Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2001 йил 17 апрелдаги ПФ-2832-сонли «Коммунал хизматлар кўрсатиш соҳасида иқтисодий ислоҳотларни чуқурлаштиришнинг янги босқичи тўғрисида»ги Фармони (Ўзбекистон Республикаси қонун ҳужжатлари тўплами, 2001 й., 8-сон, 39-модда), Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2005 йил 11 февралдаги ПҚ-5-сонли «Коммунал хизматлар тарифларининг асоссиз равишда ўсиб кетишига йўл қўймаслик ҳамда улар учун ўз вақтида ва тўлиқ ҳисоб-китоб қилиниши учун истеъмолчиларнинг масъулиятини ошириш чора-тадбирлари тўғрисида»ги қарори (Ўзбекистон Республикаси қонун ҳужжатлари тўплами, 2005 й., 5-6-сон, 31-модда), Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 1996 йил 30 июлдаги 271-сонли «Уй-жой-коммунал хизматларнинг ўз харажатларини ўзи қоплашга босқичма-босқич ўтиш муносабати билан норматив ҳужжатларни тасдиқлаш тўғрисида»ги, 1999 йил 5 февралдаги 54-сонли «Маҳсулот (ишлар, хизматлар)ни ишлаб чиқариш ва сотиш харажатлари таркиби ҳамда молиявий натижаларни шакллантириш тартиби тўғрисидаги низомни тасдиқлаш ҳақида»ги (Ўзбекистон Республикаси Ҳукуматининг қарорлари тўплами, 1999 й., 2-сон, 9-модда), 2001 йил 18 апрелдаги 178-сонли «Аҳолига коммунал хизматлар кўрсатишни такомиллаштириш бўйича қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида»ги (Ўзбекистон Республикаси қонун ҳужжатлари тўплами, 2001 й., 8-сон, 40-модда) ва 2010 йил 28 октябрдаги 239-сонли «Товарлар (ишлар, хизматлар)га тартибга солинадиган нархлар (тарифлар)ни декларация қилиш (тасдиқлаш) ва белгилаш тартибини янада такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида»ги қарорларига мувофиқ Ўзбекистон Республикаси Молия вазирлиги, Иқтисодиёт вазирлиги ва «Ўзкоммунхизмат» агентлиги қарор қиладилар:

1. Коммунал хизматларга тарифларни шакллантириш бўйича низом иловага мувофиқ тасдиқлансин.

2. Қуйидагилар ўз кучини йўқотган деб ҳисоблансин:

Ўзбекистон Республикаси Молия вазирлигининг, Иқтисодиёт вазирлигининг ва «Ўзкоммунхизмат» агентлигининг 2006 йил 14 мартдаги 31, 1, 02-317-сонли «Коммунал хизматларга тарифларни шакллантиришда харажатлар таркибини аниқлаш ва рентабелликнинг чекланган даражасини жорий этиш бўйича низомини тасдиқлаш ҳақида»ги қарори (2006 йил 1 май, рўйхат рақами 1566) (Ўзбекистон Республикаси қонун ҳужжатлари тўплами, 2006 йил, 18-сон, 154-модда);

Ўзбекистон Республикаси Молия вазирлигининг, Иқтисодиёт вазирлигининг ва «Ўзкоммунхизмат» агентлигининг 2006 йил 2 октябрдаги 86, 11, 1072-сонли «Коммунал хизматларга тарифларни шакллантиришда харажатлар таркибини аниқлаш ва рентабелликнинг чекланган даражасини жорий этиш бўйича низомига ўзгартиришлар киритиш ҳақида»ги қарори (2006 йил 3 ноябрь, рўйхат рақами 1566-1) (Ўзбекистон Республикаси қонун ҳужжатлари тўплами, 2006 йил, 43-44-сон, 438-модда).

3. Мазкур қарор Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлигида давлат рўйхатидан ўтказилган кундан бошлаб ўн кундан сўнг кучга киради.

Мазкур Низом хўжалик юритувчи субъектлар (бундан буён матнда ташкилотлар деб юритилади) томонидан кўрсатилаётган ичимлик суви таъминоти, оқова сувларни чиқариб юбориш, иссиқ сув таъминоти ва иситиш (иссиқлик таъминоти) хизматлари бўйича (бундан буён матнда коммунал хизматлар деб юритилади) тарифларни шакллантириш ва харажатлар таркибини аниқлаш тартибини белгилайди.

1. Коммунал хизматларнинг тарифларини давлат томонидан тартибга солиш Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2023 йил 29 декабрдаги 722-сон «Нархлари давлат томонидан тартибга солиниши лозим бўлган товарлар нархларининг (тарифларининг) шаклланиши ҳамда қўлланилишини янада такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида»ги қарори ҳамда мазкур Низомга мувофиқ амалга оширилади.

2. Ташкилотлар кўрсатилаётган коммунал хизматлар тарифларини тасдиқлатиш учун нархларни тартибга солувчи органга Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2023 йил 29 декабрдаги 722-сон қарори билан тасдиқланган Товарларга (ишлар, хизматларга) тартибга солинадиган нархларни (тарифларни) шакллантириш, декларация қилиш (тасдиқлаш) ва белгилаш ҳамда уларнинг қўлланишини давлат томонидан назорат қилиш, шунингдек, товар ва молия бозорида сотиладиган товарларнинг (ишлар, хизматларнинг) монопол юқори ва монопол паст нархларини аниқлаш тартиби тўғрисидаги низомнинг 32-бандида кўрсатилган ҳужжатларни илова қилиб ариза билан мурожаат қилади, бундан асосий фаолият тури коммунал хизматлар кўрсатиш бўлмаган ташкилотлар мустасно.

Асосий фаолият тури коммунал хизматлар кўрсатиш бўлмаган ташкилотлар мазкур хизматларга нархларни (тарифларни) рақобат тўғрисидаги қонунчилик ҳужжатлари ва мазкур Низом талабларига мувофиқ мустақил белгилайди.

3. Тарифларни асослаш учун қабул қилинадиган коммунал хизматларнинг ишлаб чиқариш ва сотиш харажатларини аниқлашда ташкилот Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 1999 йил 5 февралдаги 54-сон қарори билан тасдиқланган Маҳсулот (ишлар, хизматлар)ни ишлаб чиқариш ва сотиш харажатлари таркиби ҳамда молиявий натижаларни шакллантириш тартиби тўғрисидаги низом ва бошқа меъёрий-ҳуқуқий ҳужжатларига амал қилади.

4. Ташкилотлар кўрсатаётган коммунал хизматлар тарифи ишлаб чиқариш таннархига киритиладиган, давр харажатлари, молиявий фаолият бўйича харажатлар, солиқ ва йиғимлар бўйича харажатлардан, шунингдек соф фойда суммасидан шаклланади.

Бунда, Ўзбекистон Республикаси Солиқ кодексининг 317-моддасида назарда тутилган харажатлар коммунал хизматига тасдиқланадиган тарифни шакллантиришда харажатлар ҳисобига олинмайди.

Ичимлик суви таъминоти ва оқова сувларни чиқариб юбориш хизматлари учун тартибга солинадиган нархларни (тарифларни) шакллантиришда Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2019 йил 13 июндаги 494-сон қарори билан тасдиқланган Ичимлик суви таъминоти ва оқова сувларни чиқариб юбориш тизими объектларида технологик аудит ўтказиш тартиби тўғрисидаги низомда белгиланган муддатларда технологик аудитдан ўтказилмаган иншоотларнинг фойдаланиш ва сақлаш харажатлари ҳисобга олинмайди.

5. Аҳолига кўрсатилаётган коммунал хизматлар уй-жой мулкдорларининг ширкатлари, кўп квартирали уйни бошқарувчи ташкилотлар ва бошқарувчилар томонидан аҳоли учун белгиланган тарифларда харид қилинади.

7. Агар олдинги ҳисобот даврида ташкилот технология жараёнларини такомиллаштириш ва замонавий ресурсларни тежайдиган технологияларни жорий этиш ҳисобига ёқилғи-энергетика ресурслари, хом ашё ва материалларни тежашга эришган бўлса, тартибга солинадиган нархларни (тарифларни) навбатдаги қайта кўриб чиқишда тежалган маблағларнинг 50 фоизгача бўлган суммаси соф фойда таркибида ҳисобга олинади, ёқилғи-энергетика ресурслари, хом ашё ва материалларга харажатлар эса замонавий ресурсларни тежайдиган технологияларни жорий этиш натижасида қўлланиладиган аниқлаштирилган харажатлар нормаси ҳисобга олинган ҳолда қабул қилинади.

8. Коммунал хизматларга нархлар ва тарифларни тасдиқлаш ёки кейинчалик қайта кўриб чиқишда нархлар ва тарифлар ўсишининг 10 фоизи, ушбу коммунал хизматлар етказиб берувчи ташкилотларнинг ўз даромадлари ҳисобидан қопланади.

10. Коммунал хизматлар харажатларини ҳисоб-китоб қилишда ишлаб чиқариш ва хизматларни бевосита истеъмолчига сотишдан иборат бўлган ишларнинг бутун технологик жараёни ҳисобга олинади.

Бунда, сув таъминоти хизматлари таннархига сув олиш иншоотлари, насос станциялари, тозалаш иншоотлари, муҳандислик тармоқларига хизмат кўрсатиш ва уларни таъмирлаш бўйича харажатлар киритилади.

11. Ичимлик суви таъминоти ва оқова сувларни чиқариб юбориш хизматлари бўйича тарифларнинг ҳисоб-китоблари мазкур хизматлар бўйича алоҳида амалга оширилади.

12. Харажатларни режавий ҳисоб-китоб қилишда йўқотишлар қонунчилик билан белгиланган меъёрлар чегарасида назарда тутилади.

Сув таъминоти ташкилотининг моддий харажатлари кўтарилган сув ҳажми ҳамда 1 куб. м сувни тозалаш учун тасдиқланган меъёрий реагентлар (хлор, когулянт ва бошқа материаллар) харажатидан келиб чиқиб аниқланади.

Қувватли ва ёритиш энергияси харажатлари артезиан ва дарё суви бўйича чиқарилган сув ҳажмига мувофиқ электр энергиясининг таққослама меъёрлари, энергия ускунасининг белгиланган қуввати ва белгиланган қувватнинг 1 кВт/соат ва 1 кВт учун амалдаги тарифлар билан ҳисоблаб чиқилади.

13. Оқова сувларни чиқариб юборишда моддий харажатлар (хлор, хлорли оҳак ва сув ҳавзаларига оқизиб юборишдан олдин зарарсизлантириш учун ишлатиладиган бошқа материаллар) оқинди сувнинг чиқарилган ва тозаланган ҳажмидан келиб чиққан ҳолда аниқланади. Ушбу харажатлар миқдори тозаланган оқова сув миқдорини материаллар харажатининг қабул қилинган таққослама меъёрларига ва материаллар қийматига кўпайтириш йўли билан аниқланади.

14. Ичимлик суви таъминоти ва оқова сувларни чиқариб юбориш хизматлари ҳисоб-китоби алоҳида тузилади, бунда билвосита моддий харажатлар, ишлаб чиқариш хусусиятига эга устама харажатлар, билвосита меҳнат харажатлари, давр харажатлари ва молиявий фаолият бўйича харажатлар ушбу хизматлар турлари бўйича ишлаб чиқариш ходимларининг асосий иш ҳақига мутаносиб тақсимланади.

15. Ўртача иқтисодий асосланган тарифнинг миқдорини ҳисоблаш учун хизматларнинг барча истеъмолчиларини ҳисобга олган ҳолда берилган сув (ажратилган оқим суюқлик) ҳажмлари бўйича ичимлик суви таъминоти ва оқова сувларни чиқариб юбориш ташкилотининг даромадларини аниқлаш зарур. Мазкур хизматларни яқин давр (йил)да ривожлантириш истиқболини ҳисобга олган ҳолда аниқ ҳисобот даври (йил) учун хизматларнинг ишлаб чиқариш таннархи ва ташқи омиллар (энергия ресурслари, материаллар нархлари, ташиш тарифлари, тариф ставкалари ва лавозим маошларининг ўзгариши)нинг тахминий таъсири ҳамда зарурий фойда суммасидан ўртача иқтисодий асосланган тариф ҳосил бўлади. Ўртача иқтисодий асосланган тариф миқдори қуйидаги формула бўйича аниқланади:

Бу ерда:

Тўр. тариф — 1 куб. м сув (1 куб. м оқинди)га ўртача иқтисодий асосланган тариф;

S — 1 куб. м сув (1 куб. м оқинди)нинг ишлаб чиқариш таннархи;

Фз — ичимлик суви таъминоти ва оқова сувларни чиқариб юбориш ташкилотларининг рентабелли ишини таъминловчи 1 куб. м сув (1 куб. м оқова сув) ҳисоб-китобига зарурий фойда (давр харажатлари, молиявий фаолият бўйича харажатлар, фойдадан солиқ ва йиғимлар бўйича харажатлар ҳамда соф фойда суммаси).

18. Ичимлик суви таъминоти ва оқова сувларни чиқариб юбориш хизматларига ҳақ тўлаш суммаси уй-жой фондининг ободонлаштирилганлиги даражасига қараб Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2014 йил 15 июлдаги 194-сон қарори билан тасдиқланган Истеъмолчиларга сув таъминоти ва оқова сувни чиқариш хизматлари кўрсатиш қоидаларининг 87-бандида белгиланган сув (оқова) истеъмоли меъёрлари ҳамда аҳоли учун тарифлардан келиб чиққан ҳолда бир ойда 1 кишига ҳисоблаб чиқарилади, ҳисоблагич асбоб-ускуналари бўлганда эса, тўлов уларнинг кўрсаткичлари бўйича амалга оширилади.

19. Иссиқлик энергиясини ишлаб чиқариш ва етказиб бериш харажатлари таркибига иссиқлик энергиясини ишлаб чиқиш ҳамда иссиқлик тармоқларига хизмат кўрсатиш бўйича харажатлар, истеъмолчиларнинг уланиш жойлари, ҳарорат, босимни ва сув сарфини мувофиқлаштирувчи автомат қурилмалар ишлашини назорат қилиш харажатлари киради.

20. Улгуржи истеъмолчилар учун иссиқлик таъминоти хизматлари учун тарифларни ҳисоблаш учун, иссиқлик таъминоти ташкилотларнинг етказиб берилган иссиқлик энергияси ҳажми хизматнинг барча истеъмолчиларини ҳисобга олган ҳолда даромадларини аниқлаш зарур. Бунда даромадлар аниқ давр (йил) ушбу тармоқни яқин даврлар (йил) да ривожланиш истиқболи ҳамда кўзда тутилаётган ташқи омиллар (энергия ресурслари, материаллар нархлари, ташиш тарифлари, тариф ставкалари ва лавозим маошларининг ўзгариши) нинг таъсири иситиш мавсумининг меъёрий давомийлик муддатини (S), зарурий фойдани (Фз) ҳисобга олган ҳолда амалга оширилади (мазкур Низомнинг 15-бандидаги формулага мувофиқ).

21. Иссиқлик таъминоти хизматларига тарифларни шакллантиришда қозонхона ускуналари ва иссиқлик тармоқларини мукаммал таъмирлашни ўтказишга давлат бюджети (давлат субсидиялари) ҳисобидан ажратилган маблағлар иссиқлик таъминоти ташкилотлари харажатларидан чиқарилади.

Ўзбекистон Республикаси Солиқ кодексининг 297-моддасига мувофиқ Давлат субсидиясидан даромадлар солиқ солишда жами даромадга киритилмайди.

Қозонхона ускуналари ва иссиқлик тармоқларини мукаммал таъмирлашни ўтказиш харажатлар, амортизация ажратмалари, бюджет ҳисобидан ажратиладиган маблағлар ва молиялаштиришнинг бошқа манбаларини ҳисобга олган ҳолда, манзилли рўйхатларга мувофиқ белгиланган молиявий маблағларнинг етишмайдиган қисмига тарифларни шакллантиришда харажатлар таркибида ҳисобга олинади.

22. Иссиқлик таъминоти хизматлари бирлигига тарифларни шакллантиришда билвосита моддий харажатлар, ишлаб чиқариш хусусиятига эга устама харажатлар, билвосита меҳнат харажатлари, давр харажатлари ва молиявий фаолият бўйича харажатлар ишлаб чиқариш, ходимларининг асосий иш ҳақига нисбати билан белгиланади.

23. Тарифни шакллантиришда соф фойда суммаси ва рентабеллик даражаси мазкур Низомнинг 6-бандига мувофиқ ҳисоблаб чиқарилади.

25. Аҳоли учун тарифлар:

иситиш (иссиқлик таъминоти) хизматлари бўйича иситиш мавсумининг ҳар бир кунига 1 кв.м иситиладиган майдонига;

иссиқ сув таъминоти бўйича ҳисоблаш асбоби бўлмаганда бир ойда 1 кишига;

иссиқ сув сарфини ҳисоблаш асбоби бўлганда 1 куб. м иссиқ сув учун.

26. Аҳоли учун марказий иситиш ва иссиқ сув таъминотига белгиланган тарифлар қуйидагилардан келиб чиққан ҳолда ҳисобланади:

1 Гкал иссиқлик таннархи харажат;

улгуржи истеъмолчилар учун белгиланган тариф;

ташкилот томонидан ўрнатилган иссиқлик энергиясини ишлаб чиқиш, узатиш учун ёқилғи, электр энергияси, иссиқлик энергияси ва сув сарфларининг меъёрларини ҳамда иссиқлик юкламаларини, шунингдек технологик йўқотишларни аниқлаш тартиби асосида 1 кв. м иситиш майдонини иситиш ва 1 куб. м сувни қиздириш учун сарфланган тахминий иссиқлик энергияси.

Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 1996 йил 30 июлдаги 271-сон «Уй-жой-коммунал хизматларнинг ўз харажатларини ўзи қоплашига босқичма-босқич ўтиш муносабати билан меъёрий ҳужжатларни тасдиқлаш тўғрисида» ги қарорига биноан аҳолига марказий иситиш ва иссиқ сув таъминоти учун иссиқлик энергияси меъёрлари миқдори Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳокимликлари томонидан ишлаб чиқилади ва тасдиқланади.

27. Тарифларни шакллантиришда қуйидагилар таннархни ҳисобга олишнинг ўзига хос хусусиятлари бўлиб ҳисобланади:

иссиқлик таъминоти ташкилотлари хизматларининг таннархи иссиқлик тармоқларини кузатиш, назорат қилиш, хизмат кўрсатиш ва жорий таъмирлаш бўйича режалаштирилаётган ташкилий ва техник тадбирларига мувофиқ, қозонхона ускуналари ва иссиқлик тармоқларини техник кўрик хизмати ва таъмирлашни ҳисобга олган ҳолда аниқланади;

харажатлар режавий ҳисоб-китоб қилишда иссиқлик энергиясидан йўқотишлар қонунчиликда белгиланган меъёрлар чегарасида назарда тутилади;

иссиқлик энергияси бир вақтнинг ўзида иситиш (иссиқлик таъминоти) ва иссиқ сув таъминотида сотилган тақдирда, харажатлар моддалари бўйича иссиқлик энергиясининг иситиш (иссиқлик таъминоти) ва иссиқ сув таъминотидаги мутаносиб миқдорига мувофиқ ҳисобланиши лозим;

иссиқлик таъминоти хизматларига моддий харажатлар техник тузи ва унинг ўрнини босувчи бошқа материаллар харажати меъёрларидан келиб чиққан ҳолда 1 куб. иссиқ сув (иссиқлик элтувчи) ва унга белгиланган нарх ҳисоб-китоби бўйича белгиланади;

кучланишли ток ва ёритиш энергияси харажатлари электр энергияси харажатининг таққослама меъёрлари, энергия ускунасининг белгиланган қуввати ва белгиланган қувватнинг 1 кВт/соат ва 1 кВт учун амалдаги тарифларга мувофиқ ҳисоблаб чиқилади.

28. Аҳоли учун иссиқлик таъминоти хизматлари тарифларни аниқлашнинг намунавий ҳисоб-китоби мазкур Низомга иловада келтирилган.

29. Мазкур Низом Ўзбекистон Республикаси Монополиядан чиқариш ва рақобатни ривожлантириш давлат қўмитаси билан келишилган.

1. Иситишдаги (иссиқлик таъминотидаги) 1 кв. м иситиш майдони учун бир кунда ҳисоб-китоб бўйича:

бир кунга 1 кв. м иситиш майдонига иситишдаги (иссиқлик таъминотидаги) иссиқлик энергиясининг таққослама истеъмоли — 0,001539979 Гкал*;

иситиш (иссиқлик таъминоти) тарифи (ҚҚС ҳисобга олган ҳолда) — 156 643 сўм;

бир кунга иситишдаги (иссиқлик таъминоти) 1 кв. м иситиш майдони учун тариф ўртача 241 сўмни ташкил қилади:

156 643 сўм. х 0,001539979 = 241 сўм.

2. Иссиқ сув таъминоти учун ҳисоблаш асбоби бўлмаганда бир ойда 1 кишига:

бир ойда 1 кишига иссиқ сув таъминотидаги иссиқлик энергиясининг таққослама истеъмоли — 0,165591785 Гкал;

иссиқлик энергияси тарифи (ҚҚС ҳисобга олган ҳолда) — 156 643 сўм;

бир ойда 1 кишига иссиқ сув учун тариф 25 938 сўмни ташкил қилади:

156 643 сўм. х 0,165591785 = 25 938 сўм.

3. Ҳисоблаш асбоби бўлганда аҳоли учун 1 куб. м иссиқ сув учун:

барча истеъмолчилар учун 1 Гкал иссиқлик энергияси 156 643 сўм/Гкални (ҚҚС ҳисобга олган ҳолда) ташкил қилади.

Қўшимча маълумотлар:

узатувчи қувурдаги иссиқ сув ҳарорати — 72,8 ºС;

узатувчи қувур изоляцияси орқали иссиқликнинг меъёрий йиллик ўртача йўқотилиши — 73,94 Гкал/с;

узатувчи қувурдаги сувнинг йиллик ўртача соатлик харажати — 33 560,0 куб. м/с (иссиқлик манбайидаги харажат ўлчагичи маълумоти бўйича);

иссиқ сув тайёрлаш учун ишлатиладиган чиқарилган сувнинг йиллик ўртача ҳарорати — 10,8 ºС.

Атроф-муҳитга йўқолиши сабабли узатувчи қувурдаги сув ҳароратининг йиллик ўртача пасайтирилиши:

10⁶ — Гкални Ккалга ўтказиш коэффициенти;

10³ — кгга ўтказиш коэффициенти.

Аҳолига бериладиган иссиқ сувнинг ўртача ҳарорати:

Тгв = 72,8° — 2,2 = 70,6°С.

Тураржой биноларида иссиқ сув ҳароратининг совиши ҳисобга олинган ҳолда аҳолига етказиб бериладиган иссиқ сувнинг ўртача ҳарорати (К=0,96).

Тгв = 70,6 х 0,96 = 67,8°С.

Иссиқ сувнинг таркибидаги иссиқлик қуйидаги формула бўйича аниқланади:

i = 0,001 (67,8° — 10,8°) = 0,057 (Гкал/куб. м).

1 куб.м иссиқ сув учун тариф:

Тгв = 156 643 х 0,057 = 8 928,6 сўм/куб. м.