Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining
Farmoni
Norma ijodkorligi faoliyatini takomillashtirish konsepsiyasini tasdiqlash toʻgʻrisida
2017 — 2021-yillarda Oʻzbekiston Respublikasini rivojlantirishning beshta ustuvor yoʻnalishi boʻyicha Harakatlar strategiyasida (keyingi oʻrinlarda Harakatlar strategiyasi deb yuritiladi) qabul qilinayotgan qonunlarning ijtimoiy-siyosiy, ijtimoiy-iqtisodiy va sud-huquq islohotlari jarayoniga taʼsirini kuchaytirishga yoʻnaltirilgan qonun ijodkorligi faoliyati sifatini tubdan oshirish davlat va jamiyat qurilishi tizimini takomillashtirishning asosiy vazifalaridan biri etib belgilangan.
Shu bilan birga, belgilangan keng koʻlamli islohotlarning muvaffaqiyatli amalga oshirilishi maʼlum darajada oʻtgan yillarda shakllangan qonunchilik bazasiga, shuningdek, norma ijodkorligi jarayoni sifatiga bogʻliq.
Ushbu yoʻnalishda mavjud boʻlgan kamchiliklar turli sohalardagi ijtimoiy munosabatlarni tarqoq holda tartibga solish salbiy amaliyotining davom etishiga olib kelmoqda, bu esa huquqiy kolliziyalar, huquqni qoʻllashda turlicha talqin qilish va murakkabliklar yuzaga kelishiga sabab boʻlmoqda.
Bugungi kun voqeligi tizimli muammolarga tezkorlik bilan munosabat bildirishni talab qiladi, ularning yechimlari yoʻqligi mamlakatda olib borilayotgan islohotlarda aks etmoqda. Biroq, bu borada qoʻllanilayotgan norma ijodkorligi yondashuvi qonun hujjatlarining mamlakat iqtisodiyoti tarmoqlariga taʼsirini baholash zaruriyatini hisobga olmayapti hamda jamoatchilik fikrini inobatga olgan holda fuqarolarning hayoti va farovonligini yaxshilashga doir vazifalarga erishishni taʼminlamayapti.
Shu bilan birga, umumiy tusga ega boʻlgan qonunlar koʻpligi, shuningdek, ularni amalga oshirishning muayyan mexanizmisiz ayrim qarorlarning qabul qilinishi, umuman davlat va jamiyat rivojiga salbiy taʼsir koʻrsatmoqda, ijtimoiy munosabatlarni asosan qonunosti hujjatlari bilan tartibga solishga olib kelmoqda.
Tizimlashtirilgan qonunchilik bazasini shakllantirish, amalga oshirilayotgan islohotlarning huquqiy jihatdan taʼminlanishini takomillashtirish, shuningdek, Harakatlar strategiyasida belgilangan vazifalarni izchil roʻyobga chiqarish maqsadida:
1. Quyidagilar:
Norma ijodkorligi faoliyatini takomillashtirish konsepsiyasi (keyingi oʻrinlarda — Konsepsiya) 1-ilovaga muvofiq;
Norma ijodkorligi faoliyatini takomillashtirish konsepsiyasini amalga oshirish boʻyicha amaliy chora-tadbirlar rejasi (keyingi oʻrinlarda — Amaliy chora-tadbirlar rejasi) 2-ilovaga* muvofiq tasdiqlansin.
* 2-ilova rus tili matnda berilgan.
2. Quyidagilar norma ijodkorligi faoliyatini takomillashtirishning asosiy yoʻnalishlari etib belgilansin:
qonunchilik bazasini tizimlashtirish, ijtimoiy munosabatlarni huquqiy jihatdan tartibga solish barqarorligini taʼminlash;
normativ-huquqiy hujjatlarni ishlab chiqish va qabul qilish jarayonlari sifatini oshirish, shuningdek, ularning ijrosi monitoringini takomillashtirish;
norma ijodkorligi jarayoniga zamonaviy axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini joriy etish;
norma ijodkorligida “aqlli tartibga solish” modeli elementlarini qoʻllash;
norma ijodkorligi faoliyatining institutsional asoslarini takomillashtirish.
3. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalari va Vazirlar Mahkamasining quyidagi tartibni belgilash toʻgʻrisidagi takliflari qabul qilinsin:
davlat organlari tomonidan qonunlarni, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining va Vazirlar Mahkamasining qarorlarini ishlab chiqish hamda qabul qilish tashabbusiga faqatgina ushbu organlarning koʻtarilayotgan masalalar yoki muammolarni qonun hujjatlarida nazarda tutilgan amaldagi normalar va maʼmuriy tartib-taomillar orqali hal qilish vakolati boʻlmagan taqdirda yoʻl qoʻyiladi;
qonunlarni, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining va Vazirlar Mahkamasining qarorlarini qoʻllash, ular kuchga kirgan paytdan eʼtiboran ijrosini tashkil etish yuzasidan qoʻshimcha ichki idoraviy hujjatlar qabul qilishga doir majburiyatlar yuklatilmagan holda amalga oshiriladi;
Oldingi tahrirga qarang.
(3-bandning toʻrtinchi va beshinchi xatboshilari Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2021-yil 30-apreldagi PF-6218-sonli Farmoniga asosan chiqarilgan — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 30.04.2021-y., 06/21/6218/0398-son)
yangi idoraviy normativ-huquqiy hujjatni qabul qilish oʻxshash munosabatlarni tartibga soluvchi aynan bir xil yuridik kuchga ega hujjatni bekor qilish bilan bir vaqtda yoki unga taklif etiladigan oʻzgartishlar kiritish orqali, shu jumladan, uni yangi tahrirda bayon etgan holda amalga oshirilishi lozim.
4. Quyidagilarga:
a) Oʻzbekiston Respublikasining Oliy Majlisi palatalariga Vazirlar Mahkamasi bilan birgalikda uch oy muddatda normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarini, shuningdek, ularga ilova qilinayotgan axborot-tahliliy materiallarni yuridik-texnik jihatdan rasmiylashtirishning yagona uslubiyotini ishlab chiqish;
b) Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudiga Adliya vazirligi bilan birgalikda uch oy muddatda:
Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining qarorlari loyihalarini ishlab chiqish va yuridik-texnik jihatdan rasmiylashtirish hamda ularni manfaatdor idoralar bilan kelishish tartibini tasdiqlash;
Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi hamda ilgari faoliyat yuritgan Oliy xoʻjalik sudi Plenumining qarorlarini xatlovdan oʻtkazish hamda ularni tizimlashtirish, qonunchilikdagi oʻzgarishlarni, shuningdek, huquqni qoʻllash amaliyotida noaniqliklar istisno etilishini taʼminlashni hisobga olgan holda ularni qayta tasdiqlash boʻyicha tadbirlar rejasini ishlab chiqish tavsiya etilsin.
5. Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligining 2019-yil 1-yanvardan eʼtiboran quyidagilarni tugatish toʻgʻrisidagi takliflari maʼqullansin:
davlat organlari va tashkilotlarining “Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami”, “Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining axborotnomasi”, “Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi qarorlari toʻplami” va “Oʻzbekiston Respublikasi xalqaro shartnomalari toʻplami”ga obuna boʻlish;
“Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami”, “Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining axborotnomasi”, “Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi qarorlari toʻplami”, “Oʻzbekiston Respublikasi xalqaro shartnomalari toʻplami”ni ularni Oʻzbekiston Respublikasi Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasiga (www.lex.uz) oʻtkazgan holda nashr etish, bundan arxivlarda, axborot-resurs markazlarida saqlash uchun, shuningdek, jismoniy va yuridik shaxslar talablariga koʻra tayyorlanadigan nusxalar mustasno.
6. Norma ijodkorligi faoliyatini takomillashtirish konsepsiyasini amalga oshirish boʻyicha komissiya (keyingi oʻrinlarda — Komissiya) 3-ilovaga muvofiq tarkibda tuzilsin.
7. Komissiya (N. Ismoilov):
a) Konsepsiya va Amaliy chora-tadbirlar rejasini amalga oshirishga qaratilgan normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarini sifatli ishlab chiqishni va belgilangan tartibda kiritishni taʼminlasin;
b) Konsepsiyani amalga oshirish doirasida fuqarolik jamiyati institutlari, ommaviy axborot vositalari vakillari, ilmiy doiralar va xorijiy ekspertlarni keng jalb etgan holda uchrashuvlar, seminarlar, davra suhbatlari va matbuot konferensiyalarini tashkil etsin;
v) bir oy muddatda qonunchilik bazasini toʻliq xatlovdan oʻtkazish va normativ-huquqiy hujjatlarni quyidagilar asosida qayta koʻrib chiqish boʻyicha takliflar kiritsin:
aniq sohalardagi munosabatlarni tartibga soluvchi (saylov tizimi, arxitektura va qurilish, taʼlim, investitsiyalar, tadbirkorlik faoliyati va boshqalar) normativ-huquqiy hujjatlarni tizimlashtirish;
amalga oshirilayotgan islohotlarning maqsad va vazifalariga muvofiq holda ijtimoiy munosabatlarni normativ-huquqiy hujjatlar bilan amaliy va samarali tartibga solish;
normativ-huquqiy hujjatlar darajasida mustahkamlash talab etiladigan yuqori yuridik kuchga ega normalarni belgilash;
idoraviy normativ-huquqiy hujjatlarni imkon qadar qisqartirish;
umumiy tusdagi, harakatsiz va huquqni qoʻllash amaliyotiga taʼsir etmaydigan qonun hujjatlarini qayta koʻrib chiqish;
asossiz cheklovlar, ortiqcha maʼmuriy tartib taomillar va eskirgan tartibga solish mexanizmlarining mavjudligi;
g) ikki oy muddatda idoraviy normativ-huquqiy hujjatlar normalarini yuqori yuridik kuchga ega boʻlgan qonun hujjatlariga oʻtkazish va “tartibga solish gilotinasi” usulini qoʻllash orqali qolgan hujjatlarni, shu jumladan, qonunchilikni tizimlashtirish doirasida har bir idoraning vakolatini bosqichma-bosqich kamaytirish va bekor qilishni nazarda tutuvchi, ular tomonidan qabul qilinayotgan idoraviy normativ-huquqiy hujjatlarning aniq roʻyxatini belgilash boʻyicha taklif kiritsin.
d) ikki oy muddatda qonunchilikni tizimlashtirish jarayonida foydalanish maqsadida xalqaro tashkilotlarning taklif va tavsiyalari, koʻrib chiqilishi zarur boʻlgan xalqaro shartnomalar talablari hamda majburiy tartibda rioya qilinishi kerak boʻlgan va huquqiy bazadan chiqarib yuborilmaydigan talablar boʻyicha yagona ommabop roʻyxatning shakllantirilishini taʼminlasin.
8. Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi bilan birgalikda 2019-yil 1-yanvarga qadar quyidagilarni taʼminlasin:
a) Normativ-huquqiy hujjatlar loyihasini ishlab chiqish va kelishishning yagona elektron tizimini ishlab chiqish va sinov tariqasida ishga tushirish, bunda:
normativ-huquqiy hujjatlar loyihasini ishlab chiqish va kelishish jarayonini boshqarish va nazorat qilish, shu jumladan, masʼul idoralar, boshqa organlar va tashkilotlar tomonidan loyihalarga elektron koʻrinishdagi viza qoʻyishni amalga oshirish;
normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarini koʻrib chiqish va kelishish boʻyicha idoralararo elektron hamkorlikni, shuningdek, ularni ishlab chiqish jarayoni monitoring qilinishini taʼminlash;
loyihalarni jamoatchilik va kasbiy doirada muhokama qilish, shu jumladan, foyda, xarajat va kutilayotgan natijalar tahlilini hamda ularning jismoniy va yuridik shaxslarning huquqlari va manfaatlariga, ijtimoiy sohaga, tadbirkorlik faoliyatiga, atrof-muhit holatiga taʼsirini, shuningdek, yuzaga kelishi mumkin boʻlgan oqibatlarni baholash imkonini yaratish;
b) Oʻzbekiston Respublikasi Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi tizimini, shu jumladan, quyidagilarni nazarda tutgan holda modernizatsiya qilish:
milliy qonunchilikning mavzuli maʼlumotnomasini takomillashtirish;
havolalar yoki muayyan boʻshliqlar mavjudligini koʻrsatib bergan havolaki normalarga ega boʻlgan normativ-huquqiy hujjatlar toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni qoʻshimcha axborot sifatida koʻrsatish;
fuqarolar va tadbirkorlik subyektlarining huquq va qonuniy manfaatlariga daxl qiluvchi, shuningdek, chet el investorlari uchun muhim ahamiyatga ega normativ-huquqiy hujjatlarning chet tillariga rasmiy tarjimasini taʼminlash.
Oʻzbekiston Respublikasi Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi “Qonun hujjatlarining taʼsirchanligini baholash tizimi” portalining Normativ-huquqiy hujjatlar loyihasini ishlab chiqish va kelishishning yagona elektron tizimi tarkibiy qismi sifatida unga integratsiya qilinishini taʼminlasin.
9. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi Fanlar akademiyasi va Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi bilan birgalikda 2019-yil 1-fevralga qadar muddatda ilmiy ekspert doiralari vakillari, oliy oʻquv yurtlari talabalari va ilmiy darajalar olish uchun talabgorlar tomonidan ilmiy-tahliliy faoliyat asosida ishlab chiqilgan qonun hujjatlarini takomillashtirish yuzasidan takliflarni oʻz ichiga olgan onlayn ommabop axborot tizimini yaratsin va uni muntazam ravishda yangilab borsin.
10. Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi:
Konsepsiya va Amaliy chora-tadbirlar rejasini amalga oshirish doirasida ishlab chiqiladigan normativ-huquqiy hujjatlar loyihalari sifatli va oʻz vaqtida tayyorlanishi, kelishilishi va kiritilishi ustidan monitoring oʻtkazilishini taʼminlasin;
Oldingi tahrirga qarang.
har chorak yakuni boʻyicha Komissiyaga monitoring natijalari toʻgʻrisida axborot kiritsin.
(10-bandning uchinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2021-yil 30-apreldagi PF-6218-sonli Farmoni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 30.04.2021-y., 06/21/6218/0398-son)
11. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi huzuridagi Qonunchilik muammolari va parlament tadqiqotlari instituti Amaliy chora-tadbirlar rejasida nazarda tutilgan normativ-huquqiy hujjatlarni tayyorlashda masʼul organlar va tashkilotlarga ilmiy-uslubiy va axborot-tahliliy jihatdan koʻmaklashsin.
12. Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligi Komissiyaga norma ijodkorligi sohasida ilgʻor xorijiy mamlakatlarning qonunchiligini va huquqni qoʻllash amaliyotini, zarur hollarda, xorijiy (xalqaro) tashkilotlar vakillarini jalb etgan holda oʻrganishni tashkil etishga koʻmaklashsin.
13. Mazkur Farmonning ijrosini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasining Bosh vaziri A.N. Aripov va Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Davlat maslahatchisining birinchi oʻrinbosari B.M. Mavlonov zimmasiga yuklansin.
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Sh. MIRZIYOYEV
Toshkent sh.,
2018-yil 8-avgust,
PF-5505-son
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2018-yil 8-avgustdagi PF-5505-son Farmoniga
1-ILOVA
1-ILOVA
Norma ijodkorligi faoliyatini takomillashtirish
konsepsiyasi
Jamiyat hayotining bir qator sohalaridagi oʻzgarishlar bilan bogʻliq qonunchilikning jadal rivojlanishi ayrim hollarda amaldagi qonun hujjatlariga zid boʻlgan koʻplab normalarning vujudga kelishiga olib keldi.
Mazkur holat oʻtkazilayotgan islohotlarning belgilangan maqsad va vazifalariga erishish uchun butun qonunchilikni tubdan qayta koʻrib chiqish zaruriyatini taqozo etmoqda.
I. Qonunchilik bazasini tizimlashtirish, ijtimoiy munosabatlarni huquqiy tartibga solishning barqarorligini taʼminlash
1. U yoki bu ijtimoiy munosabatni tartibga solish uchun zarur boʻlgan hujjatning muayyan turini belgilash maqsadida normativ-huquqiy hujjatlarni qabul qilish asosi va tartibga solish predmetini aniq belgilash.
2. Normativ-huquqiy hujjatlarning tartibga solish maqsadi, qabul qilish tartibi va amal qilishning yuridik oqibatlaridan kelib chiqib, ularni tasniflashni takomillashtirish.
3. Idoraviy normativ-huquqiy hujjatlarni imkon qadar qisqartirish, umumiy tusdagi, harakatsiz va huquqni qoʻllashga taʼsir etmaydigan qonun hujjatlarini qayta koʻrib chiqish hamda asossiz cheklovlar, ortiqcha maʼmuriy tartib-taomillar va tartibga solishning eskirgan mexanizmlarini bartaraf etish hisobiga aniq sohalardagi munosabatlarni tartibga soluvchi normativ-huquqiy hujjatlarni tizimlashtirish va kodifikatsiyalash.
4. Muayyan muammoni oʻzga choralar (maʼmuriy tartib-taomillar, boshqarishga oid qarorlar, sudda koʻrib chiqish) hal eta olmasa hamda davlatning tartibga solish orqali aralashuvi zarurligi yetarli darajada, shu jumladan murojaatlarni, jamoatchilik fikri soʻrovi natijalarini va amaldagi qonun hujjatlaridagi boʻshliqlarni oʻrganish va tahlil etish negizida asoslangan boʻlsagina davlatning tartibga soluvchi aralashuviga yoʻl qoʻyiladigan tartibga soluvchi qarorlar qabul qilish uchun asoslarning yetarliligi prinsipining amalda ishlashini taʼminlash.
5. Idoraviy normativ-huquqiy hujjatlarni bosqichma-bosqich kamaytirish va ularni qabul qilish boʻyicha vakolatlarni bekor qilishni nazarda tutuvchi normativ-huquqiy hujjatlarni qabul qilish bilan bogʻliq holda har bir idoraning yurisdiksiyasi roʻyxatini aniq belgilash yoʻli bilan ularning norma ijodkorligi vakolatlarini cheklash.
6. Oʻzbekiston Respublikasi huquqiy bazasining xalqaro huquqning umumeʼtirof etilgan prinsiplari va xalqaro shartnomalar normalariga muvofiqligini taʼminlash.
7. Toʻgʻridan-toʻgʻri amal qiluvchi qonunlarni qabul qilishning samarali mexanizmlarini joriy etish.
8. Qonun hujjatlarini qoʻllash chegaralarini aniqlash bilan ularning qoʻllanilishini tushuntirish boʻyicha Oliy sud Plenumi qarorlarini qabul qilish jarayonlarini, Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyaviy sudiga murojaat etish tartibini takomillashtirish, shuningdek, tushuntirish va sharhlashga doir hujjatlar ustidan shikoyat qilish mexanizmlarini joriy etish.
II. Normativ-huquqiy hujjatlarni ishlab chiqish va qabul qilish jarayonlari sifatini oshirish, shuningdek, ularning ijrosi monitoringini takomillashtirish
1. Sifat, shaffoflik, tizimlilik, kelishilganlik hamda jamoatchilik jalb etilishini taʼminlovchi konseptual jihatdan yangi mexanizmlarni joriy etishni nazarda tutuvchi normativ-huquqiy hujjatlarni ilgari surish, ishlab chiqish va qabul qilish, shuningdek, ularning ijrosini monitoring qilish tartibini takomillashtirish.
2. Konstitutsiyaviy sud tomonidan qabul qilingan normativ-huquqiy hujjatlar normalarining, Oʻzbekiston Respublikasi davlatlararo shartnomaviy va boshqa majburiyatlarining Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasiga muvofiqligini monitoring va nazorat qilish hamda uning qarorlarini ijro etishning taʼsirchan tartibini joriy etgan holda Konstitutsiya normalariga zid ravishda qabul qilingan hujjatlar va qarorlarni bekor qilishga qaratilgan qarorlarni kechiktirmay qabul qilishning taʼsirchan mexanizmini yaratish.
3. Fuqarolar, fuqarolik jamiyati institutlari, ommaviy axborot vositalari, tadbirkorlik subyektlari va ilm-fan vakillarini jalb etish ishlarini samarali tashkil etish orqali norma ijodkorligi jarayoniga jamoatchilik muhokamalarining taʼsir darajasini oshirish.
4. Idoralarning norma ijodkorligi faoliyatini ishlab chiqilayotgan normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarining sifati, ularning muvaffaqiyatli amalga oshirilishi, shuningdek, samarasiz tartibga solish oqibatida fuqarolar va tadbirkorlik subyektlari koʻrgan foyda va chiqimlardan (shu jumladan zarar va ziyon) kelib chiqqan holda baholashning samarali tizimini joriy etish.
5. Fuqarolar, xoʻjalik yurituvchi subyektlar, davlat organlari tomonidan normativ-huquqiy hujjat ustidan shikoyat qilish va uni bekor qilishni talab qilish tartib-taomillarini aniqlashtirish, maʼmuriy sudlarning va Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyaviy sudining mazkur jarayondagi rolini belgilash, shuningdek, normativ-huquqiy hujjatni qabul qilish oqibatida yetkazilgan zararning oʻrnini qoplash jarayonini aniqlashtirish.
III. Norma ijodkorligi jarayoniga zamonaviy axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini joriy etish
1. Norma ijodkorligi jarayoni (normativ-huquqiy hujjatlarni ilgari surish, ishlab chiqish, kelishish, kiritish va ijrosini monitoring qilish) bosqichlarini elektron shaklga oʻtkazishni nazarda tutuvchi elektron norma ijodkorligi tizimini rivojlantirish.
2. Normativ-huquqiy hujjat loyihalarini idoralararo elektron kelishish tartib-taomilini optimallashtirish va rasmiyatchilikning oldini olishga qaratilgan, shu jumladan loyihaning hajmi, tartibga solish predmetining murakkabligi va boshqalarni hisobga olgan holda kelishib olish tartib-taomillarini nazarda tutuvchi mexanizmni joriy etish.
3. Fuqarolarga qonun loyihalarini barcha bosqichlarda koʻrib chiqish va qabul qilish jarayoni haqidagi axborotni moneliksiz olish imkonini beruvchi qonun hujjatlari maʼlumotlari bilan ishlashning avtomatlashtirilgan tizimini yaratish va Oliy Majlis palatalari faoliyatiga tatbiq etish.
4. Ikki va undan ortiq tillarda tayyorlangan normativ-huquqiy hujjatlar loyihalari matnlarining oʻzaro muvofiqligini lingvistik ekspertizadan oʻtkazishni taʼminlovchi organni belgilash.
5. Fuqarolarning jamoaviy tashabbuslarini elektron taqdim qilish (“Mening fikrim” veb-portali) tizimini tashabbusni taqdim qilish uchun ovozlar sonini xorijiy mamlakatlar tajribasiga muvofiq qayta koʻrib chiqqan, huquq normalarini belgilash, oʻzgartirish yoki bekor qilishga nisbatan fuqarolik tashabbuslarini davlat organlari tomonidan qabul qilish va koʻrib chiqish tartib-taomillarini aniqlashtirgan va ularni koʻrib chiqishga vakolatli organlar doirasini kengaytirgan holda yanada takomillashtirish.
IV. Norma ijodkorligida “aqlli tartibga solish” modeli elementlarini qoʻllash
1. “Aqlli tartibga solish” modeli, shu jumladan tartib-taomillarni murakkablashtirishni nazarda tutuvchi, fuqarolar va tadbirkorlik subyektlarining huquqlari va qonuniy manfaatlariga daxl etuvchi qabul qilinadigan normativ-huquqiy hujjatlar loyihalari majburiy tartibda quyidagilar toʻgʻrisidagi qoidalarni oʻz ichiga olgan elementlarini qoʻllashga bosqichma-bosqich oʻtish:
fuqarolar, tadbirkorlik subyektlari va jamiyat tomonidan qilingan ijro xarajatlari taklif etilayotgan loyiha normasida nazarda tutilayotgan xarajatlarga teng yoki ortiq boʻlganda mavjud normani bekor qilish;
murakkablashtiruvchi tartib-taomillarning amal qilish muddatini cheklash, bunda muddat oʻtgach ular mavjud tartibga solishni yaxshilash, uning bundan buyongi zaruriyatini asoslash yoki avtomatik ravishda kuchini yoʻqotgan deb topish nuqtai nazaridan qayta koʻrib chiqilishi lozim.
2. Muammoni, uni hal etish usullarini, raqobatga taʼsirini tahlil qilish, tartibga solishning yangi vositalari va tartibini joriy etishda yuzaga kelishi mumkin boʻlgan oqibatlarni prognoz qilish va baholash, shu jumladan fuqarolar va tadbirkorlik subyektlari uchun foyda va xarajatlarni tahlil etishni nazarda tutuvchi xorijiy mamlakatlarda ijobiy sinovdan oʻtgan normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarining tartibga solish taʼsirini majburiy baholashdan oʻtkazish tizimini joriy etish.
3. Qonun hujjatlarini ishlab chiqish va ularni qoʻllash monitoringi jarayonining uzviy qismi sifatida ularning taʼsir kuchini baholash tizimi tartib-taomilidan oʻtishi lozim boʻlgan normativ-huquqiy hujjatlar turlarining yakunlangan roʻyxatini aniqlash.
4. Normativ-huquqiy hujjatlarni qabul qilish maqsadlariga erishish uchun normativ-huquqiy hujjatlarda koʻrsatilgan maqsad va vazifalarni ulardan mazkur maqsadlarga erishish koʻrsatkichlari sifatida foydalangan holda aniqlashtirish amaliyotini yoʻlga qoʻyish.
5. Qonun hujjatlarining tartibga solish taʼsirini baholashning kompleks tizimi amal qilishini uning taʼsirini qabul qilingan normativ-huquqiy hujjatlarga tatbiq etish orqali taʼminlash.
6. Normativ-huquqiy hujjatlar va ularning loyihalarini korrupsiyaga qarshi ekspertizadan oʻtkazishning samarali usullari va metodologiyasini mazkur tartib-taomilni qonun hujjatlarining taʼsirini baholash tizimining uzviy elementi sifatida belgilagan holda tatbiq etish.
7. Normativ-huquqiy hujjat loyihasini kelishib olish va jamoatchilik muhokamasi bosqichlarida muammoni, uni hal etish usullarini, raqobatga taʼsirini tahlil qilish, tartibga solishning yangi vositalari va tartibini joriy etishda yuzaga kelishi mumkin boʻlgan oqibatlarni prognoz qilish va baholash, shu jumladan fuqarolar va tadbirkorlik subyektlari uchun foyda va xarajatlarni tahlil etishni nazarda tutuvchi tartibga solish taʼsirini baholashga oid tahliliy hujjatlar bilan majburiy taʼminlash amaliyotini yoʻlga qoʻyish.
V. Norma ijodkorligi faoliyatining institutsional asoslarini takomillashtirish
1. Davlat organlari, ilmiy hamjamiyat va nodavlat tuzilmalarning oʻzaro samarali hamkorligini, shuningdek, qonun hujjatlarining tadbirkorlik faoliyati, fuqarolarning huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlariga tartibga solish taʼsirini baholash boʻyicha yaxlit ilmiy-nazariy va metodologik asoslarini ishlab chiqish hamda takomillashtirishni taʼminlovchi yagona muvofiqlashtiruvchi tashkilotni belgilash.
2. Qonun loyihalari boʻyicha parlament muhokamalari jarayonining shaffofligi va hisobdorligini quyidagi mexanizmlarni joriy etish yoʻli bilan taʼminlash:
qonun loyihalari matnlarini va ularga doir tahliliy materiallarni har bir oʻqishdan keyin parlamentning veb-resurslarida tezkor eʼlon qilib borish;
real vaqt rejimida takliflar hamda mulohazalarni yoʻllash imkoniyatini joriy etgan holda mazkur jarayonlarni ommaviy axborot vositalari, shuningdek, parlamentning veb-resurslarida onlayn translatsiya qilish.
3. Muayyan maʼmuriy-hududiy birliklar doirasida tartibga soluvchi qarorlarni sinov hamda eksperiment tarzida qoʻllash va keyinchalik ijobiy tajribani respublika miqyosida tatbiq etish prinsiplari va tartib-taomillarini joriy etish.
4. Qonun hujjatlarining tartibga soluvchi taʼsirini baholash va qonunchilikning tizimli kamchiliklarini aniqlash maqsadida sud, huquqni qoʻllash va nazorat amaliyotining statistik hisobi hamda tahlili natijalarini idoralararo axborot almashish mexanizmlarini takomillashtirish.
5. Ilmiy va ekspert doiralar vakillari, oliy taʼlim muassasalari talabalari va ilmiy darajalar olish uchun talabgorlarning qonunchilik va huquqiy tartibga solishni takomillashtirish boʻyicha takliflarni oʻz ichiga olgan ilmiy-tahliliy faoliyati natijalarini, shu jumladan mazkur takliflarni oʻz ichiga olgan onlayn axborot tizimlarini yaratish orqali keng jalb etish.
6. Ekspert hamjamiyati bilan maslahatlashish va ularning salohiyatidan normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarini ishlab chiqish jarayonida foydalanishning samarali mexanizmlarini yaratish.
7. Ilgʻor xorijiy tajribadan kelib chiqqan holda zamonaviy ish usullarini oʻrgatish maqsadida normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarining huquqiy, iqtisodiy, moliyaviy, ekologik, korrupsiyaga qarshi va boshqa turdagi ekspertizasini amalga oshiruvchi davlat organlari xodimlarining malakasini oshirish tizimini takomillashtirish.
8. Oʻtkazilayotgan islohotlarning ilmiy asoslantirilganligini fan va amaliyot oʻzaro hamkorligining optimal modelini shakllantirish orqali taʼminlash.
VI. Mazkur Konsepsiyani amalga oshirishdan kutilayotgan natijalar
Amalga oshirilayotgan islohotlarni huquqiy taʼminlashni takomillashtirish, shuningdek, fuqarolarning huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlarini har tomonlama taʼminlashga, tadbirkorlik subyektlarining kafolatlari, himoyasi va qoʻllab-quvvatlashini taʼminlash, ularning fikrlarini toʻlaqonli hisobga olish va “Inson manfaatlari — hamma narsadan ustun” prinsipini har tomonlama roʻyobga chiqarishga qaratilgan tizimlashtirilgan qonunchilik bazasini shakllantirish.
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2018-yil 8-avgustdagi PF-5505-son Farmoniga
3-ILOVA
3-ILOVA
Norma ijodkorligi faoliyatini takomillashtirish konsepsiyasini amalga oshirish boʻyicha komissiya
TARKIBI
Oldingi tahrirga qarang.
| 1. | N.M. Ismoilov | — | Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi Spikeri, Komissiya rahbari (kelishuvga asosan) |
| 2. | R.K. Davletov | — | Oʻzbekiston Respublikasi adliya vaziri, Komissiya rahbarining oʻrinbosari |
| 3. | N.M. Rustambekov | — | Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti maslahatchisining oʻrinbosari |
| 4. | D.R. Li | — | Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Loyiha boshqaruvi milliy agentligi direktorining birinchi oʻrinbosari |
| 5. | N.D. Toychiyev | — | Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi apparati boshqaruvchisining oʻrinbosari |
| 6. | S.S. Saidkarimov | — | Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokurorining oʻrinbosari |
| 7. | N.S. Joʻrayev | — | Oʻzbekiston Resp�blikasi adliya vazirining birinchi oʻrinbosari |
| 8. | O.M. Umarov | — | Oʻzbekiston Respublikasi axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirining birinchi oʻrinbosari |
| 9. | U.U. Xanayev | — | Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasi shuʼba mudiri |
| 10. | R.R. Xakimov | — | Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi huzuridagi Qonunchilik muammolari va parlament tadqiqotlari instituti direktori |
| 11. | T.S. Abdusattarov | — | Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasining Qonunchilik va sud-huquq masalalari qoʻmitasi raisi |
| 12. | Sh.M. Mamadjanov | — | Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi deputati |
| 13. | U.K. Sulaymonov | — | Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi deputati |
| 14. | Sh.A. Chulliyev | — | Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senati aʼzosi |
| 15. | E.S. Kanyazov | — | Oʻzbekiston Respublikasi adliya vaziri oʻrinbosari — Toshkent davlat yuridik universiteti rektori |
Izoh: Komissiya aʼzolari boshqa ishga oʻtgan taqdirda, uning tarkibiga ushbu lavozimga yangi tayinlangan yoki tegishli funksiyalarni bajarish yuklatilgan shaxslar kiritiladi.
(3-ilova Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 1-fevraldagi PF-5650-sonli Farmoni tahririda)
(Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 08.08.2018-y., 06/18/5505/1639-son; 09.11.2019-y., 06/19/5870/4010-son; Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 30.04.2021-y., 06/21/6218/0398-son)
