O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining
qarori
Oldingi tahrirga qarang.
Ta’lim muassasalari uchun matbaa mahsulotlari xavfsizligi talablarini belgilashning texnik reglamentini tasdiqlash to‘g‘risida
(qaror nomi O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2024-yil 25-martdagi 153-sonli qarori tahririda — Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi, 26.03.2024-y., 09/24/153/0241-son)
Bugungi kunda darslik va o‘quv-metodik majmualar sifatiga qo‘yilayotgan talablarning ortishi ularni yaratish jarayoniga matbaa sohasining so‘nggi yutuqlarini qo‘llash, o‘quvchilarning hayoti va sog‘lig‘i uchun xavfsiz, foydalanish uchun qulay bo‘lgan matbaa mahsulotlarini ishlab chiqarish, ushbu faoliyatni texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlarni qayta ko‘rib chiqish zaruratini yuzaga keltirmoqda.
“Texnik jihatdan tartibga solish to‘g‘risida”gi O‘zbekiston Respublikasining Qonuni va O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “O‘zbekistonning yangi taraqqiyot davrida ta’lim-tarbiya va ilm-fan sohalarini rivojlantirish chora-tadbirlari to‘g‘risida” 2020-yil 6-noyabrdagi PF-6108-son Farmoniga muvofiq maktabgacha, umumiy o‘rta va o‘rta maxsus hamda professional ta’lim sohasida foydalaniladigan matbaa mahsulotlarining xavfsizligiga qo‘yiladigan talablarni belgilash, foydalanuvchilarning hayoti va sog‘lig‘ini saqlash, atrof muhitni muhofaza qilish, shuningdek, nashr etilayotgan darsliklar va o‘quv-metodik majmualarning matbaa sifatini ilg‘or xorijiy tajriba asosida yanada oshirish maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi:
1. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 6-noyabrdagi PF-6108-son Farmoni 1-bandiga muvofiq dunyo miqyosidagi bugungi keskin raqobatga bardosh bera oladigan milliy ta’lim tizimini yo‘lga qo‘yish, darslik va o‘quv qo‘llanmalarini zamon talablari asosida takomillashtirish, ularning yangi avlodini yaratish, o‘quv dasturlari va standartlarini optimallashtirish O‘zbekistonning yangi taraqqiyot davrida ta’lim-tarbiya va ilm-fan sohalarini yanada rivojlantirishning asosiy yo‘nalishlaridan biri etib belgilanganligi ma’lumot uchun qabul qilinsin.
Oldingi tahrirga qarang.
2. Quyidagilarni nazarda tutuvchi Ta’lim muassasalari uchun matbaa mahsulotlari xavfsizligi talablarini belgilashning texnik reglamenti 1-ilovaga muvofiq tasdiqlansin va ushbu qaror rasman e’lon qilingan kundan e’tiboran olti oy o‘tgandan so‘ng amalga kiritilsin:
(2-bandning birinchi xatboshisi O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2024-yil 25-martdagi 153-sonli qarori tahririda — Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi, 26.03.2024-y., 09/24/153/0241-son)
maktabgacha, umumiy o‘rta va o‘rta maxsus hamda professional ta’lim sohasida foydalaniladigan matbaa mahsulotlarining xavfsizligiga qo‘yiladigan talablar;
yozuv uchun mo‘ljallangan matbaa mahsulotlariga qo‘yiladigan xavfsizlik talablari;
o‘quv nashrlari va qo‘shimcha ta’lim uchun nashrlar xavfsizligiga qo‘yiladigan talablar;
yozuv uchun matbaa mahsulotlari, o‘quv nashrlari va qo‘shimcha ta’lim nashrlarini qadoqlashga doir talablarni belgilash;
matbaa mahsulotini identifikatsiyalash, namunalarni tanlash va nazorat qilish uslublari.
3. O‘zbekiston Respublikasi Hukumatining 2-ilovaga muvofiq ayrim qarorlari ushbu qaror rasman e’lon qilingan kundan e’tiboran olti oy o‘tgandan so‘ng o‘z kuchini yo‘qotgan deb hisoblansin.
4. Xalq ta’limi vazirligi, Oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi hamda Investitsiyalar va tashqi savdo vazirligi huzuridagi O‘zbekiston texnik jihatdan tartibga solish agentligi ushbu qarorning maqsadi, mazmun-mohiyati va ahamiyati to‘g‘risida aholi, shuningdek, tadbirkorlik subyektlari keng xabardor qilinishini ta’minlasin.
5. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish O‘zbekiston Respublikasi Bosh vazirining o‘rinbosari — turizm va madaniy meros vaziri A.A. Abduhakimov zimmasiga yuklansin.
O‘zbekiston Respublikasining Bosh vaziri A. ARIPOV
Toshkent sh.,
2022-yil 28-dekabr,
726-son
Vazirlar Mahkamasining 2022-yil 28-dekabrdagi 726-son qaroriga
1-ILOVA
1-ILOVA
Oldingi tahrirga qarang.
Ta’lim muassasalari uchun matbaa mahsulotlari xavfsizligi talablarini belgilashning
TEXNIK REGLAMENTI
(1-ilova nomi O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2024-yil 25-martdagi 153-sonli qarori tahririda — Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi, 26.03.2024-y., 09/24/153/0241-son)
1-bob. Umumiy qoidalar
Oldingi tahrirga qarang.
1-§. Texnik reglamentning maqsadi va qo‘llanish sohasi
(1-paragraf O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2024-yil 25-martdagi 153-sonli qarori tahririda — Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi, 26.03.2024-y., 09/24/153/0241-son)
Oldingi tahrirga qarang.
1. Mazkur Reglament maktabgacha, umumiy o‘rta va o‘rta maxsus hamda kasbiy ta’lim (keyingi o‘rinlarda — O‘MKT) sohasida foydalaniladigan matbaa mahsulotlarining xavfsizligiga qo‘yiladigan talablarni belgilaydi.
(1-bandning birinchi xatboshisi O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2025-yil 24-noyabrdagi 740-sonli qarori tahririda — Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi, 26.11.2025-y., 09/25/740/1090-son)
Ushbu Reglament foydalanuvchilarning hayoti va sog‘lig‘ini saqlash, atrof-muhitni muhofaza qilish, shuningdek, iste’molchilarning chalg‘ishiga olib keluvchi harakatlarning oldini olish maqsadida ishlab chiqilgan va matbaa mahsulotlarining quyidagi turlari uchun taalluqli hisoblanadi:
a) yozuv uchun matbaa mahsulotlari:
maktab daftarlari;
umumiy daftarlar;
kundalik reyting daftarlari;
rasm chizish uchun daftar va albomlar;
bo‘yash uchun albomlar;
b) o‘quv nashrlari:
darsliklar;
o‘quv qo‘llanmalari;
o‘quv-metodik majmualar (o‘qituvchi uchun metodik qo‘llanmalar, praktikumlar);
amaliy qo‘llanmalar (mashq daftari, husnixat daftari, o‘quvchilar uchun ish daftari, masalalar to‘plami albomi, ijodiy vazifalar uchun daftarlar);
Oldingi tahrirga qarang.
(1-bandning “v” kichik band O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2025-yil 24-noyabrdagi 740-sonli qaroriga asosan chiqarilgan — Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi, 26.11.2025-y., 09/25/740/1090-son)
Oldingi tahrirga qarang.
(1-bandning uchinchi xatboshi O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2024-yil 25-martdagi 153-sonli qaroriga asosan chiqarilgan — Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi, 26.03.2024-y., 09/24/153/0241-son)
Nashr huquqi (litsenziya, franshiza va boshqa kelishuv) asosida O‘zbekistonda chop etiladigan xorijiy nashrning texnik parametrlari o‘zgarishsiz qoldirilishi mumkin.
2-§. Asosiy tushunchalar
2. Ushbu Reglamentda quyidagi asosiy tushunchalar qo‘llaniladi:
matnning ko‘rinishi — qog‘ozning sifati (oqligi, noshaffofligi, silliqligi, zichligi, og‘irligi) hamda bosma sifati (terish belgisi va fonning kontrastligi, bo‘yoqning to‘yinganligi va mustahkamligi);
zararli moddalar — mahsulotdan foydalanish vaqtida, mahsulot ishlab chiqarilgan materialda ruxsat etilgan konsentratsiyalar miqdoridan (keyingi o‘rinlarda — REKM) yuqori miqdorda mavjud bo‘lganda foydalanuvchining sog‘lig‘i uchun salbiy oqibatlarni keltirib chiqarishi mumkin bo‘lgan kimyoviy moddalar;
mahsulotni muomalaga chiqarish — ishlab chiqaruvchi, sotuvchi yoki xorijiy ishlab chiqaruvchi funksiyasini bajaruvchi shaxsning omborxonasidan jo‘natiladigan yoki omborxonaga joylanmasdan yuklanadigan yoxud O‘zbekiston Respublikasi hududida sotish uchun import qilinadigan mahsulot;
gigiyenik xavfsizlik talablari — nashrning turi, bir vaqtda o‘qiladigan matnning hajmi va mahsulotdan foydalanuvchining yoshiga bog‘liq holda matbaa mahsulotlari, shriftli bezatish parametrlari va matnlarni bezatish usullariga qo‘yiladigan talablar;
makulatura — qog‘oz va kartondan tayyorlangan, mahsulot sifatida xizmat muddatini o‘tagan qog‘oz sanoati chiqindilari;
yot moddalar — o‘quvchi sog‘lig‘i va matbaa mahsulotining sifatiga salbiy ta’sir ko‘rsatishi mumkin bo‘lgan ifloslanishlar, turli qoldiqlar, dog‘lar va shu kabi matbaa mahsuloti tarkibi uchun begona qo‘shilmalar;
shriftning me’yoriy yozilish shakli — bu garnituraga bog‘liq holda tegishlicha 66,5 % dan 78 % gacha bo‘lgan shrift (ochko) enining uning balandligiga nisbati;
optik zichlik — shaffof obyektlar tomonidan yorug‘likning susaytirilishi yoki noshaffof obyektlar tomonidan qaytarilishi o‘lchovi. Bu o‘tkazish (qaytarish) koeffitsiyentiga teskari bo‘lgan kattalikning o‘nli logarifmi;
asl nusxa — maket — har bir sahifasi chop etiladigan nashrning tegishli sahifasiga to‘la mos keladigan nashr (kitob) asl nusxasi;
matbaa materiallari — qog‘oz, karton, yelimlovchi materiallar, matbaa bo‘yog‘i, laminatsiya uchun plyonka va b.;
mahsulotdan foydalanuvchilar — mazkur Reglamentning obyekti bo‘lgan mahsulotlardan foydalanuvchi ta’lim muassasalari o‘quvchilari;
mahsulotni sotib oluvchi — mahsulotni sotib olmoqchi bo‘lgan yoki sotib olgan jismoniy yoki yuridik shaxs;
o‘qishga qulaylik — bosma belgilar (shrift o‘lchami), garnitura (shrift rasmi) va bosma bo‘yoqlar rangi, terish sahifasi formati va sahifada joylashuv tavsifi (qator uzunligi, qatorlararo masofa — interlinyaj, hoshiya o‘lchami), shrift sig‘imi (terish zichligi)ning o‘qish vaqtida ko‘rishga ta’siri;
kimyoviy xavfsizlik — mahsulotning holati bo‘lib, bunda foydalanuvchining sog‘lig‘iga zarar yetkazilishi yoki kimyoviy moddalar konsentratsiyasining oshishi tufayli uning sog‘lig‘iga xavf solinishi bilan bog‘liq xavf-xatar mavjud bo‘lmasligi;
birlashgan o‘quv nashrlari — ikkita sinf uchun mo‘ljallangan nashrlar;
CMYK — (Cyan — ko‘k, Magenta — qirmizi, Yellow — sariq, Keu yoki Black — qora ranglar kombinatsiyasi). Matbaa sohasida ko‘p rangli tasvirlar uchun ushbu to‘rt xil bo‘yoqdan foydalaniladi. Ularning aralashuvidan tabiatda bor barcha ranglar hosil qilinadi. CMYKdan foydalangan holda kollaj yoki kompozitsion tasvirlar, illustratsiya va turli dizayn elementlari aks ettiriladi;
bl/kv — belgi kvadrat. Bu matn sahifasida 18,048 mm uzunlikda nechta terish belgisi mavjudligini bildiradi.
2-bob. Yozuv uchun mo‘ljallangan matbaa mahsulotlariga qo‘yiladigan xavfsizlik talablari
1-§. Sanitariya-kimyoviy ko‘rsatkichlarga qo‘yiladigan talablar
3. Yozuv uchun mo‘ljallangan matbaa mahsulotlarini ishlab chiqarishda qo‘llaniladigan matbaa materiallari ularning sog‘liq uchun xavfsizligini tasdiqlovchi sanitariya-epidemiologik xulosalarga ega bo‘lishi kerak.
4. Yozuv uchun mo‘ljallangan matbaa mahsulotlari kimyoviy xavfsizlik talablariga to‘liq javob berishi va ushbu Reglamentga 1-ilovada keltirilgan ko‘rsatkichlardan oshadigan miqdorda model (havoli va suvli) muhitga zararli moddalar chiqarmasligi kerak.
2-§. Asosiy ko‘rsatkichlar
5. Yozuv uchun mo‘ljallangan matbaa mahsulotlarining ko‘rsatkichlari ushbu Reglamentga 2-ilovadagi Yozuv uchun matbaa mahsulotlarining parametrlarida keltirilgan talablarga muvofiq bo‘lishi kerak.
Gazeta qog‘ozi va yaltiroq (bo‘rlangan) qog‘ozlardan foydalanishga yo‘l qo‘yilmaydi, qayta foydalanish uchun mo‘ljallanmagan bosma mahsulotlar (imtihon biletlari, topshiriqli kartochkalar, test savollari, krossvordlar va shu turdagilar) bundan mustasno.
Yozuv uchun mo‘ljallangan matbaa mahsulotlarining muqovasida rangli rasm, kollaj yoki kompozitsion tasvir, illustratsiya va dizayn elementlarini hosil qilishda to‘rt xilgacha rangli bo‘yoq (CMYK)dan foydalanishga yo‘l qo‘yiladi.
6. Muqova uchun — daftar muqova qog‘ozi, shuningdek, silliqligi, mexanik zichligi va yelimlanish darajalari bo‘yicha mos keladigan boshqa turdagi muqova qog‘ozlaridan foydalaniladi. Hajmi 24 varaq va undan yuqori bo‘lgan maktab daftarlarining muqovalari uchun bog‘lovchi (pereplyot) va boshqa materiallardan foydalanishga ruxsat beriladi.
7. Yozuv daftarlaridagi chiziqlarning joylashishiga qarab ularning quyidagi turlari belgilanadi:
1,2 — bitta gorizontal chiziq;
3 — turli intensivlikdagi ikkita gorizontal chiziq;
4 — siyrak uchraydigan qiya chiziqli turli intensivlikdagi ikkita gorizontal chiziq.
Katakli daftarlar uchun quyidagi chiziq parametrlari belgilanadi:
5 — 5x5 mm ±0,05 o‘lchamli katak;
6 — 7x7 mm ±0,05 o‘lchamli katak.
Ushbu Reglamentning oltinchi va yettinchi bandlarida belgilangan ko‘rsatkichlardan farqlanish darajasi bir sahifada 1,5 mm dan oshmasligi kerak.
8. Maktab daftarlarining chiziqlari va hoshiyalar o‘lchamlari ushbu Reglamentga 3-ilovada ko‘rsatilgan talablarga to‘liq javob berishi kerak.
9. 12 varaqli maktab daftarlari ushbu Reglamentning yettinchi bandida ko‘rsatilgan 1, 2, 3, 4, 5, 6-turdagi chiziqlardan foydalangan holda, 18 va 24 varaqli hamda undan yuqori bo‘lgan daftarlar — 2 va 5 turdagi chiziqlar bilan tayyorlanishi kerak.
Asosiy chiziqlar rangi — binafsharang, yashil, havorang, kulrang hamda yon hoshiya chiziqlari — qizil rangda bo‘lishi kerak.
Qatorlarda chiziqlarning uzilishi, bo‘yoqlarning turlicha to‘yinganlikda bo‘lishi va chaplanishi, bosiluvchi elementlarning yuzada aks etmasligi, yon hoshiyalarsiz chop etilishiga yo‘l qo‘yilmaydi.
Tutash ichki va keyingi betlarning gorizontal chiziqlari bir-biriga mos tushishi kerak. Chiziqlar orasidagi chegaraviy farqlanish 2,0 mm dan oshmasligi kerak.
10. Kundalik reyting daftarlari O‘zbekiston Respublikasi Xalq ta’limi vazirligi bilan kelishilgan namuna — etalonga muvofiq chop etilishi kerak.
11. Rasm chizish daftari va albomlar tayyorlanadigan qog‘ozda belgilangan me’yorlardan ortiq yot moddalar bo‘lishiga yo‘l qo‘yilmaydi.
Rasm chizish daftari va albomlar tayyorlanadigan qog‘ozda 1 m2 da maydoni 0,5 mm2 gacha bo‘lgan yot moddalar soni 100 tagacha bo‘lishi mumkin, maydoni 0,5 mm2 dan yuqori bo‘lgan yot moddalar bo‘lishiga ruxsat etilmaydi.
12. Bo‘yash uchun albomlarda rasm elementlarining minimal chiziqli o‘lchamlari 0,5 mm dan kam bo‘lmasligi kerak.
13. Yozuv uchun mo‘ljallangan matbaa mahsulotlarining chetlari tekis kesilgan bo‘lishi, qirralarida yorilish, dog‘lar, yirtilgan va bukilgan joylar, g‘ijimlar, xira chiziqlar, halqalarning ko‘tarilib yoki tushib qolishi, mahsulot ko‘rinishini yomonlashtiradigan boshqa kamchiliklar bo‘lmasligi kerak.
14. Yozuv uchun mo‘ljallangan matbaa mahsulotlariga quyidagilarni joylashtirishga ruxsat etiladi:
birinchi sinf o‘quvchilari daftari muqovasining birinchi va to‘rtinchi betlarida O‘zbekiston Respublikasi Xalq ta’limi vazirligi bilan kelishilgan holda ma’lumotnoma materiallar beriladi.
Bunda muqovaning birinchi betida ijtimoiy-gumanitar fanlar, matematika, tabiiy va texnik fanlar rivojiga hissa qo‘shgan olimlar, buyuk mutafakkirlar, davlat arboblari, yozuvchi va shoirlarning portretlari, ular to‘g‘risida tasdiqlangan qisqacha ma’lumot, allomalarning ijodi va kashfiyotlari, hikmatli so‘zlari, mamlakatimizning qadimiy va zamonaviy shaharlari, tarixiy obidalar va zamonaviy inshootlar tasvirlaridan;
muqovaning to‘rtinchi sahifasida ma’lumotnoma materiallar, alifbo, Davlat madhiyasi, tarixiy sanalar va imlo qoidalari, Pifagor jadvali, muammoli topshiriqlar, turli o‘lchov birliklari, misol va vazifalarni yechish uchun namunalar, shuningdek, maxsus QR yoki shtrix kodlardan foydalanish tavsiya etiladi.
15. Yozuv uchun mo‘ljallangan matbaa mahsulotlarining muqovalarida milliy ma’naviyatimiz, qadriyatlarimiz, an’ana va urf-odatlarimizga zid hamda yosh avlod ongi, bilim doirasi va dunyoqarashiga salbiy ta’sir ko‘rsatuvchi, shuningdek, reklama tavsifidagi ma’lumot (tasvir)larni joylashtirishga yo‘l qo‘yilmaydi.
Oldingi tahrirga qarang.
3-bob. O‘quv nashrlari xavfsizligiga qo‘yiladigan talablar
(3-bobning nomi O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2025-yil 24-noyabrdagi 740-sonli qarori tahririda — Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi, 26.11.2025-y., 09/25/740/1090-son)
1-§. Sanitariya-kimyoviy ko‘rsatkichlarga qo‘yiladigan talablar
16. O‘quv nashrlari kimyoviy xavfsizlik talablariga javob berishi va model (havoli va suvli) muhitga ushbu Reglamentga 1-ilovada keltirilgan ko‘rsatkichlardan oshadigan miqdorda zararli moddalar chiqarmasligi kerak.
2-§. Asosiy ko‘rsatkichlar
Oldingi tahrirga qarang.
17. O‘quv nashrlari hamda o‘qituvchilar uchun metodik qo‘llanmalar parametrlari ushbu Reglamentga 4-ilovada keltirilgan talablarga javob berishi kerak.
O‘quv nashrlarini ishlab chiqarishda faqat ushbu maqsadlar uchun mo‘ljallangan qog‘ozdan, shu jumladan ofset, tipografik, kitob-jurnal, mashinada yengil bo‘rlangan (Machine Finished Coated) va shunga o‘xshash turdagi qog‘ozlardan foydalanishga yo‘l qo‘yiladi.
O‘quv nashrlarini ishlab chiqarishda gazeta qog‘ozi va yaltiroq (to‘liq bo‘rlangan) qog‘ozdan foydalanishga yo‘l qo‘yilmaydi.
Quyidagilarga:
o‘quv nashrlarining muqovasini ishlab chiqarishda yaltiroq (to‘liq bo‘rlangan) qog‘ozdan foydalanishga;
qayta foydalanish uchun mo‘ljallanmagan bosma mahsulotlarni (imtihon biletlari, topshiriqli kartochkalar, test savollari, krossvordlar va shu turdagilar) ishlab chiqarishda gazeta qog‘ozi va yaltiroq (to‘liq bo‘rlangan) qog‘ozlardan foydalanishga;
Oldingi tahrirga qarang.
o‘quv nashrlarning muqovalari va matnida rangli rasm, kollaj yoki kompozitsion tasvir, illustratsiya va dizayn elementlarini hosil qilishda to‘rt xilgacha rangli bo‘yoqlar (CMYK)dan foydalanishga ruxsat etiladi.
(17-bandning yettinchi xatboshisi O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2025-yil 24-noyabrdagi 740-sonli qarori tahririda — Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi, 26.11.2025-y., 09/25/740/1090-son)
18. Yosh toifasiga qarab nashrlar:
1 — 4-sinflar;
5 — 9-sinflar;
Oldingi tahrirga qarang.
10-11-sinflar hamda O‘MKTga mo‘ljallanadi.
(18-bandning to‘rtinchi xatboshisi O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2025-yil 24-noyabrdagi 740-sonli qarori tahririda — Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi, 26.11.2025-y., 09/25/740/1090-son)
19. Nashr vazni (darsliklar uchun):
Oldingi tahrirga qarang.
1 — 4-sinflar uchun 400 (± 10 foiz) g dan;
(19-bandning ikkinchi xatboshisi O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2025-yil 24-noyabrdagi 740-sonli qarori tahririda — Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi, 26.11.2025-y., 09/25/740/1090-son)
Oldingi tahrirga qarang.
5-6-sinflar uchun 500 (± 10 foiz) g dan;
(19-bandning uchinchi xatboshisi O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2025-yil 24-noyabrdagi 740-sonli qarori tahririda — Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi, 26.11.2025-y., 09/25/740/1090-son)
7 — 9-sinflar uchun 500 (± 10 foiz) g dan;
10-11-sinflar hamda O‘MPT uchun 600 (± 10 foiz) g dan oshmasligi kerak.
Nashrning og‘irligini 10 foizdan ko‘p bo‘lmagan miqdorda oshirishga ruxsat beriladi. Og‘irligi 600 g dan yuqori nashrlar faqat kutubxonada foydalanishga mo‘ljallanadi.
20. Taqdim qilish tavsifi va bir vaqtda o‘qish uchun mo‘ljallangan axborot materialining hajmiga hamda o‘zlashtirilishga qarab o‘quv fanlari bo‘yicha nashrlar quyidagilarga ajratiladi:
gumanitar: alifbo, ona tili, jamiyatshunoslik, atrofimizdagi olam, adabiyot, lingvistika (tilshunoslik: o‘zbek va xorijiy tillar), hayotiy faoliyat xavfsizligi asoslari, estetik sikl fanlari, jismoniy tarbiya, mehnat ta’limi, chaqiriqqacha tayyorlash va h.k., ijtimoiy (jamiyat) fanlar: tarix, davlat huquqi, mantiq, psixologiya va h.k.;
tabiiy: fizika, kimyo, geografiya, biologiya, astronomiya va h.k.;
formal: matematika, algebra, informatika va h.k.;
o‘rta maxsus va professional ta’lim uchun maxsus fanlar.
Oldingi tahrirga qarang.
(21-band O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2025-yil 24-noyabrdagi 740-sonli qaroriga asosan o‘z kuchini yo‘qotgan — Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi, 26.11.2025-y., 09/25/740/1090-son)
Oldingi tahrirga qarang.
(22-band O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2025-yil 24-noyabrdagi 740-sonli qaroriga asosan o‘z kuchini yo‘qotgan — Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi, 26.11.2025-y., 09/25/740/1090-son)
3-§. Shriftli bezatishga qo‘yiladigan talablar
23. O‘quv nashrlarining asosiy dizayn elementlariga (garnitura, shrift o‘lchami, qatorning uzunligi va boshqa ko‘rsatkichlar) qo‘yiladigan gigiyenik talablar bolalarning yosh toifalari, xususan, ko‘rish analizatorning rivojlanish xususiyatlari bilan belgilanadi. O‘qish paytida ko‘rish yuklamasining kattaligi ko‘rish va qulay o‘qiluvchanlik sharoitlariga bog‘liq.
24. Nashr asl nusxa — maketini yaratishda turli xil kompyuter va dasturiy ta’minotlardan foydalanilishi tufayli matbaa mahsulotlaridagi matn shrifti o‘lchamlari mutlaq o‘lchamda — mm va Reglamentga 5-ilovaga muvofiq nisbiy o‘lchamlarda — kegllarda beriladi.
25. Mashq va ish daftarlarida o‘quvchi tomonidan vazifalarning bajarilishi uchun har bir sahifada kamida 30 foiz bo‘sh joy ajratiladi.
Oldingi tahrirga qarang.
26. Umumiy o‘rta ta’lim va O‘MKT uchun o‘quv nashrlarida:
a) me’yoriy yoki keng, yorqin yoki nimqora yoziladigan shriftlar qo‘llanadi;
b) gumanitar fanlar bo‘yicha faqat she’rlar va so‘z ro‘yxatlari uchun matnni ikki ustunda terishga ruxsat etiladi, ustunlar orasidagi masofa esa 12 mm (1 — 4-sinflar), alifboda — 12 mm, ixtisoslashtirilgan maktablar uchun — 16 mm, o‘rta va yuqori sinflar (5 — 11-sinflar) va O‘MKT uchun — 9 mm;
tabiiy fanlar bo‘yicha ikki ustunli qilib terish 5-6-sinflar uchun mo‘ljallangan nashrlarda faqat qo‘shimcha matnlar, 7 — 9-, 10-11-sinflar hamda o‘rta maxsus va kasbiy ta’lim muassasalari uchun asosiy va qo‘shimcha matnlarda ruxsat etiladi. Bunda satr uzunligidan tashqari 10- va 11-ilovalar qayd etilgan talablarga rioya qilinishi shart. Ustundagi satr uzunligi tartibga solinmaydi;
v) ixtisoslashtirilgan maktablar uchun faqat kesma yoki yangi kam kontrastli shriftlar guruhi qo‘llanadi;
g) kimyoviy formulalar asosiy elementlarining shrift o‘lchami qo‘shimcha matn shrift o‘lchamidan kichik bo‘lmasligi, formulalar yordamchi elementlarining shrift o‘lchami esa kamida 6 kegl bo‘lishi lozim;
yuqori satr formulalarining satrosti elementlari va yuqori satr formulalarining satrusti elementlari orasidagi interliniyajni oshirish 7 — 11-sinflar va O‘MKT uchun kamida 2 punkt bo‘lishi kerak;
kimyoviy formulalarni o‘z ichiga olgan matndagi interliniyajni oshirish sahifada bir xil bo‘lmasligi mumkin;
d) qo‘llash mumkin emas:
tor yoziladigan shriftlar;
matnning asosiy qismini bo‘yoq fonida chop etish (vivorotka);
yozuv, mashq va ish daftarlarida yozish uchun mo‘ljallangan maydonlarda rangli va kulrang fon;
asosiy va qo‘shimcha matn uchun uchta yoki undan ortiq ustunli terish.
Bunda oq qolip-plashka bilan nashr matnini ajratib ko‘rsatishda shriftning yorqinlik darajasi kamida 70 foiz bo‘lishi kerak;
e) matnli jadvallarda satr uzunligi tartibga solinmaydi;
j) rasmlar uchun izohlarni yozishda qo‘shimcha matn uchun belgilangan kegldan kam bo‘lmagan shrift qo‘llaniladi;
z) ko‘rgazmali tasvirlar ostidagi izohli yozuvlarning shrift o‘lchami asosiy matn shrifti o‘lchamidan faqat 2 punkt kichik bo‘lishi mumkin.
(26-band O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2025-yil 24-noyabrdagi 740-sonli qarori tahririda — Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi, 26.11.2025-y., 09/25/740/1090-son)
27. Alifboni bezashda:
a) balandligi 18 — 36 keglli shrift, kesma garnitura ishlatiladi;
Oldingi tahrirga qarang.
b) ustunlardagi so‘zlar ro‘yxati va ustunlar orasidagi masofa 12 mm dan kam bo‘lmagan holatda yo‘l qo‘yiladi;
(27-bandning “b” kichik bandi O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2023-yil 20-maydagi 209-sonli qarori tahririda — Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi, 22.05.2023-y., 09/23/209/0290-son)
v) sahifadagi bo‘g‘in ko‘chirishlar soni 4 tadan oshmasligi kerak;
Oldingi tahrirga qarang.
g) qator uzunligi tartibga solinmaydi;
(27-bandning “g” kichik bandi O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2023-yil 20-maydagi 209-sonli qarori tahririda — Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi, 22.05.2023-y., 09/23/209/0290-son)
d) shrift o‘lchami 18 kegl bo‘lganda qatorning sig‘imi kirill grafikasi uchun 5,4 dan va lotin grafikasidan foydalanish uchun 6,0 bl/kv dan oshmasligi kerak;
e) alifboning harfga doir sahifasida rasmlarga ajratilgan umumiy maydon kamida 50 foizni, harfdan tashqari qismida kamida 30 foizni tashkil etishi tavsiya etiladi.
28. 1 — 4-sinflar uchun o‘quv adabiyotlarida:
a) kesma yoki yangi kam kontrastli shriftlar guruhlari qo‘llaniladi;
Oldingi tahrirga qarang.
b) 200 belgidan ortiq hajmdagi matn rangli (kulrang) fonda chop etilganda, interlinyaj avto yoki avto + 2 punktga oshirilishi kerak. Bunda shriftlar normal yoki keng, yorug‘ yoki yarim qalin chiziqli bo‘lgan “sans-serif” guruhidan tanlanishi lozim;
(28-bandning “b” kichik bandi O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2025-yil 24-noyabrdagi 740-sonli qarori tahririda — Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi, 26.11.2025-y., 09/25/740/1090-son)
Oldingi tahrirga qarang.
v) so‘zlararo oraliq asosiy matn shrifti balandligining 110 foizdan 150 foizgacha qismini tashkil etishi kerak;
(28-bandning “v” kichik bandi O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2023-yil 20-maydagi 209-sonli qarori tahririda — Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi, 22.05.2023-y., 09/23/209/0290-son)
Oldingi tahrirga qarang.
g) 1 — 11-sinflar nashrlaridagi matnlarni ajratib ko‘rsatish uchun ko‘pi bilan 6 ta rangli bo‘yoqlardan, shu jumladan, ularning tuslaridan (10 — 100 foizgacha intensivlikda) foydalanishga ruxsat beriladi, o‘rta maxsus va kasbiy ta’lim muassasalari o‘quvchilariga mo‘ljallangan nashrlarda esa rangli bo‘yoqlardan foydalanish tavsiya etilmaydi
(28-bandning “g” kichik bandi O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2025-yil 24-noyabrdagi 740-sonli qarori tahririda — Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi, 26.11.2025-y., 09/25/740/1090-son)
Oldingi tahrirga qarang.
d) rasm ostiga yozuv qo‘yish uchun balandligi asosiy matn shrifti balandligidan 4 punktdan ko‘p bo‘lmagan shriftdan foydalanish tavsiya etiladi;
(28-bandning “d” kichik bandi O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2023-yil 20-maydagi 209-sonli qarori tahririda — Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi, 22.05.2023-y., 09/23/209/0290-son)
e) o‘qlari qiya bo‘lgan yumaloq harflardan iborat shriftlardan foydalanishga yo‘l qo‘yilmaydi (mediyeval guruhi shriftlari).
1 — 4-sinflar uchun chop etiluvchi matematikaga doir nashrlar uchun qatorning uzunligi minimal 90 mm bo‘lganda 14 keglga ruxsat etiladi.
2 — 4-sinflar uchun tabiatshunoslik bo‘yicha o‘tkaziluvchi praktikumlarda sig‘imi 7,7 bl/kv dan kam bo‘lmagan 12 kegl balandlikdagi shriftdan, matn hajmi 200 belgidan oshmaydigan qo‘shimcha matn uchun 11 kegldan foydalanishga yo‘l qo‘yiladi.
1 — 4-sinflar uchun o‘quv nashrlarining matnli bezatilishi mazkur Reglamentga 6-ilovada keltirilgan talablarga javob berishi kerak.
Oldingi tahrirga qarang.
j) 1 — 4-sinf nashrlarida asosiy va qo‘shimcha matn hamda ajratmalar (sarlavhalardan tashqari) uchun shrift bezatishning oltitadan ko‘p bo‘lmagan farqlanuvchi varianti (kegl yoki garnitura, uning yozuv uslubi, rangli ajratmalarning mavjudligi) qo‘llanishi tavsiya etiladi.
(28-band O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2025-yil 24-noyabrdagi 740-sonli qaroriga asosan “j” kichik band bilan to‘ldirilgan — Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi, 26.11.2025-y., 09/25/740/1090-son)
Oldingi tahrirga qarang.
29. 5 — 9-sinflar, 10-11-sinflar va O‘MKT uchun o‘quv nashrlarida:
(29-bandning birinchi xatboshisi O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2025-yil 24-noyabrdagi 740-sonli qarori tahririda — Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi, 26.11.2025-y., 09/25/740/1090-son)
a) so‘zlararo oraliq asosiy matn shrifti balandligining yarmidan kam bo‘lmasligi kerak;
b) matnni ajratib ko‘rsatish uchun uchtadan ortiq rangli bo‘yoqdan foydalanish mumkin emas;
v) uch yoki undan ortiq ustunlarga so‘z va so‘z birikmalari ro‘yxatini joylashtirishga ruxsat beriladi (gumanitar fanlar bo‘yicha nashrlarda), xronologik materiallar faqat ustunlar orasidagi masofa 9 mm dan kam bo‘lmagan holatda, 6 mm dan kam bo‘lmagan ajratuvchi chiziq bo‘lganda ruxsat etiladi;
Oldingi tahrirga qarang.
g) ko‘rgazmali tasvirlar (grafik, chizma, jadval, diagramma va boshqalar) uchun bo‘yoqlar miqdori tartibga solinmaydi. Ko‘rgazmali tasvirlardagi yozuvlar uchun shrift o‘lchami kamida 8 kegl bo‘lishi lozim.
(29-bandning “g” kichik bandi O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2025-yil 24-noyabrdagi 740-sonli qarori tahririda — Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi, 26.11.2025-y., 09/25/740/1090-son)
5 — 9-sinflar, 10-11-sinflar va O‘MPT uchun o‘quv nashrlarining matnli bezatilishiga qo‘yiladigan talablar mazkur Reglamentga 7 — 11-ilovalarda keltirilgan.
Oldingi tahrirga qarang.
30. 1 — 4-sinflar uchun o‘quv nashrlarida kartografik yozuvlar uchun shrift kegli 10 dan kam bo‘lmasligi, 5 — 9-sinflar uchun — 9 dan kam bo‘lmasligi, 10-11-sinflar va O‘MKT uchun — 8 dan kam bo‘lmasligi kerak.
(30-band O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2025-yil 24-noyabrdagi 740-sonli qarori tahririda — Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi, 26.11.2025-y., 09/25/740/1090-son)
31. Birlashgan o‘quv nashrlarining matnli qismida 1-2-sinflar uchun kegli 16 bo‘lgan shriftdan, 2-3 va 3-4-sinflar uchun 14 dan kam bo‘lmagan, 4-5-sinflar uchun 12 dan kam bo‘lmagan, 5-sinf va undan yuqori sinflar uchun esa 11 kegldan foydalanishga ruxsat etiladi.
Oldingi tahrirga qarang.
(32-band O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2025-yil 24-noyabrdagi 740-sonli qaroriga asosan o‘z kuchini yo‘qotgan — Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi, 26.11.2025-y., 09/25/740/1090-son)
33. Birinchi yosh guruhiga doir bolalar uchun nashrlar matnida quyidagilarga yo‘l qo‘yilmaydi:
rangli bo‘yoqlar (ajratishlardan tashqari);
shriftni belgilash (vivorotka);
ko‘p ustunli terish (she’rlardan tashqari);
chizilgan shriftlar (ajratishlardan tashqari).
Ikkinchi toifaga doir nashrlarda rangli fonda rangli bo‘yoq bilan bosib chiqarishda matn hajmi 200 belgigacha bo‘lganda shriftning kegli kamida 20 bo‘lishi kerak.
She’rlar uchun ustunlar orasidagi masofa 12 mm dan kam bo‘lmagan ikkita ustunli terishga ruxsat beriladi.
Chizilgan shriftlardan foydalanganda ularning o‘lchamlari — kegli 20 dan kam bo‘lmasligi kerak.
Agar asosiy matn shriftining kegli 16 dan kichik bo‘lsa, matnni rangli bo‘yoqlar bilan ajratishda shriftining kegli 18 dan kam bo‘lmasligi kerak.
Nashr sahifasida rasmlarning maydoni 50 foizdan kam bo‘lmasligi kerak.
Ko‘p bo‘yoqli rasmlarda (rangli, kulrang fonda) kesma shriftlardan foydalanish kerak, shrift kegli 18 dan kam bo‘lmasligi, sahifadagi matn hajmi 200 belgi yoki undan kamroq bo‘lganda 16 kegl ishlatilishi, interlinyaj (qatorlar orasi) 4 punktdan kam bo‘lmasligi kerak.
Birinchi yosh guruhi uchun nashrlarning matnli bezatilishiga qo‘yiladigan talablar ushbu Reglamentga 12-ilovada keltirilgan.
34. Ikkinchi yosh guruhidagi bolalar uchun nashrlar matnida quyidagilar qo‘llanilmasligi kerak:
rangli bo‘yoqlar;
shriftni belgilash (vivorotka);
ko‘p ustunli terish;
chizilgan shriftlar.
Asosiy va qo‘shimcha matnni rangli, kulrang fonda hamda ko‘p bo‘yoqli tasvirlarni chop etish uchun quyidagi shriftli bezatilishdan foydalanish kerak:
nimqora, me’yoriy yoki keng to‘g‘ri yoziladigan kesma shriftlar;
asosiy matn shriftining kegli 14 punktdan kam bo‘lmasligi kerak;
hajmi har bir sahifada 200 belgidan ko‘p bo‘lmagan qo‘shimcha matn shriftining kegli 12 punktdan kam bo‘lmasligi kerak;
shriftni belgilab bosish uchun fonning optik zichligi 0,5 dan kam bo‘lmasligi kerak.
Hajmi har bir sahifada 600 belgidan ko‘p bo‘lgan qo‘shimcha matn uchun asosiy matn uchun belgilangan shrift bezatilishi qo‘llanilishi kerak.
Rasmlar ostidagi yozuvlar uchun 12 punktdan kam bo‘lmagan shriftdan foydalanish va ularni rasmning chetidan 4 mm dan kam bo‘lmagan masofada joylashtirish tavsiya etiladi.
Nashrda rasmlarining umumiy maydoni 30 foizdan kam bo‘lmasligi tavsiya etiladi.
Ikkinchi yosh guruhi uchun nashrlarning matnli bezatilishiga talablar ushbu Reglamentga 13-ilovada keltirilgan.
35. Uchinchi yosh guruhiga doir bolalar nashrlari matnida quyidagilar qo‘llanilmaydi:
shriftni belgilash (vivorotka);
rangli bo‘yoqlar;
ko‘p ustunli terish.
Birinchi ustunning eng uzun satrining chekkasidan hisoblanganda ustunlar orasidagi masofa kamida 9 mm ni tashkil qilsa, she’rlar uchun ikki ustunli matnga ruxsat beriladi.
Rasmlarining umumiy maydoni 30 foizdan kam bo‘lmagan birinchi toifa nashrlarida ikki ustunli terishga ruxsat beriladi, bunda sig‘imi kvadrat uchun 9,5 belgidan ko‘p bo‘lmagan me’yoriy nimqora to‘g‘ri yoziladigan kam kontrastli shriftlardan foydalanilishi kerak.
Hajmi har bir sahifada 1500 belgidan oshmaydigan qo‘shimcha matn va ajratishlar uchun rangli bo‘yoqlar va shriftlarni belgilash faqat quyidagicha shriftli bezatishda qo‘llaniladi:
shrift kegli 12 punktdan kam bo‘lmaganda;
qator uzunligi 2 1/4 kvadratdan kam bo‘lmaganda (ajratishlardan tashqari);
shriftni belgilash uchun fonning optik zichligi 0,5 dan kam bo‘lmaganda.
Uchinchi yosh guruhi uchun nashrlarning matnli bezatilishiga qo‘yiladigan talablar ushbu Reglamentga 14-ilovada keltirilgan.
36. To‘rtinchi yosh guruhidagi bolalar uchun nashrlarning matnli qismida quyidagilarga yo‘l qo‘yiladi:
matnni ajratib ko‘rsatishda uchtadan ko‘p bo‘lmagan rangli bo‘yoqlarni qo‘llash;
rangli, kulrang fonda, ko‘p bo‘yoqli rasmlarda matnni qo‘llashda shriftli bezatilish nimqora yoziladigan 9 kegldan kam bo‘lmagan shrift bilan.
To‘rtinchi yosh guruhi uchun nashrlarning matnli bezaklashga talablar ushbu Reglamentga 15-ilovada keltirilgan.
Oldingi tahrirga qarang.
37. O‘quv nashrlari turidan qat’i nazar, quyidagi talablarga javob berishi kerak:
(37-bandning birinchi xatboshisi O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2025-yil 24-noyabrdagi 740-sonli qarori tahririda — Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi, 26.11.2025-y., 09/25/740/1090-son)
nashrda matnli sahifalarning tutash ikki ichki betidagi koreshok hoshiyasi 26 mm dan, sahifada esa 10 mm dan kam bo‘lmasligi kerak;
sahifaning hoshiyalarida, koreshoklidan tashqari, sahifadan kamida 5 mm masofada kerakli belgilar, ko‘rgazmali rasmlar va hajmi 50 belgidan oshmaydigan matnni joylashtirishga ruxsat beriladi.
Quyidagilarga yo‘l qo‘yilmaydi:
ma’lumotlarning buzilishi yoki yo‘qolishiga olib keladigan, qulay o‘qiluvchanlikni, o‘qish sharoitlarini yomonlashtiradigan nuqsonlar;
to‘liq chop etmaslik (rasm elementlarining yo‘qolishi), moylanish, chaplanib ketish, bo‘yoq bilan to‘lgan maydonlar, dog‘lar, tirnalishlar, ikkilangan bosma;
bloklar chetiga yoki ichiga yelimning tegishi orqali sahifalarning bir-biriga yopishib qolishi va ochilish vaqtida matn yoki rasmlarga zarar yetishi;
blok yoki muqovaning deformatsiyasi;
belgilarning shtrixlari noaniq bo‘lgan holda matnni bosib chiqarish.
Oldingi tahrirga qarang.
4-bob. Yozuv uchun matbaa mahsulotlari, o‘quv nashrlari nashrlarini qadoqlash
(4-bobning nomi O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2025-yil 24-noyabrdagi 740-sonli qarori tahririda — Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi, 26.11.2025-y., 09/25/740/1090-son)
1-§. Qadoqlashga doir talablar
38. Yozuv uchun matbaa mahsulotlari va o‘quv nashrlari o‘ram qog‘oziga, bog‘lamlarga, qutilarga, gofroqutilarga yoki matbaa mahsulotlarining saqlanishini ta’minlaydigan termokirishuvchan polietilen plyonkalarga o‘ralgan bo‘lishi kerak.
39. Qadoqdagi bosma mahsulotlarning brutto massasi 30 kg dan oshmasligi kerak.
2-§. Tamg‘alashga doir talablar
40. Matbaa mahsulotlari qadoqlarining tamg‘alanishi mahsulot yoki mahsulotlar guruhi qadog‘iga biriktiriladigan yorliqqa tushiriladi.
Qadoqlarning tamg‘alanishi quyidagi axborotga ega bo‘lishi kerak.
mahsulot ishlab chiqarilgan mamlakat;
ishlab chiqaruvchi (sotuvchi yoki xorijiy ishlab chiqaruvchining vakolatli vakili) firma nomi;
ishlab chiqaruvchi (sotuvchi yoki xorijiy ishlab chiqaruvchining vakolatli vakili)ning manzili;
mahsulotning nomi va (yoki) turi (vazifasi);
qadoqdagi mahsulotlar soni (dona);
saqlash sharoitlari;
manipulyatsion belgilar (“Namlikdan asrang”, “Issiqdan himoya qiling”).
41. Mahsulotning tamg‘alanishi ishonchli, tekshiriluvchan va o‘qilishi oson bo‘lishi hamda davlat tilida taqdim etilishi kerak.
42. Majburiy sertifikatlanishi kerak bo‘lgan tovarlarga nisbatan iste’molchiga uning sertifikati to‘g‘risida ma’lumot taqdim etilishi kerak.
43. Yozish uchun matbaa mahsulotlari quyidagi axborotga ega bo‘lishi kerak:
bosmaxona nomi va manzili;
ishlab chiqarilgan sana;
sertifikatlash to‘g‘risida ma’lumotlar;
asosiy o‘lchamlar;
buyurtma raqami;
varaqlar hajmi;
Oldingi tahrirga qarang.
“Ta’lim muassasalari uchun matbaa mahsulotlari xavfsizligi talablarini belgilashning texnik reglamentiga muvofiq ishlab chiqarilgan” yozuvi.
(43-bandning sakkizinchi xatboshisi O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2024-yil 25-martdagi 153-sonli qarori tahririda — Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi, 26.03.2024-y., 09/24/153/0241-son)
Oldingi tahrirga qarang.
44. O‘quv nashrlari quyidagi axborotga ega bo‘lishi kerak:
(44-bandning birinchi xatboshisi O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2025-yil 24-noyabrdagi 740-sonli qarori tahririda — Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi, 26.11.2025-y., 09/25/740/1090-son)
muallif (hammualliflar)ning F.I.O;
klassifikatsion indekslar (UO‘K va BBK);
kitobning xalqaro standart raqami (ISBN);
mualliflik huquqi himoyalangani (s) belgisi;
nashrning darslik yoki o‘quv qo‘llanmasi sifatida tasdiqlanishi haqidagi ma’lumotlar;
nashrni yaratishda ishtirok etgan shaxslarning ism-familiyasi;
nashrning chiqqan yili arab raqamlarida “yil” yoki “y.” qisqartmasisiz keltiriladi;
chop etish uchun imzolangan sana;
qog‘oz bichimi va varaq ulushi;
shartli bosma taboqlardagi nashr hajmi;
adadi;
matbaa tashkilotining buyurtma raqami;
noshirning yuridik nomi va uning manzili;
matbaa tashkilotining nomi va uning manzili.
Oldingi tahrirga qarang.
(45-band O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2025-yil 24-noyabrdagi 740-sonli qaroriga asosan o‘z kuchini yo‘qotgan — Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi, 26.11.2025-y., 09/25/740/1090-son)
5-bob. Matbaa mahsulotini identifikatsiyalash, namunalarni tanlash va nazorat qilish usullari
46. Identifikatsiya deyilganda muayyan mahsulot (yozuv uchun matbaa mahsulotlari, ta’lim muassasalari uchun o‘quv nashrlari)ning xavfsizlik ko‘rsatkichlari ushbu Reglament bilan belgilangan talablarga muvofiq kelishi, ya’ni mahsulot nomi, turi (vazifasi)ning aynan o‘xshash ekanligini aniqlash tushuniladi.
47. Mahsulotlar nomi, turi (vazifasi), sifatlari bo‘yicha va ularning xavfsizlik ko‘rsatkichlari ushbu Reglament bilan belgilangan talablarga muvofiqligini identifikatsiyalash quyidagilar tomonidan amalga oshiriladi:
O‘zbekiston Respublikasi hududida uni muomalaga kiritayotgan tayyorlovchi (sotuvchi);
mahsulotning muvofiqligini baholash va tasdiqlash maqsadida sertifikatsiyalash bo‘yicha tashkilot;
O‘zbekiston Respublikasi hududida muomalada bo‘lgan mahsulotning ushbu Reglament talablariga mos kelishini tekshirishga vakolatli davlat nazorat organi.
48. Yozuv uchun matbaa mahsulotlari va ta’lim muassasalari uchun o‘quv nashrlarini identifikatsiyalash organoleptik va qurilmali usullardan foydalanib amalga oshiriladi:
organoleptik usulda identifikatsiyalash mahsulot nomi va turi (vazifasi)ga ko‘ra, shuningdek, ushbu Reglamentga muvofiq, aniqlanayotgan mahsulot turiga xos bo‘lgan o‘xshashlik va belgilarga qarab o‘tkaziladi;
identifikatsiyalashning qurilmali usulida sinovlar ushbu Reglament talablariga muvofiq o‘tkaziladi.
Ta’lim muassasalari uchun matbaa mahsulotlarini qabul qilib olishda namunalarni tanlab olish me’yorlari ushbu Reglamentga 16-ilovada keltirilgan.
6-bob. O‘tish davri
49. Ushbu Reglament qabul qilingan paytdan boshlab uning 1-bandida ko‘rsatilgan umumta’lim muassasalari uchun matbaa mahsulotlarining turlariga talablarni belgilovchi O‘zbekiston Respublikasi hududida amal qiluvchi texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlar ular mazkur Reglamentga muvofiqlashtirilguniga qadar ushbu Reglamentga zid bo‘lmagan qismlari qo‘llaniladi.
50. Ushbu Reglament amalga kiritilgunga qadar qonunchilikka ko‘ra muvofiqligi majburiy tasdiqlanishi kerak bo‘lgan ta’lim muassasalari matbaa mahsulotlariga nisbatan O‘zbekiston Respublikasi milliy sertifikatlash tizimida belgilangan qoidalar qo‘llaniladi.
51. Ushbu Reglament kuchga kiritilgunga qadar ta’lim muassasalari uchun matbaa mahsulotlariga olingan sanitariya-epidemiologik xulosalar va muvofiqlik sertifikatlari ushbu sertifikatlarda belgilangan muddat davomida amal qiladi.
7-bob. Davlat nazoratidan o‘tkazish tartibi
52. Mazkur Reglament talablariga rioya etilishi bo‘yicha davlat nazorati O‘zbekiston texnik jihatdan tartibga solish agentligi, O‘zbekiston Respublikasi Sanitariya-epidemiologik osoyishtalik va jamoat salomatligi xizmati va ularning hududiy tashkilotlari, shuningdek, boshqa maxsus vakolatli davlat organlari tomonidan ularning vakolatlari doirasida amalga oshiradi.
8-bob. Chiqindilarni utilizatsiya qilish
53. Ishlab chiqarish chiqindilari, makulaturalarni yig‘ish va to‘plash, ularni hisobga olish va xatlovdan o‘tkazish tashkiliy-huquqiy shakli va idoraviy bo‘ysunuvidan qat’i nazar, barcha tashkilotlarda amalga oshirilishi kerak.
9-bob. Yakunlovchi qoidalar
54. Ushbu Reglamentni qo‘llashda yuzaga keladigan nizolar qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda hal etiladi.
55. Mazkur Reglament talablarining buzilishida aybdor bo‘lgan shaxslar qonunchilikka muvofiq belgilangan tartibda javobgar bo‘ladilar.
Oldingi tahrirga qarang.
Texnik reglamentga
1-ILOVA
1-ILOVA
(1-ilova belgisi O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2024-yil 25-martdagi 153-sonli qarori tahririda — Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi, 26.03.2024-y., 09/24/153/0241-son)
Matbaa mahsulotlarining kimyoviy xavfsizligiga qo‘yiladigan
TALABLAR
|
Zararli moddaning nomi |
Suvli muhitda |
Havo muhitida |
|
Me’yor, ko‘pi bilan |
Me’yor, ko‘pi bilan | |
|
Fenol |
0,05 mg/dm3 |
0,003 mg/m3 |
|
Formaldegid |
0,1 mg/ dm3 |
0,003 mg/m3 |
|
Qo‘rg‘oshin |
0,03 mg/dm3 |
aniqlanmaydi |
|
Rux |
1,0 mg/dm3 |
aniqlanmaydi |
|
Margimush |
0,05 mg/dm3 |
aniqlanmaydi |
|
Xrom (III, IV) |
jami 0,1 mg/dm3 |
aniqlanmaydi |
Oldingi tahrirga qarang.
Texnik reglamentga
2-ILOVA
2-ILOVA
(2-ilova belgisi O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2024-yil 25-martdagi 153-sonli qarori tahririda — Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi, 26.03.2024-y., 09/24/153/0241-son)
Yozuv uchun matbaa mahsulotlarining
PARAMETRLARI
|
Nomlanishi |
Qog‘ozning oqligi, % |
Bichimi* (eni va balandligi) |
Qog‘ozning zichligi g/m2 |
Varaqlardagi hajmi |
Noshaffoflik, % |
Muqova qog‘ozi va biriktirish usuli | |
|
Maktab daftarlari |
1-sinf uchun 3-4, 6-turlarga |
kamida 86 |
170x205±2 mm |
kamida 80,0±3,0 |
12 |
kamida 86 |
muqova uchun 80 g/m2 qog‘oz; ikkita sim halqa bilan biriktiriladi |
|
2-sinf va undan yuqori sinflar hamda O‘MPTlar uchun 1-2, 5-turlarga |
kamida 84 |
kamida 70,0±3,0 |
12, 18,24 |
kamida 84 |
muqova qog‘ozi va 70,0 g/m2 dan kam bo‘lmagan qog‘oz ikkita sim halqa bilan biriktiriladi | ||
|
Maktab reyting kundaliklari |
kamida 84 |
168x198, 170x205, 145x210, 160x198 mm |
kamida 60,0±3,0 |
40 va 48 |
kamida 84 |
190 g/m2 dan kam bo‘lmagan yumshoq muqova uchun ikkita sim halqa bilan, qattiq muqova uchun ip (yoki sim) bilan tikilib yelimlanadi. | |
|
Rasm daftarlar va albomlar |
kamida 93 |
203x288 210x297, 200x290 |
100±5,0 dan 160±7,0 gacha, grafitli qalam bilan chizish uchun kamida 60,0±3,0 |
8, 12, 16, 24, 36, 40 va yuqori |
kamida 84 |
120 — 190 g/m2 dan kam bo‘lmagan ikkita sim halqa bilan, varaqlar soni 36 va undan yuqori nashrlar uchun tikmasdan yelimlab mahkamlanadi | |
|
Bo‘yash uchun albomlar |
kamida 76 |
210x297, 200x290 |
80±3,0 dan 160±7,0 gacha, grafitli qalam bilan chizish uchun kamida 60,0±3,0**** |
12 va yuqori |
- |
80 ±3,0 g/m2 dan kam bo‘lmagan ikkita sim halqa bilan, varaqlar soni 36 va undan yuqori nashrlar uchun tikmasdan yelimlab mahkamlanadi | |
|
Umumiy daftarlar |
kamida 80 |
168x198, 170x203 148x210, 144x203, 160x198, 210x297, 203x288, 203x275 |
kamida 60,0±5,0 |
24, 36, 48, 60, 72, 80, 96 va yuqori |
kamida 84 |
190 g/m2 dan kam bo‘lmagan ikkita sim halqa bilan, varaqlar soni 96 va undan yuqori nashrlar uchun tikmasdan yelimlab mahkamlanadi | |
|
Chizma uchun albom va papka-chizma qog‘ozlari |
kamida 84 |
210x297, 420x297, 420x594, 840x594, 840x1188 |
160±7,0 dan 200±8,0 gacha |
10 va undan ko‘p |
kamida 84 |
120 — 190 g/m2 dan kam bo‘lmagan mahkamlashsiz, papkaga jamlash | |
|
Rangli qog‘ozlar to‘plami |
kamida 80 |
275x200, 275x300 |
70,0-80,0±3,0 |
12 — 16 (8 rangdan kam bo‘lmasligi kerak) |
kamida 84 |
papkaga jamlash; ikkita sim halqa bilan biriktiriladi | |
* O‘lcham bo‘yicha chegaraviy farqlanishlar ±3 mm dan ko‘p bo‘lmasligi, qiyshiqlik — 2 mm dan ko‘p bo‘lmasligi kerak.
** Ushbu qog‘ozdan foydalanishga yo‘l qo‘yiladi, bu qog‘ozdan foydalanilganda bo‘yash uchun mo‘ljallangan rasm varaqning bir tomonida joylashtirilishi kerak.
*** Iste’molchi bilan kelishgan holda daftarlarni boshqa hajm va o‘lchamlarda ishlab chiqarishga ruxsat etiladi;
**** Grafitli qalam bilan bo‘yash uchun mo‘ljallangan rasm varaqning bir tomonida joylashishi kerak.
Oldingi tahrirga qarang.
Texnik reglamentga
3-ILOVA
3-ILOVA
(3-ilova belgisi O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2024-yil 25-martdagi 153-sonli qarori tahririda — Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi, 26.03.2024-y., 09/24/153/0241-son)
Maktab daftarlarining chiziqlari va hoshiyalari o‘lchamiga qo‘yiladigan
TALABLAR
|
Ko‘rsatkichlar nomi |
Turlar uchun me’yor |
Chegaraviy farqlanish | |||
|
1 |
2 |
3 |
4 | ||
|
Sahifadagi stan (chiziq)lar yoki qatorlar soni |
23 |
26 |
14 |
14 |
- |
|
Stan (chiziq)lar balandligi, mm |
- |
- |
5,0 |
5,0 |
±0,1 |
|
Stan (chiziq)lar yoki qatorlar orasidagi masofa, mm |
8,0 |
7,0 |
8,0 |
8,0 |
±0,1 (umumiy holda sahifada ko‘pi bilan 2,0 mm) |
|
Qiya chiziqning qiyalik burchagi, gradus |
- |
- |
- |
75° |
±2° |
|
Qiya chiziqlar orasidagi masofa (chiziq bo‘yicha), mm |
- |
- |
- |
27,0 |
±0,2 |
|
Tepa hoshiya, mm |
16,0 |
16,0 |
13,0 |
13,0 |
±3,0 |
|
Pastki hoshiya, mm |
13,0 |
14,0 |
12,0 |
12,0 |
±6,0 |
|
Yen hoshiya, mm |
20,0 |
20,0 |
20,0 |
20,0 |
±3,0 |
Oldingi tahrirga qarang.
Oldingi tahrirga qarang.
Texnik reglamentga
4-ILOVA
4-ILOVA
(4-ilova belgisi O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2024-yil 25-martdagi 153-sonli qarori tahririda — Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi, 26.03.2024-y., 09/24/153/0241-son)
Ta’lim muassasalari uchun o‘quv nashrlari
PARAMETRLARI
|
Nomlanishi |
Sahifalar uchun ishlatiladigan qog‘oz turi |
Qog‘ozning oqligi, % |
Bichimi* |
Qog‘ozning zichligi g/m2 |
Noshaffoflik, % |
Muqova bilan biriktirish** | |
|
O‘quv nashrlari |
Maktabgacha ta’lim uchun |
Ofset qog‘ozi |
84 dan kam bo‘lmagan |
60 x 84 1/8, 62 x 84 1/8, 62 x 90 1/16, 70 x 90 1/16, 70 x 1001/16, 70 x 1081/16, |
70,0 ± 3,0 dan kam bo‘lmagan |
86 — 91 |
1. Muqova 13mkm ± 3 laminatsiya plyonkasi bilan qo‘shib biriktiriladi1. Sahifalarni bloklarga va bloklarni muqova bilan biriktirish uchun notch yoki burst binding texnologiyasi bo‘yicha maxsus kuchaytirilgan yelimlangan choksiz birikmalardan foydalaniladi. Shuningdek, sahifalarni bloklarga va bloklarni muqova bilan biriktirish uchun o‘quv nashrlar kapron (yoki armirlangan) ipda kamida 5 ta chok2 bilan tikilishi yoki belgilangan yelimlash texnologiyasidan foydalangan holda biriktirilishi mumkin. 2. Blokni jamlashda koreshok va uning ikki tomonidagi bigovka uchun ajratilgan qattiq muqova uchun 10 mm, yumshoq muqova uchun 5-6 mm gacha qismlari to‘liq muqovaga yelimlanadi. Muqova orqa va old tomonidan bigovkaqilinadi. 3. Darsliklar va amaliy qo‘llanmalar uch tomonidan to‘g‘ri va tekis qirqiladi. Darsliklarning tepadagi o‘ng va pastdagi o‘ng burchaklari radiusi 5 — 10 mmga teng bo‘lgan yumaloq shaklga keltiriladi. 4. Amaliy qo‘llanmalar uchun muqova va sahifalar o‘rtadan (bukilgan holatda) ikkita sim halqa bilan mustahkamlanadi. |
|
1-sinf uchun darsliklar |
Mashinada yengil bo‘rlangan kitob-jurnal qog‘ozi (Machine Finished Coated Paper) |
87 dan kam bo‘lmagan |
80,0 ± 4,0 dan kam bo‘lmagan |
88 dan kam bo‘lmagan | |||
|
Ofset qog‘ozi |
87 dan kam bo‘lmagan |
80,0 ± 4,0 dan kam bo‘lmagan | |||||
|
1-sinf uchun o‘quv qo‘llanmalar |
Ofset qog‘ozi |
86 dan kam bo‘lmagan |
60 dan kam bo‘lmagan yengil vaznli qog‘oz*** | ||||
|
2 — 4-sinflar uchun darsliklar |
Mashinada yengil bo‘rlangan kitob-jurnal qog‘ozi (Machine Finished Coated Paper) |
84 dan kam bo‘lmagan |
80,0 ± 4,0 dan kam bo‘lmagan |
86 — 91 | |||
|
Ofset qog‘ozi |
84 dan kam bo‘lmagan |
80,0 ± 3,0 dan kam bo‘lmagan | |||||
|
2 — 4-sinflar uchun o‘quv qo‘llanmalar |
Ofset qog‘ozi |
86 dan kam bo‘lmagan |
60 dan kam bo‘lmagan yengil vaznli qog‘oz*** | ||||
|
5 — 9-sinflar uchun darsliklar |
Ofset |
80 dan kam bo‘lmagan |
70,0 ± 3,0 dan kam bo‘lmagan |
86 — 91 | |||
|
5 — 9-sinflar uchun o‘quv qo‘llanmalar |
Ofset qog‘ozi |
86 dan kam bo‘lmagan |
60 dan kam bo‘lmagan yengil vaznli qog‘oz | ||||
|
10-11-sinflar va O‘MPTlar uchun darsliklar |
Ofset qog‘ozi |
74 dan kam bo‘lmagan |
70,0 ± 3,0 dan kam bo‘lmagan |
86 dan kam bo‘lmagan | |||
|
10-11-sinflar va va O‘MPTlar uchun o‘quv qo‘llanmalar |
Ofset qog‘ozi |
86 dan kam bo‘lmagan |
60 dan kam bo‘lmagan yengil vaznli qog‘oz | ||||
|
1-sinf uchun mashq, husnixat, |
Ofset qog‘ozi |
86 dan kam bo‘lmagan |
70,0 ± 3,0 dan kam bo‘lmagan |
88 dan kam bo‘lmagan | |||
|
2- va undan yuqori sinflar uchun mashq, husnixat, |
Ofset qog‘ozi |
86 dan kam bo‘lmagan |
70,0 ± 3,0 dan kam bo‘lmagan |
86 dan kam bo‘lmagan | |||
* Bichim (o‘lcham) bo‘yicha chegaraviy farqlanishlar ±2 mm dan ko‘p bo‘lmasligi kerak.
** O‘quv qo‘llanmalarining muqovasi uchun 190±5 g/m2 dan kam bo‘lmagan qog‘ozdan foydalaniladi.
*** Yengil vaznli qog‘ozning g‘ovaklilik darajasi 1,4 — 1,8 sm3/g., zichligi 70 g\m² va 80 g\m² bo‘lgan ofset qog‘ozning g‘ovaklilik darajasi — 1,2 sm3/g, zichligi 80 g\m² bo‘lgan mashinada yengil bo‘rlangan kitob-jurnal qog‘ozining (Machine Finished Coated Paper) g‘ovaklilik darajasi — 1,0 sm3/g bo‘lishi kerak.
Mashq daftarlari muqovasi plyonka bilan qoplanmaydi.
Bichimi 70 x 1081/16, 70 x 1001/16, 70 x 90 1/16, 60 x 90 1/16 bo‘lgan va boshqa kichik formatdagi o‘quv nashrlar kamida 4 ta chok bilan tikilgan yoki belgilangan yelimlash texnologiyasidan foydalangan holda biriktirilgan bo‘lishi lozim.
(4-ilova O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2023-yil 20-maydagi 209-sonli qarori tahririda — Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi, 22.05.2023-y., 09/23/209/0290-son)
Oldingi tahrirga qarang.
Oldingi tahrirga qarang.
Texnik reglamentga
5-ILOVA
5-ILOVA
(5-ilova belgisi O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2024-yil 25-martdagi 153-sonli qarori tahririda — Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi, 26.03.2024-y., 09/24/153/0241-son)
Matbaa mahsulotlarida matn shrifti
O‘LCHAMLARI
|
Shrift kegli |
Bosh harf balandligi (mm) |
|
5 |
1,25 |
|
6 |
1,5 |
|
7 |
1,75 |
|
8 |
2 |
|
9 |
2,25 |
|
10 |
2,5 |
|
11 |
2,75 |
|
12 |
3,0 |
|
14 |
3,5 |
|
16 |
4,0 |
|
18 |
4,5 |
|
20 |
5,0 |
(5-ilova O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2023-yil 20-maydagi 209-sonli qarori tahririda — Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi, 22.05.2023-y., 09/23/209/0290-son)
Oldingi tahrirga qarang.
Oldingi tahrirga qarang.
Texnik reglamentga
6-ILOVA
6-ILOVA
1 — 4-sinflar uchun gumanitar fanlar bo‘yicha nashrlar matnini shriftli bezashga qo‘yiladigan
TALABLAR
Sinfi | Kegl o‘lchami, kamida | Satrlar orasidagi masofani oshirish, punktlar, kamida | Satrlar uzunligi | Shrift xususiyati | |||||
minimal | maksimal | guruh | Hajmi belgi/kv, ko‘pi bilan | yozuv uslubi | |||||
kvadrat | mm | kvadrat | mm | ||||||
1. | 16/13* | avto yoki avto+2 pt | Tartibga solish majburiy emas | Tartibga solish majburiy emas | Ajratilgan yoki yangi kam kontrastli | 6,0 | Normal yoki keng; och tusli; to‘g‘ri | ||
2. | 14/12* | avto yoki avto+2 pt | Tartibga solish majburiy emas | Tartibga solish majburiy emas | 6,0 (6,3)** | ||||
3. | 12/10* | avto yoki avto+2 pt | Tartibga solish majburiy emas | Tartibga solish majburiy emas | 6,7 (7,2)** | ||||
4. | 12/10* | avto yoki avto+2 pt | Tartibga solish majburiy emas | Tartibga solish majburiy emas | 7,7 (8,0)** | ||||
Izoh.
* Qo‘shimcha matn uchun ruxsat beriladi;
** Qavslar ichida shrift sig‘imi lotin grafik shriftlari yordamida chiqarilgan nashrlar uchun ko‘rsatilgan.
(6-ilova O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2025-yil 24-noyabrdagi 740-sonli qarori tahririda — Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi, 26.11.2025-y., 09/25/740/1090-son)
O‘quv nashrlarining matnli bezatilishiga qo‘yiladigan
TALABLAR
* Hajmi 200 belgidan ko‘p bo‘lmagan qo‘shimcha matn uchun ruxsat etiladi.
** Qavslarda lotin alifbosida chiqariladigan nashrlar uchun shrift sig‘imi ko‘rsatilgan.
Katta bichimlardan, ya’ni 60 x 90 1/8, 70 x 90 1/8, 60 x 84 1/8 formatlardan foydalanganda, sahifada qator uzunligi maksimum 185 mm dan oshmasligi kerak.
(6-ilova O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2023-yil 20-maydagi 209-sonli qarori tahririda — Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi, 22.05.2023-y., 09/23/209/0290-son)
Oldingi tahrirga qarang.
Texnik reglamentga
7-ILOVA
7-ILOVA
(7-ilova belgisi O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2024-yil 25-martdagi 153-sonli qarori tahririda — Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi, 26.03.2024-y., 09/24/153/0241-son)
Gumanitar fanlar bo‘yicha o‘quv nashrlarining matnli bezatilishiga qo‘yiladigan
TALABLAR
|
Funksional vazifasi |
Sinf |
Kegl, ...dan kam bo‘lmagan |
Interlinyajni oshirish, ...punktdan kam bo‘lmagan |
Qator uzunligi |
Bl/kv sig‘imi, ko‘pi bilan | |||
|
minimal |
maksimal | |||||||
|
kvadrat |
mm |
kvadrat |
mm | |||||
|
Darslik va o‘quv qo‘llanmalari |
5-6 |
13 |
3 |
3 1/2 |
63 |
10 1/4 |
185 |
8,0 (8,8) |
|
12* |
2 |
3 1/2 |
63 |
10 1/4 |
185 |
9,2 | ||
|
11** |
2 |
3 |
54 |
- |
- |
- | ||
|
7 — 9 |
12 |
2 |
4 |
72 |
10 1/4 |
185 |
9,5 (10,0) | |
|
10** |
2 |
2 3/4 |
50 |
- |
- | |||
|
Xrestomatiyalar |
5-6 |
12 |
3 |
4 1/2 |
81 |
10 1/4 |
185 |
8,0 (9,2) |
|
6 |
11 |
3 |
4 1/2 |
81 |
10 1/4 |
185 |
9,0 (9,5) | |
|
5-6 |
10** |
2 |
3 |
54 |
- |
- | ||
|
7 — 9 |
11 |
2 |
4 1/2 |
81 |
10 1/4 |
185 |
9,8 (10,0) | |
|
10 |
2 |
4 1/2 |
81 |
10 1/4 |
185 |
10,7 | ||
|
9** |
2 |
2 3/4 |
50 |
- |
- | |||
|
Praktikumlar |
5-6 |
11 |
3 |
3 1/2 |
63 |
- |
9,2 (9,5) | |
|
10** |
2 |
3 |
54 |
- |
- | |||
|
Praktikumlar |
7 — 9 |
11 |
2 |
3 |
54 |
- |
9,8 (10,0) | |
|
10* |
2 |
3 |
54 |
- |
10,5 | |||
|
9** |
2 |
3 |
54 |
- |
- | |||
|
Darslik va o‘quv qo‘llanmalari |
10-11-sinflar va O‘MPT |
12 |
2 |
4 1/2 |
81 |
8 |
120 |
10,2 |
|
10** |
2 |
3 |
54 |
10 1/4 |
185 |
9,5 | ||
|
Praktikumlar |
10-11-sinflar va O‘MPT |
11 |
2 |
3 |
54 |
10 1/4 |
185 |
10,5 |
|
10* |
2 |
4 |
72 |
10 1/4 |
185 |
11,0 | ||
|
9** |
2 |
3 |
54 |
10 1/4 |
185 |
- | ||
Izoh. Qavslarda lotin alifbosida chiqariladigan nashrlar uchun shrift sig‘imi ko‘rsatilgan.
* Faqat tilshunoslik bo‘yicha nashrlarda ruxsat etiladi.
** Sahifada 5-6-sinflar uchun ko‘pi bilan 1000 ta belgi, 7 — 9-sinflar uchun ko‘pi bilan 1500 ta belgi, O‘MPT uchun ko‘pi bilan 2000 ta belgi bo‘lgan hajmdagi qo‘shimcha matnga ruxsat etiladi.
Oldingi tahrirga qarang.
Texnik reglamentga
8-ILOVA
8-ILOVA
(8-ilova belgisi O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2024-yil 25-martdagi 153-sonli qarori tahririda — Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi, 26.03.2024-y., 09/24/153/0241-son)
Formal (matematik) fanlar bo‘yicha o‘quv nashrlarining matnli bezatilishiga qo‘yiladigan
TALABLAR
* Kirill alifbosini qo‘llagan holda nashr etiladigan 1-sinflar uchun nashrlarda ruxsat etiladi.
** Kirill alifbosini qo‘llagan holda nashr etiladigan 6-sinflar uchun nashrlarda ruxsat etiladi.
*** faqat qo‘shimcha matn uchun ruxsat etiladi.
Oldingi tahrirga qarang.
Texnik reglamentga
9-ILOVA
9-ILOVA
(9-ilova belgisi O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2024-yil 25-martdagi 153-sonli qarori tahririda — Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi, 26.03.2024-y., 09/24/153/0241-son)
10-11-sinflar hamda O‘MPT uchun formal (matematik) fanlar bo‘yicha o‘quv nashrlarining matnli bezatilishiga qo‘yiladigan
TALABLAR
|
Funksional vazifasi |
Kegl, ...dan kam bo‘lmagan |
Interlinyajni oshirish, ...punktdan kam bo‘lmagan |
Qatorning minimal uzunligi |
Qatorning maksimal uzunligi |
Bl/kv sig‘imi, ko‘pi bilan | |
|
kvadrat |
mm | |||||
|
Darslik va o‘quv qo‘llanmalari |
12 |
2 |
3 |
50 |
- |
10,2 |
|
11* |
2 |
23/4 |
50 |
- |
9,8 | |
|
Praktikumlar |
11 |
2 |
23/4 |
50 |
- |
10,2 |
|
10** |
- |
23/4 |
50 |
- |
||
|
9* |
2 |
23/4 |
50 |
- |
||
* Faqat 1500 ta belgidan ko‘p bo‘lmagan qo‘shimcha matn uchun ruxsat etiladi.
** Kirill alifbosini qo‘llagan holda chop etiladigan nashrlar uchun.
Oldingi tahrirga qarang.
Texnik reglamentga
10-ILOVA
10-ILOVA
5 — 11-sinflar uchun tabiiy fanlar bo‘yicha nashrlar matnini shriftli bezashga qo‘yiladigan
TALABLAR
Sinflar | Kegl, kam emas | Satrlar orasidagi masofani oshirish, punktlar, kamida | Satr uzunligi | Shrift xususiyati |
| |||||
Minimal | Maksimal |
| ||||||||
Hajmi belgi/kv, ko‘pi bilan | guruh | yozuv uslubi | ||||||||
kvadrat | mm | kvadrat | mm |
| ||||||
5-6 | 12/10* | Avto yoki avto+2 pt | Tartibga solish majburiy emas | Tartibga solish majburiy emas | Tartibga solish majburiy emas | Hamma guruh | Normal, keng, yorug‘, to‘g‘ri |
| ||
7 — 9 | 10/9* | Avto yoki avto+2 pt | Tartibga solish majburiy emas | Tartibga solish majburiy emas | Normal, tiniq, to‘g‘ri |
| ||||
10-11 | 10/9* | Avto yoki avto+2 pt | Tartibga solish majburiy emas | Tartibga solish majburiy emas |
| |||||
Izoh.
* Sahifadagi qo‘shimcha matn, jadvallar va rasmlarga izohlar uchun qo‘shimcha hajm ruxsat etiladi.
(10-ilova O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2025-yil 24-noyabrdagi 740-sonli qarori tahririda — Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi, 26.11.2025-y., 09/25/740/1090-son)
Oldingi tahrirga qarang.
Texnik reglamentga
11-ILOVA
11-ILOVA
O‘rta maxsus va kasbiy ta’lim uchun maxsus fanlar bo‘yicha nashrlarning matnini shriftli bezashga qo‘yiladigan
TALABLAR
O‘quv fanlari | nashr | Funksional vazifasi | Kegl, kam emas | Satrlar orasidagi masofani oshirish, punktlar, kamida | Satr uzunligi | Shrift xususiyati | ||||
minimal | maksimal | Hajmi belgi/kv, ko‘pi bilan | Yozuv uslubi | |||||||
kvadrat | mm | kvadrat | mm | |||||||
Gumanitar (pedagogika, huquqshunoslik, psixologiya, estetika, jismoniy madaniyat, iqtisodiyot va boshqalar) | ** | O‘quv darsliklari | 10 | 2 | 4 | 72 | 6 3/4 | 129 | 9,7 | Normal, keng, yorug‘ va to‘g‘ri |
O‘quv qo‘llanmalari | 10 | 2 | 4 | 72 | 6 | 108 | 9,5 | |||
9*** | 2 | 3 | 54 | 6 3/4 | 129 | 10,2 | ||||
Praktikumlar | 10 | 2 | 3 | 54 | 6 3/4 | 129 | 10,2 | |||
9*** | 2 | 3 | 54 | 6 3/4 | 129 | Tartibga solish majburiy emas. | ||||
O‘quv darsliklari va qo‘llanmalari | 11 | 2 | 4 | 72 | 6 3/4 | 129 | 10,3 | |||
11 | 2 | 4 | 72 | 6 | 108 | 10,5 | ||||
9*** | 2 | 3 | 54 | 6 3/4 | 129 | 10,0 | ||||
Praktikumlar | 10 | 2 | 3 | 54 | 6 3/4 | 129 | 10,2 | |||
Tabiiy (mexanika, radioelektronika, metallurgiya tibbiyot, qishloq xo‘jaligi va boshqalar) | O‘quv darsliklari va qo‘llanmalari | 10 | 2 | 3 | 54 | 6 3/4 | 129 | 9,5 | ||
9*** | 2 | 3 | 54 | 6 3/4 | 129 | Tartibga solish. | ||||
| * | 11 | 2 | 3 | 54 | 6 3/4 | 129 | 10,5 | |||
9*** | 2 | 3 | 54 | 6 3/4 | 129 | Tartibga solish majburiy emas | ||||
Matematika (informatika mantiq va boshqalar) | ** | O‘quv darsliklari va qo‘llanmalari | 9 | 2 | 2 3/4 | 50 | Tartibga solish majburiy emas | Tartibga solish majburiy emas | ||
| * | 11 | 2 | 2 3/4 | 50 | ||||||
O‘quv darsliklari va qo‘llanmalari | 10 | 2 | 2 3/4 | 50 | ||||||
| * | 9*** | 2 | 2 3/4 | 50 | ||||||
Izoh.
* Lotin alifbosidan foydalanib chiqariladigan nashrlar uchun;
** Kirill alifbosidan foydalanib chiqariladigan nashrlar uchun;
*** Faqat sahifadagi qo‘shimcha matn hajmi 2000 belgidan oshmaydigan holatlarda ruxsat etiladi.
(11-ilova O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2025-yil 24-noyabrdagi 740-sonli qarori tahririda — Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi, 26.11.2025-y., 09/25/740/1090-son)
Oldingi tahrirga qarang.
Texnik reglamentga
12-ILOVA
12-ILOVA
(12-ilova belgisi O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2024-yil 25-martdagi 153-sonli qarori tahririda — Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi, 26.03.2024-y., 09/24/153/0241-son)
Birinchi yosh guruhi uchun nashrlarning matnli bezatilishiga qo‘yiladigan
TALABLAR
* Qavslarda lotin alifbosida chop etiladigan nashrlar uchun shrift sig‘imi ko‘rsatilgan.
** Sahifada 200 ta va undan kam bo‘lgan belgili matn uchun.
Oldingi tahrirga qarang.
Texnik reglamentga
13-ILOVA
13-ILOVA
(13-ilova belgisi O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2024-yil 25-martdagi 153-sonli qarori tahririda — Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi, 26.03.2024-y., 09/24/153/0241-son)
Ikkinchi yosh guruhi uchun nashrlarning matnli bezatilishiga qo‘yiladigan
TALABLAR
|
Toifa |
Shrift kegli, ...dan kam bo‘lmagan |
Qatorning uzunligi |
Bir vaqtda o‘qiladigan matn hajmi (belgilar soni) |
Shrift tavsifnomasi | ||
|
minimal |
Bl/kv sig‘imi, ko‘pi bilan |
kesma chiziqlik va yangi kam kontrastli | ||||
|
kvadrat |
mm | |||||
|
I |
20 va yuqori |
5 |
90 |
600 dan yuqori |
5,2 (5,7) | |
|
16,18 |
4 1/2 |
81 |
600 dan yuqori |
6,4 (7,0) | ||
|
14 |
4 1/2 |
81 |
600 dan yuqori |
7,2 (7,9) | ||
|
12 |
4 1/2 |
81 |
600 gacha |
7,7 (8,5) | ||
|
11** |
2 1/4 |
41 |
200 gacha |
- | ||
|
10* |
2 1/4 |
41 |
- |
- | ||
|
II |
14 |
4 1/2 |
81 |
600 dan yuqori |
- | |
|
12 |
4 1/2 |
81 |
600 dan yuqori |
- | ||
|
11 |
2 1/4 |
41 |
600 gacha |
- | ||
|
12*** |
2 1/4 |
41 |
200 gacha |
- | ||
|
10 |
- |
- |
200 gacha |
- | ||
Izoh. Qavs ichida lotin alifbosidan foydalanib chop etiladigan nashrlar uchun shrift sig‘imi ko‘rsatilgan.
* Faqat kirill alifbosini qo‘llagan holda chop etiladigan nashrlarning qo‘shimcha matnlari uchun.
** Faqat lotin alifbosini qo‘llagan holda chop etiladigan nashrlarning qo‘shimcha matnlari uchun.
*** Fonning optik zichligi 0,5 dan kam bo‘lmagan shrift ag‘darmasidan foydalanishda va matnni rangli bo‘yoqlar bilan bosishda.
Oldingi tahrirga qarang.
Texnik reglamentga
14-ILOVA
14-ILOVA
(14-ilova belgisi O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2024-yil 25-martdagi 153-sonli qarori tahririda — Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi, 26.03.2024-y., 09/24/153/0241-son)
Uchinchi yosh guruhi uchun nashrlarning matnli bezatilishiga qo‘yiladigan
TALABLAR
|
Toifa |
Shrift kegli |
Qatorning uzunligi |
Bir vaqtda o‘qiladigan matn hajmi (belgilar soni) |
Shrift sig‘imi tavsifnomasi, bl/kv, ko‘pi bilan | |
|
minimal | |||||
|
kvadrat |
mm | ||||
|
I |
13 |
4 |
72 |
- | |
|
11 |
4 |
72 |
9,5 (10,5) | ||
|
10* |
2 1/4 |
41 |
1500 gacha |
- | |
|
11** |
2 1/4 |
41 |
1500 gacha |
9,5 (10,5) | |
|
II |
11 |
4 1/2 |
81 |
1500 dan yuqori |
- |
|
4 1/2 |
81 |
600 gacha |
- | ||
|
10 (11**) |
2 1/4 |
41 |
1000 dan 1500 gacha |
- | |
|
2 1/4 |
41 |
1000 gacha |
- | ||
|
9 (10**) |
- |
600 gacha |
- | ||
Izoh. Qavs ichida lotin alifbosidan foydalanib chop etiladigan nashrlar uchun shrift sig‘imi ko‘rsatilgan.
* Faqat kirill alifbosini qo‘llagan holda qo‘shimcha shrift va matn ajratishlari uchun.
** Faqat lotin alifbosini qo‘llagan holda qo‘shimcha shrift va matn ajratishlari uchun.
*** Fonning optik zichligi 0,5 dan kam bo‘lmagan shrift ag‘darmasi va matnni rangli bo‘yoqlar bilan bosish uchun.
Oldingi tahrirga qarang.
Texnik reglamentga
15-ILOVA
15-ILOVA
(15-ilova belgisi O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2024-yil 25-martdagi 153-sonli qarori tahririda — Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi, 26.03.2024-y., 09/24/153/0241-son)
To‘rtinchi yosh guruhi uchun nashrlarning matnli bezatilishiga qo‘yiladigan
TALABLAR
|
Toifa |
Shrift kegli, ...punktdan kam bo‘lmagan |
Qatorning uzunligi |
Bir vaqtda o‘qiladigan matn hajmi (belgilar soni) |
Bl/kv sig‘imi, ko‘pi bilan | |
|
minimal | |||||
|
kvadrat |
mm | ||||
|
I |
12 (13**) |
4 |
72 |
2000 dan yuqori |
- |
|
11 (12**) |
4 |
63 |
200 dan yuqori |
9,5 (10,5**) | |
|
10 (11) |
2 1/4 |
41 |
200 gacha |
10 (10,5**) | |
|
II |
11 (12) |
4 |
72 |
1500 dan yuqori |
- |
|
11 |
2 1/4 |
41 |
1500 gacha |
- | |
|
9 (10**) |
2 1/4 |
41 |
100 gacha |
- | |
|
9 (10**) |
600 gacha |
- | |||
* Faqat hajmli qo‘shimcha matn uchun.
** Qavslarda lotin alifbosi asosidagi shriftlarni qo‘llagan holda chop etiladigan matnlar uchun parametrlar ko‘rsatilgan.
Oldingi tahrirga qarang.
Texnik reglamentga
16-ILOVA
16-ILOVA
(16-ilova belgisi O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2024-yil 25-martdagi 153-sonli qarori tahririda — Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi, 26.03.2024-y., 09/24/153/0241-son)
Ta’lim muassasalari uchun matbaa mahsulotlarini qabul qilib olishda namunalarni tanlab olish me’yorlari
|
Partiya hajmi |
Tanlov hajmi |
Nuqsonli mahsulot birliklari soni | ||||
|
Tashqi ko‘rikdan o‘tkazish uchun |
Sinov uchun |
Qabul qilish soni |
Yaroqsizga chiqarish soni | |||
|
tashqi ko‘rinishi bo‘yicha |
sinov natijalari bo‘yicha |
tashqi ko‘rinishi bo‘yicha |
sinov natijalari bo‘yicha | |||
|
1 — 150 |
15 |
3 |
3 |
1 |
3 |
2 |
|
151 — 280 |
32 |
5 |
3 |
1 |
6 |
2 |
|
281 — 500 |
50 |
8 |
4 |
1 |
8 |
2 |
|
501 — 1200 |
80 |
10 |
5 |
1 |
9 |
2 |
|
1201 — 3200 |
125 |
12 |
6 |
2 |
11 |
3 |
|
3201 — 10000 |
200 |
15 |
7 |
2 |
11 |
3 |
|
10001 — 35000 |
315 |
20 |
9 |
3 |
15 |
4 |
|
35001 va yuqori |
500 |
30 |
11 |
4 |
22 |
5 |
Sinovlarni amalga oshirish uchun tashqi ko‘rinishi bo‘yicha nazoratdan o‘tgan mahsulotlar tanlanishi kerak.
Sinovdan o‘tmagan namunalarda sinov o‘tkazishga yo‘l qo‘yilmaydi.
Agar tanlovdagi nuqsonli mahsulotlar soni qabul qilish sonidan kam yoki unga teng bo‘lsa, matbaa mahsulotlari partiyasi ushbu Reglament talablariga muvofiq deb hisoblanadi.
Agar tanlovdagi nuqsonli mahsulotlar soni yaroqsizga chiqarish sonidan ko‘p yoki unga teng bo‘lsa, matbaa mahsulotlari partiyasi ushbu Reglament talablariga nomuvofiq deb hisoblanadi.
Vazirlar Mahkamasining 2022-yil 28-dekabrdagi 726-son qaroriga
2-ILOVA
2-ILOVA
O‘zbekiston Respublikasi Hukumatining o‘z kuchini yo‘qotgan deb hisoblanayotgan ayrim qarorlari
RO‘YXATI
1. Vazirlar Mahkamasining “Ta’lim muassasalari uchun poligrafiya mahsulotlari xavfsizligi to‘g‘risidagi Umumiy texnik reglamentni tasdiqlash haqida” 2015-yil 3-iyundagi 146-son qarori.
2. Vazirlar Mahkamasining “O‘zbekiston Respublikasi Hukumatining ayrim qarorlariga o‘zgartirish kiritish to‘g‘risida (“O‘zbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga o‘zgartish va qo‘shimchalar kiritish to‘g‘risida” O‘zbekiston Respublikasining 2017-yil 18-apreldagi O‘RQ-429-son Qonuni)” 2018-yil 28-maydagi 392-son qaroriga ilovaning 7-bandi.
3. Vazirlar Mahkamasining “O‘zbekiston Respublikasi Investitsiyalar va tashqi savdo vazirligi huzuridagi O‘zbekiston texnik jihatdan tartibga solish agentligi to‘g‘risidagi va O‘zbekiston texnik jihatdan tartibga solish agentligining texnik jihatdan tartibga solish, standartlashtirish, sertifikatlashtirish va metrologiya sohasida davlat nazorati departamenti to‘g‘risidagi nizomlarni tasdiqlash haqida” 2022-yil 11-martdagi 114-son qaroriga 3-ilovaning 9-bandi.
(Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi, 29.12.2022-y., 09/22/726/1132-son; 22.05.2023-y., 09/23/209/0290-son; 26.03.2024-y., 09/24/153/0241-son; 26.11.2025-y., 09/25/740/1090-son)
