Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2022 йил 21 декабрдаги ПФ-269-сон «Янги Ўзбекистон маъмурий ислоҳотларини амалга ошириш чора-тадбирлари тўғрисида»ги ва 2023 йил 26 майдаги ПФ-79-сон «Мактабгача ва мактаб таълими вазирлиги ҳамда унинг тизимидаги ташкилотлар фаолиятини самарали ташкил этиш чора-тадбирлари тўғрисида»ги фармонларига мувофиқ буюраман:

1. Ўзбекистон Республикаси Халқ таълими вазирлиги ҳамда Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Давлат тест марказининг 2010 йил 8 июндаги 23, 11/ҚҚ-сон «5 — 9-синф ўқувчиларининг билимлари сифатини назорат қилишнинг рейтинг тизими тўғрисидаги низомни тасдиқлаш ҳақида»ги қарорга (рўйхат рақами 2117, 2010 йил 25 июнь) (Ўзбекистон Республикаси қонун ҳужжатлари тўплами, 2010 й., 26-27-сон, 215-модда) иловага мувофиқ ўзгартириш ва қўшимчалар киритилсин.

2. Мазкур буйруқ расмий эълон қилинган кундан эътиборан кучга киради

1. Буйруқда:

1) буйруқнинг номидаги «5 — 9-синф» деган сўзлар «5 — 11-синф» деган сўзлар билан алмаштирилсин;

2) буйруқнинг муқаддимасидаги «Таълим тўғрисида»ги (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Ахборотномаси, 1997 й., 9-сон, 225-модда) ва «Кадрлар тайёрлаш миллий дастури тўғрисида»ги (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Ахборотномаси, 1997 й., 11-12-сон, 295-модда) қонунларига» деган сўзлар «Таълим тўғрисида»ги Қонуни, Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2023 йил 26-майдаги ПФ-79-сон «Мактабгача ва мактаб таълими вазирлиги ҳамда унинг тизимидаги ташкилотлар фаолиятини самарали ташкил этиш чора-тадбирлари тўғрисида»ги Фармони» деган сўзлар билан алмаштирилсин;

3) 1-банддаги «5 — 9-синф» деган сўзлар «5 — 11-синф» деган сўзлар билан алмаштирилсин.

2. Низомда:

1) низомнинг номидаги «5 — 9-синф» деган сўзлар «5 — 11-синф» деган сўзлар билан алмаштирилсин;

2) низомнинг муқаддимаси қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«Мазкур Низом давлат умумий ўрта таълим муассасаларида (бундан буён матнда умумий ўрта таълим муассасалари деб юритилади) 5 — 11-синф ўқувчиларининг билимларини баҳолаш ва уларнинг рейтингини аниқлаш тартибини белгилайди.»;

3) 1-банд қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«1. Умумий ўрта таълим муассасаларида 5 — 11-синф ўқувчиларининг (бундан буён матнда ўқувчилар деб юритилади) билимлари сифатини назорат қилишнинг рейтинг тизими (бундан буён матнда рейтинг тизими деб юритилади) Умумий ўрта таълим давлат таълим стандартининг (бундан буён матнда Давлат таълим стандарти деб юритилади) таркибий қисми ҳисобланади.»;

4) 6-банднинг олтинчи хатбошисидаги «Ўзбекистон Республикаси Халқ таълими вазирлигининг» деган сўзлар «Ўзбекистон Республикаси Мактабгача ва мактаб вазирлигининг (бундан буён матнда вазирлик деб юритилади)» деган сўзлар билан алмаштирилсин;

5) қуйидаги мазмундаги 6¹-банд билан тўлдирилсин:

«6¹. Умумий ўрта таълим муассасаларида ўқувчиларнинг билими форматив ва сумматив усулларда ҳам баҳоланиши мумкин.

Форматив баҳолаш — дарс машғулотлари давомида ўқувчилар фаолиятини кузатиш ҳамда уларнинг билим ва кўникмаларини ўлчаш ҳамда натижани яхшилаш учун кўрсатмалар бериш жараёни ҳисобланади.

Сумматив баҳолаш — таълим жараёнининг муайян бир даври (чорак, ярим йил ёки ўқув йили) ёки босқич (ўқув фанининг боб, бўлими) якунида ўқувчининг ўзлаштирган билими ва амалий кўникма даражасини ўқитувчи ва вазирлик томонидан аниқлаш ва баҳолаш усули ҳисобланади.

Ўқувчиларнинг билимини форматив ва сумматив усулларда баҳолаш жорий этиладиган умумий ўрта таълим муассасалари рўйхати вазирлик томонидан тасдиқланади.»;

6) қуйидаги мазмундаги IV¹-боб билан тўлдирилсин:

18¹. Форматив баҳолаш мезонлари ўқув фанининг хусусиятлари ва унга ажратилган соатлардан келиб чиқиб, ўқитувчи томонидан мустақил белгиланади.

Форматив баҳо бир чорак (ўқув режа асосида ўқув фанларига ажратилган ҳафталик соат сонидан келиб чиқиб, ярим йиллик ва йиллик бўлиши мумкин) давомида 1 баллдан 10 баллгача қўйиб борилган балларнинг ўрта арифметигидан шакллантирилади.

Ҳар бир ўқувчи бир чорак давомида (ярим йиллик, йиллик) камида 4 марта ўқитувчи томонидан форматив баҳоланиши керак.

18². Сумматив баҳолаш боб бўйича сумматив баҳолаш ҳамда чорак бўйича сумматив баҳолашни ўз ичига олади.

Ҳар бир ўқув фани бўйича сумматив баҳолаш учун тест топшириқлари шакли (ўқув фани мазмуни, таркиби, саволлар сони, топшириқлар тури, вақт меъёрлари) вазирлик томонидан белгиланади.

18³. Боб ва чорак бўйича сумматив баҳолаш учун назорат материаллари ва уларнинг спецификациялари, силлабуслари ва баҳолаш мезонлари вазирлик томонидан умумий ўрта таълим муассасаларига ҳар ўқув йили давомида тақдим этилади.

Бунда, вазирлик томонидан ўқувчилар учун назорат материаллари ва ўқитувчилар учун баҳолаш мезонлари э-мактаб электрон журналига жойлаштирилади.

Ўқитувчилар баҳолаш жараёнларини ўтказиш вақтида назорат материалларига баҳолаш мезонларидан чиқмаган ҳолда янги назорат материалларини яратиш, берилган назорат материалларига ўзгартиришлар киритиши мумкин.

18⁴. Боб бўйича сумматив баҳолаш ўқувчининг ўқув фанлари боби ҳамда бўлимларининг ўзлаштириш даражасини аниқлаш ва баҳолаш усули ҳисобланади.

Боб бўйича сумматив баҳолаш жараёни ўқув режаси асосида ўқув фанларига ажратилган ҳафталик соатдан келиб чиқиб, 1 мартадан 3 мартагача ўтказилиши мумкин (ҳафтасига 1-2 соатгача ажратилган ўқув фанлари бўйича 1 марта, 3-4 соатгача ажратилган ўқув фанлари учун 2 марта, 5 ва ундан ортиқ соат ажратилган ўқув фанлари учун 3 марта). Боб бўйича сумматив баҳолашга барча турдаги ёзма ишлар, амалий иш, лаборатория иши, лойиҳа иши, ижодий иш, оғзаки жавоб талаб этувчи топшириқлар киради.

18⁵. Чорак бўйича сумматив баҳолаш ўқувчининг ўзлаштирган билим ҳамда амалий кўникмаси даражасини аниқлаш ва баҳолаш усули ҳисобланиб, ҳар чорак якунида ўтказилади.

Чорак бўйича сумматив баҳолаш ўқув фанлари учун ажратилган ҳафталик соатлардан келиб чиқиб (ҳар чоракда, ярим йилда, бир ўқув йилида бир маротаба) ўтказилади. Бунда, битта синфда бир ўқув куни мобайнида 3 та ўқув фанларидан кўп бўлмаган ҳолда баҳолаш ўтказилади.

Чорак бўйича сумматив баҳолаш жараёнлари марказлашган ҳолда белгиланган ўқув фанларидан вазирлик томонидан ёзма ёки компьютерда ўтказилиши мумкин.

18⁶. Ўқувчининг чораклик баҳоси (максимал 100 балл) қуйидагича шаклланади:

10 балл чорак давомида форматив баҳолаш (ўқитувчи томонидан баҳоланади);

50 балл чорак давомидаги боб бўйича сумматив баҳолаш (ўқитувчи томонидан баҳоланади);

40 балл чорак охирида чорак бўйича сумматив баҳолаш (ўқитувчи ёки вазирлик томонидан баҳоланади).

18⁷. Ўқувчининг ўқув йили давомида тўплаган баллари қуйидаги тақсимот асосида баҳо шаклига ўтказилади (конвертация қилинади):

18⁸. Сумматив баҳолашни ўтказиш жараёнида ўқувчиларнинг аудиториядан чиқиши, бир-бири билан гаплашиши, ўзга ўқувчининг ишини кўчириши, ўзи билан дарсликлар, ўқув-услубий қўлланмалар, луғатлар, маълумотномалар ва бошқа адабиётлар, конспектлар, электрон ва қоғоз шаклдаги шпаргалкалар, калькуляторлар, алоқа воситалари (шу жумладан, уяли алоқа воситаси), аудио-, фото- ва видео-ёзув қурилмалари ҳамда бошқа ахборот-коммуникация воситаларини олиб кириши ва улардан фойдаланиши тақиқланади.

Фаннинг хусусиятидан келиб чиқиб, сумматив баҳолаш жараёнини ўтказишда тегишли фан бўйича масъул педагог томонидан калькулятордан фойдаланишга нисбатан истиснолар белгиланиши мумкин.

18⁹. Сумматив баҳолаш жараёнида қатнаша олмаган ёки 30 фоиздан паст натижа қайд этган ўқувчилар учун қуйидаги ҳолларда қайта топшириш жараёнларида иштирок этишга йўл қўйилади:

узрли сабабларга кўра (ўқувчининг ёки яқин қариндошининг бетоблиги (тиббий маълумотнома асосида), йўл-транспорт ҳодисаси, яқин қариндошининг вафоти, яқин қариндошининг никоҳ тузиши, республика ёки халқаро олимпиада ва танловларда умумий ўрта таълим муассасаси номидан иштирок этганлиги, Ўзбекистон Республикасидан ташқарида бўлиши сабабли) сумматив баҳолашда қатнашмаган ўқувчиларга қайта топширишда уларнинг олган баллари қўйилади;

узрсиз сабабларга кўра сумматив баҳолашда қатнашмаган, ушбу Низомнинг 18⁸-банди биринчи хатбошисида кўрсатилган талабларни бузган ёки сумматив баҳолашда 30 фоиздан паст натижа қайд этган ўқувчиларнинг максимал бали 65 фоиздан ошмаган ҳолда баҳоланади.».