻlgan, balansdan tashqari schyotida turgan, foydalanishda boʻlgan xoʻjalik inventari balansdan tashqari schyotda koʻrsatilgan qiymati boʻyicha 50 foiz miqdoridagi eskirishni ayirib tashlagan holda baholanadi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementhisobga olinmagan majburiyatlarning (agar ular mavjud boʻlsa) bozor qiymatini aniqlaydi.
(33-band Oʻzbekiston Respublikasi Xususiylashtirilgan korxonalarga koʻmaklashish va raqobatni rivojlantirish davlat qoʻmitasining 2017-yil 16-maydagi 01/27-26/07-sonli (roʻyxat raqami 2026-2, 19.05.2017-y.) qarori tahririda — OʻR QHT, 2017-y., 20-son, 376-modda)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element34. Korxona xususiy kapitalining bozor qiymati sof aktivlar usuli yordamida aktivlar summasining bozor qiymatidan majburiyatlar summasining bozor qiymatini ayirib tashlash yoʻli bilan aniqlanadi. Baholanayotgan mulk ulushining bozor qiymati korxona xususiy kapitali qiymatiga nisbatan mutanosib qism sifatida hisoblanadi. Mulkning nazorat huquqini bermaydigan ulushi (aksiyalarning nazorat huquqini bermaydigan paketi) baholangan holda ayrim (yoki hamma) nazorat funksiyalarining yoʻqligiga chegirma kiritiladi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementBozor axboroti mavjud boʻlmaganda, nazorat elementlari yoʻqligiga chegirmalar quyidagi tarzda hisoblanadi:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element|
Baholanayotgan aksiyalar paketi miqdori, % |
Nazorat elementlari yoʻqligiga chegirma, % |
|
100 dan 75 gacha +1 oddiy aksiya |
0 |
|
75 dan 50 gacha +1 oddiy aksiya |
5 |
|
50 dan 25 gacha +1 oddiy aksiya |
10 |
|
25 dan 10 gacha +1 oddiy aksiya |
15 |
|
10 va undan kam |
20 |
(34-band Oʻzbekiston Respublikasi Xususiylashtirilgan korxonalarga koʻmaklashish va raqobatni rivojlantirish davlat qoʻmitasining 2017-yil 16-maydagi 01/27-26/07-sonli (roʻyxat raqami 2026-2, 19.05.2017-y.) qaroriga asosan xatboshi bilan toʻldirilgan — OʻR QHT, 2017-y., 20-son, 376-modda)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element35. Tugatish qiymati usuli korxona tugatilganda va uning aktivlari alohida-alohida sotilganda mulkdor olishi mumkin boʻlgan qiymatni aniqlashga asoslanadi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementBaholovchi korxona aktivlarining joriy qiymatini bu aktivlarning moʻljallanayotgan sotish sanasida aniqlangan, baholash sanasida aktivni sotish bilan bogʻliq tavakkalchilikni hisobga oluvchi diskontlash stavkasi boʻyicha keltirilgan joriy qiymati sifatida aniqlanadi. Tugatish shartlari bilan bunday aktivni sotishga xos boʻlgan muddatdan kamroq sotish muddati belgilangan boʻlsa, aktivning bozor qiymatidan qisqartirilgan sotish muddatiga chegirmani ayirib tashlash talab etiladi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementTugatish xarajatlari quyidagilarni oʻz ichiga oladi:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementtugatish uchun toʻgʻridan toʻgʻri xarajatlar — vositachilarga haq, jalb qilinadigan tashkilotlar xizmatiga haq toʻlash, aktivlarni sotishda toʻlanadigan soliqlarni;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementaktivlarga ular sotilgunga qadar egalik qilish bilan bogʻliq xarajatlar — tayyor mahsulot zaxiralari, tugallanmagan ishlab chiqarish, uskunalar, mashinalar, mexanizmlar, koʻchmas mulk obyektlarini saqlab turish xarajatlarini va korxonani tugatish yakunlangunga qadar uning ishini quvvatlash boʻyicha boshqaruv xarajatlarini.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element36. Korxonaning tugatish qiymati tugatish xarajatlari ayirib tashlangan aktivlarning joriy qiymati bilan korxona majburiyatlarining joriy qiymati oʻrtasidagi tafovut sifatida aniqlanadi. Mulk ulushining qiymati korxonaning tugatish qiymatiga nisbatan mutanosib qism sifatida hisoblanadi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementV-bob. Qoʻllanilgan yondashuvlar doirasida olingan natijalarni muvofiqlashtirish va baholash obyektining yakuniy qiymatini hisoblash
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element37. Baholash natijalarini muvofiqlashtirish — baholashga nisbatan turli yondashuvlar yordamida olingan natijalarni oʻlchash va taqqoslash yoʻli bilan baholash obyektining yakuniy qiymatini aniqlash. Muvofiqlashtirish quyidagi usullardan biri bilan amalga oshiriladi:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementmantiqiy muvofiqlashtirish usuli bilan. U baholovchi amalga oshiradigan tahlil asosida, barcha muhim parametrlarni hisobga olgan holda solishtirma oʻlchovlarni tanlashdan iborat. Baholovchi ustun yondashuvni aniqlaydi, qolgan yondashuvlarning natijalaridan esa ustun yondashuv yordamida olingan natijani tekshirish va unga tuzatish kiritish uchun foydalaniladi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementmatematik oʻlchash usuli bilan. Bunda, turli baholash yondashuvlari bilan olingan natijalarning solishtirma oʻlchovlarini aniqlash uchun bir nechta mezonlardan foydalaniladi va ularning yordamida qoʻllanilgan hisoblash usulining afzalliklari yoki kamchiliklari konkret obyektni baholash xususiyatlarini hisobga olgan holda tavsiflanadi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element38. Solishtirma oʻlchovlarni aniqlashda baholovchi quyidagi asosiy omillarni tahlil qilishi lozim:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementtahlil va hisoblashlarga asos boʻlgan axborotning ishonchliligi va yetarliligini;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementbaholash yondashuvi baholash obyektiga xos boʻlgan narx belgilovchi omillar tuzilishini hisobga olishga qodirligini;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementyondashuv baholash obyektiga oʻxshash obyektlarning odatdagi xaridorlari va sotuvchilari motivatsiyasini aks ettirishga qodirligini;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementbaholash yondashuvi hisoblanayotgan qiymat turiga muvofiqligini.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element39. Baholash obyekti qiymatining yakuniy miqdori quyidagi formula boʻyicha aniqlanadi:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementKyak = Kxar * S1 + Kdar * S2 + Kqiyos * S3, bu yerda:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementKyak — baholash obyektining yakuniy qiymati;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementKxar, Kdar, Kqiyos — tegishincha xarajatga oid, daromadga oid va qiyosiy yondashuvlar bilan aniqlangan qiymatlar;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementS1, S2, S3 — har bir baholash yondashuvi uchun tanlangan tegishli solishtirma oʻlchovlar.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementBunda, quyidagi shart bajarilishi lozim:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementS1 + S2 + S3 = 1, bu yerda:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementVI-bob. Baholash toʻgʻrisidagi hisobotni tuzish
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element40. Biznes qiymatini baholash toʻgʻrisidagi hisobot tuzilishi quyidagi asosiy boʻlimlarni oʻz ichiga olishi lozim:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementtitul varagʻi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementmundarija;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementbaholash toʻgʻrisidagi hisobotga ilova xat;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementbaholashga oid vazifa hamda asosiy faktlar va xulosalar;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementmamlakat va mintaqadagi umumiy iqtisodiy vaziyat tavsifi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementbaholash obyekti mansub boʻlgan tarmoq va bozor tavsifi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementbiznes (korxona) tavsifi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementkorxona moliyaviy hisoboti maʼlumotlari tahlili;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementbaholash yondashuvlari va usullarining tanlanishi va qoʻllanilishi tavsifi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementbaholash obyektining yakuniy qiymatini aniqlash;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementilovalar.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element41. Hisobotning titul varagʻida quyidagilar koʻrsatiladi:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementbaholash toʻgʻrisidagi hisobotning roʻyxatga olish raqami;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementbaholash obyektining nomi va manzili;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementbaholanayotgan qiymat turi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementbaholash sanasi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementbaholash toʻgʻrisidagi hisobot tuzilgan sana;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementbuyurtmachi va baholovchining nomi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element42. Mundarijada baholash toʻgʻrisidagi hisobotning sahifalar raqamlari koʻrsatilgan barcha boʻlimlari va kichik boʻlimlari sarlavhalari sanab oʻtiladi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element43. Ilova xat muxtasar shaklda tuziladi va quyidagi maʼlumotlarni oʻz ichiga olishi lozim:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementxat raqami va sanasini;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementbaholanayotgan mulkiy huquqlar koʻrsatilgan baholash obyektining nomini;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementbaholash obyektining manzili (joylashgan yeri)ni;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementbaholashni amalga oshirish uchun asosni;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementbaholash maqsadini;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementbaholash sanasini;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementbaholanayotgan qiymat turini;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementeng muhim farazlar va cheklovchi shartlarni;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementbaholash natijasini;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementbaholovchi tashkilot rahbarining imzosini.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element44. “Baholashga oid vazifa hamda asosiy faktlar va xulosalar” boʻlimi baholash obyektini baholash toʻgʻrisidagi shartnoma va baholashga oid vazifaning xususiyati haqida tasavvur hosil qilish uchun yetarli boʻlgan hajmdagi axborotni oʻz ichiga olishi lozim. Ushbu boʻlimda quyidagi maʼlumotlar koʻrsatiladi:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementbuyurtmachi haqida axborot;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementbajaruvchilar haqida axborot;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementbaholash obyekti;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementbaholanayotgan mulkiy huquqlar;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementbaholash maqsadi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementbaholash natijalaridan foydalanish chegarasi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementbaholanayotgan qiymat turi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementbaholash sanasi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementbaholash toʻgʻrisidagi hisobot tuzilgan sana;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementbaholash obyektining yakuniy qiymati haqida xulosa;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementfarazlar va cheklovchi shartlar;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementbaholash milliy standartlari talablariga muvofiqlik haqida bayonot;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementfoydalanilgan axborotlar roʻyxati.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element45. “Mamlakat va mintaqadagi umumiy iqtisodiy vaziyat tavsifi” boʻlimida baholash natijalariga taʼsir etadigan asosiy makroiqtisodiy omillar, ularning oʻzgarish tendensiyalari va baholanayotgan biznes istiqbollariga taʼsiri tavsifi keltiriladi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element46. “Baholash obyekti mansub boʻlgan tarmoq va bozor tavsifi” boʻlimi quyidagi axborotni oʻz ichiga oladi:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementtarmoqning holati va rivojlanish imkoniyatlari haqida;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementsotuv bozorlari va mahsulotni sotish xususiyatlari haqida;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementtarmoqdagi raqobat shartlari, oʻrindosh tovarlar ishlab chiqaradigan asosiy raqiblarning mavjudligi (narxlar, xizmat koʻrsatish sifati, sotuv yoʻllari va hajmlari) haqida.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element47. “Baholanayotgan biznes (korxona) tavsifi” boʻlimida quyidagilar keltiriladi:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementkorxonaning tashkiliy-huquqiy shakli toʻgʻrisida maʼlumotlar;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementkorxonaning tarixi toʻgʻrisida maʼlumotlar;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementfaoliyat yoʻnalishlari (asosiy ishlab chiqarish faoliyati, mahsulotlar, xizmatlar) toʻgʻrisida axborot;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementyetkazib beruvchilar va isteʼmolchilar tavsifi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementmavsumiy va siklga oid omillar mavjudligi haqida maʼlumotlar;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementkorxona mulki toʻgʻrisida maʼlumotlar;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementxodimlar toʻgʻrisida maʼlumotlar;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementbiznesning rivojlanish imkoniyatlari toʻgʻrisida maʼlumotlar;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementbiznesdagi ulushlar bilan oldingi bitimlar toʻgʻrisida axborot.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element48. “Korxona moliyaviy hisoboti maʼlumotlari tahlili” boʻlimi quyidagilarni oʻz ichiga oladi:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementtaqdim etilgan moliyaviy hisobot tahlilini;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementmoliyaviy hisobot maʼlumotlariga kiritilgan tuzatishlarni baholash maqsadida berilgan izohlarni;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementmoliyaviy koeffitsiyentlar tahlilini;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementoʻxshash korxonalarning moliyaviy koʻrsatkichlari bilan taqqoslash natijalarini;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementkorxona moliyaviy holati prognozlarini;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementbiznes qiymatiga moliyaviy koʻrsatkichlar taʼsiri haqidagi axborotni.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element49. “Baholash yondashuvlari va usullarining tanlanishi va qoʻllanilishi tavsifi” boʻlimida quyidagilar keltiriladi:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementbaholash yondashuvlari va usullariga qisqacha sharh;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementqoʻllanilgan baholash yondashuvlari va usullarining tanlanishi va asoslanishi yoki biron-bir baholash yondashuvidan foydalanishdan voz kechishni asoslash;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementkorxona qiymatini tanlangan baholash yondashuvlari va usullari yordamida aniqlash tartibi va hisoblashlar.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element50. “Baholash obyektining yakuniy qiymatini aniqlash” boʻlimi quyidagilarni oʻz ichiga oladi:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementbiznesdagi ulushlar baholangan holda, chegirmalar va mukofotlar qoʻllanilishini asoslashni;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementturli baholash yondashuvlari bilan olingan natijalarni muvofiqlashtirishni;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementbaholash obyektining yakuniy qiymati haqidagi xulosani.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element51. “Ilovalar” boʻlimi quyidagilarni oʻz ichiga oladi:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementbaholash jarayonida foydalaniladigan hujjatlar (yoki ularning nusxalari)ni;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementbaholash obyektining fotosuratlarini (zarur holda);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementbaholash faoliyati bilan shugʻullanish huquqini beradigan litsenziya nusxasini;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementbaholash toʻgʻrisidagi hisobotni tayyorlashda ishtirok etgan baholovchilar malaka sertifikatlarining nusxalarini;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementbaholovchi tashkilotning fuqarolik javobgarligini sugʻurtalash haqidagi sugʻurta polisi nusxasini;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementboshqa maʼlumotlarni.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementBaholash toʻgʻrisidagi hisobotning pirovard tuzilishi (boʻlimlar va kichik boʻlimlar soni va ularning ketma-ketligi tartibi, ularning nomi) va hajmi baholovchi tomonidan baholash obyektining xususiyati, baholash maqsadlari, baholash toʻgʻrisidagi hisobotning ehtimol tutilgan foydalanuvchisi hamda qonun hujjatlarining talablariga qarab belgilanadi.
(Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2009-y., 44-son, 475-modda; 2016-y., 22-son, 256-modda; 2017-y., 20-son, 376-modda; Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 28.02.2018-y., 10/18/2026-3/0824-son)