Кадрлар тайёрлаш миллий дастурига мувофиқ, умумтаълим мактабларининг ўқитиш дастурларини ислоҳ қилиш, тўққиз йиллик умумий ўрта таълимнинг сифат жиҳатидан янги тизимини яратиш, унинг ўрта махсус, касб-ҳунар таълими билан давомийлигини ва узвий боғлиқлигини таъминлаш мақсадида Вазирлар Маҳкамаси қарор қилади:

1. Белгилаб қўйилсинки, умумий ўрта таълимнинг (мактабнинг 1 — 9-синфлари) таълим дастурлари:

ўқувчиларнинг мунтазам билим олишини, уларда билим олиш эҳтиёжини ривожлантиришни, асосий ўқув, илмий ва умуммаданий билимларни шакллантиришни;

ўқувчиларда меҳнат кўникмалари, мустақил ижодий фикрлаш, касб танлашга ва атроф-оламга онгли муносабатни ҳосил қилишни;

миллий ва умумбашарий қадриятларни узвий бирлаштириш асосида юксак маънавий-ахлоқий фазилатларни тарбиялашни, ўз Ватанига ва халқига содиқ фуқарони шакллантиришни;

1 — 9 синфлар ўқув дастурларининг академик лицейлар ва касб-ҳунар коллежларидаги ўқитиш дастурлари билан ўзаро узвий боғланишини таъминлаши лозим.

2. «Ўзбекистон Республикасида умумий ўрта таълим тўғрисида»ги низом 1-иловага мувофиқ тасдиқлансин.

3. Ўзбекистон Республикаси Халқ таълими вазирлиги:

1998 йил 1 августга қадар — Ўзбекистон Республикаси Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги билан биргаликда умумий ўрта таълим давлат таълим стандартини ишлаб чиқсин, унда:

тайёрлаш сифати ва таълим мазмунига талабларни белгилашни;

ўқувчиларни тайёрлаш учун мақбул бўлган зарур ўқув фанларини, таълим дастурларини ва ўқув соатлари ҳажмларини шакллантиришни;

мактабни битирувчиларга нисбатан малака талабларини белгилашни;

таълим муассасаси (мактаб) фаолиятини баҳолаш тартибини ишлаб чиқишни назарда тутсин;

1998-1999 ўқув йили давомида — умумий ўрта таълимнинг давлат таълим стандартини синовдан ўтказишни таъминласин;

1999 йил 1 июлга қадар — синов натижаларини ҳисобга олган ҳолда умумий ўрта таълимнинг давлат таълим стандартини пухта ишлаб чиқсин ва тасдиқлаш учун Вазирлар Маҳкамасига киритсин;

1999-2000 ўқув йилидан бошлаб — умумий ўрта таълимнинг давлат таълим стандартини умумтаълим мактабида ўқитиш дастурлари билан биргаликда жорий этилишини таъминласин.

4. Ўзбекистон Республикаси Халқ таълими вазирлиги:

1998 йил 1 сентябрга қадар — умумий ўрта таълимнинг давлат таълим стандартини ишлаб чиқиш билан бир пайтда унинг асосида умумтаълим мактаблари учун тажриба ўқув дастурлари ишлаб чиқилишини таъминласин. Бунда 10-11-синфлар ўқув юкламалари ва дастурларининг тегишли равишда 5 — 9 синфлар ўқув дастурларига, шунингдек, академик лицейлар ва касб-ҳунар коллежлари дастурларига ўтказилишини назарда тутсин;

1998-1999 ўқув йили мобайнида — кўрсатиб ўтилган ўқув дастурларини умумтаълим мактабларида тажриба тариқасида синаб кўрсин;

1999 йил 1 июлгача — тажриба ўқув дастурларини жорий этишни тажриба тариқасида синаб кўриш якунларини ҳисобга олган ҳолда халқ таълими тизими педагоглари, мутахассислари ва раҳбарларининг хулосаларини умумлаштирсин ва Вазирлар Маҳкамасига таклифлар киритсин.

5. Тажриба ўқув дастурлари ишлаб чиқилиши ва уларнинг синаб кўрилиши устидан назоратни таъминлаш, шунингдек, киритилган таклифларни умумлаштириш мақсадида 2-иловага* мувофиқ Республика комиссияси ва махсус ишчи гуруҳлари ташкил этилсин. Комиссияга ва ишчи гуруҳларига она тили, адабиёт, тарих, математика, физика, кимё, биология ва бошқа фанлар бўйича ўқув дастурлари тайёрлаш, шунингдек, уларнинг республикада тажриба тариқасида синаб кўрилиши учун жавобгарлик юклансин.

Қорақалпоғистон Республикаси, барча вилоятлар ва Тошкент шаҳрида ҳам шундай комиссиялар тузилсин. Комиссияларга малакали педагоглар ва мутахассисларни ишга жалб қилишга рухсат этилсин.

Республика комиссияси тадбирлар иш режасини тайёрласин ҳамда тажриба ўтказиш жараёнида, ўтказилган тажрибанинг тўпланган натижаларини, фанлар бўйича махсус ишчи гуруҳлари ва ҳудудий комиссиялар таклифларини ҳисобга олган ҳолда, 1999 йил 1 августгача 1 — 9 синфлар учун мактаб дарсликларини тайёрлаш дастур-топшириқларини ишлаб чиқишни таъминласин.

Дарсликларни тайёрлаш бўйича шахсий жавобгарлик Ўзбекистон Республикаси Халқ таълими вазири, Олий ва ўрта махсус таълим вазири ва Давлат матбуот қўмитаси раиси зиммасига юклансин.

6. Ўзбекистон Республикаси Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги Халқ таълими вазирлиги билан биргаликда умумий ўрта мактабларда янги ўқитиш дастурлари ва услублари бўйича махсус курсларни ишлаб чиқсин ва уларни 1999-2000 ўқув йилидан бошлаб педагогика институтлари ва университетларининг талабаларини тайёрлаш дастурига киритсин.

7. Ўзбекистон Республикаси Халқ таълими вазирлиги, Давлат тест маркази:

1998 йил 1 августга қадар — таълим муассасаларини, умумий ўрта таълим раҳбар ходимларини ва педагог кадрларини даврий равишда аттестациядан ўтказиб туриш тартибини ишлаб чиқсинлар ва Вазирлар Маҳкамасига киритсинлар;

1998 йил 1 сентябрига қадар — 5 — 9-синф ўқувчиларининг билимлари сифатини назорат қилишнинг рейтинг тизими тўғрисидаги низомни ишлаб чиқсинлар ва тасдиқласинлар;

1998-1999 ўқув йили мобайнида — 5 — 9-синфлар битирувчиларини якуний аттестациядан ўтказишнинг тест усулларини тажриба текширувидан ўтказсинлар ва уларнинг 1999-2000 ўқув йилидан бошлаб жорий қилинишини таъминласинлар.

8. Ўзбекистон Республикаси Халқ таълими вазирлиги:

1998 йил 1 сентябрга қадар — Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳокимликлари, Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлиги билан биргаликда халқ таълими туман, шаҳар бўлимлари тузилмасида ўқувчиларни касб-ҳунарга йўналтириш ва психологик-педагогик ташҳис марказларини ташкил этсин;

марказларни — ўқувчилар контингентини ҳисобга олган ҳолда, халқ таълими туман, шаҳар бўлимлари ва уларнинг услубиёт кабинетларининг меҳнатга ҳақ тўлаш фонди ва ходимлари сони доирасида ташкил этсин. Марказлар штатдаги ходимларининг чекланган сони кўпи билан 4 нафардан иборат этиб белгилансин;

Ўқувчиларни касб-ҳунарга йўналтириш ва психологик-педагогик ташҳис маркази тўғрисидаги низомни икки ҳафта муддатда ишлаб чиқсин ва тасдиқласин.

Қуйидагилар марказларнинг асосий вазифалари этиб белгилансин:

болалар ривожланишига психологик-педагогик жиҳатдан ташҳис қўйиш, уларнинг қобилияти ва мойиллигини аниқлаш, болани олти ёшдан бошлаб мактабга қабул қилиш тўғрисида тавсияномалар бериш;

ўқувчиларни ҳар йили тиббий-педагогик текширишлардан ўтказиш;

болаларга ва ота-оналарга ўқувчиларни ўқитишда, тарбиялашда ва ижтимоий мослаштиришда психологик-педагогик ёрдам кўрсатиш;

мактаб ўқувчиларига, уларнинг қобилиятларини, касб-ҳунарга мойилликларини, қизиқишларини ва кўникмаларини ҳисобга олган ҳолда, академик лицей ёки касб-ҳунар коллежидаги таълим йўналишини танлашда кўмаклашиш.

9. Ўзбекистон Республикаси Халқ таълими вазирлиги, Макроиқтисодиёт ва статистика вазирлиги, Молия вазирлиги, Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳокимликлари ҳар йили 1 августга қадар:

мактабларнинг малакали педагог кадрлар, ўқув-услубий адабиётлар ва дидактик материаллар, ўқитишнинг техник ва ахборот воситалари билан таъминланишини;

умумий ўрта таълим тизими таълим муассасаларининг моддий-техника базасини тайёрлашни, ўқувчилар учун зарур санитария-маиший ва ижтимоий шароитлар яратилишини таъминласинлар.

10. Ўзбекистон Республикаси Халқ таълими вазирлиги, «Устоз» жамғармаси ўқитишнинг илғор усулларини, замонавий педагогик ва ахборот технологияларини ишлаб чиқаётган ва улардан фойдаланаётган умумий ўрта ва олий таълимнинг илғор таълим муассасалари негизида умумий ўрта мактаблар ўқитувчиларини қайта тайёрлаш ва уларнинг малакасини ошириш курсларини ташкил этсинлар ва уларнинг мунтазам ишлашини таъминласинлар.

11. Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлиги Халқ таълими вазирлиги, Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳокимликлари билан биргаликда мактаб ўқувчиларини ҳар йили тиббий кўрикдан ўтказишни, санитария ва мактаб гигиенаси нормаларига, ўқув-тарбиявий жараённинг соғломлаштириш йўналишига риоя қилинишини таъминласин.

12. Мазкур қарорнинг бажарилишини назорат қилиш Ўзбекистон Республикаси Бош вазирининг ўринбосари А.А. Азизхўжаев зиммасига юклансин.

1.1. Умумий ўрта таълим «Таълим тўғрисида», «Кадрлар тайёрлаш миллий дастури тўғрисида» Ўзбекистон Республикаси қонунларига мувофиқ ташкил этилади.

1.2. Ўқиш муддати 9 йил бўлган умумий ўрта таълим (мактабнинг I — IХ синфлари) мажбурий ҳисобланади. У бошланғич таълимни (I—IV синфлар) қамраб олади ҳамда узлуксиз таълим тизимининг мустақил тури ҳисобланади.

1.3. Умумий ўрта таълим муассасаларида Кадрлар тайёрлаш миллий дастурига мувофиқ таълимнинг ушбу тури мақсадлари ва вазифаларини амалга ошириш учун зарур ташкилий, психологик-педагогик, услубий, моддий-техникавий ва санитария-маиший шарт-шароитлар яратилади.

1.4. Умумий ўрта таълим муассасаси (мактаб) юридик шахс ҳисобланади ва қонун ҳужжатларида белгиланган тартибда ташкил этилади.

1.5. Умумий ўрта таълим муассасасининг устави Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 1998 йил 5 январдаги 5-сон қарорига, мазкур Низомга мувофиқ ишлаб чиқилади, умумий ўрта таълимни бошқариш ваколатига эга бўлган давлат органи томонидан тасдиқланади ва ижро этувчи ҳокимият маҳаллий органида рўйхатдан ўтказилади.

2.1. Давлат таълим стандартларига мувофиқ ўқувчиларни ўқитиш ва тарбиялаш ҳамда шахснинг таълим олиш ҳуқуқини рўёбга чиқариш умумий ўрта таълимнинг мақсади ҳисобланади.

Умумий ўрта таълим билимлар зарур ҳажмига асос солади, ўқувчиларда ташкилотчилик қобилиятлари ва амалий тажриба кўникмаларини ривожлантиради, дастлабки касб йўналишини ва таълимнинг кейинги босиқичини танлашга кўмаклашади.

2.2. Умумий ўрта таълимнинг вазифалари:

ўқувчилар томонидан мунтазам билимлар олинишини таъминлаш, уларда билим олиш эҳтиёжини ривожлантириш, базавий ўқув, илмий ва умуммаданий билимларни шакллантириш;

ўқувчиларда меҳнат кўникмаларини, ижодий мустақил фикрлашни, касб танлашга ва атроф-оламга онгли муносабатни ҳосил қилиш;

миллий ҳамда умумбашарий қадриятларни узвий бирлаштириш асосида ўқувчиларда юксак маънавий-ахлоқий фазилатларни тарбиялаш, ўз Ватанига ва халқига содиқ фуқарони шакллантириш;

таълимнинг узлуксизлигини ва изчиллигини, мактаб ўқув дастурларининг академик лицейлар ва касб-ҳунар коллежларидаги ўқув дастурлари билан узвий ўзаро боғланишини таъминлаш.

3.1. Умумий ўрта таълим қуйидаги босқичлардан иборат бўлади:

бошланғич таълим (I — IV синфлар), умумий ўрта таълим (I — IХ синфлар).

Бошланғич таълим ўқиш, ёзиш, санаш, ўқув фаолиятининг асосий малака ва кўникмалари, ижодий фикрлаш хислатлари, ўзини-ўзи назорат қилиш ўқуви, нутқ ва хулқ-атвор маданияти, шахсий гигиена ва соғлом турмуш тарзи асослари эгаллаб олинишини таъминлашга даъват этилган.

Бошланғич мактабда ўқув-тарбиявий фаолиятни болаларнинг қобилиятига боғлиқ равишда табақалаштиришга давлат таълим стандарти доирасида ўқитиш жараёни мазмуни ва усулларининг хилма-хиллиги; ўқув топшириқларини болаларнинг индивидуал имкониятларига мослаштириш; тенглаштириш синфлари ва гуруҳлари ташкил этиш ҳисобига эришилади.

Бошланғич мактаб ўқув фанлари мазмуни мактабларнинг турли хилларига ва ўқитиш шарт-шароитларига нисбатан мослашувчан бўлади.

Умумий ўрта таълим мунтазам билимлар олинишини, кенг дунёқараш ҳамда ижодий мустақил фикрлаш шакллантирилишини, ўқувчи шахси қарор топишини, унинг қизиқишлари ва ижтимоий ўзини-ўзи аниқлаб олиш қобилиятлари ривожлантирилишини таъминлайди.

3.2. Умумий ўрта таълим мазмуни мажбурий ва қўшимча компонентлардан иборат бўлади.

Мажбурий компонент давлат таълим стандарти билан белгиланади ва ўқувчиларни тайёрлашнинг ўрта махсус ва касб-ҳунар таълими муассасаларида билимлар асосларини янада пухта ўрганиш ва касб эгаллаш учун етарли бўлган зарур даражасини белгилайди.

Қўшимча компонент ўқувчининг эҳтиёжлари ва қобилиятларидан, мактабнинг моддий-техника ва кадрлар билан таъминланганлигидан келиб чиқиб белгиланади. Қўшимча ўқув юкламалари ҳажми Ўзбекистон Республикаси Халқ таълими вазирлигининг Соғлиқни сақлаш вазирлиги билан келишилган нормативларига мувофиқ белгиланади.

3.3. Ўқув фанлари ва умумий таълим дастурлари рўйхати умумий ўрта таълимнинг давлат таълим стандарти билан белгиланади.

Мактабнинг ўқув-тарбиявий иши Ўзбекистон Республикаси Халқ таълими вазирлиги томонидан тасдиқланган базавий ўқув режаси ва умумий ўрта таълим дастурлари асосида амалга оширилади. Улар:

давлат таълим стандарти доирасида ўқитиладиган фанлар бўйича замонавий билимлар олиниши ва ўзлаштирилишини;

интеграция қилинган ўқув курслари ишлаб чиқилиши ва жорий этилишини;

давлат тили ва чет тилларни, гуманитар-ижтимоий ва эстетик туркумдаги фанларни ўрганишнинг роли ва аҳамиятини кучайтиришни;

ўқувчиларнинг иқтисодий, ҳуқуқий, экологик, санитария-гигиена маълумотини такомиллаштиришни;

янги ахборот ва педагогик технологиялар яратилишини ва улардан фойдаланишни;

ўқувчиларни касбга йўллашни ва уларни касб-ҳунар ўргангунгача тайёрлашни назарда тутади.

4.1. Болаларни умумтаълим мактабига қабул қилиш тиббий-психология-педагогика комиссиясининг тавсияномалари бўйича 6-7 ёшдан амалга оширилади. Мактабларда ҳар йили мутахассислар жалб қилинган ҳолда ўқувчиларни тиббий кўрикдан ўтказиш таъминланади.

Жисмоний ва психологик ривожланишида нуқсонлари бўлган болалар ва ўсмирларни ўқитиш махсус (ёрдамчи) мактабларда, шунингдек санаторий-интернат туридаги мактабларда амалга оширилади.

4.2. Умумий ўрта таълим кундузги ўқиш шаклида амалга оширилади. Дарснинг, ўқув чораги ва ўқув йилининг давом этиш муддати, кунлар ва ҳафталар бўйича дарслар жадвали, ўқувчиларнинг синфларда ўқув юкламаси ва синфларнинг тўлдирилиши ҳамда ўқув-тарбия жараёнини мақбуллаштиришнинг бошқа масалалари умумий ўрта таълим давлат стандартига мувофиқ белгиланади.

4.3. Мактабларда иқтидорли болаларни излаш, танлаб олиш ва ўқитиш бўйича аниқ мақсадли ишлар амалга оширилади. Улар учун махсус (шу жумладан муаллифлик) ўқув дастурлари ишлаб чиқилади ҳамда уларга қўшимча илмий-услубий адабиётлар берилади. Иқтидорли ва истеъдодли болалар таълим дастурларини ўзлаштиришнинг якка тартибдаги жадвалига эга бўлишлари мумкин.

Болаларнинг қобилиятлари ва истеъдодларини ривожлантириш учун фанларни чуқур ўрганиш йўналишлари бўйича ихтисослаштирилган синфлар ҳамда мактаблар ташкил этилиши мумкин.

4.4. Ўқувчилар билими сифатини ва ўқитиш натижаларининг давлат таълим стандартига мувофиқлигини назорат қилишни таъминлаш учун қуйидаги назорат тартиботларини ўтказиш назарда тутилади:

жорий назорат — сўровлар, коллоквиумлар, семинарлар, контроль ишлар, тестлар тарзида ўқувчиларнинг билимлари, малака ва кўникмалари мунтазам назорат қилинади;

оралиқ назорат — чорак тамом бўлганда ва ўқув дастурининг тегишли бўлими тугаллангандан кейин ўқувчиларнинг билимлари, малака ва кўникмаларини баҳолаш учун амалга оширилади. У имтиҳонлар, тестлар, синовлар ва малакага доир ишлар шаклида ўтказилади;

босқичли назорат — ўқув йили тамом бўлгандан кейин имтиҳонлар, тест синовлари, синовлар шаклида амалга оширилади. Унинг асосида рейтинг аниқланади ва ўқувчини навбатдаги синфга ўтказиш тўғрисида қарор қабул қилинади;

якуний назорат — ўқиш тугаллангандан кейин давлат аттестацияси шаклида ўтказилади.

4.5. Умумий таълим дастурларини давлат таълим стандарти доирасида мустақил ўзлаштирган ўқувчиларга, Ўзбекистон Республикаси Халқ таълими вазирлиги томонидан тасдиқланган Экстернат тўғрисида низом асосида, экстернат тартибида аттестациядан ўтиш ҳуқуқи берилади.

4.6. Ўқувчилар тиббиёт комиссиясининг ва мактаб педагогика кенгашининг хулосаси асосида якуний аттестациядан озод этилиши мумкин. Аттестациядан озод бўлиш ҳуқуқини берувчи касалликлар рўйхати Халқ таълими вазирлиги ва Соғлиқни сақлаш вазирлиги томонидан белгиланади.

Якуний аттестациянинг белгиланган тартибидан истиснолар Ўзбекистон Республикаси Халқ таълими вазирлиги томонидан белгиланади.

Ўқувчиларни синфдан-синфга ва бир таълим муассасасидан бошқасига ўтказиш Ўзбекистон Республикаси Халқ таълими вазирлиги томонидан белгиланган тартибга мувофиқ амалга оширилади.

4.7. Мактабни битирувчиларга якуний тест аттестацияси натижалари, ўқувчининг рейтинги, таълим фанлари рўйхати, улар бўйича дарс соатлари сони ва баҳолар кўрсатилган ҳолда давлат намунасидаги аттестат, алоҳида муваффақиятларга эришганларга эса имтиёзли аттестат берилади.

Имтиёзли аттестат 5 — 9-синфларда ўқиш даврида ўзлаштириш (рейтинг) бўйича фақат аъло кўрсаткичларга эга бўлган битирувчиларга берилади.

4.8. Умумий таълим муассасалари фан, ўрта махсус, касб-ҳунар, олий таълим ва ишлаб чиқариш муассасалари билан мустаҳкам алоқада иш олиб боради.

Уларнинг ўзаро ҳамкорлиги олимлар, ишлаб чиқариш вакиллари, маданият арбобларини таълим жараёнини юритиш учун жалб этиш, касбга йўллаш ишлари, лекторийлар, танловлар, семинарлар, экскурсиялар ташкил қилиш йўли билан ҳамда бошқа шаклларда таъминланади.

4.9. Ўқувчиларни маънавий-ахлоқий тарбиялаш, ўз Ватанига ва халқига содиқ фуқарони шакллантириш бўйича мактабларнинг ота-оналар, оилалар, маҳалла қўмиталари, Республика Маънавият тарғибот маркази бўлинмалари, жамоат ташкилотлари ва жамғармалар билан мустаҳкам ўзаро ҳамкорлиги амалга оширилади.

5.1. Тегишли маълумотга, касб-кор тайёргарлигига ҳамда юксак ахлоқий фазилатларга эга бўлган шахслар педагогик фаолият билан шуғулланиш ҳуқуқига эгадирлар. Суд ҳукми билан педагогик фаолият билан шуғулланиш тақиқланган шахслар бу ишга қўйилмайди.

Ваколатли органлар томонидан педагог кадрларни тайёрлаш, қайта тайёрлаш ва уларнинг малакасини ошириш, касб-кор сифатини рақобатбардошли даражада сақлаб туриш таъминланади.

Педагоглар таркиби ўқитиш йўналишлари (табиий-математика, гуманитар, ижтимоий ва бошқа фанлар) бўйича услубий секцияларга бирлашадилар.

5.2. Умумий ўрта таълим муассасалари ўқитувчиларининг ўқув-педагогик юкламаси Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан белгиланади.

5.3. Умумий ўрта таълим муассасалари ўқитувчиларининг (ўқув фанлари ва соатлари бўйича) вазифасини вақтинчалик бажариб туриш тартиби, ходимларининг синфдан ташқари фаолиятини тартибга солиш Ўзбекистон Республикаси Халқ таълими вазирлигининг тегишли меъёрий ҳужжатлари билан белгиланади.

5.4. Мактаб маъмурияти ўқитувчилар, мураббийларнинг обрў-эътиборини ва ижтимоий мақомини, уларнинг масъулияти ва касб маҳоратини ошириш бўйича аниқ йўналишли ишларни амалга оширади. Илғор педагогик ва ахборот технологияларини, янги (шу жумладан муаллифлик) ўқув дастурлари, дарсликлар, дидактик материалларни жорий этиш учун шарт-шароитларни таъминлайди.

Педагоглар ва ўқувчиларнинг муносабатлари ҳамкорлик, демократия, ўзаро ҳурмат, шахснинг ўз қадр-қимматини билишини эътироф этиш педагогикаси асосида қурилади.

5.5. Мактаб ўқувчилари ва ота-оналарга психологик-педагогик маслаҳатлар бериш, уларда бундан буёнги таълим ва касбга йўналишни англаган ҳолда танлашини шакллантириш мақсадида шаҳар ва туман халқ таълими бўлимлари ҳузурида ўқувчиларни касбга йўналтириш ва психологик-педагогик ташҳис марказлари ташкил этилади. Марказларнинг фаолияти Ўзбекистон Республикаси Халқ таълими вазирлиги томонидан тасдиқланган тегишли Низом билан белгиланади.

Марказ мактаб педагогика кенгаши билан биргаликда аттестация якунларига кўра 9-синфларнинг битирувчиларига ўқишни академик лицейда ёки касб-ҳунар коллежида давом эттириш тўғрисида асосли тавсияномалар беради.

6.1. Ўзбекистон Республикаси Халқ таълими вазирлиги, Қорақалпоғистон Республикаси Халқ таълими вазирлиги, халқ таълими вилоят бошқармалари, шаҳар ва туман бўлимлари умумий ўрта таълимни бошқаришнинг ваколатли органлари ҳисобланадилар.

Қорақалпоғистон Республикаси Халқ таълими вазирлиги, халқ таълими вилоят бошқармалари, шаҳар ва туман бўлимлари икки томонлама — Ўзбекистон Республикаси Халқ таълими вазирлигига ва тегишли равишда Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгашига, вилоят, шаҳар, туман ҳокимликларига бўйсунадилар.

6.2. Мактабга бевосита раҳбарлик таълимни бошқаришнинг юқори органи томонидан тайинланадиган директор, давлатга қарашли бўлмаган таълим муассасаларида эса — муассис томонидан амалга оширилади.

Умумий ўрта таълим қатнашчиларининг лавозим ҳуқуқлари ва мажбуриятлари, уларнинг бошқарув ваколатлари ва функциялари Ўзбекистон Республикасининг қонун ҳужжатлари, тегишли меъёрий ҳужжатлари, таълим муассасаси Устави билан белгиланади.

6.3. Умумий ўрта таълим муассасаларида Ўзбекистон Республикаси қонун ҳужжатларига ва мактаб Уставига мувофиқ иш олиб борувчи васийлар, ижро этувчи ҳокимият маҳаллий органлари, ишбилармон доиралар, жамоат ташкилотлари, жамғармаларнинг вакиллари ва ҳомийларни ўз ичига олувчи жамоатчилик бошқаруви органлари (васийлик кенгашлари) тузилиши мумкин.

6.4. Мактабда педагогика кенгаши ташкил этилади, у педагог ходимлар, ота-оналар, васийлар, ҳомийларни бирлаштирувчи ҳамда ўқув-тарбия жараёни ташкил этилиши ва унинг такомиллашувига кўмаклашувчи коллегиал орган ҳисобланади. Педогогика кенгаши функцияси мактаб Устави билан белгиланади.

6.5. Мулкчилик шаклларидан ва бўйсунишидан қатъи назар, умумий ўрта таълим муассасаларини аттестациядан ўтказиш ва аккредитация қилиш Давлат тест маркази ҳузуридаги Кадрлар тайёрлаш сифатини назорат қилиш, педагог кадрлар ва таълим муассасалари аттестацияси бошқармаси томонидан ўтказилади.

6.6. Давлатга қарашли бўлмаган умумий ўрта таълим муассасаси у давлат аккредитациясидан ўтказилган вақтдан бошлаб таълим фаолияти билан шуғулланиш ҳуқуқига эга бўлади.

6.7. Умумий ўрта таълим муассасаси аттестация натижаларига кўра давлат аккредитациясидан маҳрум этилиши мумкин.

7.1. Умумий ўрта таълим муассасаси фаолиятини маблағ билан таъминлаш белгиланган тартибда:

бюджетдан ажратиладиган маблағлар;

Ўзбекистон Республикаси қонун ҳужжатлари ва мактаб Устави билан тақиқланмаган шартномаларни бажаришдан ва бошқа хизматлар кўрсатишдан олинадиган маблағлар, шунингдек юридик ва жисмоний шахсларнинг ихтиёрий эҳсонлари ва мақсадли бадаллари ҳисобига амалга оширилади.

7.2. Умумий ўрта таълим муассасаларининг моддий-техника таъминоти ва кадрлар билан таъминланиши белгиланган нормативларга мувофиқ эҳтиёжлар асосида амалга оширилади.

Умумий ўрта таълимнинг бошқариш органлари ва уларнинг таълим муассасалари халқаро ҳамкорликни педагогик ахборот ва тажриба алмашиш, педагог ходимларнинг тажриба ўрганиши ва малака ошириши, прогрессив халқаро жамғармалар ва ташкилотларнинг грантларини олиш соҳасидаги давлатлараро, ҳукуматлараро ва идоралараро битимлар ҳамда шартномалар асосида амалга оширадилар.