Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Сенати Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Бола ҳуқуқлари бўйича вакилининг (Болалар омбудсманининг) 2025 йилда бола ҳуқуқлари тўғрисидаги қонунчиликка давлат органлари, шу жумладан ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлар томонидан риоя этилиши ҳолати ҳақидаги маърузасини кўриб чиқиб, соҳада бир қатор ишлар амалга оширилганлигини қайд этади.

Хусусан, давлат органлари ва бошқа ташкилотлар фаолиятини мониторинг қилиш асосида аниқланган бола ҳуқуқларининг бузилиши ҳолати юзасидан 3 та тақдимнома, 2 та огоҳлантириш, 7 та хулоса ҳамда 3 та суд ҳужжати устидан протест келтириш тўғрисида илтимоснома киритилган.

Болаларга нисбатан содир этилган зўравонлик ҳолатлари юзасидан 23 та жиноят иши ҳамда 28 та маъмурий иш қўзғатилган.

Бола ҳуқуқлари, эркинликлари ва қонуний манфаатларига тааллуқли масалаларга доир 54 та қонунчилик ҳужжатига таклифлар берилган.

Болалар омбудсманига 2025 йилда ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлар ва судлардан келиб тушган 530 та хабарнома назоратга олиниб, ўз вақтида кўриб чиқилган ҳамда бола ҳуқуқлари бузилиши аниқланган ҳолатлар юзасидан таъсирчан чоралар кўрилган.

2025 йил ҳолатига кўра 81 253 нафар бола жойлаштиришнинг муқобил шаклларида тарбияланаётган бўлиб, шундан 6 585 нафари етим, 5 290 нафари ота-она қарамоғидан маҳрум бўлган. Ота-онаси уч ойдан ортиқ муддатга чет элга кетганлиги сабабли 69 378 нафар болага васийлик ёки ҳомийлик белгиланган.

Оилавий болалар уйи сони 310 тага етказилиб, уларда 608 нафар бола тарбияланмоқда.

Хорижий давлатлар Бола омбудсманлари билан олиб борилган ҳамкорлик натижасида ота-она қарамоғидан маҳрум бўлган 115 нафар бола Ўзбекистонга қайтарилган.

Болани чет давлат ҳудудида назоратсиз қолдирган 608 нафар (2024 йилда 208 нафар) шахсга нисбатан маъмурий жавобгарлик белгиланган.

Болалар омбудсмани номига 1 934 та мурожаат келиб тушган бўлиб, 2024 йилга нисбатан 84 фоизга ортган.

Мазкур мурожаатларнинг 355 таси (18,4 фоизи) шахсий ҳуқуқ ва эркинликларга, 758 таси (39,1 фоизи) ижтимоий ҳуқуқларга, 48 таси (2,5 фоизи) иқтисодий ва экологик ҳуқуқларга, 773 таси (39,9 фоизи) бошқа масалаларга тегишли бўлган.

Мурожаатларнинг аксарият қисми Тошкент шаҳри (470 та), Сурхондарё вилояти (254 та) ва Тошкент вилоятига (236 та) тўғри келган.

Келиб тушган мурожаатларнинг 509 таси (26,3 фоизи) ижобий ҳал этилган, 708 таси (36,6 фоизи) бўйича ҳуқуқий тушунтиришлар берилган, 573 таси (29,6 фоизи) тегишлилиги бўйича юборилган.

Мурожаатларни ўрганиш юзасидан давлат органлари ва бошқа ташкилотларга 1593 та сўров киритилган.

Болалар омбудсманининг 35 та шахсий қабули ташкил этилиб, унда 98 та мурожаат кўриб чиқилган.

Болалар омбудсманининг тегишли буйруғи билан Бола ҳуқуқлари бўйича вакилнинг Қорақалпоғистон Республикаси, вилоятлар ва Тошкент шаҳридаги минтақавий вакиллари тайинланган.

Халқаро ташкилотлар билан ҳамкорликда бола ҳуқуқлари ҳимоясига оид 10 та халқаро тадбир ташкил этилган.

Бола ҳуқуқлари соҳасида миллий қонунчилик ва халқаро стандартларни тарғиб қилиш, аҳолининг ҳуқуқий маданиятини ошириш, бола манфаатлари ҳимоясига оид 2,3 мингга яқин медиа-материал эълон қилинган.

Шунингдек, Бола ҳуқуқлари бўйича вакил фаолияти натижалари юзасидан 2 та брифинг ташкил қилинган, ижтимоий тармоқларда тарқалган ҳолатлар юзасидан 65 та расмий баёнот билдирилган.

Бола ҳуқуқлари тўғрисидаги қонунчиликка давлат органлари томонидан риоя этилиши юзасидан олиб борилган таҳлиллар соҳада амалга оширилган муайян ишлар билан бир қаторда, эътибор қаратилиши лозим бўлган камчилик ва муаммолар мавжудлигини кўрсатди.

Хусусан, судлар томонидан болага нисбатан зўравонликка оид 937 нафар шахсга нисбатан 666 та жиноят иши кўриб чиқилиб, ушбу жиноятлар оқибатида 781 нафар бола жабрланган, шу жумладан, 30 нафари (2024 йилда 21 нафар) вафот этган.

Болага қарши қасддан одам ўлдиришга оид 19 та жиноят иши (20 нафар шахс томонидан содир этилган) кўриб чиқилган бўлиб, 2024 йилга нисбатан бу кўрсаткич 2 баробарга ошган.

Бундан ташқари, ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлардан келиб тушган болага қарши жиноятлар тўғрисидаги 235 та махсус хабарноманинг 37 фоизи жинсий эркинликка қарши жиноятларга тегишли.

Шунингдек, болага нисбатан зўравонлик содир этганлик учун 72 нафар ота-она ёки уларнинг ўрнини босувчи шахсларга нисбатан жиноят ишлари кўриб чиқилган.

Бу борада руҳий носоғлом бўлган ота-оналар томонидан вояга етмаган фарзандларига нисбатан зўравонлик ҳолатлари содир этилганлиги аниқланган.

Мазкур ҳолатларга руҳий носоғлом шахсларга нисбатан ота-оналик ҳуқуқини чеклаш масалаларининг ўз вақтида кўриб чиқилмагани ва тегишли тартибда текширувлар ўтказилмагани, уларнинг руҳий ҳолати бузилишининг олдини олишга қаратилган профилактик чора-тадбирлар етарли даражада амалга оширилмагани ҳамда даволаш ишлари тўлиқ таъминланмагани, шунингдек, бундай шахслар ҳақида васийлик ва ҳомийлик органларига ўз вақтида хабар берилмагани сабаб бўлган.

Судлар томонидан бола билан кўришиш тартибини белгилаш (5 693 та), болани ўз тарбиясига олиш (2 949 та) ҳамда ота-оналик ҳуқуқини чеклаш ва ота-оналик ҳуқуқидан маҳрум қилишга доир (1 355) кўрилган фуқаролик ишларида айрим ҳолларда боланинг энг устун манфаатлари инобатга олинмасдан она тарафи манфаатларига устунлик берилган ҳолда вазиятга баҳо бериш ҳолатлари кузатилган.

Болалар омбудсмани номига келиб тушган мурожаатларнинг 34 фоизи (2024 йилда 32,6 фоиз) таълим муассасаларидаги (шундан 28,9 фоизи педагоглар томонидан) зўравонлик ҳолатларига тегишли.

Мактабгача таълим ташкилотларида болаларга нисбатан педагоглар томонидан 44 та тазйиқ ва зўравонлик ҳолати аниқланган. Шунингдек, умумтаълим мактабларида болаларга нисбатан зўравонликка оид 14 та ҳолат қайд этилган.

Болалар омбудсмани томонидан амалга оширилган мониторинг ташрифлари давомида тергов ҳибсхоналарида вояга етмаганларни жойлаштиришда белгиланган меъёрларга риоя этмаслик ҳолатлари аниқланган.

Вояга етмаганларга ижтимоий-ҳуқуқий ёрдам кўрсатиш марказларида сақланаётган қаровсиз болаларга таълим бериш бўйича жалб этилган педагог-ходимлар меҳнатига ўқув машғулотларини ўтказганлик учун соатбай ҳақ тўлаш тартибининг аниқ белгиланмаганлиги бу ерда сақланаётган болаларнинг таълим олиш ҳуқуқининг чекланишига сабаб бўлмоқда.

6 548 543 нафар мактаб ўқувчиларидан фақат 1 302 743 нафари (20 фоиз) ва 2 220 747 нафар мактабгача таълим ташкилотлари тарбияланувчиларидан атиги 337 747 нафари (15,2 фоиз) профилактик тиббий кўрикдан ўтказилган.

Республика бўйича 403 та шифокорлик, улардан 141 та оилавий шифокор ва 331 дан ортиқ ўрта тиббиёт ходимлари ўринлари вакант бўлганлиги қайд этилган.

Йил давомида 1 765 нафар болалар илк маротаба сил касаллиги билан касалланган ва 100 000 аҳолининг 0 — 17 ёшдагиларга нисбатан интенсив кўрсаткич 13,3 ни ташкил қилиб, 2024 йилга нисбатан 9,1 фоизга ошган.

2025 йил ҳолатига кўра республикада 8 нафар 17 ёшли бола гиёҳвандлик ва 5 нафари (3 та — 17 ёш, 2 та — 16 ёш) заҳарвандлик ташхиси билан диспансер ҳисобида турганлиги аниқланган. Наркология муассасаларида вояга етмаганларни даволаш учун алоҳида бўлимлар ташкил этилмагани оқибатида улар катта ёшдаги наркологик беморлар билан биргаликда сақланмоқда.

Барча давлат мактабгача таълим ташкилотлари учун «Ягона мавсумий таомнома» асосида маҳсулот етказиб берилиши белгиланган бўлса-да, аутсорсер томонидан маҳсулотларни кунлик таомномада белгиланганидек етказиб берилмаслик ҳолатлари қайд этилган.

Шунингдек, айрим ҳудудлардаги таълим ташкилотларида болаларнинг озиқ-овқат маҳсулотларидан оммавий заҳарланиши ҳолатлари кузатилган.

Болаларни мактабгача таълим ташкилотларига қабул қилиш тўлиқ рақамлаштирилган бўлиб, «Болалар боғчаси» ахборот тизими орқали бошқарилади. Ушбу ахборот тизимида айрим ҳолатларда навбати пастлаб кетиши фуқароларнинг эътирозига сабаб бўлмоқда.

Бугунги кунда таълим ва ижтимоий хизматлар билан қамраб олинмаган ногиронлиги бўлган болалар 22 329 нафарни ташкил этмоқда. Хусусан, уларни таълим ва ижтимоий хизматлар билан қамраб олиш даражаси бўйича Бухоро (75 фоиз), Самарқанд (76 фоиз) ва Хоразм (79 фоиз) вилоятларида кўрсаткичлар бошқа ҳудудларга нисбатан пастлигича қолмоқда.

Прокуратура органлари томонидан қонунчилик ҳужжатлари ижроси юзасидан ўтказилган текширишлар натижасида вояга етмаганларнинг соғлиғини сақлашга оид 5 736 та, таълим олишига бўлган ҳуқуқларини таъминлашга доир 19 359 та қонун бузилиши ҳолатлари аниқланган.

Бундан ташқари, вояга етмаган шахс меҳнатидан унинг соғлиғига, хавфсизлигига ёки ахлоқ-одобига зиён етказиши мумкин бўлган ишларда фойдаланиш ҳолатларининг содир этилиши 2024 йилга нисбатан 78,6 фоизга ошиб, 375 тани ташкил этган.

Болалар омбудсманига боланинг таъминоти билан боғлиқ 223 та мурожаат келиб тушган бўлиб, бу кўрсаткич 2024 йилга нисбатан қарийб 3 баробарга ортган.

Алиментни тўлашдан қасддан бўйин товлаган 16 163 нафар шахс маъмурий ва 1 283 киши эса жиноий жавобгарликка тортилган.

Таҳлиллар, давлат ижрочилари томонидан қасддан бўйин товлаб келаётган 3 960 нафар қарздорнинг хатти-ҳаракатларига ҳуқуқий баҳо берилмаганини кўрсатган.

Турган жойи ҳақида маълумотлар мавжуд бўлмаган 2 677 нафар қарздорга нисбатан маҳаллий ва халқаро миқёсда қидирув эълон қилинган.

Ўтган йилда вояга етмаганлар томонидан содир этилган жиноятлар 2024 йилга нисбатан 7,1 фоизга ўсган.

Жиноят ишлари бўйича судларда 3 301 нафар вояга етмаган шахс томонидан содир этилган 2 584 та жиноят иши кўриб чиқилган.

Вояга етмаганлар томонидан олдини олиш мумкин бўлган 2 554 та жиноят содир этилган бўлиб, бунда қизлар улуши 9 фоизни ташкил этган.

Вояга етмаганнинг хулқ-атворига салбий таъсир кўрсатувчи ота-оналарнинг 70 271 нафари профилактик ҳисобга олиниб, ушбу кўрсаткич 2024 йилга нисбатан 26 фоизга ўсган.

Шунингдек, мазкур даврда вояга етмаган болаларни тарбиялаш ва уларга таълим бериш борасидаги мажбуриятларини бажармаган ота-оналар ёки уларнинг ўрнини босувчи шахсларнинг 224 845 нафари маъмурий жавобгарликка тортилган (2024 йилга нисбатан 27,3 фоизга ўсган).

Шу билан бирга, мазкур ҳуқуқбузарлик юзасидан маъмурий жазо чораси қўлланилганидан кейин 1 370 та ҳолат бир йил давомида такрор содир этилган.

Кўнгил очиш (дам олиш) жойларининг раҳбарлари ёхуд бошқа масъул шахслар томонидан вояга етмаган шахснинг тунги вақтда ота-онасидан бири ёки унинг ўрнини босувчи шахснинг кузатувисиз кўрсатилган муассасаларда бўлишига ёи қўйиш бўйича 5 792 та ҳолат аниқланиб, 2024 йилга нисбатан 267,5 фоизга ошган.

«Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Бола ҳуқуқлари бўйича вакили (Болалар омбудсмани) тўғрисида»ги Қонуннинг 18-моддасида боланинг ҳуқуқлари, эркинликлари ва қонуний манфаатларига тааллуқли масалаларга доир қонунчилик ҳужжатлари лойиҳалари мажбурий тартибда Бола ҳуқуқлари бўйича вакил билан келишилиши белгиланган.

Бироқ Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлигининг 2 та, Соғлиқни сақлаш вазирлиги 2 та ҳамда Мактабгача ва мактаб таълими вазирлиги 1 та қонунчилик ҳужжати лойиҳаси Болалар омбудсмани билан келишилмаган.

Болалар масалалари бўйича миллий комиссияга унинг йиғилиши муҳокамасида кўриб чиқиш учун 13 та масала бўйича таклифлар киритилган бўлса-да, уларни кўриб чиқиш якунлари юзасидан қарор қабул қилинмаган.

Шу билан бирга, Болалар омбудсманининг минтақавий вакили тегишли ҳудудда бола ҳуқуқлари, эркинликлари ва қонуний манфаатларининг ҳимоя қилиниши ҳолати тўғрисида ҳар йили тегишинча Қорақалпоғистон Республикаси Жўқорғи Кенгесига, халқ депутатлари вилоятлар ва Тошкент шаҳар Кенгашларига маъруза тақдим этиб бориши тизимли йўлга қўйилмаган.

Юқоридагилардан келиб чиқиб, «Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Сенатининг Регламенти тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунининг 15-моддасига мувофиқ Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Сенати қарор қилади:

1. Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Бола ҳуқуқлари бўйича вакилининг (Болалар омбудсманининг) 2025 йилда бола ҳуқуқлари тўғрисидаги қонунчиликка давлат органлари, шу жумладан ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлар томонидан риоя этилиши ҳолати ҳақидаги маърузаси маълумот учун қабул қилинсин.

2. Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Бола ҳуқуқлари бўйича вакили (Болалар омбудсмани):

бир ой муддатда Болалар омбудсманининг ҳудудлардаги минтақавий вакиллари томонидан ҳудудларда бола ҳуқуқлари, эркинликлари ва қонуний манфаатларининг ҳимоя қилиниши ҳолати тўғрисида тегишинча Қорақалпоғистон Республикаси Жўқорғи Кенгеси, халқ депутатлари вилоятлар ва Тошкент шаҳар Кенгашларига маърузалар киритилишини таъминласин;

бола ҳуқуқлари тўғрисидаги қонунчиликка риоя этилиши устидан олиб борилган парламент назорати, бола ҳуқуқларининг таъминланишини ҳамда ҳимоя қилинишини мониторинг қилиш натижалари ҳамда бола ҳуқуқларига тааллуқли мурожаатлар таҳлили асосида қонунчиликни такомиллаштириш юзасидан тегишли давлат органларига таклифлар киритиб борсин;

уч ой муддатда манфаатдор вазирлик ва идоралар билан ҳамкорликда болаларга нисбатан энг кўп зўравонлик жиноятлари содир этилган ҳудудларда ўрганишлар олиб борсин ва натижалари юзасидан Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарига ҳуқуқий, ташкилий, ижтимоий-иқтисодий ва бошқа чора-тадбирлар кўришга қаратилган махсус маърузалар киритсин;

алоҳида режа асосида давлат органлари ва ташкилотларнинг ҳайъат йиғилишларида болаларнинг ҳуқуқ ва манфаатларини таъминлаш, уларни ҳар томонлама қўллаб-қувватлаш ҳамда соҳада мавжуд муаммоларни бартараф этишга қаратилган долзарб масалалар юзасидан муҳокамалар ташкил қилиб борсин;

мурожаатлар энг кўп келиб тушган ҳудудлар ҳамда давлат органлари кесимида муаммоли ҳолатни бевосита жойига чиққан ҳолда танқидий муҳокама қилсин;

болалар ҳамда уларнинг қонуний вакиллари ўртасида боланинг ҳуқуқлари, эркинликлари ва қонуний манфаатлари тўғрисидаги қонунчиликни тушунтириб борсин;

ногиронлиги бўлган болалар, шунингдек етим болалар ва ота-онаси қарамоғидан маҳрум бўлган болалар тарбия муассасаларини тамомлаганидан кейин уларнинг ижтимоий мослашувига кўмаклашиш ишларини жадаллаштирсин;

давлат ҳокимияти органларининг ва республика ижро этувчи ҳокимият органларининг, фуқаролик жамияти институтларининг бола ҳуқуқларини таъминлаш соҳасидаги фаолиятини такомиллаштириш юзасидан тавсиялар ва хулосалар берсин;

Болалар омбудсмани сўровларига ўз вақтида жавоб бермаган ҳамда боланинг ҳуқуқлари, эркинликлари ва қонуний манфаатларига тааллуқли масалаларга доир қонунчилик ҳужжатлари лойиҳаларини белгиланган тартибда келишмаган давлат органлари масъулиятини ошириш юзасидан Олий Мажлис палаталарига таклифлар киритсин;

Болалар омбудсмани томонидан амалга оширилган ишларни кенг ёритиш учун оммавий ахборот воситалари орқали доимий равишда маълум қилсин.

3. Ўзбекистон Республикаси Олий суди:

бола билан кўришиш, болани ўз тарбиясига олиш ҳамда ота-оналик ҳуқуқини чеклаш ва ота-оналик ҳуқуқидан маҳрум қилишга доир фуқаролик ишларида суд органлари томонидан боланинг энг устун манфаатларини инобатга олган ҳолда қарорлар қабул қилинишига алоҳида эътибор қаратсин;

руҳий носоғлом шахсларга нисбатан ота-оналик ҳуқуқини чеклаш масалаларининг ўз вақтида кўриб чиқилишини таъминласин.

4. Ўзбекистон Республикаси Бош прокуратураси Адлия вазирлиги ҳамда Ижтимоий ҳимоя миллий агентлиги билан биргаликда уч ой муддатда вояга етмаган болаларни тарбиялаш ва уларга таълим бериш борасидаги мажбуриятларини бажармаган ота-она ёки уларнинг ўрнини босувчи шахслар маъмурий жавобгарликка тортилганидан кейин бир йил давомида мазкур ҳолатни такрорлаганлик, шунингдек кўнгил очиш (дам олиш) жойларининг раҳбарлари ёхуд бошқа масъул шахслар томонидан вояга етмаган шахснинг тунги вақтда ота-онасидан бири ёки унинг ўрнини босувчи шахснинг кузатувисиз кўрсатилган муассасаларда бўлишига йўл қўйганлик учун жавобгарликни кучайтириш юзасидан халқаро тажриба асосида таклифлар ишлаб чиқсин.

5. Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Ижтимоий ҳимоя миллий агентлиги:

икки ой муддатда Мактабгача ва мактаб таълими вазирлиги билан биргаликда ногиронлиги бўлган болаларни таълим ва ижтимоий хизматлар билан қамраб олишни кенгайтириш;

бир ой муддатда Соғлиқни сақлаш вазирлиги билан биргаликда ихтисослаштирилган таълим муассасалари, кичик ҳажмли болалар уйи ва оилавий болалар уйларини шошилинч тиббий ёрдам кўрсатишда фойдаланиладиган дори-дармонлар билан таъминлаш, болаларни профилактик тиббий кўрикдан ўтказиш, иситиш тизими билан тўлиқ жиҳозлаш чораларини кўрсин.

6. Ўзбекистон Республикаси Ички ишлар вазирлиги икки ой муддатда:

тергов ҳибсхоналарида вояга етмаганларни жойлаштиришда белгиланган меъёрларга риоя этиш юзасидан тизимли ишларни кучайтирсин;

Адлия вазирлиги билан биргаликда наркодиспансерларда вояга етмаганларни катта ёшдаги наркологик касалликларга чалинган беморлардан алоҳида даволаш учун вояга етмаганлар бўлимларини ташкил этиш бўйича таклифлар ишлаб чиқсин.

7. Ўзбекистон Республикаси Мактабгача ва мактаб таълими вазирлиги:

болаларнинг озиқ-овқат маҳсулотларидан оммавий заҳарланиши ҳолатларини олдини олиш юзасидан манзилли ишларни ташкил этсин, хусусан мактабгача таълим ташкилотлари учун аутсорсер томонидан маҳсулотларни кунлик таомномада белгиланганидек етказиб берилишини қатъий назоратга олсин;

таълим муассасаларида болаларга нисбатан тазйиқ ва зўравонлик ҳолатларининг олдини олиш, шунингдек педагог ходимлар томонидан содир этилаётган зўравонлик ҳолатларини барвақт аниқлаш ва бартараф этиш бўйича таъсирчан чораларни кўрсин;

Ички ишлар вазирлиги, Рақамли технологиялар вазирлиги ва Ижтимоий ҳимоя миллий агентлиги билан биргаликда болаларни рақамли муҳитдаги тазйиқ, кибербуллинг ва бошқа турдаги рақамли зўравонликлардан, зарарли ахборотлардан ҳимоя қилиш, бундай ҳолатларни барвақт аниқлаш ва олдини олиш бўйича таъсирчан профилактик чора-тадбирлар белгиласин ҳамда болалар, ота-оналар ва таълим муассасалари ўртасида рақамли хавфсизлик маданиятини юксалтиришга қаратилган тизимли ишларни ташкиллаштирсин;

икки ой муддатда Камбағалликни қисқартириш ва бандлик ҳамда Иқтисодиёт ва молия вазирликлари билан биргаликда вояга етмаганларга ижтимоий-ҳуқуқий ёрдам кўрсатиш марказларида сақланаётган қаровсиз болаларга таълим бериш бўйича жалб этилган педагог-ходимлар меҳнатига ўқув машғулотларини ўтказганлик учун соатбай ҳақ тўлаш тартибини аниқ белгилаш бўйича таклифлар ишлаб чиқиш;

«Болалар боғчаси» ахборот тизимида навбат шакллантириш ва юритиш механизмларини қайта кўриб чиқиш, фуқаролар мурожаатларига сабаб бўлаётган техник ва ташкилий омилларни бартараф этиш бўйича чора-тадбирларни амалга оширсин, шунингдек, навбат ўзгаришлари бўйича ота-оналар ўртасида тушунтириш ишларини олиб борсин.

8. Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлиги:

руҳий ҳолати бузилган ота-оналар ёки уларнинг ўрнини босувчи шахсларни аниқлаш ва уларнинг руҳий ҳолати бузилишининг олдини олишга қаратилган профилактик чора-тадбирларни мунтазам равишда амалга оширсин;

Ижтимоий ҳимоя миллий агентлиги билан биргаликда уч ой муддатда болага нисбатан зўравонлик содир этган, руҳий ҳолати бузилган ота-она, уларнинг ўрнини босувчи шахслар ёки оиланинг бошқа аъзоси тиббиёт муассасасидан уйга чиқарилганда васийлик ва ҳомийлик органини хабардор қилиш бўйича таклифлар ишлаб чиқсин;

икки ой муддатда Мактабгача ва мактаб таълими вазирлиги билан биргаликда мактаб ўқувчилари ҳамда мактабгача таълим ташкилотлари тарбияланувчиларини мунтазам профилактик тиббий кўрикдан ўтказиб бориш бўйича манзилли чора-тадбирлар дастурини ишлаб чиқсин;

болалар учун мўлжалланган силни даволаш муассасаларидаги шароитни яхшилаш, силга қарши препаратларни доимий равишда касалхоналарга етказиб бериш, даволаш натижаларини таҳлил қилиш, баҳолаш ва даволаш тизимини такомиллаштириш чораларини кўрсин;

ёшларнинг психологик ҳолатини тизимли равишда ўрганиш, уларнинг руҳий саломатлигига салбий таъсир кўрсатаётган омилларни аниқлаш ҳамда бартараф этиш, психологик кўмакка муҳтож бўлган ёшлар билан манзилли ишлаш, шунингдек, ушбу йўналишда профилактик ва психологик қўллаб-қувватлаш бўйича аниқ манзилли чора-тадбирларни амалга оширсин;

уч ой муддатда наркология муассасаларида вояга етмаганлар учун алоҳида ихтисослаштирилган бўлимлар ташкил этиш бўйича таклифлар ишлаб чиқсин;

икки ой муддатда республикада фтизиопедиатр мутахассисларни тайёрлаш бўйича магистратура ва клиник ординатурада (резидентурада) давлат грантлари асосида кадрлар тайёрлаш бўйича таклифлар ишлаб чиқсин;

бир ой муддатда Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлиги ҳамда Давлат хизматларини ривожлантириш агентлиги билан ҳамкорликда тиббиёт соҳасида вакант бўлган жойларни соҳа мутахассислари билан тўлдириш чораларини кўрсин.

9. Ўзбекистон Республикаси Бош прокуратураси ҳузуридаги Мажбурий ижро бюроси алимент тўловларини ўз вақтида ва тўлиқ ундириш, бу борада давлат ижрочиларининг шахсий масъулияти ҳамда жавобгарлигини кучайтириш, ижро ҳаракатлари устидан таъсирчан назорат механизмларини жорий этиш чораларини кўрсин.

10. Ўзбекистон Республикаси Оила ва хотин-қизлар қўмитаси Ижтимоий ҳимоя миллий агентлиги, Ўзбекистон маҳаллалари уюшмаси билан биргаликда:

болага нисбатан зўравонлик содир этган ота-она ёки уларнинг ўрнини босувчи шахслар билан алоҳида манзилли режа асосида ишлашни ташкил этсин;

маҳаллаларда болаларга нисбатан зўравонликнинг олдини олишга қаратилган тарғибот ишларини тизимли олиб борсин.

11. Болалар масалалари бўйича миллий комиссияга Болалар омбудсмани томонидан киритиладиган бола ҳуқуқлари тўғрисидаги қонунчиликка давлат органлари, шу жумладан ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлар томонидан риоя этилиши ҳолати ҳақидаги маъруза ҳамда махсус маърузаларни белгиланган тартибда мунтазам кўриб чиқиш, уларда кўтарилган муаммо ва камчиликларни бартараф этиш юзасидан аниқ чора-тадбирлар белгилаш ҳамда уларнинг ижроси устидан таъсирчан назоратни таъминлаш тавсия этилсин.

12. Камбағалликни қисқартириш ва бандлик, Соғлиқни сақлаш ҳамда Мактабгача ва мактаб таълими вазирликлари боланинг ҳуқуқлари, эркинликлари ва қонуний манфаатларига тааллуқли масалаларга доир қонунчилик ҳужжатлари лойиҳаларини ўрнатилган тартибда Болалар омбудсмани билан келишилишини алоҳида назоратга олсин.

13. Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Сенатининг қўмиталари Болалар омбудсмани томонидан мониторинг натижалари юзасидан киритилган ахборот ва таклифларни масъул вазирлик ҳамда идоралар иштирокида муҳокама қилиб борсин, зарур ҳолларда, қўмита эшитувларини ўтказсин.

14. Қорақалпоғистон Республикаси Жўқорғи Кенгеси, халқ депутатлари вилоятлар ва Тошкент шаҳар Кенгашларига:

Болалар омбудсмани минтақавий вакилининг ҳудудларда бола ҳуқуқлари, эркинликлари ва қонуний манфаатларининг ҳимоя қилиниши ҳолати тўғрисидаги маърузаларини ўз сессияларида эшитиш ва муҳокама қилиш;

минтақавий вакилларга мурожаатларнинг жойларга чиққан ҳолда кўриб чиқилишида ва бу борада самарадорликни оширишга ҳар томонлама кўмаклашиш тавсия этилсин.

15. Ушбу Қарорнинг ижросини назорат қилиш Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Сенати Раисининг биринчи ўринбосари С. Сафоев зиммасига юклансин.