Ҳужжатга таклиф юбориш
Аудиони тинглаш
Ҳужжат элементидан ҳавола олишЎзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБуйруғи
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишШНҚ 2.08.12-24 «Моддий маданий мерос объектлари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларини тасдиқлаш тўғрисида
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш[Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги томонидан 2025 йил 7 февралда ҳисобга олинди, ҳисоб рақами 334]
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1. ШНҚ 2.08.12-24 «Моддий маданий мерос объектлари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари иловага мувофиқ тасдиқлансин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Мазкур буйруқ Ўзбекистон Республикаси Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги, Маданий мерос агентлиги ҳамда Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Санитария-эпидемиологик осойишталик ва жамоат саломатлиги қўмитаси билан келишилган.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3. Мазкур буйруқ расмий эълон қилинган кундан эътиборан кучга киради.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишВазир Ш. ХИДОЯТОВ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТошкент ш.,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2025 йил 10 январь
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш01/2-3-сон
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКелишилди:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЭкология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазири А. АБДУХАКИМОВ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2024 йил 25 декабрь
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишМаданий мерос агентлиги директори Б. АБДИКАРИМОВ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2024 йил 18 декабрь
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСанитария-эпидемиологик осойишталик ва жамоат саломатлиги қўмитаси раиси Б. ЮСУПАЛИЕВ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2024 йил 17 декабрь
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЎзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг 2025 йил 10 январдаги 01/2-3-сон буйруғига
ИЛОВА
ИЛОВА
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишШНҚ 2.08.12-24 « Моддий маданий мерос объектлари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишМазкур шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари (бундан буён матнда ШНҚ деб юритилади) моддий маданий мерос объектларидан фойдаланиш, уларнинг тарихий-маданий аҳамиятини сақлаш, консервация қилиш, таъмирлаш ҳамда реставрация қилишга оид талабларни белгилайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1-боб. Шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари ҳамда техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатларга ҳаволалар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1. Ушбу ШНҚда қуйидаги шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари ҳамда техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатларга ҳаволалар қўлланилган:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишШНҚ 3.01.02-23 «Қурилишда хавфсизлик техникаси»;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишГОСТ 8735-88 Қурилиш ишларида қўлланиладиган қум. Синов усуллари (расмий манба: Песок для строительных работ. Методы испытаний);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишГОСТ 31108-2020 Умумий қурилиш ишлари учун цемент. Техник шартлар (расмий манба: Цементы общестроительные. Технические условия);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишГОСТ 30515-2013 Цементлар. Умумий техник талаблар (расмий манба: Цементы. Общие технические условия);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишГОСТ 23732-2011 Бетон ва қурилиш қоришмаларида қўлланиладиган сув. Техник шартлар (расмий манба: Вода для бетонов и строительных растворов. Технические условия);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишГОСТ 22690-2015 Бетонлар. Нодеструктив назорат механик усулларда мустаҳкамликни аниқлаш (расмий манба: Бетоны. Определение прочности механическими методами неразрушающего контроля);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишГОСТ 31937-2011 Бино ва иншоотлар. Техник ҳолатни текшириш ва мониторинг қилиш қоидалари. (расмий манба: Здания и сооружения. Правила обследования и мониторинга технического состояния).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2-боб. Атамалар ва таърифлар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Ушбу ШНҚда қуйидаги атамалар ва уларнинг таърифлари қўлланилган:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмоддий маданий мерос объектлари — тарихий, илмий, бадиий ёки ўзгача маданий қимматга эга бўлган ансамбллар, диққатга сазовор жойлар ва ёдгорликлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишгерметик — сув ўтказмайдиган қоплама учун фойдаланиладиган материал;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишэфлоресценция — тош-ғишт деворларнинг юзасига туз чиқиши натижасида оқ доғлар ҳосил бўлиши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбўёқнинг кукунлашиши — бўёқ таркибидаги қатроннинг аста-секин парчаланиши натижасида юзага келадиган жараён;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсочсимон майда ёриқлар тўри — бўялган юзадаги соч қалинлигидаги бир-бирига уланиб кетган майда ёриқлар.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3-боб. Умумий қоидалар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3. Моддий маданий мерос объектларининг жисмоний емирилиши (шикастланиши) жараёнларини тўхтатишда қуйидагилар амалга оширилиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмоддий маданий мерос объектининг муҳофаза ҳудудини ифлослантириш ва тебраниш манбаларини камайтириш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишконструкцияларни табиий таъсирлардан ҳимоялаш, уларни заифлаштирувчи, сувнинг капилляр ҳаракати ва ичига сув ўтишига олиб келувчи нуқсонларни бартараф этиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишреставрация ишларида яроқли бўлмаган ва зарарли ҳисобланган материаллардан фойдаланмаслик.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4. Моддий маданий мерос объектдан фойдаланишда унинг тарихий аҳамиятини ўзгартирмаслиги ёки жисмоний ҳолатини ёмонлаштирмаслиги учун қуйидаги ишлар бажарилиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмоддий маданий мерос объектни техник, санитария ҳамда ёнғинга қарши талабларга мувофиқ ҳолатда сақлаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмоддий маданий мерос объекти ҳудуди ҳолатини ёмонлашувига йўл қўймаслик.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишМоддий маданий мерос объектини муҳофазалаш элементини ўзгартирувчи ёки унинг бутунлигини таъминловчи шароитларни ёмонлашувига олиб келувчи ишларни бажармаслик лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишМоддий маданий мерос объектини муҳофазалаш элементи аниқ бўлмаса, объектнинг ташқи кўринишини, ҳажмий-режавий ечимлари, интерьерини ўзгартирадиган ишларни бажармаслик зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5. Моддий маданий мерос объекти жойлашган ер майдони, сув объекти ёки унинг қисмидан фойдаланишда махсус техник шартлар ишлаб чиқилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6. Моддий маданий мерос объектларидан қуйидаги мақсадларда фойдаланишга йўл қўйилмайди:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишпортловчи ва ёнғинга хавфли материалларни, объектнинг интерьери, фасади, ҳудуди ҳамда сув объектларини ифлослантирувчи буюм ва моддаларни ишлаб чиқариш, шунингдек уларни сақлаш омборлари сифатида;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмоддий маданий мерос объектининг конструкцияларига динамик ва тебратувчи таъсир кўрсатувчи жиҳозлар (ушбу жиҳозларнинг қувватидан қатъий назар) қўлланиладиган ишлаб чиқариш объектлари сифатида;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмоддий маданий мерос объектлари учун ноқулай бўлган ҳарорат-намлик ҳолати ва кимёвий фаол моддаларни қўллаш билан боғлиқ бўлган ишлаб чиқариш ва лаборатория объектлари сифатида.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш7. Моддий маданий мерос объектининг жисмоний ҳолатини ёмонлаштириш ва унинг муҳофазалаш элементини ўзгартиришга йўл қўйилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4-боб. Моддий маданий мерос объектларининг тош-ғишт юзаларини тозалашга қўйиладиган талаблар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8. Моддий маданий мерос объектининг тош-ғишт юзасини тозалашдан олдин тозалаш мақсади (моддий маданий мерос объекти кўринишини яхшилаш, емирилишини секинлаштириш, юзани тозалаш) белгиланиб олиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9. Моддий маданий мерос объектининг тош-ғишт юзасини унга шикаст етказувчи моддалардан тозалашда уларнинг келиб чиқиш манбаини (қурум, қоракуя, тутун, моғор) аниқлаш ва асл материални шикастламасдан тозалаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10. Моддий маданий мерос объектининг тош-ғишт юзасини тозалашда унинг тарихий кўриниши инобатга олиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишМоддий маданий мерос объектининг тош-ғишт юзасининг бўёқ билан қопланиш сабаби (таъмирланганда бошланғич юзага мослаш, нотўғри таъмирланган чокларни қоплаш, юмшоқ ғиштларни ҳимоялаш, емирилган юзаларни беркитиш) аниқланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш11. Бўёқнинг вазифаси моддий маданий мерос объектининг тош-ғишт юзасини узоқ муддат сақлаш бўлса, уни қолдириш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишАгар эски бўёқ қатламлари кўпайиб кетган бўлса, янги бўёқ моддий маданий мерос объектининг тош-ғишт юзасига яхши бирикишини таъминлаш мақсадида эски бўёқ қатламлари олиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш12. Тозалаш ишлари моддий маданий мерос объектининг тош-ғишт ва бошқа материалларига емирувчи таъсир кўрсатиши сабабли тозалаш бўйича чора-тадбирларни ишлаб чиқишда моддий маданий мерос объекти конструкцияси инобатга олиниши, тош-ғишт материал тури тўғри аниқланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш13. Моддий маданий мерос объектининг тош-ғишт юзасини тозалаш ишлари бўйича чора-тадбирларни ишлаб чиқишдан олдин ушбу юзаларни тозалаш бўйича илгари бажарилган ишлар ва қўлланилган моддалар (бу ҳақида маълумот мавжуд бўлса) ўрганилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш14. Тозалаш ишларини бажаришда бир неча тозаловчи моддалар синовдан ўтказилиши, илгари қўлланган моддаларни эритадиган восита аниқланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш15. Тозалаш усуллари ва материалларини қўллашдан олдин турли воситалар олдиндан синов тариқасида материал намунасида қўлланилиши ва тозаловчи модда тўғри танланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш16. Моддий маданий мерос объектларининг тош-ғишт юзасидаги доғларни сув ёрдамида кетказишнинг имкони бўлса, сув билан тозалаш усуллари (ивитиш, босим остида сув пуркаш, нейтрал ювувчи модда қўшилган сув билан тозалаш, босим остидаги буғ билан тозалаш) қўлланилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш17. Сувли усулда тозалаш ишлари якунланганидан кейин моддий маданий мерос объектининг тош-ғишт юзасидан кўчган кир заррачаларни ювиб тушириш учун юзани сув билан ювиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш18. Оҳактош ва мармар юзаларни тозалашда уларга сув сепиб ивитилиши ҳамда сув билан тозалаш ва ювиш керак зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш19. Моддий маданий мерос объектининг тош-ғишт юзасини сув билан тозалашда сепиладиган сув босими камида 700 kPa бўлиши, бунда юзадаги кирлар тозаланмаса, сув босимини 3000 kPa гача кўтариб боришга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЮзани ишқалаш учун табиий ёки сунъий жунли чўтка қўлланилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш20. Моддий маданий мерос объектининг тош-ғишт юзасини тозалашда металл чўткадан фойдаланишга йўл қўйилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш21. Нотекис (ғадир-будир, ўйма нақшли) юзаларни тозалашни енгиллаштириш учун сувга ювиш воситаларини (махсус ионли воситалар) қўшиб табиий ёки сунъий жунли чўткалар билан ишқалаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш22. Ювиш воситалари ёрдамида тозаланганидан сўнг моддий маданий мерос объектининг тош-ғишт юзаси сув билан ювилиши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш23. Кислоталар зарар етказиши мумкин бўлган тошлар, ўйма нақшли тош юзалари ҳамда ички тош юзаларини буғли (иссиқ сув билан) усулда тозалаш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш24. Моддий маданий мерос объектини сув билан ювишдан олдин моддий маданий мерос объектининг тош-ғишт чоклари текширилиши ва унинг ичига сув ўтмаслиги таъминланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш25. Моддий маданий мерос объектининг тош-ғишт юзасини ювиш учун қўлланиладиган сувда металл ва мис бўлса, сувга хелат ёки метал ионларини фаолсизлантирувчи бошқа моддалар қўшилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш26. Ҳаво ҳарорати 1°C дан паст бўлганда сувли усулда тозалашга йўл қўйилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБунда, сув билан тозалаш усули совуқ тушишидан камида бир ҳафта олдин бажарилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш27. Моддий маданий мерос объектининг тош-ғишт юзасини юқори босимли сув билан ювишда сув билан ювиш усули аввал намунада синаб кўрилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш28. Кимёвий тозалаш усулида кислоталар, ишқорлар ва органик бирикмалардан фойдаланишга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКислоталарга сезувчан бўлган моддий маданий мерос объектининг тош-ғишт юзаси учун кислоталардан фойдаланишга йўл қўйилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКислоталарга сезувчан бўлган моддий маданий мерос объектининг тош-ғишт юзасини бўёқлардан тозалаш учун органик эритувчи асосидаги ишқорлар ва бошқа кимёвий моддалар қўлланилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш29. Ишқорли ва кислотали моддалар билан тозалашда моддий маданий мерос объектининг тош-ғишт юзаси аввал намлантирилиши сўнг кимёвий тозаловчи модда паст босимда юзага сепилиши ёки жунли чўтка билан сурилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТозаловчи моддани сув билан ювиб ташлашгача бўлган вақт, шунингдек (агар кимёвий модда бир неча марта суриб ювилиши лозим бўлса) кимёвий моддани неча марта суриб ювилиши ва концентрацияси синовлар ёрдамида аниқланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКимёвий модда ювиб ташланганидан кейин юза pH-тасмалар билан текширилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш30. Кислотали моддалар кислота зарар етказмайдиган моддий маданий мерос объектининг тош-ғишт юзаси (гранит, қумтошлар, сланец, сирланмаган ғишт ва сопол, қуйма тош ва бетон) учун қўлланилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш31. Кимёвий ювувчи моддалар ҳўл юзага сурилиши, кислота таъсир қиладиган вақт ўтганидан сўнг сув билан ювиб ташланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш32. Кислоталар зарар етказиши мумкин бўлган юзаларни (оҳактош, сайқалланган ва сайқалланмаган мармар, кальцийли қумтош, сирланган ғишт ва сирланган сопол ҳамда сайқалланган гранит) тозалашда ишқорли моддалар қўлланилиши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишИшқорли моддаларни кислотага сезувчан бўлмаган юзалар учун ҳам қўллашга йўл қўйилади. Бунда, улар аввал синаб кўрилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш33. Моддий маданий мерос объектининг тош-ғишт юзасидан бўёқ ва бошқа қопламалар, шунингдек доғлар ва граффити расмларни самарали равишда олиб ташлаш учун бўёқ кеткизувчи ишқорли воситалар, бўёқ кеткизувчи органик эритмали воситалар ва бошқа турдаги бўёқ кеткизувчи воситалардан фойдаланиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБунинг учун тош-ғишт юзага бўёқ кеткизувчи восита жун чўтка, валик ёрдамида сурилиши ёки сепилиши ва сув билан ювилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш34. Кимёвий тозалаш усулларида сувдан фойдаланиш талаб этилганлиги сабабли, ушбу усуллар совуқ ҳавода қўлланилмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКимёвий тозалаш усуллари 4ºC дан паст бўлган ҳароратда қўлланилишига йўл қўйилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш35. Кислотали ва ишқорли тозалаш усулларининг атроф-муҳитга таъсири юқори бўлса, улардан фойдаланишга йўл қўйилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш36. Кислота таъсирида шикастланадиган моддий маданий мерос объектининг тош-ғишт юзасини тозалашда кислоталардан фойдаланишга йўл қўйилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш37. Абразив ёки механик тозалаш усуллари (қум пуркагич, шлифовкаловчи ускуналар) тош-ғишт юзаларга жисмоний ва эстетик жиҳатдан шикаст етказиши сабабли, уларни моддий маданий мерос объектларининг тош-ғишт юзасини тозалашда қўллашга йўл қўйилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш38. Кукун кўринишида майдаланган ёнғоқ пўчоқларидан бронза ҳайкалларни, алюмин оксидли микроабразив заррачалар ёрдамида ўйма нақшли тош юзаларни тозалашда фойдаланишга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш39. Моддий маданий мерос объектларида суртма (мастика) ва асфальтли қопламаларни кўчириш учун муз парчалари ёки гранулаланган қуруқ муз (карбон диоксид ёки CO2) ли абразив тозалаш усулидан фойдаланиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш40. Моддий маданий мерос объектининг тош-ғишт юзасини гриндер ёки қумқоғоз билан тозалашга йўл қўйилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш41. Моддий маданий мерос объектининг тош-ғишт юзага сингиб кетган граффити ва доғларни бўктириш (суюқ ҳолатдаги тозаловчи моддага бўктирилган мато, каолин кукуни, майдаланган қоғоз ёки қоғоз сочиқни тозаланадиган юзага маълум муддатга ёпиштириб қўйиш) усулида тозалаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш42. Моддий маданий мерос объектининг тош-ғишт юзаси зарар етказмайдиган усулни танлаш учун бир нечта тозалаш усуллари ва материаллар синаб кўрилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш43. Тозалаш усулини танлашдан олдин юзанинг талаб этилган тозалик даражасини аниқлаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш44. Моддий маданий мерос объектининг тош-ғишт юзасини тозалаш усулларини қўллашдан олдин улар объектнинг кўзга тушмайдиган қисмларида синаб кўрилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш45. Тозалаш усули ҳар бир материал учун алоҳида синалиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш46. Тозалаш усулларининг натижалари тозаланган юза тўлиқ қуриганидан кейин текширилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш47. Синовлар натижасида битта моддий маданий мерос объектининг ўзида бир нечта тозалаш усуллари қўлланилиши имконияти мавжуд бўлса, улардан энг самаралиси танланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш48. Моддий маданий мерос объектларидаги тош-ғишт юзасини тозалашнинг ҳар бир усулларини атроф-муҳитга таъсир кўрсатиши (дарахтлар, ўтлар ва бошқа ўсимликлар ҳамда тупроққа бўлган зарарли таъсири) ўрганилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш49. Ишқор ва кислота асосли тозаловчи моддалар ёмғир сув дренажларига оқизилишидан олдин улар зарарсизлантирилиши (нейтраллаштирилиши) керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш50. Моддий маданий мерос объектининг тош-ғишт юзасини тозалашда қўлланилган, бироқ қўлланилганидан кейин зарарсизлантириш (нейтраллаштириш) имкони бўлмаган тозаловчи моддалар (таркибида эритувчилар бўлган моддалар) махсус транспорт ёки бошқа воситалар ёрдамида чиқариб ташланиши (утилизация) қилиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш51. Кимёвий моддаларни ушлаб қолиб грунтга тушишини олдини олувчи чоралар кўрилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш52. Қўрғошинли бўёқларни олиб ташлашда инсон соғлиғи учун хавфсиз тозалаш ва чиқариб ташлаш (утилизация) усулларидан фойдаланиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш53. Моддий маданий мерос объектининг тош-ғишт юзасини тозалашда қўлланиладиган моддалар тош-ғишт бўлмаган юзаларга (масалан, шиша, металл ва ёғоч) зарар етказишига йўл қўйилмаслиги, бунда дераза ва эшиклар ҳамда ушбу моддаларга чидамли бўлмаган материаллардан ишланган бошқа юзалар пластик, полиэтилен билан қопланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш54. Тозаловчи кимёвий моддалар шамол билан бошқа ҳудудларга тарқалишини олдини олувчи чора-тадбирлар амалга оширилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш55. Моддий маданий мерос объектини кимёвий моддалар билан тозалашда унинг ёнидан ўтувчи пиёдаларга сачрашини ёки вентиляция тизими орқали ҳаво билан моддий маданий мерос объекти ичига кириб, ундаги инсонларга зарар етказилишини олдини олиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш56. Моддий маданий мерос объекти ичида ортиқча намлик юзага келишини олдини олиш учун тош-ғишт юзаларни сув юқмайдиган қопламалар билан қоплашга йўл қўйилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш57. Моддий маданий мерос объекти етарлича пиширилмаган ва ғоваклиги юқори бўлган ғиштдан қурилган бўлса, ғиштни ҳимояловчи сув юқмайдиган қопламалардан фойдаланишга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш58. Сув ўтказмайдиган қопламалар моддий маданий мерос объектининг фақат ер ости конструкцияларида (масалан, пойдевор) қўлланилиши, бунда уларни моддий маданий мерос объектининг ер усти қисмларида қўллашга йўл қўйилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5-боб. Тош-ғишт материаллардан барпо этилган моддий маданий мерос объектларининг чокларини таъмирлашга қўйиладиган
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш59. Тош-ғишт деворлардаги чокларни таъмирлашдан олдин чок қоришмасининг емирилиши, ёриқларнинг ҳосил бўлиши, ғишт ёки тошларнинг бўшаб қолиши, деворнинг нам тортиши аниқланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш60. Чокларни таъмирлашда уларда юзага келган муаммонинг асл сабаби аниқланиши (томдан ёки тарновлардан сув ўтиши, объектнинг нотекис чўкиши, грунтдан намликнинг капилляр кўтарилиши ёки экстремал об-ҳаво таъсири) ва бартараф этилиши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш61. Моддий маданий мерос объектларининг тарихий кўринишини сақлаш учун чокларни таъмирлашдан олдин уларнинг деворларини қуришда ишлатилган ғишт, тош ёки сопол ҳамда фойдаланилган қурилиш усуллари ўрганилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБунда, чокларни таъмирлашда қўлланиладиган қоришманинг нисбий мустаҳкамлиги ва сув ўтказувчанлиги тўғрисидаги маълумот, кўз билан (визуал) таҳлил орқали эса янги қоришмани яратиш ва уни қўллаш усуллари бўйича маълумот олиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш62. Тош-ғишт материаллардан барпо этилган моддий маданий мерос объектларида чокларни таъмирлаш учун қоришмада қўлланиладиган қум ГОСТ 8735-88 ҳамда ГОСТ 30515-2013 ларга мувофиқ бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш63. Қоришма учун цемент ГОСТ 31108-2020 га мувофиқ бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш64. Эфлоресценция юзага келмаслиги учун цемент таркибидаги ишқорлар миқдори 0,60 фоиздан ошмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш65. Қоришма учун қўлланиладиган сув ГОСТ 23732-2011 га мувофиқ бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш66. Моддий маданий мерос объектида қўлланилган асл қоришманинг аниқ физик ва кимёвий хоссаларини аниқлаш зарур бўлмаган ҳолларда қуйидагилар амалга оширилиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишянги қоришма асл қоришма ранги, тузилмаси ва нақши билан ўхшаш бўлиши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишянги қоришмадаги қум асл қоришмадаги қумга мос келиши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишянги қоришманинг тош-ғишт материалларникига нисбатан буғ ўтказувчанлиги юқорироқ ва сиқилишга бўлган мустаҳкамлиги пастроқ бўлиши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишянги қоришманинг буғ ўтказувчанлиги асл қоришманикига тенг бўлиши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишянги қоришманинг сиқилишга бўлган мустаҳкамлиги асл қоришманикига нисбатан пастроқ ёки унга тенг бўлиши.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш67. Моддий маданий мерос объектларидаги тош-ғишт оҳактошли қоришмалардан терилган бўлса, бундай чокларни таъмирлашда цементли қоришмадан фойдаланишга йўл қўйилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш68. Моддий маданий мерос объектларининг тош-ғишт деворларидаги чокларни таъмирлашда оҳактошли қоришмадан фойдаланиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш69. Қоришмада ишлатиладиган сувнинг таркибида кислоталар, ишқорлар ва бошқа эриган органик материаллар бўлмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш70. Қоришманинг қотиш даврида музлашини олдини олиш учун музламайдиган воситадан (антифриз) фойдаланишга йўл қўйилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш71. Музламайдиган воситани (антифриз) қўллаш ўрнига қоришмага қўшиладиган қум ва сувни қизитиб ишлатиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш72. Моддий маданий мерос объектларининг таъмирлаш ишлари илиқ об-ҳаво шароитларида (8°C дан 38°C гача бўлган ҳароратда) амалга оширилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш73. Иссиқ ҳавода қоришма тез қуриб қолмаслиги учун чокларни таъмирлаш ишлари қуёш нурлари тўғридан-тўғри тушмайдиган жойларда олиб борилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишАгар қуёш нурлари тўғридан-тўғри тушмайдиган жойлар мавжуд бўлмаса, қуёшдан тўсувчи мосламалар ўрнатилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш74. Янги қоришма яхши ёпишиши учун эски чок мазкур ШНҚнинг 1-иловасидаги 1-расмига мувофиқ чокнинг камида 2 — 2,5 баробар энига тенг бўлган чуқурликкача олиб ташланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҒиштли девор чокларида эски чокни 1,5 — 2,5 cm чуқурликкача олиб ташланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКенг чокли тошли деворларда ушбу чуқурлик 5 — 10 cm гача оширилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишАгар белгиланган чуқурликда олинган чоклардан кейин ҳам қоришма бўлаклари бўлса, улар ҳам олиб ташланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш75. Эски чокни олиб ташлаш вақтида тош-ғишт материалнинг қирралари шикастланмаслигини (ўпирилмаслиги) таъминланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш76. Оҳактош қоришмали чокларни электр арралар ёрдамида олиш усулидан фойдаланишга йўл қўйилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБунинг ўрнига тош-ғишт материалнинг шикастланишини минималлаштириш мақсадида искана билан қўлда (ёки кичик пневматик исканалар ёрдамида) тозалаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш77. Цемент қоришмали чокларни тозалашда электр арралардан фойдаланишга йўл қўйилиши, бунда горизонтал чокларнинг маркази электр арра билан кесиб чиқилиши ва чокнинг четлари ҳамда вертикал чоклар қўлда искана билан тозаланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш78. Тозаланган чокларни қоришма билан тўлдиришдан олдин уларни босимли сув билан ювиб ташлаш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишАгар чоклар ўта сув шимувчан оҳактошдан бўлса, уларни босимсиз сув билан ювиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш79. Қоришма таркиби тўғри ўлчаниши ва аралаштирилиши, бунда улар қуруқ ҳолатда ҳажм бўйича ўлчаниши, сув қўшишдан олдин яхши аралаштирилиши, аралашмага аввал сувнинг ярми қўшилиши ва аралаштирилиши, қолган ярми эса қоришмани аралаштириб туриб оз-оздан қўшиб борилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш80. Қоришма тайёр бўлганидан сўнг у 30 мин ичида ишлатилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишУшбу вақт ўтганидан кейин қуриган қоришмани сув қўшиб «тиклаш»га йўл қўйилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш81. Қоришма тозаланган чокка қатламлаб (0,5-0,6 cm ли қатламлар билан) ўрнатилиши, навбатдаги қатлам ўрнатилишидан олдин, олдинги қатлам зичланилиши ва бармоқ билан босганда из қоладиган даражада қотиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш82. Охирги қатлам қуйилганидан кейин у бармоқ билан босганда из қоладиган даражада қотганидан сўнг, унга мавжуд чокларга ўхшаш ишлов бериб чиқилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш83. Агар ғишт ёки тош қирралари емирилган бўлса чокни мазкур ШНҚнинг 1-иловасидаги 2-расмига мувофиқ юзага нисбатан ботиқроқ қилиб тўлдириш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш84. Чоклар янги қоришма билан тўлдирилганидан сўнг уларни тез қотишини олдини олиш учун икки кун давомида вақти-вақти билан (маҳаллий шароитларга боғлиқ ҳолда аввал ҳар соатда, кейин ҳар 3-4 h да) намлаб турилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш85. Чоклар қоришма билан тўлдирилганидан сўнг уч кун давомида девор канопли мато билан ёпиб қўйилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКаноп ўрнига пластик плёнка қўлланилишига йўл қўйилади. Бунда, у деворга тегмайдиган қилиб ёпилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш86. Чокларни таъмирлашда тош-ғишт материалга теккан қоришма 1-2 h ўтгач табиий сочдан тайёрланган ёки нейлон чўтка билан тозаланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишАгар қоришма тош-ғишт юзада қотиб қолган бўлса, уни ёғоч ёки зарур бўлса искана билан тозалаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш87. Чокларни таъмирлаш ишларидан сўнг тош-ғишт юзаларни чок қоришмаси тўлиқ қотганидан сўнг амалга оширилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш88. Чоклар хизмат қилиш муддати камида 30 йилга мўлжаллаб таъмирланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6-боб. Моддий маданий мерос объектларидаги бетон конструкцияларни сақлаш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1-§. Бетон материалларни сақлаш бўйича ишларни режалаштириш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш89. Моддий маданий мерос объектларининг бетон элементларини таъмирлаш ҳамда алмаштириш усулларини ишлаб чиқишда қуйидагилар инобатга олиниши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмоддий маданий мерос объектининг аҳамияти унинг меъморий ёки муҳандислик лойиҳаси учун муҳимлиги;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбетон элементларнинг емирилиш сабаблари.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш90. Мавжуд емирилишларнинг сабабларини ва конструкциянинг бошқа турдаги емирилишларга мойиллигини аниқлаш учун моддий маданий мерос объектларнинг қурилиш усуллари (цемент хоссалари, қоришма лойиҳаси, қурилманинг вазифаси, ўрнатиш усули, йиғма ёки монолит бетон) ҳамда бетонда илгари амалга оширилган таъмирлаш ишлари ўрганилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш91. Моддий маданий мерос объекти элементлари юқори даражада емирилган бўлса ёки емирилиши давом этадиган бўлса, уларни алмаштириш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш92. Моддий маданий мерос объектининг бетон элементларини ўрганиш, кўз орқали (визуал) кузатиш ва текшириш учун бетонни очиш ва лаборатория изланишлари орқали маълумотларни йиғиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2-§. Бетон ҳолатини аниқлаш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш93. Бетон конструкцияларнинг эскириш ва емирилиш даражаси, тури ва шакли аввал бетон ҳолатини кўз билан (визуал) текшириш орқали аниқланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш94. Бетоннинг ҳолатини текшириш кўз билан (визуал) умумий текширувдан бошланиши, бунда текширув ГОСТ 31937-2011 га мувофиқ амалга оширилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш95. Ёпиқ ҳолатларни баҳолаш учун натурада бузмасдан бажариладиган бир нечта синов усулларидан бири танланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБузмасдан бажариладиган синов ишлари ГОСТ 22690-2015 га мувофиқ амалга оширилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБетоннинг қатламлаб емирилиш жойларини аниқлаш учун асосий усул сифатида қўл болтачаси билан (горизонтал юзалар учун занжир билан) уриб чиқиш усулидан фойдаланиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБунда, замонавий усуллардан фойдаланишга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш96. Бетон ҳолатини баҳолаш учун материал таркиби ва емирилиш сабабларини аниқлаш, бунда лабораторияда синаш учун намуналар олиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБетондаги хлор, сульфат миқдори ва ишқор даражасини аниқлаш, емирувчи тўлдирувчиларни топиш ҳамда карбонацияланиш чуқурлигини аниқлаш учун лаборатория синовлари кимёвий таҳлилни ҳам ўз ичига олиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишМавжуд бетоннинг мустаҳкамлигини баҳолаш ва таъмирлаш ишлари учун маълумот олиш мақсадида сиқилишга бўлган мустаҳкамликни аниқлаш бўйича синовлар бажарилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш97. Бетон конструкцияларни таъмирлашда қўлланиладиган бетон қоришмасини тайёрлаш учун лаборатория синовлари орқали асл бетоннинг таркиби ва тўлдирувчилари ҳамда турли емирилиш механизмлари музлаш ва эриш даврлари, ишқор ва тўлдирувчиларнинг ўзаро реакцияга киришуви ёки сульфат таъсири бўйича маълумот олиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3-§. Бетон конструкцияларни тозалаш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш98. Бетон конструкцияларни тозалашдан олдин уларни тозалаш зарурати ва тозалашдан мақсад (бетоннинг кўринишини яхшилаш, циклик парваришлаш чораси сифатида ёки таъмирлашга тайёрлаш) аниқланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБетонни тозалаш унга шикаст етказмасдан амалга оширилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш99. Бетонни тозалашда учта асосий усуллардан бири (сув билан тозалаш усули, юзага абразив ишлов бериш ва юзага кимёвий ишлов бериш) қўлланилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишМустаҳкам бетондан кирларни тозалашда 1,4 MPa ва ундан паст босимли сувдан ёки буғдан фойдаланишга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш100. Мўрт ва емирилган юзаларни тозалашда юзага шикаст етказмайдиган усуллар қўлланилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш101. Доғларни ва кучли кирланган бетонни тозалашда сув ва буғли усуллар самара бермаганда, паст босим (0,25 — 0,50 MPa) билан майда заррачалардан (доломит оҳактош кукуни) фойдаланган ҳолда юзаларга микроабразив ишлов беришга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишПаст босимлар (0,25 — 0,50 MPa)да узатилган майда заррачалардан бузилиши, микроабразив ишлов беришда тузилмаси ва юзасининг нур қайтариш қобилиятига таъсир этганда бетонларни тозалашда микроабазив ишлов бериш усулидан фойдаланишга йўл қўйилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш102. Бетон тусини ўзгартирмаслигини, суртмани (мастика) ювиб ташламаслигини, тўлдирувчиларни емирмаслигини инобатга олган ҳолда кимёвий ишлов бериш усулларни қўллашга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш103. Ҳар қандай тозалаш усули конструкцияга қўлланилишидан олдин намунада синаб кўрилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБетоннинг эскириши ўзига хос тарзда бинонинг тарихийлигини ифодалайдиган ва унинг кирланиши кучли ёки зарарли бўлмаган ҳолларда, бино тозаланишсиз қолдирилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4-§. Парваришлаш ва таъмирлаш усуллари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш104. Бетонни парваришлаш ва зарур бўлган таъмирлаш ишларини аниқланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБетон конструкцияларни парваришлашда объектнинг қуйидаги қисмларида герметиклардан фойдаланиш лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишдераза ва эшик периметрларида;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбетон билан бошқа материаллар туташган жойларда;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишдеворга ёки томга ўрнатилган элементларда (чироқлар, ташқи қувур элементларида).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишНамлик ўтказмаслик ва ҳаво ўтишини камайтириш учун ёриқлар ва чокларни ёпишда эластик герметиклар қўлланилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш105. Бетонни таъмирлаш ишларини аниқлашда қуйидаги ишлар амалга оширилиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишзичлагич чоклар, деформация чоклари ва ҳимоя қопламаларини ўрганиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишёриқлар ва қатламлаб емирилишлар каби бузилишларнинг ривожланишига олиб келадиган сабабларни ўрганиш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш106. Моддий маданий мерос объекти фасадидаги ёриқларни таъмирлаш учун герметикдан фойдаланилганда, герметик қўлланилганидан кейинги кўриниши инобатга олиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТаъмирлаш изини ёпиш учун герметик юзасига қум сепилишига йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш107. Герметик материалларнинг емирилиш аломатлари аниқланганда улар алмаштирилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишУретан ва полиуретан герметиклар бетон конструкциялар, йўл қопламалари ва пиёдалар йўлакларидаги чоклар ва ёриқларни ёпишда қўлланилишига йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЗичлагичлар ҳар 10 йилда алмаштирилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш108. Ҳаракатланиши таъминланиши талаб этиладиган бетон конструкциялар учун силикон герметиклар қўлланилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСиликон герметиклар ҳар 20 йилда алмаштирилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш109. Герметик қўлланиладиган юзаларга туташ бўлган материалларни доғлайдиган ва ғовакли бетонларни шикастлайдиган, шунингдек ўзига чанг ва кир тортувчи герметикларни қўллашга йўл қўйилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш110. Таъмирлашда қўлланилган материалнинг якуний кўриниши асл бетонга ўхшаш бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5-§. Бетон юзасини таъмирлашга тайёрлаш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш111. Тўлдирувчисигача очилиб қолган бетонни ёки махсус тузилмали бетон юзани таъмирлашда асл бетон ва янги материал орасидаги чокни ёпиш учун бетонни қўлда чопиш усулидан фойдаланишга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш112. Емирилган ва мустаҳкам бўлмаган бетонни пневматик ёки қўл асбоблари ёрдамида олиб ташлашга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТаъмирланадиган бетон юзаси ва очилиб қолган арматура тозаланиши, бунда қум ёки ҳаво пуркагичли тозалаш фақат таъмирланадиган жойга қўлланилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишУшбу ишни бажаришда туташ бўлган мавжуд бетон юзалар ҳимояланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЧанг чиқиши чекланган жойларда қум пуркагич ўрнига кичик пневматик ускуна ва сим чўтка қўлланилишига йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш113. Бетондаги мавжуд арматура емирилган бўлса ёки таъмирланадиган жойларда арматура бўлмаса, янги арматура ўрнатилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишОчилган мавжуд арматура ва бошқа пўлат элементлар тозаланиши, грунтовкаланиши ҳамда коррозиядан ҳимояловчи қоплама билан бўялиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишУланадиган материал мавжуд бетонга механик боғланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБетонни таъмирлашда қўлланиладиган арматуралаш материаллари сифатида юмшоқ пўлат, эпоксид қопламали пўлат ёки легирланган пўлатдан фойдаланилишга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6-§. Қолиплар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш114. Бетондан бўлган безак элементларини тиклаш ҳамда ёғочга ўхшаш юзаларни ясаш учун махсус қолиплардан фойдаланиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишМоддий маданий мерос объекти фасади бўйлаб қуйидагиларни қўлланилишига йўл қўйилади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштакрорланувчи бетон безаклар учун — қайта қўлланилувчи қолиплар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштўлиқ бузилиб кетган ёки такрорланмайдиган меъморий қисмлар учун — йиғма бетон элементлар.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБезак бетон учун қолипларни тайёрлаш қуйидаги босқичларда амалга оширилиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмавжуд бетон қуймасини олиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишгипсдан ушбу қисмнинг қуймасини тайёрлаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишгипсдан тайёрланган қуймадан қолип ёки макетни тайёрлаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишянги бетон элементни қуйиш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш115. Қолипни майда безакли бетон элементидан ечишдан олдин бетон шикастланмайдиган даражада, шунингдек ишлов берса бўладиган даражада қотган бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш7-§. Таъмирлаш учун материалларни ва қоришма таркибини танлаш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш116. Таъмирлаш учун мос бўлган материалларни ва қоришма таркибини танлашда синов ишлари бажарилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишМатериалларни танлашда талаб этилаётган таъмир ишининг тури инобатга олиниши ҳамда материаллар мавжуд бўлган бетоннинг хоссаларига мос келиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСиқилишга бўлган мустаҳкамлиги ва сув ўтказмаслик хоссалари юқори бўлган ва мустаҳкамлиги паст бўлган бетонга мос келмайдиган материаллар бетонни таъмирлашда қўлланилишига йўл қўйилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш117. Бетонни таъмирлаш учун ярим тайёр материаллардан фойдаланишга йўл қўйилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБетон қоришмасига қўшиладиган ва қоришмасининг кўринишини ўзгартирадиган қўшимчалар, жумладан полимер модификацияловчи материаллардан фойдаланишга йўл қўйилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8-§. Бетон элементларни таъмирлаш усуллари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш118. Асл материални сақлаб қолиш имкони бўлмаса, янги ўрнатиладиган материал асл материалга визуал жиҳатдан мос келиши, шунингдек унинг сиқилишга бўлган мустаҳкамлиги, сув ўтказмаслиги ва бетон қоришмаси учун муҳим бўлган бошқа хоссалари асл материалникига ўхшаш бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш119. Мавжуд бўлган бетоннинг кўринишига ўхшатиш учун таъмирлашда қўлланиладиган бетон қоришмасининг таркиби тўғри ишлаб чиқилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш120. Асл бетоннинг турли хоссаларига мос келувчи бетонни танлаш учун турли синов намуналари тайёрланиши, бунда ушбу аралашмаларни тайёрлашда мавжуд бетондаги тўлдирувчилар ва цементнинг тури ва ранги инобатга олиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТаъмирлашда қўлланиладиган бетонни асл бетонга ўхшатиш учун турли қолиплар ва юзага ишлов бериш усуллари синаб кўрилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишДастлабки синовлар аввал қурилиш майдонида (конструкциянинг ўзида эмас) бажарилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЭнг яхши натижа берган қоришма таркиблари синов сифатида конструкциянинг бир қисмига қўлланилиши ва қотганидан сўнг текширилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш121. Бетон мустаҳкамроқ бўлиши учун сувоқ белчаси билан ўрнатиладиган бетон ўрнига қолип билан қуйиладиган бетон қўлланилиши керак (бетон қолип билан қуйилганда йирик тўлдирувчилар қўшилади).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш122. Кенг ёриқларда таркибида қум бўлган қоришмадан фойдаланиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҚумсиз қоришмалар ингичка ёриқларда қўлланилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКатталашиб кетмайдиган майда ёриқлар таъмирланмасдан қолдирилишига йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш123. Моддий маданий мерос объектларидаги бетоннинг кўзга ташланадиган жойларида эпоксид билан таъмирлашга йўл қўйилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЁриқлар ҳосил бўлиши мумкин бўлган бетон конструкциянинг бутунлигини тиклаш талаб этилса, эпоксид инъекциясидан фойдаланишга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБундай таъмирлашни бажариш учун аввал деворнинг икки тарафидаги ёриқлар эпоксид, полиэситр, мум, тасма ёки суюқ цемент қоришма билан ёпилиши ва бетонда дрель билан очилган тешиклар орқали эпоксид инъекция қилиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЁриқлардаги эпоксид қотганидан сўнг, девор юзасидаги герметикловчи материал олиб ташланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш124. Конструктив чоклар (юклар таъсир этганда ёки улар олинганда ҳаракатланувчи чоклар) ҳамда ҳарорат чоклари (ҳарорат ўзгарганида ҳаракатланувчи чоклар) уларнинг ҳаракатни таъминлайдиган қилиб таъмирланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКонструктив чокларни чок четларига ёпишадиган ва чок ҳаракатланганида сиқилиб кенгаядиган герметик билан тўлдириш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКонструктив чокни тозалаш ва сув ўтказмасликни таъминлаш учун уларда эластомер герметик ўрнатилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9-§. Шикастланган бетон элементларни янгисига алмаштириш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш125. Моддий маданий мерос объектидаги бетон элементлар таъмирлаб бўлмайдиган ҳолатда шикастланган ёки емирилган бўлса, ушбу элементларни қуйма элементлар билан алмаштиришга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш126. Алмаштириладиган элемент мавжуд элементга мос бўлишини таъминлаш учун бетон қоришмаси тўғри танланиши, элемент ўрнатилиши ва ишлов берилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10-§. Бетонни ҳимоялаш усуллари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш127. Қуйидаги ҳолатларда қопламалар ва бетонга сингувчи герметиклардан фойдаланишга йўл қўйилади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишулар бетонда қўлланилган бўлса;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбетон элементларни ҳимоялашни бошқа усулларини қўллашнинг имкони бўлмаса.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш128. Моддий маданий мерос объектининг том қисми, терассалари, балконлари, ер ости қисмлари ва бошқа кўринмайдиган қисмларини ҳимоялашда сув ўтказмайдиган қопламалар қўлланилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш129. Бетонни ҳимоялаш усулини танлашдан олдин, бетоннинг емирилишига олиб келувчи шароитлар ва атроф-муҳит омиллари ўрганилиб чиқилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш7-боб. Моддий маданий мерос объектларининг фасадларида мавжуд материалларни ўрнини босувчи материаллардан фойдаланиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш130. Қуйидаги ҳолатларда моддий маданий мерос объектларида мавжуд материалларнинг ўрнини босувчи материалларни қўллашга йўл қўйилади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмоддий маданий мерос объектида қўлланилган материал мавжуд бўлмаса;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишматериални тайёрлашда қўлланиладиган тарихий усуллар мавжуд бўлмаса;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишалмаштириладиган элемент объектнинг тарихийлигини белгилаб беришда иккиламчи аҳамиятга эга бўлса;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмоддий маданий мерос объектига қўшимча элемент қўшиладиган бўлса;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмоддий маданий мерос объектининг йўқолган элементи қайта тикланиши бўлса;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҳаёт хавфсизлиги, зилзилабардошлилик ҳамда ногиронлиги бўлган шахслар учун шароитларни яратиш бериш нуқтаи назаридан объектнинг фойдаланиш хоссалари оширилиши талаб этилса.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш131. Моддий маданий мерос объектида асл материал ўрнига қўлланиладиган материал қуйидаги талабларга жавоб бериши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишвизуал кўриниши асл материалникига ўхшаш бўлиши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишфизик хоссалари асл материалникига яқин бўлиши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишхизмат қилиш муддати давомида асосий фойдаланиш талабларга мувофиқ бўлиши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишвақт ўтиб талаб этилган хоссаларининг йўл қўйиб бўлмайдиган даражада ўзгармаслиги;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштабиий офатларга чидамлилиги юқори бўлиши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишунинг ишлаб чиқарилиши ва ундан фойдаланиш билан боғлиқ бўлган жараёнларнинг атроф-муҳитга бўлган зарарли таъсири йўл қўйиладиган даражалардан ошмаслиги.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш132. Асл материал ўрнига қўлланиладиган материалнинг физик хоссалари ва визуал кўриниши асл материалникига мос бўлмаса, у моддий маданий мерос объектининг муҳим (тарихий аҳамиятини белгиловчи) элементларидаги материалларини алмаштиришда қўлланилмаслиги лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш133. Моддий маданий мерос объектидаги турли элементлар ва улардаги материаллар ўрнига қўлланиладиган материаллар мазкур ШНҚнинг 2-иловасига мувофиқ танланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8-боб. Моддий маданий мерос объектларининг энергия самарадорлик кўрсаткичларини яхшилаш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш134. Моддий маданий мерос объектида энергия самарадорликни ошириш бўйича чора-тадбирларни татбиқ қилишдан олдин, уларнинг энергия самарадорлигига таъсир кўрсатувчи элементлари (очиб-ёпиладиган деразалар, ички ҳовлилар, зенит фонарлари, шифт ойналари, том вентиляторлари, гумбазлар ва табиий вентиляция ҳамда табиий ёруғликни таъминловчи бошқа элементлар) текшириб чиқилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш135. Моддий маданий мерос объектини энергия самарадорлик жиҳатидан яхшилаш чора-тадбирларининг ичидан энг самаралиси ва объектнинг тарихий тусига энг кам таъсир кўрсатадиганлари қўлланилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш136. Моддий маданий мерос объектининг йирик элементларининг тарихий кўринишини бузилишига олиб келувчи чора-тадбирларни (девор изоляциясини ошириш учун мавжуд сайдингни янги сайдинг билан алмаштириш, таъмирлаш имкони бўлган деразаларни янгисига алмаштириш) қўллашга йўл қўйилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш137. Моддий маданий мерос объектини иситиш ва совитишга кетадиган энергияни камайтириш учун қуйидаги чора-тадбирлар амалга оширилиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишфойдаланилмайдиган хоналарни бутунлай ёпиб ташлаш ва ундаги ҳароратни бинога зарар етказмайдиган даражага мослаштириш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсовитилиши/иситилиши зарур бўлмаган хоналарни совитиш/иситиш тизимидан узиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишдеразалар орқали иссиқлик кириши ва чиқишини олдини олиш учун изоляцияловчи экранлар ва пардалардан фойдаланиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишхоналар ҳарорати ва вентиляциясини бошқаришда очиб-ёпилувчи деразалар, дераза эшиклари, соябонлардан мақсадли фойдаланиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштабиий ёруғликдан фойдаланиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишлед лампаларни ўрнатиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишёруғлик ва локал вентиляция (масалан, ювиниш хонасидаги вентиляция) учун ҳаракат сенсорларини ўрнатиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмеханик жиҳозларни тозалаш ва уларга хизмат кўрсатиш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш138. Моддий маданий мерос объектининг энергия истеъмолини минималлаштиришда жиҳоз ва ускуналарни янгилашга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш139. Моддий маданий мерос объектларининг энергия самарадорлик кўрсаткичларини оширишда қуйидаги ишларни бажаришга йўл қўйилади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишиситиш тизимининг унумдорлигини оширишга;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҳавони совитиш тизимининг унумдорлигини оширишга;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсув иситгични алмаштиришга;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмаиший жиҳозларни янгилашга;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишобъектнинг ҳаво ўтадиган жойларини таъмирлашга;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишобъектнинг чордоқ қисмини изоляциялашга;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишдеразаларга қўшимча қишки рама ўрнатишга;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишер тўла ва пол ости жойларини изоляциялашга;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҳаво каналлари ва қувурларни изоляциялашга;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишэшикларни зичлашга;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишдеразаларда соябонлар ўрнатишга.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш140. Моддий маданий мерос объектларининг энергия самарадорлик кўрсаткичларини оширишда қуйидаги ишларни бажаришга йўл қўйилмайди:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишобъектга кириш жойини ички вестибюль билан ажратиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишдеразаларни алмаштириш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишёғоч деворларга изоляция ўрнатиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштош-ғишт деворларга изоляция ўрнатиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштомларни қуёш нурини қайтарувчи материал билан қоплаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш«яшил» (ўсимликли) том ўрнатиш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш141. Моддий маданий мерос объектига ҳаво кириб чиқишини камайтириш учун қуйидаги ишлар бажарилиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишташқи деворларнинг устки ва остки чокларини, қаватлар орқали ўтувчи коммуникация қувурларини ёки шахталарнинг четларини герметик билан ёпиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишэшик ва деразаларга зичлагич тасмаларни ўрнатиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишдевор ости, дераза ва эшиклар атрофидаги ёриқларни ёпиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишчордоқ ва девор оралиғини зичлаш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш142. Моддий маданий мерос объектининг энергия истеъмолини камайтиришда том ёки чордоқ орқали энергия йўқотилишини камайтириш (изоляциялаш орқали) керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишОлдинги таҳрирга қаранг.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш143. Фойдаланилмайдиган чордоқларни изоляциялашда базальт, шиша толали изоляция ёки полиуретан плиткалардан фойдаланишга йўл қўйилади.
(143-банднинг биринчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг 2026 йил 13 майдаги 01/2-21-сонли буйруғи (ҳисоб рақами 404, 02.06.2026 й.) таҳририда)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСепиладиган полиуретан кўпикдан фойдаланишга йўл қўйилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш144. Чордоқларни изоляциялашда буғ ўтказмайдиган плёнкалардан фойдаланмасликка йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш145. Моддий маданий мерос объектининг чордоқ қисмида механик жиҳозлар ўрнатилмаган бўлса, чордоқ том қисмини изоляциялаш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЧордоқда механик жиҳозлар бўлмаса унинг пол қисми изоляцияланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш146. Инфрақизил нурланишни камайтириш учун чордоқда нурланишни қайтарувчи плёнкалардан фойдаланиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш147. Деразаларга ички томондан ўрнатиладиган қўшимча қишки рамаларда зичлагич бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишИситилмайдиган мавсумларда қўшимча қишки рамалар ечиб қўйилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш148. Моддий маданий мерос объектининг ер тўла қисми фойдаланилмайдиган бўлса, ер тўла устидаги ораёпма изоляцияланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЕр тўла фойдаланиладиган бўлса, унинг устидаги ораёпмани изоляциялашга йўл қўйилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш149. Ҳавоси мўтадиллаштирилмайдиган хоналардаги иссиқ сув қувурлари ва сув иситгичлар изоляцияланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСовуқ иқлимли ҳудудларда барча сув қувурлари изоляцияланиши (қувурларнинг музлашини олдини олиш учун) керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш150. Тарихий ёғоч эшикларни энергия самарадор эшиклар билан алмаштиришга йўл қўйилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш151. Эшикнинг энергия самарадорлигини ошириш учун эшикларга зичлагич ўрнатиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш152. Ташқари тарафдан қўшимча қишки эшик ўрнатиладиган бўлса, у тўлиқ шаффоф ойнали бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш153. Турар жой сифатида фойдаланиладиган моддий маданий мерос объектларида қўшимча қишки эшикларни ўрнатишга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишОфис ёки саноат объектларидаги кўп фойдаланиладиган асосий эшикларда қўшимча қишки эшикларни ўрнатишга йўл қўйилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш154. Моддий маданий мерос объектларидаги эшик ва деразаларда соябонлар, экранлар ёки дераза эшиклари ўрнатилишига йўл қўйилади, бунда улар объектга мос бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9-боб. Моддий маданий мерос объектларининг сейсмик мустаҳкамлигини ошириш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш155. Моддий маданий мерос объектининг сейсмик мустаҳкамлигини ошириш ва сейсмик жиҳатдан камчиликларини камайтиришда қуйидаги шартлар бажарилиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишобъектдаги асл материалларни сақлаб қолиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишобъектнинг асосий тарихий элементлардаги ўзгартиришларни минималлаштириш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш156. Моддий маданий мерос объектининг сейсмик мустаҳкамлигини оширишда объектнинг тарихий аҳамиятини сақлаш бўйича қуйидаги талаблар бажарилиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишконструктив ва ноконструктив тарихий элементлар ва материаллар сақлаб қолиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштарихий элементлар ва материаллар таъмирланмайдиган даражада шикастланган бўлса, уларни ўхшаш ёки асл материалнинг ўрнини босувчи материал билан алмаштириш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсейсмик мустаҳкамлигини ошириш бўйича янги тизимлар моддий маданий мерос объектининг мавжуд конструктив тизими билан мос равишда ишлаши ва уларнинг бутунлигига таъсир кўрсатмаслигини таъминлаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсейсмик мустаҳкамлигини ошириш бўйича янги тизимларни объектнинг тарихий элементлари ва материалларига шикаст етказмаслигини (ўрнатиш вақтида) таъминлаш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш157. Сейсмик ҳудудларда жойлашган моддий маданий мерос объектларининг сейсмик мустаҳкамлиги текширилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш158. Сейсмик мустаҳкамликни текширишда конструктив элементлардаги (устунлар, тўсинлар, ораёпмалар) ҳамда ноконструктив элементлардаги (юк кўтармайдиган деворлар, пардадеворлар, ойнаванд қисмлар, дудбуронлар, шифтлар ва бошқа меъморий элементлар, шунингдек объект тизимлари ва жиҳозлари) камчиликлар аниқланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш159. Эҳтимолий сейсмик хавфни аниқлашда қуйидаги омиллар инобатга олиниши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмоддий маданий мерос объекти конструкциясининг тури ва объектнинг ҳолати;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишзилзила натижасида ҳудудда юзага келувчи хавфлар (ернинг ёрилиши, грунт қуйқаланиши, ер кўчкилари, туташ бўлган бино ва иншоотларнинг объектга урилиши, ҳудудда жойлашган тўғон бузилишидан юзага келадиган сув тошқини).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш160. Материалларнинг чириши, коррозияга учраши ёки намлик сабабли емирилишидан моддий маданий мерос объектининг мустаҳкамлиги пасайишини олдини олиш учун объектда мунтазам равишда қуйидаги ишлар бажарилиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштомларни, тарновларни ва пойдеворларни намлик ўтказмаслигини, пардеворлар ва дудбуронлардаги металл маҳкамлагичларни коррозияга учрамаганлигини текшириш, таъмирлаш ишларини бажариш ҳамда металл элементларни бўялган ҳолатда сақлаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишёғоч элементларни текшириш ва ёғочларга хавфли бўлган ҳашаротларнинг пайдо бўлишига йўл қўймаслик;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишчиқиб кетиш зиналарини мустаҳкамлигини текшириш ва фавқулодда вазиятда қулаб кетишини олдини олувчи чораларни кўриш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштош-ғишт деворларни емирилган жойларини ва чокларини ўз вақтида таъмирлаш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10-боб. Моддий маданий мерос объектларида ортиқча намликни бартараф этиш бўйича талаблар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш161. Моддий маданий мерос объектларида ортиқча намлик билан боғлиқ бўлган муаммоларни бартараф этиш бўйича чора-тадбирларни амалга оширишдан олдин объект тўлиқ текшириб чиқилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш162. Намлик билан боғлиқ бўлган муаммоларни бартараф этиш бўйича чора-тадбирлар объектнинг тарихийлигини ифодаловчи элементларига шикаст етказмаслиги таъминланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш163. Тарихий объектга шикаст етказувчи намлик манбаларини топиш, уларни тўғрилаш ва назорат қилиш учун намлик манбасининг объектга таъсири ўрганилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш164. Намликдан юзага келган муаммоларини бартараф этувчи механик тизимларни ўрнатишдан олдин намликни келтириб чиқарувчи манбаларни жиҳозларсиз бартараф этиш йўллари ўрганиб чиқилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш165. Намлик билан боғлиқ бўлган муаммоларни бартараф этишда қуйидагилар инобатга олиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмоддий маданий мерос объектида қўлланилган материалларнинг тури ва қурилиш тизимлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмоддий маданий мерос объекти томининг тури ва ҳудуддаги дренаж тизимлари ҳамда улар орқали ўтадиган сув сарфи;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишгрунт тури, грунт намлиги, моддий маданий мерос объекти яқинида мавжуд бўлган ер усти ва ер ости сув оқими;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмоддий маданий мерос объектининг фойдаланиш мақсади ва унинг натижасида ҳосил бўлувчи намлик миқдори;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишматериалларнинг ҳолати ва ўзига сув тортиш даражаси;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишиситиш, вентиляция, совитиш, намлантириш/қуритиш тизимлари ҳамда сув ва оқова сувларни чиқариб юбориш тизимларининг тури ва ҳолати;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқуёш нури тушиши, шамол оқими, ёмғир, ҳарорат ва нисбий намликнинг (ички ва ташқи) кунлик ва мавсумий ўзгариши, шунингдек ер ости сув сатҳларининг мавсумий ўзгариши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқурилиш ҳудудидаги ноодатий шароитлар ёки нотекисликлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмоддий маданий мерос объектига сизиб кирувчи ҳаво миқдори ҳамда туташ бўлган ландшафт ва ўсимлик экишда фойдаланилган материал.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш166. Грунтни ковлаш ишларини бажаришда ҳудуддаги тарихий-маданий ландшафт ёки археологик манбалар бўйича маълумот олиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш167. Яққол кўзга кўринувчи камчиликлар (масалан, ёрилган қувурлар, тўлиб қолган тарновлар ёки девордаги ёриқлар) бартараф этилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш168. Яққол кўзга кўринмайдиган мураккаб муаммоларни бартараф этиш учун муаммонинг турига кўра объектда бир неча ойдан бир йилгача бўлган муддат давомида ўрганиш ишлари бажарилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш169. Намликдан шикастланган жойларни аниқлаш ва намлик манбасини топиш учун қуйидаги белгиларга инобатга олиниши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштуриб қолган сув, моғорланиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишнам доғлар, емирилган юзалар, шўрланган юзалар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбўёқ ва шувоқнинг кўчиши, гулқоғознинг ажралиши, юзаларда намликдан ҳосил бўлган пуфакчалар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишнамлик юқори бўлган ёки шамоллатилмайдиган жойларда намлик ва моғорлаш ҳиди;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишметалл элементларда занглаш ва коррозия аломатлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишёғоч элементларнинг деформацияланиши, ёрилиши ва чириши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштош-ғишт юзалардаги шувоқнинг кўчиши, ёрилиши, чоклардаги қоришманинг емирилиши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштом қисмидаги шикастланишлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишдераза ва деворлардаги конденсация;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишчордоқдаги намлик.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш11-боб. Моддий маданий мерос объектларидаги сувоқли қопламаларни сақлаш ва таъмирлаш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш170. Сувоқли қопламани таъмирлашдан олдин унинг емирилиш сабаби (томдан, дераза ва эшиклардан ёки грунтдан объект конструкциясига сув сизиб кириши, грунт чўкиши, эшик рамасининг чўкиши, ўсимлик ўсиб чиқиши, объект ичидаги ортиқча намлик) аниқланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш171. Сувоқли қопламанинг емирилиш сабаби аниқланганидан сўнг уни таъмирлашдан олдин емирилиш сабабларини бартараф этиш бўйича таъмирлаш ишлари бажарилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш172. Сувоқли қопламани таъмирлаш бўйича ишларни бошлашдан олдин унинг емирилиш даражаси ўрганилиши ва қанча қисми алмаштирилиши ёки таъмирланиши лозимлиги аниқланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш173. Моддий маданий мерос объектидаги сувоқли қопламанинг умумий ҳолатини аниқлаш учун объект тўлиқ текширилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКўз билан (визуал) кўринмайдиган таъмирталаб жойлар ёғоч ёки акрил болтача билан уриб чиқилиб, сувоқ остидаги бўшлиқлар аниқланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш174. Сувоқнинг таркибини ва пропорцияларини аниқлаш учун мавжуд сувоқ материали ўрганилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш175. Янги сувоқ таркиби эски сувоқ таркибига тўлиқ мос бўлиши талаб этилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш176. Майда ёриқларни суюқ қоришма билан ёпиб чиқишга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш177. Йирик ёриқларни таъмирлаш учун улар аввал очиб тозаланиши ва таъмирлашга тайёрланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш178. Моддий маданий мерос объектидаги эски сувоқли қопламани сақлаб қолиш учун уни тўлиқ алмаштириш ўрнига фақатгина шикастланган жойларини таъмирлаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСувоқланган юзада шикастланган жойлар кўп бўлса, ямалган жойлар эстетик жиҳатдан яхши кўриниш бермаслигини инобатга олиб бундай юзалардаги сувоқ тўлиқ алмаштирилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш179. Моддий маданий мерос объектларидаги сувоқли юзаларни таъмирлашда юза янги сувоқ билан қопланишидан олдин емирилган, ёрилган, ёпишмаган сувоқ олиб ташланиши, қаттиқ чўтка билан тозаланиши, ўсимликлар, бўёқлар ва кирлардан тозаланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш180. Янги сувоқли қоплама мавжуд сувоқли қопламага ўхшаш бўлиши (ранги ва тузилмаси билан) ҳамда мустаҳкам бўлишини таъминлаш учун синов намуналари камида бир йил давомида кузатилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСувоқли қоплама қатламлари сони ва қалинлиги мавжуд сувоқ қопламаникига мос бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш181. Сувоқ қопланадиган юза етарлича намлантирилиши, остки дағал қатлам (6 — 9 mm) ўрнатилиши ва иккинчи қатлам яхши бирикиши учун тароқ билан қириб чиқилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБиринчи ва иккинчи қатламларнинг умумий қалинлиги 16 mm дан ошмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЯкуний қатлам яхши ёпишиши учун иккинчи қатлам михли ёғоч билан қириб чиқилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЯкуний қатламнинг қалинлиги 6 mm бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЯкуний қатлам мавжуд сувоқли қопламага мос келадиган қилиб ишлов берилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲар бир қатламни ўрнатиш орасидаги вақт ҳаво ҳароратига боғлиқ ҳолда 24 — 72 h ташкил этиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш182. Сувоқ учун ишлатиладиган қоришмани тайёрлашда қуйидагиларга амал қилиниши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқоришма 1,5 — 2 h га етадиган миқдорда тайёрланиши ва ортиб қолган сувоқ қоришмаси ишлатилмаслигига;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқоришманинг ранги ўзгариб кетишини, ёриқлар ҳосил бўлишини ва яхши ёпишмаслигини олдини олиш учун сувоқ қоришмаси ортиқча аралаштириб юборилмаслигига (сув қўшилганидан сўнг қоришма 10 — 15 мин қўлда аралаштирилиши ёки 3-4 мин қурилиш миксерда аралаштирилиши);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқоришма сувни ўзига тортиб олиб ёриқ ҳосил бўлмаслиги учун сувоқ билан қопланадиган юза олдин намланишига;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсувоқ тез қуриб ёриқлар ҳосил бўлмаслиги учун сувоқ қилинган юза 48 — 72 h (ҳавонинг иссиқлигига боғлиқ ҳолда) давомида қуёш нуридан ҳимояланиши ёки мунтазам равишда намлантириб турилишига;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсувоқни таъмирлаш ишлари совуқ ҳавода (4-5°C дан паст бўлган ҳароратда) бажарилмаслигига.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш12-боб. Моддий маданий мерос объектларидаги бўялган ёғоч элементларни таъмирлаш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш183. Моддий маданий мерос объектларидаги ёғоч элементларнинг бўёқ қопламаларини таъмирлаш ШНҚ 3.01.02-23 талабларига мувофиқ амалга оширилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш184. Моддий маданий мерос объектларидаги ёғоч элементларнинг бўёқ қопламасини таъмирлаш учун уларнинг ёши, меъморий усули, тарихий аҳамияти ҳамда ёғочнинг мустаҳкамлиги ўрганилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш185. Ёғоч элементдаги бўёқ қопламани тўлиқ кўчиришга (ёғочни тозалаш, енгил қириш ва қумқоғоз билан ишқалаш бундан мустасно) фақатгина мутлақ зарур бўлган ва асосланган ҳолатларда (ёғочда кўп миқдорда ёриқлар бўлса, бўёқ қоплама ёғоч кўринадиган даражада ажралиб кўчган бўлса ва бошқалар) йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш186. Ташқи ёғоч элементларда бўёқнинг емирилиш белгилари (бўёқнинг кукунланиши, пуфакчалар ҳосил бўлиши, қатламлаб кўчиши ёки ёрилиши) бўлмаса, бўёқни кўчириш ва қайта бўяшга йўл қўйилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш187. Бўёқ қопламани таъмирлашдан олдин бўялган юза ёғоч эканлиги (сувоқ, металл ёки бошқа материал эмаслиги) текширилиши, шунингдек ёғоч материал чиримаганлиги текширилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишНамлик ўтиши натижасида ёғочнинг чириган қисмлари мавжуд бўлса, бўяшдан олдин улар таъмирланиши ва алмаштирилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш188. Бўёқ қопланган юзаларда майда нуқсонлар бўлса ёки кир йиғилган бўлса, бўёқни олиб ташламасликка йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБўёқнинг устки қатламлари кўчган бўлса, бўёқни қисман олиб ташлашга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБўёқ қатламлари кўп миқдорда кўчган бўлса, бўёқ тўлиқ кўчириб ташланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишШНҚ 2.08.12-24 «Моддий маданий мерос объектлари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
1-ИЛОВА
1-ИЛОВА
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТош-ғишт деворлардаги тўғри ва нотўғри бажарилган чокларнинг кўриниши
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1-расм. Таъмирлаш учун тўғри ва нотўғри тайёрланган чокларни таққослаш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2-расм. Тўлиқ тўлдирилган ва чуқурлаштирилган чокларни визуал кўринишларини таққослаш (тўлиқ тўлдирилган чоклар, уларнинг асл қалинлигини ўзгартиради ва деворнинг асл кўринишини ўзгартиради).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишШНҚ 2.08.12-24 «Моддий маданий мерос объектлари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
2-ИЛОВА
2-ИЛОВА
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишМоддий маданий мерос объектининг турли қисмлари ва улардаги материалларнинг ўрнига қўлланилиш учун йўл қўйиладиган материаллар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишДеворлар (тош-ғишт, сопол) | Меъморий металлар, қуйма ва болғаланган темир, пўлат, прессланган металл | Сайдинг (ташқи қоплама), ёғоч, асбест | Том, ёғоч, черепица, сланец тош, плитка | Терраса, ёғоч | Молдинг, ёғоч | |
Алюмин | ● | ● | ● | ● | ||
Қуйма тош ва йиғма бетон | ● | ● | ||||
Толали кучайтирилган бетон | ● | |||||
Шиша толали кучайтирилган бетон | ● | ● | ||||
Толали цемент | ● | ● | ● | |||
Минерал/полимер композит | ● | ● | ● | ● | ||
Целлюлоза тола/полимер композит | ● | ● | ● | ● | ||
Композит бўлмаган полимерлар | ● | ● | ● | |||
Уяли поливинилхлорид (ПВХ) | ● | ● | ● |