Ҳужжатга таклиф юбориш
Аудиони тинглаш
Ҳужжат элементидан ҳавола олишOʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi huzuridagi Sanitariya-epidemiologik osoyishtalik va jamoat salomatligi qoʻmitasining
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишmeʼyorlari
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишOʻgʻitlardagi va ularni ishlab chiqarish uchun xom ashyodagi (mahsulotlar va konsentratlardagi) tabiiy radionuklidlarning ruxsat etilgan chegaraviy konsentratsiyalari
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1. UMUMIY QOIDALAR
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1.1. SanQvaM Oʻzbekiston Respublikasining “Davlat sanitariya nazorati toʻgʻrisida”gi (1992) va “Radiatsiyaviy xavfsizlik toʻgʻrisida”gi (2000) qonunlari asosida ishlab chiqilgan.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1.2. Ishlab chiqish quyidagilarga asoslangan:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBirlashgan Millatlar Tashkilotining Oziq-ovqat va qishloq xoʻjaligi tashkiloti; Xalqaro atom energiyasi agentligi; Xalqaro mehnat tashkiloti; Iqtisodiy hamkorlik va taraqqiyot tashkilotining Yadro energiyasi agentligi; Jahon sogʻliqni saqlash tashkiloti tomonidan qabul qilingan Ionlashtiruvchi nurlanishlardan himoya qilish va nurlanish manbalarining xavfsizligi boʻyicha xalqaro asosiy xavfsizlik meʼyorlari (xavfsizlik seriyasi № 115), 1996;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш“Oʻzbekiston Respublikasining radiatsiya xavfsizligi boʻyicha sanitariya meʼyorlari va qoidalari”dan, 1994;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишrespublika va xorijiy olimlarning ish tajribalari.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. OʻGʻITLAR VA MELIORANTLARDA TABIIY RADIONUKLIDLARNING RUXSAT ETILGAN CHEGARAVIY KONSENTRATSIYALARI
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишObyekt | SI birligi (bekkerel/kilogramm) | Tizimdan tashqari birlik | |
pikoKyuri/gramm | gramm/tonna | ||
| 1200 | 32,4 | 97,4 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3. OʻGʻITLAR VA MELIORANTLAR ISHLAB CHIQARISH UCHUN XOM ASHYO (RUDALAR VA KONSENTRATLAR)DAGI TABIIY RADIONUKLIDLARNING ALFA-RADIOAKTIVLIK BOʻYICHA RUXSAT ETILGAN CHEGARAVIY KONSENTRATSIYALARI
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
Obyekt |
SI birligi (bekkerel/kilogramm) |
Tizimdan tashqari birlik |
|
|
pikoKyuri/gramm |
gramm/tonna |
||
|
Oʻgʻitlar va meliorantlar ishlab chiqarish uchun xom ashyodagi radionuklidlarning (uran, toriy va ularning parchalanish mahsulotlari) umumiy solishtirma alfa-faolligi quyidagi miqdordan oshmasligi kerak |
10000 |
270 |
812 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишIzoh:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишuran-238 va toriy-232 ning uran va toriy qatorlarining qolgan aʼzolari bilan radioaktiv muvozanati — uran va toriy qatorlari aʼzolarining mos ravishda uran-238 va toriy-232 bilan solishtirma faolliklarining tengligi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишtabiiy radionuklidlar — uran-238, uran-235 va toriy-232 qatorlari tarkibiga kiruvchi yer kelib chiqishli radionuklidlar, shuningdek, eng muhimi kaliy-40 va rubidiy-87 boʻlgan boshqa bir qator radionuklidlar hamda koʻp sonli kosmogen radionuklidlar, ulardan faqat toʻrttasi (tritiy-3, berilliy-7, uglerod-14, natriy-22) insonning nurlanish dozasiga maʼlum darajada hissa qoʻshadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишAtamalar va taʼriflar
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1. Faollik (A) — maʼlum bir vaqtda maʼlum bir energetik holatda boʻlgan radionuklidning maʼlum miqdorining radioaktivlik oʻlchovi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
A |
= |
dN |
|
dt |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBu yerda dN — berilgan energetik holatdan dt vaqt oraligʻida sodir boʻladigan oʻz-oʻzidan yadro oʻzgarishlarining kutilayotgan soni. Faollik oʻlchov birligi bekkerel (Bk) hisoblanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишIlgari qoʻllanilgan tizimdan tashqari faollik birligi kyuri (Ki) 3,7 x 1010 Bk ga teng.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Solishtirma (hajmiy) faollik — moddadagi radionuklidning A faolligini moddaning m massasiga (V hajmiga) nisbati:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
Am |
= |
A |
, |
AV |
= |
A |
; |
|
m |
V |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSolishtirma faollik birligi — bir kilogrammga bekkerel, Bk/kg. Hajmiy faollik birligi — kub metrga bekkerel, Bk/m3.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3. Radioaktiv modda — har qanday agregat holatdagi, tarkibida Radiatsion xavfsizlik meʼyorlari va ushbu Qoidalar talablari tatbiq etiladigan faollikka ega radionuklidlarni oʻz ichiga olgan modda.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4. Aralashuv — nurlanish ehtimolini, dozasini yoki nurlanishning salbiy oqibatlarini kamaytirishga qaratilgan harakat.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5. Ekvivalent doza (NT,R) — aʼzo yoki toʻqimada yutilgan dozaning ushbu turdagi nurlanish uchun tegishli ogʻirlik koeffitsiyentiga koʻpaytmasi,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишNT,R = WR×DT,R,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbu yerda DT,R — T aʼzo yoki toʻqimada yutilgan oʻrtacha doza, WR esa — R nurlanish turi uchun ogʻirlik koeffitsiyenti.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишEkvivalent doza birligi zivert (Zv) hisoblanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6. Samarali doza (E) — insonning butun tanasi va uning alohida aʼzolari hamda toʻqimalarining radiatsiyaga sezgirligini hisobga olgan holda nurlanishning uzoq muddatli oqibatlari yuzaga kelishi xavfini baholash uchun qoʻllaniladigan kattalik. U aʼzo va toʻqimalardagi ekvivalent dozaning tegishli ogʻirlik koeffitsiyentlariga koʻpaytmasi yigʻindisidan iborat:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишE = Σ WT×HT
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbu yerda HT — T aʼzo yoki toʻqimadagi ekvivalent doza, WT esa — T aʼzo yoki toʻqima uchun ogʻirlik koeffitsiyenti.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSamarali doza birligi — zivert (Zv).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш7. Radiatsiyaviy nazorat — tashkilotdagi radiatsiya holati, atrof-muhit va odamlarning nurlanish darajasi haqida maʼlumot olish (dozimetrik va radiometrik nazoratni oʻz ichiga oladi).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8. Tabiiy nurlanish — tabiiy nurlanish manbalari tufayli yuzaga keladigan nurlanish.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9. Texnogen nurlanish — bemorlarning tibbiy nurlanishidan tashqari, normal va favqulodda vaziyatlarda texnogen manbalardan kelib chiqadigan nurlanish.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10. Radiatsiyaviy xavfsizlikni nazorat qiluvchi davlat organlari — Oʻzbekiston Respublikasi Hukumati tomonidan radiatsiyaviy xavfsizlikni nazorat qilish vakolati berilgan organlar.