Oliy Majlis hududiy, bir mandatli saylov okruglari bo‘yicha ko‘p partiyalilik asosida besh yil muddatga saylanadigan ikki yuz ellik nafar deputatdan iborat.

Oliy Majlis deputatlari umumiy, teng va to‘g‘ridan-to‘g‘ri saylov huquqi asosida yashirin ovoz berish yo‘li bilan saylanadilar.

Oliy Majlisga deputatlar saylovi umumiydir. O‘zbekiston Respublikasining saylov kunigacha 18 yoshga to‘lgan fuqarolari saylash huquqiga egadirlar.

Oliy Majlisga saylanish huquqiga saylov kunigacha 25 yoshga to‘lgan O‘zbekiston fuqarolari egadirlar.

Sud tomonidan muomalaga layoqatsiz deb topilgan fuqarolar, shuningdek sud hukmi bilan ozodlikdan mahrum etish joylarida saqlanayotgan shaxslar saylanishi mumkin emas va saylovda qatnashmaydilar.

O‘zbekiston Respublikasi fuqarosi bir vaqtning o‘zida hokimiyatning ikkitadan ortiq vakillik organining deputati bo‘lishi mumkin emas.

Har bir fuqaro –saylovchi bir ovozga ega.

O‘zbekiston Respublikasi fuqarolari ijtimoiy kelib chiqishi, ijtimoiy va mulkiy mavqeyi, irqiy va milliy mansubligi, jinsi, ma’lumoti, tili, dinga munosabati, mashg‘ulotining turi va xususiyatidan qat’i nazar teng saylov huquqiga egadirlar.

Oliy Majlis deputatlari fuqarolar tomonidan bevosita saylanadilar.

Oliy Majlis deputatlari saylovida erkin va yashirin ovoz beriladi. Ovoz beruvchilarning xohish-irodasi nazorat qilinishiga yo‘l qo‘yilmaydi.

Oliy Majlis sayloviga tayyorgarlik ko‘rish va uni o‘tkazishni saylov komissiyalari ochiq va oshkora amalga oshiradilar.

Saylov komissiyalari fuqarolarni o‘z ishlaridan, saylov okruglari, uchastkalari tuzilganligi, saylov komissiyalarining tarkibi, ularning joylashgan manzili va ish vaqtidan voqif etadilar, saylovchilarning ro‘yxatlari, saylovda ishtirok etayotgan siyosiy partiyalarning ro‘yxati bilan tanishtiradilar, deputatlikka nomzodlar xususidagi ma’lumotlar, ovoz berish va saylov yakunlaridan xabardor qiladilar.

O‘zbekiston Respublikasining ommaviy axborot vositalari saylovga tayyorgarlikning borishi va saylov qanday o‘tayotganligini yoritib boradilar.

Saylovga tayyorgarlik ko‘rish va uni o‘tkazishga doir barcha tadbirlarda, shuningdek saylov kuni ovoz berish xonalarida va ovozlarni sanab chiqishda deputatlikka nomzodlar ko‘rsatgan siyosiy partiyalardan, hokimiyat vakillik organlaridan, saylovchilar tashabbuskor guruhlaridan bittadan kuzatuvchi, matbuot, televideniye va radio vakillari, boshqa davlatlar, xalqaro tashkilotlar va harakatlardan kuzatuvchilar qatnashish huquqiga egadirlar. Ularning vakolatlari tegishli hujjatlar bilan tasdiqlangan bo‘lishi kerak.

Manfaatdor tashkilotlar, saylovchilar tashabbuskor guruhlari o‘z kuzatuvchilari to‘g‘risida okrug saylov komissiyalariga saylovga kechi bilan o‘n besh kun qolganida ma’lum qiladilar.

Okrug saylov komissiyasi manfaatdor tashkilotdan, saylovchilar tashabbuskor guruhidan ma’lumot olinganidan keyin besh kun ichida O‘zbekiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasi belgilaydigan namunadagi mandatni kuzatuvchi uchun beradi.

Kuzatuvchilar quyidagi huquqlarga ega:

deputatlikka nomzodlar ko‘rsatishga bag‘ishlangan yig‘ilishlarda, okrug va uchastka saylov komissiyalarining majlislarida hozir bo‘lish;

saylov uchastkasida hozir bo‘lish hamda tayyorgarlik ishlarining borishini, ovoz berish uchun saylov qutilarining joylashtirilishi va muhrlanishini, fuqarolarga saylov byulletenlarining berilishini kuzatish;

ovozlarni sanab chiqishda va uchastka saylov komissiyasining bayonlarini tuzishda hozir bo‘lish;

saylov natijalari to‘g‘risidagi hujjatlarning tegishli saylov komissiyasi tomonidan tasdiqlangan nusxalarini so‘rash va ularni olish;

basharti saylov uchastkasida ushbu Qonunning buzilishiga yo‘l qo‘yilgan deb hisoblash uchun asos bo‘lsa, o‘z kuzatuvlari to‘g‘risida yuqori komissiyaga ma’lum qilish.

Kuzatuvchilarga quyidagilar man etiladi:

saylovchi saylov byulleteniga o‘z belgisini qo‘yayotgan paytda ovoz berish kabinasida bo‘lish;

saylovchilarga ta’sir o‘tkazish, biron-bir tashviqot materiali yoki adabiyoti tarqatish;

saylovchilardan ular kimni yoqlab ovoz berganliklarini surishtirish yoki saylovchilarga byulletenga belgi qo‘yishda biron-bir tarzda yordam ko‘rsatish;

uchastka saylov komissiyasining faoliyatiga, shu jumladan saylov qutilarini muhrlashda, ularni ochishda, ovozlarni sanab chiqishda aralashish.

Oliy Majlisga saylov o‘tkazish uchun ikki yuz ellik hududiy saylov okrugi tuziladi. Har bir saylov okrugidan bitta deputat saylanadi.

Oliy Majlisga deputatlar saylovini o‘tkazuvchi saylov okruglari Qoraqalpog‘iston Respublikasi Jo‘qorg‘i Kengesi Raisining, viloyatlar va Toshkent shahri hokimlarining taqdimnomasiga binoan Markaziy saylov komissiyasi tomonidan tuziladi. Saylov okruglarining chegaralari Qoraqalpog‘iston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahrining ma’muriy-hududiy tuzilishini inobatga olgan holda belgilanadi.

Saylov okruglari, qoida tariqasida, O‘zbekiston Respublikasining butun hududida saylovchilar soni teng holda tuziladi. Har bir saylov uchun saylov okrugiga to‘g‘ri keladigan saylovchilar normasi Oliy Majlis tomonidan belgilanadi.

Markaziy saylov komissiyasi saylov okruglari ro‘yxatini ularning chegaralari va saylovchilar sonini ko‘rsatgan holda saylov tayinlanganidan keyin kechi bilan o‘n besh kun ichida e’lon qiladi.

Saylov uchastkalari tumanlar, shaharlar, shaharlardagi tumanlarning chegaralarini inobatga olgan holda, saylovchilarga mumkin qadar ko‘proq qulaylik yaratish maqsadida tuziladi. Saylov uchastkalari harbiy qismlarda ham tuziladi va qism joylashgan joydagi saylov okrugiga kiradi. Saylov uchastkalarining chegaralari tegishli saylov okrugi doirasidan chiqib ketmasligi kerak.

O‘zbekiston Respublikasining xorijiy davlatlaridagi vakolatxonalari huzurida, sanatoriylar, dam olish uylari, kasalxonalar va boshqa statsionar davolash muassasalarida, olis va borish qiyin bo‘lgan yerlardagi fuqarolar turgan joylarda saylov uchastkalari tuzilishi mumkin. Bu saylov uchastkalari o‘zlari joylashgan erdagi saylov okruglariga kiradi. O‘zbekistondan tashqarida tuziladigan saylov uchastkalarini qaysi saylov okrugiga birkitish to‘g‘risidagi masala Markaziy saylov komissiyasi tomonidan hal etiladi.

Saylov uchastkalari shahar, tuman hokimlarining taqdimnomasiga binoan okrug saylov komissiyalari tomonidan tuziladi. Harbiy qismlarda saylov uchastkalari qismlar yoki harbiy qo‘shilmalar komandirlarining taqdimnomasiga binoan okrug saylov komissiyalari tomonidan tuziladi. O‘zbekiston Respublikasining xorijiy davlatlardagi vakolatxonalari huzurida saylov uchastkalari O‘zbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligining taqdimnomasiga binoan Markaziy saylov komissiyasi tomonidan tuziladi.

Saylov uchastkalari saylov tayinlanganidan keyin o‘ttiz kundan kechikmay tuziladi. Harbiy qismlarda, O‘zbekiston Respublikasining xorijiy davlatlardagi vakolatxonalari huzurida, shuningdek olis va borish qiyin bo‘lgan yerlarda ham saylov uchastkalari ana shu muddatda, ayrim hollarda esa istisno tariqasida saylovga kamida besh kun qolganida tuziladi.

Saylov uchastkalari, qoida tariqasida, kamida 20 nafar va ko‘pi bilan 3000 nafar saylovchidan iborat etib tuziladi.

Ovoz berishni tashkil etish uchun har bir saylov uchastkasiga tuman, shahar hokimligi bino ajratadi.

Okrug saylov komissiyasi uchastka saylov komissiyasining va ovoz berish binosining manzilini ko‘rsatgan holda har bir saylov uchastkasining chegaralari to‘g‘risida saylovchilarni xabardor etishni tashkil qiladi.

Oliy Majlisga saylovni tashkil etish va o‘tkazish uchun:

O‘zbekiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasi;

Oliy Majlisga saylov o‘tkazuvchi okrug saylov komissiyalari;

uchastka saylov komissiyalari tuziladi.

O‘zbekiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasi “O‘zbekiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasi to‘g‘risida”gi O‘zbekiston Respublikasi Qonuniga muvofiq tuziladi.

Markaziy saylov komissiyasi:

1) respublikaning butun hududida ushbu Qonunning ijrosini nazorat qiladi va uning bir xil tarzda qo‘llanilishini ta’minlaydi, saylovni tashkil etishga doir masalalar yuzasidan o‘z vakolatlari doirasida yo‘riqnomalar chiqaradi va izohlab berib boradi;

2) saylov okruglari tuzadi, ularga nom va tartib raqami beradi;

3) okrug saylov komissiyalarini tuzadi va ularning joylashgan manzili to‘g‘risidagi ma’lumotlarni e’lon qiladi;

4) saylov komissiyalarining faoliyatini yo‘naltirib boradi, ularning tarkibiga o‘zgartishlar kiritish tartibini belgilaydi. Oliy Majlisga saylov o‘tkazuvchi okrug saylov komissiyalarining qarorlarini, basharti bu qarorlarni ushbu Qonunga zid bo‘lsa, mustaqil tarzda yoki respublika Bosh prokurorining taqdimnomasiga binoan bekor qilishi mumkin;

5) O‘zbekiston Respublikasidan tashqarida tuziladigan saylov uchastkalarini qaysi saylov okrugiga birkitish to‘g‘risidagi masalalarni hal etadi;

6) deputatlikka nomzodlar ko‘rsatgan siyosiy partiyalarning, hokimiyat vakillik organlarining, saylovchilar tashabbuskor guruhlarining tegishli hujjatlarini qabul qilib oladi;

7) deputatlikka nomzodlarni ro‘yxatga oladi;

8) deputatlikka nomzodlar saylov kompaniyasida ishtirok etishlari uchun teng sharoitlar ta’minlaydi;

9) mablag‘larni saylov komissiyalariga taqsimlaydi, saylov komissiyalari binolar, transport va aloqa vositalari bilan ta’minlanishini nazorat qiladi, saylovni moddiy-texnika jihatidan ta’minlashga doir boshqa masalalarni ko‘rib chiqadi;

10) Oliy Majlis deputatlari sayloviga doir saylov byulletenlarining, saylovchilar ro‘yxatlarining, imzo varaqalarining, saylov komissiyalari bayonlarining, saylovlarga doir boshqa hujjatlarning namuna va shakllarini, saylov qutilari va saylov komissiyalari muhrlarining namunalarini, saylovga doir hujjatlarni saqlash tartibini belgilaydi;

11) O‘zbekiston Respublikasi siyosiy partiyalari, vazirliklari, davlat qo‘mitalari va idoralari, davlat hokimiyati mahalliy organlari, davlatning boshqa organlari va jamoat birlashmalari organlari vakillarining saylovga tayyorgarlik ko‘rish va uni o‘tkazish bilan bog‘liq masalalar yuzasidan axborotlarni tinglaydi;

12) saylovning respublika bo‘yicha umumiy yakunini chiqaradi, saylangan deputatlarni ro‘yxatga oladi, Oliy Majlisga o‘tkazilgan saylov yakunlariga doir ma’lumotlarni va saylangan deputatlarning ro‘yxatini matbuotda e’lon qiladi;

13) deputatlarga Oliy Majlis deputatining guvohnomasi va ko‘krak nishonini beradi;

14) saylov komissiyalarining qarorlari va xatti-harakatlari ustidan tushgan ariza hamda shikoyatlarni ko‘rib chiqadi va ular yuzasidan qarorlar qabul qiladi;

15) O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisiga saylov to‘g‘risidagi Qonun jinoiy javobgarlikka tortishga sabab bo‘ladigan tarzda buzilganligiga doir materiallarni prokuratura organlariga oshiradi;

16) saylovni o‘tkazish va uni tashkil etish bilan bog‘liq hujjatlar arxivlarga o‘tkazilishini ta’minlaydi;

17) ushbu Qonun va O‘zbekiston Respublikasining boshqa qonunlariga muvofiq o‘zga vakolatlarni amalga oshiradi.

Okrug saylov komissiyasi saylov tayinlanganidan keyin Markaziy saylov komissiyasi tomonidan yigirma kundan kechikmay rais, rais o‘rinbosari, kotib va yana kamida 6 nafar a’zodan iborat tarkibda tuziladi.

Okrug saylov komissiyasi:

1) saylov okrugi hududida ushbu Qonun ijrosini nazorat qiladi;

2) saylov uchastkalari tuzadi, okrug bo‘yicha ularning tartib raqamini belgilaydi, manzilini ko‘rsatgan holda ularning ro‘yxatini e’lon qiladi;

3) uchastka saylov komissiyalarining faoliyatini muvofiqlashtirib boradi;

4) mablag‘larni uchastka saylov komissiyalari o‘rtasida taqsimlaydi, uchastka saylov komissiyalarining binolar, transport, aloqa vositalari bilan ta’minlanishini nazorat qiladi va saylov okrugida saylovni moddiy-texnika jihatidan ta’minlashning boshqa masalalarini ko‘rib chiqadi;

4-1) deputatlikka nomzodni qo‘llab-quvvatlovchi imzo to‘plashga oid imzo varaqalarini saylovchilar tashabbuskor guruhlarining vakolatli vakillaridan qabul qilib oladi, ularning to‘g‘ri to‘ldirilganligini tekshiradi;

4-2) deputatlikka nomzodni qo‘llab-quvvatlovchi imzo varaqalari qabul qilinganligi to‘g‘risida saylovchilar tashabbuskor guruhlarining vakolatli vakillariga varaqa qabul qilingan kun qayd etilgan ma’lumotnoma beradi;

5) deputatlikka nomzodlar saylov kompaniyasida ishtirok etishlari uchun teng sharoit yaratilishini ta’minlaydi;

6) Markaziy saylov komissiyasi tomonidan ro‘yxatga olingan deputatlikka nomzodlar to‘g‘risidagi ma’lumotlarni e’lon qiladi va bu nomzodlarga tegishli guvohnomalar beradi;

7) deputatlikka nomzodlarning saylovchilar bilan uchrashuvlarini tashkil etishga ko‘maklashadi;

8) deputatlikka nomzodlarning ishonchli vakillarini ro‘yxatga oladi va ularga tegishli guvohnomalar beradi;

9) siyosiy partiyalar, davlat hokimiyati mahalliy organlari vakillarining, jamoat birlashmalari, korxonalar, muassasalar va tashkilotlar rahbarlarining saylovga tayyorgarlik ko‘rish va uni o‘tkazish bilan bog‘liq masalalar yuzasidan axborotlarini tinglaydi;

10) saylovchilar ro‘yxatlari tuzilishi va ularning hamma tanishib chiqishi uchun taqdim etilishini kuzatib boradi;

11) saylov okrugi bo‘yicha Markaziy saylov komissiyasi tasdiqlagan namunaga muvofiq saylov byulleteni matnini tasdiqlaydi, byulletenlar tayyorlanishi va uchastka saylov komissiyalari ular bilan ta’minlanishini tashkil etadi;

12) saylov okrugi bo‘yicha saylov natijalarini aniqlaydi va Markaziy saylov komissiyasiga taqdim etadi;

13) takroriy ovoz berish va takroriy saylov, shuningdek bo‘shab qolgan o‘ringa deputat saylovi o‘tkazilishini tashkil etadi;

14) uchastka saylov komissiyalarining qarorlari va xatti-harakatlari ustidan tushgan ariza hamda shikoyatlarni ko‘rib chiqadi va ular yuzasidan qarorlar qabul qiladi;

15) ushbu Qonun va O‘zbekiston Respublikasining boshqa qonunlariga muvofiq o‘zga vakolatlarni amalga oshiradi.

Uchastka saylov komissiyasini okrug saylov komissiyasi tuzadi. Uchastka saylov komissiyasi saylov tayinlangandan keyin ellik kundan kechikmay 5—19 nafar a’zodan, shu jumladan rais, rais o‘rinbosari va kotibdan iborat tarkibda tuziladi. Basharti komissiya 7 nafargacha a’zodan iborat tarkibda tuzilsa, rais va kotib saylanadi.

Uchastka saylov komissiyasi tarkibining soni zarur hollarda ko‘paytirilishi yoki kamaytirilishi mumkin.

O‘zbekiston Respublikasining xorijiy davlatlardagi vakolatxonalari huzurida uchastka saylov komissiyasi raisining vazifalarini idora rahbari amalga oshiradi.

Uchastka saylov komissiyasi:

1) uchastka bo‘yicha saylovchilarning ro‘yxatini tuzadi;

2) saylovchilarni saylovchilar ro‘yxati bilan tanishtiradi, ro‘yxatda yo‘l qo‘yilgan xatolar va noaniqliklar to‘g‘risidagi arizalarni qabul qiladi va ko‘rib chiqadi hamda ro‘yxatga tegishli o‘zgartishlar kiritish to‘g‘risidagi masalani hal etadi;

3) saylov kuni o‘z turar joyida bo‘lish va ovoz berishda ishtirok etish imkoniyatiga ega bo‘lmagan saylovchilaridan saylov konvertlarini qabul qilib oladi;

4) aholini saylov kuni va ovoz berish joyi to‘g‘risida xabardor etadi;

5) ovoz berish binolari va saylov qutilari hamda boshqa saylov ashyolari tayyorlab qo‘yilishini ta’minlaydi;

6) saylov kuni saylov uchastkasida ovoz berishni tashkil etadi;

7) saylov uchastkasida berilgan ovozlarni hisoblab chiqadi;

8) saylovga tayyorgarlik ko‘rish va ovoz berishni tashkil etish masalalari yuzasidan tushgan ariza va shikoyatlarni ko‘rib chiqadi hamda ular yuzasidan qarorlar qabul qiladi;

9) ushbu Qonun va O‘zbekiston Respublikasining boshqa qonunlariga muvofiq o‘zga vakolatlarni amalga oshiradi.

Okrug saylov komissiyalarining a’zolari, mahalliy hokimiyatlar va Qoraqalpog‘iston Respublikasi Jo‘qorg‘i Kengesi, xalq deputatlari viloyatlar va Toshkent shahar Kengashlari tavsiyasiga binoan tasdiqlanadi. Uchastka saylov komissiyalarining a’zolari fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organlari tavsiyasiga binoan tasdiqlanadi.

Komissiyaning a’zosi shaxsan bergan arizasiga muvofiq, shuningdek vakolatlaridan mahrum etilgani taqdirda o‘z vazifasini bajarishdan ozod qilinishi mumkin.

Komissiya a’zosini vakolatlaridan mahrum etish huquqi komissiyani tuzgan organga tegishli bo‘lib, komissiya a’zosi ushbu Qonun talablarini buzgani yoki o‘z vazifalarini muntazam ravishda e’tiborsiz qoldirib kelgani taqdirda o‘z vakolatlaridan mahrum etiladi.

Zarurat bo‘lganda saylov komissiyasining yangi a’zosi ushbu Qonunda belgilangan tartibda tayinlanadi.

Saylov komissiyasining raisi, rais o‘rinbosari, kotibi va boshqa a’zolari siyosiy partiyaning a’zosi bo‘lishlari mumkin emas. Oliy Majlis deputatligiga nomzodlar saylov komissiyasiga a’zo bo‘lishlari mumkin emas.

Bir shaxs faqat bitta saylov komissiyasiga a’zo bo‘lishi mumkin.

Basharti saylov komissiyasining majlisida shu kungi komissiya tarkibining kamida uchdan ikki qismi ishtirok etsa, majlis vakolatli hisoblanadi. Komissiya qarori ochiq ovoz berish orqali komissiya umumiy tarkibining ko‘pchilik ovozi bilan qabul qilinadi. Qarorga rozi bo‘lmagan komissiya a’zolari o‘zlarining alohida fikrlarini bayon etishga haqlidirlar, bu fikr yozma shaklda bayonga ilova qilinadi. Agar ovozlar teng bo‘linib qolsa, raislik qiluvchining ovozi hal qiluvchi kuchga ega bo‘ladi.

Saylov komissiyasining o‘z vakolatlari doirasida qabul qilgan qarori quyi saylov komissiyalari, shuningdek barcha davlat organlari, siyosiy partiyalar va boshqa jamoat birlashmalari, mehnat jamoalari va harbiy qismlarning, korxona, muassasa va tashkilotlar rahbarlarining ijrosi uchun majburiydir.

Saylov komissiyasining raisi, rais o‘rinbosari, kotibi yoki boshqa a’zolaridan biri komissiyaning qaroriga binoan saylovga tayyorgarlik ko‘rish va uni o‘tkazish davrida ishlab chiqarish yoki xizmat vazifalarini bajarishdan ozod qilinishi mumkin. Bunda saylovni o‘tkazish uchun ajratiladigan mablag‘lar hisobidan uning o‘rtacha oylik ish haqi saqlab qolinadi.

Davlat organlari va jamoat birlashmalari organlari, korxonalar, muassasalar, tashkilotlar, mansabdor shaxslar saylov komissiyalariga o‘z vakolatlarini amalga oshirishlari uchun yordam berishlari, ularning ishi uchun zarur ma’lumotlarni taqdim etishlari shart.

Davlat organlari, korxonalar, muassasalar, tashkilotlar saylovga tayyorgarlik ko‘rish va uni o‘tkazish uchun kerakli binolar va jihozlarni saylov komissiyalari ixtiyoriga bepul berib turadilar.

Saylov komissiyasi saylovga tayyorgarlik ko‘rish va uni o‘tkazish bilan bog‘liq masalalar yuzasidan davlat organlariga va jamoat birlashmalari organlariga, korxonalar, muassasalar va tashkilotlarga, mansabdor shaxslarga murojaat qilish huquqiga ega. Ular ko‘pi bilan uch kun ichida komissiya o‘rtaga qo‘ygan masalani qarab chiqishlari va saylov komissiyasiga javob qaytarishlari shart.

Markaziy saylov komissiyasining vakolatlari Oliy Majlis qarori bilan to‘xtatiladi.

Okrug va uchastka saylov komissiyalari tegishli saylov okruglaridan saylangan deputatlar Markaziy saylov komissiyasi tomonidan ro‘yxatga olinganidan keyin o‘z faoliyatlarini to‘xtatadilar.

Deputatlikka nomzodlar ko‘rsatgan siyosiy partiyalarning organlari, hokimiyatning vakillik organlari, deputatlikka nomzodlar, ishonchli vakillar, kuzatuvchilar va saylovchilar saylov komissiyalarining qarorlari ustidan yuqori saylov komissiyasiga yoki sudga ana shu qaror qabul qilinganidan keyin o‘n kun ichida shikoyat bilan murojaat qilishlari mumkin. Markaziy saylov komissiyasining qarorlari ustidan qaror qabul qilinganidan keyin o‘n kun ichida O‘zbekiston Respublikasi Oliy sudiga shikoyat bilan murojaat qilinishi mumkin. Shikoyat kelib tushganidan keyin uch kun ichida, agar saylovga olti kundan kam vaqt qolgan bo‘lsa, darhol ko‘rib chiqilishi lozim.

Deputatlar saylovi avvalgi chaqiriq Oliy Majlis deputatlarining vakolat muddati tugashiga kechi bilan uch oy qolganida Oliy Majlis tomonidan tayinlanadi.

Saylov tayinlanganidan keyin kechi bilan uch kun ichida saylov kuni to‘g‘risida matbuotda va boshqa ommaviy axborot vositalarida ma’lum qilinadi.

Oliy Majlis deputatligiga nomzodlar ko‘rsatish huquqiga siyosiy partiyalar, Qoraqalpog‘iston Respublikasi Jo‘qorg‘i Kengesi, xalq deputatlari viloyatlar va Toshkent shahar Kengashlari, bevosita fuqarolar egadirlar.

Siyosiy partiya saylov tayinlangan kundan kamida olti oy oldin Adliya vazirligi tomonidan ro‘yxatga olingan, saylovda ishtirok etishini qo‘llab-quvvatlovchi kamida ellik ming saylovchining imzosini to‘plagan taqdirdagina u Oliy Majlis deputatligiga nomzodlar ko‘rsatishi mumkin.

Belgilangan namunadagi imzo varaqalari saylov tayinlanganidan keyin Markaziy saylov komissiyasi tomonidan beriladi.

Ma’muriy-hududiy tuzilmalardan birida (Qoraqalpog‘iston Respublikasi, viloyat, Toshkent shahri) siyosiy partiya ellik ming saylovchining ko‘pi bilan sakkiz foizi imzosini to‘plashi mumkin.

Imzo varaqalarida imzolar soxtalashtirilgan taqdirda Markaziy saylov komissiyasi siyosiy partiyaning saylovda qatnashish huquqini rad etadi.

Oliy Majlis deputatligiga nomzodlar ko‘rsatish uchun siyosiy partiya saylov tayinlanganidan keyin yigirma kun ichida Markaziy saylov komissiyasiga quyidagi hujjatlarni taqdim etishi lozim:

partiya rahbari tomonidan imzolangan saylovda qatnashish to‘g‘risidagi ariza;

Adliya vazirligining siyosiy partiya saylov tayinlangan kundan kamida olti oy oldin ro‘yxatga olinganligini tasdiqlovchi ma’lumotnomasi;

imzo varaqalari.

Mazkur hujjatlar taqdim etilganidan keyin Markaziy saylov komissiyasi siyosiy partiya vakiliga ariza qabul qilingan kun qayd etilgan ma’lumotnoma beradi. Markaziy saylov komissiyasi taqdim etilgan hujjatlar asosida besh kunlik muddat ichida siyosiy partiyaning saylovda qatnashishiga ijozat berish to‘g‘risida uzil-kesil qaror qabul qiladi. Saylovda ishtirok etuvchi partiyalarning ro‘yxati arizalar kelib tushish tartibiga qarab respublika matbuotida e’lon qilinadi.

Oliy Majlis deputatligiga nomzodlar ko‘rsatish saylov kuni tayinlanganidan keyin yigirma beshinchi kundan e’tiboran boshlanadi va saylovga qirq besh kun qolganida to‘xtatiladi.

Oliy Majlis deputatligiga nomzodlar siyosiy partiyalarning yuqori organlari tomonidan hamda Qoraqalpog‘iston Respublikasi Jo‘qorg‘i Kengesi, xalq deputatlari viloyatlar va Toshkent shahar Kengashlari sessiyalarida ko‘rsatiladi.

Siyosiy partiyalar deputatlikka ikki yuz ellik nafar nomzod, ya’ni har bir saylov okrugidan bittadan deputatlikka nomzod ko‘rsatishga huquqlidirlar. Qoraqalpog‘iston Respublikasi Jo‘qorg‘i Kengesi, xalq deputatlari viloyatlar va Toshkent shahar Kengashlari tegishli hududda joylashgan har bir saylov okrugida bittadan deputatlikka nomzod ko‘rsatishga huquqlidirlar. Bir shaxs faqat bitta okrugdan deputatlikka nomzod etib ko‘rsatilishi mumkin. Deputatlikka nomzod tanlash tartibini siyosiy partiyalar va hokimiyat vakillik organlarining o‘zlari hal etadilar.

Siyosiy partiyalar faqat o‘z partiyasi a’zolarini yoki partiyasizlarni, hokimiyatning vakillik organlari esa shaxslarni u yoki bu partiyaga mansubligidan qat’i nazar, deputatlikka nomzod etib ko‘rsatishga huquqlidir. Deputatlikka nomzodlar ko‘rsatish to‘g‘risida bayon tuziladi.

O‘zbekiston Respublikasining saylash huquqiga ega bo‘lgan har bir fuqarosi yoki fuqarolar guruhi Oliy Majlis deputatligiga nomzod ko‘rsatish uchun tegishli saylov okrugining kamida yuz nafar saylovchisidan iborat saylovchilar tashabbuskor guruhini tuzishi mumkin.

Saylovchilar tashabbuskor guruhi yig‘ilishining vakili guruhni ro‘yxatga olishni iltimos qilib, tegishli okrug saylov komissiyasiga ariza bilan murojaat etadi. Arizaga quyidagilar ilova qilinadi:

saylovchilar tashabbuskor guruhi a’zolarining ro‘yxati, unda guruh a’zolarining familiyasi, ismi, otasining ismi, tug‘ilgan sanasi, yashash joyi manzili, pasportining seriyasi va tartib raqami ko‘rsatiladi;

saylovchilar tashabbuskor guruhining vakolatli vakilini tayinlash to‘g‘risidagi qarori hamda qonunda belgilangan tartibda uning nomiga rasmiylashtirilgan ishonch qog‘ozi;

deputatlikka nomzod ko‘rsatish to‘g‘risida saylovchilar tashabbuskor guruhi yig‘ilishining qarori va bayoni, unda nomzodning familiyasi, ismi, otasining ismi, tug‘ilgan sanasi, kasbi, lavozimi (mashg‘ulotining turi), ish va yashash joyi, partiyaga mansubligi ko‘rsatiladi.

Okrug saylov komissiyasi o‘ziga taqdim etilgan hujjatlarning ushbu Qonun talablariga muvofiqligini aniqlab, hujjatlar qabul qilingan kundan e’tiboran besh kun ichida, takroriy saylov yoki bo‘shab qolgan o‘rinlarga Oliy Majlis deputatlari saylovi o‘tkazilayotgan taqdirda esa ikki kun ichida saylovchilar tashabbuskor guruhini ro‘yxatga olish to‘g‘risida yoki ro‘yxatga olishni rad etish haqida qaror qabul qiladi.

Saylovchilar tashabbuskor guruhi ro‘yxatga olinganligi to‘g‘risida qaror qabul qilinganidan keyin vakolatli vakilga tegishli ro‘yxatga olinganlik guvohnomasi hamda belgilangan namunadagi imzo varaqalarining blankalari beriladi.

Saylovchilar tashabbuskor guruhini ro‘yxatga olish rad etilgan taqdirda okrug saylov komissiyasi asoslantirilgan javob beradi.

Saylovchilar tashabbuskor guruhi o‘zining vakolatli vakiliga ro‘yxatga olinganlik guvohnomasi berilganidan keyingina deputatlikka nomzodni qo‘llab-quvvatlash yuzasidan saylovchilar imzosini to‘plashga haqli.

Deputatlikka nomzod ko‘rsatgan saylovchilar tashabbuskor guruhi okrug saylovchilari umumiy sonining kamida sakkiz foizi miqdorida nomzodni qo‘llab-quvvatlovchi imzo to‘plashi, bunda imzolayotgan fuqarolar miqdori har bir mahalla, qishloq yoki ovul bo‘yicha mutanosib ravishda taqsimlangan bo‘lishi shart.

Imzo varaqalari shaklini Markaziy saylov komissiyasi belgilaydi. Imzo varaqasida deputatlikka nomzodning familiyasi, ismi, otasining ismi, tug‘ilgan sanasi, kasbi, lavozimi (mashg‘ulotining turi), ish va yashash joyi, partiyaga mansubligi ko‘rsatiladi.

Saylovchilar faqat bitta nomzodni qo‘llab-quvvatlab bir martagina imzo qo‘yishga haqlidirlar. Bunda saylovchi o‘z familiyasini, ismini, otasining ismini, tug‘ilgan yilini (yoshi o‘n sakkizda bo‘lsa, qo‘shimcha ravishda tug‘ilgan kuni va oyini), yashash joyi manzilini, pasportining seriyasi va tartib raqamini, shuningdek imzo qo‘ygan sanani ko‘rsatadi.

Imzo varaqasini saylovchilar tashabbuskor guruhining imzo to‘plagan a’zosi, shuningdek saylovchilar tashabbuskor guruhining vakolatli vakili o‘z familiyasi, ismi, otasining ismini, yashash joyi manzilini, pasportining seriyasi va tartib raqamini ko‘rsatgan holda tasdiqlaydi.

Saylovchilar imzosini to‘plash ish, xizmat, o‘qish, yashash joyida, saylovoldi tadbirlarida, shuningdek tashviqot yuritish va imzo to‘plash qonun hujjatlari bilan taqiqlanmagan boshqa joylarda olib boriladi. Imzo to‘playotgan shaxs tomonidan qo‘llanilgan saylovchilarni majbur qilish va o‘ziga og‘dirib olishning har qanday shakli qonunda belgilangan javobgarlikka tortishga sabab bo‘ladi.

Imzo to‘plash tamomlanganidan so‘ng saylovchilar tashabbuskor guruhining vakolatli vakili har bir mahalla, qishloq yoki ovul bo‘yicha alohida-alohida qilib tikilgan imzo varaqalarini tegishli okrug saylov komissiyasiga topshiradi. Okrug saylov komissiyasi imzo varaqalari to‘g‘ri to‘ldirilganligini tekshirib ko‘radi va besh kunlik muddat ichida, takroriy saylov yoki bo‘shab qolgan o‘rinlarga Oliy Majlis deputatlari saylovi o‘tkazilayotgan taqdirda esa ikki kunlik muddat ichida tegishli bayonni Markaziy saylov komissiyasiga topshiradi.

Siyosiy partiyaning, hokimiyat vakillik organining rahbari, saylovchilar tashabbuskor guruhining vakili deputatlikka nomzodlarni ro‘yxatga olishni iltimos qilib Markaziy saylov komissiyasiga ariza bilan murojaat etadi. Arizaga quyidagilar ilova qilinadi:

siyosiy partiya yuqori organining, Qoraqalpog‘iston Respublikasi Jo‘qorg‘i Kengesi, xalq deputatlari viloyatlar, Toshkent shahar Kengashlarining, saylovchilar tashabbuskor guruhining Oliy Majlis deputatligiga nomzodlar ko‘rsatish to‘g‘risidagi qarori;

siyosiy partiya yuqori organi majlisining, Qoraqalpog‘iston Respublikasi Jo‘qorg‘i Kengesi, xalq deputatlari viloyatlar, Toshkent shahar Kengashlari sessiyalarining, saylovchilar tashabbuskor guruhi yig‘ilishining Oliy Majlis deputatligiga nomzodlar ko‘rsatish to‘g‘risidagi bayoni, unda deputatlikka nomzodning familiyasi, ismi, otasining ismi, tug‘ilgan sanasi, kasbi, lavozimi (mashg‘ulotining turi), ish va yashash joyi, partiyaga mansubligi, shuningdek saylov okrugining nomi va tartib raqami ko‘rsatiladi;

deputatlikka nomzodning o‘z nomzodi tegishli saylov okrugidan ovozga qo‘yilishiga rozi ekanligi to‘g‘risidagi arizasi;

ushbu Qonun 23-moddasining ikkinchi qismida aytib o‘tilgan shaxslar uchun, basharti ular Oliy Majlis deputati etib saylangudek bo‘lsalar, egallab turgan lavozimlaridan bo‘shash to‘g‘risidagi arizalari.

Hujjatlarni taqdim etgan shaxsga Markaziy saylov komissiyasi hujjatlar qabul qilib olingan sana va vaqt ko‘rsatilgan ma’lumotnoma beradi.

Markaziy saylov komissiyasi taqdim etilgan hujjatlarni yetti kunlik muddat ichida tekshirib chiqadi va ularning ushbu Qonun talablariga muvofiqligi to‘g‘risida xulosa beradi.

Markaziy saylov komissiyasi ro‘yxatga olish uchun taqdim etilgan hujjatlarda aniqlangan nomuvofiqliklar va ushbu Qonun talablaridan chetga chiqish hollari to‘g‘risida tegishli siyosiy partiyalarning, hokimiyat vakillik organlarining rahbarlariga va saylovchilar tashabbuskor guruhlarining vakillariga belgilangan tartibda ma’lum qiladi.

Quyidagilar:

qasddan sodir etilgan jinoyati uchun ilgari sudlangan fuqarolar;

saylov tayinlangan kunga qadar so‘nggi besh yil mobaynida O‘zbekiston Respublikasi hududida doimiy yashamagan fuqarolar;

O‘zbekiston Respublikasi Qurolli Kuchlarining harbiy xizmatchilari, Milliy xavfsizlik xizmati, Ichki ishlar vazirligi va boshqa harbiylashtirilgan bo‘linmalarning xodimlari;

diniy tashkilotlar va birlashmalarning professional xizmatchilari Oliy Majlis deputatligiga nomzod etib ro‘yxatga olinmaydilar.

Hukumat a’zolari, sudyalar, Bosh prokuror va prokuratura organlarining mansabdor shaxslari, vazirliklar, idoralar rahbarlari va ularning o‘rinbosarlari, hokimiyat ijroiya organlarining mansabdor shaxslari (viloyatlar, tumanlar va shaharlarning hokimlaridan tashqari) deputat etib saylangudek bo‘lsalar, egallab turgan lavozimlaridan bo‘shash to‘g‘risida ariza berganlari taqdirdagina Oliy Majlis deputatligiga nomzod etib ro‘yxatga olinadilar.

Markaziy saylov komissiyasi siyosiy partiyalar, hokimiyat vakillik organlari, saylovchilar tashabbuskor guruhlaridan Oliy Majlis deputatlariga nomzodlarni ro‘yxatga olish uchun hujjatlarni qabul qilishni ro‘yxatga olish muddati tugashiga yetti kun qolganida to‘xtatadi.

Ushbu Qonunga muvofiq deputatlikka nomzod etib ko‘rsatilgan shaxsga ro‘yxatga olinganlik guvohnomasi beriladi.

Deputatlikka nomzodlarni ro‘yxatga olish saylovga o‘ttiz besh kun qolganida to‘xtatiladi.

Tegishli okrug saylov komissiyasi deputatlikka nomzodlar Markaziy saylov komissiyasi tomonidan ro‘yxatga olinganidan keyin besh kun ichida deputatlikka nomzodning familiyasini, ismi va otasining ismini, tug‘ilgan yilini, partiyaga mansubligini, egallab turgan lavozimini, ish va turar joyini, shuningdek uni deputatlikka nomzod etib ko‘rsatgan organning nomini qayd etgan holda ro‘yxatga olinganlik to‘g‘risidagi xabarni mahalliy matbuotda e’lon qiladi.

Saylovoldi tashviqoti deputatlikka nomzodlar Markaziy saylov komissiyasi tomonidan ro‘yxatga olingan kundan e’tiboran boshlanadi.

Deputatlikka nomzodlarga, siyosiy partiyalarga O‘zbekiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasi tomonidan belgilanadigan tartibda ommaviy axborot vositalaridan foydalanishda teng huquq beriladi. Deputatlarga nomzodlarga o‘z saylovchilari bilan ham yig‘ilishlarda, ham saylovchilar uchun qulay bo‘lgan boshqa shaklda uchrashuvlar o‘tkazishda teng huquq beriladi. Saylovchilarning yig‘ilishlari uchastka saylov komissiyasi tomonidan tuman, shahar hokimligi bilan birgalikda tashkil etiladi. Saylov komissiyalari, tumanlar va shaharlarning hokimliklari Oliy Majlis deputatligiga nomzodlarga yig‘ilishlar o‘tkazish uchun jihozlangan binolar ajratadilar. Yig‘ilishlar va uchrashuvlar o‘tkaziladigan vaqt va joy saylovchilarga barvaqt xabar qilinadi.

Davlat organlari, jamoat birlashmalari, korxonalar, muassasalar va tashkilotlarning rahbarlari, fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organlari deputatlikka nomzodlarga saylovchilar bilan uchrashuvlar o‘tkazishni tashkil etishda, zarur ma’lumot va axborot materiallari olishda yordam ko‘rsatishlari shart.

Siyosiy partiyalarga o‘zining kelgusi faoliyat dasturi bilan chiqish huquqi beriladi. Partiyalar va deputatlikka nomzodlarning dasturlari respublikaning suvereniteti, yaxlitligi va xavfsizligiga qarshi qaratilgan bo‘lmasligi, xalqning sog‘lig‘i va ma’naviyatiga tajovuz qilmasligi, unda urush, milliy adovat, irqiy va diniy xusumat targ‘iboti, konstitutsiyaviy tuzumni zo‘rlik bilan o‘zgartirishga, fuqarolarning konstitutsiyaviy huquqlari va erkinliklarini kamsituvchi xatti-harakatlarga da’vat bo‘lmasligi kerak.

Tashviqotning saylovchilarga bepul yoki imtiyozli shartlarda tovarlar berish, xizmatlar ko‘rsatish (axborot xizmatlari bundan mustasno), shuningdek pul mablag‘lari to‘lash bilan qo‘shib olib borilishi taqiqlanadi.

Saylov kuni tashviqot yuritishga yo‘l qo‘yilmaydi.

Oliy Majlis deputatligiga nomzod besh nafarga qadar ishonchli vakilga ega bo‘lishi mumkin. Ishonchli vakillar nomzod deputat etib saylanishi uchun tashviqot yuritadilar, davlat organlari va jamoat birlashmalarining organlari, saylovchilar bilan o‘zaro munosabatlarda, shuningdek saylov komissiyalarida nomzodning manfaatlarini himoya qiladilar.

Deputatlikka nomzod ro‘yxatga olingandan keyin o‘z ishonchli vakillarini o‘zi belgilaydi va bu haqda okrug saylov komissiyasiga ma’lum qiladi. Saylov komissiyasi ishonchli vakillarni ro‘yxatga olib, ularga guvohnoma beradi.

Oliy Majlis deputatligiga nomzod okrug saylov komissiyasiga ma’lum qilgan holda saylovga qadar o‘z ishonchli vakilini istagan vaqtida vakolatidan mahrum qilishi va uni boshqasi bilan almashtirishi mumkin. Ishonchli vakil istagan vaqtida o‘z vakolatlarini zimmasidan soqit qilishga haqli.

Ishonchli vakil saylov komissiyasining a’zosi bo‘lishi mumkin emas.

Oliy Majlis deputatligiga nomzod qilib ro‘yxatga olingan shaxs saylovchilar bilan uchrashuvlar o‘tkazish, saylovoldi yig‘ilishlarida so‘zga chiqish, televideniye ko‘rsatuvlari va radio eshittirishlarida qatnashish vaqtida saylovni o‘tkazish uchun ajratiladigan mablag‘lar hisobidan o‘rtacha oylik ish haqi saqlangan holda, ishlab chiqarish yoki xizmat vazifalarini bajarishdan ozod bo‘lish huquqiga ega.

Oliy Majlis deputatligiga nomzod ro‘yxatga olinganidan keyin tegishli saylov okrugi doirasida davlat passajir transportining barcha turlarida (shahar yo‘lovchilar transportidan, taksidan va transport boshqa turlarining buyurtma yo‘nalishlaridan tashqari) tekinga yurish huquqiga ega bo‘ladi. Saylov okrugidan tashqarida yashovchi deputatlikka nomzod ham saylov okrugiga kelish va undan turar joyiga qaytishda ana shunday huquqdan foydalanadi.

Siyosiy partiya, hokimiyat vakillik organi, saylovchilar tashabbuskor guruhi u yoki bu shaxsni deputatlikka nomzod etib ko‘rsatish to‘g‘risidagi o‘z qarorini saylovga kechi bilan besh kun qolganda bekor qilish huquqiga ega, bu shaxs Markaziy saylov komissiyasi tomonidan deputatlikka nomzodlik maqomidan mahrum etilishi mumkin. Siyosiy partiya, hokimiyat vakillik organi deputatlikka nomzodlar ko‘rsatish muddati tugagunga qadar Markaziy saylov komissiyasiga yangi nomzodni ro‘yxatga olish to‘g‘risida taklif kiritishi mumkin.

Ro‘yxatga olingan deputatlikka nomzodlar ularni Oliy Majlis deputatligiga nomzod etib ko‘rsatgan siyosiy partiya o‘z faoliyatini to‘xtatgan taqdirda ham Markaziy saylov komissiyasi tomonidan deputatlikka nomzodlik maqomidan mahrum etilishi mumkin.

Oliy Majlis deputatligiga nomzod saylovga qadar istagan vaqtida nomzodlikdan voz kechishi mumkin. Buning uchun u Markaziy saylov komissiyasiga ariza bilan murojaat qiladi.

Saylov kuniga qadar yoki saylov kunida 18 yoshga to‘ladigan, ro‘yxat tuzilayotgan vaqtda mazkur saylov uchastkasi hududida doimiy yoki vaqtincha istiqomat qilib kelayotgan O‘zbekiston Respublikasi fuqarolarining familiyalari saylovchilar ro‘yxatiga kiritiladi.

Har bir saylovchi faqat bitta saylovchilar ro‘yxatiga kiritilishi mumkin.

Saylovchilar ro‘yxati har bir saylov uchastkasi bo‘yicha uchastka saylov komissiyasi tomonidan tuziladi va uni komissiya raisi bilan kotibi imzolaydi. Uchastka saylov komissiyasi saylovchilar ro‘yxatini tuzish ishida qatnashishga jamoatchilik vakillarini jalb etishi mumkin.

Tumanlar va shaharlarning hokimliklari saylovchilarni hisobga olishni ta’minlaydilar va uchastka saylov komissiyalariga tegishli hududda istiqomat qiluvchi saylovchilar to‘g‘risida saylovchilar ro‘yxatini tuzish uchun zarur ma’lumotlarni beradilar.

Harbiy qismlardagi harbiy xizmatchi-saylovchilarning, harbiy xizmatchilar oila a’zolari va boshqa saylovchilarning, basharti ular harbiy qismlar joylashgan erda istiqomat qilsalar, ro‘yxatlari ham harbiy qismlarning komandirlari taqdim etgan ma’lumotlar asosida tuziladi. Harbiy qismlardan tashqarida istiqomat qiluvchi harbiy xizmatchilar o‘zlarining turar joylari bo‘yicha umumiy asoslarda saylovchilar ro‘yxatiga kiritiladilar.

O‘zbekiston Respublikasining xorijiy davlatlardagi vakolatxonalari huzurida, sanatoriylar va dam olish uylarida, kasalxonalar va boshqa statsionar davolash muassasalarida tuzilgan saylov uchastkalari bo‘yicha saylovchilarning ro‘yxatlari mazkur muassasalar (idoralar) rahbarlarining taqdim etgan ma’lumotlari asosida tuziladi.

Saylovchilarning familiyalari saylovchilar ro‘yxatlarida ovoz berishni tashkil etish uchun qulay bo‘lgan tartibda ko‘rsatiladi.

Ro‘yxatda har bir saylovchining familiyasi, ismi, otasining ismi, tug‘ilgan sanasi va manzili aks ettiriladi.

Saylovchilarning ro‘yxatlari saylovga o‘n besh kun qolganida, O‘zbekiston Respublikasining xorijiy davlatlardagi vakolatxonalari huzurida, sanatoriylar va dam olish uylarida, kasalxonalar va boshqa statsionar davolash muassasalarida, olis va borish qiyin bo‘lgan joylarda tuzilgan saylov uchastkalarida esa saylovga yetti kun qolganida hamma tanishishi uchun taqdim qilinadi. Uchastka saylov komissiyasi ro‘yxat bilan tanishish joyi va vaqti to‘g‘risida saylovchilarni xabardor etadi.

Fuqarolarga uchastka saylov komissiyasi binosida saylovchilar ro‘yxati bilan tanishish imkoniyati ta’minlanadi.

O‘zbekiston Respublikasining har bir fuqarosi saylovchilar ro‘yxatidagi xato yoki noaniqlik to‘g‘risida uchastka saylov komissiyasiga arz qilishi mumkin. Uchastka saylov komissiyasi yigirma to‘rt soat ichida bunday arizani ko‘rib chiqishi va xatoni tuzatishi yoki arizachiga uning arizasi rad etilishining asoslari ko‘rsatilgan holda ma’lumotnoma berishi shart.

Saylov komissiyasining xatti-harakati va qarori ustidan qonunda belgilangan tartibda sudga shikoyat qilinishi mumkin.

Saylov byulleteniga deputatlikka nomzodning familiyasi, ismi, otasining ismi alifbo tartibida kiritilib, uning tug‘ilgan yili, partiyaga mansubligi, egallagan lavozimi (mashg‘ulotining turi) va uni deputatlikka nomzod etib ko‘rsatgan organning nomi ko‘rsatiladi.

Saylov byulletenlari davlat tilida, shuningdek okrug saylov komissiyasining qaroriga binoan saylov okrugi aholisining ko‘pchiligi muomala qiladigan tillarda nashr etiladi.

Uchastka saylov komissiyalari saylov byulletenlarini okrug saylov komissiyalaridan saylovga kamida uch kun qolganda oladilar. Saylov byulletenlari berilganligi va olinganligini tegishli okrug va uchastka saylov komissiyalarining raisi yoki rais o‘rinbosari yoxud kotibi o‘z imzosi bilan tasdiqlaydilar.

Uchastka saylov komissiyasi oladigan saylov byulletenlarining soni saylov uchastkasi bo‘yicha saylovchilarning ro‘yxatlariga kiritilgan saylovchilar sonidan yarim foizdan ko‘p bo‘lishi mumkin emas. Saylov byulletenining o‘ng tomoni yuqori burchagiga uchastka saylov komissiyasining ikki a’zosi imzo qo‘yadi, imzolar uchastka saylov komissiyasining muhri bilan tasdiqlanadi. Komissiya tomonidan tasdiqlanmagan saylov byulletenlari ovozlarni sanab chiqishda hisobga olinmaydi.

Ovoz berish maxsus ajratilgan binolarda o‘tkazilib, bu binolarda yashirin ovoz berish uchun yetarli miqdorda kabinalar yoki xonalar tayyorlangan bo‘lishi, saylov byulletenlari berish uchun joy ajratilgan va saylov qutilari qo‘yilgan bo‘lishi lozim. Saylov qutilari ularning yoniga ovoz beruvchilar albatta yashirin ovoz berish kabinalari yoki xonalaridan o‘tib boradigan qilib joylashtiriladi. Ovoz berish binosida boshqa hech qanday siyosiy tadbir o‘tkazilishiga ruxsat etilmaydi. Binoni jihozlash va unda zarur tartibni saqlab turish mas’uliyati uchastka saylov komissiyasi zimmasida bo‘ladi.

Ovoz berish saylov kuni soat 6 dan soat 20 gacha o‘tkaziladi. Ovoz berish vaqti va joyi to‘g‘risida uchastka saylov komissiyasi saylovga kamida o‘n kun qolganida saylovchilarni xabardor qiladi.

O‘zbekiston Respublikasining xorijiy davlatlardagi vakolatxonalari huzurida, harbiy qismlarda, sanatoriylarda, dam olish uylarida, kasalxonalar va boshqa statsionar davolash muassasalarida, shuningdek olis va borish qiyin bo‘lgan yerlardagi fuqarolar turgan joylarda tuzilgan saylov uchastkalarida, basharti ro‘yxatga kiritilgan barcha saylovchilar ovoz berib bo‘lgan bo‘lsa, uchastka saylov komissiyasi istalgan vaqtda ovoz berish tugaganligini e’lon qilishi mumkin.

Saylov kuni ovoz berish binosi, uchastka saylov komissiyasi a’zolarining kamida uchdan ikki qismi hozir bo‘lgandagina ochiladi. Saylov komissiyasining raisi komissiya a’zolari hozirligida saylov qutisini muhrlaydi, saylov byulletenlari va saylovchilarning ro‘yxatlarini komissiya a’zolari o‘rtasida taqsimlaydi hamda saylov boshlanganligini e’lon qiladi. Saylov byulletenlarining umumiy soni alohida hujjat bilan rasmiylashtiriladi.

Ovoz berish binosiga kelgach, saylovchi uchastka saylov komissiyasining a’zosiga o‘z shaxsini tasdiqlovchi hujjatni ko‘rsatadi hamda saylovchilar ro‘yxatiga imzo qo‘yadi. Shundan keyin unga saylov byulleteni beriladi.

Biror-bir sababga ko‘ra saylovchilar ro‘yxatiga familiyalari kirmay qolgan saylovchilarning familiyalari, saylovchining shaxsi, fuqaroligi va turar joyini tasdiqlovchi hujjatga asosan saylovchilar ro‘yxati ilovasiga kiritiladi.

Saylov byulleteni ovoz beruvchi tomonidan yashirin ovoz berish kabinasi yoki xonasida to‘ldiriladi. Saylov byulletenini to‘ldirish vaqtida ovoz beruvchidan boshqa shaxslarning hozir bo‘lishi taqiqlanadi. Saylov byulletenini mustaqil ravishda to‘ldirish imkoniga ega bo‘lmagan saylovchi o‘z xohishiga ko‘ra, saylov komissiyasi tarkibiga kiradigan shaxslardan, kuzatuvchilardan va nomzodlarning ishonchli vakillaridan boshqa biron kishini kabina yoki xonaga taklif qilishga haqlidir.

Saylovda saylovchi o‘zi qarshi ovoz berayotgan nomzodlarning saylov byulletenidagi familiyalarini o‘chiradi.

To‘ldirilgan byulletenni ovoz beruvchi saylov qutisiga tashlaydi.

Buzib qo‘yilgan saylov byulleteni saylovchining iltimosiga ko‘ra yangisi bilan almashtirilishi mumkin. Buzib qo‘yilgan saylov byulletenlari hisobga olinishi, bekor qilinishi va alohida saqlanishi lozim.

Saylov kuni o‘z turar joyida bo‘lish imkoniyatiga ega bo‘lmagan saylovchi o‘z turar joyidagi uchastka saylov komissiyasidan saylov varaqasini talab qilib, bir qarorga kelgach, to‘ldirilgan saylov varaqasini konvertga solib, uni yopiq holda uchastka komissiyasida qoldirishi mumkin. Saylovchi saylov varaqasini olganligi haqida saylovchilar ro‘yxatiga imzo qo‘yadi. Saylov varaqasining shakli, saylov varaqalarini tayyorlash tartibi, ularni saylov uchastkalariga yetkazib berish muddatlari Markaziy saylov komissiyasi tomonidan belgilanadi.

Ayrim saylovchilar salomatligining yaxshi emasligi yoki boshqa sabablarga ko‘ra ovoz berish binosiga kela olmaganlari taqdirda, ularning iltimosiga ko‘ra uchastka saylov komissiyasi komissiya a’zolariga ovoz berishini ana shu saylovchilar turgan joyda tashkil etishni topshiradi.

Ovoz berish tugagach, saylov qutilarini ochishdan oldin uchastka saylov komissiyasining a’zolari ishtirokida saylov varaqalari solingan yopiq konvertlar qutilarga tashlanadi. Foydalanilmagan barcha saylov byulletenlari uchastka saylov komissiyasi tomonidan sanab chiqiladi va bekor qilinadi.

Saylov qutilari uchastka saylov komissiyasining raisi ovoz berish tugaganini e’lon qilganidan keyin uchastka saylov komissiyasi tomonidan ochiladi. Ovoz berish tugaguniga qadar saylov qutilarini ochish taqiqlanadi.

Uchastka saylov komissiyasi uchastkadagi saylovchilarning umumiy sonini, saylov byulletenlari va varaqalarni olgan saylovchilarning sonini aniqlaydi.

Uchastka saylov komissiyasi saylov uchastkasida har bir nomzod bo‘yicha berilgan ovozlarni alohida-alohida sanab chiqadi.

Saylov qutilaridagi saylov byulletenlari va varaqalariga asosan komissiya:

ovoz berishda ishtirok etgan saylovchilarning umumiy sonini;

har bir deputatlikka nomzodni yoqlab va unga qarshi berilgan ovozlar sonini;

haqiqiy emas deb topilgan byulletenlar, saylov varaqalari sonini aniqlaydi.

Saylovchilar tomonidan byulletenlarga va saylov varaqalariga qo‘shimcha tarzda yozilgan fuqarolarning familiyalari bo‘yicha berilgan ovozlar hisobga olinmaydi.

Belgilanmagan namunadagi saylov byulletenlari va varaqalari, shuningdek ovoz berish chog‘ida bittadan ortiq nomzodning familiyasi qoldirilgan saylov byulletenlari va varaqalari haqiqiy emas deb topiladi. Saylov byulleteni yoki varaqasining haqiqiyligi shubha tug‘dirsa, masala uchastka saylov komissiyasi tomonidan ovozga qo‘yish orqali hal etiladi.

Ovozlarni sanab chiqish natijalari uchastka saylov komissiyasining majlisida qarab chiqilib, bayonda aks ettiriladi. Bayon rais, rais o‘rinbosari, komissiya kotibi, komissiyaning boshqa a’zolari tomonidan imzolanadi va belgilangan tartibda tegishli okrug saylov komissiyasiga taqdim etiladi.

Uchastka saylov komissiyalarining bayonlari asosida okrug saylov komissiyasi:

okrug bo‘yicha saylovchilarning umumiy sonini;

saylov byulletenlari va varaqalari olgan saylovchilarning sonini;

ovoz berishda ishtirok etgan saylovchilarning sonini;

har bir deputatlikka nomzodni yoqlab va unga qarshi berilgan ovozlar sonini;

haqiqiy emas deb topilgan saylov byulletenlari va varaqalari sonini aniqlaydi.

Okrug bo‘yicha saylov natijalari saylov komissiyasi majlisida aniqlanib, bayonda aks ettiriladi. Bayon rais, rais o‘rinbosari, komissiya kotibi, komissiyaning boshqa a’zolari tomonidan imzolanib, belgilangan tartibda Markaziy saylov komissiyasiga taqdim etiladi.

Markaziy saylov komissiyasi okrug saylov komissiyalaridan olingan bayonlar asosida:

respublika bo‘yicha saylovchilarning umumiy sonini;

saylov byulletenlari va varaqalari olgan saylovchilarning sonini;

ovoz berishda ishtirok etgan saylovchilarning sonini;

har bir deputatlikka nomzodni yoqlab va unga qarshi berilgan ovozlarning sonini;

haqiqiy emas deb topilgan saylov byulletenlarining sonini aniqlaydi.

Ovoz berishda ishtirok etgan saylovchilar yarmidan ko‘pining ovozini olgan Oliy Majlis deputatligiga nomzod deputat etib saylangan hisoblanadi.

Basharti saylovchilarning ro‘yxatiga kiritilgan saylovchilarning yarmidan kami saylovda ishtirok etgan bo‘lsa, saylov o‘tmagan deb hisoblanadi.

Saylov chog‘ida yo‘l qo‘yilib, oqibat natijada ovoz berish yakunlariga ta’sir qilgan qoidabuzarlik tufayli saylov umuman yoki ayrim saylov okruglari yoxud ayrim saylov uchastkalari bo‘yicha o‘tmagan deb topilishi mumkin. Saylovni haqiqiy emas deb topishga doir qaror Markaziy saylov komissiyasi tomonidan qabul qilinadi va bu qaror ustidan saylov yakunlari e’lon qilingan kundan e’tiboran o‘n kun ichida O‘zbekiston Respublikasi Oliy sudiga shikoyat qilinishi mumkin.

Ayrim saylov uchastkalarida saylov haqiqiy emas deb topilgan taqdirda Markaziy saylov komissiyasining qaroriga binoan ana shu uchastkalar bo‘yicha ovoz berish natijalari, basharti bu natijalarsiz ham saylov umuman haqiqiy deb topilishi mumkin bo‘lsa, saylovning umumiy natijalaridan chiqarib tashlanadi.

Markaziy saylov komissiyasi saylov yakunlari bo‘yicha bayon tuzadi va qaror qabul qiladi.

Basharti saylov okrugi bo‘yicha Oliy Majlis deputatligiga ikki nafardan ortiq nomzod qo‘yilgan bo‘lsa-yu, ulardan birortasi ham saylanmasa, okrug saylov komissiyasi eng ko‘p ovoz olgan ikki nafar nomzod bo‘yicha okrugda takroriy ovoz berishni o‘tkazish haqida qaror qabul qiladi va bu haqda Markaziy saylov komissiyasi hamda okrug saylovchilarini xabardor qiladi. Takroriy ovoz berish ushbu Qonunning talablariga rioya etgan holda ikki hafta ichida o‘tkaziladi.

Takroriy ovoz berishda ishtirok etgan saylovchilarning ovozini boshqa nomzodga nisbatan ko‘proq olgan Oliy Majlis deputatligiga nomzod, basharti uni yoqlab berilgan ovozlar soni unga qarshi berilgan ovozlar sonidan ko‘p bo‘lgan bo‘lsa, saylangan deb hisoblanadi.

Quyidagi hollarda:

a) basharti saylov okrugida saylov o‘tmagan yoxud haqiqiy emas deb topilsa;

b) basharti takroriy ovoz berish Oliy Majlisga deputat saylanganligini aniqlash imkonini bermasa;

v) basharti saylov okrugi bo‘yicha Oliy Majlis deputatligiga ko‘pi bilan ikki nomzod ovozga qo‘yilgan va ulardan birortasi ham saylanmagan bo‘lsa takroriy saylovlar o‘tkaziladi;

Takroriy saylov Markaziy saylov komissiyasining topshirig‘iga binoan okrug saylov komissiyasi tomonidan o‘tkaziladi. Bunda Markaziy saylov komissiyasi takroriy saylov yangi tarkibdagi okrug va uchastka saylov komissiyalari tomonidan o‘tkazilishi zarurligi to‘g‘risida qaror qabul qilishi mumkin. Ovoz berish asosiy saylov o‘tkazish uchun tuzilgan avvalgi saylov uchastkalarida va saylovchilarning ro‘yxatlari bo‘yicha o‘tkaziladi.

Takroriy saylov asosiy saylovdan keyin ko‘pi bilan bir oy ichida o‘tkaziladi. Saylov komissiyalarini tuzish, deputatlikka nomzodlarni ro‘yxatga olish va boshqa tadbirlar ushbu Qonunda belgilangan tartibda o‘tkaziladi.

Oliy Majlis ayrim deputatlarning vakolatlarini haqiqiy emas deb topgan taqdirda, shuningdek deputat chaqirib olingan, boshqa sabablarga ko‘ra deputatlik vakolatlari muddatidan oldin to‘xtatilgan hollarda tegishli saylov okruglarida yangi saylov o‘tkaziladi. Saylov Markaziy saylov komissiyasi tomonidan saylov o‘tkazilishiga kamida bir oy qolganida tayinlanib, ushbu Qonunning talablariga rioya qilgan holda tashkil etiladi. Bunda okrug saylov komissiyasi saylovlarga yigirma besh kun qolganida, uchastka saylov komissiyalari esa o‘n besh kun qolganida tuziladi. Deputatlikka nomzodlarni ro‘yxatga olish saylovga o‘n besh kun qolganida to‘xtatiladi.

Oliy Majlis vakolat muddatining tugashiga olti oydan kam vaqt qolganida Oliy Majlis deputatining o‘rni bo‘shab qolsa, bo‘shab qolgan o‘ringa yangi deputat saylovi o‘tkazilmasligi mumkin.

Markaziy saylov komissiyasi okrug saylov komissiyalaridan olingan bayonlar asosida Oliy Majlisga saylangan deputatlarni ro‘yxatga oladi va bu haqda deputatlarni xabardor etadi.

Ushbu Qonun 23-moddasi ikkinchi qismida ko‘rsatib o‘tilgan, Oliy Majlis deputati etib saylangan shaxslar Markaziy saylov komissiyasiga Oliy Majlis deputatining maqomiga to‘g‘ri kelmaydigan vazifalarni o‘z zimmasidan soqit qilganligi to‘g‘risida yozma ravishda ma’lum qilishi shart.

Saylov yakunlari to‘g‘risidagi axborotni va Oliy Majlisga saylangan deputatlarning ro‘yxatini Markaziy saylov komissiyasi deputatlarning familiyasi, ismi, otasining ismini, tug‘ilgan yili, partiyaga mansubligi, egallab turgan lavozimi (mashg‘ulotining turi), ish va yashash joyi, saylov okrugining tartib raqami va nomini ko‘rsatgan holda ko‘pi bilan o‘n kun ichida e’lon qiladi.

Oliy Majlis deputatiga Oliy Majlis deputatining guvohnomasi va ko‘krak nishoni Markaziy saylov komissiyasi tomonidan beriladi. Oliy Majlis deputatining guvohnomasi va ko‘krak nishoni namunasi qonun hujjatlari bilan belgilanadi.

Oliy Majlis sayloviga tayyorgarlik ko‘rish va uni o‘tkazish bilan bog‘liq xarajatlar O‘zbekiston Respublikasining davlat mablag‘lari hisobidan amalga oshiriladi. Oliy Majlis deputatligiga nomzodlarni boshqa mablag‘lar hisobidan pul bilan ta’minlash va o‘zga tarzda moddiy jihatdan qo‘llab-quvvatlash taqiqlanadi.

O‘zbekiston Respublikasining siyosiy partiyalari, jamoat birlashmalari, korxonalari, muassasalari, tashkilotlari va fuqarolari o‘z mablag‘larini ixtiyoriy ravishda saylov o‘tkazish uchun berishlari mumkin. Bu mablag‘larni Markaziy saylov komissiyasi saylov kampaniyasi vaqtida foydalanish uchun qabul qilib oladi.

Saylovchilarning Oliy Majlisga saylash va saylanish, saylovoldi tashviqoti olib borish huquqlarini amalga oshirishlariga zo‘ravonlik, aldash, tahdid qilish yoki boshqa yo‘l bilan qarshilik ko‘rsatayotgan shaxslar, shuningdek soxta saylov hujjatlari tuzgan, ovozlarni atayin noto‘g‘ri sanab chiqqan, yashirin ovoz berishni buzgan yoki ushbu Qonun boshqacha tarzda buzilishiga yo‘l qo‘ygan saylov komissiyalarining a’zolari, boshqa mansabdor shaxslar, siyosiy partiyalarning vakillari, saylovchilar tashabbuskor guruhlarining a’zolari O‘zbekiston Respublikasining qonunlariga muvofiq belgilangan javobgarlikka tortiladilar. Deputatlikka nomzod to‘g‘risida soxta ma’lumotlarni e’lon qilgan yoki o‘zgacha tarzda tarqatgan shaxslar ham javobgarlikka tortiladilar.