зарегистрировано 07.05.2004 г., рег. номер 1349
Приказ начальника Государственной инспекции Республики Узбекистан по надзору за безопасностью полетов, зарегистрировано 07.05.2004 г., рег. номер 1349
Кучга кириш санаси
17.05.2004
Приказ
НАЧАЛЬНИКА ГОСАВИАНАДЗОРА РЕСПУБЛИКИ УЗБЕКИСТАН
Об утверждении авиационных правил Республики Узбекистан «Выдача свидетельств и классификация авиационного персонала гражданской авиации Республики Узбекистан» (АП РУз-61)
[Зарегистрирован Министерством юстиции Республики Узбекистан 7 мая 2004 г. Регистрационный № 1349]
С целью приведения в соответствие с требованиями Международной гражданской авиации (ИКАО) и совершенствования нормативной базы, Госавианадзором разработаны Авиационные правила «Выдача свидетельств и классификация авиационного персонала гражданской авиации Республики Узбекистан» (АП РУз-61) приказываю:
1. Утвердить Авиационные правила Республики Узбекистан «Выдача свидетельств и классификация авиационного персонала гражданской авиации Республики Узбекистан» (АП РУз-61).
2. Управлению делами (Ш.Н. Шамсиевой) совместно с канцелярией (О.В. Демиденко) в течение десяти дней со дня регистрации в Министерстве юстиции обеспечить размножение и рассылку авиационных правил всем авиакомпаниям и заинтересованным организациям.
3. Ввести в действие настоящие Авиационные правила по истечении десяти дней со дня государственной регистрации в Министерстве юстиции Республики Узбекистан.
4. Со дня вступления в силу настоящих Правил признать утратившим силу «Руководство по выдаче свидетельств и классификации авиационного персонала гражданской авиации Республики Узбекистан» от 1 декабря 1999 года, утвержденные начальником Государственной инспекции Республики Узбекистан по надзору за безопасностью полетов.
5. Контроль за исполнением настоящего приказа возложить на заместителя начальника Госавианадзора А.Э. Эрназарова.
Начальник Госавианадзора Х. ТРОБОВ
г. Ташкент,
26 марта 2004 г.,
№ 49
УТВЕРЖДЕНЫ
приказом начальника Госавианадзора
от 26 марта 2004 года № 49
Авиационные правила Республики Узбекистан «Выдача свидетельств и классификация авиационного персонала гражданской авиации Республики Узбекистан» (АП РУз-61)
Настоящие Авиационные правила Республики Узбекистан «Выдача свидетельств и классификация авиационного персонала гражданской авиации Республики Узбекистан» (далее — Правила) разработаны в соответствии со статьями 49, 50 Воздушного кодекса Республики Узбекистан и Стандартами ИКАО:
(абзац первый преамбула в редакции приказа начальника Госавианадзора Республики Узбекистан от 7 сентября 2017 года № 94-Н (рег. № 1349-9 от 10.10.2017 г.) — Национальная база данных законодательства, 11.10.2017 г., № 10/17/1349-9/0084)
а) «Руководство по созданию государственной системы выдачи свидетельств личному составу и управлению этой системой» (DOC 9379/-AN/916);
б) «Выдача свидетельств авиационному персоналу», приложение 1 к Конвенции международной гражданской авиации.
Настоящие Правила устанавливают порядок выдачи свидетельств, продление срока действия свидетельств, замены свидетельств, классификации авиационного персонала, подтверждение классификации, приостановки действия свидетельства, погашения свидетельства, признания свидетельств (сертификатов) авиаперсонала других государств.
(абзац четвертый преамбулы в редакции приказа начальника Государственной инспекции по надзору за безопасностью полетов от 24 июня 2010 года № 69 (рег. № 1349-5 от 26.07.2010 г.) — СЗ РУ, 2010 г., № 30, ст. 254)
Глава I. Сокращения и понятия
§ 1. Сокращения
АДП — аэродромный диспетчерский пункт
АСС — аварийно-спасательные средства
АП — авиационное происшествие
ВКК — Высшая квалификационная комиссия
ВЛЭК — Врачебно-летная экспертная комиссия
ВСДП — вспомогательный стартовый диспетчерский пункт
ВК РУз — Воздушный кодекс Республики Узбекистан
ВРЦ — вспомогательный районный центр
(абзац введен приказом начальника Государственной инспекции по надзору за безопасностью полетов от 26 мая 2009 года № 56 (рег. № 1349-4 от 26.06.2009 г.) — СЗ РУ, 2009 г., № 26, ст. 308)
ВС — воздушное судно
ВСУ — вспомогательная силовая установка
ГА — гражданская авиация
ГЦ — главный центр
ДПК — диспетчерский пункт круга
ДПП — диспетчерский пункт подхода
ДПР — диспетчерский пункт руления
ИАС — инженерно-авиационная служба
ИТС — инженерно-технический состав
КДП — командно-диспетчерский пункт
КК — Квалификационная комиссия
ЛИП — летно-испытательное подразделение
ЛК — летный комплекс
МВЛ — международные воздушные линии
МДП — местный диспетчерский пункт
МКК — Местная квалификационная комиссия
МП — международные полеты
МРЛ — метеорологический радиолокатор
(абзац исключен приказом начальника Государственной инспекции Республики Узбекистан по надзору за безопасностью полетов от 19 апреля 2012 года № 37 (рег. № 1349-7 от 10.05.2012 г.) — СЗ РУ, 2012 г., № 19, ст. 212)
ОВД — обслуживание воздушного движения
ПДП — посадочный диспетчерский пункт
ПИВП РУз — Положение об использовании воздушного пространства Республики Узбекистан
ПМО ГА — Положение о медицинском освидетельствовании авиационного персонала гражданской авиации Республики Узбекистан
ППЛС — программы подготовки летного состава (самолета)
ППЛСВ — программы подготовки летного состава (вертолета)
ППП — правила полетов по приборам
ПРАПИ — Правила расследования авиационных происшествий и инцидентов с гражданскими воздушными судами в Республике Узбекистан
ПВП — Правила визуальных полетов
ПЭВМ — персональная электронная вычислительная машина
РРС ГА — Руководство по радиотелефонной связи в Гражданской авиации Республики Узбекистан
(абзац введен приказом начальника Государственной инспекции по надзору за безопасностью полетов от 26 мая 2009 года № 56 (рег. № 1349-4 от 26.06.2009 г.) — СЗ РУ, 2009 г., № 26, ст. 308)
РТС — радиотехнические средства
РЦ — районный центр
(абзац введен приказом начальника Государственной инспекции по надзору за безопасностью полетов от 26 мая 2009 года № 56 (рег. № 1349-4 от 26.06.2009 г.) — СЗ РУ, 2009 г., № 26, ст. 308)
САИ — служба аэронавигационной информации
САР — специальные авиационные работы
СВС — сверхлегкое воздушное судно
СДП — стартовый диспетчерский пункт
СЛА — сверхлегкая авиация
ТО ВС — техническое обслуживание воздушного судна
ТОиР — техническое обслуживание и ремонт
УВД — управление воздушным движением
УЦ — учебный центр
УТЦ — учебно-тренировочный центр
§ 2. Понятия
Бортовое пилотажно-навигационное оборудование — совокупность измерительных, вычислительных, управляющих систем и устройств, а также систем отображения информации на борту воздушного судна, предназначенных для обеспечения решения задач ручного, автоматизированного, полуавтоматического и автоматического самолетовождения или вертолетовождения от взлета до посадки и выдачи информации экипажу.
Бортпроводник — член экипажа, имеющий свидетельство, который в интересах безопасности пассажиров выполняет обязанности, порученные ему эксплуатантом или командиром воздушного судна.
Вертолет — воздушное судно тяжелее воздуха, которое поддерживается в полете в основном за счет реакций воздуха с одним или несколькими несущими винтами, вращаемыми силовой установкой вокруг осей, находящихся примерно в вертикальном положении.
Воздушное судно — летательный аппарат, поддерживаемый в атмосфере за счет его взаимодействия с воздухом, исключая взаимодействия с воздухом, отраженным от земной поверхности.
Воздушные суда западного производства — воздушные суда, произведенные за пределами Содружества независимых государств.
Воздушные суда восточного производства — воздушные суда, произведенные в странах Содружества независимых государств.
Второй пилот — пилот, имеющий действующее свидетельство и выполняющий возложенные на него функции по управлению воздушным судном, кроме функции командира воздушного судна. Исключение составляет пилот, находящийся на борту воздушного судна исключительно с целью прохождения летной подготовки.
Высшая квалификационная комиссия Госавианадзора Республики Узбекистан (ВКК) — полномочный орган гражданской авиации Республики Узбекистан, на который возложена ответственность за выдачу, продление срока действия свидетельств и оценку уровня квалификации авиационного персонала;
(абзац восьмой параграф 2 в редакции приказа начальника Госавианадзора Республики Узбекистан от 7 сентября 2017 года № 94-Н (рег. № 1349-9 от 10.10.2017 г.) — Национальная база данных законодательства, 11.10.2017 г., № 10/17/1349-9/0084)
Высшее специальное авиационно-техническое образование — базовое высшее (бакалавриат) или высшее специальное (магистратура) образование по направлению или специальности.
Грузовое воздушное судно — любое транспортное воздушное судно, кроме пассажирского воздушного судна, которое оборудовано для перевозки груза или имущества.
Диспетчер управления воздушным движением (Диспетчер УВД) — лицо, уполномоченное обеспечить управление воздушным движением, имеющее свидетельство и действительные квалификационные отметки, соответствующие осуществляемым им правам.
(абзац исключен приказом начальника Государственной инспекции по надзору за безопасностью полетов от 26 мая 2009 года № 56 (рег. № 1349-4 от 26.06.2009 г.) — СЗ РУ, 2009 г., № 26, ст. 308)
Зачет — признание альтернативного средства или полученной ранее квалификации.
Информация SIGMЕT — информация о фактическом или ожидаемом возникновении определенных явлений погоды по маршруту полета, которые могут повлиять на безопасность полетов воздушных судов.
Квалификация — сочетание умений, знаний и установок, требуемых для выполнения задачи на предписанном уровне.
Квалификационный блок — дискретная функция, состоящая из ряда квалификационных элементов.
Квалификационная комиссия — полномочный орган авиакомпании (авиапредприятия, комплекса), занимающийся рассмотрением вопросов квалификации авиационного персонала;
(абзац шестнадцатый параграф 2 в редакции приказа начальника Госавианадзора Республики Узбекистан от 7 сентября 2017 года № 94-Н (рег. № 1349-9 от 10.10.2017 г.) — Национальная база данных законодательства, 11.10.2017 г., № 10/17/1349-9/0084)
Квалификационная отметка — запись, сделанная в свидетельстве или имеющая к нему отношение и являющаяся его частью, в которой указываются особые условия, права или ограничения, относящиеся к обладателю данного свидетельства.
Квалификационный персонал — персонал, имеющий свидетельство, подтверждающее его полномочия по выполнению ТО ВС (компонентов ВС).
Квалификационный элемент — действия, представляющие собой задачу, которая имеет инициирующее событие и завершающее событие, четко определяющие ее границы и наблюдаемый результат.
Командир воздушного судна (КВС) — пилот, назначенный эксплуатантом или, в авиации общего назначения, владельцем воздушного судна выполнять обязанности командира и отвечать за безопасное выполнение полета.
Командно-летный состав (КЛС) — лица авиационного персонала, имеющие действующее свидетельство летного состава, допуск к инструкторской работе по специальности и занимающие командную (инспекторскую) летную должность.
Командно-руководящий состав (КРС) — лица авиационного персонала, не имеющие действующего летного свидетельства и занимающие командно-руководящую должность.
Коммерческая воздушная перевозка — полет воздушного судна для перевозки пассажиров, грузов или почты за плату или по найму.
Компонент (самолета) — составляющая часть ВС, включая укомплектованную силовую установку и (или) любое эксплуатационное (аварийное) оборудование.
Контроль ошибок — процесс обнаружения ошибок и реагирования на них с помощью контрмер, которые уменьшают или устраняют последствия ошибок и снижают вероятность ошибок или нежелательных состояний воздушного судна.
Контроль факторов угрозы — процесс обнаружения угроз и реагирования на них с помощью контрмер, которые уменьшают или устраняют последствия угрозы и снижают вероятность ошибок или нежелательных состояний воздушного судна.
Летное мастерство — постоянное принятие правильных решений с использованием глубоких знаний, навыков и установок для выполнения целей полета.
Летная проверка — процесс определения уровня знаний и умений экипажа (членов экипажа).
Летная работа — работа, проводимая экипажем (летным составом) по выполнению полетного задания.
Летная тренировка — процесс обучения летного состава в целях приобретения (восстановления) навыков летной работы.
Летно-инструкторский состав (ЛИС) — лица авиационного персонала, имеющие действующее свидетельство летного состава, допуск к инструкторской работе по специальности и занимающие должность инструктора («Сарtаin-suреrvisоr», «Сhесk-сарtаin» — на ВС западного производства).
Летный состав экипажа — члены экипажа, имеющие специальную подготовку и свидетельство на право летной эксплуатации воздушного судна данного типа и (или) его оборудования.
НОТАМ — извещение, рассылаемое средствами электросвязи и содержащее информацию о введении в действие, состоянии или изменении любого аэронавигационного оборудования, обслуживания и правил или информацию об опасности, своевременное предупреждение о которых, имеет важное значение для персонала, связанного с выполнением полетов.
Местная квалификационная комиссия (МКК) — полномочный орган структурных подразделений авиакомпании (авиапредприятия, комплекса) осуществляющий организацию и проведение проверки уровня квалификации авиационного персонала.
(абзац тридцать четвертый параграф 2 в редакции приказа начальника Госавианадзора Республики Узбекистан от 7 сентября 2017 года № 94-Н (рег. № 1349-9 от 10.10.2017 г.) — Национальная база данных законодательства, 11.10.2017 г., № 10/17/1349-9/0084)
Обслуживание воздушного движения — полетно-информационное обслуживание, аварийное оповещение, консультативное обслуживание воздушного движения, диспетчерское обслуживание воздушного движения (районное диспетчерское обслуживание, диспетчерское обслуживание подхода или аэродромное диспетчерское обслуживание).
Обслуживающий персонал экипажа — члены экипажа, имеющие специальную подготовку и свидетельство на право выполнения определенных служебных обязанностей во время выполнения задания на полет, не связанных с летной эксплуатацией воздушного судна (бортпроводники, бортоператоры грузовых ВС и другие лица авиационного персонала, включенные в задание на полет).
Общий налет — время налета в часах за период летной работы при наличии действующего свидетельства летного авиаперсонала, включая налет в авиационном учебном заведении (учебно-тренировочном центре).
Организация гражданской авиации — авиапредприятие, аэропорт, производственный комплекс, авиационно-техническая база, авиаремонтный завод и любая организация, занимающаяся деятельностью, связанной с выполнением полетов и их обеспечением в ГА.
Ошибка — действие или бездействие летного экипажа, которое приводит к отступлению от намерений или ожиданий организации или летного экипажа.
Погашенное свидетельство авиаперсонала — свидетельство авиаперсонала, признанное недействительным и исключенным из реестра ВКК Госавианадзора.
Подготовка по утвержденной программе — подготовка, осуществляемая по специальной программе и под контролем органа, утвердившего данный документ.
Придание силы свидетельству — действие, в результате которого Государственный орган вместо выдачи собственного свидетельства признает свидетельство, выданное другим Государством, в качестве равноценного его собственному свидетельству.
Проверяющий — лицо командно-летного, инструкторского состава, имеющее допуск к полетам на воздушном судне данного типа и включенное в состав экипажа с целью обучения, проверки профессиональной подготовки и взаимодействия членов (члена) экипажа, а также проведения инспекторской проверки соблюдения установленных правил и норм, обеспечивающих безопасность полета воздушного судна.
Радиовещательная передача VОLMЕT — регулярная радиовещательная передача метеорологической информации для воздушных судов, находящихся в полете.
Самостоятельный налет — налет пилота в часах в качестве командира воздушного судна, включая контрольно-проверочные полеты с проверяющим.
Свидетельство авиаперсонала действительное — документ установленного образца без квалификационных или других отметок. Как и действующее свидетельство дает право его владельцу на стажировку, переучивание, курсы повышения квалификации и другие виды переподготовки.
Свидетельство авиаперсонала действующее — документ установленного образца, дающий право его владельцу выполнять функциональные обязанности в сроки и при условиях, указанных в соответствующих разделах свидетельства.
Свидетельство персонала — документ установленного образца, дающий право его владельцу выполнять определенные функциональные обязанности при управлении воздушным судном, управлении воздушным движением и инженерно-техническом обеспечении.
Связист радиобюро — лицо авиационного персонала (радиооператор), осуществляющий связь по каналам радиосвязи с наземными станциями и ВС.
Сертифицирующий персонал — квалифицированный специалист, который имеет право выписывать сертификат допуска к эксплуатации ВС или компонента.
Система контроля качества — документально оформленные организационные процедуры и принципы, внутренний аудит этих принципов и процедур, обзор системы управления и выдача рекомендаций по повышению качества.
Специальные авиационные работы — полет воздушного судна, в ходе которого воздушное судно используется для обеспечения специализированных видов обслуживания в таких областях, как сельское хозяйство, строительство, фотографирование, топографическая съемка, наблюдение и патрулирование, поиск и спасение, воздушная реклама и т. д.
Срок действия свидетельства авиаперсонала — период времени, в течение которого авиаперсонал имеет право выполнять свои функциональные обязанности.
Стаж летной работы — общий календарный период летной работы в должности летного состава экипажа или обслуживающего персонала экипажа (бортоператор, бортпроводник) при наличии действующего свидетельства.
Тренажерное устройство имитации полета — любой из следующих 3-х видов устройств, с помощью которого на земле имитируются условия полета:
тренажер, имитирующий условия полета, который обеспечивает точное воспроизведение кабины экипажа определенного типа ВС, позволяющее имитировать реальные функции механической, электрической, электронной и других бортовых систем управления, обычную для членов летного экипажа обстановку и летные характеристики данного типа ВС;
тренажер для отработки техники пилотирования, который обеспечивает реальное воспроизведение обстановки в кабине экипажа и имитирует показания приборов, простые функции механической, электрической, электронной и других бортовых систем, а также летно-технические характеристики ВС определенного класса;
тренажер для основной подготовки к полетам по приборам, который оборудован соответствующими приборами и, который имитирует обстановку в кабине экипажа, аналогичную обстановке во время полета ВС по приборам.
Угроза — события или ошибки, которые происходят вне сферы компетенции летного экипажа, повышают сложность эксплуатации и, которыми необходимо управлять для поддержания допустимого уровня безопасности
Член летного экипажа — имеющий свидетельство член экипажа, на которого возложены обязанности, связанные с управлением воздушным судном и/или его системами в течение полетного времени.
А-сhесk — одна из форм оперативного ТО.
С-сhесk — одна из форм периодического ТО.
ЕTОРS (полет увеличенной дальности самолета с двумя двигателями) — любой полет, выполняемый самолетом с двумя газотурбинными двигателями по маршрутам, на которых время полета с крейсерской скоростью при одной неработающей силовой установке от какой-либо точки маршрута до соответствующего требованиям запасного аэродрома превышает 60 мин.
АТА-104 — международный стандарт, используемый для подготовки (переподготовки) инженерно-технического состава гражданской авиации.
Сарtаin (СРT) — командир воздушного судна западного производства.
Сарtаin-suреrvisоr — командир воздушного судна западного производства, допущенный к линейной тренировке вторых пилотов.
Сhесk-сарtаin (СH-СРT) — лицо авиационного персонала, имеющее действующее свидетельство пилота, допущенное к проведению полного курса теоретической, тренажерной, летной подготовки, проверки и допуска летного состава к полетам на ВС западного производства.
First-оffiсiеr (F/О) — второй пилот на воздушном судне западного производства, допущенный к самостоятельным полетам вторым пилотом в составе экипажа по категорированному минимуму.».
(глава I в редакции приказа начальника Государственной инспекции по надзору за безопасностью полетов от 19 июля 2007 года № 110 (рег. № 1349-1 от 28.08.2007 г.) — СЗ РУ, 2007 г., № 35-36, ст. 360)
Глава II. Общие правила, касающиеся свидетельств
§ 1. Общие положения
1. В соответствии со статьей 49 Воздушного кодекса Республики Узбекистан, международными стандартами и рекомендуемой практикой ИКАО выдача свидетельств авиационному персоналу гражданской авиации Республики Узбекистан производится:
а) пилоту;
б) штурману;
в) бортинженеру;
г) бортмеханику;
д) бортрадисту;
е) пилоту-любителю (самолет, вертолет);
е1) пилоту аэростата;
(пункт 1 дополнен подпунктом «е1» приказом начальника Госавианадзора Республики Узбекистан от 7 сентября 2017 года № 94-Н (рег. № 1349-9 от 10.10.2017 г.) — Национальная база данных законодательства, 11.10.2017 г., № 10/17/1349-9/0084)
ж) пилоту СЛА;
ж1) пилоту-планеристу;
(пункт 1 дополнен подпунктом «ж1» приказом начальника Государственной инспекции Республики Узбекистан по надзору за безопасностью полетов от 2 августа 2018 года № 120-Н — Национальная база данных законодательства, 05.09.2018 г., № 10/18/1349-11/1837)
з) бортоператору;
и) бортпроводнику;
к) диспетчеру УВД;
л) инженеру по техническому обслуживанию ВС, СВС;
м) авиационному технику по техническому обслуживанию ВС, СВС;
н) сотруднику по обеспечению полетов;
о) связисту радиобюро;
п) авиаперсоналу по ремонту компонентов ВС, выполнению специальных процедур.
2. Начиная с 5 марта 2008 года пилоты самолетов, вертолетов, аэростата и пилоты-планеристы, штурманы, бортрадисты, допущенные к выполнению международных полетов и диспетчеры УВД, имеющие допуск к ОВД на международных рейсах, демонстрируют способность говорить на языке, используемом в радиотелефонной связи и понимать его на уровне не ниже 4 (рабочего) шкалы языковых знаний согласно приложению № 30 к настоящим Правилам.
(абзац первый пункта 2 в редакции приказа начальника Государственной инспекции Республики Узбекистан по надзору за безопасностью полетов от 2 августа 2018 года № 120-Н — Национальная база данных законодательства, 05.09.2018 г., № 10/18/1349-11/1837)
Оценка знания языка пилотов самолетов, вертолетов, аэростата и пилоты-планеристы,, штурманов, бортрадистов, допущенных к выполнению международных полетов, и диспетчеров УВД, имеющих допуск к ОВД на международных рейсах, осуществляется посредством аттестации в следующие сроки:
(абзац второй пункта 2 в редакции приказа начальника Государственной инспекции Республики Узбекистан по надзору за безопасностью полетов от 2 августа 2018 года № 120-Н — Национальная база данных законодательства, 05.09.2018 г., № 10/18/1349-11/1837)
лица, демонстрирующие знание языков на рабочем уровне (уровень 4), должны проходить аттестацию не реже одного раза в три года;
лица, демонстрирующие знание языков на продвинутом уровне (уровень 5), должны проходить аттестацию не реже одного раза в шесть лет.
Для лиц, демонстрирующих знание языков на профессиональном уровне (уровень 6), аттестация не требуется.
(пункт 2 дополнен абзацами приказом начальника Государственной инспекции по надзору за безопасностью полетов от 24 июня 2010 года № 69 (рег. № 1349-5 от 26.07.2010 г.) — СЗ РУ, 2010 г., № 30, ст. 254)
3. Авиаперсоналу выдается свидетельство установленного образца бесплатно. Свидетельство авиаперсонала гражданской авиации выдается гражданам Республики Узбекистан не моложе:
(абзац первый пункта 3 в редакции приказа начальника Государственной инспекции Республики Узбекистан по надзору за безопасностью полетов от 19 сентября 2011 года № 115 (рег.№ 1349-6 от 04.10.2011 г.) — СЗ РУ, 2011 г., № 40, ст. 440)
а) 17 лет — пилотам-любителям;
а1) 17 лет — пилотам аэростата;
(пункт 3 дополнен подпунктом «а1» приказом начальника Госавианадзора Республики Узбекистан от 7 сентября 2017 года № 94-Н (рег. № 1349-9 от 10.10.2017 г.) — Национальная база данных законодательства, 11.10.2017 г., № 10/17/1349-9/0084)
б) 18 лет — пилотам СЛА;
б1) 17 лет — пилотам-планеристам;
(пункт 3 дополнен подпунктом «б1» приказом начальника Государственной инспекции Республики Узбекистан по надзору за безопасностью полетов от 2 августа 2018 года № 120-Н — Национальная база данных законодательства, 05.09.2018 г., № 10/18/1349-11/1837)
в) 18 лет — бортоператорам, бортпроводникам, связисту радиобюро, авиатехникам по ТО ВС, СВС и авиаперсоналу по ремонту компонентов ВС, выполнению специальных процедур;
г) 21 года — летному персоналу авиакомпаний (пилотам, штурманам, бортинженерам, бортмеханикам, бортрадистам), сотрудникам по обеспечению полетов, инженерам по ТО ВС, СВС;
д) 19 лет — диспетчерам УВД.
4. Члены экипажа при исполнении служебных обязанностей должны иметь при себе действующее свидетельство и предъявлять его по требованию уполномоченных должностных лиц.
(пункт 4 в редакции приказа начальника Государственной инспекции по надзору за безопасностью полетов от 19 июля 2007 года № 110 (рег. № 1349-1 от 28.08.2007 г.) — СЗ РУ, 2007 г., № 35-36, ст. 360)
5. Летный, обслуживающий персонал экипажа, диспетчеры УВД должны соответствовать требованиям, изложенным в Положении «О медицинском освидетельствовании авиационного персонала гражданской авиации Республики Узбекистан» (ПМО ГА-2002. Рег. № 1186 от 2 ноября 2002 г.).
6. Свидетельства летного персонала экипажа, бортоператоров, бортпроводников, диспетчеров УВД являются не действующими, если они не имеют действующего медицинского заключения.
7. Владелец свидетельства не может выполнять свои функциональные обязанности в случаях:
а) отсутствия у него самого свидетельства или отдельных листов в нем;
б) наличия подчисток и исправлений в свидетельстве;
в) окончания срока действия свидетельства;
г) отсутствия в свидетельстве или повреждения фотографии владельца;
д) отсутствия в свидетельстве квалификационных и особых отметок;
е) при приостановлении действия свидетельства.
§ 2. Обязанности обладателя свидетельства
8. Обладатель свидетельства должен во всех отношениях отвечать установленным требованиям настоящих Правил к личному опыту, профессиональным знаниям, практической подготовке и умению квалифицированно осуществлять разрешенную ему деятельность и пользоваться предоставленными ему данным свидетельством правами.
9. Обладатель свидетельства из числа летного состава обязан постоянно поддерживать практические навыки в процессе выполнения полетов в составе экипажа в такой степени, чтобы обеспечить требования по безопасности полетов в пределах собственных возможностей и возможностей воздушного судна.
10. Обладатель свидетельства обязан прекратить пользоваться правами, предусмотренными свидетельством и соответствующими квалификационными отметками, когда он узнает об ухудшении своего состояния здоровья, что могло бы помешать безопасно осуществлять эти права. Пользоваться правами, предоставленными свидетельством и квалификационными отметками возможно после медицинского освидетельствования состояния здоровья и получения разрешения медицинских органов.
11. Являясь членом экипажа воздушного судна, обладатель свидетельства обязан выполнять все функции в соответствии с занимаемой штатной должностью.
12. При перерыве в работе (летной, технического обслуживания, организации управлением воздушного движения, обеспечения полетов) более 5-ти лет свидетельство не действительно и подлежит погашению. Для восстановления допуска к работе и получения свидетельства летному и обслуживающему персоналу, экипажу необходимо пройти медицинское освидетельствование, подготовку по программе, утвержденной Госавианадзором Республики Узбекистан и сдать экзамены согласно приложения № 17 к настоящим Правилам, авиаперсоналу УВД пройти медицинское освидетельствование, КПК, стажировку и сдать экзамены согласно приложения № 18 к настоящим Правилам, ИТС необходимо пройти КПК, стажировку и сдать экзамены согласно приложения № 19 к настоящим Правилам.
§ 3. Права обладателя свидетельства
13. При условии соблюдения требований, изложенных в настоящих Правилах, обладатель свидетельства имеет право:
а) осуществлять все права, предоставляемые этим свидетельством и квалификационными отметками с учетом наличия допуска к самостоятельным полетам (работе) на конкретных типах ВС, указанным в свидетельстве;
б) выполнять функции члена летного экипажа при выполнении полета (при наличии отметки о типе воздушного судна).
14. Обладатель свидетельства может пользоваться правами, предоставленными данным свидетельством и (или) квалификационными отметками лишь в том случае, если он сохраняет свою квалификацию, а его опыт (продолжительность или стаж работы, налет часов, тренажерная подготовка, перерыв в летной работе или в полетах и другие показатели) отвечает установленным требованиям.
15. Являясь членом экипажа воздушного судна, обладатель свидетельства пользуется всеми правами члена экипажа, предоставляемыми ему нормативными документами, регламентирующими летную работу, в соответствии с занимаемой должностью.
§ 4. Ограничение допуска к профессиональной деятельности лиц летного состава, достигших 60- и 65-летнего возраста
16. Лица летного состава, достигшие 65-летнего возраста, не допускаются к выполнению своих функций при осуществлении полетов в гражданской и экспериментальной авиации Республики Узбекистан.
Командиры воздушных судов (пилоты), достигшие 60-летнего возраста, выполняющие международные коммерческие воздушные перевозки на воздушных судах, где в состав экипажа входит только один пилот, не допускаются к выполнению своих функций при осуществлении полетов в гражданской и экспериментальной авиации Республики Узбекистан.
(пункт 16 в редакции приказа Начальника Государственной инспекции Республики Узбекистан по надзору за безопасностью полетов от 23 марта 2018 года № 113-Н (рег. № 1349-10 от 27.03.2018 г.) — Национальная база данных законодательства, 28.03.2018 г., № 10/18/1349-10/0949)
§ 5. Общие правила, касающиеся свидетельств и квалификационных отметок членов экипажа
17. Лица, являющиеся обладателями свидетельств летного состава, допускаются к выполнению функций членов экипажа любого из видов ВС:
а) самолет;
б) вертолет.
18. Вид ВС указывается в названии самого свидетельства или вносится в свидетельство как квалификационная отметка о виде.
19. Если обладатель свидетельства члена экипажа претендует на получение свидетельства для дополнительного вида ВС, то новая квалификационная отметка о виде вносится в первоначально выданное свидетельство.
20. Дополнительные квалификационные отметки о виде не вносятся в свидетельство, когда данный вид указан в самом названии свидетельства.
21. Если кандидат демонстрирует умение и знания, требуемые для первичной выдачи свидетельства члена экипажа, в это свидетельство вносятся отметки о виде, классе и типе воздушных судов.
22. Все права члена экипажа и их ограничения должны указываться в свидетельстве.
23. Квалификационные отметки о типе ставятся в свидетельство члена экипажа в случаях, если кандидат:
а) успешно прошел подготовку согласно программы ППЛС и/или ППЛСВ на соответствующем типе ВС;
(подпункт «а» пункта 23 в редакции приказа начальника Государственной инспекции по надзору за безопасностью полетов от 19 июля 2007 года № 110 (рег. № 1349-1 от 28.08.2007 г.) — СЗ РУ, 2007 г., № 35-36, ст. 360)
б) продемонстрировал умение и знания, требуемые для безопасного выполнения полетов на соответствующем типе ВС в качестве члена экипажа, в соответствии с требованиями главы XXI настоящих Правил по специальности.
24. Квалификационные отметки о классе самолетов указываются для всех классов и включают:
а) однодвигательный, сухопутный, 3-го или 4-го класса;
б) однодвигательный, гидросамолет, 3-го или 4-го класса;
в) многодвигательный, сухопутный, 1-го, 2-го, 3-го или 4-го класса
г) многодвигательный, гидросамолет, 1-го, 2-го, 3-го или 4-го класса.
25. Квалификационные отметки о классе вертолетов указываются для всех классов и включают:
а) одновинтовой, сухопутный, 1-го, 2-го, 3-го или 4-го класса;
б) одновинтовой, гидровертолет, 1-го, 2-го, 3-го или 4-го класса;
в) многовинтовой, сухопутный, 1-го, 2-го, 3-го или 4-го класса;
г) многовинтовой, гидровертолет, 1-го, 2-го, 3-го или 4-го класса.
26. Класс ВС определяется в зависимости от максимальной взлетной массы согласно приложения № 29 к настоящим Правилам.
27. При использовании тренажерного устройства имитации полета их соответствие поставленным задачам при демонстрации кандидатами умения для получения свидетельства или квалификационной отметки утверждаются Госавианадзором.
(пункт 27 в редакции приказа начальника Государственной инспекции по надзору за безопасностью полетов от 19 июля 2007 года № 110 (рег. № 1349-1 от 28.08.2007 г.) — СЗ РУ, 2007 г., № 35-36, ст. 360)
28. При условии соблюдения требований, указанных в главе Х настоящих Правил, свидетельство пилота ГА РУз дает право выполнять полеты по ППП на самолетах 1-го, 2-го и 3-го классов.
29. На вертолетах и на самолетах 4-го класса квалификационная отметка для права выполнения полетов по ППП проставляется в свидетельство пилота ГА РУз после выполнения требований соответствующих программ подготовки.
30. Обладателям свидетельств членов летного экипажа запрещается заниматься летным обучением (по специальностям), обучением на пилотажном тренажере, необходимым для получения свидетельства и выдачи всех видов допусков членам летных экипажей ГА РУз, если в их свидетельствах отсутствует квалификационная отметка инструктора по специальности (всех видов, классов, типов ВС), или они не обладают соответствующей летной подготовкой и опытом, и не получили специального разрешения на выполнение соответствующих функций от официальной организации, которой Госавианадзор поручил осуществлять летное обучение.
(пункт 30 в редакции приказа начальника Государственной инспекции по надзору за безопасностью полетов от 19 июля 2007 года № 110 (рег. № 1349-1 от 28.08.2007 г.) — СЗ РУ, 2007 г., № 35-36, ст. 360)
31. Полетное время, в течение которого обладатель свидетельства пилота, будучи вторым пилотом, выполняет под контролем КВС функции и обязанности КВС, засчитывается полностью в суммарном времени налета, требующего для получения свидетельства более высокого класса.
32. Квалификационная отметка инструктора проставляется в свидетельство члена экипажа, если кандидат соответствует знаниям, опыту и умению согласно § 89 главы XXI настоящих Правил.
§. 6. Общие правила, касающиеся квалификационных отметок (допусков) диспетчеров УВД
33. Лица, являющиеся обладателями свидетельств диспетчера УВД, допускаются к выполнению своих функциональных обязанностей после получения соответствующих нижеперечисленных квалификационных отметок (допусков):
а) диспетчера диспетчерского пункта аэродрома (ДПР, КДП, ДПК, ДПП (радиолокационного и процедурного контроля) Tower, СДП);
(подпункт «а» пункта 33 в редакции приказа начальника Государственной инспекции по надзору за безопасностью полетов от 26 мая 2009 года № 56 (рег. № 1349-4 от 26.06.2009 г.) — СЗ РУ, 2009 г., № 26, ст. 308)
б) диспетчера верхнего воздушного пространства РЦ и ВРЦ (радиолокационного и процедурного контроля);
(подпункт «б» пункта 33 в редакции приказа начальника Государственной инспекции по надзору за безопасностью полетов от 26 мая 2009 года № 56 (рег. № 1349-4 от 26.06.2009 г.) — СЗ РУ, 2009 г., № 26, ст. 308)
(подпункт «в» пункта 33 утратил силу в соответствии с приказом начальника Государственной инспекции по надзору за безопасностью полетов от 19 июля 2007 года № 110 (рег. № 1349-1 от 28.08.2007 г.) — СЗ РУ, 2007 г., № 35-36, ст. 360)
г) диспетчера местного диспетчерского пункта;
д) старшего диспетчера;
е) руководителя полетов.
34. Для внесения соответствующих квалификационных отметок (допусков) в свидетельство диспетчера УВД к кандидату предъявляются соответствующие требования к знанию, опыту и умению согласно § 83 главы XXI настоящих Правил.
35. Если одновременно запрашиваются две квалификационные отметки диспетчера УВД, полномочный орган по выдаче свидетельств определяет применяемые требования в отношении каждой квалификационной отметки.
36. Обладатель свидетельства диспетчера УВД с внесенными в него одной или несколькими ниже указанными квалификационными отметками имеет следующие права:
a) квалификационная отметка диспетчера района аэродрома (АДП, ДПР, КДП, ДПК, ДПП, Tower) — обеспечивать или контролировать обеспечение аэродромного диспетчерского обслуживания на том аэродроме, по которому аттестован данный обладатель свидетельства;
б) квалификационная отметка диспетчера подхода — обеспечивать или контролировать обеспечение диспетчерского обслуживания подхода на аэродроме или аэродромах, по которым аттестован данный обладатель свидетельства, в пределах воздушного пространства или части этого воздушного пространства, находящегося под юрисдикцией диспетчерского органа, обеспечивающего диспетчерское обслуживание подхода;
в) квалификационная отметка диспетчера радиолокационного контроля района УВД — обеспечивать и/или контролировать обеспечение диспетчерского обслуживания района УВД с использованием радиолокатора в пределах воздушного пространства или части этого воздушного пространства, по которому аттестован данный обладатель свидетельства;
г) квалификационная отметка диспетчера процедурного контроля района УВД — обеспечивать выполнение полетов и/или контролировать обеспечение диспетчерского обслуживания района УВД с использованием стрипов или графического контроля в пределах воздушного пространства или части этого воздушного пространства, по которому аттестован данный обладатель свидетельства.
37. Квалификационная отметка теряет силу, если диспетчер УВД не осуществляет права, предусмотренные квалификационной отметкой в течение 6 месяцев.
Глава III. Свидетельства авиаперсонала гражданской авиации
§ 7. Содержание свидетельств
38. Свидетельства всех категорий специалистов гражданской авиации содержат следующие сведения:
а) I — название государства (полужирным шрифтом);
б) II — название свидетельства (жирным шрифтом);
в) III — серия и порядковый номер свидетельства (арабскими цифрами);
г) IV — фамилия, имя, отчество, дата рождения владельца;
д) V — адрес владельца;
е) VI — гражданство владельца;
ж) VII — личная подпись владельца;
з) VIII — орган и основание, по которому выдано свидетельство;
и) IX — срок действия прав, предоставляемых владельцу свидетельства, для выполнения функций, указанных в п.п. II и ХII свидетельства;
к) X — подпись должностного лица, выдавшего свидетельство;
л) XI — дата выдачи и печать полномочного органа, выдавшего свидетельство;
м) XII — отметка о квалификации, определяющая допуск к выполнению обязанностей на конкретном виде, классе и типе воздушного судна, допуск к выполнению конкретных функций диспетчеров управлением воздушным движением с указанием диспетчерских пунктов, допуск к выполнению конкретных функций инженеров и авиационных техников;
н) XIII — особые отметки, связанные с условиями допуска к выполнению должностных функций (допуск к инструкторской работе, к полетам по приборам, к выполнению взлета и посадки по метеорологическим минимумам с 5 марта 2008 года отметка об уровне знания языка, используемого в радиотелефонной связи и т. д.).
(абзац первый подпункта «н» пункта 38 в редакции приказа начальника Государственной инспекции Республики Узбекистан по надзору за безопасностью полетов от 11 сентября 2008 года № 193 (рег. № 1349-3 от 10.10.2008 г.) — СЗ РУ, 2008 г., № 40-41, ст. 418)
Для инженерно-технического состава — допуск к отдельным видам работ (запуск и опробование двигателей, буксировка, диагностика авиадвигателей и т. д.);
о) XIV — другие сведения (о месте работы, занимаемой должности и прочие).
§ 8. Форма свидетельств
39. Авиаперсоналу авиакомпаний гражданской авиации Республики Узбекистан, пилотам-любителям пилотам аэростата, пилотам СЛА и пилотам-планеристам выдаются свидетельства с обязательным перечнем сведений, указанных в пункте 38 настоящих Правил (приложения № 1 — 15 к настоящим Правилам)
(пункт 39 в редакции приказа начальника Государственной инспекции Республики Узбекистан по надзору за безопасностью полетов от 2 августа 2018 года № 120-Н — Национальная база данных законодательства, 05.09.2018 г., № 10/18/1349-11/1837)
40. Авиаперсоналу, занятому в обеспечении полетов, авиаперсоналу, не принимающего непосредственного участия в ТО, связистам радиобюро, бортпроводникам, принятым временно на работу, выдаются свидетельства в соответствии с приложениями №№ 24, 25, 26 к настоящим Правилам.
§ 9. Серии свидетельств
41. Для свидетельств авиационного персонала гражданской авиации Республики Узбекистан установлены следующие серии:
а) Свидетельство пилота гражданской авиации — серия «ТА» (приложение № 1 к настоящим Правилам);
б) Свидетельство штурмана — серия «FN» (приложение № 2 к настоящим Правилам);
в) Свидетельство бортинженера — серия «FE» (приложение № 3 к настоящим Правилам);
г) Свидетельство бортмеханика — серия «FM» (приложение № 4 к настоящим Правилам);
д) Свидетельство бортрадиста — серия «FR» (приложение № 5 к настоящим Правилам);
е) Свидетельство бортового оператора — серия «GО» (приложение № 6 к настоящим Правилам);
ж) Свидетельство бортпроводника — серия «FА» (приложение № 7 к настоящим Правилам);
з) Свидетельство диспетчера службы движения — серия «ТС» (приложение № 8 к настоящим Правилам);
и) Свидетельство инженера по техническому обслуживанию ВС, СВС — серия «МЕ» (приложения № 9 и № 13 к настоящим Правилам);
к) Свидетельство авиационного техника по техническому обслуживанию ВС, СВС — серия «МТ» (приложения № 10 и № 14 к настоящим Правилам);
л) Свидетельство пилота-любителя, пилота аэростата, пилота СЛА и пилота-планериста — серия «ТА» (приложение № 11, № 11а, № 12 и № 12а к настоящим Правилам).
(подпункт «л» пункта 41 в редакции приказа начальника Государственной инспекции Республики Узбекистан по надзору за безопасностью полетов от 2 августа 2018 года № 120-Н — Национальная база данных законодательства, 05.09.2018 г., № 10/18/1349-11/1837)
42. Свидетельства авиаперсонала по ремонту компонентов ВС, не принимающего непосредственного участия в ТО ВС; сотрудника по обеспечению полетов и связиста радиобюро, бортпроводника, принятого на временную работу — без серии (приложения № 24, № 25 и № 26 к настоящим Правилам).
(параграф 9 в редакции приказа начальника Государственной инспекции по надзору за безопасностью полетов от 24 июня 2010 года № 69 (рег. № 1349-5 от 26.07.2010 г.) — СЗ РУ, 2010 г., № 30, ст. 254)
Глава IV. Порядок заполнения и оформления свидетельств
§ 10. Общие правила
43. Свидетельства авиаперсонала ГА выпускаются на государственном языке с переводом п.п. I, II, IV, V, VI, VII, VIII, IX, X, XIII, XIV на русский и английский языки. Примеры записей квалификационных отметок приведены в приложении № 28 к настоящим Правилам.
44. Свидетельства содержат 14 пунктов, которые заполняются четким и разборчивым почерком, черной тушью или пастой от руки. Подчистки, исправления и помарки не допускаются.
45. Порядок заполнения и оформления п.п. IV, V, VI, VII, IX, X, XI, XII, XIII, XIV свидетельств:
а) в п. IV на стр. 2 указывается фамилия, имя, отчество владельца на русском языке. Дата рождения указывается арабскими цифрами (число, месяц, год);
б) в п. IV на стр. 3 указывается фамилия и имя владельца на английском языке (латинский шрифт). Дата рождения владельца указывается арабскими цифрами (число, месяц, год);
в) пункт V на стр. 2 и 3 не заполняется;
г) в п. VI на стр. 2 указывается гражданство владельца свидетельства словом «УЗБЕКИСТАН» на русском языке. В п. VI на стр. 3 гражданство указывается словом «UZBEKISTAN»;
д) в п.VII владелец ставит свою подпись. На этой же странице над подписью приклеивается фотография владельца, сфотографированного в фас без головного убора в темном костюме и при галстуке. Размер фотографии 4 х 5 см на матовой бумаге, уголок по левому обрезу. Фотография и личная подпись заверяется печатью Госавианадзора Республики Узбекистан, выдавшего свидетельство;
(подпункт «д» пункта 45 в редакции приказа начальника Государственной инспекции Республики Узбекистан по надзору за безопасностью полетов от 19 сентября 2011 года № 115 (рег. № 1349-6 от 04.10.2011 г.) — СЗ РУ, 2011 г., № 40, ст. 440)
е) в п. Х свидетельства ставится подпись председателя Высшей квалификационной комиссии;
ж) в п. XI свидетельства ставится дата выдачи и печать Госавианадзора Республики Узбекистан, выдавшего свидетельство;
з) в п. IX свидетельства на стр. 2 текст прав владельца указывается на государственном, русском и английском языках;
и) в п. IX, начиная со стр. 4, записывается срок действия свидетельства, ставится подпись должностного лица. Подпись заверяется печатью предприятия, учреждения, подразделения;
(подпункт «и» пункта 45 в редакции приказа начальника Государственной инспекции Республики Узбекистан по надзору за безопасностью полетов от 19 сентября 2011 года № 115 (рег.№ 1349-6 от 04.10.2011 г.) — СЗ РУ, 2011 г., № 40, ст. 440)
к) в п. XII начиная со стр. 12 в свидетельствах пилотов, штурманов, бортинженеров, бортмехаников, бортрадистов, бортоператоров, бортпроводников указывается вид, тип, класс ВС (однодвигательный или многодвигательный соответствующий класс ВС — для самолетов, одновинтовой или многовинтовой соответствующий класс — для вертолетов), сухопутный или гидро и должность, в зависимости от присвоенной квалификации:
1) командир воздушного судна (Captain);
2) второй пилот;
3) штурман;
4) бортинженер;
5) бортмеханик;
6) бортрадист;
7) бортоператор;
8) бортпроводник;
10) пилот любитель;
11) пилот СЛА;
л) в п. XII свидетельств диспетчеров службы движения указывается наименование диспетчерского пункта (пунктов), на котором(ых) допущен к работе владелец свидетельства;
м) в п. XII свидетельств инженеров и авиатехников указывается тип и модификация ВС, специальность владельца свидетельства, а также виды технического обслуживания ВС, к выполнению которых допущен владелец свидетельства;
н) в п. XII свидетельств в период ввода в строй указывается должность стажера;
о) записи в п. XII свидетельства авиаперсонала производятся с указанием даты допуска. Запись заверяется подписью должностного лица и печатью авиакомпании (комплекса, авиапредприятия, авиаподразделения);
п) в п. XIII свидетельств вносятся данные о допуске к инструкторской работе, к полетам по приборам, к выполнению взлета и посадки по метеорологическим минимумам с 5 марта 2008 года отметка об уровне знания языка, используемого в радиотелефонной связи и т. д.;
(подпункт «п» пункта 45 в редакции приказа начальника Государственной инспекции Республики Узбекистан по надзору за безопасностью полетов от 11 сентября 2008 года № 193 (рег. № 1349-3 от 10.10.2008 г.) — СЗ РУ, 2008 г., № 40-41, ст. 418)
р) в п. XIII свидетельств авиаперсонала, выполняющих авиационные работы, указываются виды работ, которые им разрешено выполнять в установленном порядке, минимумы взлетов и посадок;
с) в свидетельствах диспетчеров УВД в п. XIII вносятся данные о назначении на должность и указываются сведения об особых правах, таких как УВД по минимуму 1, 2, 3 категорий, ведению радиообмена на английском языке а с 5 марта 2008 года отметка об уровне знания языка, используемого в радиотелефонной связи и прочие сведения;
(подпункт «с» пункта 45 в редакции приказа начальника Государственной инспекции по надзору за безопасностью полетов от 19 июля 2007 года № 110 (рег. № 1349-1 от 28.08.2007 г.) — СЗ РУ, 2007 г., № 35-36, ст. 360)
т) в свидетельствах инженерно-технического состава в п. XIII указываются сведения о допусках к выполнению отдельных работ, перечень которых устанавливается регламентом ТО;
у) записи в пункте XIII производятся на русском или английском языке. Запись заверяется подписью должностного лица и печатью авиакомпании (комплекса, авиапредприятия, авиаподразделения). Записи в пункте XIII также могут производиться в листе — вкладыше к свидетельству авиаперсонала.
(подпункт «у» пункта 45 в редакции приказа начальника Государственной инспекции Республики Узбекистан по надзору за безопасностью полетов от 19 сентября 2011 года № 115 (рег.№ 1349-6 от 04.10.2011 г.) — СЗ РУ, 2011 г., № 40, ст. 440)
ф) в п. ХIV на стр. 26, 27, 28 свидетельств записываются сведения о присвоении класса с указанием даты и № протокола ВКК. Пилотам 3-го класса, допущенным к полетам на ВС 3, 2, 1 классов дополнительно делается отметка на английском языке на стр. 26 Свидетельства пилота ГА: «Пилот коммерческой авиации»;
х) пилотам 2, 1 классов, допущенным к полетам на ВС 3, 2, 1 классов, дополнительно делается отметка на английском языке на стр. 27 или стр. 28 Свидетельства пилота ГА: «Линейный пилот»;
ц) в обоих случаях отметка заверяется подписью председателя ВКК и печатью Госавианадзора Республики Узбекистан;
ч) в п. XIV на стр. 29 свидетельств указывается полное наименование учреждения, авиакомпании, где работает владелец.
Глава V. Порядок выдачи свидетельств
§ 11. Общие правила, касающиеся выдачи свидетельств
46. Основанием для выдачи свидетельств летному персоналу экипажа, бортоператорам, бортпроводникам, диспетчерам УВД, инженерам и техникам по техническому обслуживанию ВС, пилотам-любителям пилотам аэростата, пилотам СЛА и пилотам-планеристам является решение Высшей квалификационной комиссии Госавианадзора Республики Узбекистан (ВКК).
(пункт 46 в редакции приказа начальника Государственной инспекции Республики Узбекистан по надзору за безопасностью полетов от 2 августа 2018 года № 120-Н — Национальная база данных законодательства, 05.09.2018 г., № 10/18/1349-11/1837)
47. Решение о выдаче свидетельства авиационному персоналу принимается на основании, представленных в ВКК, следующих документов:
а) копии документа об окончании учебного заведения (летное училище, высшее летное училище, авиационно-техническое училище, авиационный институт, авиационный техникум, колледж, учебный центр (УТЦ)), аэроклуба по специальности. Пилоты и штурманы, прошедшие в учебном заведении только теоретический курс, должны дополнительно представить акты тренажерной и летной (практической) подготовки, выполненных в УЦ (УТЦ) по месту работы;
(подпункт «а» пункта 47 в редакции приказа начальника Государственной инспекции Республики Узбекистан по надзору за безопасностью полетов от 19 апреля 2012 года № 37 (рег. № 1349-7 от 10.05.2012 г.) — СЗ РУ, 2012 г., № 19, ст. 212)
б) копии документа об окончании УЦ (УТЦ) — для авиаперсонала, окончивших курсы первоначальной подготовки, или прибывших из других ведомств;
в) оформленных Представлений на летный, диспетчерский и инженерно-технический персонал (приложения №№ 17, 18, 19 к настоящим Правилам) в двух экземплярах (для прохождения ВКК) с 2-мя черно-белыми (цветными) фотографиями специалиста (в темном костюме, галстуке) размером 4 х 5см (уголок по левому обрезу) и третьего экземпляра Представления на авиаперсонал (приложения №№ 17, 18, 19 к настоящим Правилам) с результатами проверки теоретических знаний в КК (МКК, при отсутствии КК) и ее решением о возможности выдачи свидетельства авиаперсоналу. Общие сведения и текст в Представлениях печатаются на машинке (рукописный текст не допускается);
г) действующего медицинского заключения (для летного персонала, обслуживающего персонала экипажа и диспетчеров УВД);
д) ксерокопии паспорта.
48. Лицо, получающее свидетельство авиаперсонала гражданской авиации обязано пройти контроль теоретических знаний в ВКК Госавианадзора Республики Узбекистан в соответствии со специальностью согласно Представлений на авиационный персонал (приложения №№ 17, 18, 19 к настоящим Правилам) на оценки не ниже 4 (четыре).
Проверка теоретических знаний у авиаперсонала проводится по билетам (контрольным вопросам) или на ПЭВМ.
(пункт 48 дополнен абзацем приказом начальника Государственной инспекции Республики Узбекистан по надзору за безопасностью полетов от 12 сентября 2013 года № 29-н (рег. 1349-8 от 27.09.2013 г.) — СЗ РУ, 2013 г., № 39, ст. 521)
49. Лицо, заменяющее свидетельство, обязано пройти контроль теоретических знаний в ВКК Госавианадзора в соответствии со специальностью согласно Представлений на авиационный персонал (приложения №№ 17, 18, 19 к настоящим Правилам) на оценки, соответствующие классу специалиста. Критерии оценок уровня профессиональных знаний авиационного персонала указаны в главе XXII настоящих Правил.
(пункт 49 в редакции приказа начальника Государственной инспекции по надзору за безопасностью полетов от 26 мая 2009 года № 56 (рег. № 1349-4 от 26.06.2009 г.) — СЗ РУ, 2009 г., № 26, ст. 308)
50. Подготовка и оформление документов для выдачи свидетельства производится по месту работы авиаперсонала. Ответственность за полноту и правильность оформления документов несут руководители авиакомпаний (авиапредприятий, комплексов, авиаподразделений) и председатели квалификационных комиссий (МКК, КК).
51. Подготовку, оформление документов и выдачу свидетельства пилоту-любителю осуществляет ВКК Госавианадзора Республики Узбекистан.
52. Подготовку, оформление документов и выдачу свидетельства авиаперсоналу, не принимающему непосредственного участия в ТО ВС, сотруднику по обеспечению полетов, связисту радиобюро осуществляет КК авиапредприятия (авиакомпании).
53. Решение о возможности выдачи свидетельства авиаперсоналу оформляется протоколом соответствующей квалификационной комиссии.
54. Образцы оформления решений МКК, КК, ВКК в Представлениях при получении свидетельства авиаперсонала представлены в приложениях на авиационный персонал (приложения №№ 17, 18, 19 к настоящим Правилам).
55. Пилотам и штурманам выдается свидетельство летного персонала экипажа с присвоением квалификации 3-го класса после окончания учебного заведения по специальности и представления в ВКК Госавианадзора Республики Узбекистан документов, согласно пункту 47 настоящих Правил.
56. Бортинженерам (бортмеханикам), бортрадистам, бортоператорам, бортпроводникам выдаются соответствующие свидетельства авиаперсонала, без присвоения класса квалификации, после окончания учебного заведения (первоначальной подготовки) по специальности и представления в ВКК Госавианадзора Республики Узбекистан документов согласно пункту 47 настоящих Правил.
57. «Временное свидетельство бортпроводника гражданской авиации» выдается согласно приложения № 26 к настоящим Правилам обслуживающему персоналу экипажа, имеющему специальную подготовку по выполнению определенных служебных обязанностей во время выполнения полетного задания, не связанных с летной эксплуатацией воздушного судна. Выдача временного свидетельства бортпроводника гражданской авиации осуществляется в случае заключения срочного трудового договора. Сроком действия временного свидетельства является дата окончания действия срочного трудового договора.
Основанием для выдачи временного свидетельства бортпроводника служат представленные в Высшую квалификационную комиссию копии:
а) документа об окончании учебно-тренировочного центра по специальности (курсы первоначальной подготовки);
б) листа «Задание на стажировку по курсу бортпроводника ВС»;
в) действующего медицинского заключения;
г) ксерокопии паспорта.
58. Подготовка и оформление документов для выдачи временных свидетельств производится по месту работы авиаперсонала.
59. Временное свидетельство бортпроводника не продлевается. По окончании действия трудового договора, свидетельство подлежит изъятию и сдается в Госавианадзор Республики Узбекистан.
60. Авиационный персонал, имеющий временные свидетельства бортпроводника, выполняют обязанности, обладают правами и несут ответственность в соответствии с действующими документами, регламентирующими работу бортпроводников.
61. Диспетчерам управления воздушным движением (УВД), инженерам и техникам по техническому обслуживанию ВС, окончившим учебные заведения по специальности, свидетельство авиаперсонала, с присвоением квалификации 3-го класса (диспетчерам УВД и авиатехникам), выдается после прохождения стажировки, проверки теоретических знаний и практических навыков в соответствующих квалификационных комиссиях (МКК, КК) с целью допуска к самостоятельной работе.
Для получения вышеперечисленному авиаперсоналу соответствующих свидетельств необходимо представить в ВКК Госавианадзора Республики Узбекистан перечень документов, согласно пункту 47 настоящих Правил.
62. Председатель (заместитель) ВКК, проанализировав представленные документы, допускает авиаперсонал к сдаче экзаменов по спецдисциплинам для проверки его теоретических знаний. При положительных результатах экзаменационной проверки ВКК принимает решение о выдаче соответствующего свидетельства авиаперсонала. В случаях несоответствия кандидата по возрасту, базовому образованию, подготовке, состоянию здоровья, получения оценок ниже установленных требований в сроки, определенные настоящими Правилами, принимается решение об отказе выдачи свидетельства.
При получении кандидатом оценки ниже установленных требований он к повторной проверке знаний допускается не ранее, чем через месяц.
(пункт 62 в редакции приказа начальника Государственной инспекции Республики Узбекистан по надзору за безопасностью полетов от 19 сентября 2011 года № 115 (рег.№ 1349-6 от 04.10.2011 г.) — СЗ РУ, 2011 г., № 40, ст. 440)
63. Если летный персонал, переквалифицировавшись на другую специальность члена летного состава экипажа, выполнял полеты в новом качестве, то для восстановления допуска к полетам на соответствующем типе ВС в качестве члена летного состава экипажа по прежней специальности, при перерыве в полетах более 5-ти лет, он может быть направлен на курсы переподготовки летного состава по прежней специальности. После окончания этих курсов ему выдается в установленном порядке новое свидетельство авиаперсоналала ГА и присваивается 3-й класс квалификации.
64. Свидетельство инженера по техническому обслуживанию воздушных судов (ВС), сверхлегких воздушных судов (СВС) может быть выдано авиационному технику по техническому обслуживанию ВС, СВС, если он, по своим профессиональным способностям, назначен на должность инженера и квалифицированно исполняет его обязанности.
65. Иностранный специалист, привлекаемый (нанимаемый) на работу в авиакомпанию (авиапредприятие, авиаподразделение) гражданской авиации Республики Узбекистан, и имеющий действующее свидетельство (лицензию), выданное государством, с которым не заключено Соглашение о взаимном признании сертификатов, свидетельств, лицензий и иных аналогичных документов, может быть допущен к работе только при наличии «Сертификата о признании».
Полномочный орган по выдаче свидетельств в отдельных случаях может ограничивать права обладателя свидетельства. При этом в «Сертификате о признании», который принимается в качестве равноценного выданному свидетельству, указываются конкретные права его обладателя. Данные права теряют силу, если свидетельство, на основании которого они были даны, аннулировано или его действие было временно приостановлено.
(пункт 65 дополнен абзацем приказом начальника Государственной инспекции по надзору за безопасностью полетов от 19 июля 2007 года № 110 (рег. № 1349-1 от 28.08.2007 г.) — СЗ РУ, 2007 г., № 35-36, ст. 360)
66. «Сертификат о признании» выдается Госавианадзором при условии:
а) соблюдения требований, в соответствии с которыми такие свидетельства выданы или им придана сила иностранным государством, соответствия минимальным стандартам, установленным Международной организацией гражданской авиации или их превышения.
(подпункт «а» пункта 66 в редакции приказа начальника Государственной инспекции по надзору за безопасностью полетов от 19 июля 2007 года № 110 (рег. № 1349-1 от 28.08.2007 г.) — СЗ РУ, 2007 г., № 35-36, ст. 360)
б) наличия заявления, поданного руководителем организации, привлекающей (нанимающей) иностранного специалиста на работу, и копии действующего свидетельства (лицензии). Специалист должен сдать экзамены по руководящим документам, действующим в ГА Республики Узбекистан.
67. Иностранному специалисту, имеющему действующее свидетельство (лицензию), выданное государством с которым заключено Соглашение о взаимном признании сертификатов, свидетельств, лицензий и иных аналогичных документов, «Сертификат о признании» выдается без экзаменов.
§ 12. Порядок выдачи свидетельств сотрудникам по обеспечению полетов
68. Сотрудники, принимающие непосредственное участие в обеспечении полетов, авиаперсонал, занимающийся предполетной аэронавигационной подготовкой экипажей ВС в аэропортах ГА по типу Диспатч, должны иметь свидетельство на право осуществления выполняемой работы. Такие сотрудники классификации не подлежат и получают свидетельство согласно приложения № 25 к настоящим Правилам, размером 110 х 70 мм, белого цвета. Свидетельства изготавливаются в авиапредприятии (авиакомпании) согласно образца в приложении № 25 к настоящим Правилам и по заполнению при выдаче вкладываются в прозрачный пластик с указанием срока его действия.
69. Порядок выдачи свидетельства, продление срока действия, изъятия, аннулирования и приостановки его действия разрабатывается и осуществляется квалификационной комиссией авиапредприятия (авиакомпании). Срок действия свидетельства не должен превышать 3 (три) года.
70. Кандидат должен соответствовать требованиям:
а) возраст кандидата — не моложе 21 года;
б) владеть знаниями согласно § 84 главы XXI настоящиx Правил.
71. Кандидат проработал под наблюдением сотрудника по обеспечению полетов (прошел стажировку) не менее 90 рабочих дней на протяжении шести месяцев непосредственно перед оформлением документов на получение свидетельства.
§ 13. Порядок выдачи свидетельства связиста радиобюро
72. Связисты радиобюро должны иметь свидетельство на право осуществления выполняемой работы. Связисты радиобюро получают свидетельства «постоянного» типа согласно приложения № 25 к настоящим Правилам, размером 110 х 70 мм, белого цвета.
73. Свидетельства изготавливаются в авиапредприятии (авиакомпании) согласно образца в приложении № 25 к настоящим Правилам и по заполнению вкладываются в прозрачный пластик с указанием срока его действия.
74. Порядок выдачи свидетельства, продления срока его действия, изъятия, аннулирования и приостановки его действия разрабатывается и осуществляется квалификационной комиссией авиапредприятия (авиакомпании). Срок действия свидетельства не должен превышать 3 (три) года, возраст кандидата не моложе 18 лет и кандидат должен соответствовать знаниям и умениям согласно § 85 главы XXI настоящих Правил.
§ 14. Порядок выдачи свидетельств пилота-любителя
75. Свидетельство пилота-любителя выдается лицам, закончившим полный курс обучения в качестве пилота-любителя в летных учебных заведениях по утвержденной Госавианадзором программе.
76. Возраст кандидата — не моложе 17 лет. Должен иметь действующее медицинское заключение.
77. Свидетельство пилота-любителя выдается общего образца с отметкой на 1 странице «Пилот-любитель». Срок действия свидетельства 24 месяца.
78. Кандидат должен продемонстрировать уровень знаний и умений, который соответствует правам, предоставляемым обладателю свидетельства пилота-любителя согласно § 86 главы XXI настоящиx Правил и сдают экзамены по дисциплинам, указанным в п. п. 1—10, 13-14, 16 Представления на летный персонал (приложение № 17 к настоящим Правилам).
79. Если данное свидетельство должно давать право на выполнение полетов в ночное время, то кандидат проходит обучение на самолете с двойным управлением с инструктором по выполнению полетов в ночное время, включая взлеты, посадки и навигацию.
80. Опыт полетов по приборам и опыт ночных полетов, не дает обладателю свидетельства пилота-любителя права на пилотирование самолетов по ППП.
§ 141. Порядок выдачи свидетельств пилота аэростата
801. Свидетельство пилота аэростата выдается лицам, закончившим полный курс обучения в качестве пилота аэростата в летных учебных заведениях по утвержденной Госавианадзором программе.
802. Возраст кандидата должен быть не моложе 17 лет и кандидат должен иметь действующее медицинское заключение.
803. Свидетельство пилота аэростата выдается общего образца с отметкой на 1 странице «Пилот аэростата». Срок действия свидетельства 24 месяца.
804. Кандидат должен продемонстрировать уровень знаний и умений, который соответствует правам, предоставляемым обладателю свидетельства пилота аэростата согласно § 861 главы XXI настоящих Правил и сдают экзамены по дисциплинам, указанным в п.п. 1 — 8, 10, 13, 16 Представления на летный персонал (приложение № 17 к настоящим Правилам).
805. Опыт полетов по приборам и опыт ночных полетов, не дает обладателю свидетельства пилота аэростата права на пилотирование по ППП.
(дополнен параграфом 141 приказом начальника Госавианадзора Республики Узбекистан от 7 сентября 2017 года № 94-Н (рег. № 1349-9 от 10.10.2017 г.) — Национальная база данных законодательства, 11.10.2017 г., № 10/17/1349-9/0084)
§ 15. Порядок выдачи свидетельств пилота СЛА
81. Свидетельство пилота СЛА выдается лицам, закончившим полный курс обучения в качестве пилота СЛА в летных учебных заведениях по утвержденной Госавианадзором программе.
82. Возраст кандидата — не моложе 18 лет, должен иметь действующее медицинское заключение.
83. Пилоту СЛА выдается свидетельство общего образца с отметкой на 1 странице «пилот СЛА». Срок действия свидетельства 12 месяцев.
84. Кандидат должен продемонстрировать уровень знаний и умений, позволяющий воспользоваться правами, предоставляемыми свидетельством пилота СЛА, согласно § 87 главы XXI настоящиx Правил и сдают экзамены по дисциплинам, указанным в п.п. 1—10, 13-14, 16 Представления на летный персонал (приложение № 17 к настоящим Правилам).
§ 151. Порядок выдачи свидетельства пилота-планериста
841. Свидетельство пилота-планериста выдается лицам, закончившим полный курс обучения в качестве пилота-планериста в летных учебных заведениях по утвержденной Госавианадзором программе.
842. Кандидат должен быть не моложе 17 лет и иметь действующее медицинское заключение.
843. Свидетельство пилота-планериста выдается общего образца с отметкой на 1 странице «Пилот-планерист». Срок действия свидетельства 24 месяца.
844. Кандидат должен продемонстрировать уровень знаний и умений, позволяющий воспользоваться правами, предоставляемыми свидетельством пилота-планериста, согласно параграфу 871 главы XXI настоящих Правил и сдают экзамены по дисциплинам, указанным в п.п. 1 — 8, 10, 13, 16 Представления на летный персонал (приложение № 17 к настоящим Правилам).
845. Опыт полетов по приборам и опыт ночных полетов не дает обладателю свидетельства пилота-планериста права на пилотирование по ППП.
(параграф 151 введен приказом начальника Государственной инспекции Республики Узбекистан по надзору за безопасностью полетов от 2 августа 2018 года № 120-Н — Национальная база данных законодательства, 05.09.2018 г., № 10/18/1349-11/1837)
§ 16. Порядок выдачи свидетельств авиаперсоналу, не принимающему непосредственного участия в техническом обслуживании ВС
85. Квалификация авиаперсонала (клепальщики, сварщики, персонал по ремонту композитных материалов и т. д.), не принимающего непосредственного участия в техническом обслуживании ВС, определяется присвоением соответствующих категорий.
Для персонала устанавливаются следующие категории:
а) «Ar» — авиаперсонал по ремонту компонентов ВС, выполнению специальных процедур;
б) «Br» — авиаперсонал по ремонту компонентов ВС, выполнению специальных процедур.
86. Свидетельства авиаперсоналу изготавливаются в авиатехническом предприятии. Образец (форма) свидетельства изображен в приложении № 24 к настоящим Правилам.
87. Форма свидетельства может быть изменена администрацией предприятия, но при этом должны быть отражены сведения, приведенные в образце.
88. Порядок выдачи свидетельства авиаперсоналу, изъятия, аннулирования и приостановки его действия разрабатывается и осуществляется Квалификационной комиссией авиатехнического предприятия.
89. Форма и содержание записей в свидетельство авиаперсонала, правила продления срока действия свидетельства разрабатываются и выполняется Квалификационной комиссией авиатехнического предприятия.
90. Срок действия свидетельства не должен превышать 3 (три) года.
91. К работе с компонентами могут быть допущены лица не моложе 18-ти лет, закончившие теоретические и практические курсы обучения по специальности.
92. Квалифицированный специалист, претендующий на получение категории «Аr», должен владеть языком, на котором написаны техническая документация и процедуры организации по ТОиР в объеме, позволяющем:
а) читать и понимать инструкции, руководства и иную техническую документацию;
б) делать записи в документации технического обслуживания, которые будут понятны для всех пользователей;
в) общаться на таком уровне, который предотвращает любые непонимания при осуществлении своих должностных обязанностей.
93. Персонал обязан знать компоненты по своей специальности и должен доказать свое умение выполнять все работы в соответствии с должностной инструкцией и продемонстрировать знание необходимых процедур и руководящих документов.
94. Квалифицированный персонал, имеющий категорию «Аr», не является сертифицирующим персоналом, т. е. не имеет полномочий выписывать сертификат допуска к эксплуатации компонента ВС.
95. К квалифицированному персоналу, претендующему на получение категории «Вr», предъявляются те же требования, что для категории «Аr», но при этом должен:
а) иметь стаж работы по категории «Аr» должен быть не менее одного года;
б) иметь глубокие знания компонентов по своей специальности;
в) знать руководящие документы и организацию взаимодействия между различными службами по обеспечению эксплуатации ВС;
г) знать организацию системы контроля качества.
96. Квалифицированный персонал, имеющий категорию «Вr», является сертифицирующим персоналом, т. е. имеет полномочия, в соответствии со своей должностной инструкцией и иными руководящими документами, выписывать сертификат допуска к эксплуатации компонента.
§ 17. Правила замены свидетельства
(наименование параграфа 17 в редакции приказа начальника Государственной инспекции по надзору за безопасностью полетов от 26 мая 2009 года № 56 (рег. № 1349-4 от 26.06.2009 г.) — СЗ РУ, 2009 г., № 26, ст. 308)
97. При утрате или порче свидетельства по каждому отдельному случаю проводится служебное расследование. Для проведения служебного расследования назначается комиссия в составе не менее 3-х человек из лиц командно-руководящего состава авиакомпании (авиапредприятия, комплекса, авиаподразделения). По материалам расследования комиссии составляется акт с заключением о целесообразности выдачи нового свидетельства. Для проведения служебного расследования авиаперсонал обязан представить председателю комиссии письменное заявление об утрате или порче свидетельства, с описанием обстоятельств происшедшего случая.
98. По результатам служебного расследования руководитель авиакомпании (авиапредприятия, комплекса, авиаподразделения) направляет авиаперсонал на квалификационную комиссию (МКК, КК) для прохождения процедур получения нового свидетельства.
99. Материалы расследования с оформленными Представлениями на авиационный персонал (приложения №№ 17, 18, 19 к настоящим Правилам) передаются в КК (МКК, при отсутствии КК) авиакомпании (авиапредприятия, комплекса, авиаподразделения), которая после проверки у авиаперсонала теоретических знаний по специальным дисциплинам в объеме подтверждения класса, решает вопрос о возможности выдачи ему нового свидетельства авиаперсонала гражданской авиации и о ходатайстве перед ВКК Госавианадзора о выполнении принятого решения.
100. Все материалы для выдачи нового свидетельства авиаперсоналу, КК (МКК, при отсутствии КК) направляет в ВКК Госавианадзора Республики Узбекистан, которая принимает решение на выдачу нового свидетельства.
101. Процедуры обмена свидетельства авиаперсонала в связи с окончанием мест для записи в п.п. IX, XII, XIII, изменением фамилии владельца, допущенными техническими ошибками в личных документах на новое свидетельство аналогичны вышеперечисленным, за исключением проверки знаний по спецдисциплинам.
102. Выдача нового свидетельства пилоту-любителю производится после утверждения протокола ВКК начальником Госавианадзора на основании представленного в ВКК письменного заявления об утрате или порче свидетельства, с описанием обстоятельств происшедшего случая.
(пункты 97 — 102 в редакции приказа начальника Государственной инспекции по надзору за безопасностью полетов от 26 мая 2009 года № 56 (рег. № 1349-4 от 26.06.2009 г.) — СЗ РУ, 2009 г., № 26, ст. 308)
(пункт 103 утратил силу в соответствии с приказом начальника Государственной инспекции по надзору за безопасностью полетов от 26 мая 2009 года № 56 (рег. № 1349-4 от 26.06.2009 г.) — СЗ РУ, 2009 г., № 26, ст. 308)
Глава VI. Сроки действия свидетельств и правила их продления
§ 18. Общие правила продления сроков действия свидетельств
Срок действия свидетельства устанавливается:
104. Летному персоналу экипажа:
а) пилотам — 12 месяцев;
б) штурманам — 12 месяцев;
в) бортинженерам — 12 месяцев;
г) бортмеханикам — 12 месяцев;
д) бортрадистам — 12 месяцев;
е) пилотам-любителям — 24 месяца;
е1) пилотам аэростата — 24 месяца;
(пункт 104 дополнен подпунктом «е1» приказом начальника Госавианадзора Республики Узбекистан от 7 сентября 2017 года № 94-Н (рег. № 1349-9 от 10.10.2017 г.) — Национальная база данных законодательства, 11.10.2017 г., № 10/17/1349-9/0084)
ж) пилотам СЛА (сверхлегких летательных аппаратов) — 12 месяцев.
з) пилотам-планеристам — 24 месяца.
(пункт 104 дополнен подпунктом «з» приказом начальника Государственной инспекции Республики Узбекистан по надзору за безопасностью полетов от 2 августа 2018 года № 120-Н — Национальная база данных законодательства, 05.09.2018 г., № 10/18/1349-11/1837)
105. Обслуживающему персоналу экипажа:
а) бортоператорам — 24 месяца;
б) бортпроводникам — 24 месяца.
106. Остальному авиационному персоналу:
а) диспетчерам УВД — 24 месяца;
б) инженерам по ТО ВС, СВС — 5 лет;
в) авиационным техникам по ТО ВС, СВС — 3 года;
г) сотрудникам по обеспечению полетов — 3 года;
д) связистам радиобюро — 3 года;
е) авиаперсоналу по ремонту компонентов ВС, выполнению специальных процедур — 3 года.
107. Свидетельство летного, обслуживающего персонала экипажа и диспетчера УВД является действующим в течение срока действия медицинского заключения ВЛЭК.
108. По истечении срока действия свидетельства авиаперсонал обязан продлить его на срок, указанный в пунктах 104—106 настоящих Правил, в зависимости от специальности.
Не подлежат продлению сроки действия свидетельств авиаперсонала организации, не имеющей сертификата эксплуатанта или сертификата организации по техническому обслуживанию авиационной техники.
(пункт 108 дополнен абзацем вторым приказом начальника Государственной инспекции по надзору за безопасностью полетов от 24 июня 2010 года № 69 (рег. № 1349-5 от 26.07.2010 г.) — СЗ РУ, 2010 г., № 30, ст. 254)
109. Продление срока действия свидетельства пилотам, штурманам, бортинженерам, бортмеханикам, бортрадистам, бортоператорам, бортпроводникам, диспетчерам УВД осуществляется на основании:
а) медицинского заключения ВЛЭК о допуске к работе по специальности;
б) результатов сдачи экзаменов по спецдисциплинам на соответствующей квалификационной комиссии;
в) результатов проверки техники пилотирования, самолетовождения и практических навыков работы;
г) результатов проверки на тренажерном устройстве имитации полета для летного персонала экипажа и диспетчерском тренажере для диспетчеров УВД.
(подпункт «г» пункта 109 в редакции приказа начальника Государственной инспекции по надзору за безопасностью полетов от 19 июля 2007 года № 110 (рег. № 1349-1 от 28.08.2007 г.) — СЗ РУ, 2007 г., № 35-36, ст. 360)
е) авиаперсоналу организаций гражданской и экспериментальной авиации, в которых отсутствуют КК (МКК) с соответствующими полномочиями на продление срока действия свидетельства авиаперсонала.
(пункт 109 дополнен подпунктом «е» приказом начальника Государственной инспекции по надзору за безопасностью полетов от 24 июня 2010 года № 69 (рег. № 1349-5 от 26.07.2010 г.) — СЗ РУ, 2010 г., № 30, ст. 254)
110. Оформление продления срока действия свидетельства производится в Представлении на авиационный персонал(приложения №№ 17, 18, 19 к настоящим Правилам), Свидетельстве авиаперсонала ГА, летной книжке.
111. Продление срока действия свидетельства летного персонала осуществляется в случаях, когда:
а) у летного персонала-стажера заканчивается срок действия свидетельства в процессе прохождения программы ввода в строй, продление свидетельства производится на основании «Медицинского заключения о допуске к полетам» по специальности. В данном случае проверка теоретических знаний и летная проверка производятся после окончания ввода в строй;
б) у действующего летного авиаперсонала закончились сроки действия свидетельства и календарной летной проверки, продление свидетельства производится на основании «Медицинского заключения о допуске к полетам» по специальности и результатов «Проверки теоретических знаний» по спецдисциплинам с последующей летной проверкой в аэродромных или рейсовых условиях.
(подпункт «б» пункта 111 в редакции приказа начальника Государственной инспекции по надзору за безопасностью полетов от 19 июля 2007 года № 110 (рег. № 1349-1 от 28.08.2007 г.) — СЗ РУ, 2007 г., № 35-36, ст. 360)
112. Продление сроков действия свидетельств осуществляется на ВКК Госавианадзора Республики Узбекистан.
(пункт 112 в редакции приказа начальника Госавианадзора Республики Узбекистан от 7 сентября 2017 года № 94-Н (рег. № 1349-9 от 10.10.2017 г.) — Национальная база данных законодательства, 11.10.2017 г., № 10/17/1349-9/0084)
113. Контроль за организацией проверки авиаперсонала осуществляет председатель соответствующей квалификационной комиссии. Проверка профессиональных знаний у авиаперсонала проводится по билетам (контрольным вопросам) или на ПЭВМ. Проверку теоретических знаний, техники пилотирования, самолетовождения, практических навыков работы у летного, инженерно-технического состава и диспетчеров УВД осуществляют члены ВКК. При отсутствии в составе ВКК необходимого специалиста проверку может выполнить, с разрешения председателя (заместителя) ВКК, лицо командно-летного, руководящего состава, член КК авиакомпаний (авиапредприятий, комплексов, авиаподразделений) гражданской авиации Республики Узбекистан.
(пункт 113 в редакции приказа начальника Государственной инспекции Республики Узбекистан по надзору за безопасностью полетов от 19 сентября 2011 года № 115 (рег.№ 1349-6 от 04.10.2011 г.) — СЗ РУ, 2011 г., № 40, ст. 440)
114. Оценки, указанные в соответствующих документах (свидетельствах, представлениях и др.) по окончании переучивания на другую авиационную технику, обучения на курсах повышения квалификации при УЦ (УТЦ), сдачи экзаменов на МКК, КК, ВКК действительны (в течение указанного периода экзамены по данным предметам не сдаются, а засчитываются и переносятся в Представление на авиационный персонал (приложения №№ 17, 18, 19 к настоящим Правилам)) при продлении срока действия свидетельства:
а) для летного и обслуживающего персонала — в течение 6 месяцев;
б) для остальных категорий авиаперсонала — в течение 12 месяцев.
115. Срок действия оценок отсчитывается от даты окончания курсов (сдачи экзаменов, проверки знаний) или даты утверждения протокола заседания КК (ВКК).
(пункт 116 утратил силу в соответствии с приказом начальника Государственной инспекции Республики Узбекистан по надзору за безопасностью полетов от 19 сентября 2011 года № 115 (рег.№ 1349-6 от 04.10.2011 г.) — СЗ РУ, 2011 г., № 40, ст. 440)
(пункт 117 утратил силу в соответствии с приказом начальника Государственной инспекции Республики Узбекистан по надзору за безопасностью полетов от 19 сентября 2011 года № 115 (рег.№ 1349-6 от 04.10.2011 г.) — СЗ РУ, 2011 г., № 40, ст. 440)
118. Результаты проверки техники пилотирования, самолетовождения, практических навыков работы, для продления срока действия свидетельства, действительны в течение всего срока его действия, а тренажерной подготовки — в течение 6 месяцев.
119. При получении оценок по спецдисциплинам, не соответствующих квалификационным требованиям при продлении свидетельства авиаперсонала настоящих Правил, повторная сдача может быть разрешена председателем соответствующих ВКК, КК (МКК, при отсутствии КК) не ранее, чем через неделю после дополнительной подготовки.
120. При получении оценок ниже требуемых согласно квалификационных требований при продлении свидетельства настоящих Правил по технике пилотирования, самолетовождению, практическим навыкам работы и УВД персоналу дается дополнительная тренировка с последующей проверкой в течение календарного месяца.
121. Авиаперсонал, получивший при повторной проверке оценки ниже требуемых по спецдисциплинам, технике пилотирования, самолетовождению, практическим навыкам работы, УВД, к выполнению своих обязанностей, в соответствии с правами, предоставляемыми Свидетельством авиаперсонала, не допускается. В течение календарного месяца этот персонал должен быть направлен на КК, а при отсутствии КК на ВКК для оценки уровня знаний, техники пилотирования, самолетовождения, практическим навыкам работы, УВД. При получении авиаперсоналом повторно оценок ниже требуемых, руководителем авиапредприятия принимается решение по дальнейшему использованию авиаперсонала.
122. Если у ИТС, обслуживающего ВС западного производства, заканчивается или закончился срок действия свидетельства специалиста в процессе прохождения программы стажировки, то продление срока действия свидетельства осуществляется после окончания программы стажировки и сдачи экзаменов на МКК, КК. Срок действия свидетельства отсчитывается от даты утверждения протокола заседания Квалификационной комиссии (КК).
123. Срок действия свидетельства авиаперсонала при его продлении устанавливается от даты сдачи последнего экзамена на соответствующей квалификационной комиссии (МКК, КК или ВКК) на сроки, указанные в пунктах 104 — 106 настоящих Правил.
(пункт 123 в редакции приказа начальника Государственной инспекции Республики Узбекистан по надзору за безопасностью полетов от 2 августа 2018 года № 120-Н — Национальная база данных законодательства, 05.09.2018 г., № 10/18/1349-11/1837)
§ 19. Порядок продления срока действия Свидетельства пилота гражданской авиации
124. При продлении срока действия Свидетельства пилота гражданской авиации необходимо:
а) получение медицинского заключения ВЛЭК о допуске к летной работе;
б) сдача экзаменов по дисциплинам согласно приложения № 17 к настоящим Правилам.
125. Пилоты, независимо от класса квалификации, должны иметь оценки не ниже 4 (четыре) по всем спецдисциплинам.
Пилоты 2-го класса должны иметь по п.п. 2, 4 Представления на летный персонал (приложение № 17 к настоящим Правилам) оценки 5 (пять), по остальным дисциплинам 4 (четыре).
Пилоты 1-го класса должны иметь по п.п. 2, 4, 5, 16 Представления на летный персонал (приложение № 17 к настоящим Правилам) оценки 5 (пять), по остальным дисциплинам 4 (четыре).
(пункт 125 в редакции приказа начальника Государственной инспекции по надзору за безопасностью полетов от 26 мая 2009 года № 56 (рег. № 1349-4 от 26.06.2009 г.) — СЗ РУ, 2009 г., № 26, ст. 308)
126. Пилоты 1-го, 2-го классов по технике пилотирования и самолетовождения должны иметь оценки не ниже 5 (пять).
127. Пилоты 1-го, 2-го классов в течение первого года самостоятельной работы после переучивания на другой тип ВС и пилоты 3 го класса могут иметь по технике пилотирования и самолетовождения оценки не ниже 4 (четыре).
128. Командно-летный, инструкторский состав, выполняющие полеты на нескольких типах ВС, проверку уровня теоретических знаний проходят по высшему (одному из равнозначных по классу) типу ВС и дополнительно проверяются знания по «Руководству летной эксплуатации (РЛЭ)» на других типах ВС. Техника пилотирования проверяется на каждом типе ВС.
129. У всех пилотов тренажерная проверка проводится не реже одного раза в год.
130. Результаты проверки теоретических знаний, проверки на тренажере, проверки техники пилотирования и самолетовождения заносятся в Представление на летный персонал (приложение № 17 к настоящим Правилам). Запись о продлении срока действия свидетельства оформляется в летной книжке и свидетельстве пилота.
§ 20. Порядок продления срока действия Свидетельства штурмана гражданской авиации
131. При продлении срока действия Свидетельства штурмана гражданской авиации необходимо:
а) получение медицинского заключения ВЛЭК о допуске к летной работе;
б) сдача экзаменов по дисциплинам согласно приложения № 17 к настоящим Правилам.
132. Штурманы 3-го класса должны иметь оценки не ниже 4 (четыре) по всем спецдисциплинам Представления на летный персонал (приложение № 17 к настоящим Правилам).
Штурманы 2-го класса должны иметь по п.п. 2, 6 Представления на летный персонал (приложение № 17 к настоящим Правилам) оценки 5 (пять), по остальным дисциплинам 4 (четыре).
Штурманы 1-го класса должны иметь по п.п. 2, 6, 10, 11, 16 Представления на летный персонал (приложение № 17 к настоящим Правилам) оценки 5 (пять), по остальным дисциплинам 4 (четыре)».
(пункт 132 в редакции приказа начальника Государственной инспекции по надзору за безопасностью полетов от 26 мая 2009 года № 56 (рег. № 1349-4 от 26.06.2009 г.) — СЗ РУ, 2009 г., № 26, ст. 308)
133. Штурманы 1-го, 2-го классов по технике самолетовождения должны иметь оценки не ниже 5 (пять).
134. Штурманы 3-го класса и штурманы (независимо от класса квалификации), переученные на другой тип ВС, в течение первого года самостоятельной работы, по технике самолетовождения должны иметь оценки не ниже 4 (четыре).
135. Штурманы, выполняющие полеты на нескольких типах ВС, проверку уровня теоретических знаний проходят по высшему (одному из равнозначных по классу) типу ВС и дополнительно проверяются знания «Руководства летной эксплуатации (РЛЭ)» на других типах ВС. Техника самолетовождения проверяется на каждом типе ВС.
136. У всех штурманов тренажерная проверка проводится не реже одного раза в год.
137. Результаты проверки теоретических знаний, проверки на тренажере, проверки техники самолетовождения заносятся в Представление на летный персонал (приложение № 17 к настоящим Правилам). Запись о продлении срока действия свидетельства оформляется в летной книжке и Свидетельстве штурмана.
§ 21. Порядок продления срока действия Свидетельства бортинженера (бортмеханика) ГА
138. При продлении срока действия Свидетельства бортинженера (бортмеханика) гражданской авиации необходимо:
а) получение медицинского заключения ВЛЭК о допуске к летной работе;
б) сдача экзаменов по дисциплинам согласно приложения № 17 к настоящим Правилам.
139. Бортинженеры и бортмеханики 3-го класса должны иметь оценки не ниже 4 (четыре) по всем спецдисциплинам Представления на летный персонал (приложение № 17 к настоящим Правилам).
Бортинженеры и бортмеханики 2-го класса должны иметь по п. 4 Представления на летный персонал (приложение № 17 к настоящим Правилам) оценки 5 (пять), по остальным дисциплинам 4 (четыре).
Бортинженеры и бортмеханики 1-го класса должны иметь по п.п. 4, 8, 9, 16 Представления на летный персонал (приложение № 17 к настоящим Правилам) оценки 5 (пять), по остальным дисциплинам 4 (четыре).
(пункт 139 в редакции приказа начальника Государственной инспекции по надзору за безопасностью полетов от 26 мая 2009 года № 56 (рег. № 1349-4 от 26.06.2009 г.) — СЗ РУ, 2009 г., № 26, ст. 308)
140. Бортинженеры (бортмеханики) 1-го, 2-го классов по практическим навыкам работы должны иметь оценки не ниже 5 (пять).
141. Бортинженеры (бортмеханики) 3-го класса и бортинженеры (бортмеханики), независимо от класса квалификации, переученные на другой тип ВС, в течение первого года самостоятельной работы по практическим навыкам работы должны иметь оценки не ниже 4 (четыре).
142. Бортинженеры и бортмеханики, выполняющие полеты на нескольких типах ВС, проверку теоретических знаний проходят по высшему (одному из равнозначных по классу) типу ВС и дополнительно проверяются знания «Руководства по летной эксплуатации (РЛЭ)» на других типах ВС. Практические навыки работы проверяются на каждом типе ВС.
143. Все бортинженеры (бортмеханики), независимо от занимаемой должности, опыта работы и класса квалификации, должны в течение года пройти проверку на тренажере.
144. Результаты проверки теоретических знаний, проверки на тренажере, проверки практических навыков работы заносятся в Представление на летный персонал (приложение № 17 к настоящим Правилам). Запись о продлении срока действия свидетельства оформляется в летной книжке и Свидетельстве бортинженера (бортмеханика).
§ 22. Порядок продления срока действия Свидетельства бортрадиста гражданской авиации
145. При продлении срока действия Свидетельства бортрадиста гражданской авиации необходимо:
а) получение медицинского заключения ВЛЭК о допуске к летной работе;
б) сдача экзаменов по дисциплинам, согласно приложения № 17 к настоящим Правилам.
146. Бортрадисты 3 класса должны иметь оценки не ниже 4 (четыре) по всем дисциплинам Представления на летный персонал (приложение № 17 к настоящим Правилам).
Бортрадисты 2 класса должны иметь по пунктам 11, 13 Представления на летный персонал (приложение № 17 к настоящим Правилам) оценки 5 (пять), по остальным дисциплинам — не ниже 4 (четыре).
Бортрадисты 1 класса должны иметь по пунктам 2, 4, 11, 13, 16 Представления на летный персонал (приложение № 17 к настоящим Правилам) оценки 5 (пять), по остальным дисциплинам — не ниже 4 (четыре).
(пункт 146 в редакции приказа начальника Государственной инспекции по надзору за безопасностью полетов от 24 июня 2010 года № 69 (рег. № 1349-5 от 26.07.2010 г.) — СЗ РУ, 2010 г., № 30, ст. 254)
147. Бортрадисты 1-го, 2-го классов по практическим навыкам работы должны иметь оценки не ниже 5 (пять). Бортрадисты 3-го класса и бортрадисты (независимо от класса квалификации), переученные на другой тип ВС, в течение первого года самостоятельной работы по практическим навыкам работы должны иметь оценки не ниже 4 (четыре).
148. Бортрадисты, выполняющие полеты на нескольких типах ВС, проверку теоретических знаний проходят по высшему (одному из равнозначных по классу) типу ВС и дополнительно проверяются знания «Руководства по летной эксплуатации» (РЛЭ) на других типах ВС.
149. Бортрадисты, независимо от занимаемой должности, опыта работы и класса квалификации должны пройти в течение года проверку на тренажере.
(пункт 149 в редакции приказа начальника Государственной инспекции по надзору за безопасностью полетов от 19 июля 2007 года № 110 (рег. № 1349-1 от 28.08.2007 г.) — СЗ РУ, 2007 г., № 35-36, ст. 360)
150. Результаты проверки теоретических знаний, проверкина тренажере, проверки практических навыков работы заносятся в Представление на летный персонал (приложение № 17 к настоящим Правилам). Запись о продлении срока действия свидетельства оформляется в летной книжке и Свидетельстве бортрадиста.
(пункт 150 в редакции приказа начальника Государственной инспекции по надзору за безопасностью полетов от 19 июля 2007 года № 110 (рег. № 1349-1 от 28.08.2007 г.) — СЗ РУ, 2007 г., № 35-36, ст. 360)
§ 23. Порядок продления срока действия Свидетельства пилота-любителя
151. Продление срока действия Свидетельства пилота-любителя производится на основании:
а) медицинского заключения ВЛЭК о допуске к летной работе;
б) письменного заявления в ВКК Госавианадзора Республики Узбекистан о допуске к сдаче экзаменов по спецдисциплинам;
в) документа, подтверждающего налет в течение последних 2-х лет;
г) оформленных 2-х представлений.
152. Сдача экзаменов проводится по дисциплинам согласно приложения № 17 к настоящим Правилам. По всем спецдисциплинам оценки должны быть не ниже 4 (четыре).
153. Экзамен сдается в письменном виде. По всем спецдисциплинам оценки должны быть не ниже 4 (четыре).
154. Проверку техники пилотирования и самолетовождения осуществляют инспекторы ВКК Госавианадзора Республики Узбекистан или, с разрешения председателя (заместителя) ВКК, инспекторы-пилоты КК эксплуатантов ГА Республики Узбекистан.
Оценка по технике пилотирования и самолетовождения должна быть не ниже 4 (четыре).
155. Пилот-любитель не должен пользоваться своими правами, если в течение последних 6-ти месяцев не выполнено 10 (десять) взлетов и посадок.
156. Результаты проверки теоретических знаний, техники пилотирования и самолетовождения заносятся в летную книжку и Представление на летный персонал (приложение № 17 к настоящим Правилам).
§ 231. Порядок продления срока действия Свидетельства пилота аэростата
1561. Продление срока действия Свидетельства пилота аэростата производится на основании нижеследующих документов:
а) медицинского заключения ВЛЭК о допуске к летной работе;
б) документа, подтверждающего налет в течение последних 2-х лет;
в) представления, оформленного в 2-х экземплярах.
1562. Сдача экзаменов проводится по дисциплинам согласно приложения № 17 к настоящим Правилам.
1563. Экзамен сдается в письменном виде. По всем спецдисциплинам оценки должны быть не ниже 4 (четыре).
1564. Проверку техники пилотирования осуществляют инспекторы ВКК Госавианадзора Республики Узбекистан или, с разрешения председателя (заместителя) ВКК, инспекторы-пилоты КК эксплуатантов ГА Республики Узбекистан.
Оценка по технике пилотирования должна быть не ниже 4 (четыре).
1565. Пилот аэростата не должен пользоваться своими правами, если в течение последних 6-ти месяцев не выполнил 4 запуска и подъема.
1566. Результаты проверки теоретических знаний, техники пилотирования заносятся в летную книжку и Представление на летный персонал (приложение № 17 к настоящим Правилам).».
(дополнен параграфом 231 приказом начальника Госавианадзора Республики Узбекистан от 7 сентября 2017 года № 94-Н (рег. № 1349-9 от 10.10.2017 г.) — Национальная база данных законодательства, 11.10.2017 г., № 10/17/1349-9/0084)
§ 24. Порядок продления срока действия Свидетельства пилота СЛА
157. Продление срока действия Свидетельства пилота СЛА производится на основании:
а) заявки в ВКК на сдачу экзаменов;
б) медицинского заключения ВЛЭК о допуске к летной работе;
в) документа, подтверждающего налет в течение последнего года;
г) летной книжки с датами проверки техники пилотирования;
д) представленных двух оформленных представлений для сдачи экзаменов на ВКК Госавианадзора.
158. Сдача экзаменов проводится по дисциплинам согласно приложения № 17 к настоящим Правилам. Оценки по всем дисциплинам должны быть не ниже 4 (четыре).
159. В ВКК Госавианадзора Республики Узбекистан продлевают свидетельства только командно-инструкторский состав предприятия. Рядовые пилоты продлевают свидетельства по месту работы.
160. Проверку техники пилотирования осуществляют пилоты-инструкторы предприятия с разрешения председателя (заместителя) ВКК Госавианадзора Республики Узбекистан. Оценка по технике пилотирования должна быть не ниже 4 (четыре).
161. Пилот СЛА не может пользоваться своими правами, если в течение последних 6-ти месяцев не выполнено 10 взлетов и посадок.
162. Результаты проверки теоретических знаний и техники пилотирования заносятся в летную книжку и Представление на летный персонал (приложение № 17 к настоящим Правилам).
§ 241. Порядок продления срока действия Свидетельства пилота-планериста
1621. Продление срока действия Свидетельства пилота-планериста производится на основании нижеследующих документов:
а) заявки в ВКК на сдачу экзаменов;
б) медицинского заключения ВЛЭК о допуске к летной работе;
в) документа, подтверждающего налет в течение последнего года;
г) летной книжки с датами проверки техники пилотирования;
д) представленных двух оформленных представлений для сдачи экзаменов на ВКК Госавианадзора.
1622. Сдача экзаменов проводится по дисциплинам согласно приложению № 17 к настоящим Правилам. Оценки по всем дисциплинам должны быть не ниже 4 (четыре).
1623. Проверку техники пилотирования осуществляют пилоты-инструкторы предприятия с разрешения председателя (заместителя) ВКК Госавианадзора. Оценка по технике пилотирования должна быть не ниже 4 (четыре).
1624. Пилот-планерист не может пользоваться своими правами, если в течение последних шести месяцев не выполнено 6 взлетов и посадок.
1625. Результаты проверки теоретических знаний и техники пилотирования заносятся в летную книжку и Представление на летный персонал (приложение № 17 к настоящим Правилам).
(параграф 241 введен приказом начальника Государственной инспекции Республики Узбекистан по надзору за безопасностью полетов от 2 августа 2018 года № 120-Н — Национальная база данных законодательства, 05.09.2018 г., № 10/18/1349-11/1837)
§ 25. Порядок продления срока действия Свидетельства бортоператора гражданской авиации
163. Продление срока действия Свидетельства бортоператора производится на основании:
а) медицинского заключения ВЛЭК о допуске к летной работе;
б) сдачи экзаменов по дисциплинам согласно приложения № 17 к настоящим Правилам.
164. Бортоператоры 3 класса должны иметь оценки не ниже 4 (четыре) по всем дисциплинам Представления на летный персонал (приложение № 17 к настоящим Правилам).
Бортоператоры 2 класса должны иметь по пунктам 4, 16, 18 Представления на летный персонал (приложение № 17 к настоящим Правилам) оценки 5 (пять), по остальным дисциплинам не ниже 4 (четыре).
Бортоператоры 1 класса должны иметь по пунктам 4, 16, 17, 18, 21 Представления на летный персонал (приложение № 17 к настоящим Правилам) оценки 5 (пять), по остальным дисциплинам не ниже 4 (четыре).
(пункт 164 в редакции приказа начальника Государственной инспекции Республики Узбекистан по надзору за безопасностью полетов от 19 сентября 2011 года № 115 (рег.№ 1349-6 от 04.10.2011 г.) — СЗ РУ, 2011 г., № 40, ст. 440)
165. Бортоператоры 1-го, 2-го классов по практическим навыкам работы должны иметь оценки не ниже 5 (пять).
166. Бортоператоры 3-го класса и бортоператоры (независимо от класса квалификации), переученные на другой тип ВС, в течение первого года самостоятельной работы, по практическим навыкам работы должны иметь оценки не ниже 4 (четыре).
167. Результаты проверки теоретических знаний, проверки практических навыков работы заносятся в Представление на летный персонал (приложение № 17 к настоящим Правилам). Запись о продлении срока действия свидетельства оформляется в летной книжке и Свидетельстве бортоператора.
§ 26. Порядок продления срока действия Свидетельства бортпроводника ГА
168. Продление срока действия Свидетельства бортпроводника осуществляется на основании:
а) медицинского заключения ВЛЭК о допуске к летной работе;
б) сдачи экзаменов по дисциплинам согласно приложения № 17 к настоящим Правилам.
169. Бортпроводники, в зависимости от класса квалификации, должны иметь соответствующие классу квалификации оценки по всем дисциплинам.
Бортпроводники 1-го класса по практическим навыкам работы, по «Руководству по летной эксплуатации (РЛЭ)», по АСС и правилам их применения в аварийной обстановке, организации обслуживания пассажиров питанием, технологии обслуживания пассажиров должны иметь оценку не ниже 5 (пять), по другим дисциплинам не ниже 4 (четыре).
Бортпроводники 2-го класса по практическим навыкам работы, по АСС и правилам их применения в аварийной обстановке, технологии обслуживания пассажиров должны иметь оценку не ниже 5 (пять), по другим дисциплинам не ниже 4 (четыре).
170. Бортпроводники 3-го класса и бортпроводники (независимо от класса квалификации), переученные на другой тип ВС, в течение первого года самостоятельной работы, по практическим навыкам работы должны иметь оценки не ниже 4 (четыре).
171. Проверку практических навыков работы бортпроводников осуществляют вышестоящие специалисты (бортпроводник-инструктор, старший бортпроводник летного подразделения, бортпроводник-инспектор). Разрешается календарную (плановую) проверку практических навыков работы, срок которой не превышает сроков, указанных в пункте 118 настоящих Правил, засчитывать при продлении срока действия свидетельства.
(абзац второй пункта 171 исключен приказом начальника Государственной инспекции Республики Узбекистан по надзору за безопасностью полетов от 12 сентября 2013 года № 29-н (рег. 1349-8 от 27.09.2013 г.) — СЗ РУ, 2013 г., № 39, ст. 521)
172. Результаты проверки теоретических знаний, проверки практических навыков работы заносятся в Представление на летный персонал (приложение № 17 к настоящим Правилам). Запись о продлении срока действия свидетельства оформляется в летной книжке и Свидетельстве бортпроводника.
§ 27. Порядок продления срока действия Свидетельств диспетчера УВД
173. Продление срока действия Свидетельства диспетчера УВД осуществляется на основании:
а) медицинского заключения ВЛЭК о допуске к выполнению функциональных обязанностей по обслуживанию воздушного движения;
б) сдачи экзаменов по дисциплинам согласно приложения № 18 настоящих Правил.
174. Диспетчеры УВД 3-го класса должны иметь оценки не ниже 4 (четыре) по всем спецдисциплинам, а по результатам тренировки на тренажере и по проверке практических навыков работы, не ниже 4 (четыре).
(пункт 174 в редакции приказа начальника Государственной инспекции по надзору за безопасностью полетов от 26 мая 2009 года № 56 (рег. № 1349-4 от 26.06.2009 г.) — СЗ РУ, 2009 г., № 26, ст. 308)
175. Диспетчеры УВД 2-го класса должны иметь оценки по спецдисциплинам, указанным в п.п. 1, 2, 4 и 5 Представления на диспетчерский состав не ниже 5 (пять), а по остальным дисциплинам — не ниже 4 (четыре), прохождение тренировки на тренажере и проверки практических навыков работы не ниже 5 (пять) — (средняя оценка при проверке технологических операций).
Диспетчеры УВД 1-го класса должны иметь оценки по спецдисциплинам, указанным в п.п. 1, 2, 4, 5 и 9 Представления на диспетчерский состав не ниже 5 (пять), а по остальным дисциплинам не ниже 4 (четыре), прохождение тренировки на тренажере и проверки практических навыков работы не ниже 5 (пять) — (средняя оценка при проверке технологических операций).
(пункт 175 в редакции приказа начальника Государственной инспекции по надзору за безопасностью полетов от 26 мая 2009 года № 56 (рег. № 1349-4 от 26.06.2009 г.) — СЗ РУ, 2009 г., № 26, ст. 308)
176. Проверку практических навыков работы на рабочем месте осуществляет вышестоящий специалист, руководитель (на тренажере — инструктор тренажера).
177. При продлении срока действия Свидетельства диспетчера УВД засчитываются проверка практических навыков работы на рабочем месте и тренировка на тренажере, сроки проведения которых не превышают 6 (шести) месяцев.
Диспетчерам первого года самостоятельной работы и диспетчерам ДПП, ДПК, Tower засчитываются проверки практических навыков работы на рабочем месте и тренировка на тренажере, сроки проведения которых не превышают 3-х (трех) месяцев.
178. Результаты проверки теоретических знаний, проверки практических навыков работы, прохождения тренировки на тренажере заносятся в Представление на диспетчерский состав (приложение № 18 к настоящим Правилам).
§ 28. Порядок продления срока действия Свидетельства инженера по техническому обслуживанию ВС
179. Инженер по техническому обслуживанию воздушного судна и авиадвигателя сдает экзамены по дисциплинам согласно приложения № 19 к настоящим Правилам.
180. Инженер по техническому обслуживанию АиРЭО ВС сдает экзамены по дисциплинам согласно приложения № 19 к настоящим Правилам.
181. Инженер по техническому обслуживанию ВС (АиРЭО) должен иметь уровень знаний в соответствии с требованиями, присвоенной ему категории, согласно § 88 главы XXI настоящиx Правил.
182. Проверка уровня знаний по дисциплинам производится на соответствующих квалификационных комиссиях (МКК, КК, ВКК). У инженеров, имеющих допуск к техническому обслуживанию нескольких типов ВС, проверка знаний проводится по высшему (по одному из равнозначных по классу) типу ВС. Оценки по всем дисциплинам должны быть не ниже 4 (четыре).
(пункт 182 в редакции приказа начальника Государственной инспекции по надзору за безопасностью полетов от 24 июня 2010 года № 69 (рег. № 1349-5 от 26.07.2010 г.) — СЗ РУ, 2010 г., № 30, ст. 254)
183. Результаты проверки теоретических знаний заносятся в Представление на инженерно-технический состав (приложение № 19 к настоящим Правилам).
184. Инженер по техническому обслуживанию СВС сдает экзамены по дисциплинам согласно приложения № 19 к настоящим Правилам.
185. Проверка знаний инженера СВС производится на соответствующих квалификационных комиссиях (МКК, КК, ВКК). Оценки по всем дисциплинам должны быть не ниже 4 (четыре).
186. Результаты проверки теоретических знаний инженера СВС заносятся в Представление на инженерно-технический состав (приложение № 19 к настоящим Правилам).
§ 29. Порядок продления срока действия Свидетельства авиационного техника по техническому обслуживанию ВС
187. Авиационный техник по техническому обслуживанию воздушного судна и авиадвигателя сдает экзамены по дисциплинам согласно приложения № 19 к настоящим Правилам.
188. Авиационный техник по техническому обслуживанию АиРЭО ВС сдает экзамены по дисциплинам с учетом специализации согласно приложения № 19 к настоящим Правилам.
189. Авиационный техник 3-го класса должен уметь производить все операции по ТО ВС согласно § 88 главы XXI настоящих Правил.
190. Авиационный техник 2-го класса должен уметь производить все операции по ТО ВС согласно § 88 главы XXI настоящих Правил.
191. Авиационный техник 1-го класса должен уметь производить все операции по ТО ВС согласно § 88 главы XXI настоящих Правил.
192. Авиационный техник по техническому обслуживанию ВС западного производства должен уметь производить все операции по ТО ВС согласно § 88 главы XXI настоящих Правил.
193. Проверка уровня знаний по дисциплинам производится на соответствующих квалификационных комиссиях (МКК, КК, ВКК). У авиационных техников, имеющих допуск к техническому обслуживанию нескольких типов ВС, проверка знаний проводится по высшему (по одному из равнозначных по классу) типу ВС. Оценки по всем дисциплинам должны быть не ниже 4 (четыре).
(пункт 193 в редакции приказа начальника Государственной инспекции по надзору за безопасностью полетов от 24 июня 2010 года № 69 (рег. № 1349-5 от 26.07.2010 г.) — СЗ РУ, 2010 г., № 30, ст. 254)
194. Результаты проверки теоретических знаний заносятся в Представление на инженерно-технический состав (приложение № 19 к настоящим Правилам).
195. Авиатехник по техническому обслуживанию сверхлегкого воздушного судна и авиадвигателя сдает экзамены по дисциплинам согласно приложения № 19 к настоящим Правилам.
196. Проверка знаний авиатехника СВС производится на соответствующих квалификационных комиссиях (МКК, КК, ВКК). Оценки по всем дисциплинам должны быть не ниже 4 (четыре).
197. Результаты проверки теоретических знаний авиатехника СВС заносятся в Представление на инженерно-технический состав (приложение № 19 к настоящим Правилам).
Глава VII. Порядок приостановления действия и погашения свидетельства авиаперсонала
§ 30. Приостановление действия свидетельства авиаперсонала
198. В случаях нарушения авиаперсоналом норм и правил выполнения, обслуживания и обеспечения полетов, приведших к авиационному событию или созданию прямой угрозы безопасности полетов, жизни и здоровью людей, должностным лицам Госавианадзора Республики Узбекистан предоставляется право временно приостанавливать действие свидетельства авиаперсонала, а командно-летному и руководящему составу эксплуатантов ГА (авиакомпаний, комплексов, учреждений, авиаподразделений) приостанавливать действие квалификационных отметок в свидетельствах авиаперсонала до окончания расследования и принятия мер.
Перечень авиасобытий, подлежащих расследованию установлен в приложении № 1 к ПРАПИ, утвержденным постановлением Кабинета Министров Республики Узбекистан от 27 декабря 2000 года № 505.
(абзац второй пункта 198 в редакции приказа начальника Государственной инспекции Республики Узбекистан по надзору за безопасностью полетов от 19 апреля 2012 года № 37 (рег. № 1349-7 от 10.05.2012 г.) — СЗ РУ, 2012 г., № 19, ст. 212)
К нарушениям авиаперсонала, создающих прямую угрозу безопасности полетов, жизни и здоровья людей относится:
а) несоблюдение технологии выполнения работ, влияющих на летную годность ВС;
б) недостаточная профессиональная подготовка, выявленная при инспекционных проверках;
в) систематическое или разовое грубое нарушение установленных требований при выполнении работ по техническому обслуживанию, организации управления воздушного движения, обеспечению и выполнению полетов.
Должностное лицо, приостановившее действие свидетельства, оформляет предписание и направляет его руководителю предприятия (подразделения), в чьем подчинении находится данный авиаперсонал.
199. Должностные лица Госавианадзора Республики Узбекистан имеют право приостанавливать действие свидетельства за допущенные нарушения:
а) у всего авиаперсонала гражданской авиации Республики Узбекистан;
б) у авиаперсонала других ведомств, получившего свидетельства авиаперсонала гражданской авиации в ВКК Госавианадзора Республики Узбекистан;
в) у пилотов-любителей;
г) у пилотов СЛА.
200. Командно-летный, инспекторский, руководящий состав эксплуатантов гражданской авиации (авиакомпаний, комплексов, учреждений, авиаподразделений) имеют право приостанавливать действие квалификационных отметок в свидетельствах у авиаперсонала, находящегося в прямом подчинении.
201. Для возобновления действия свидетельства руководитель предприятия (подразделения) направляет авиаперсонал на подтверждение класса, в установленном ВКК порядке.
§ 31. Погашение свидетельств авиаперсонала
202. Свидетельства авиаперсонала подлежат погашению в случаях:
а) замены свидетельства в случаях утери, порчи, замены фамилии и других технических причин (ранее выданные свидетельства погашаются);
(подпункт «а» пункта 202 в редакции приказа начальника Государственной инспекции по надзору за безопасностью полетов от 24 июня 2010 года № 69 (рег. № 1349-5 от 26.07.2010 г.) — СЗ РУ, 2010 г., № 30, ст. 254)
б) выдачи свидетельств инженера взамен свидетельства авиатехника (свидетельство авиатехника погашается);
в) ухода авиаперсонала с работы на пенсию, по состоянию здоровья или смерти по предоставлению данных с места работы;
(подпункт «в» пункта 202 в редакции приказа начальника Государственной инспекции Республики Узбекистан по надзору за безопасностью полетов от 19 апреля 2012 года № 37 (рег. № 1349-7 от 10.05.2012 г.) — СЗ РУ, 2012 г., № 19, ст. 212)
г) перерыва в работе (летной, технического обслуживания, организации управлением воздушного движения, обеспечения полетов) более 5-ти лет;
д) решения судебных органов Республики Узбекистан.
203. В случае решения ВКК Госавианадзора Республики Узбекистан о погашении свидетельства авиаперсонала в «Реестре выдачи свидетельств авиаперсоналу», в графе 13 «Примечание», делается запись о погашении свидетельства с указанием даты и номера протокола.
204. Погашенное свидетельство авиаперсонала исключается из реестра.
Глава VIII. Учет свидетельств авиаперсонала. Правила ведения реестра выдачи свидетельств
205. Учет и регистрация выданных свидетельств авиаперсонала ведется в специальном реестре (приложение № 20 к настоящим Правилам).
206. В ВКК Госавианадзора Республики Узбекистан ведется реестр выдачи свидетельств на авиаперсонал, указанных в пункте 1 (кроме подпунктов «н», «о») настоящих Правил, а в КК (МКК) авиапредприятий (авиакомпаний) — на сотрудников по обеспечению полетов, связистов радиобюро и авиаперсонал, не принимающих непосредственного участия в ТО ВС.
207. Реестр выдачи свидетельств авиаперсоналу ведется ВКК в электронной форме. Допускается ведение реестра в форме анкеты, оформляемой на каждого держателя свидетельства, с наличием данных, указываемых в реестре.
(пункт 207 в редакции приказа начальника Государственной инспекции по надзору за безопасностью полетов от 24 июня 2010 года № 69 (рег. № 1349-5 от 26.07.2010 г.) — СЗ РУ, 2010 г., № 30, ст. 254)
208. Бланки свидетельств хранятся наравне с документами строгой отчетности. Должностные лица, занимающиеся выдачей свидетельств авиаперсонала, несут персональную ответственность за их сохранность. Прием-передача бланков свидетельств производится по акту.
209. Каждый бланк свидетельства при выдаче авиаперсоналу учитывается в реестре выдачи свидетельств с заполнением всех граф установленной формы.
(пункт 209 в редакции приказа начальника Государственной инспекции по надзору за безопасностью полетов от 24 июня 2010 года № 69 (рег. № 1349-5 от 26.07.2010 г.) — СЗ РУ, 2010 г., № 30, ст. 254)
210. В ВКК Госавианадзора Республики Узбекистан, квалификационных комиссиях (МКК, КК) авиакомпаний (авиапредприятий, комплексов, авиаподразделений) обязательно ведется «Журнал регистрации авиаперсонала», указанный в приложении № 23 к настоящим Правилам.
211. При погашении свидетельства авиаперсонала, согласно пункту 202 настоящих Правил, в реестре выдачи свидетельств делается запись о погашении свидетельства с указанием причины, даты и номера протокола ВКК.
(пункт 211 в редакции приказа начальника Государственной инспекции по надзору за безопасностью полетов от 24 июня 2010 года № 69 (рег. № 1349-5 от 26.07.2010 г.) — СЗ РУ, 2010 г., № 30, ст. 254)
Глава IX. Правила классификации авиаперсонала гражданской авиации
§ 32. Общие положения
212. Квалификация авиационного персонала гражданской авиации определяется квалификационными требованиями и подтверждается соответствующим классом: 3 (третьим), 2 (вторым), 1 (первым).
213. Классы присваиваются в целях:
а) повышения уровня профессиональной подготовки;
б) обеспечения безопасности и регулярности полетов;
в) рационального подбора и распределения авиаперсонала в соответствии с их квалификацией;
г) правильного применения системы заработной платы в зависимости от квалификации, знаний и трудового стажа авиперсонала.
214. В зависимости от уровня теоретической подготовки, практических навыков, стажа и опыта работы 3 (третий), 2 (второй) и 1 (первый) классы присваиваются следующему авиаперсоналу:
а) пилотам;
б) штурманам;
в) бортинженерам;
г) бортмеханикам;
д) бортрадистам;
е) бортоператорам грузовых ВС;
ж) бортпроводникам;
з) диспетчерам УВД;
и) авиационным техникам по техническому обслуживанию ВС.
215. Первоначальное присвоение класса летному персоналу, окончившему учебные заведения, производится в ВКК Госавианадзора.
(пункт 215 в редакции приказа начальника Государственной инспекции Республики Узбекистан по надзору за безопасностью полетов от 19 апреля 2012 года № 37 (рег. № 1349-7 от 10.05.2012 г.) — СЗ РУ, 2012 г., № 19, ст. 212)
216. Авиационный персонал, окончивший учебные заведения, проходит процедуры присвоения класса классификации через МКК и КК, или МКК и ВКК (при отсутствии КК) в следующем порядке:
а) пилоты, штурманы — по представлению документов об окончании полных курсов обучения, или дополнительно представить акты тренажерной и летной подготовки в УЦ (УТЦ), если не проходили их в учебном заведении;
б) бортинженеры (бортмеханики), бортрадисты, бортоператоры ВС — после прохождения программы ввода в строй согласно программы подготовки летного состава ГА, а бортпроводники — после прохождения программы ввода в строй, утвержденной Госавианадзором;
в) диспетчеры УВД, авиатехники по техническому обслуживанию ВС — по представлению документов об окончании учебных заведений по специальности после прохождения программы стажировки на допуск к самостоятельной работе.
217. Авиационный персонал гражданской авиации, проходящий процедуры по классификации, должны по состоянию здоровья отвечать установленным требованиям и иметь уровень теоретической подготовки, практических навыков работы на ВС и выполнения функций диспетчера УВД, соответствующий присвоенному классу квалификации.
218. Пилоты-любители, пилоты аэростата, пилоты СЛА и пилоты-планеристы классификации не подлежат.
(пункт 218 в редакции приказа начальника Государственной инспекции Республики Узбекистан по надзору за безопасностью полетов от 2 августа 2018 года № 120-Н — Национальная база данных законодательства, 05.09.2018 г., № 10/18/1349-11/1837)
219. Авиаперсонал гражданской авиации, имеющий дисциплинарное взыскание, к повышению в классе квалификации может быть допущен только после снятия дисциплинарного взыскания.
220. Авиаперсонал гражданской авиации, пониженный в классе квалификации, допускается к его восстановлению не ранее чем через один год работы по специальности. Свидетельство авиаперсонала, пониженного в классе квалификации, подлежит замене.
221. Авиаперсонал гражданской авиации, допустивший по личной вине авиационное событие (АП, инцидент), допускается к повышению в классе квалификации не ранее чем через один год работы по специальности.
222. Инженеру по ТО ВС присваиваются категории:
а) инженер;
б) инженер II категории;
в) инженер I категории;
г) инженер категории «А»;
д) инженер категории «В»;
(подпункт «д» пункта 222 в редакции приказа начальника Государственной инспекции Республики Узбекистан по надзору за безопасностью полетов от 19 апреля 2012 года № 37 (рег. № 1349-7 от 10.05.2012 г.) — СЗ РУ, 2012 г., № 19, ст. 212)
е) инженер категории «С».
Авиатехнику по ТО ВС одновременно с присвоением классов квалификации присваиваются соответствующие разряды, а также категории «А», «В» (на ВС западного производства).
Присвоение ИТС классов, категорий осуществляется на МКК и КК авиатехнического предприятия или МКК и ВКК (при отсутствии КК). Категория «С» присваивается в ВКК Госавианадзора.
§ 33. Порядок повышения в классе
223. Авиационный персонал гражданской авиации, имеющий право на повышение в классе квалификации, подает заявление на имя руководителя службы, который, в случае положительного решения, оформляет Представление на авиационный персонал (приложения №№ 17, 18, 19 к настоящим Правилам), в 4 (четырех) экземплярах и направляет его в соответствующие квалификационные комиссии (МКК, КК, ВКК).
(пункт 223 в редакции приказа начальника Государственной инспекции по надзору за безопасностью полетов от 26 мая 2009 года № 56 (рег. № 1349-4 от 26.06.2009 г.) — СЗ РУ, 2009 г., № 26, ст. 308)
224. Кандидаты на повышение в классе квалификации, прибывшие в соответствующую квалификационную комиссию, должны иметь при себе:
а) действующее свидетельство;
б) справку о медицинском освидетельствовании (для летного, обслуживающего персонала и диспетчеров УВД);
в) летную книжку (для летного персонала);
г) паспорт.
д) книжку диспетчера службы ОВД.
(пункт 224 дополнен подпунктом «д» приказом начальника Государственной инспекции по надзору за безопасностью полетов от 19 июля 2007 года № 110 (рег. № 1349-1 от 28.08.2007 г.) — СЗ РУ, 2007 г., № 35-36, ст. 360)
(пункт 225 утратил силу в соответствии с приказом начальника Государственной инспекции Республики Узбекистан по надзору за безопасностью полетов от 19 сентября 2011 года № 115 (рег.№ 1349-6 от 04.10.2011 г.) — СЗ РУ, 2011 г., № 40, ст. 440)
226. Проверку теоретических знаний, техники пилотирования, самолетовождения, практических навыков работы у летного состава, диспетчеров УВД при повышении в 1 классе квалификации и при повышении ИТС в категорию «С» проходят в КК и ВКК следующий авиаперсонал:
а) пилоты;
б) штурманы;
в) бортинженеры;
г) бортмеханики;
д) бортрадисты;
е) диспетчеры УВД;
ж) инженеры по ТО ВС.
227. Бортоператоры грузовых ВС, бортпроводники проходят процедуры повышения в 1-й класс квалификации в МКК и КК.
228. Проверку теоретических знаний, техники пилотирования, самолетовождения, практических навыков работы у летного, инженерно-технического состава и диспетчеров УВД при повышении во 2 класс квалификации и присвоении (повышении) категории инженер, инженер II категории, инженер I категории, инженер категории «А», инженер категории «В» проходят в МКК и КК следующий авиаперсонал:
а) пилоты;
б) штурманы;
в) бортинженеры;
г) бортмеханики;
д) бортрадисты;
е) бортоператоры грузовых ВС;
ж) бортпроводники;
з) диспетчеры УВД;
и) инженеры по ТО ВС;
к) авиатехники по ТО ВС.
229. В авиакомпаниях (авиапредприятиях, авиаподразделениях), где отсутствуют КК, присвоение 3-го класса, повышение во 2-й, 1-й классы квалификации, присвоение, повышение категории инженер, инженер II категории, инженер I категории, техник, инженер категории «А», техник, инженер категории «В» осуществляется МКК и ВКК Госавианадзора Республики Узбекистан.
В авиакомпаниях (авиапредприятиях, авиаподразделениях), где отсутствуют МКК, функции, изложенные в пункте 228 настоящих Правил осуществляются КК.
(пункт 229 в редакции приказа начальника Государственной инспекции Республики Узбекистан по надзору за безопасностью полетов от 19 апреля 2012 года № 37 (рег. № 1349-7 от 10.05.2012 г.) — СЗ РУ, 2012 г., № 19, ст. 212)
230. Присвоение 3 класса с выдачей свидетельства авиаперсоналу производится Высшей квалификационной комиссией (ВКК).
231. Авиатехнику по техническому обслуживанию ВС одновременно с присвоением класса квалификации производится присвоение соответствующего разряда.
232. Авиаперсонал гражданской авиации при проверке теоретических знаний или практических навыков работы на повышение в классе квалификации, получивший оценки, не соответствующие требованиям настоящих Правил для повышения в классе, но соответствующие присвоенному классу квалификации, может быть допущен к повторной сдаче экзаменов на повышение в классе квалификации не ранее, чем через месяц.
(пункт 232 в редакции приказа начальника Государственной инспекции Республики Узбекистан по надзору за безопасностью полетов от 19 апреля 2012 года № 37 (рег. № 1349-7 от 10.05.2012 г.) — СЗ РУ, 2012 г., № 19, ст. 212)
233. Авиаперсонал гражданской авиации при проверке теоретических знаний или практических навыков работы на повышение в классе квалификации, получивший оценки, не соответствующие присвоенному классу квалификации, теряет право на выполнение своих должностных обязанностей и в месячный срок в той же квалификационной комиссии обязан подтвердить ранее присвоенный класс квалификации.
234. В случае, если авиаперсонал гражданской авиации при подтверждении класса квалификации получил оценки, не соответствующие присвоенному классу, то ему понижается класс квалификации на одну ступень.
235. Авиаперсонал гражданской авиации, направленный на ВКК, КК для подтверждения класса квалификации, обязан в течение месяца со дня издания приказа пройти проверку теоретических знаний и практических навыков работы. Если авиаперсонал в месячный срок не прошел проверку по каким-либо причинам (кроме болезни), он не допускается к выполнению своих должностных обязанностей и на заседании ВКК, КК решается вопрос о его дальнейшем использовании.
236. Руководители авиакомпаний (авиапредприятий, комплексов, авиаподразделений) имеют право ходатайствовать перед Госавианадзором Республики Узбекистан:
а) о досрочном повышении в классе квалификации, категории авиаперсонала за высокое летное мастерство, умелые и грамотные действия в особых случаях полета, при управлении воздушным движением и при техническом обслуживании ВС, предотвратившие авиационное событие;
б) о понижении в классе квалификации авиаперсонала, в случае совершения ими проступка, непосредственно угрожающего безопасности полета;
в) об изменении необходимого стажа или опыта работы, предъявляемого к авиаперсоналу, при присвоении классов и категорий.
(подпункт «в» пункта 136 в редакции приказа начальника Государственной инспекции Республики Узбекистан по надзору за безопасностью полетов от 19 сентября 2011 года № 115 (рег.№ 1349-6 от 04.10.2011 г.) — СЗ РУ, 2011 г., № 40, ст. 440)
237. Ходатайство (сведения) о повышении или понижении в классе квалификации, категории авиаперсонала представляется в Госавианадзор Республики Узбекистан вместе с документами, отражающими обстоятельства события.
238. Проверку уровня теоретических знаний по спецдисциплинам при повышении в классе квалификации, категории авиаперсонал проходит в МКК и КК или КК и ВКК в зависимости от класса квалификации, категории и занимаемой должности.
Проверка теоретических знаний у авиаперсонала проводится по билетам (контрольным вопросам) или на ПЭВМ.
(пункт 238 дополнен абзацем приказом начальника Государственной инспекции Республики Узбекистан по надзору за безопасностью полетов от 12 сентября 2013 года № 29-н (рег. 1349-8 от 27.09.2013 г.) — СЗ РУ, 2013 г., № 39, ст. 521)
239. Проверка теоретических знаний письменно или устно по каждой спецдисциплине в квалификационных комиссиях проводится, как правило, одним экзаменатором.
240. Время, отведенное авиаперсоналу для сдачи экзаменов, определяется из расчета не более 20 минут на один экзамен. Количество экзаменов в день — не более 3 (трех).
241. Проверки техники пилотирования, самолетовождения, практических навыков работы у летного состава, обслуживающего персонала, диспетчеров УВД и инженерно-технического состава, осуществляются членами соответствующих квалификационных комиссий, а в отдельных случаях, с разрешения председателя ВКК (заместителя) командно-летным и руководящим составом авиакомпаний (авиапредприятий, комплексов, авиаподразделений).
242. Председатель ВКК (заместитель), в отдельных случаях, имеет право засчитывать результаты летных проверок, выполненных командно-летным составом авиаподразделений ГА, на повышение в 1-й класс квалификации летного персонала. При этом давность летной проверки не должна превышать сроков их действия, указанных в пункте 118 настоящих Правил.
243. Все виды летных проверок авиаперсонала на присвоение 3-го класса и повышение во 2-й класс квалификации выполняются членами КК или по разрешению председателя КК, согласованного с председателем ВКК (заместителей), командно-летным составом авиакомпаний (комплексов, авиаподразделений). Давность летной проверки не должна превышать сроков их действия, указанных в пункте 118 настоящих Правил.
244. Проверки техники пилотирования, самолетовождения и практических навыков работы у кандидатов на повышение в классе квалификации проводятся соответствующим летным персоналом, имеющим класс квалификации выше, чем у проверяемого.
245. Оценка уровня подготовленности авиаперсонала в умении приема на слух и передачи сигналов азбуки Морзе производится согласно главы XXII настоящих Правил.
§ 34. Порядок оформления документов при присвоении, повышении (понижении) класса квалификации авиаперсонала
246. При повышении (понижении) в классе квалификации авиаперсонала оформляется 4 (четыре) экземпляра Представлений: два — для МКК или КК, два — для КК или ВКК.
Представления оформляются по месту работы кандидата на повышение (понижение) класса квалификации. Ответственность за правильность оформления Представлений несет его руководитель.
247. При присвоении 3-го класса, повышении во 2-й класс результаты проверок теоретических знаний, техники пилотирования, самолетовождения и практических навыков работы у соответствующего авиаперсонала, проведенные в МКК, заносятся в два из четырех экземпляров Представлений, а принятое МКК (КК) решение заносится во все четыре экземпляра. Оформленные в МКК (КК) Представление и два других экземпляра направляются в КК, а при ее отсутствии — в ВКК. Решение, принятое в КК, а при ее отсутствии в ВКК, заносится в эти два экземпляра Представлений.
248. При повышении в 1-й класс квалификации (летного состава и диспетчеров УВД) КК, а при ее отсутствии МКК, результаты проверок теоретических знаний, техники пилотирования, самолетовождения и практических навыков работы у соответствующего авиаперсонала, заносит во все экземпляры Представлений. Решение КК, а при ее отсутствии МКК, заносится во все четыре экземпляра Представлений и все четыре экземпляра направляются в ВКК. Решение, принятое ВКК, заносится в два экземпляра Представлений на авиационный персонал (приложения №№ 17, 18, 19 к настоящим Правилам).
249. В авиакомпании (авиаподразделении), где отсутствует КК, процедуры оформления Представлений выполняет МКК, затем все четыре экземпляра Представлений из МКК направляются в ВКК.
250. Форма оформления решений МКК, КК, ВКК в Представлениях указаны в приложении № 28 настоящих Правил.
251. После проведения всех процедур по классификации авиаперсонала в КК или ВКК:
а) КК направляет один экземпляр Представления с записью о принятом решении и копию протокола заседания КК в соответствующую МКК авиапредприятия (авиаподразделения) оставляет у себя 2 (два) экземпляра Представлений, оформленные в МКК и КК;
б) ВКК направляет один экземпляр Представления с записью о принятом решении и копию протокола заседания ВКК в соответствующую КК, а при ее отсутствии — в МКК авиакомпании (авиапредприятия, авиаподразделения), оставляет у себя 2 (два) экземпляра Представлений, оформленные в КК (МКК) и ВКК.
252. Датой присвоения (повышения) класса квалификации считается дата утверждения протокола заседания ВКК. Дата и номер протокола заседания ВКК о присвоении, повышении в классе квалификации заносятся в свидетельства авиаперсонала и летную книжку (для летного состава) и книжку диспетчера службы ОВД. Выписка из протокола вкладывается в личные дела авиаперсонала. Нумерация протоколов заседания ВКК возобновляется в начале нового календарного года.
(пункт 252 в редакции приказа начальника Государственной инспекции по надзору за безопасностью полетов от 19 июля 2007 года № 110 (рег. № 1349-1 от 28.08.2007 г.) — СЗ РУ, 2007 г., № 35-36, ст. 360)
253. Лицам летного состава, принимаемым на работу в гражданскую авиацию из других ведомств, свидетельство авиаперсонала гражданской авиации выдается в соответствии с требованиями настоящих Правил. Класс присваивается после прохождения специальной подготовки по программе переучивания или повышения квалификации и прохождения необходимых видов проверок в КК или ВКК. В этом случае, с учетом опыта работы и налета часов на освоенных типах ВС, класс присваивается на одну ступень ниже, устанавливаемого требованиями к квалификации Правил, с предоставлением права на повышение класса квалификации через один год.
(абзац второй пункта 253 исключен приказом начальника Государственной инспекции Республики Узбекистан по надзору за безопасностью полетов от 19 апреля 2012 года № 37 (рег. № 1349-7 от 10.05.2012 г.) — СЗ РУ, 2012 г., № 19, ст. 212)
Глава X. Классификация пилотов гражданской авиации
§ 35. Общие положения
254. Кандидат на присвоение класса квалификации пилота должен иметь действующее медицинское заключение, специальное образование в объеме летного учебного заведения по специальности «пилот» и соответствовать уровню знаний и умений согласно § 76 главы XXI настоящих Правил и сдать экзамены по специальным дисциплинам согласно Представления на летный персонал (приложение № 17 к настоящим Правилам).
255. У кандидата на повышение в классе квалификации проверку техники пилотирования осуществляют члены квалификационных комиссий (МКК, КК, ВКК).
В случае отсутствия в составе квалификационной комиссии необходимого специалиста, с разрешения председателя (заместителя) соответствующей квалификационной комиссии, проводить проверку имеют право:
а) летно-инспекторский состав Госавианадзора Республики Узбекистан и Инспекций по безопасности полетов авиакомпаний (авиапредприятий);
б) командно-летный состав авиакомпаний ГА Республики Узбекистан;
в) командно-летный, инструкторский состав УТЦ;
г) инструкторский состав летных подразделений (в исключительных случаях).
Проверку техники самолетовождения на повышение в классе квалификации у пилотов осуществляют лица, указанные в пункте 277 настоящих Правил.
256. Кандидаты на повышение в классе квалификации экзамены сдают по дисциплинам, указанным в п.п. 1—13, 16, 24 (для МВЛ) Представления на летный персонал (приложение № 17 к настоящим Правилам) в:
а) МКК и КК авиакомпаний (авиаподразделений) — при присвоении 3 (третьего) класса и повышении во 2 (второй) класс квалификации;
б) КК и ВКК Госавианадзора — при повышении в 1 (первый) класс квалификации;
в) МКК (при отсутствии КК) и ВКК Госавианадзора — при присвоении 3 (третьего) класса и повышении в классе квалификации.
§ 36. Присвоение III класса пилота ГА
257. Третий класс пилота ГА присваивается авиаперсоналу ГА, закончившему полный курс обучения в летных учебных заведениях по специальности «пилот».
(пункт 257 в редакции приказа начальника Государственной инспекции Республики Узбекистан по надзору за безопасностью полетов от 19 апреля 2012 года № 37 (рег. № 1349-7 от 10.05.2012 г.) — СЗ РУ, 2012 г., № 19, ст. 212)
258. Авиаперсоналу гражданской авиации, прошедшему только теоретический курс обучения в учебном заведении, третий класс пилота ГА присваивается ВКК Госавианадзора Республики Узбекистан после прохождения тренажерной и летной тренировки, согласно программы первоначальной подготовки, в сертифицированном учебном заведении.
(пункт 258 в редакции приказа начальника Государственной инспекции Республики Узбекистан по надзору за безопасностью полетов от 19 апреля 2012 года № 37 (рег. № 1349-7 от 10.05.2012 г.) — СЗ РУ, 2012 г., № 19, ст. 212)
259. Кандидаты, представленные на присвоение 3-го класса пилота ГА, должны отвечать требованиям, указанным в п. 254 настоящих Правил и сдать экзамены на оценку не ниже 4 (четыре) по специальным дисциплинам, указанным в п.п. 1—13, 16 Представления на летный персонал (приложение № 17 к настоящим Правилам) и иметь оценку не ниже 4 (четыре) по «Технике пилотирования и самолетовождения».
§ 37. Присвоение II класса пилота ГА
260. Второй класс пилота ГА присваивается командирам ВС 2-го класса, имеющим общий налет не менее 1500 часов (из них ночью не менее 100 часов), в том числе самостоятельный налет не менее 300 часов на ВС 2-го класса и имеющим допуск к полетам по минимуму I категории ИКАО.
261. Второй класс пилота ГА присваивается командирам ВС 3-го класса, имеющим:
а) общий налет не менее 2000 часов (из них ночью не менее 100 часов), в том числе на ВС 3-го класса не менее 1000 часов общего налета, из них в должности КВС не менее 200 часов и допуск к полетам по минимуму: посадка — 60 x 800 м, взлет — RVR — 200 м;
(подпункт «а» пункта 261 в редакции приказа начальника Государственной инспекции Республики Узбекистан по надзору за безопасностью полетов от 19 апреля 2012 года № 37 (рег. № 1349-7 от 10.05.2012 г.) — СЗ РУ, 2012 г., № 19, ст. 212)
б) выпускникам высших летных учебных заведений, имеющих общий налет не менее 1500 часов (из них ночью не менее 100 часов), в том числе самостоятельный налет командиром ВС 3-го класса не менее 300 часов и допуск к полетам по минимуму посадка: 60 x 800 м, взлет: RVR — 200 м.
(подпункт «б» пункта 261 в редакции приказа начальника Государственной инспекции Республики Узбекистан по надзору за безопасностью полетов от 19 апреля 2012 года № 37 (рег. № 1349-7 от 10.05.2012 г.) — СЗ РУ, 2012 г., № 19, ст. 212)
262. Второй класс пилота ГА присваивается командирам самолетов 4-го класса и вертолетов 3-го класса, имеющим общий налет не менее 2000 часов, в том числе самостоятельный налет не менее 1000 часов и имеющим допуск к полетам по минимуму 150 х 3000 м.
263. Второй класс пилота ГА присваивается вторым пилотам ВС 1-го, 2-го классов, имеющим общий налет не менее 1750 часов (из них ночью не менее 150 часов), в том числе самостоятельный налет не менее 500 часов на ВС 3-го класса.
(пункт 263 в редакции приказа начальника Государственной инспекции по надзору за безопасностью полетов от 26 мая 2009 года № 56 (рег. № 1349-4 от 26.06.2009 г.) — СЗ РУ, 2009 г., № 26, ст. 308)
264. Второй класс пилота ГА присваивается вторым пилотам ВС 1-2 классов, выпускникам высших летных учебных заведений, имеющим общий налет не менее 1750 часов, из них ночью не менее 150 часов, в том числе не менее 750 часов в качестве второго пилота на ВС 1-2 классов, соответственно.
(пункт 264 в редакции приказа начальника Государственной инспекции по надзору за безопасностью полетов от 26 мая 2009 года № 56 (рег. № 1349-4 от 26.06.2009 г.) — СЗ РУ, 2009 г., № 26, ст. 308)
265. Второй класс пилота ГА присваивается вторым пилотам ВС 3-го класса, имеющим общий налет не менее 2000 часов, из них ночью не менее 100 часов, в том числе налет не менее 1000 часов в качестве второго пилота на ВС 3-го класса при отличной технике пилотирования.
266. Второй класс пилота ГА присваивается вторым пилотам вертолета 1-го класса, выпускникам высших летных учебных заведений, имеющим общий налет на вертолетах 1-го класса не менее 1500 часов.
(пункт 266 в редакции приказа начальника Государственной инспекции Республики Узбекистан по надзору за безопасностью полетов от 19 сентября 2011 года № 115 (рег.№ 1349-6 от 04.10.2011 г.) — СЗ РУ, 2011 г., № 40, ст. 440)
267. Второй класс пилота ГА присваивается вторым пилотам вертолета 1-го класса, имеющим общий налет не менее 2000 часов, из них не менее 1000 часов на вертолете 1-го класса.
(пункт 267 в редакции приказа начальника Государственной инспекции Республики Узбекистан по надзору за безопасностью полетов от 19 сентября 2011 года № 115 (рег.№ 1349-6 от 04.10.2011 г.) — СЗ РУ, 2011 г., № 40, ст. 440)
268. Кандидаты, представленные к присвоению квалификации 2-го класса пилота ГА, должны иметь положительную аттестацию, соответствовать требованиям пункта 254 настоящих Правил, сдать экзамены по специальным дисциплинам, указанным в п.п. 2, 4 Представления на летный персонал (приложение № 17 к настоящим Правилам) на оценки 5 (пять), а по остальным спецдисциплинам — на оценки не ниже 4 (четыре), иметь оценки 5 (пять) по «Технике пилотирования и самолетовождения».
Вторые пилоты, по технике самолетовождения, могут иметь оценки не ниже 4 (четыре).
§ 38. Присвоение I класса пилота ГА
269. Первый класс пилота ГА присваивается командирам ВС 1-го класса, имеющим общий налет не менее 2000 часов, из них ночью не менее 200 часов, в том числе самостоятельный налет не менее 500 часов на ВС 1-го класса.
270. Первый класс пилота ГА присваивается командирам ВС 2-го класса, имеющим общий налет не менее 2250 часов, из них ночью не менее 200 часов, в том числе самостоятельный налет не менее 750 часов на ВС 2-го класса, имеющим допуск к полетам по минимуму I категории ИКАО.
271. Первый класс пилота ГА присваивается командирам ВС 3-го класса, имеющим общий налет не менее 2500 часов, из них ночью не менее 150 часов, в том числе самостоятельный налет не менее 1000 часов на ВС 3-го класса, имеющим допуск к полетам по минимуму I категории ИКАО.
(пункт 271 в редакции приказа начальника Государственной инспекции Республики Узбекистан по надзору за безопасностью полетов от 19 апреля 2012 года № 37 (рег. № 1349-7 от 10.05.2012 г.) — СЗ РУ, 2012 г., № 19, ст. 212)
272. Первый класс пилота ГА присваивается вторым пилотам ВС 1-2 классов, имеющим общий налет не менее 3250 часов, из них ночью не менее 500 часов, в том числе не менее 1000 часов в качестве второго пилота на ВС 1-2-го классов.
(пункт 272 в редакции приказа начальника Государственной инспекции Республики Узбекистан по надзору за безопасностью полетов от 19 сентября 2011 года № 115 (рег.№ 1349-6 от 04.10.2011 г.) — СЗ РУ, 2011 г., № 40, ст. 440)
273. Первый класс пилота ГА присваивается командирам вертолетов 1-2 классов, имеющим общий налет не менее 3000 часов, из них ночью не менее 100 часов, в том числе самостоятельный налет не менее 500 часов на вертолетах 1-2 классов, имеющим допуск к полетам по минимуму: ПВП-100/1000 м, ППП(Д.Н.)-100/1000 м, допуск к полетам с подбором площадок до Набс.=3000 м, с грузом на внешней подвеске, допуск к поисково-съемочным и поисково-спасательным полетам.
274. Первый класс пилота ГА присваивается командирам самолетов 4-го класса и вертолетов 3-го класса, имеющим общий налет не менее 3000 часов, в том числе самостоятельный налет не менее 2000 часов, имеющим допуск к полетам по минимуму ППП, ПВП 150 х 2000 м.
275. Кандидаты, представленные к присвоению квалификации 1-го класса пилота ГА, должны иметь положительную аттестацию, соответствовать требованиям пункта 254 настоящих Правил, иметь оценки 5 (пять) по «Технике пилотирования и самолетовождения» и сдать экзамены по спецдисциплинам, указанным в п.п. 2, 4, 5, 16 Представления на летный персонал (приложение № 17 к настоящим Правилам) на оценки 5 (пять), а по остальным спецдисциплинам — на оценки не ниже 4 (четыре).
Глава XI. Классификация штурманов ГА
§ 39. Общие положения
276. Кандидат на присвоение класса квалификации штурмана должен иметь действующее медицинское заключение, образование в объеме штурманского авиационного учебного заведения, иметь соответствующий уровень теоретических знаний согласно Представления (приложение № 17 к настоящим Правилам) и соответствовать требованиям к знанию и умению согласно § 77 главы XXI настоящих Правил.
277. У кандидата на повышение класса квалификации проверку техники самолетовождения осуществляют члены квалификационных комиссий (МКК, КК, ВКК), при этом класс квалификации у проверяющего должен быть не ниже присваиваемого класса квалификации кандидату. В случае отсутствия в составе квалификационной комиссии необходимого специалиста, с разрешения председателя (заместителя) соответствующей квалификационной комиссии, проводить проверку имеют право:
а) штурманы-инспекторы Госавианадзора Республики Узбекистан;
б) штурманы-инспекторы инспекций по безопасности полетов авиакомпаний (авиапредприятий);
в) штурманы-инструкторы УТЦ;
г) командно-летный состав штурманской службы авиакомпаний от штурмана АЭ и выше, при повышении в 1-й класс от старшего штурмана летного отряда и выше.
278. Кандидаты на повышение в классе квалификации экзамены сдают по дисциплинам, указанным в п.п. 1—7, 10—13, 15, 16, 24 (для МВЛ) Представления на летный персонал (приложение № 17 к настоящим Правилам) в:
а) МКК и КК авиакомпаний (авиаподразделений) — при присвоении 3 (третьего) класса и повышении во 2 (второй) класс квалификации;
б) КК и ВКК Госавианадзора — при повышении в 1 (первый) класс квалификации;
в) МКК (при отсутствии КК) и ВКК Госавианадзора — при присвоении 3 (третьего) класса и повышении в классе квалификации.
§ 40. Присвоение III класса штурмана ГА
279. Третий класс штурмана гражданской авиации присваивается авиаперсоналу, закончившему полный курс обучения в штурманских авиационных учебных заведениях, соответствующих пункту 276 настоящих Правил, соответствующих требованиям к знаниям и умениям согласно § 77 главы XXI настоящих Правил и сдавшие экзамены не ниже 4 (четыре) по спецдисциплинам указанных в пп. 1—7, 10—13, 15, 16 Представления на летный персонал (приложение № 17 к настоящим Правилам) и имеющим оценку не ниже 4 (четыре) по «Технике самолетовождения».
§ 41. Присвоение II класса штурмана ГА
280. Второй класс штурмана гражданской авиации присваивается штурманам самолетов и вертолетов, имеющим общий налет не менее 750 часов, из них ночью не менее 100 часов, в том числе налет на данном типе ВС не менее 100 часов;
Для штурманов самолетов 4-го класса и вертолетов 3-го класса, у которых отсутствует необходимый налет ночью, общий налет увеличивается на недостающий налет часов ночью с коэффициентом 1,5.
281. Второй класс штурмана гражданской авиации присваивается штурманам, окончившим штурманский факультет высшего авиационного учебного заведения и выполняющим полеты на ВС 1-го класса, имеющим налет не менее 500 часов, из них ночью не менее 100 часов.
282. Кандидаты, представленные к присвоению квалификации 2-го класса штурмана ГА, должны иметь положительную аттестацию, соответствовать требованиям пункта 276 настоящих Правил, иметь оценку 5 (пять) по технике самолетовождения и сдать экзамены по спецдисциплинам, указанным в п.п.2, 6 Представления на летный персонал (приложение № 17 к настоящим Правилам) на оценку 5 (пять), а по остальным спецдисциплинам — на оценки не ниже 4 (четыре).
§ 42. Присвоение I класса штурмана ГА
283. Первый класс штурмана гражданской авиации присваивается штурманам ВС 3-го, 2-го, 1-го классов, имеющим общий налет не менее 1500 часов, из них ночью не менее 200 часов, в том числе налет на данном типе ВС не менее 200 часов.
284. Первый класс штурмана гражданской авиации присваивается штурманам ВС 4-го класса и вертолетов 3-го класса, имеющим общий налет не менее 1500 часов, из них ночью не менее 100 часов.
При отсутствии необходимого налета ночью, общий налет увеличивается на недостающий налет часов ночью с коэффициентом 1,5.
285. Кандидаты, представленные к присвоению квалификации первого класса штурмана ГА, должны иметь положительную аттестацию, соответствовать требованиям пункта 276 настоящих Правил, владеть всеми способами самолетовождения в сложных метеоусловиях применительно к типам ВС, на которых они выполняют полеты, пройти проверку техники самолетовождения на оценку 5 (пять) и сдать экзамены по спецдисциплинам, указанным в п.п. 2, 6, 10, 11, 16 Представления на летный персонал (приложение № 17 к настоящим Правилам) на оценки 5 (пять), а по остальным спецдисциплинам — не ниже 4 (четыре).
Глава XII. Классификация бортинженеров гражданской авиации
§ 43. Общие положения
286. Кандидат на присвоение класса квалификации бортинженера должен иметь действующее медицинское заключение, высшее авиационно-техническое образование и пройти специальную подготовку по программам и соответствовать знаниям и умениям согласно § 78 главы XXI настоящих Правил и сдать экзамены по специальным дисциплинам согласно Представления на летный персонал (приложение № 17 к настоящим Правилам).
287. Проверку практических навыков работы в полете у кандидатов на повышение в классе осуществляют члены квалификационных комиссий (МКК, КК, ВКК). В случае отсутствия в составе квалификационной комиссии необходимого специалиста, с разрешения председателя (заместителя) соответствующей квалификационной комиссии, проводить проверку имеют право:
а) бортинженеры-инспекторы Госавианадзора Республики Узбекистан;
б) бортинженеры-инспекторы Инспекций по безопасности полетов авиакомпаний (авиапредприятий);
в) бортинженеры-инструкторы УТЦ;
г) старшие бортинженеры авиакомпаний.
Проверяющий должен иметь класс квалификации выше, чем у проверяемого.
288. Кандидаты на повышение в классе квалификации экзамены сдают по дисциплинам, указанным в п.п. 1—5, 8—12, 14, 16, 24 (для МВЛ) Представления на летный персонал (приложение № 17 к настоящим Правилам) в:
а) МКК и КК авиакомпании (авиаподразделения) — при присвоении 3 (третьего) класса и повышении во 2 (второй) класс квалификации;
б) КК и ВКК Госавианадзора — при повышении в 1 (первый) класс квалификации;
в) МКК (при отсутствии КК) и ВКК Госавианадзора — при присвоении 3 (третьего) класса и повышении в классе квалификации.
§ 44. Присвоение III класса бортинженера ГА
289. Третий класс бортинженера гражданской авиации присваивается специалистам ГА, назначенным на должность бортинженера, соответствующим требованиям пункте 286 настоящих Правил и получившим допуск к самостоятельной работе в качестве бортинженера.
290. Третий класс бортинженера гражданской авиации присваивается бортмеханикам третьего класса, назначенным на должность бортинженера, соответствующим требованиям § 78 главы XXI настоящих Правил и получившим допуск к самостоятельной работе в качестве бортинженера.
291. Третий класс бортинженера гражданской авиации присваивается выпускникам высших авиационно-технических учебных заведений по специализации «бортинженер», получившим допуск к самостоятельной работе в качестве бортинженера.
292. Кандидаты, представленные к присвоению квалификации третьего класса бортинженера ГА, должны пройти проверку практических навыков работы в полете на оценку не ниже 4 (четыре), иметь положительную аттестацию и сдать экзамены по спецдисциплинам, указанным в Представлении на летный персонал (приложение № 17 к настоящим Правилам), на оценку не ниже 4 (четыре).
§ 45. Присвоение II класса бортинженера ГА
293. Второй класс бортинженера гражданской авиации присваивается бортинженерам третьего класса, соответствующим требованиям пункта 286 настоящих Правил, имеющим общий налет не менее 1000 часов.
294. Второй класс бортинженера гражданской авиации присваивается бортмеханикам второго класса, назначенным на должность бортинженера, соответствующим требованиям пункта 286 настоящих Правил и получившим допуск к самостоятельной работе в качестве бортинженера.
295. Второй класс бортинженера гражданской авиации присваивается бортмеханикам второго класса, находящимся на должности бортинженера, но имеющим свидетельство бортмеханика и общий налет не менее 2000 часов, соответствующим требованиям пункта 286 настоящих Правил, без учета высшего образования.
296. Кандидаты, представленные к присвоению квалификации второго класса бортинженера ГА, должны пройти проверку практических навыков работы в полете на оценку 5 (пять), иметь положительную аттестацию и сдать экзамены по спецдисциплине, указанной в п. 4 Представления на летный персонал (приложение № 15 к настоящим Правилам) на оценку 5 (пять), а по остальным спецдисциплинам — на оценку не ниже 4 (четыре).
§ 46. Присвоение 1 класса бортинженера ГА
297. Первый класс бортинженера гражданской авиации присваивается бортинженерам второго класса, соответствующим требованиям пункта 286 настоящих Правил, имеющим общий налет не менее 2000 часов.
298. Первый класс бортинженера гражданской авиации присваивается бортмеханикам первого класса, назначенным на должность бортинженера, соответствующим требованиям пункта 286 настоящих Правил и получившим допуск к самостоятельной работе в качестве бортинженера.
299. Первый класс бортинженера гражданской авиации присваивается бортмеханикам первого класса, находящимся на должности бортинженера, но имеющим свидетельство бортмеханика и общий налет не менее 3000 часов, соответствующим требованиям пункта 286 настоящих Правил, без учета высшего образования.
300. Кандидаты, представленные к присвоению квалификации первого класса бортинженера ГА, должны пройти проверку практических навыков работы в полете на оценку 5 (пять), иметь положительную аттестацию и сдать экзамены по спецдисциплинам, указанным в п.п. 4, 8, 9, 16 Представления на летный персонал (приложение № 17 к настоящим Правилам) — на оценки 5 (пять), а по остальным спецдисциплинам — на оценки не ниже 4 (четыре).
Глава XIII. Классификация бортмехаников гражданской авиации
§ 47. Общие положения
301. Кандидат на присвоение класса квалификации бортмеханика ГА должен иметь действующее медицинское заключение, высшее авиационно-техническое образование по специальности «инженер-механик» или среднее специальное авиационно-техническое образование по специальности «техник-механик по эксплуатации ВС и авиадвигателей» и пройти специальную подготовку по программам, утвержденным Госавианадзором Республики Узбекистан и соответствовать знаниям и умениям согласно § 79 главы XXI настоящих Правил и сдать экзамены по специальным дисциплинам согласно Представления на летный персонал (приложение № 17 к настоящим Правилам).
302. Проверку практических навыков работы в полете у кандидатов на повышение в классе квалификации осуществляют члены квалификационных комиссий (МКК, КК, ВКК). В случае отсутствия в составе квалификационной комиссии необходимого специалиста, с разрешения председателя (заместителя) соответствующей квалификационной комиссии, проводить проверку имеют право:
а) бортинженеры-инспекторы Госавианадзора Республики Узбекистан;
б) бортинженеры-инспекторы Инспекций по безопасности полетов авиакомпаний (авиапредприятий);
в) бортинженеры-инструкторы УТЦ;
г) старшие бортинженеры (бортмеханики) летных отрядов.
Проверяющий должен иметь класс квалификации выше, чем у проверяемого.
303. Кандидаты на повышение в классе квалификации экзамены сдают по дисциплинам, указанным в п.п. 1—5, 8—12, 14, 16, 24 (для МВЛ) Представления на летный персонал (приложение № 17 к настоящим Правилам) в:
а) МКК и КК авиакомпании (авиаподразделения) — при присвоении 3 (третьего) класса и повышении во 2 (второй) класс квалификации;
б) КК и ВКК Госавианадзора — при повышении в 1 (первый) класс квалификации;
в) МКК (при отсутствии КК) и ВКК — при присвоении 3 (третьего) класса
§ 48. Присвоение III класса бортмеханика ГА
304. Третий класс бортмеханика гражданской авиации присваивается специалистам ГА, назначенным на должность бортмеханика, соответствующим требованиям пункта 301 настоящих Правил и получившим допуск к самостоятельной работе в качестве бортмеханика;
305. Кандидаты, представленные к присвоению квалификации третьего класса бортмеханика ГА, должны пройти проверку практических навыков работы в полете на оценку не ниже 4 (четыре), иметь положительную аттестацию и сдать экзамены по спецдисциплинам, указанным в п.п. 1—5, 8—12, 14, 16 Представления на летный персонал (приложение № 17 к настоящим Правилам) на оценку не ниже 4 (четыре).
§ 49. Присвоение II класса бортмеханика ГА
306. Второй класс бортмеханика гражданской авиации присваивается бортмеханикам 3-го класса, соответствующим требованиям п. 301 настоящих Правил, имеющим налет не менее 1000 часов;
307. Кандидаты, представленные к присвоению квалификации второго класса бортмеханика ГА, должны пройти проверку практических навыков работы в полете на оценку 5 (пять), иметь положительную аттестацию и сдать экзамены по спецдисциплине, указанной в п. 4 Представления на летный персонал (приложение № 17 к настоящим Правилам) на оценку 5 (пять), а по остальным спецдисциплинам — на оценки не ниже 4 (четыре).
§ 50. Присвоение I класса бортмеханика ГА
308. Первый класс бортмеханика гражданской авиации присваивается бортмеханикам, соответствующим требованиям пункта 301 настоящих Правил, имеющим общий налет не менее 2000 часов.
309. Кандидаты, представленные к присвоению квалификации первого класса бортмеханика ГА, должны пройти проверку практических навыков работы в полете на оценку 5 (пять), иметь положительную аттестацию и сдать экзамены по спецдисциплинам, указанным в п.п. 4, 8, 9, 16 Представления на летный персонал (приложение № 17 к настоящим Правилам), на оценку 5 (пять), а по остальным спецдисциплинам — на оценки не ниже 4 (четыре).
Глава XIV. Классификация бортрадистов гражданской авиации
§ 51. Общие положения
310. Кандидат на присвоение класса квалификации бортрадиста ГА должен иметь действующее медицинское свидетельство, средне-специальное авиационное образование и пройти специальную подготовку по программам, утвержденным Госавианадзором Республики Узбекистан и соответствовать знаниям и умениям согласно § 80 главы XXI настоящих Правил и сдать экзамены по специальным дисциплинам согласно Представления на летный персонал (приложение № 17 к настоящим Правилам).
311. Проверку практических навыков работы в полете у кандидатов на повышение в классе квалификации осуществляют члены квалификационных комиссий (МКК, КК, ВКК). В случае отсутствия в составе квалификационной комиссии необходимого специалиста, с разрешения председателя (заместителя) соответствующей квалификационной комиссии, проводить проверку имеют право:
а) бортрадисты-инспекторы Инспекций по безопасности полетов авиакомпаний (авиапредприятий);
б) бортрадисты-инструкторы УТЦ НАК, ЛК НАК;
в) старшие бортрадисты летных подразделений.
Проверяющий должен иметь класс квалификации выше, чем у проверяемого.
312. Кандидаты на повышение в классе квалификации экзамены сдают по дисциплинам, указанным в п.п. 1—4, 6-7, 10—13, 15, 16, 24 (для МВЛ) Представления на летный персонал (приложение № 17 к настоящим Правилам) в:
а) МКК и КК авиакомпаний (авиаподразделений) — при присвоении 3 (третьего) класса и повышении во 2 (второй) класс квалификации;
б) КК и ВКК Госавианадзора — при повышении в 1 (первый) класс квалификации;
в) МКК (при отсутствии КК) и ВКК — при присвоении 3 (третьего) класса и повышении в классе квалификации.
§ 52. Присвоение III класса бортрадиста ГА
313. Третий класс бортрадиста гражданской авиации присваивается специалистам, получившим допуск к самостоятельной работе в качестве бортрадиста, соответствующим требованиям п. 310 настоящих Правил.
314. Кандидаты, представленные к присвоению третьего класса квалификации бортрадиста ГА, должны уметь передавать и принимать радиограммы телеграфными знаками со скоростью не менее 24 знаков в минуту, пройти проверку практических навыков работы с оценкой не ниже 4 (четыре), иметь положительную аттестацию и сдать экзамены по спецдисциплинам, указанным в п.п. 1 — 4, 5, 7, 10 — 13, 16, 17 Представления на летный персонал (приложение № 17 к настоящим Правилам), на оценки не ниже 4 (четыре).
(пункт 314 в редакции приказа начальника Государственной инспекции Республики Узбекистан по надзору за безопасностью полетов от 12 сентября 2013 года № 29-н (рег. 1349-8 от 27.09.2013 г.) — СЗ РУ, 2013 г., № 39, ст. 521)
§ 53. Присвоение II класса бортрадиста ГА
315. Второй класс бортрадиста гражданской авиации присваивается бортрадистам третьего класса, имеющим общий налет не менее 750 часов.
Кандидаты, представленные к присвоению квалификации 2 класса бортрадиста ГА должны отвечать требованиям пункта 310 настоящих Правил.
316. Кандидаты, представленные к присвоению второго класса квалификации, должны уметь передавать и принимать радиограммы телеграфными знаками со скоростью не менее 28 знаков в минуту, пройти проверку практических навыков работы с оценкой 5 (пять), иметь положительную аттестацию и сдать экзамены по спецдисциплинам, указанным в п.п. 11 и 13 Представления на летный персонал (приложение № 17 к настоящим Правилам), на оценки 5 (пять), а по остальным спецдисциплинам — на оценки не ниже 4 (четыре).
(пункт 316 в редакции приказа начальника Государственной инспекции Республики Узбекистан по надзору за безопасностью полетов от 12 сентября 2013 года № 29-н (рег. 1349-8 от 27.09.2013 г.) — СЗ РУ, 2013 г., № 39, ст. 521)
§ 54. Присвоение I класса бортрадиста ГА
317. Первый класс бортрадиста гражданской авиации присваивается бортрадистам второго класса, имеющим общий налет не менее 1500 часов и соответствовать требованиям пункта 310 настоящих Правил.
318. Кандидаты, представленные к присвоению первого класса квалификации, должны уметь передавать и принимать радиограммы телеграфными знаками со скоростью не менее 30 знаков в минуту, пройти проверку практических навыков работы с оценкой 5 (пять), иметь положительную аттестацию и сдать экзамены по спецдисциплинам, указанным в п.п. 2, 4, 11, 13, 16 Представления на летный персонал (приложение № 17 к настоящим Правилам), — на оценки 5 (пять), а по остальным спецдисциплинам — на оценки не ниже 4 (четыре).
(пункт 318 в редакции приказа начальника Государственной инспекции Республики Узбекистан по надзору за безопасностью полетов от 12 сентября 2013 года № 29-н (рег. 1349-8 от 27.09.2013 г.) — СЗ РУ, 2013 г., № 39, ст. 521)
Глава XV. Классификация бортоператоров гражданской авиации
§ 55. Общие положения
319. Кандидат на присвоение класса квалификации должен иметь действующее медицинское заключение, высшее или средне-техническое образование и специальную подготовку в соответствии с программами, утвержденными Госавианадзором Республики Узбекистан и соответствовать знаниям и умениям согласно § 81 главы XXI настоящих Правил и сдать экзамены по специальным дисциплинам согласно Представления на летный персонал (приложение № 17 к настоящим Правилам).
320. Проверка практических навыков работы у кандидата на повышение класса квалификации производится членом МКК, КК авиакомпании (авиапредприятия, авиаподразделения) или, с разрешения председателя МКК (КК), старшим бортоператором летного подразделения (бортоператором-инструктором).
321. При повышении класса квалификации экзамены сдаются в МКК (КК) авиакомпании (авиапредприятия, авиаподразделения) по спецдисциплинам, указанным в пунктах 1—4, 12, 15—18, 21, 23, 24 (для МВЛ) Представления на летный персонал (приложение № 17 к настоящим Правилам).
§ 56. Присвоение III класса бортоператора ГА
322. Третий класс бортоператора гражданской авиации присваивается авиаперсоналу, получившему допуск к самостоятельной работе в качестве бортоператора ГА, соответствующим требованиям пункта 319 настоящих Правил.
323. Кандидаты, представленные к присвоению квалификации третьего класса бортоператора ГА, должны пройти стажировку и проверку практических навыков работы на оценку не ниже 4 (четыре), иметь положительную аттестацию и сдать экзамены на МКК и КК или МКК и ВКК (при отсутствии КК) по спецдисциплинам, указанным в Представлении на летный персонал (приложение № 17 к настоящим Правилам), на оценку не ниже 4 (четыре).
§ 57. Присвоение II класса бортоператора ГА
324. Второй класс бортоператора гражданской авиации присваивается бортоператорам ГА 3-го класса, имеющим общий налет не менее 1000 часов, из них 500 часов с внешней подвеской (для операторов грузовых вертолетов), соответствующим требованиям пункта 319 настоящих Правил.
325. Кандидаты, представленные к присвоению квалификации второго класса бортоператора ГА, должны пройти проверку практических навыков работы на оценку 5 (пять), иметь положительную аттестацию и сдать экзамены по дисциплинам, указанным в п.п. 4, 16, 18 Представления на летный персонал (приложение № 17 к настоящим Правилам) на оценки 5 (пять), а по остальным дисциплинам — на оценки не ниже 4 (четыре).
§ 58. Присвоение I класса бортоператора ГА
326. Первый класс бортоператора гражданской авиации присваивается бортоператорам ГА 2-го класса, имеющим общий налет не менее 1500 часов, из них не менее 1000 часов с внешней подвеской (для операторов грузовых вертолетов), соответствующим требованиям пункта 319 настоящих Правил.
327. Кандидаты, представленные к присвоению квалификации первого класса бортоператора ГА, должны пройти проверку практических навыков работы на оценку 5 (пять), иметь положительную аттестацию, сдать экзамены по дисциплинам, указанным в п.п. 4, 16, 17, 18, 21 Представления на летный персонал (приложение № 17 к настоящим Правилам) на оценки 5 (пять), а по остальным дисциплинам — на оценки не ниже 4 (четыре).
Глава XVI. Классификация бортпроводников гражданской авиации
§ 59. Общие положения
328. Кандидат на присвоение класса квалификации бортпроводника ГА должен иметь действующее медицинское заключение, образование не ниже среднего и специальную подготовку в учебном заведении по программам, утвержденным Госавианадзором Республики Узбекистан и соответствовать знаниям и умениям согласно § 82 главы XXI настоящих Правил и сдать экзамены по специальным дисциплинам согласно Представления на летный персонал (приложение № 17 к настоящим Правилам).
(пункт 328 в редакции приказа начальника Государственной инспекции Республики Узбекистан по надзору за безопасностью полетов от 19 апреля 2012 года № 37 (рег. № 1349-7 от 10.05.2012 г.) — СЗ РУ, 2012 г., № 19, ст. 212)
329. Проверку практических навыков работы у кандидатов на повышение в классе квалификации осуществляют члены квалификационных комиссий (МКК, КК). В случае отсутствия в составе квалификационной комиссии необходимого специалиста, с разрешения председателя соответствующей квалификационной комиссии, проверку могут выполнить:
а) бортпроводник-инспектор Инспекции по безопасности полетов авиакомпании (авиапредприятия);
б) бортпроводник-инструктор УТЦ НАК, ЛК НАК;
в) старший бортпроводник или бортпроводник-инструктор службы бортпроводников.
Проверяющие должны иметь класс квалификации выше, чем у проверяемого.
330. При повышении в классе квалификации экзамены сдаются в МКК (КК) авиакомпаний (авиаподразделений) по дисциплинам указанным в п.п. 1—4, 15, 16, 19—26 Представления на летный персонал (приложение № 17 к настоящим Правилам).
§ 60. Присвоение III класса бортпроводника ГА
331. Третий класс бортпроводника гражданской авиации присваивается авиаперсоналу, получившему допуск к самостоятельной работе в качестве бортпроводника ГА, соответствующему требованиям пункта 328 настоящих Правил.
332. Кандидаты, представленные к присвоению квалификации третьего класса бортпроводника ГА, должны пройти стажировку и проверку практических навыков работы на оценку не ниже 4 (четыре), иметь положительную аттестацию и сдать экзамены на МКК и КК по дисциплинам, указанным в п.п. 1 — 4, 15, 16, 19 — 26 Представления на летный персонал (приложение № 17 к настоящим Правилам) на оценки не ниже 4 (четыре).
(пункт 332 в редакции приказа начальника Государственной инспекции по надзору за безопасностью полетов от 26 мая 2009 года № 56 (рег. № 1349-4 от 26.06.2009 г.) — СЗ РУ, 2009 г., № 26, ст. 308)
§ 61. Присвоение II класса бортпроводника ГА
333. Второй класс бортпроводника Гражданской авиации присваивается бортпроводникам 3-го класса, соответствующим требованиям пункта 328 настоящих Правил и имеющим общий налет не менее 1000 часов.
334. Кандидаты, представленные к присвоению квалификации второго класса бортпроводника ГА, должны соответствовать требованиям п. 328 настоящих Правил, пройти проверку практических навыков работы на оценку 5 (пять), иметь положительную аттестацию и сдать экзамены по дисциплинам, указанным в п.п. 16, 22 Представления на летный персонал (приложение № 17 к настоящим Правилам) на оценки 5 (пять), а по остальным дисциплинам — на оценки не ниже 4 (четыре).
(пункт 334 в редакции приказа начальника Государственной инспекции Республики Узбекистан по надзору за безопасностью полетов от 12 сентября 2013 года № 29-н (рег. 1349-8 от 27.09.2013 г.) — СЗ РУ, 2013 г., № 39, ст. 521)
§ 62. Присвоение I класса бортпроводника ГА
335. Первый класс бортпроводника гражданской авиации присваивается бортпроводникам 2-го класса, соответствующим требованиям пункта 328 настоящих Правил и имеющим общий налет не менее 2000 часов.
336. Кандидаты, представленные к присвоению квалификации первого класса бортпроводника ГА, должны пройти проверку практических навыков работы на оценку 5 (пять), иметь положительную аттестацию и сдать экзамены по дисциплинам, указанным в п.п. 4, 16, 20, 22 Представления на летный персонал (приложение № 17 к настоящим Правилам), на оценки 5 (пять), а по остальным дисциплинам — на оценки не ниже 4 (четыре).
(пункт 336 в редакции приказа начальника Государственной инспекции Республики Узбекистан по надзору за безопасностью полетов от 12 сентября 2013 года № 29-н (рег. 1349-8 от 27.09.2013 г.) — СЗ РУ, 2013 г., № 39, ст. 521)
Глава XVII. Классификация диспетчеров УВД
§ 63. Общие положения
337. Кандидат на присвоение класса квалификации диспетчера УВД должен иметь действующее медицинское заключение, специальное авиационное образование по специальности «диспетчер УВД» и соответствовать уровню знаний и умений согласно § 83 главы XXI настоящих Правил и сдать экзамены по специальным дисциплинам согласно Представления на диспетчерский состав (приложение № 18 к настоящим Правилам).
338. Персоналу, соответствующему требованиям п. 337 выдается свидетельство с присвоением квалификации 3-го класса диспетчера УВД в соответствии с пунктом 61 настоящих Правил.
339. Проверку практических навыков работы по УВД на рабочих местах у кандидатов на присвоение, повышение, подтверждение класса квалификации проводят члены КК или ВКК (при повышении в 1-й класс или его подтверждении) и при необходимости, с разрешения председателя КК или ВКК (при повышении в 1 й класс), проверку могут проводить:
а) инспекторский состав УВД Госавианадзора Республики Узбекистан;
б) руководящий и инспекторский состав службы и книжку диспетчера службы ОВД;
(подпункт «б» пункта 339 в редакции приказа начальника Государственной инспекции по надзору за безопасностью полетов от 19 июля 2007 года № 110 (рег. № 1349-1 от 28.08.2007 г.) — СЗ РУ, 2007 г., № 35-36, ст. 360)
в) руководитель полетов;
г) старший диспетчер.
340. Проверку практических навыков на тренажере проводит диспетчер УВД — инструктор тренажера.
341. При присвоении, повышении, подтверждении класса квалификации на МКК, КК, ВКК экзамены сдаются по дисциплинам, указанным в Представлении на диспетчерский состав (приложение № 18 к настоящим Правилам).
§ 64. Присвоение III класса диспетчера УВД
342. Третий класс диспетчера УВД присваивается выпускникам авиационных учебных заведений после окончания стажировки на пунктах УВД, проверки теоретических знаний и практических навыков работы на МКК и КК для получения допуска к самостоятельному УВД.
343. Третий класс диспетчера УВД присваивается лицам, принятым в службу ОВД из числа авиационного персонала, прошедшим курсы подготовки диспетчеров УВД при учебных заведениях, стажировку на пунктах УВД, проверку теоретических знаний и практических навыков работы на МКК и КК для получения допуска к самостоятельному УВД.
(пункт 343 в редакции приказа начальника Государственной инспекции по надзору за безопасностью полетов от 19 июля 2007 года № 110 (рег. № 1349-1 от 28.08.2007 г.) — СЗ РУ, 2007 г., № 35-36, ст. 360)
344. Кандидаты, представленные к присвоению квалификации 3-го класса диспетчера УВД, должны отвечать требованиям, указанным в пункте 337, иметь положительную аттестацию, пройти проверку практических навыков работы по УВД на соответствующем диспетчерском пункте, проверку на тренажере и сдать экзамены по специальным дисциплинам п.п. 1 — 11 Представления на диспетчерский состав (приложение № 18 к настоящим Правилам) на оценки не ниже 4 (четыре).
(пункт 344 в редакции приказа начальника Государственной инспекции Республики Узбекистан по надзору за безопасностью полетов от 12 сентября 2013 года № 29-н (рег. 1349-8 от 27.09.2013 г.) — СЗ РУ, 2013 г., № 39, ст. 521)
§ 65. Присвоение II класса диспетчера УВД
345. Второй класс диспетчера УВД присваивается авиаперсоналу, имеющему непрерывный стаж работы в качестве диспетчера УВД 3-го класса не менее 3 (трех) лет, соответствующим требованиям пункта 337 настоящих Правил.
346. Кандидаты, представленные к присвоению квалификации 2-го класса диспетчера УВД, должны иметь положительную аттестацию, пройти проверку практических навыков работы на соответствующем диспетчерском пункте, проверку на тренажере и сдать экзамены по специальным дисциплинам, указанным в п.п. 1, 2, 4, 5 Представления на диспетчерский состав (приложение № 18 к настоящим Правилам) на оценки 5 (пять), а по остальным дисциплинам — на оценки не ниже 4 (четыре).
(пункт 346 в редакции приказа начальника Государственной инспекции по надзору за безопасностью полетов от 19 июля 2007 года № 110 (рег. № 1349-1 от 28.08.2007 г.) — СЗ РУ, 2007 г., № 35-36, ст. 360)
§ 66. Присвоение I класса диспетчера УВД
347. Первый класс диспетчера УВД присваивается авиаперсоналу, имеющему непрерывный стаж работы в качестве диспетчера УВД 2-го класса не менее 3 (трех) лет, соответствующим требованиям пункта 337 настоящих Правил.
348. Кандидаты, представленные на присвоение квалификации 1-го класса диспетчера УВД, должны иметь положительную аттестацию, пройти проверку практических навыков работы на соответствующем диспетчерском пункте, проверку на тренажере и сдать экзамены по специальным дисциплинам, указанным в п.п. 1, 2, 4, 5, 9 Представления на диспетчерский состав (приложение № 18 к настоящим Правилам) на оценки 5 (пять), а по остальным дисциплинам — не ниже 4 (четыре).
(пункт 348 в редакции приказа начальника Государственной инспекции по надзору за безопасностью полетов от 26 мая 2009 года № 56 (рег. № 1349-4 от 26.06.2009 г.) — СЗ РУ, 2009 г., № 26, ст. 308)
Глава XVIII. Классификация авиационных техников по техническому обслуживанию ВС
§ 67. Общие положения
349. Классификации подлежат авиационные техники, работающие в авиакомпаниях (авиапредприятиях, авиаподразделениях) ГА, летно-испытательных подразделениях заводов ГА, а также в организациях, эксплуатирующих ВС.
350. Кандидаты, представленные на присвоение (повышение) класса квалификации, должны отвечать следующим требованиям:
а) иметь базовое высшее образование (бакалавр) или профессиональное образование, соответствующее программам обучения Министерства высшего и среднего специального образования Республики Узбекистан для авиационных учебных заведений по профилю работы (направлению) или специальности, или иметь среднее специальное или профессиональное образование по другой технической специальности, соответствующее программам обучения Министерства высшего и среднего специального образования Республики Узбекистан, пройти в учебном заведении (УТЦ) курсы первоначальной подготовки по специальной программе, разработанной в учебных центрах и утвержденной в Госавианадзоре, иметь стаж работы в организациях ГА не менее 3 лет на работах, связанных с техническим обслуживанием ВС и их компонентов;
(подпункт «а» пункта 350 в редакции приказа начальника Государственной инспекции Республики Узбекистан по надзору за безопасностью полетов от 19 апреля 2012 года № 37 (рег. № 1349-7 от 10.05.2012 г.) — СЗ РУ, 2012 г., № 19, ст. 212)
б) обладать практическими навыками работы на оценку не ниже 4 (четыре), сдать экзамены по спецдисциплинам согласно приложения № 19 к настоящим Правилам на оценки не ниже 4 (четыре), соответствовать требованиям к знанию и умению авиатехника согласно § 88 главы XXI настоящих Правил.
§ 68. Присвоение III класса авиационного техника по техническому обслуживанию ВС
351. Третий класс авиационного техника по техническому обслуживанию ВС присваивается лицам, имеющим базовое высшее образование по направлению или профессиональное авиационно-техническое образование по специальности, после переучивания на соответствующий тип ВС, прохождения стажировки для получения допуска к самостоятельному обслуживанию данного типа ВС, при соответствии требованиям пункта 350 настоящих Правил для авиатехника 3 класса.
352. Третий класс авиационного техника может присваиваться лицам, окончившим учебные заведения авиационного профиля по другой технической специальности, имеющим стаж работы в организациях ГА не менее 1 года на работах, связанных с техническим обслуживанием ВС, после переучивания на соответствующий тип ВС, прохождения стажировки для оформления допуска к самостоятельному выполнению работ, при соответствии требованиям пункта 350 настоящих Правил для авиатехника 3 класса.
353. Третий класс авиационного техника может присваиваться лицам, имеющим высшее техническое или базовое высшее техническое образование неавиационного профиля, после прохождения в учебном заведении (УТЦ) курса первоначальной подготовки по специальной программе, разработанной в учебных центрах и утвержденной в Госавианадзоре, имеющим стаж работы в организациях ГА не менее 1 года на работах, связанных с техническим обслуживанием ВС и их компонентов, подготовки на соответствующий тип ВС, прохождения стажировки для оформления допуска к самостоятельному выполнению работ, при соответствии требованиям пункта 350 настоящих Правил для авиатехника 3 класса.
354. Третий класс авиационного техника может присваиваться лицам, имеющим среднее специальное или профессиональное образование по другой технической специальности, после прохождения в учебном заведении (УТЦ) курса первоначальной подготовки по специальной программе, разработанной в учебных центрах и утвержденной в Госавианадзоре, имеющим стаж работы в организациях ГА не менее 3 лет на работах, связанных с техническим обслуживанием ВС и их компонентов, подготовки на соответствующий тип ВС, прохождения стажировки для оформления допуска к самостоятельному выполнению работ, при соответствии требованиям пункта 350 настоящих Правил для авиатехника 3 класса.
§ 69. Присвоение II класса авиационного техника по техническому обслуживанию ВС
355. Второй класс авиационного техника по техническому обслуживанию ВС присваивается специалистам, имеющим высшее специальное авиационно-техническое или профессиональное образование по специальности, стаж работы в качестве авиационного техника третьего класса не менее 2 (двух) лет.
356. Второй класс авиационного техника по техническому обслуживанию ВС может присваиваться специалистам, не имеющим высшего специального авиационно-технического или профессионального образования по специальности, но безупречно проработавшим в качестве авиационного техника третьего класса не менее 3 (трех) лет.
357. Кандидаты, представленные на присвоение квалификации второго класса авиационного техника по техническому обслуживанию ВС, должны иметь положительную аттестацию, соответствующий стаж работы, соответствовать требованиям пункта 350 настоящих Правил и требованиям к знанию и умению авиатехника 2 класса согласно § 88 главы XXI настоящих Правил.
§ 70. Присвоение I класса авиационного техника по техническому обслуживанию ВС
358. Первый класс авиационного техника по техническому обслуживанию ВС присваивается специалистам, имеющим высшее специальное авиационно-техническое или профессиональное образование по специальности, стаж работы в должности авиатехника второго класса не менее 2 (двух) лет.
359. Первый класс авиационного техника по техническому обслуживанию ВС может присваиваться специалистам, не имеющим высшего специального авиационно-технического или профессионального образования по специальности, но безупречно проработавшим в качестве авиационного техника второго класса не менее 3 (трех) лет.
360. Кандидаты, представленные на присвоение квалификации первого класса авиационного техника по техническому обслуживанию ВС, должны иметь положительную аттестацию, соответствующий стаж работы, соответствовать требованиям пункта 350 настоящих Правил и требованиям к знанию и умению авиатехника 1 класса согласно § 88 главы XXI настоящих Правил.
Глава ХIХ. Категорирование инженеров по техническому обслуживанию ВС
§ 71. Общие положения
361. Квалификация инженеров по техническому обслуживанию ВС определяется присвоением соответствующей категории.
362. Инженерам по ТО ВС производства СНГ присваиваются категории:
а) инженер;
б) инженер II категории;
в) инженер I категории.
363. Категории соответствующей специальности присваиваются инженерам, работающим в авиакомпаниях (авиапредприятиях, авиаподразделениях) ГА, летно-испытательных подразделениях заводов ГА, а также в организациях, эксплуатирующих ВС.
364. Присвоение категорий производится КК авиатехнических предприятий, после прохождения МКК. При отсутствии КК присвоение категорий производится МКК, но с обязательным утверждением «Решения МКК о присвоении категории» в ВКК Госавианадзора.
365. Кандидаты, представленные на присвоение (повышение) категории, должны отвечать следующим требованиям:
а) иметь высшее образование (магистр), соответствующее программам обучения Министерства высшего и среднего специального образования Республики Узбекистан для авиационных учебных заведений по специальности или профилю работы, или
иметь базовое высшее образование (бакалавр), соответствующее программе обучения Министерства высшего и среднего специального образования Республики Узбекистан для авиационных учебных заведений по профилю работы, с соответствующим стажем работы на должностях авиационных техников, или иметь квалификацию авиационного техника не ниже 2 класса;
б) обладать практическими навыками работы на оценку не ниже 4 (четыре), сдать экзамены по спецдисциплинам, указанным в п.п. 1—13 Представления на инженерно-технический состав (приложение № 19 к настоящим Правилам), на оценку не ниже 4 (четыре), соответствовать требованиям к знанию и умению инженера соответствующей категории согласно § 88 главы XXI настоящих Правил.
(подпункт «б» пункта 365 в редакции приказа начальника Государственной инспекции Республики Узбекистан по надзору за безопасностью полетов от 12 сентября 2013 года № 29-н (рег. 1349-8 от 27.09.2013 г.) — СЗ РУ, 2013 г., № 39, ст. 521)
§ 72. Присвоение категории «инженер»
366. Категория «инженер» присваивается выпускникам высших авиационных учебных заведений после подготовки на соответствующий тип ВС, прохождения стажировки для получения допуска к самостоятельному выполнению работ, при соответствии требованиям пункта 365 настоящих Правил и требованиям к знанию и умению инженеров согласно § 88 главы XXI настоящих Правил.
367. Категория «инженер» может присваиваться авиатехникам 2 класса и выше, соответствующее специальности их работы, при соответствии требованиям пункта 365 настоящих Правил для инженеров.
(пункт 367 в редакции приказа начальника Государственной инспекции Республики Узбекистан по надзору за безопасностью полетов от 19 сентября 2011 года № 115 (рег.№ 1349-6 от 04.10.2011 г.) — СЗ РУ, 2011 г., № 40, ст. 440)
368. Категория «инженер» может присваиваться лицам, окончившим высшее учебное заведение авиационного профиля по другой технической специальности, имеющим стаж работы в организациях ГА не менее 1 года на работах, связанных с техническим обслуживанием ВС, после подготовки на соответствующий тип ВС, прохождения стажировки для оформления допуска к самостоятельному выполнению работ, при соответствии требованиям пункта 365 настоящих Правил для инженеров.
(пункт 368 в редакции приказа начальника Государственной инспекции Республики Узбекистан по надзору за безопасностью полетов от 19 сентября 2011 года № 115 (рег.№ 1349-6 от 04.10.2011 г.) — СЗ РУ, 2011 г., № 40, ст. 440)
§ 73. Присвоение II категории инженера
369. Вторая категория инженера присваивается персоналу, имеющему положительную характеристику, стаж работы в качестве инженера не менее 2 (двух) лет, соответствующему требованиям пункта 365 настоящих Правил и требованиям к знанию и умению инженеров II категории согласно § 88 главы XXI настоящих Правил.
370. Вторая категория инженера может присваиваться персоналу, не имеющему высшего специального авиационно-технического образования, безупречно проработавшему в качестве инженера не менее 3 (трех) лет, при соответствии требованиям пункта 365 настоящих Правил для инженеров II категории.
§ 74. Присвоение I категории инженера
371. Первая категория инженера присваивается персоналу, имеющему стаж работы в качестве инженера II категории не менее 2 (двух) лет, при соответствии требованиям пункта 365 настоящих Правил и требованиям к знанию и умению инженеров I категории согласно § 88 главы XXI настоящих Правил.
372. Первая категория инженера может присваиваться персоналу, не имеющему высшего специального авиационно-технического образования, безупречно проработавшему в качестве инженера II категории не менее 3 (трех) лет, при соответствии требованиям пункта 365 настоящих Правил для инженеров I категории.
Глава XX. Категорирование инженерно-технического состава, обслуживающего воздушные суда западного производства
§ 75. Общие положения
373. Квалификация инженерно-технического состава (ИТС), обслуживающего ВС западного производства определяется присвоением соответствующей категории.
374. ИТС, обслуживающему ВС западного производства, присваиваются категории:
а) «А» (A1, А2);
б) «В» (В1, В2);
в) «С».
375. Устанавливаются следующие определения категорий:
а) категория «А» — авиационный персонал /авиатехник, инженер/ по техническому обслуживанию, ремонту ВС:
1) категория «А1» — авиатехник/инженер-механик (СиД);
2) категория «А2» — авиатехник/инженер-авионик (АиРЭО);
б) категория «В» — авиационный персонал /авиатехник/ инженер по техническому обслуживанию, ремонту ВС, /инспектор качества/ инженер-инспектор качества:
1) категория «В1» — авиатехник/инженер-механик (СиД);
2) категория «В2» — авиатехник/инженер-авионик (АиРЭО).
в) категория «С» — инженер по техническому обслуживанию ВС / инженер-инспектор качества.
376. Персонал, имеющий категорию «С», имеет полномочия выписывать сертификат допуска к эксплуатации авиационной техники после выполнения модификаций и ремонтов всех форм и видов ТО, которые разрешены для выполнения в данной организации по ТОиР, принимать решения о необходимости испытательного полета, подготавливать программу испытательного полета. Категория «С» присваивается в ВКК Госавианадзора.
377. Специалист, имеющий категорию «А», не имеет полномочий выписывать сертификат допуска к эксплуатации авиационной техники.
378. Специалист, имеющий категорию «В», имеет полномочия выписывать сертификат допуска к эксплуатации авиационной техники по всем формам ТО (включая процедуры ETOPS), за исключением A-check и выше.
379. Авиаперсонал, ИТС не ограничивается в присвоении только одной категории. При удовлетворении всех квалификационных требований может быть присвоена любая комбинация категорий.
380. Работник организации по ТОиР, обслуживающий ВС западного производства, считается квалифицированным специалистом при условии предъявления свидетельства (сертификат), подтверждающего успешное окончание теоретического (III, IV или V уровней подготовки программы АТА104), практического курса обучения (стажировки), наличия допуска к самостоятельному техническому обслуживанию ВС или работе с компонентами.
381. Требования для присвоения авиатехнику категории «А» аналогичны требованиям для присвоения авиатехникам третьего класса, изложенным в § 68.
382. Требования для присвоения инженеру категории «А» аналогичны требованиям для присвоения инженерам категории «инженер», изложенным в § 72.
383. Кандидаты, представленные на присвоение категорий «А», «В», «С», должны обладать практическими навыками работы и сдать экзамены по спецдисциплинам согласно приложения № 19 к настоящим Правилам на оценки не ниже 4 (четыре), и соответствовать соответствующим требованиям к знанию и умению согласно § 88 главы XXI настоящих Правил.
(пункт 384 утратил силу в соответствии с приказом начальника Государственной инспекции Республики Узбекистан по надзору за безопасностью полетов от 19 сентября 2011 года № 115 (рег.№ 1349-6 от 04.10.2011 г.) — СЗ РУ, 2011 г., № 40, ст. 440)
Глава XXI. Перечень вопросов, используемых при предъявлении требований к авиационному персоналу при получении свидетельства, продлении срока действия свидетельства, при присвоении класса, квалификации, подтверждении класса, квалификации
§ 76. Требования к знаниям и умениям для пилотов ГА
385. Воздушное право.
а) Основные положения Воздушного кодекса Республики Узбекистан:
1) общие положения;
2) гражданские воздушные суда;
3) экипаж гражданского воздушного судна;
4) полеты воздушных судов;
5) международные полеты;
6) административная ответственность за нарушение правил безопасности полетов ВС, пользования средствами воздушного транспорта и правил, направленных на обеспечение сохранности грузов.
б) Основные положения ПИВП Республики Узбекистан:
1) общие положения;
2) структура воздушного пространства Республики Узбекистан;
3) порядок использования воздушного пространства Республики Узбекистан;
4) управление воздушным движением;
5) эшелонирование;
6) правила полетов по ВТ, МВЛ и маршрутам вне ВТ и МВЛ;
7) перелет государственной границы Республики Узбекистан. Приграничная полоса и особенности выполнения полетов в ней;
8) порядок установления временных режимов и кратковременных ограничений ИВП.
в) Статус командира воздушного судна:
1) общие положения;
2) права и обязанности командира ВС;
3) допуск к выполнению функциональных обязанностей КВС (сертификат КВС на право самостоятельного пилотирования и управления деятельностью экипажа, квалификационные отметки);
4) регулирование труда и трудовые отношения КВС с администрацией авиакомпании.
386. Правила полетов:
а) знание определений;
б) общие положения;
в) подготовка и выполнение полетов;
г) полеты в особых условиях;
д) особые случаи в полете;
е) международные полеты;
ж) порядок передачи сигнала и сообщения о бедствии;
з) сигналы, применяемые при поисково-спасательных работах.
и) правила безопасности при полетах по ППП;
к) правила грузовых перевозок и перевозки опасных грузов;
л) правила инструктажа пассажиров по вопросам безопасности при их посадке и высадке на ВС.
387. Практическая аэродинамика.
а) Аэродинамические характеристики ВС:
1) основные геометрические данные ВС;
2) основные аэродинамические характеристики ВС;
3) механизация крыла ВС. Поляры ВС;
4) влияние атмосферных условий на аэродинамические характеристики ВС.
б) Характеристики силовой установки:
1) тяга двигателей и удельный расход топлива;
2) особенности работы винта (для ВС с ТВД и ПД);
3) дроссельные характеристики двигателя;
4) зависимость тяги двигателя и удельного расхода топлива от различных факторов (Рн, Тн, Vп, Нп).
в) Аэродинамика этапов и элементов полета:
1) взлет;
2) набор высоты;
3) горизонтальный полет. Дальность и продолжительность полета;
4) виражи и развороты;
5) снижение;
6) заход на посадку, посадка.
г) Устойчивость и управляемость ВС:
1) общие сведения о равновесии, устойчивости и управляемости ВС;
2) продольная устойчивость и управляемость;
3) боковая устойчивость и управляемость;
4) факторы, влияющие на устойчивость и управляемость ВС.
д) Полеты в особых условиях и особые случаи в полете:
1) обледенение;
2) грозовая деятельность;
3) сильные ливневые осадки;
4) сильная болтанка;
5) повышенная электрическая активность атмосферы;
6) сдвиг ветра;
7) пыльная буря.
е) Полет при несимметричной тяге.
ж) Полет с неработающей (неработающими) СУ.
388. Авиационная метеорология:
а) строение атмосферы;
б) основные метеоэлементы погоды и их влияние на полеты ВС;
в) горизонтальные и вертикальные движения воздуха;
г) воздушные массы, барические системы, атмосферные фронты и их влияние на выполнение полета;
д) видимость. Влияние видимости на работу авиации;
е) метеорологические условия полетов на больших высотах. Струйные течения, тропопауза;
ж) опасные явления погоды;
з) приземные синоптические карты погоды, карты барической топографии, карты максимальных ветров, тропопаузы. Карта МРЛ;
и) международные авиационные метеорологические коды;
к) информация «VOLMET», информация «SIGMET»;
л) авиационная прогностическая карта;
м) наблюдения и донесения с борта ВС;
н) оценка погодных условий по материалам метеоинформации;
о) правила метеорологического обслуживания в ГА;
п) обоснование принятия решения на вылет, продолжение полета, снижения с эшелона полета, эшелона перехода, заход на посадку и посадку.
389. Навигация.
а) Самолетовождение:
1) основные правила самолетовождения;
2) навигационные элементы полета и их расчет;
3) расчет безопасных высот полета;
4) расчет и составление плана полета;
5) самолетовождение с применением различных радионавигационных средств;
6) особенности самолетовождения в различных условиях полета.
б) Использование навигационного оборудования и систем:
1) навигационное оборудование и курсовая система, их эксплуатация в нормальных условиях и при отказах;
2) радиотехнические средства их эксплуатация и контроль;
3) бортовые навигационные комплексы, их эксплуатация и контроль.
в) Аэронавигационные и полетные карты:
1) основы авиационной картографии, порядок пользования радионавигационными, аэронавигационными и топографическими картами применяемыми в авиации.
г) Аэронавигационная информация:
1) основные документы аэронавигационной информации для экипажей, порядок их использования;
2) информация об изменениях в аэронавигационной обстановке. Порядок расшифровки извещений и НОТАМ, их классификация.
390. Общие сведения о конструкции ВС и его ЛЭ:
а) общие сведения о ВС, компановка и основные конструктивные элементы планера. Прочностные ограничения. Ресурс;
б) принцип работы системы управления ВС и правила ее эксплуатации;
в) принцип работы системы управления шасси и правила ее эксплуатации;
г) принцип работы гидравлического и пневматического оборудования и правила их эксплуатации. Жидкости и газы, применяемые в системах;
д) принцип работы системы управления двигателем и правила ее эксплуатации;
е) принцип работы топливной системы ВС и правила ее эксплуатации;
ж) принцип работы СКВ и САРД и правила их эксплуатации;
з) принцип работы противопожарного оборудования ВС и правила его эксплуатации;
и) принцип работы противообледенительных устройств ВС и правила их эксплуатации;
к) принцип работы кислородного оборудования ВС и правила его эксплуатации;
л) принцип работы бытового и грузового оборудования, системы водоснабжения и канализации и правила их эксплуатации;
м) основные вопросы оперативного технического обслуживания ВС;
н) предполетный и послеполетный осмотры ВС.
391. Общие сведения о конструкции двигателя, ВСУ и их летная эксплуатация:
а) общие сведения о двигателе, его характеристики, параметры режимов работы (Взл., Nom, М.Г.), ограничения;
б) управление топливной системой двигателя. Применяемые топлива;
в) общие сведения о системе смазки. Применяемые масла, правила эксплуатации;
г) общие сведения о системах запуска, противопожарной, противообледенительной, правила их эксплуатации;
д) общие сведения о вспомогательной силовой установке и правила ее эксплуатации.
е) признаки отказа двигателя и действия экипажа.
392. Общие сведения о приборном оборудовании ВС и его летная эксплуатация:
а) общие сведения о навигационно-пилотажных приборах (комплексах) ВС;
б) общие сведения о бортовых системах управления ВС и СУ, правила эксплуатации;
в) общие сведения о приборах контроля работы СУ и систем ВС, правила эксплуатации;
г) общие сведения о средствах сбора полетной информации, правила эксплуатации.
393. Общие сведения о радиооборудовании ВС и его летная эксплуатация:
а) общие сведения о связном радиооборудовании ВС, правила эксплуатации;
б) общие сведения о радиолокационном оборудовании ВС, правила эксплуатации;
в) общие сведения о бортовых РТС навигации, правила эксплуатации.
394. Общие сведения об электрооборудовании ВС и его летная эксплуатация:
а) общие сведения о питании сетей ВС от бортовых и наземных источников, резервирование, правила эксплуатации;
б) общие сведения о потребителях электроэнергии ВС, правила эксплуатации.
395. Руководство по ЛЭ ВС:
а) умение пользоваться РЛЭ с учетом использования раздела «Общие сведения»;
б) основные ограничения и их учет в летной эксплуатации;
в) эксплуатация ВС в ожидаемых условиях, правила взаимодействия и технология работы членов экипажа (буксировка, запуск СУ, руление, взлет, набор высоты, горизонтальный полет, снижение, заход на посадку, посадка);
г) особые случаи полета;
д) выполнение полетов в особых ситуациях (предусмотренных РЛЭ);
е) умение пользоваться справочным материалом раздела «Летные характеристики ВС»;
ж) правила пользования картой контрольной проверки и листами контрольного осмотра.
396. Бортовые АСС и правила их применения в аварийной обстановке:
а) аварийно-спасательное оборудование ВС и правила его использования;
б) общие сведения об оказании первой медицинской помощи пострадавшим.
397. Правила ведения радиосвязи.
а) Фразеология и правила ведения радиосвязи:
1) общие правила радиообмена;
2) фразеология радиообмена при использовании радиовещательной передачи.
3) прием на слух азбуки Морзе.
398. Иностранный язык:
а) умение вести радиосвязь на языке, используемом в радиотелефонной связи;
б) способность говорить на языке, используемом в радиотелефонной связи и понимать его;
в) умение пользоваться документами аэронавигационной информации, изданными на языке, используемом в радиотелефонной связи.
(пункт 398 в редакции приказа начальника Государственной инспекции по надзору за безопасностью полетов от 19 июля 2007 года № 110 (рег. № 1349-1 от 28.08.2007 г.) — СЗ РУ, 2007 г., № 35-36, ст. 360)
399. Авиационные происшествия и безопасность полетов:
а) знание причин АП на эксплуатирующем типе ВС и в ГА Республики Узбекистан за последние 3 года;
б) знание программы предотвращения АП в авиакомпании;
в) классификация авиасобытий. Действия после авиасобытия.
400. Возможности и ограничения человека в летной деятельности (человеческий фактор):
а) знание и использование человеческого фактора в летной деятельности.
401. Должен обладать эксплуатационным опытом и умением в следующих областях:
а) Летная подготовка:
1) предполетная подготовка ВС данного типа;
2) процедуры запуска силовых и вспомогательных установок и подготовка к использованию в полете приборов и оборудования (бортовых комплексов);
3) руление, буксировка ВС, соблюдение установленных правил;
4) управление ВС c использованием внешних ориентиров (визуально);
5) взлет и посадка (при различных значениях составляющей ветра) в пределах ограничений ВС данного типа;
6) полеты в диапазоне крайних режимов;
7) распознавание и предотвращение начала сваливания. Выход из него;
8) взлет и посадка с ограниченных ВПП, с учетом препятствий в зонах взлета и посадки, в условиях установленного минимума;
9) полеты по маршруту с использованием визуальных ориентиров, радионавигационных средств и применением различных методов счисления пути;
10) порядок действий и выполнения маневров при выполнении полетов в нормальных условиях, особых случаях полета, особых условиях;
11) уход на второй круг при прерванном заходе на посадку;
12) переход на полет по приборам после взлета;
13) стандартные схемы вылета и прибытия по приборам;
14) схемы полета по ППП по маршруту;
15) полет в зоне ожидания по ППП;
16) заходы на площадку по приборам при установленных минимумах;
17) посадки после выполнения заходов на посадку по приборам.
б) Умения:
1) управлять ВС в пределах его летных ограничений, осуществляя управление ВС таким образом, чтобы никогда не возникало обоснованных сомнений в безопасном исходе полета (маневре);
2) с необходимой точностью выдерживать параметры и режимы полета, при этом плавно, а при необходимости энергично действуя рулями и органами управления пилотировать ВС;
3) с необходимой скоростью безошибочно выполнять аэронавигационные расчеты, принимать решения и квалифицированно осуществлять контроль за полетом, взаимодействуя с экипажем, точно и своевременно выполнять маневры;
4) не проявлять напряженности и видимых усилий при пилотировании ВС;
5) быстро, хладнокровно и правильно оценивать ситуацию;
6) инициативно, квалифицированно и четко взаимодействовать с членами экипажа (управлять экипажем);
7) четко (членораздельно) подавать команды и вести связь, одновременно пилотируя ВС;
8) поддерживать благоприятную психологическую обстановку в экипаже.
§ 77. Требования к знаниям и умениям для штурманов ГА
402. Воздушное право.
а) Основные положения Воздушного кодекса Республики Узбекистан:
1) общие положения;
2) гражданские воздушные суда;
3) экипаж гражданского воздушного судна;
4) полеты воздушных судов;
5) международные полеты;
6) административная ответственность за нарушение правил безопасности полетов ВС, пользования средствами воздушного транспорта и правил, направленных на обеспечение сохранности грузов.
б) Основные положения ПИВП Республики Узбекистан:
1) общие положения;
2) структура воздушного пространства Республики Узбекистан;
3) порядок использования воздушного пространства Республики Узбекистан;
4) управление воздушным движением;
5) эшелонирование;
6) правила полетов по ВТ, МВЛ и маршрутам вне ВТ и МВЛ;
7) перелет государственной границы Республики Узбекистан. Приграничная полоса и особенности выполнения полетов в ней;
8) порядок установления временных режимов и кратковременных ограничений ИВП.
в) Статус командира воздушного судна:
1) регулирование труда и трудовые отношения с администрацией авиакомпании.
403. Правила полетов:
1) знание определений;
2) общие положения;
3) подготовка и выполнение полетов;
4) полеты в особых условиях;
5) особые случаи в полете;
6) международные полеты;
7) порядок передачи сигнала и сообщения о бедствии;
8) сигналы, применяемые при поисково-спасательных работах.
404. Практическая аэродинамика.
а) Аэродинамические характеристики воздушного судна:
1) основные геометрические данные ВС;
2) основные аэродинамические характеристики ВС;
3) влияние атмосферных условий на аэродинамические характеристики ВС.
б) Характеристики силовой установки:
1) зависимость тяги двигателя и удельного расхода топлива от скорости и высоты полета.
в) Аэродинамика этапов и элементов полета:
1) взлет;
2) набор высоты;
3) горизонтальный полет. Дальность и продолжительность полета;
4) снижение;
5) виражи и развороты;
6) посадка.
г) Устойчивость и управляемость ВС:
1) общие сведения о равновесии, устойчивости и управляемости ВС;
2) факторы, влияющие на устойчивость и управляемость ВС.
д) Полеты в особых условиях и особые случаи в полете:
1) обледенение;
2) грозовая деятельность;
3) сильные ливневые осадки;
4) сильная болтанка;
5) повышенная электрическая активность атмосферы;
6) сдвиг ветра;
7) пыльная буря.
е) Полет с неработающей (неработающими) СУ;
ж) Экстренное снижение.
з) Влияние отказа СУ на высоту и дальность полета.
405. Навигация.
а) Самолетовождение:
1) основные правила самолетовождения;
2) навигационные элементы полета и их расчет;
3) расчет безопасных высот полета;
4) расчет и составление плана полета;
5) принцип самолетовождения с использованием различных радионавигационных средств;
6) особенности самолетовождения в различных условиях.
б) Использование навигационного оборудования и систем:
1) геотехнические средства, их эксплуатация и контроль;
2) навигационное оборудование, курсовая система, их эксплуатация в нормальных условиях и при отказах;
3) радиотехнические вычислительные системы, их эксплуатация и контроль;
4) бортовые навигационные комплексы, их эксплуатация и контроль.
в) Аэронавигационные и полетные карты:
1) основы авиационной картографии, порядок пользования радионавигационными, аэронавигационными и топографическими картами, применяемыми в авиации.
г) Аэронавигационная информация:
1) основные документы аэронавигационной информации для экипажей, порядок их использования;
2) информация об изменениях в аэронавигационной обстановке. Порядок расшифровки извещений и НОТАМ, их классификация.
406. Авиационная метеорология.
а) строение атмосферы;
б) основные метеоэлементы погоды и их влияние на полеты ВС;
в) горизонтальные и вертикальные движения воздуха;
д) воздушные массы, барические системы, атмосферные фронты и их влияние на полеты ВС. Облака и осадки, их влияние на выполнение полета. Видимость. Влияние видимости на работу авиации;
е) метеорологические условия полетов на больших высотах. Струйные течения, тропопауза;
ж) опасные явления погоды;
з) приземные синоптические карты погоды, карты барической топографии, карта максимальных ветров, тропопаузы. Карта МРЛ;
и) международные авиационные метеорологические коды;
к) информации «VOLMET», «SIGMET»;
л) авиационные прогностические карты, наблюдения и донесения с борта ВС, практическая работа с метеокартами, кодами, прогнозами.
м) оценка погодных условий по материалам метеоинформации;
н) обоснование принятия решения на вылет и на продолжение полета.
407. Общие сведения о конструкции ВС, двигателя и ВСУ:
а) общие сведения о ВС, компоновка, прочностные ограничения;
б) размещение переносного противопожарного оборудования и его эксплуатация;
в) общие сведения о противообледенительных устройствах ВС;
г) принцип работы кислородного оборудования ВС и правила его эксплуатации;
д) предполетный осмотр ВС;
е) общие сведения о двигателе, его характеристики, ограничения;
ж) общие сведения о противопожарной, противообледенительной системах двигателя;
з) общие сведения о вспомогательной силовой установке.
408. Навигационное, приборное оборудование ВС и их летная эксплуатация:
а) навигационно-пилотажное оборудование (НПК) ВС и курсовая система;
б) приборное оборудование ВС;
в) общие сведения о средствах сбора полетной информации, правила эксплуатации.
409. Радиооборудование ВС и его летная эксплуатация:
а) связное радиооборудование ВС, правила эксплуатации;
б) радиолокационное оборудование ВС, правила эксплуатации;
в) бортовые РТС навигации, правила эксплуатации.
410. Общие сведения об электрооборудовании ВС и его летная эксплуатация:
а) общие сведения о питании сетей ВС от бортовых и наземных источников, резервирование, правила эксплуатации;
б) общие сведения о потребителях электроэнергии ВС, правила эксплуатации.
411. Руководство по летной эксплуатации ВС:
а) умение пользоваться РЛЭ с учетом использования раздела «Общие сведения»;
б) основные ограничения и их учет в летной эксплуатации;
в) эксплуатация ВС в ожидаемых условиях, правила взаимодействия и технология работы членов экипажа;
г) особые случаи полета;
д) выполнение полетов с отказавшими бортовыми системами и установками (предусмотренных РЛЭ) и в особых ситуациях;
е) умение пользоваться справочным материалом раздела «Летные характеристики ВС»;
ж) правила пользования картой контрольной проверки и листами контрольного осмотра.
412. Бортовые АСС и правила их применения в аварийной обстановке:
а) аварийно-спасательное оборудование ВС и правила его использования;
б) общие сведения об оказании первой медицинской помощи пострадавшим.
413. Правила ведения радиосвязи.
а) Фразеология и правила ведения радиосвязи:
1) общие правила радиообмена;
2) фразеология радиообмена при использовании радиовещательной передачи;
3) прием на слух сигналов азбуки Морзе.
414. Иностранный язык:
а) умение вести радиосвязь на языке, используемом в радиотелефонной связи;
б) способность говорить на языке, используемом в радиотелефонной связи и понимать его;
в) умение пользоваться документами аэронавигационной информации, изданными на языке, используемом в радиотелефонной связи.
(пункт 414 в редакции приказа начальника Государственной инспекции по надзору за безопасностью полетов от 19 июля 2007 года № 110 (рег. № 1349-1 от 28.08.2007 г.) — СЗ РУ, 2007 г., № 35-36, ст. 360)
415. Авиационные происшествия и безопасность полетов:
а) знание причин АП на эксплуатирующем типе ВС и в ГА Республики Узбекистан за последние 3 года;
б) знание программы предотвращения АП в авиакомпании;
в) классификация авиасобытий. Действия после авиасобытия.
416. Возможности и ограничения человека в летной деятельности (человеческий фактор):
а) знание и использование человеческого фактора в летной деятельности.
417. Штурман ГА должен обладать эксплуатационным опытом и умением в следующих областях:
а) Летная подготовка:
1) предполетная подготовка ВС данного типа;
2) использование визуальных ориентиров и навигационного оборудования при построении маршрута выхода и набора эшелона, согласно схем аэропорта и указаний диспетчера УВД;
3) комплексное использование средств самолетовождения при полете по маршруту;
4) использование навигационного оборудования и визуальных ориентиров при построении схемы захода на посадку;
5) порядок действий и выполнение маневров при выполнении полетов в нормальных, особых условиях и особых случаях в полете.
б) Умения:
1) безошибочно и своевременно выполнять необходимые расчеты и операции согласно технологии предполетной подготовки, анализировать метеорологическую обстановку предстоящего полета;
2) осуществлять самолетовождение согласно плана полета в пределах ширины трассы;
3) оказывать активную помощь пилотам при выполнении маневров выхода на исходный пункт маршрута и захода на посадку;
4) своевременно обнаруживать отказы или неустойчивую работу навигационного оборудования и использовать возможности резервирования;
5) быстро, хладнокровно и правильно (компетентно) оценивать навигационную обстановку;
6) четко (членораздельно) выдавать рекомендации по выполнению действий членам экипажа и вести радиосвязь;
7) поддерживать благоприятную психологическую обстановку в экипаже.
§ 78. Требования к знаниям и умениям для бортинженеров ГА
418. Воздушное право.
а) Основные положения Воздушного кодекса Республики Узбекистан:
1) общие положения;
2) гражданские воздушные суда;
3) экипаж воздушного судна;
4) полеты воздушных судов;
5) международные полеты;
6) административная ответственность за нарушение правил безопасности полетов ВС, пользования средствами воздушного транспорта и правил, направленных на обеспечение сохранности грузов.
б) Правила полетов:
а) знание определений;
б) общие положения;
в) подготовка и выполнение полетов;
г) полеты в особых условиях;
д) особые случаи в полете;
е) международные полеты;
ж) порядок передачи сигнала и сообщения о бедствии;
з) сигналы, применяемые при поисково-спасательных работах.
419. Практическая аэродинамика:
а) Аэродинамические характеристики ВС:
1) основные геометрические данные ВС;
2) основные аэродинамические характеристики ВС;
3) механизация крыла ВС;
4) влияние атмосферных условий на аэродинамические характеристики ВС.
б) Характеристики силовой установки:
1) тяга двигателя и удельный расход топлива;
2) особенности работы винта (для ВС с ТВД и ПД);
3) дроссельная характеристика двигателя;
4) зависимость тяги двигателя и удельного расхода топлива от высоты полета;
5) скоростная характеристика двигателя.
в) Устойчивость и управляемость ВС:
1) общие сведения о равновесии, устойчивости и управляемости ВС;
2) факторы, влияющие на устойчивость и управляемость ВС.
г) Полеты в особых условиях и особые случаи в полете:
1) обледенение;
2) грозовая деятельность;
3) сильные ливневые осадки;
4) сильная болтанка;
5) повышенная электрическая активность атмосферы;
6) сдвиг ветра;
7) пыльная буря.
д) Полет с неработающей (неработающими) СУ.
е) Экстренное снижение.
420. Общие сведения о конструкции ВС и его ЛЭ:
а) общие сведения о ВС, компоновка и основные конструктивные элементы планера. Прочностные ограничения. Ресурс;
б) принцип работы системы управления ВС и правила ее эксплуатации;
в) принцип работы системы управления шасси и правила ее эксплуатации;
г) принцип работы гидравлического и пневматического оборудования и правила их эксплуатации. Жидкости и газы, применяемые в системах;
д) принцип работы системы управления двигателем и правила ее эксплуатации;
е) принцип работы топливной системы и правила ее эксплуатации;
ж) принцип работы СКВ и САРД и правила их эксплуатации;
з) принцип работы противопожарного оборудования ВС и правила его эксплуатации;
и) принцип работы противообледенительных устройств ВС и правила их эксплуатации;
к) принцип работы кислородного оборудования ВС и правила его эксплуатации;
л) принцип работы бытового и грузового оборудования, системы водоснабжения и канализации и правила их эксплуатации.
421. Общие сведения о конструкции двигателя и ВСУ и их летная эксплуатация:
а) общие сведения о двигателе, его характеристики, параметры режимов работы (Взл., Nom, М.Г.), ограничения;
б) топливная система двигателя, правила эксплуатации, применяемые сорта топлива;
в) общие сведения о системе смазки, правила эксплуатации, применяемые сорта масел;
г) общие сведения о системе запуска, противопожарной системе двигателя и правила их эксплуатации;
д) общие сведения о вспомогательной силовой установке и правила ее эксплуатации;
е) признаки отказов двигателя и действия экипажа при этом.
422. Общие сведения о приборном оборудовании ВС и его летная эксплуатация:
а) основные сведения о навигационно-пилотажных приборах (комплексах) ВС;
б) общие сведения о системе измерения количества топлива на ВС, правила ее эксплуатации;
в) общие сведения о бортовых системах управления ВС и СУ, правила их эксплуатации;
г) общие сведения о приборах контроля работы СУ и систем ВС, правила их эксплуатации;
д) общие сведения о средствах сбора полетной информации, правила их эксплуатации.
423. Общие сведения о радиооборудовании ВС и его ЛЭ:
а) общие сведения о связном радиооборудовании ВС, правила его эксплуатации.
б) общие правила ведения радиосвязи.
424. Общие сведения об электрооборудовании ВС и его летная эксплуатация:
а) общие сведения о питании сетей ВС от бортовых и наземных источников электропитания, правила их эксплуатации;
б) общие сведения о потребителях электроэнергии ВС, правила их эксплуатации.
425. Руководство по летной эксплуатации ВС:
а) умение пользоваться РЛЭ с учетом использования раздела «Общие сведения»;
б) основные ограничения и их учет в летной эксплуатации;
в) эксплуатация ВС в ожидаемых условиях, правила взаимодействия и технология работы членов экипажа (буксировка, запуск СУ и ВСУ, руление, взлет, набор, горизонтальный полет, снижение, заход на посадку, посадка);
г) особые случаи полета;
д) выполнение полетов в особых ситуациях (предусмотренных РЛЭ);
е) умение пользоваться справочным материалом раздела «Летные характеристики ВС», в части его касающейся;
ж) правила пользования картой контрольной проверки и листами контрольного осмотра.
426. Бортовые АСС и правила их применения в аварийной обстановке:
а) аварийно-спасательное оборудование ВС и правила его использования;
б) общие сведения об оказании первой медицинской помощи пострадавшим.
427. Общие сведения о технической эксплуатации авиационной техники, ГСМ:
(пункт 427 в редакции приказа начальника Государственной инспекции Республики Узбекистан по надзору за безопасностью полетов от 19 апреля 2012 года № 37 (рег. № 1349-7 от 10.05.2012 г.) — СЗ РУ, 2012 г., № 19, ст. 212)
а) организация технической эксплуатации АТ;
б) эксплуатация ВС экипажами;
в) общие виды работ, выполняемые на ВС;
г) удаление льда и снега с поверхностей ВС;
д) запуск и опробование двигателей;
е) буксировка ВС;
ж) оперативное техническое обслуживание ВС;
з) охрана, прием и передача ВС;
и) погрузочно-разгрузочные работы на ВС;
к) применяемые сорта топлива и присадок к ним;
л) применяемые сорта масел;
м) применяемые противообледенительные жидкости.
428. Авиационные происшествия и безопасность полетов:
а) знание причин АП на эксплуатирующем типе ВС и в ГА Республики Узбекистан за последние 3 года;
б) знание программы предотвращения АП в авиакомпании;
в) классификация авиасобытий. Действия после авиасобытия.
429. Возможности и ограничения человека в летной деятельности (человеческий фактор):
а) знание и использование человеческого фактора в летной деятельности.
430. Иностранный язык:
а) должен обладать способностью говорить на иностранном языке, при техническом обслуживании воздушных судов.
(пункт 430 в редакции приказа начальника Государственной инспекции по надзору за безопасностью полетов от 19 июля 2007 года № 110 (рег. № 1349-1 от 28.08.2007 г.) — СЗ РУ, 2007 г., № 35-36, ст. 360)
431. Должен обладать эксплуатационным опытом и умением в следующих областях:
а) Летная подготовка:
1) предполетная подготовка ВС данного типа;
2) эксплуатация оборудования и бортовых систем на всех этапах полета с учетом характеристик и ограничений ВС;
3) порядок действий при выполнении полетов в особых условиях и при особых случаях в полете;
4) действия в аварийных ситуациях;
5) оформление документации, связанной с летной эксплуатацией.
б) Умения:
1) принимать и сдавать ВС в установленном порядке;
2) производить предполетный и послеполетный осмотры ВС согласно РЛЭ и технологии;
3) заправлять ВС топливом и контролировать его качество;
4) квалифицированно осуществлять наблюдение в полете за параметрами работы силовых установок и бортовых систем;
5) своевременно распознавать отклонения в функционировании силовых установок и бортовых систем ВС;
6) своевременно докладывать КВС об обнаружении отклонений в работе АТ и выдавать обоснованные рекомендации;
7) устранять в полете, появившиеся и доступные для устранения, простейшие неисправности оборудования и систем ВС;
8) своевременно распознавать аварийные ситуации и принимать соответствующие действия;
9) инициативно, квалифицированно и четко взаимодействовать с членами экипажа;
10) поддерживать благоприятную психологическую обстановку в экипаже.
§ 79. Требования к знаниям и умениям для бортмехаников
432. Воздушное право.
а) Основные положения Воздушного кодекса Республики Узбекистан:
1) общие положения;
2) гражданские воздушные суда;
3) экипаж гражданского воздушного судна;
4) полеты воздушных судов;
5) международные полеты;
6) административная ответственность за нарушение правил безопасности полетов ВС, пользования средствами воздушного транспорта и правил, направленных на обеспечение сохранности грузов.
433. Правила полетов:
а) знание определений;
б) общие положения;
в) подготовка и выполнение полетов;
г) полеты в особых условиях;
д) особые случаи в полете;
е) международные полеты;
ж) порядок передачи сигнала и сообщения о бедствии;
з) сигналы, применяемые при поисково-спасательных работах.
434. Практическая аэродинамика.
а) Аэродинамические характеристики ВС:
1) основные геометрические данные ВС;
2) основные аэродинамические характеристики ВС;
3) механизация крыла;
4) влияние атмосферных условий на аэродинамические характеристики ВС.
б) Характеристики силовой установки:
1) тяга двигателя и удельный расход топлива;
2) особенности работы винта (для ВС с ТВД и ПД);
3) дроссельная характеристика двигателя;
4) зависимость тяги двигателя и удельного расхода топлива от высоты полета;
5) скоростная характеристика двигателя.
в) Устойчивость и управляемость ВС:
1) общие сведения о равновесии, устойчивости и управляемости ВС;
2) факторы, влияющие на устойчивость и управляемость ВС.
г) Полеты в особых условиях и особые случаи в полете:
1) обледенение;
2) грозовая деятельность;
3) сильные ливневые осадки;
4) сильная болтанка;
5) повышенная электрическая активность атмосферы;
6) сдвиг ветра;
7) пыльная буря.
д) Полет с неработающей (неработающими) СУ.
е) Экстренное снижение.
435. Общие сведения о конструкции ВС и его ЛЭ:
а) общие сведения о конструкции ВС, компоновка и основные конструктивные элементы планера. Прочностные ограничения, Ресурс;
б) принцип работы системы управления ВС и правила ее эксплуатации;
в) принцип работы системы управления шасси и правила ее эксплуатации;
г) принцип работы гидравлического и пневматического оборудования и правила их эксплуатации. Жидкости и газы, применяемые в системах;
д) принцип работы системы управления двигателем и правила ее эксплуатации;
е) принцип работы топливной системы ВС и правила ее эксплуатации;
ж) принцип работы СКВ и САРД и правилах эксплуатации;
з) принцип работы противопожарного оборудования ВС и правила ее эксплуатации;
и) принцип работы противообледенительных устройств ВС и правила их эксплуатации;
к) принцип работы кислородного оборудования ВС и правила ее эксплуатации;
л) принцип работы бытового и грузового оборудования, системы водоснабжения и канализации и правила их эксплуатации.
436. Общие сведения о конструкции двигателя и ВСУ и их летная эксплуатация:
а) общие сведения о двигателе, его характеристики, параметры режимов работы (Взл., Nom, М.Г.), ограничения;
б) топливная система двигателя, управление, применяемые топлива;
в) общие сведения о системе смазки, применяемые масла, правила эксплуатации;
г) общие сведения о системе запуска, противопожарной системе, правила их эксплуатации;
д) общие сведения о вспомогательной силовой установке и правила ее эксплуатации;
е) признаки отказов двигателя и действия экипажа.
437. Общие сведения о приборном оборудовании ВС и его летная эксплуатация:
а) основные сведения о навигационно-пилотажных приборах (комплексах) ВС;
б) общие сведения о системе измерения запаса топлива на ВС, правила эксплуатации;
в) общие сведения о бортовых системах управления ВС и СУ, правила эксплуатации;
г) общие сведения о приборах контроля работы СУ и систем ВС, правила эксплуатации;
д) общие сведения о средствах сбора полетной информации, правила эксплуатации.
438. Общие сведения о радиооборудовании ВС и его ЛЭ:
а) общие сведения о связном радиооборудовании ВС, правила эксплуатации.
б) общие правила ведения радиосвязи.
439. Общие сведения об электрооборудовании ВС и его летная эксплуатация:
а) общие сведения о питании сетей ВС от бортовых и наземных источников, резервирование, правила эксплуатации;
б) общие сведения о потребителях электроэнергии ВС, правила эксплуатации.
440. Руководство по летной эксплуатации ВС:
а) умение пользоваться РЛЭ с учетом использования раздела «Общие сведения»;
б) основные ограничения и их учет в летной эксплуатации;
в) эксплуатация ВС в ожидаемых условиях, правила взаимодействия и технология работы членов экипажа (буксировка, запуск СУ и ВСУ, руление, взлет, набор, горизонтальный полет, снижение, заход на посадку, посадка);
г) особые случаи полета;
д) выполнение полетов в особых ситуациях (предусмотренных РЛЭ);
е) умение пользоваться справочным материалом раздела «Летные ограничения ВС»;
ж) правила пользования картой контрольной проверки и листами контрольного осмотра.
441. Бортовые АСС и правила их применения в аварийной обстановке:
а) аварийно-спасательное оборудование ВС и правила его использования;
б) общие сведения об оказании первой медицинской помощи пострадавшим.
442. Общие сведения о технической эксплуатации авиационной техники, ГСМ:
(пункт 442 в редакции приказа начальника Государственной инспекции Республики Узбекистан по надзору за безопасностью полетов от 19 апреля 2012 года № 37 (рег. № 1349-7 от 10.05.2012 г.) — СЗ РУ, 2012 г., № 19, ст. 212)
а) организация технической эксплуатации АТ;
б) эксплуатация ВС экипажами;
в) общие виды работ, выполняемые на ВС;
г) удаление льда и снега с поверхностей ВС;
д) запуск и опробование двигателей;
е) буксировка ВС;
ж) оперативное техническое обслуживание;
з) погрузочно-разгрузочные работы;
и) применяемые сорта топлива и присадок к ним;
к) применяемые сорта масел;
л) применяемые противообледенительные жидкости.
443. Авиационные происшествия и безопасность полетов:
а) знание причин АП на эксплуатирующем типе ВС и в ГА Республики Узбекистан за последние 3 года;
б) знание программы предотвращения АП в авиакомпании;
в) классификация авиасобытий. Действия после авиасобытия.
444. Возможности и ограничения человека в летной деятельности (человеческий фактор):
а) знание и использование человеческого фактора в летной деятельности.
445. Иностранный язык (английский):
а) знание и умение объясняться на английском языке при техобслуживании ВС за границей (для получения допуска к международным полетам).
446. Бортмеханик должен обладать эксплуатационным опытом и умением в следующих областях:
а) Летная подготовка:
1) предполетная подготовка ВС данного типа;
2) эксплуатация оборудования и бортовых систем на всех этапах полета с учетом характеристик и ограничений ВС;
3) порядок действий при выполнении полетов в особых условиях и при особых случаях в полете;
4) действия в аварийных ситуациях;
5) оформление документации, связанной с летной эксплуатацией.
б) Умения:
1) принимать и сдавать ВС в соответствии с установленным порядком;
2) производить предполетный и послеполетный осмотры ВС согласно РЛЭ и технологии;
3) заправлять ВС топливом и контролировать его качество;
4) квалифицированно осуществлять наблюдение в полете за параметрами работы силовых установок и бортовых систем;
5) своевременно распознавать отклонения в функционировании силовых установок и бортовых систем ВС;
6) своевременно докладывать КВС об обнаружении отклонений в работе АТ и выдавать обоснованные рекомендации;
7) устранять в полете появившиеся и доступные для устранения простейшие неисправности оборудования и систем ВС;
8) своевременно распознавать аварийные ситуации и принимать соответствующий порядок действий;
9) инициативно, квалифицированно и четко взаимодействовать с членами экипажа;
10) поддерживать благоприятную психологическую обстановку в экипаже.
§ 80. Требования к знаниям и умениям для бортрадистов ГА
447. Воздушное право.
а) Основные положения Воздушного кодекса Республики Узбекистан:
1) общие положения;
2) гражданские воздушные суда;
3) экипаж гражданского воздушного судна;
4) полеты воздушных судов;
5) международные полеты;
6) административная ответственность за нарушение правил безопасности полетов ВС, пользования средствами воздушного транспорта и правил, направленных на обеспечение сохранности грузов.
448. Правила полетов:
а) знание определений;
б) общие положения;
в) подготовка и выполнение полетов;
г) полеты в особых условиях;
д) особые случаи в полете;
е) международные полеты;
ж) порядок передачи сигнала и сообщения о бедствии;
з) сигналы, применяемые при поисково-спасательных работах.
449. Навигация.
а) Самолетовождение:
1) общие понятия о самолетовождении ВС;
2) навигационные элементы полета.
б) Аэронавигационная информация:
1) документы аэронавигационной информации для экипажей. Порядок их использования.
450. Авиационная метеорология.
а) Основы практической метеорологии:
1) основные метеорологические элементы и явления;
2) опасные для полетов метеорологические явления, особые условия погоды;
3) международные авиационные метеорологические коды;
4) информации «VOLMET», «SIGMET».
451. Основные летно-технические данные ВС, общие сведения о конструкции ВС, двигателя и ВСУ:
а) общие сведения о ВС: летно-технические данные, компоновка, прочностные ограничения;
б) размещение переносного противопожарного оборудования, правила его эксплуатации;
в) общие сведения о противообледенительных устройствах ВС;
г) принцип работы кислородного оборудования ВС и правила его эксплуатации;
д) предполетный осмотр ВС.
е) общие сведения о двигателе. Эксплуатационные ограничения;
ж) общие сведения о противопожарной, противообледенительной системах двигателя и ВСУ;
з) общие сведения о вспомогательной силовой установке.
452. Общие сведения о приборном оборудовании ВС и его летная эксплуатация:
а) основные сведения о навигационно-пилотажных приборах (комплексах) ВС;
б) общие сведения о средствах сбора полетной информации, правила эксплуатации.
453. Общие сведения о радиооборудовании ВС и его летная эксплуатация:
а) связное радиооборудование ВС, правила эксплуатации;
б) общие сведения о радиолокационном оборудовании ВС, правила эксплуатации;
в) общие сведения о бортовых РТС навигации.
454. Общие сведения об электрооборудовании ВС и его летная эксплуатация:
а) общие сведения о питании сетей ВС от бортовых и наземных источников, резервирование, правила эксплуатации;
б) общие сведения о потребителях электроэнергии ВС, правила эксплуатации.
455. Руководство по летной эксплуатации ВС:
а) умение пользоваться РЛЭ с учетом использования раздела «Общие сведения»;
б) основные ограничения и их учет в летной эксплуатации ВС;
в) эксплуатация ВС в ожидаемых условиях, правила взаимодействия и технология работы членов экипажа;
г) особые случаи полета;
д) выполнение полетов в особых ситуациях (предусмотренных РЛЭ);
е) правила пользования картой контрольной проверки и листами контрольного осмотра.
456. Бортовые АСС и правила их применения в аварийной обстановке:
а) аварийно-спасательное оборудование ВС и правила его использования;
б) общие сведения об оказании первой медицинской помощи пострадавшим.
457. Правила ведения радиосвязи:
а) общие правила радиообмена;
б) фразеология радиообмена при использовании радиовещательной передачи;
в) правила радиообмена при срочной и аварийной связи;
г) прием на слух сигналов азбуки Морзе.
458. Иностранный язык:
а) умение вести радиосвязь на языке, используемом в радиотелефонной связи;
б) способность говорить на языке, используемом в радиотелефонной связи и понимать его;
в) умение пользоваться документами аэронавигационной информации, изданными на языке, используемом в радиотелефонной связи.
(пункт 458 в редакции приказа начальника Государственной инспекции по надзору за безопасностью полетов от 19 июля 2007 года № 110 (рег. № 1349-1 от 28.08.2007 г.) — СЗ РУ, 2007 г., № 35-36, ст. 360)
459. Авиационные происшествия и безопасность полетов:
а) знание причин АП на эксплуатирующем типе ВС и в ГА Республики Узбекистан за последние 3 года;
б) знание программы предотвращения АП в авиакомпании;
в) классификация авиасобытий. Действия после авиасобытия.
460. Возможности и ограничения человека в летной деятельности (человеческий фактор):
а) знание и использование человеческого фактора в летной деятельности.
461. Бортрадист ГА должен обладать эксплуатационным опытом и умением в следующих областях:
а) Летная подготовка:
1) предполетная подготовка;
2) работа с информационными документами;
3) работа с радио- и электрооборудованием ВС;
4) порядок действий в нормальных, особых условиях полета и особых случаях в полете.
б) Умения:
1) проводить предполетную подготовку, согласно технологии;
2) безошибочно и своевременно выполнять операции при проведении проверки и подготовки к полету радиосвязного и электрооборудования ВС;
3) обеспечивать ведение двухсторонней радиосвязи в соответствии с требованиями Наставления по связи в ГА и Правилами фразеологии радиообмена на всех этапах полета;
4) обеспечивать экипаж информацией о метеорологической, радионавигационной и воздушной обстановке на всех этапах полета;
5) грамотно эксплуатировать радиооборудование и электрооборудование ВС;
6) своевременно определять отказы и неустойчивость в работе радио-, электрооборудования и использовать резервное оборудование;
7) инициативно, квалифицированно и четко взаимодействовать с другими членами экипажа;
8) четко (членораздельно) выдавать рекомендации экипажу по выполнению действий членами экипажа и вести связь;
9) поддерживать благоприятную психологическую обстановку в экипаже.
§ 81. Требования к знаниям и умениям для бортоператоров ГА
462. Воздушное право.
а) Основные положения Воздушного кодекса Республики Узбекистан:
1) общие положения;
2) гражданские воздушные суда;
3) экипаж воздушного судна;
4) полеты воздушных судов;
5) международные полеты;
6) административная ответственность за нарушение правил безопасности полетов ВС, пользования средствами воздушного транспорта и правил, направленных на обеспечение сохранности грузов.
463. Правила полетов:
а) знание определений;
б) общие положения;
в) обеспечение полетов службой организации перевозок;
г) медицинское обеспечение полетов;
д) режимно-охранное обеспечение полетов;
е) аварийное и поисково-спасательное обеспечение полетов;
ж) подготовка и выполнение полетов;
з) международные полеты;
и) порядок передачи сигналов и сообщений о бедствии;
к) сигналы, применяемые при поисково-спасательных работах.
464. Организация перевозок на воздушном транспорте:
а) правила приема/сдачи коммерческой загрузки;
б) правила оформления перевозочной документации;
в) порядок предъявления и рассмотрения претензий и исков;
г) требования, предъявляемые к грузам, правила погрузочно-разгрузочных и швартовочных работ;
д) правила и оформление перевозки опасных грузов;
е) перечень грузов, запрещенных к перевозке воздушным транспортом.
465. Общие сведения о конструкции ВС:
а) общие сведения о ВС, геометрические данные, компоновка. Прочностные ограничения;
б) бортовые средства механизации и правила их эксплуатации;
в) общие сведения о бортовых средствах механизации (БСМ), погрузочно-разгрузочном и швартовочном оборудовании (ПРШО) ВС и правила их эксплуатации;
г) размещение переносного противопожарного оборудования ВС, его эксплуатация;
д) принцип работы кислородного оборудования ВС и правила его эксплуатации;
е) общие сведения о гидросистеме ВС;
ж) общие сведения о работе СКВ, САРД;
з) общие сведения о радиооборудовании;
и) общие сведения об электрооборудовании ВС, электробытовое оборудовании ВС, правила эксплуатации;
к) предполетный осмотр ВС.
466. Руководство по летной эксплуатации ВС:
а) умение пользоваться РЛЭ с учетом использования раздела «Общие сведения»;
б) основные ограничения и их учет в летной эксплуатации;
в) правила пользования картой контрольной проверки и листами контрольного осмотра;
г) правила загрузки-выгрузки. Центровка самолета.
467. Авиационные происшествия и безопасность полетов:
а) знание причин АП на эксплуатирующем типе ВС и в ГА Республики Узбекистан за последние 3 года;
б) знание программы предотвращения АП в авиакомпании;
в) классификация авиасобытий. Действия после авиасобытия.
468. Бортовые АСС и правила их применения в аварийной обстановке:
а) аварийно-спасательное оборудование ВС и правила его использования;
б) общие сведения об оказании первой медицинской помощи пострадавшим.
469. Иностранный (английский) язык (для выполняющих МП):
а) знание и умение объясняться на английском языке при выполнении полетов за границу.
470. Возможности и ограничения человека в летной деятельности (человеческий фактор):
а) знание и использование человеческого фактора в своей работе.
471. Бортоператор ГА должен обладать эксплуатационным опытом и умением в следующих областях:
а) Летная подготовка:
1) предполетная подготовка ВС данного типа;
2) процедуры эксплуатации гидросистемы, электросистемы ВС;
3) работа с бортовыми средствами механизации (БСМ), погрузочно-разгрузочным оборудованием (ПРО);
4) порядок действий в нормальных, особых условиях полета и особых случаях в полете.
б) Умения:
1) производить предполетную подготовку согласно технологии;
2) безошибочно и своевременно выполнять операции при проведении проверки и подготовки к полету БСМ и ПРО;
3) грамотно эксплуатировать гидросистему, электросистему, БСМ и ПРО;
4) принимать и осуществлять погрузку, размещение, с учетом центровки, крепление и швартовку груза на борту ВС, а также их выгрузку из ВС;
5) осуществлять работу с перевозочной документацией;
6) обеспечивать экипаж ВС питанием в полете согласно технологии работы;
7) инициативно, квалифицированно и четко взаимодействовать с другими членами экипажа;
8) поддерживать благоприятную психологическую обстановку в экипаже.
§ 82. Требования к знаниям и умениям для бортпроводников
472. Воздушное право:
а) Основные положения Воздушного кодекса Республики Узбекистан:
1) общие положения;
2) гражданские воздушные суда;
3) экипаж воздушного судна;
4) полеты воздушных судов;
5) международные полеты;
6) административная ответственность за нарушение правил безопасности полетов ВС, пользования средствами воздушного транспорта и правил, направленных на обеспечение сохранности грузов.
б) Правила полетов:
1) знание определений, в части их касающейся;
2) экипаж воздушного судна;
3) медицинское обеспечение полетов;
4) режимно-охранное обеспечение полетов;
5) аварийное и поисково-спасательное обеспечение полетов;
6) сигналы, применяемые при поисково-спасательных работах.
в) Общие сведения о конструкции ВС и его оборудовании:
1) основные летно-технические данные ВС;
2) размещение переносного противопожарного оборудования и правила его эксплуатации;
3) размещение, принцип работы кислородного оборудования ВС и правила его эксплуатации;
4) бытовое, электро-кухонное, буфетное оборудование ВС, системы водоснабжения и канализации и правила их эксплуатации;
5) электрооборудование ВС: щитки управления освещения салонов и вспомогательных помещений ВС, виды освещения;
6) радиооборудование ВС: эксплуатация СПУ, СГУ, магнитофона, телевизионных систем;
7) центровка ВС: правила размещения пассажиров, грузов, багажа и почты на борту ВС.
г) География воздушных авиалиний:
1) география полетов;
2) экономическое и политическое положение стран, охватываемых географией полетов авиакомпании.
473. Организация обслуживания пассажиров на борту ВС:
а) технология обслуживания пассажиров, виды обслуживания;
б) технология обслуживания пассажиров первого класса, экономического и бизнес-классов;
в) медицинское обслуживание пассажиров;
г) подготовка и обслуживание литерных и подконтрольных рейсов;
д) оформление приема/сдачи бытового бортового имущества и инвентаря;
474. Организация воздушных перевозок:
а) правила перевозки пассажиров, багажа, грузов и почты на внутренних и международных авиалиниях;
б) правила приема/сдачи коммерческой загрузки;
в) правила оформления перевозочной документации;
г) порядок предъявления и рассмотрения претензий и исков;
д) правила загрузки, перевозки, крепления, выгрузки грузов, багажа и почты;
е) правила и оформление перевозки опасных грузов;
ж) перечень грузов, запрещенных к перевозке на воздушном транспорте.
475. Организация питания пассажиров на борту ВС:
а) санитарные требования, предъявляемые к работникам объекта, связанных с питанием пассажиров;
б) организация питания для пассажиров и экипажа на внутренних и международных воздушных линиях;
в) перечень и правила эксплуатации унифицированного электро-кухонного оборудования ВС.
476. Бортовые АСС и правила их применения в аварийной обстановке:
а) аварийно-спасательное оборудование и правила его использования;
б) общие сведения об оказании первой медицинской помощи пострадавшим.
477. Авиационные происшествия и безопасность полетов:
а) знание причин АП на эксплуатирующем типе ВС и в ГА Республики Узбекистан за последние 3 года;
б) знание программы предотвращения АП в авиакомпании;
в) классификация авиасобытий. Действия после авиасобытия.
478. Возможности и ограничения человека в летной деятельности (человеческий фактор):
а) знание и использование человеческого фактора в своей работе.
479. Должен обладать эксплуатационным опытом и умением в следующих областях:
а) предполетная подготовка ВС, согласно технологии;
б) обслуживание пассажиров на борту ВС. Обеспечение питанием пассажиров и экипажа согласно технологии;
в) прием и размещение пассажиров в салонах ВС, прием, размещение, крепление багажа, груза и почты на борту ВС, а также их выгрузка;
г) эксплуатация бытового, электро-, кухонного и буфетного оборудования ВС;
д) оформление рейсовой и перевозочной документации;
е) знание государственного, русского и других языков (преимущественно английского или французского, или немецкого) в объеме предъявляемых требований (должен уметь читать и понимать письменные инструкции, делать правильные выводы и эффективно взаимодействовать с членами летного персонала экипажа, другими бортпроводниками и пассажирами в аварийной обстановке);
ж) инициативное, квалифицированное и четкое взаимодействие с членами экипажа и поддержание благоприятной психологической обстановки в экипаже.
§ 83. Требования к знаниям и умениям для диспетчеров
480. Воздушное право:
а) основные положения Воздушного кодекса Республики Узбекистан:
1) общие положения;
2) использование воздушного пространства;
3) состав авиации Республики Узбекистан;
4) классификация аэродромов;
5) классификация воздушных судов;
6) воздушное движение;
б) воздушное движение;
1) общие положения;
2) структура воздушного пространства Республики Узбекистан;
3) порядок использования воздушного пространства Республики Узбекистан;
4) управление воздушным движением;
5) эшелонирование;
6) правила полетов по ВТ, МВЛ и маршрутам вне ВТ и МВЛ;
7) перелет государственной границы Республики Узбекистан. Приграничная полоса и особенности выполнения полетов в ней;
8) контроль за соблюдением порядка использования воздушного пространства Республики Узбекистан;
9) порядок подачи заявок на ИВП и извещение войск ПВО;
10) порядок разработки и установления временных режимов и кратковременных ограничений ИВП.
(пункт 480 в редакции приказа начальника Государственной инспекции по надзору за безопасностью полетов от 19 июля 2007 года № 110 (рег. № 1349-1 от 28.08.2007 г.) — СЗ РУ, 2007 г., № 35-36, ст. 360)
481. Правила полетов и основы воздушной навигации:
а) правила полетов:
1) знание определений;
2) общие положения;
3) обеспечение полетов воздушных судов;
4) полеты воздушных судов (основные требования, выполнение полетов, полеты в особых условиях, особые случаи в полете);
5) поиск и спасание;
6) перечень сигналов бедствия и срочности;
7) порядок передачи сигнала и сообщения о бедствии;
8) перехват гражданских воздушных судов;
б) основы воздушной навигации:
1) курсы полета, путевые углы, азимут (пеленг, курсовой угол);
2) навигационный треугольник скоростей и его элементы;
3) скорости полета;
4) высоты полета и расчет безопасных высот полета;
5) решение задач воздушной навигации, связанных с УВД».
(пункт 481 в редакции приказа начальника Государственной инспекции по надзору за безопасностью полетов от 19 июля 2007 года № 110 (рег. № 1349-1 от 28.08.2007 г.) — СЗ РУ, 2007 г., № 35-36, ст. 360)
482. Авиационные происшествия, связанные с ОВД:
а) обстоятельства, причины, недостатки и рекомендации по результатам расследования авиационных событий;
б) общие положения, определения, классификация и оповещения об авиационных событиях (ПРАПИ)».
(пункт 482 в редакции приказа начальника Государственной инспекции по надзору за безопасностью полетов от 19 июля 2007 года № 110 (рег. № 1349-1 от 28.08.2007 г.) — СЗ РУ, 2007 г., № 35-36, ст. 360)
483. Обслуживание воздушного движения:
а) авиационные правила в части, касающейся ОВД;
б) руководство по обслуживанию воздушного движения:
1) знание определений;
2) служба ОВД и организация ее работы;
3) организация воздушного пространства;
4) организация ОВД;
5) планирование воздушного движения и организация потоков;
6) обслуживание воздушного движения;
7) полетно-информационное обслуживание;
8) служба аварийного оповещения;
9) радиолокационное обслуживание;
в) технология работы диспетчера УВД:
1) общие положения;
2) подготовка к дежурству и прием дежурства;
3) рубежи передачи УВД;
4) управление воздушным движением;
5) управление воздушным движением при полетах в особых условиях и особых случаях в полете».
(пункт 483 в редакции приказа начальника Государственной инспекции по надзору за безопасностью полетов от 19 июля 2007 года № 110 (рег. № 1349-1 от 28.08.2007 г.) — СЗ РУ, 2007 г., № 35-36, ст. 360)
484. Руководство по радиотелефонной связи в ГА:
а) общие правила радиообмена;
б) фразеология радиообмена при использовании радиовещательной передачи;
в) правила аварийной и срочной связи;
г) обмен информацией между диспетчерскими пунктами УВД».
(пункт 484 в редакции приказа начальника Государственной инспекции по надзору за безопасностью полетов от 19 июля 2007 года № 110 (рег. № 1349-1 от 28.08.2007 г.) — СЗ РУ, 2007 г., № 35-36, ст. 360)
485. Авиационная метеорология:
а) основные теоретические вопросы авиационной метеорологии;
б) основные положения документов, регламентирующих метеообеспечение авиации;
в) инструкция по метеообеспечению полетов на конкретном аэродроме;
г) метеорологические наблюдения и сводки;
д) наблюдения и донесения с борта воздушных судов;
е) прогнозы погоды;
ж) предупреждения об опасных метеорологических условиях и явлениях погоды;
з) авиационные карты погоды;
и) обеспечение метеоинформацией экипажей ВС, находящихся в воздухе».
(пункт 485 в редакции приказа начальника Государственной инспекции по надзору за безопасностью полетов от 19 июля 2007 года № 110 (рег. № 1349-1 от 28.08.2007 г.) — СЗ РУ, 2007 г., № 35-36, ст. 360)
486. Радиотехнические средства УВД:
а) тактико-технические характеристики радиолокационного, радионавигационного оборудования и средств авиационной электросвязи;
б) размещение и принцип работы радиолокационного, радионавигационного оборудования».
(пункт 486 в редакции приказа начальника Государственной инспекции по надзору за безопасностью полетов от 19 июля 2007 года № 110 (рег. № 1349-1 от 28.08.2007 г.) — СЗ РУ, 2007 г., № 35-36, ст. 360)
487. Иностранный язык:
а) умение вести радиосвязь на языке, используемом в радиотелефонной связи;
б) способность говорить на языке, используемом в радиотелефонной связи и понимать его;
в) умение пользоваться документами аэронавигационной информации, изданными на языке, используемом в радиотелефонной связи».
(пункт 487 в редакции приказа начальника Государственной инспекции по надзору за безопасностью полетов от 19 июля 2007 года № 110 (рег. № 1349-1 от 28.08.2007 г.) — СЗ РУ, 2007 г., № 35-36, ст. 360)
488. Возможности и ограничения человека применительно к УВД:
а) влияние человеческого фактора при УВД.
(пункт 488 в редакции приказа начальника Государственной инспекции по надзору за безопасностью полетов от 19 июля 2007 года № 110 (рег. № 1349-1 от 28.08.2007 г.) — СЗ РУ, 2007 г., № 35-36, ст. 360)
489. Основы аэродинамики, летно-технические характеристики ВС:
а) основные геометрические данные ВС;
б) основные, аэродинамические характеристики ВС;
в) механизация крыла ВС;
г) влияние атмосферных условий на аэродинамические характеристики ВС.
(пункт 489 в редакции приказа начальника Государственной инспекции по надзору за безопасностью полетов от 19 июля 2007 года № 110 (рег. № 1349-1 от 28.08.2007 г.) — СЗ РУ, 2007 г., № 35-36, ст. 360)
490. Диспетчер должен обладать опытом и умением в следующих областях:
а) уметь управлять воздушным движением в соответствии с технологией работы;
б) владеть правилами и фразеологией радиообмена при управлении воздушным движением;
в) правильно и своевременно действовать в различных ситуациях воздушной и метеорологической обстановки;
г) грамотно использовать радиотехнические средства УВД и средства связи в процессе работы;
д) четко взаимодействовать со смежными диспетчерскими пунктами, службами и органами, обеспечивающими и контролирующими полеты ВС;
е) своевременно информировать соответствующие службы для оказания помощи ВС, терпящем бедствие на аэродроме и(или) в районе ответственности.
491. Дополнительные требования к знаниям перед получением соответствующей квалификационной отметки:
а) при получении допуска диспетчера пункта аэродрома (АДП, ДПР, СДП, ВСДП, КДП, Tower, ДПК, ДПП):
1) генеральный план аэродрома, физические характеристики и визуальные средства;
2) структура воздушного пространства района аэродрома;
3) применяемые правила, процедуры и источники информации;
4) аэронавигационные средства;
5) радиотехническое оборудование управления воздушным движением и его использование;
6) рельеф местности и характерные наземные ориентиры;
7) характерные особенности воздушного движения;
8) особые случаи и условия в полете;
9) планы действий в аварийной обстановке и поисково-спасательных операциях;
б) при получении допуска диспетчера верхнего воздушного пространства и МДП:
1) структура воздушного пространства;
2) применяемые правила, процедуры и источники информации;
3) аэронавигационные средства;
4) радиотехническое оборудование управления воздушным движением и его использование;
5) рельеф местности и характерные наземные ориентиры;
6) характерные особенности воздушного движения и потока воздушного движения;
7) особые случаи и условия в полете;
8) планы действий в аварийной обстановке и поисково-спасательных операциях.
492. Дополнительные требования к опыту (стажировке) перед получением соответствующей квалификационной отметки.
Кандидат успешно закончил курс теоретической подготовки по утвержденной программе и успешно закончил стажировку под руководством аттестованного диспетчера УВД (инструктора):
а) в отношении квалификационной отметки диспетчера пункта аэродрома (ДПР) осуществлял аэродромное диспетчерское обслуживание в течение не менее 140 ч, в подразделении, в отношении которого запрашивается данная отметка;
б) в отношении квалификационной отметки диспетчера пункта аэродрома (СДП, ВСДП) осуществлял аэродромное диспетчерское обслуживание в течение не менее 280 ч, в подразделении, в отношении которого запрашивается данная отметка;
в) в отношении квалификационной отметки диспетчера пункта аэродрома (КДП, МДП МВЛ, СДП МВЛ) осуществлял диспетчерское обслуживание воздушного движения в течение не менее 280 ч, в подразделении, в отношении которого запрашивается данная отметка;
г) в отношении квалификационной отметки диспетчера пункта аэродрома (ДПК, Tower) осуществлял диспетчерское обслуживание воздушного движения в течение не менее 430 ч, в подразделении, в отношении которого запрашивается данная отметка;
д) в отношении квалификационной отметки диспетчера подхода (Аррrоасh), осуществлял диспетчерское обслуживание в течение не менее 430 ч в подразделении, в отношении которого запрашивается квалификационная отметка;
е) в отношении квалификационной отметки диспетчера верхнего воздушного пространства радиолокационного контроля района УВД, осуществлял диспетчерское обслуживание в течение не менее 460 ч, в подразделении, в отношении которого запрашивается квалификационная отметка;
ж) в отношении квалификационной отметки диспетчера, верхнего воздушного пространства процедурного контроля района управления воздушным движением (УВД), обеспечивал выполнение полетов в течение не менее 280 ч. в подразделении, в отношении которого запрашивается квалификационная отметка;
з) в отношении квалификационной отметки старшего диспетчера, руководителя полетов, осуществлял, обеспечивал контроль и организацию УВД в течение не менее 310 ч, в подразделении, в отношении которого запрашивается квалификационная отметка.
(подпункты «а» — «з» пункт 492 в редакции приказа начальника Государственной инспекции по надзору за безопасностью полетов от 19 июля 2007 года № 110 (рег. № 1349-1 от 28.08.2007 г.) — СЗ РУ, 2007 г., № 35-36, ст. 360)
Если диспетчер уже имеет квалификационную отметку диспетчера УВД другой категории или ту же самую квалификационную отметку по другому подразделению, полномочный орган по выдаче свидетельств может снизить степень требований к опыту.
493. К умению.
Кандидат продемонстрировал умения, способность принимать решения и выполнять обязанности, требуемые для обеспечения безопасного, упорядоченного и оперативного диспетчерского обслуживания, на уровне, соответствующем предоставляемым правам.
494. Если одновременно запрашиваются две квалификационные отметки диспетчера УВД, полномочный орган по выдаче свидетельств определяет применяемые требования в отношении каждой квалификационной отметки.
495. Обладатель свидетельства диспетчера УВД с внесенными в него одной или несколькими ниже указанными квалификационными отметками имеет следующие права:
a) квалификационная отметка диспетчера района аэродрома (АДП, ДПР, СДП, ВСДП, КДП, ДПК, Tower) — обеспечивать или контролировать обеспечение аэродромного диспетчерского обслуживания на том аэродроме, по которому аттестован данный обладатель свидетельства;
б) квалификационная отметка диспетчера подхода (Approach) — обеспечивать или контролировать обеспечение диспетчерского обслуживания подхода на аэродроме или аэродромах, по которым аттестован данный обладатель свидетельства, в пределах воздушного пространства или части этого воздушного пространства, находящегося под юрисдикцией диспетчерского органа, обеспечивающего диспетчерское обслуживание подхода (Approach);
в) квалификационная отметка диспетчера радиолокационного контроля района УВД — обеспечивать и/или контролировать обеспечение диспетчерского обслуживания района УВД с использованием радиолокатора в пределах воздушного пространства или части этого воздушного пространства, по которому аттестован данный обладатель свидетельства;
г) квалификационная отметка диспетчера процедурного контроля района УВД — обеспечивать выполнение полетов и/или контролировать обеспечение диспетчерского обслуживания района УВД с использованием стрипов или графического контроля в пределах воздушного пространства или части этого воздушного пространства, по которому аттестован данный обладатель свидетельства.
496. Квалификационная отметка теряет силу, если диспетчер УВД не осуществляет права, предусмотренные квалификационной отметкой в течение 6 месяцев.
§ 84. Требования к знаниям и умениям сотрудников по обеспечению полетов
497. Воздушное право:
а) правила и положения, касающиеся непосредственно сотрудника по обеспечению полетов;
б) правила и процедуры обслуживания воздушного движения.
498. Общие знания по эксплуатации ВС (применительно к работе сотрудника):
а) принцип работы силовых установок самолетов, систем и приборного оборудования;
б) эксплуатационные ограничения самолетов и силовых установок;
в) перечень минимального оборудования.
499. Расчет летных характеристик и процедуры планирования:
а) влияние загрузки и распределения массы на летно-технические характеристики ВС;
б) расчеты массы и центровки;
в) оперативное планирование полета;
г) расчеты расхода топлива и продолжительности полета по топливу;
д) процедуры выбора запасного аэропорта;
е) управление крейсерским полетом по маршруту;
ж) увеличенная дальность полета;
з) подготовка и представление планов полета для целей ОВД;
и) основные принципы планирования с помощью компьютеров.
500. Метеорология:
а) авиационная метеорология;
б) перемещение областей низкого и высокого давления;
в) структура фронтов, возникновения и характеристики особых явлений погоды, которые влияют на условия полета по маршруту и посадки;
г) понимание и применение авиационных метеорологических сводок, карт и прогнозов;
д) коды и сокращения;
е) правила получения и использования метеорологической информации.
501. Навигация:
а) принципы аэронавигации и особенно правила выполнения полета по приборам.
502. Эксплуатационные процедуры:
а) пользование аэронавигационной документацией;
б) эксплуатационные процедуры перевозки обычных и опасных грузов;
в) процедуры, касающиеся авиационных происшествий и инцидентов;
г) правила полетов в аварийной ситуации;
д) процедуры, связанные с актами незаконного вмешательства и диверсиями в отношении ВС.
503. Принципы полета:
а) принципы полета, относящиеся к соответствующей категории ВС.
504. Радиосвязь:
а) правила ведения радиосвязи с ВС и соответствующими наземными станциями.
505. Опыт работы:
а) проработать не менее двух лет на какой либо одной или нескольких (в любом сочетании) должностях, при условии не менее одного года на любой из этих должностей:
1) члена летного экипажа ВС транспортной авиации, или
2) метеоролога в организации, обеспечивающей полеты ВС транспортной авиации, или
3) диспетчера УВД, или
б) проработал не менее одного года в качестве сотрудника, оказывающего помощь в обслуживании полетов ВС транспортной авиации, или
в) успешно закончил курс подготовки по утвержденной программе.
506. Умения:
а) производить точные и приемлемые с эксплуатационной точки зрения анализы погоды на основе серий ежедневных синоптических карт и сводок погоды;
б) обеспечивать проведение обоснованных с эксплуатационной точки зрения инструктажей об условиях погоды, преобладающих в районах конкретной воздушной трассы;
в) прогнозировать погоду для транспортной авиации, уделяя особое внимание аэропортам назначения и запасным;
г) определять оптимальную траекторию полета для данного участка и готовить точные, заполненные от руки и/или с помощью компьютера планы полетов;
д) обеспечивать оперативный контроль и оказывать все прочие виды помощи при полетах в неблагоприятных метеорологических условиях в соответствии с обязанностями обладателя свидетельства сотрудника по обеспечению полетов.
§ 85. Требования к знаниям и умениям связистов радиобюро
507. Знания:
а) правила обслуживания воздушного движения, предоставляемого в государстве;
б) способность говорить на языке, используемом в радиотелефонной связи и понимать его;
в) процедуры радиотелефонной связи;
г) фразеология радиообмена «земля-воздух-земля»;
д) сеть электросвязи;
е) правила и положения, применяемые к связисту радиобюро;
ж) принципы, использование и ограничения оборудования электросвязи на авиационной станции.
508. Опыт работы:
а) должен успешно закончить курс подготовки по утвержденной программе в течение 12-месячного периода, непосредственно предшествовавшего подаче заявления, и успешно проработать под руководством аттестованного связиста радиобюро (пройти стажировку на рабочем месте) не менее 2-х месяцев; или
б) должен успешно проработать под руководством аттестованного связиста радиобюро не менее шести месяцев из 12 месяцев, непосредственно предшествовавших оформлению документов на получение свидетельства.
509. Умения:
а) грамотно эксплуатировать используемое оборудование электросвязи;
б) в качественно и точно вести передачу и прием радиотелефонных сообщений.
§ 86. Требования к знаниям и умениям пилотов-любителей
510. Воздушное право:
а) правила и положения, касающиеся обладателя свидетельства пилота-любителя; правила полетов; соответствующие практика и правила обслуживания воздушного движения.
511. Общие знания по эксплуатации воздушных судов:
а) принципы работы силовых установок, систем и приборного оборудования самолетов;
б) эксплуатационные ограничения самолетов и силовых установок;
в) соответствующие эксплуатационные данные из руководства по летной эксплуатации или другого содержащего эту информацию документа.
512. Летные характеристики и планирование:
а) влияние загрузки и распределение массы на летные характеристики; расчеты массы и центровки;
б) использование и практическое применение параметров взлетных, посадочных и других характеристик;
в) предполетное планирование и планирование полета по маршруту при выполнении полетов по ПВП на частых воздушных судах; подготовка и заполнение планов полета ОВД; соответствующие правила обслуживания воздушного движения; порядок донесений о местоположении; порядок высотомера; выполнение полетов в районах с интенсивным движением.
513. Возможности и ограничения человека в летной деятельности:
а) возможности ограничения человека в летной деятельности применительно к пилоту-любителю.
514. Метеорология:
а) применение основ авиационной метеорологии и правил получения и использования метеорологической информации.
515. Навигация:
а) практические аспекты аэронавигации и методы счисления пути;
б) пользование аэронавигационными картами.
516. Эксплуатационные правила:
а) использование аэронавигационной документации, такой как AIP, NOTAM, авиационные коды и сокращения;
б) соответствующие меры предосторожности и действия в аварийной обстановке, включая действия, предпринимаемые с целью обхода опасных метеоусловий, турбулентности в следе и других опасных для полета явлений.
517. Основы полета:
а) основы полета применительно к самолетам.
518. Радиотелефония:
а) правила ведения радиотелефонной связи и фразеология применительно к полетам по ПВП; действия при отказе связи;
б) способность говорить на языке, используемом в радиотелефонной связи и понимать его.
519. Опыт:
а) кандидат имеет налет не менее 40 часов в качестве пилота самолета;
б) если кандидат имеет налет в качестве пилота воздушных судов других категорий, то ВКК определяет приемлемость учета этого налета;
в) кандидат имеет не менее 10 часов самостоятельного налета на самолетах под руководством уполномоченного пилота-инструктора, включая 5 часов самостоятельного налета по маршруту, при этом, по крайней мере один полет по маршруту протяженностью не менее 270 км (150 м. миль) с посадкой до полной остановки на двух различных аэродромах.
520. Летная подготовка:
а) кандидат прошел летную подготовку на самолетах с двойным управлением под руководством уполномоченного пилота инструктора. Инструктор обеспечивает получение кандидатом эксплуатационного опыта на уровне требований, предъявляемых к пилоту-любителю по крайней мере в следующих областях:
1) предполетная подготовка, включая расчеты массы и центровки, осмотр и обслуживание самолета;
2) аэродромное движение и полетов по схемам движения, методы и меры предотвращения столкновений;
3) управление самолетом с помощью внешних визуальных ориентиров;
4) полеты на критически низких воздушных скоростях; распознавание начального и развивающегося сваливания и выход из него;
5) полеты на критически высоких воздушных скоростях;
6) определение и выход из крутого снижения по спирали;
7) взлеты и посадки в нормальных условиях при боковом ветре;
8) взлеты с коротким разбегом (с укороченной летной полосы и с учетом высоты пролета препятствий); посадки на аэродром ограниченных размеров;
9) полет только по приборам, включая выполнение разворота на 180° в горизонтальной плоскости;
10) полет по маршруту с использованием визуальных ориентиров, методов счисления пути и при наличии радионавигационных средств;
11) работы в аварийном режиме, включая имитацию неисправностей бортового оборудования; и
12) полеты на контролируемый аэродром, вылеты с контролируемого аэродрома, соблюдение правил обслуживания воздушного движения, правил радиотелефонной связи и фразеологии.
521. Умения:
а) кандидат продемонстрировал способность выполнять в качестве командира самолета полеты и маневры, указанные в приложении № 17 со степенью компетенции, соответствующей правам, предоставляемым обладателю свидетельства пилота-любителя, а также умение:
1) управлять самолетом в пределах его ограничений;
2) плавно и точно выполнять все маневры;
3) принимать правильные решения и квалифицированно осуществлять контроль и наблюдение в полете;
4) применять знания в области аэронавигации;
5) постоянно осуществлять управление самолетом таким образом, чтобы успех выполнения схемы полета или маневра никогда не вызывал серьезных сомнений.
§ 861. Требования к знаниям и умениям пилотов аэростата
5211. Воздушное право:
а) правила и положения, касающиеся обладателя свидетельства пилота аэростата;
б) правила полетов и правила обслуживания воздушного движения.
5212. Общие знания по эксплуатации аэростата:
а) принципы действия аэростатов, систем и приборного оборудования;
б) эксплуатационные ограничения аэростатов; соответствующие эксплуатационные данные из руководства по летной эксплуатации или другого содержащего эту информацию документа;
в) физические характеристики и практическое применение газов, используемых в аэростатах.
5213. Летные характеристики, планирование и загрузка:
а) влияние загрузки на летные характеристики; расчеты массы;
б) использование и практическое применение параметров стартовых, посадочных и других характеристик, включая влияние температуры;
в) предполетное планирование и планирование полета по маршруту при выполнении полетов по ПВП; соответствующие правила обслуживания воздушного движения, порядок установки высотомера, выполнение полетов в районах с интенсивным движением.
5214. Пилот аэростата должен знать возможности и ограничения человека в летной деятельности применительно к пилоту аэростата, включая принципы контроля факторов угрозы и ошибок.
5215. Пилот аэростата должен знать применение основ авиационной метеорологии и правил получения и использования метеорологической информации; измерение высоты.
5216. Навигация:
а) практические аспекты аэронавигации и методы счисления пути;
б) пользование аэронавигационными картами.
5217. Эксплуатационные правила:
а) использование аэронавигационной документации, такой как AIP, NOTAM, авиационные коды и сокращения;
б) соответствующие меры предосторожности и действия в аварийной обстановке, включая действия, предпринимаемые с целью обхода района опасных метеоусловий, турбулентности в следе и других опасных для полета явлений.
5218. Пилот аэростата должен знать основы полета применительно к аэростатам.
5219. Радиотелефония:
а) правила ведения радиотелефонной связи и фразеология применительно к полетам по ПВП; действия при отказе связи;
б) способность говорить на языке, используемом в радиотелефонной связи и понимать его.
52110. Кандидат на пилота аэростата должен иметь опыт налета не менее 16 часов в качестве пилота на аэростатах, включая, по крайней мере, 8 запусков и подъемов, из которых один должен быть самостоятельным.
52111. Кандидат на пилота аэростата должен пройти летную подготовку под руководством уполномоченного пилота инструктора. Инструктор обеспечивает получение кандидатом эксплуатационного опыта на уровне требований, предъявляемых к пилоту аэростата, по крайней мере, в следующих областях:
1) предполетная подготовка, включая сборку, оснастку, наполнение, пришвартовывание и осмотр аэростата;
2) технические приемы и правила, применяемые при запуске и подъеме, включая соответствующие ограничения, порядок действий в аварийной обстановке и используемые сигналы;
3) методы и меры предотвращения столкновений;
4) управление аэростатом с помощью внешних визуальных ориентиров;
5) распознавание режима быстрого спуска и выход из него;
6) полеты по маршруту с помощью визуальных ориентиров и методов счисления пути;
7) заходы на посадку и посадки, включая порядок обращения с аэростатом на земле;
8) порядок действий в аварийной обстановке.
52112. Кандидат на пилота аэростата должен продемонстрировать способность выполнять в качестве командира аэростата полеты и маневры, указанные в пункте 52111 уровнем компетенции, соответствующим правам, предоставляемым обладателю свидетельства пилота аэростата, а также умение:
1) распознавать и контролировать факторы угрозы и ошибки;
2) управлять аэростатом в пределах его ограничений;
3) плавно и точно выполнять все маневры;
4) принимать правильные решения и квалифицированно осуществлять наблюдение в полете;
5) применять знания в области аэронавигации;
6) постоянно осуществлять управление аэростатом таким образом, чтобы обеспечить успешное выполнения схемы полета или маневра.».
§ 87. Требования к знанию и умению пилота СЛА
522. Воздушное право:
а) документы регламентирующие летную работу в ГА Республики Узбекистан и документы, регламентирующие летную работу в СЛА.
523. Практическая аэродинамика:
а) аэродинамические характеристики СЛА;
б) устойчивость и управляемость СЛА;
в) полеты в особых условиях и особых случаях.
524. Навигация:
а) аэронавигационная информация;
б) аэронавигационные и полетные карты;
в) визуальная ориентировка;
г) влияние ветра на полет СЛА;
д) воздушная навигация в структуре воздушного пространства и системы УВД;
е) обеспечение безопасности воздушной навигации;
525. Авиационная метеорология:
а) основы практической метеорологии;
б) метеорологическое обеспечение полетов;
526. Конструкция и эксплуатация СЛА:
а) конструкция СЛА и его летная эксплуатация;
б) компоновка и основные конструктивные элементы СЛА, основные геометрические данные СЛА;
в) прочность конструкции и ее элементов;
г) летно-технические характеристики и эксплуатационные ограничения СЛА;
д) конструкция и эксплуатация силовой установки;
е) характерные признаки повреждений и дефектов;
ж) допуск СЛА к полетам;
з) техническая эксплуатация и техническое обслуживание СЛА;
и) техническая документация и порядок ее ведения;
к) средства спасения;
л) Общие сведения о технической эксплуатации авиационной техники и ГСМ;
(подпункт «д» пункта 526 в редакции приказа начальника Государственной инспекции Республики Узбекистан по надзору за безопасностью полетов от 19 апреля 2012 года № 37 (рег. № 1349-7 от 10.05.2012 г.) — СЗ РУ, 2012 г., № 19, ст. 212)
527. Для пилотов СЛА (для допуска к выполнению авиационных работ) дополнительно:
а) правовые основы эксплуатации СЛА и требования руководящих документов, регламентирующих профессиональную деятельность на СЛА;
б) ограничения авиаработ, других видов профессиональной деятельности на СЛА и обеспечение их безопасности;
в) методика выполнения специальных полетов на применяемом СЛА;
г) конструкция и эксплуатация специального оборудования.
528. Для пилотов СЛА - инструкторов дополнительно:
а) методика летного обучения;
б) авиационная психология;
в) основы педагогики и учебно-воспитательной работы.
529. Опыт:
а) кандидаты на получение свидетельства должны иметь налет не менее 20 часов, из них самостоятельно — 10 часов, налет по маршруту — 4 часа;
б) для получения квалификационной отметки «пилот-СЛА-инструктор» должен иметь налет не менее 60 часов, из них методический и инструкторский налет не менее 17 часов.
§ 871. Требования к знаниям и умениям пилотов-планеристов
5291. Воздушное право:
а) правила и положения, касающиеся обладателя свидетельства пилота-планериста;
б) правила полетов;
в) соответствующие практики и правила обслуживания воздушного движения.
5292. Общие знания по воздушным судам:
а) принципы работы систем и приборного оборудования планеров;
б) эксплуатационные ограничения планеров;
в) соответствующие эксплуатационные данные из руководства по летной эксплуатации или другого содержащего эту информацию документа.
5293. Летные характеристики, планирование и загрузка:
а) влияние загрузки и распределения массы на летные характеристики;
б) учет массы и центровки;
в) использование и практическое применение параметров стартовых, посадочных и других характеристик;
г) предполетное планирование и планирование полета по маршруту при выполнении полетов по ПВП, соответствующие правила обслуживания воздушного движения, порядок установки высотомера, выполнение полетов в районах с интенсивным движением.
5294. Кандидат должен знать возможности человека применительно к пилоту-планеристу, включая принципы контроля факторов угрозы и ошибок.
5295. Метеорология:
а) применение основ авиационной метеорологии;
б) правила получения и использование метеорологической информации;
в) измерение высоты.
5296. Навигация:
а) практические аспекты аэронавигации и методы счисления пути;
б) пользование аэронавигационными картами.
5297. Эксплуатационные правила:
а) использование аэронавигационной документации, такой как АIР, NОТАМ, авиационные коды и сокращения;
б) различные методы запуска и соответствующий порядок действий;
в) соответствующие меры предосторожности и действия в аварийной обстановке, включая действия, предпринимаемые с целью обхода опасных метеоусловий, турбулентности в следе и других опасных для полета явлений.
5298. Пилот-планерист должен знать основы полета применительно к планерам.
5299. Радиотелефония:
а) правила ведения радиотелефонной связи и фразеология применительно к полетам по ПВП, действия при отказе связи;
б) способность говорить на языке, используемом в радиотелефонной связи и понимать его.
52910. Кандидат на пилота-планериста должен иметь не менее 6 часов налета в качестве пилота планера, включая 2 часов самостоятельного налета, в течение которых он выполнил не менее 20 взлетов и посадок.
Если кандидат имеет налет в качестве пилота самолетов, то полномочный орган по выдаче свидетельств определяет приемлемость учета такого налета и, при положительном решении, соответственно степень возможного снижения вышеуказанных требований к времени налета.
52911. Кандидат на пилота-планериста должен приобрести под соответствующим контролем опыт эксплуатации планеров в следующих областях:
а) предполетная подготовка, включая сборку и осмотр планера;
б) технические приемы и правила, применяемые при используемом методе старта, включая соответствующие ограничения воздушной скорости, порядок действий в аварийной обстановке и используемые сигналы;
в) полеты по схемам движения, методы и меры, применяемые для предотвращения столкновений;
г) управление планером с помощью внешних визуальных ориентиров;
д) полет в эксплуатационном диапазоне режимов полета;
е) распознавание начального и развившегося сваливания и вывод из него и из крутого снижения по спирали;
ж) запуски, заходы на посадку и посадки в нормальных условиях и при боковом ветре;
з) полеты по маршруту с помощью визуальных ориентиров и методов счисления пути;
и) порядок действий в аварийной обстановке.
52912. Умения:
Кандидат на пилота-планериста продемонстрировал способность выполнять в качестве командира планера полеты и маневры, указанные в пункте 52911 настоящих Правил на уровне квалификации, соответствующем правам, предоставляемым обладателю свидетельства пилота-планериста, а также умение:
а) распознавать и контролировать факторы угрозы и ошибки;
б) управлять планером в пределах его ограничений;
в) плавно и точно выполнять все маневры;
г) принимать правильные решения и квалифицированно осуществлять наблюдение в полете;
д) применять знания в области аэронавигации;
е) постоянно осуществлять управление планером таким образом, чтобы обеспечить успешное выполнение схемы полета или маневра.
(параграф 871 введен приказом начальника Государственной инспекции Республики Узбекистан по надзору за безопасностью полетов от 2 августа 2018 года № 120-Н — Национальная база данных законодательства, 05.09.2018 г., № 10/18/1349-11/1837)
§ 88. Требования к знанию и умению ИТС
Авиатехники.
530. Авиатехник 3 класса должен знать:
а) язык, на котором написаны законы, правила, стандарты, инструкции, техническая документация в объеме, позволяющем читать и понимать соответствующий текст, делать необходимые записи, которые будут понятны для всех пользователей, общаться на уровне, исключающем любые непонимания при осуществлении своих должностных обязанностей;
б) законы и правила Республики Узбекистан, относящиеся к деятельности гражданской авиации, требования государства к охране окружающей среды и особенности влияния человеческого фактора на процесс производства;
в) руководства, положения и инструкции, установленные предприятием, относящиеся к сфере его деятельности;
г) эксплуатационную документацию, правила эксплуатации и принцип действия авиационной техники, оборудования и инструмента, относящиеся к сфере его деятельности;
д) порядок ведения необходимой документации;
е) конструкцию и принцип работы авиационной техники по своей специальности;
ж) характерные отказы и неисправности авиационной техники по своей специальности, их причины и методы устранения;
з) принципы метрологического обеспечения производства.
531. Авиатехник 3 класса должен уметь:
а) пользоваться необходимой документацией;
б) использовать инструменты и оборудование, требуемые для выполнения работ, включенных в круг его обязанностей;
в) выполнять работы по своей специальности по техническому обслуживанию авиационной техники в соответствии с утвержденным регламентом и технологиями;
г) в процессе технического обслуживания выявлять дефекты авиационной техники;
д) устранять выявленные дефекты, если устранение дефектов не требует сложных ремонтов, регулировок и настроек.
532. Авиатехник 2 класса должен знать и уметь то же, что авиатехник 3 класса и дополнительно:
а) иметь глубокие знания авиационной техники по своей специальности;
б) авиатехник по АиРЭО должен имеет базовые знания по смежным специальностям (электро-, радио приборы);
в) знать принципы организации системы качества, установленные на производстве;
г) выполнять сложные регулировки и настройки;
д) контролировать и оценивать качество работ, выполненных специалистами по своей специальности.
533. Авиатехник 1 класса должен знать и уметь то же, что авиатехник 2 класса и дополнительно:
а) авиатехник по СиД должен иметь удовлетворительные базовые знания АиРЭО самолета, а авиатехник по АиРЭО должен иметь удовлетворительные базовые знания систем самолета и двигателя;
б) знать систему организации взаимодействия между различными службами по обеспечению эксплуатации авиационной техники;
в) знать принципы поддержания летной годности воздушных судов и инженерно-авиационного обеспечения полетов.
Инженеры.
534. Инженер должен знать:
а) язык, на котором написаны законы, правила, стандарты, инструкции, техническая документация в объеме, позволяющем читать и понимать соответствующий текст, делать необходимые записи, которые будут понятны для всех пользователей, общаться на уровне, исключающем любые непонимания при осуществлении своих должностных обязанностей;
б) законы и правила Республики Узбекистан, относящиеся к деятельности гражданской авиации, требования государства к охране окружающей среды и особенности влияния человеческого фактора на процесс производства;
в) руководства, положения и инструкции, установленные предприятием, относящиеся к сфере его деятельности;
г) эксплуатационную документацию, правила эксплуатации и принцип действия авиационной техники, оборудования и инструмента, относящиеся к сфере его деятельности;
д) порядок ведения необходимой документации;
е) конструкцию и принцип работы авиационной техники по своей специальности;
ж) характерные отказы и неисправности авиационной техники по своей специальности, их причины и методы устранения;
з) принципы метрологического обеспечения производства;
и) принципы организации системы качества, установленные на производстве;
к) инженер по СиД должен иметь удовлетворительные базовые знания АиРЭО самолета, а инженер по АиРЭО должен иметь удовлетворительные базовые знания систем самолета и двигателя;
л) знать систему организации взаимодействия между различными службами по обеспечению эксплуатации авиационной техники;
535. Инженер должен уметь:
а) пользоваться необходимой документацией;
б) использовать инструменты и оборудование, требуемые для выполнения работ, включенных в круг его обязанностей;
в) выполнять работы по своей специальности по техническому обслуживанию авиационной техники в соответствие с утвержденным регламентом и технологиями;
г) в процессе технического обслуживания выявлять и устранять дефекты авиационной техники;
д) выполнять сложные регулировки и настройки;
е) контролировать и оценивать качество работ, выполненных специалистами по своей специальности;
ж) организовывать и направлять производственную деятельность трудового коллектива (бригада, смена).
536. Инженер 2 категории должен знать и уметь то же, что инженер и дополнительно:
а) иметь глубокие знания авиационной техники по своей специальности;
б) уметь контролировать и оценивать качество работ, выполненных специалистами иных специальностей;
в) уметь анализировать состояние производственного процесса и по результатам анализа принимать производственные решения;
г) знать принципы поддержания летной годности воздушных судов и инженерно-авиационного обеспечения полетов;
д) знать принципы функционирования системы регистрации полетных данных;
е) уметь использовать и анализировать данные регистраторов полетной информации.
537. Инженер 1 категории должен знать и уметь то же, что инженер 2 категории и дополнительно:
а) уметь контролировать и оценивать качество любых работ, выполненных на авиационной технике и в процессе подготовки производства;
б) знать принципы конструкторско-технологического обеспечения и авторского сопровождения авиационной техники;
в) уметь анализировать и обобщать информацию о конструктивно-производственных недостатках авиационной техники, выявленных отказах и неисправностях и разрабатывать мероприятия по их предупреждению.
Категорированный авиаперсонал
538. Авиаперсонал категории «А» должен знать:
а) язык, на котором написаны законы, правила, стандарты, инструкции, техническая документация в объеме, позволяющем читать и понимать соответствующий текст, делать необходимые записи, которые будут понятны для всех пользователей, общаться на уровне, исключающем любые непонимания при осуществлении своих должностных обязанностей;
б) законы и правила Республики Узбекистан, относящиеся к деятельности гражданской авиации, требования государства к охране окружающей среды и особенности влияния человеческого фактора на процесс производства;
в) руководства, положения и инструкции, установленные предприятием, относящиеся к сфере его деятельности;
г) эксплуатационную документацию, правила эксплуатации и принцип действия авиационной техники, оборудования и инструмента, относящиеся к сфере его деятельности;
д) порядок ведения необходимой документации;
е) конструкцию и принцип работы авиационной техники по своей специальности;
ж) авиаперсонал категории «А» должен уметь;
з) пользоваться производственно-технической и эксплуатационной документацией;
и) использовать инструменты и оборудование, необходимые для выполнения работ, включенных в круг его обязанностей;
к) выполнять работы по своей специальности по техническому обслуживанию авиационной техники в соответствии с утвержденным регламентом и технологиями;
л) в процессе технического обслуживания выявлять и устранять дефекты авиационной техники.
539. Авиаперсонал категории «В» должен знать и уметь то же, что авиационный персонал «А» и дополнительно:
а) иметь глубокие знания авиационной техники по своей специальности;
б) авиаперсонал-механик (СиД) должен иметь удовлетворительные базовые знания по авионике самолета, а авиаперсонал-авионик (АиРЭО) должен иметь удовлетворительные базовые знания систем самолета и двигателя;
в) знать систему организации взаимодействия между различными службами по обеспечению эксплуатации авиационной техники;
г) знать систему качества, установленную на предприятии;
д) уметь контролировать и оценивать качество работ, выполненных специалистами по своей специальности;
е) уметь выполнять сложные регулировки и настройки;
ж) анализировать состояние производственного процесса и по результатам анализа принимать производственные решения;
з) знать принципы поддержания летной годности воздушных судов и инженерно-авиационного обеспечения полетов.
540. Авиаперсонал категории «С» должен уметь то же что авиационный персонал категории «В» и дополнительно:
а) контролировать и оценивать качество любых работ, выполненных на авиационной технике и в процессе подготовки производства;
б) знать принципы конструкторско-технологического обеспечения и авторского сопровождения авиационной техники;
в) уметь анализировать и обобщать информацию о конструктивно-производственных недостатках авиационной техники, выявленных отказах и неисправностях и разрабатывать мероприятия по их предупреждению.
§ 89 Требования, предъявляемые при внесении отметки инструктора летного персонала экипажа
541. Требования к знаниям:
а) кандидат отвечает требованиям, предъявляемым при получении свидетельства члена летного экипажа 1 или 2 класса. Кроме того, кандидат продемонстрировал уровень знаний, соответствующих знаниям обладателя отметки инструктора:
1) методика практического обучения;
2) оценка успеваемости курсантов по тем предметам, по которым осуществляется наземная подготовка;
3) процесс усвоения материала;
4) элементы эффективного обучения;
5) оценка и проверка знаний курсантов, теория обучения;
6) разработка программы подготовки;
7) планирование урока;
8) методика аудиторного обучения;
9) использование учебных пособий;
10) анализ и исправление ошибок учащихся;
11) возможности человека применительно к летной подготовке;
12) опасность, связанная с имитацией выхода из строя систем и отказов на ВС.
б) Опыт:
1) кандидат имеет 500 часов на освоенном типе ВС.
в) Летная подготовка.
Под руководством назначенного Госавианадзором инструктора по специальности кандидат:
1) прошел курс обучения согласно ППЛС и/или ППЛСВ;
(абзац третий подпункта «в» пункта 541 в редакции приказа начальника Государственной инспекции по надзору за безопасностью полетов от 19 июля 2007 года № 110 (рег. № 1349-1 от 28.08.2007 г.) — СЗ РУ, 2007 г., № 35-36, ст. 360)
2) применял на практике методику выполнения маневров и схем полета, по которой он намерен проводить летную подготовку.
г) Умения:
1) кандидат продемонстрировал способность обучать в тех областях, в которых он намерен проводить летную подготовку, и на тех типах ВС, по которым предусматривается осуществление прав инструктора, включая, в соответствующих случаях, предполетный инструктаж, разбор полетов и наземную подготовку.
542. При условии соблюдения требований пункта 541 настоящих Правил обладатель квалификационной отметки инструктора имеет право обучения, подготовки, тренировки и проверки и давать допуски к различным видам полетов, в том числе и допуск к полетам в качестве инструктора.
543. Кандидат на получение квалификационной отметки пилота-инструктора должен соответствовать требованиям пункта 541 настоящих Правил, иметь не менее 200 ч налета в качестве КВС соответствующего типа. Квалификационная отметка пилота-инструктора производится ВКК Госавианадзора.
Глава XXII. Критерий оценки уровня профессиональных знаний авиационного персонала
§ 90. Критерий оценок по технике пилотирования, СВЖ и практической работы персонала
544. Безупречное выполнение упражнения, все процедуры выполнены с использованием правильных технических приемов. Теоретические знания процедур и технических приемов соответствуют уровню их выполнения.
(оценка «5»)
545. Выполнения упражнений с незначительными ошибками с самостоятельным их исправлением. Процедуры выполнены с незначительными замечаниями. Вмешательство или помощь не потребовалось. Теоретические знания процедур и технических приемов не требуют повторного доучивания.
(оценка «4»)
546. Выполнение упражнений с ошибками, неправильные или недостаточные действия по их исправлению, требовалось вмешательство или помощь для исправления ошибок, или завершения упражнения. Теоретические знания процедур и теоретических приемов недостаточны, требуется повторное изучение отдельных предметов.
(оценка «3»)
547. Выполнение упражнений с серьезными ошибками, неправильные процедуры, требуется постоянное вмешательство или помощь для исправления ошибок. Теоретическое знание, процедур и теоретических приемов на неприемлемом уровне, требуется повторное обучение специалиста.
(оценка «2»)
§ 91. Оценка теоретических знаний кандидатов
548. Оценка теоретических знаний кандидатов по каждому предмету производится по пятибалльной системе: 5 (пять), 4 (четыре), 3 (три), 2 (два), 1 (единица).
Определение оценки производится по следующим критериям:
оценка «5» ставится, если кандидат безупречно ответил на все вопросы, показал глубокие знания по предмету. Знания применил при решении практических задач;
оценка «4» ставится, если кандидат в основном правильно ответил на все вопросы, допущенные незначительные ошибки исправил самостоятельно, показал знание предмета. Свои знания применил при решении практических задач;
оценка «3» ставится, если кандидат неправильно ответил на один из вопросов или на два вопроса дал неполный ответы, но после дополнительных вопросов экзаменующего своими ответами внес ясность. Свои знания применил при решении практических задач;
оценка «2» ставится, если кандидат на два или более вопросов ответил неправильно;
оценка «1» ставится, если кандидат отказался от ответа.
При использовании технических средств контроля знаний оценка кандидату определяется, если кандидат ответил:
а) 86%—100% — 5 (отлично);
б) 71%—85% — 4 (хорошо);
в) 56%—70% — 3 (удовлетворительно);
г) 55% и менее — 2 (неуд).
549. Оценка уровня подготовленности авиаперсонала в умении приема на слух и передачи сигналов азбуки Морзе:
а) 30 и более знаков в минуту — оценка 5 (пять);
б) от 24 до 30 знаков в минуту — оценка 4 (четыре);
в) от 20 до 24 знаков в минуту — оценка 3 (три);
г) менее 20 знаков в минуту — оценка 2 (два).
(пункт 549 в редакции приказа начальника Государственной инспекции Республики Узбекистан по надзору за безопасностью полетов от 12 сентября 2013 года № 29-н (рег. 1349-8 от 27.09.2013 г.) — СЗ РУ, 2013 г., № 39, ст. 521)
ПРИЛОЖЕНИЕ № 1
к Правилам по выдаче свидетельств и классификации авиационного персонала ГА РУз
Обложка и первая страница Свидетельства пилота ГА
ПРИЛОЖЕНИЕ № 2
к Правилам по выдаче свидетельств и классификации авиационного персонала ГА РУз
Обложка и первая страница Свидетельства штурмана
ПРИЛОЖЕНИЕ № 3
к Правилам по выдаче свидетельств и классификации авиационного персонала ГА РУз
Обложка и первая страница Свидетельства бортинженера ГА
ПРИЛОЖЕНИЕ № 4
к Правилам по выдаче свидетельств и классификации авиационного персонала ГА РУз
Обложка и первая страница Свидетельства бортмеханика ГА
ПРИЛОЖЕНИЕ № 5
к Правилам по выдаче свидетельств и классификации авиационного персонала ГА РУз
Обложка и первая страница Свидетельства бортрадиста ГА
ПРИЛОЖЕНИЕ № 6
к Правилам по выдаче свидетельств и классификации авиационного персонала ГА РУз
Обложка и первая страница Свидетельства бортоператора ГА
ПРИЛОЖЕНИЕ № 7
к Правилам по выдаче свидетельств и классификации авиационного персонала ГА РУз
Обложка и первая страница Свидетельства бортпроводника ГА
ПРИЛОЖЕНИЕ № 8
к Правилам по выдаче свидетельств и классификации авиационного персонала ГА РУз
Обложка и первая страница Свидетельства диспетчера УВД
ПРИЛОЖЕНИЕ № 9
к Правилам по выдаче свидетельств и классификации авиационного персонала ГА РУз
Обложка и первая страница Свидетельства инженера по техническому обслуживанию ВС
ПРИЛОЖЕНИЕ № 10
к Правилам по выдаче свидетельств и классификации авиационного персонала ГА РУз
Обложка и первая страница Свидетельства авиатехника по техническому обслуживанию ВС
ПРИЛОЖЕНИЕ № 11
к Правилам по выдаче свидетельств и классификации авиационного персонала ГА РУз
Внутренняя сторона обложки и первая страница Свидетельства пилота ГА — пилота-любителя
ПРИЛОЖЕНИЕ № 11а
к Правилам по выдаче свидетельств и классификации авиационного персонала ГА РУз
(приложение № 1 в редакции приказа начальника Госавианадзора Республики Узбекистан от 7 сентября 2017 года № 94-Н (рег. № 1349-9 от 10.10.2017 г.) — Национальная база данных законодательства, 11.10.2017 г., № 10/17/1349-9/0084)
ПРИЛОЖЕНИЕ № 12
к Правилам по выдаче свидетельств и классификации авиационного персонала ГА РУз
Внутренняя сторона обложки и первая страница Свидетельства пилота ГА — пилота СЛА
ПРИЛОЖЕНИЕ № 12а
к Правилам по выдаче свидетельств и классификации авиационного персонала ГА РУз
Внутренняя сторона обложки и первая страница свидетельства пилота ГА «Пилот-планерист».
(приложение № 12а введено приказом начальника Государственной инспекции Республики Узбекистан по надзору за безопасностью полетов от 2 августа 2018 года № 120-Н — Национальная база данных законодательства, 05.09.2018 г., № 10/18/1349-11/1837)
ПРИЛОЖЕНИЕ № 13
к Правилам по выдаче свидетельств и классификации авиационного персонала ГА РУз
Внутренняя сторона обложки и первая страница Свидетельства инженера по техническому обслуживанию СВС
ПРИЛОЖЕНИЕ № 14
к Правилам по выдаче свидетельств и классификации авиационного персонала ГА РУз
Внутренняя сторона обложки и первая страница Свидетельства авиатехника по техническому обслуживанию СВС
ПРИЛОЖЕНИЕ № 15
к Правилам по выдаче свидетельств и классификации авиационного персонала ГА РУз
Внутренняя сторона обложки свидетельств специалистов
ПРИЛОЖЕНИЕ № 16
к Правилам по выдаче свидетельств и классификации авиационного персонала ГА РУз
2-3 страницы свидетельств всех специалистов
4—11 страницы свидетельств всех специалистов
12—19 страницы свидетельств всех специалистов
20—25 страницы свидетельств всех специалистов
26-27 страницы свидетельств всех специалистов
28, 29 страницы свидетельств всех специалистов
Образец заполнения Свидетельства авиаперсонала
Образец заполнения Свидетельства авиаперсонала
Образец заполнения Свидетельства авиаперсонала
Образец заполнения Свидетельства авиаперсонала
Образец заполнения Свидетельства авиаперсонала
Образец заполнения Свидетельства авиаперсонала
Образец заполнения Свидетельства авиаперсонала
ПРИЛОЖЕНИЕ № 17
к Правилам по выдаче свидетельств и классификации авиационного персонала ГА
ПРЕДСТАВЛЕНИЕ
на летный персонал
‎‎На________________________________________________________________________________________

‎‎(присвоение, повышение, подтверждение класса; допуск к работе; получение, продление св-ва)

‎‎__________________________________________________________________________________________

(фамилия, имя, отчество)‎‎

‎‎Занимаемая должность___________________________ Подразделение______________________________
‎Тип ВС________________ класс___________________ присвоен___________________________________

(класс, специальность)‎‎‎

(кем, номер,‎
‎‎__________________________Дата рождения _______________ Образование________________________
дата протокола)‎

(общее)‎

‎‎Специальное образование ___________________________________________________________________

‎‎(наименование учебного заведения, курсов, УЦ ГА, дата окончания)

‎‎__________________________________________________________________________________________
‎‎Признан ВЛЭК годным к летной работе __________________________ до «____» _____________ 200_ г.

‎‎(специальность)‎

‎‎Общий налет _____________________________ час., из них ночью ____________________________ час.,
‎в т. ч. самостоятельный налет ______________________ час., из них ночью _____________________ час.
Самостоятельный налет по типам ВС _________________________________________________________
‎Присвоенный минимум_____________________________________________________________________‎

‎‎(заполняется для КВС)

‎‎Достоверность данных заверяю:
‎‎
‎Начальник штаба

‎‎
‎_________________________________________________

‎‎(подпись, фамилия, инициалы)

‎‎
СЛУЖЕБНАЯ ХАРАКТЕРИСТИКА‎

‎‎__________________________________________________________________________________________
‎__________________________________________________________________________________________
‎__________________________________________________________________________________________
‎‎
‎Командир ___________________________________________________________________________

(АЭ, звена, КВС) ‎‎

(подпись, фамилия)‎‎‎

‎‎М.П. Командир летного отряда _________________________________________________________

(подпись, фамилия)‎‎

‎‎
‎«___» ___________________ 200__г.‎

‎‎
1. ЛИСТ ОЦЕНОК‎

‎‎__________________________________________________________________________________________

‎‎(фамилия, имя, отчество)

‎‎__________________________________________________________________________________________

‎‎(специальность, должность, тип ВС)

Наименование дисциплины‎‎

Оценка‎

Фамилия, инициалы проверяющего ‎‎

Дата, подпись проверяющего ‎

1. Руководящие документы (ВК РУз, ПИВП РУз)‎‎ ‎‎‎
2. Правила полетов в ГА‎‎ ‎‎‎
3. Авиационные происшествия и БП‎‎ ‎‎‎
4. Руководство по летной эксплуатации‎‎ ‎‎‎
5. Практическая аэродинамика ВС‎‎ ‎‎‎
6. Воздушная навигация ‎‎‎
7. Авиационная метеорология‎‎ ‎‎‎
8. Общие сведения о конструкции ВС и его летная эксплуатация ‎‎ ‎‎‎
9. Общие сведения о конструкции СУ и ВСУ, их летная эксплуатация‎‎ ‎‎‎
10. Приборное оборудование ВС и его ЛЭ‎‎ ‎‎‎
11. Радиооборудование ВС и его ЛЭ‎‎ ‎‎‎
12. Электрооборудование ВС и его ЛЭ‎‎ ‎‎‎
13. Правила ведения радиосвязи, РРС ГА, прием на слух сигналов азбуки Морзе‎‎ ‎‎‎
14. Общие сведения о технической эксплуатации авиационной техники и ГСМ‎‎ ‎‎‎
15. Основные летно-технич. данные ВС‎‎ ‎‎‎
16. Бортовые АСС и правила их применения в аварийной обстановке‎‎ ‎‎‎
17. Устройство, эксплуатация погрузочно-швартовочного оборуд. ВС.‎‎ ‎‎‎
18. Требования, предъявляем. к грузам. Правила загрузки, выгрузки груза. ТБ ‎‎ ‎‎‎
19. Медицинское обслуживание пассаж.‎‎ ‎‎‎
20. Организация обслуживания пассажиров питанием‎‎ ‎‎‎
21. Организация перевозок на ВТ. Правила перевозки опасных грузов ‎‎ ‎‎‎
22. Технология обслужив. пассажиров‎‎ ‎‎‎
23. Электробыт. оборуд. ВС и его экспл.‎‎ ‎‎‎
24. Иностранный язык‎‎ (с 05.03.2008 г. соответствие уровню шкалы оценок. Приложение 30) ‎‎‎
25. Государственный язык‎‎ ‎‎‎
26. География полетов‎‎ ‎‎‎
27. ПП по ETOPS, MNPS, RVSM‎‎ ‎‎‎
28. Возможности и ограничения человека в летной деятельности‎‎ ‎‎‎


‎Примечание:‎
‎‎при присвоении, повышении, подтверждении класса квалификации, при получении, продлении срока действ. свид-ва, при допуске к самост. работе:
‎‎пилотов «В.Ф.»: п.п. 1— 13, 16, 24 (для МП);
‎для «З.Ф.»: п.п.1— 7, 13, 16, 24, 27
‎штурманов: п.п. 1— 7, 10— 13, 15, 16, 24 (для МП);
‎бортинженеров: п.п. 1— 5, 8— 12, 14, 16, 24 (для МП);
‎бортмехаников: п.п. 1— 5, 8— 12, 14, 16, 24 (для МП);
‎бортрадистов: п.п. 1— 4, 6, 7, 10— 13, 15, 16, 24 (для МП);
‎бортоператоров: п.п. 1— 4, 12, 15— 18, 21, 23, 24 (для МП);
‎бортпроводников: п.п. 1— 4, 15, 16, 19— 26;
‎у всех специалистов проверка по п. 28 только при получении свидетельства.

‎‎
‎II. Результаты прохождения программы ввода в строй:

‏№
‎п/п

Номер задачи, упражнения

Налет‎‎

Полеты‎‏

‎‏Оценка

‎‏Должность, Ф.И.О. проверяющего

днем‎

ночью‎

В с е г о:‎

‎‎
‎III. Проверку техники пилотирования (практических навыков работы) прошел
‎«___» ________________________________Оценка ______________________________________________
‎Выводы проверяющего______________________________________________________________________
‎__________________________________________________________________________________________
‎__________________________________________________________________________________________
‎Проверяющий______________________________________________________________________________

‎‎(должность, класс квалификации, фамилия, инициалы)

‎‎IV. Проверку техники самолетовождения в рейсовых полетах прошел
«___» ________________________________Оценка ______________________________________________
‎Выводы проверяющего______________________________________________________________________
‎__________________________________________________________________________________________
‎__________________________________________________________________________________________
‎Проверяющий_____________________________________________________________________________ ‎ ‎‎

‎‎(должность, класс квалификации, фамилия, инициалы) ‎‎

‎‎V. Налет на КТС _________________________ за год составляет ________ часов.‎‎ Проверку практической

(тип)‎

работы на КТС _____________ прошел «___» ______________ 200__ г. Оценка ______________________

(тип)‎ ‎

‎‎Выводы проверяющего (инструктора КТС)______________________________________________________
‎__________________________________________________________________________________________
‎__________________________________________________________________________________________
‎__________________________________________________________________________________________
Проверяющий (инструктор КТС)______________________________________________________________‎

‎‎(должность, класс квалификации, фамилия, инициалы)

Примечание: ‎
‎‎стр. 1, 2 заполняются при присвоении, подтверждении, повышении в классе, при получении, продлении срока действия свидетельства, допуске к самостоятельной работе;‎‎
‎‎п. II, стр. 3 заполняется на специалистов после ввода в строй для допуска к самостоятельной работе;
‎‎п. III, IV, стр. 3 заполняется на специалистов при проверке на допуск к самостоятельной работе,
‎‎при присвоении, повышении, подтверждении класса и при получении, продлении срока действия свидетельства;
‎‎п. V, стр. 3 заполняется при повышении в классе и при продлении срока действия свидетельства.
‎‎Служебная характеристика заполняется на специалиста при присвоении, повышении, подтверж-
‎‎дении класса, при получении свидетельства и при допуске к самостоятельной работе.

‎‎
‎VI. РЕШЕНИЕ МКК

‎‎__________________________________________________________________________________________

(авиакомпания, авиапредприятие, авиаподразделение)

‎‎__________________________________________________________________________________________

‎‎(должность, специальность, Ф.И.О.)

‎‎__________________________________________________________________________________________
‎__________________________________________________________________________________________
‎__________________________________________________________________________________________
‎‎
‎Протокол МКК от «___» _________ 200__ г. № _________________________


‎М.П.‎

‎‎
‎‎Председатель МКК_______________________________________________

‎‎(подпись, фамилия, инициалы)

‎‎
‎VII. РЕШЕНИЕ КК

‎‎__________________________________________________________________________________________

‎‎(авиакомпания, авиапредприятие, авиаподразделение)

‎‎__________________________________________________________________________________________

(должность, специальность, Ф.И.О.)‎‎

‎‎__________________________________________________________________________________________
‎__________________________________________________________________________________________
‎__________________________________________________________________________________________




‎М.П.

‎‎
‎‎ ‎Протокол КК от «___» _________ 200__ г. № _________________________

‎‎ ‎‎Председатель КК________________________________________________‎‎

(подпись, фамилия, инициалы)‎‎

‎‎Секретарь КК____________________________________________________

(подпись, фамилия, инициалы)‎‎ ‎‎

‎‎
VIII. РЕШЕНИЕ ВКК‎

‎‎__________________________________________________________________________________________

‎‎(полномочный орган ГА)

‎‎__________________________________________________________________________________________

‎‎(должность, специальность, Ф.И.О.)

‎‎__________________________________________________________________________________________
‎__________________________________________________________________________________________
‎‎
‎Протокол ВКК от «___» ________________ 200__ г. № ___________________

‎‎
‎М.П.

‎‎
‎Председатель ВКК________________________________________________

(подпись, фамилия, инициалы)‎‎

Секретарь ВКК___________________________________________________‎‎

(подпись, фамилия, инициалы)‎‎ ‎‎

(приложение № 17 в редакции приказа начальника Государственной инспекции Республики Узбекистан по надзору за безопасностью полетов от 19 апреля 2012 года № 37 (рег. № 1349-7 от 10.05.2012 г.) — СЗ РУ, 2012 г., № 19, ст. 212)
ПРИЛОЖЕНИЕ № 18
к Правилам по выдаче свидетельств и классификации авиационного персонала ГА РУз
ПРЕДСТАВЛЕНИЕ
на диспетчерский состав
‎‎На________________________________________________________________________________________

‎‎(присвоение, повышение, подтверждение класса; допуск к работе; получение, продление св-ва)

‎‎__________________________________________________________________________________________

‎‎(фамилия, имя, отчество)

‎‎__________________________________________________________________________________________

(должность, территориальное отделение, комплекс)‎‎

‎‎Класс_______________присвоен____________________________Год рождения_____________________
‎‎(дата,№ протокола, кем)‎
‎‎Общее образование______________________________Специальное _______________________________
‎__________________________________________________________________________________________
‎__________________________________________________________________________________________

‎‎(учебное заведение, УЦ ГА, курсов, дата окончания)

‎‎Признан ВЛЭК годным к ___________________________________ до «_____» _______________ 200__ г.

‎‎
‎СЛУЖЕБНАЯ ХАРАКТЕРИСТИКА

‎‎__________________________________________________________________________________________
‎__________________________________________________________________________________________
‎__________________________________________________________________________________________
‎__________________________________________________________________________________________
‎__________________________________________________________________________________________
__________________________________________________________________________________________
‎__________________________________________________________________________________________
‎__________________________________________________________________________________________
‎__________________________________________________________________________________________
‎__________________________________________________________________________________________
‎__________________________________________________________________________________________
‎__________________________________________________________________________________________‎

‎‎(допуски к ОВД, рабочие места, нарушения технологии за последний год, взыскания, сроки прохождения тренажера за последние 12 месяцев и т. д.)


‎М.П.‎

‎‎
‎Директор комплекса __________________________________
(начальник терр. отделения) ‎‎‎‎ (подпись, фамилия, инициалы)‎

‎‎«___» ___________________200__г.‎

‎‎На_______________________________________________________________________________________

(фамилия, имя, отчество)

‎‎__________________________________________________________________________________________

‎‎(должность, специальность)

‎‎
‎ТЕОРЕТИЧЕСКИЕ ЗНАНИЯ


‎п/п‎

Наименование дисциплин‎

Оценка‎

Фамилия, инициалы проверяющего ‎

Дата, подпись проверяющ. ‎

‎1.

Воздушный кодекс РУз, Положение об использовании воздушного пространства (ПИВП) ‎

2.‎

Правила полетов и основы Воздушной навигации‎

3.‎

Авиационные происшествия, связанные с ОВД‎

4.‎

Авиационные правила в части, касающейся ОВД, Руководство по обслуживанию воздушного движения (РОВД ГА)‎

5.‎

Технология работы диспетчера УВД‎

6.‎

Авиационная метеорология‎

7.‎

Радиотехнические средства УВД‎

8.‎

Иностранный язык (с 05.03.2008 года соответствие уровню шкалы оценок приложения № 30)‎

9.‎

Руководство по радиотелефонной связи в ГА‎

10.‎

Возможности и ограничения человека применительно к УВД ‎‎

11.‎

Основы аэродинамики, летно-технические характеристики ВС‎‎

12.‎

13.‎

14.‎


‎Примечание. Проверка по п.п. 10 и 11 только при первоначальном получении свидетельства.

‎‎

‎ПРАКТИЧЕСКИЕ НАВЫКИ
___________________________________________________
‎(рабочее место)


‎п/п‎

Технологические операции‎‎

Оценка‎

1.‎

Прием дежурства и подготовка рабочего места‎

2.‎

Знание воздушной и метеорологической обстановки в контролируемом районе (зоне) ‎

3.‎

Соблюдение установленных правил УВД (обеспечение полетов) согласно технологии‎

4.‎

Использование радиотехнических средств УВД‎

5.‎

Соблюдение правил радиосвязи и фразеологии радиообмена‎

6.‎

Ведение установленной диспетчерской документации (согласно технологии) ‎

7.‎

Порядок взаимодействия со смежными диспетчерскими пунктами, службами, обеспечивающими полеты, органами ВПВО и ВВС‎‎
‎‎
‎Вывод проверяющего _______________________________________________
‎‎__________________________________________________________________
‎‎‎Проверяющий _____________________________________________________

(должность, подпись, фамилия, инициалы) ‎

«____»___________________ 200__ г.‎‎‎

‎‎ТРЕНИРОВКА НА ТРЕНАЖЕРЕ

тип
‎тренажера ‎

дата
‎тр-ки ‎

оценка‎

замечания‎

подпись
‎инструктора тр - ра ‎











‎‎
‎Выводы проверяющего (инструктора тр-ра)______________________________________________________
‎___________________________________________________________________________________________
‎___________________________________________________________________________________________

‎Проверяющий (инстр. тр-ра) __________________________________________________________________

‎‎(подпись, фамилия, инициалы)

‎‎«____» _____________________200___г.‎

‎‎

‎РЕШЕНИЕ МКК

‎‎___________________________________________________________________________________________

(комплекс, территориальное отделение)‎‎

‎‎___________________________________________________________________________________________

(должность, Ф.И.О.)‎‎

‎‎___________________________________________________________________________________________
‎___________________________________________________________________________________________
‎___________________________________________________________________________________________
‎___________________________________________________________________________________________
‎‎Протокол МКК от «___» ______________ 200__ г. № __________

М.П.‎

‎‎
‎Председатель ВКК______________________________________

(подпись, фамилия, инициалы)‎‎‎

‎‎
‎РЕШЕНИЕ КК

‎‎
‎‎___________________________________________________________________________________________

(комплекс, территориальное отделение)‎‎

‎‎___________________________________________________________________________________________

‎‎(должность, Ф.И.О.)

‎‎___________________________________________________________________________________________
‎___________________________________________________________________________________________
‎___________________________________________________________________________________________
‎‎Протокол КК от «___» ___________ 200__ г. № ______________

М.П.‎

‎‎
‎Председатель КК________________________________________

(подпись, фамилия, инициалы)‎‎‎

‎‎Секретарь КК___________________________________________

(подпись, фамилия, инициалы)‎‎‎

‎‎
‎РЕШЕНИЕ ВКК

‎‎___________________________________________________________________________________________
‎(полномочный орган ГА)
‎___________________________________________________________________________________________
‎(должность, Ф.И.О.)
‎‎___________________________________________________________________________________________
‎‎‎___________________________________________________________________________________________
‎‎‎___________________________________________________________________________________________
‎‎‎___________________________________________________________________________________________
‎‎
‎Протокол ВКК от «___» ______________ 200__ г. № ___________


‎М.П.‎

‎‎
‎Председатель ВКК______________________________________

(подпись, фамилия, инициалы)‎‎‎

‎‎Секретарь ВКК_________________________________________

(подпись, фамилия, инициалы)‎‎‎ ‎‎‎

(приложение № 18 в редакции приказа начальника Государственной инспекции Республики Узбекистан по надзору за безопасностью полетов от 19 апреля 2012 года № 37 (рег. № 1349-7 от 10.05.2012 г.) — СЗ РУ, 2012 г., № 19, ст. 212)
ПРИЛОЖЕНИЕ № 19
к Правилам по выдаче свидетельств и классификации авиационного персонала ГА РУз
ПРЕДСТАВЛЕНИЕ
на инженерно-технический состав
‎‎На________________________________________________________________________________________

‎(присвоение, повышение, подтверждение класса; допуск к работе; получение, продление св-ва)

‎‎__________________________________________________________________________________________

‎‎(фамилия, имя, отчество)

‎‎Занимаемая должность______________________________________________________________________
‎__________________________________________________________________________________________

‎Класс____________________________ Присвоен________________________________________________

(специальность)‎

(кем, дата, номер протокола)‎‎‎

‎‎Год рождения ____________________ Свидетельство: серия _____________________№ _______________
‎Образование: общее_____________________________________ специальное_________________________

‎_______________________________________________________________________________________________________

‎‎(учебное заведение, УЦ ГА, курсов, дата окончания)

‎‎Выполняет работы по обслуживанию__________________________________________________________
‎__________________________________________________________________________________________

‎‎(тип ВС, авиадвигателей, систем)

‎‎
‎‎СЛУЖЕБНАЯ ХАРАКТЕРИСТИКА

‎‎------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
‎------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
‎------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
‎------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
‎------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
‎------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
‎------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
‎------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
‎------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
‎------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
‎------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
‎------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
‎------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
‎------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
‎------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
‎-----------------------------------------------------------------


‎‎‎Начальник АТБ (гл. инж. цеха) ______________________________________________________

‎М.П.‎

(подпись, фамилия, инициалы)‎‎

‎‎
‎«___» ___________________200__ г.‎

‎‎ЛИСТ ОЦЕНОК

‎‎
‎На________________________________________________________________________________________

‎‎(фамилия, имя, отчество)

‎‎__________________________________________________________________________________________

(должность, специальность)

‎‎

‎ТЕОРЕТИЧЕСКИЕ ЗНАНИЯ


‎п/п‎

Наименование
‎дисциплины ‎

Оценка‎

Фамилия, инициалы проверяющего ‎

Дата
‎подпись‎

1.‎

ВК РУз‎

2.‎

Руководящие документы по инженерно-авиационному обеспечению полетов и сохранению летной годности‎

3.‎

Регламент, технология и инструкция по технической эксплуатации АТ (тип)‎

4.‎

Авиационные происшествия и безопасность полетов

5.‎

Применяемые ГСМ

6.‎

Конструкция ВС и его техническая эксплуатация (тип)

7.‎

Конструкция двигателя, ВСУ и их техническая эксплуатация (тип)

8.‎

Основы практической аэродинамики (тип)

9.‎

Электрооборудование ВС (тип), правила эксплуатации

10.‎

Радиооборудование ВС (тип), правила эксплуатации

11.‎

Приборное оборудование ВС (тип), правила эксплуатации

12.‎

Возможности и ограничения человека применительно к ТО ВС

13.‎

Иностранный язык

‎Примечание: при присвоении, повышении, подтверждении класса квалификации, при получении (замене) свидетельства, при продлении срока его действия, при допуске к самостоятельной работе у: ‎инженеров, авиатехников СиД: п.п. 1 — 8 , 11, 13 (для МП);
инженеров, авиатехников АиРЭО: п.п. 1 — 4, 9-11, 13 (для МП);
‎всех специалистов по п. 12 при получении свидетельства

‎М.П.‎
‎‎
‎Председатель ВКК (КК, МКК) ___________________________

(подпись, фамилия, инициалы) ‎

‎‎«____» __________________200 __г.‎


‎ПРОГРАММА СТАЖИРОВКИ

__________________________________________________________________________________________

(фамилия, имя, отчество)

‎‎Окончивший____________________________________________________________________допускается

(учебное заведение, УЦ ГА, курсы, дата окончания)‎‎

‎‎к стажировке по полной (сокращенной) программе освоения обслуживания материальной
‎части ВС___________________________с двигателями___________________________________________

(тип)‎

(тип)‎

‎‎по специальности___________________________________________________________________________
‎Начало стажировки____________________________ Окончание стажировки_________________________
‎Ответственный руководитель_________________________________________________________________
‎‎(должность, фамилия, инициалы)‎


‎п/п‎

Краткое содержание вопросов, подлежащих изучению и освоению‎‎

Время стажировки в календарных числах‎

Дата, оценка и подпись, принявшего зачет‎

‎‎‎
‎‎‎
‎‎‎
‎‎‎
‎‎‎
‎‎‎
‎‎
‎Заключение ответственного руководителя______________________________________________________
‎__________________________________________________________________________________________
‎__________________________________________________________________________________________
‎__________________________________________________________________________________________
‎__________________________________________________________________________________________

‎‎«___» ___________________ 200__ г.‎

‎‎___________________________________‎

(должность, подпись, фамилия, инициалы)

‎‎Заключение главного инженера АТБ (подразделения) и членов комиссии____________________________
‎__________________________________________________________________________________________
‎__________________________________________________________________________________________
‎__________________________________________________________________________________________

‎‎«___» ___________________ 200__ г.‎ ‎‎‎

‎‎___________________________________‎ ‎‎‎

(должность, подпись, фамилия, инициалы) ‎‎‎

‎‎Члены комиссии:‎

‎‎___________________________________‎ ‎‎‎
‎‎‎___________________________________
‎ ‎‎‎‎‎‎

‎‎
‎РЕШЕНИЕ МКК

‎‎__________________________________________________________________________________________

‎‎(авиац.-технич. комплекс, АТБ, цех и т. д.)

‎‎__________________________________________________________________________________________

‎‎(Ф.И.О., специальность)

‎‎__________________________________________________________________________________________
‎__________________________________________________________________________________________
‎__________________________________________________________________________________________
‎‎Протокол МКК от «___» _________ 200__ г. № _______________

‎М.К.‎
‎‎
‎Председатель МКК______________________________________

(подпись, фамилия, инициалы)‎‎

‎‎
‎РЕШЕНИЕ КК

‎‎_______________________________________________________________________________________________________

‎(авиац.-технич. комплекс, АТБ, цех и т. д.)

‎‎__________________________________________________________________________________________

(Ф.И.О., специальность)‎‎

‎‎__________________________________________________________________________________________ ‎__________________________________________________________________________________________ ‎__________________________________________________________________________________________‎‎
‎‎Протокол КК от «___» _________ 200__ г. № _________________‎‎
‎‎
‎Председатель КК________________________________________

‎‎(подпись, фамилия, инициалы)‎

‎‎Секретарь КК___________________________________________

‎‎‎‎(подпись, фамилия, инициалы)‎ ‎

‎‎
‎РЕШЕНИЕ ВКК

‎‎__________________________________________________________________________________________

(полномочный орган ГА)‎‎

‎‎__________________________________________________________________________________________

‎‎(должность, Ф.И.О.)

‎‎__________________________________________________________________________________________ ‎__________________________________________________________________________________________ ‎__________________________________________________________________________________________‎‎‎‎
‎‎Протокол ВКК от «___» ________ 200__ г. № _________________‎‎‎‎

‎М.П.‎
‎‎
‎Председатель ВКК_______________________________________

(подпись, фамилия, инициалы)‎‎‎

‎‎Секретарь ВКК__________________________________________

‎‎(подпись, фамилия, инициалы)‎

(приложение № 19 в редакции приказа начальника Государственной инспекции Республики Узбекистан по надзору за безопасностью полетов от 19 апреля 2012 года № 37 (рег. № 1349-7 от 10.05.2012 г.) — СЗ РУ, 2012 г., № 19, ст. 212)
ПРИЛОЖЕНИЕ № 20
к Правилам по выдаче свидетельств и классификации авиационного персонала ГА РУз
Реестр выдачи свидетельств авиационному персоналу гражданской авиации Республики Узбекистан

‎‏№/п

‎Фамилия,
‎имя,
‎отчество

Год рождения ‎‏

Образование специальное‎‏

Серия и № свидет. ‎‏

№ и дата
‎проток. (приказ)
‎ присвоен.
‎класса ‎‏

Налет‎‎‎

Тип ВС ‎‏

Место работы ‎‏

Дата выдачи ‎‏

Роспись в получении ‎‏

При‎мечание ‎‏

общ.‎

сам.‎

1‎

2‎

3‎

4‎

5‎

6‎

7‎

8‎

9‎

10‎

11‎

12‎

13‎







‎1





‎2
‎3

‎‏

‎‏

‎‏

‎‏

‎‏
‎1 ‎‏

‎‏

‎‏

2‎
3‎
ПРИЛОЖЕНИЕ № 21
к Правилам по выдаче свидетельств и классификации авиационного персонала ГА РУз

УТВЕРЖДАЮ
‎Начальник Госавианадзора
‎Республики Узбекистан
‎____________________
‎«____» ____________ 200__ г. ‎

‎‎
‎ПРОТОКОЛ№ 1
‎Заседания Высшей квалификационной комиссии
‎Госавианадзора Республики Узбекистан


‎Присутствовали:
‎Председатель ВКК
‎Зам. председателя ВКК
‎Секретарь ВКК ‎‎‎


‎Фамилия, инициалы
‎Фамилия, инициалы
‎Фамилия, инициалы ‎‎‎
‎‎
‎Члены ВКК: Фамилия, инициалы, . .. . . . . . . . .. . . . . . . . . . .
‎‎
‎В соответствии с требованиями «Правил по выдаче свидетельств и классификации авиационного
персонала ГА Республики Узбекистан» и приказа начальника Госавианадзора от «__» _________ 200__ г.
‎№ ______ рассмотрены материалы, представленные ЛК НАК, . . . . . . . . . . . . . .. . .‎‎
‎‎На основании анализа представленных материалов и проведенного опроса

‎ВКК постановила:‎
‎‎
‎1. Присвоить квалификацию 1-го класса пилота ГА:
‎1.1. Фамилия, имя, отчество — КВС Ан-24, 3ЛО ЛК НАК, имеющему общий налет 3500 часов, из
них ночью — 550 часов, в том числе самостоятельно — 1800 часов на ВС Ан-24.
1.2. . . . . . . . . . . . ‎
‎‎
‎2. Выдать Свидетельство бортоператора ГА:
‎2.1. Фамилия, имя, отчество — бортоператору ВС Ил-76 6ЛО ЛК НАК.
‎2.2. . . . . . . . . . . . . . . . .. .. . . . . . . . .

‎Председатель ВКК ‎


‎‎(подпись)


‎Фамилия, инициалы

Зам. председателя ВКК ‎

. . . . . . . . . . . . . . .‎

. . . . . . . . . . . . . ‎

. . . . . . . . . . . . .
Секретарь ВКК ‎

. . . . . . . . . . . . . . .‎

. . . . . . . . . . . . . ‎ ‎

. . . . . . . . . . . . .


‎Члены ВКК: ‎


‎. . . . . . . . . . . . . . .‎ ‎


‎. . . . . . . . . . . . . ‎ ‎


‎. . . . . . . . . . . . . ‎ ‎

. . . . . . . . . . . . . . .‎ ‎

. . . . . . . . . . . . . ‎ ‎

. . . . . . . . . . . . . ‎ ‎

. . . . . . . . . . . . . . .‎ ‎

. . . . . . . . . . . . . ‎ ‎

. . . . . . . . . . . . . ‎ ‎
ПРИЛОЖЕНИЕ № 22
к Правилам по выдаче свидетельств и классификации авиационного персонала ГА РУз
ОТЧЕТ О РАБОТЕ ВКК (КК, МКК)
за ______________ год

повышены
‎в классе ‎

пилот‎

штурман‎

б/инженер‎

б/механик‎

б/радист‎

1‎

2‎

3‎

4‎

5‎

6‎

‎Повышен в 1-й класс
Повышен во 2-й класс‎
Присвоен 3-й класс‎
Выдано свидетельств‎
Заменено свидетельство
Отказано в присвоении класса‎

Повышены
‎в классе ‎

б/оператор‎

б/проводник‎

диспетчер УВД‎

инженер по ТО ВС ‎

а/техник по ТО ВС ‎

1‎

2‎

3‎

4‎

5‎

6‎

Повышен в 1-й класс‎
Повышен во 2-й класс‎
Присвоен 3-й класс‎
Выдано свидетельств‎
Заменено свидетельство
Отказано в присвоении класса‎
(текст приложения № 22 в редакции приказа начальника Государственной инспекции по надзору за безопасностью полетов от 24 июня 2010 года № 69 (рег. № 1349-5 от 26.07.2010 г.) — СЗ РУ, 2010 г., № 30, ст. 254)
ПРИЛОЖЕНИЕ № 23
к Правилам по выдаче свидетельств и классификации авиационного персонала ГА РУз
ЖУРНАЛ
регистрации авиаперсонала, проходящего проверку знаний в ВКК Госавианадзора Республики Узбекистан
Содержание журнала

№/
‎п‎

Дата‎

Ф.И.О. пров-го‎

Организация‎

Должность‎

Цель пров. знаний‎

Дисцип- лина ‎

Оценка‎

Билет
‎№‎

Ф.И.О. провер.‎

‎1.

‎16.07 2001

‎Саидов Т.К.

1 ЛО
‎ЛК
‎НАК‎

‎КВС ‎Ил-62

Повыш. в классе‎

4,5,16‎

5
‎5
‎5 ‎

№ 3
‎№ 7
‎№11



‎‎
ПРИЛОЖЕНИЕ № 24
к Правилам по выдаче свидетельств и классификации авиационного персонала ГА РУз
ОБРАЗЕЦ
свидетельства авиаспециалиста, не принимающего непосредственного участия в ТО ВС
Лицевая сторона
‎‏
‎‏
‎‏
‎‏
‎‏
‎‏
‎‏
‎‏
‎‏
‎‏

‎‏
‎‏Место для фотографии
‎‏

‎‏
‎‏
‎‏
‎‏
‎‏
‎‏
‎‏
‎‏
‎‏
‎‏
‎‎СВИДЕТЕЛЬСТВО № __________
‎LICENCE
Фамилия Surname ‎ Имя Name ‎ ‎‎Отчество
‎Second name
‎‎Квалификационные отметки (указывается присвоенная категория)
‎‎Ratings__________________________________________________________________‎
‎‎________________________________________________________________________

‎‏
‎‏‎‏Место для печати

‎Stamp

‎‎‎‎Особые отметки ‎‎(указывается перечень работ, на которые имеется допуск, № приказа)
‎‎‎Special remarks
‎________________________________________________________________________
________________________________________________________________________‎‎
Дата выдачи: ____________
‎Valid. Date ‎‎
Действительно до: ______________
‎Expir. Date ‎‎
‎‎Председатель к/к предприятия (подпись)
‎Officer's signature
‎‎
Оборотная сторона

Свидетельство продлено:
‎Prolong to: ‎‎

Действительно до: _____________
‎Expir. Date
‎Председатель к/к предприятия
‎Officer's signature ‎


‎(подпись) ‎



‎печать‎

Действительно до: _____________ ‎Expir. Date ‎
‎Председатель к/к предприятия
‎‎Officer's signature ‎‎


‎‎(подпись) ‎‎



‎‎ ‎печать‎ ‎

Действительно до: _____________ ‎Expir. Date ‎ ‎
‎Председатель к/к предприятия
‎‎‎Officer's signature ‎‎‎


‎‎(подпись) ‎‎



‎‎ ‎печать‎ ‎

Действительно до: _____________
‎‎Expir. Date ‎
‎‎Председатель к/к предприятия
‎‎‎Officer's signature ‎‎‎


‎(подпись) ‎‎



‎‎ ‎печать‎ ‎

ПРИЛОЖЕНИЕ № 25
к Правилам по выдаче свидетельств и классификации авиационного персонала ГА РУз
ОБРАЗЕЦ
свидетельства сотрудника по обеспечению полетов и связиста радиобюро
(приложения № 25 в редакции приказа начальника Государственной инспекции по надзору за безопасностью полетов от 19 июля 2007 года № 110 (рег. № 1349-1 от 28.08.2007 г.) — СЗ РУ, 2007 г., № 35-36, ст. 360)
ПРИЛОЖЕНИЕ № 26
к Правилам по выдаче свидетельств и классификации авиационного персонала ГА РУз
ПРИЛОЖЕНИЕ № 27
к Правилам по выдаче свидетельств и классификации авиационного персонала ГА РУз
ОБРАЗЦЫ
заполнения разделов XII «Квалификационные отметки» (Rating), XIII «Особые отметки» ( Special remarks) свидетельств инженера (авиатехника) по техническому обслуживанию ВС западного производства

‎‎XII. Квалификационные отметки

‎‎
‎а) на русском языке:

‎«Самолет многодвигательный, сухопутный__________________ с двигателями ____________________;

(тип ВС)‎

(тип двигателя)‎

‎‎«Авиатехник (инженер) по ТО планера и двигателей (АиРЭО)»;
‎«Допущен к самостоятельному ТО планера и двигателей (АиРЭО) по категории А1/В1/С(А2/В2/С)».
‎Приказ директора АТК от ___________________№ _______________________;
‎‎
‎б) на английском языке:
‎‎
‎__________________________ Airframe and Power Plant (ERI) engineers (technician) category A1/B1/C

(тип ВС) (A2/B2/C)‎

‎‎Overhaul Base Edict N° __________________________ dated ________________________________


‎XIII «Особые отметки»


‎а) на русском языке:‎
‎‎
‎Допущен к:
‎самостоятельному запуску и опробованию двигателя________________ самолета_____________;

(тип двигателя)‎

(тип ВС)‎

‎‎самостоятельному запуску и опробованию ВСУ____________________самолета______________;

(тип ВСУ)‎

(тип ВС)‎ ‎

‎‎руководству буксировкой самолета ____________________________________________________;

(тип ВС)‎

‎‎выполнению работ по бороскопии двигателя ___________________________________________;

‎‎(тип двигателя)‎

‎‎выполнение работ по ETOPS самолета ______________________________________ (кат А1/В1/С).

(тип ВС)‎

‎‎Приказ директора АТК от __________________________№ _________________________________.

‎б) на английском языке:‎
‎‎
‎Authorized to perform and certify _________________________________ boroscope inspection procedures.

(тип двигателя)‎

‎‎Overhaul Base Edict N __________________________ dated ___________________________________;
‎‎Authorized to release to service _________________________ aircraft up to A-check (для категории B1/B2);

(тип ВС)‎

‎‎Authorized to release to service __________________________________ aircraft up to and including C-check

(тип ВС)‎

‎‎(для категории С);
‎Authorized to perform ETOPS Maintenance tasks _____________________________ aircraft (for A-category);

‎(тип ВС)

‎‎Authorized to perform and certify ETOPS Maintenance tasks ___________________ aircraft (for B/C - category).

(тип ВС)‎

‎‎Overhaul Base Edict N ______________________________ dated _________________________________;
‎Authorized to running up APU ___________________________ of ____________________________ aircraft
(тип ВСУ)‎ (тип ВС)‎
‎‎Overhaul Base Edict N ________________________________ dated _______________________________;
‎Authorized to running up engines __________________________ of ____________________________ aircraft.

(тип двигателя)‎

(тип ВС) ‎

‎‎Overhaul Base Edict N _________________________________ dated ______________________________;
‎Authorized to towing ____________________________________________ aircraft.

(тип ВС)‎

‎‎Overhaul Base Edict N __________________________________ dated ______________________________.
ПРИЛОЖЕНИЕ № 28
к Правилам по выдаче свидетельств и классификации авиационного персонала ГА РУз

‎ПРИМЕРЫ:‎
«Самолет многодвигательный, сухопутный Ил-86, 1 класс — командир воздушного судна»;‎
«Вертолет одновинтовой, сухопутный Ми-8, 1 класс — второй пилот»;
‎«Самолет однодвигательный, сухопутный Ан-2, 4 класс — командир воздушного судна»;
«Самолет многодвигательный, сухопутный А-310, Боинг-767(757), 1 класс, RJ-85 — 2 класс Pilot
‎‎(First officer)»»;‎
‎‎«Самолет многодвигательный, сухопутный А-310, Боинг-767(757), 1 класс, RJ-85 — 2 класс Captain-
‎‎trainee (Captain)»;‎‎
‎«Самолет многодвигательный, сухопутный А-310, Боинг-767(757), 1 класс, RJ-85 — 2 класс
‎Check-captain»;‎‎‎‎
‎‎«Самолет многодвигательный, сухопутный Ил-86, 1 класс. Командир воздушного судна-инструктор».‎

‎ПРИМЕРЫ:‎
«Самолет многодвигательный, сухопутный Ту-154Б, инженер по СиД (АиРЭО). Допущен к

самос‎‎тоятельному ТО по оперативным (периодическим) видам регламента. Прик. дир. А/К (АТК) от «____»‎______________ 200__ г. № __»;‎

«Самолет многодвигательный, сухопутный Як-40, авиатехник по СиД (АиРЭО). Допущен к самос-

‎‎тоятельному ТО по оперативным (периодическим) видам регламента. Прик. дир. А/К (АТК) от «____»
‎______________ 200__ г. № ___».‎


‎ПРИМЕРЫ:‎
‎‎«Самолет многодвигательный, сухопутный Ил-86, 1 класс, КВС-стажер»;‎
‎«Самолет многодвигательный, сухопутный Як-40, 3 класс, бортмеханик-стажер»;
‎«Самолет многодвигательный, сухопутный Ту-154 1 класс, бортпроводник-стажер»;
«Допущен к прохождению линейной тренировке на ВС А-310, Боинг-767(757), RJ85 в составе
‎‎экипажа с инструктором. Приказ КЛО от «____» _________________ 200__ г. № ___»;
‎‎«Допущен к полетам КВС-инструктором на самолете Ил-76 с правом тренировки и проверки
‎‎летного состава. Приказ..... от «__» _________ 200__ г. № ___»;
‎‎«Допущен к летному обучению по ПУЛП (КУЛП) и тренировке ЛС по отработке действий в
‎‎‎особых случаях полета. Приказ .... от «___» __________ 200__ г. № ___».‎

‎ПРИМЕРЫ:‎
«Допущен к авиационно-химическим работам на самолете Ан-2. Приказ КЛО от ___ __________
‎№…… »; ‎‎
‎‎«Допущен к полетам с правом подбора посадочных площадок с воздуха до высоты 3000 м на
‎‎вертолете Ми-8. Приказ КЛО от «__» _______ 200__ г. № ___»;‎‎‎‎
‎‎«Допущен к УВД по минимуму 2-й категории. Приказ директора ЦУАН от
«____» _____________ ‎‎‎200__ г. № ___»; ‎‎
‎‎«Допущен к запуску и опробованию двигателей Д-30КУ на самолете Ил-62 Приказ нач. АТБ
от \ ‎‎‎«__» _____________ 200__ г. № ___»;‎‎
«Допущен к самостоятельным полетам 2-м пилотом (КВС) на ВС А-310, Боинг767(757), RJ-85

по ‎‎минимуму погоды I кат ИКАО: посадка—60X800 (RVR-550м), взлет —200 м (RVR). Приказ КЛО
‎от ‎«__»‎___________ 200__ г. № ___»;‎

«Допущен к выполнению полетов на ВС А-310, Боинг-767(757) по минимуму IIIII кат ИКАО;

‎‎‎ВПР —....футов, видимость - ....м (RVR), ALERT HEIGHT —....футов, взлет —....м (RVR). Приказ КЛО
‎‎от‎_________________ №…… ».‎‎‎

«Допущен к выполнению полетов на ВС RJ-85 по минимуму II-III кат ИКАО; ВПР - ....футов,
‎‎видимость —....м (RVR), ALERT HEIGHT —....футов, взлет —....м (RVR). Приказ КЛО от «___» ‎ ___________‎200__ г. № ___». ‎
‎‎«Допущен к полетам Captain-supervisor на ВС А-310, Боинг-767(757), RJ85 с правом линейной
‎‎тренировки по вводу в строй 2-х пилотов. Приказ КЛО от «__» ___________ 200__ г. № ___». ‎
‎‎«Допущен к полетам Chek-captain на ВС А-310, Боинг-767(757), RJ-85 с правом тренировки,
ввода ‎‎в строй, проверки и допуска к самостоятельным полетам. Приказ КЛО от «_____» 200__ г.
________________ ‎№ ___».‎
‎‎«Допущен Chek-captain с правом тренировки и проверки ЛС на тренажере ВС А-310, Боинг-
767 ‎‎(757), RJ-85. Приказ КЛО от «__» ___________ 200__ г. № ___».
‎‎«Допущен к эксплуатации и использованию радиопередающего оборудования на ВС… приказ
‎‎КЛО от от «__» ___________ 200__ г. № ___».‎
‎‎РЕШЕНИЕ МКК:— «Ф.И.О. Достоин получения свидетельства ..........»;‎
‎РЕШЕНИЕ КК: — «Ф.И.О. Ходатайствуем перед ВКК о выдаче свидетельства ..............»;
‎РЕШЕНИЕ ВКК: — «Ф.И.О. Выдать свидетельство ..............».

‎а) РЕШЕНИЕ МКК: — «Ф.И.О. Достоин присвоения квалификации 3-го класса авиатехника по
‎‎техническому обслуживанию ВС» и т. д.;‎

‎б) РЕШЕНИЕ КК: — «Ф.И.О. Присвоить квалификацию 3-го класса авиатехника по
техническому ‎‎обслуживанию ВС»;‎‎‎‎
‎‎— «Ф.И.О. Ходатайствуем перед ВКК о присвоении квалификации 1-го класса и
диспетчера УВД» т. д.»;‎‎‎‎
‎‎в) РЕШЕНИЕ ВКК: — «Ф.И.О. Присвоить квалификацию ....................................».
ПРИЛОЖЕНИЕ № 29
к Правилам по выдаче свидетельств и классификации авиационного персонала РУз

‎‎Подразделение ВС на классы

‎‏Класс

‎‎Максимальная взлетная масса (т)‎

самолеты‎

вертолеты‎

1.‎

75 и более‎

10 и более‎

2.‎

от 30 до 75‎

от 5 до 10‎

3.‎

от 10 до 30‎

от 2 до 5‎

4.‎

до 10‎

до 2‎

ПРИЛОЖЕНИЕ № 30
к Правилам по выдаче свидетельств и классификации авиационного персонала ГА РУз
ШКАЛА ОЦЕНКИ ЯЗЫКОВЫХ ЗНАНИЙ
УРОВЕНЬ‎ ПРОИЗНОШЕНИЕ
‎Имеются в виду диалект и/или акцент, понятные для авиационного сообщества ‎
КОНСТРУКЦИИ
‎Соответствующие грамматические конструкции и строи предложений определяются лингвистическими функциями, соответствующими конкретной задаче ‎
СЛОВАРНЫЙ ЗАПАС‎ БЕГЛОСТЬ РЕЧИ‎ ПОНИМАНИЕ‎ ОБЩЕНИЕ‎
Профессиональный уровень 6‎ Произношение, ударение, ритм и интонация, несмотря на возможное влияние родного языка или региональных особенностей, практически никогда не препятствуют пониманию‎ Постоянно соблюдаются базовые и сложные грамматические конструкции и строй предложений‎ Словарный запас и правильность его использования достаточны для эффективного общения по широкому кругу знакомых и незнакомых тем. Словарный запас идиоматичен, насыщен нюансами и стилистически окрашен‎ Способен естественно и без усилий говорить в течение продолжительного времени. Разнообразит речь стилистически, например для акцентирования отдельных моментов. Правильно и легко употребляет структурные элементы речи и связки‎ Уверенное понимание практически во всех ситуациях, включая понимание лингвистических и культурных тонкостей‎ Легко общается практически во всех ситуациях. Воспринимает словесные реплики и неречевые сигналы и надлежащим образом реагирует на них‎
Продвинутый уровень 5‎ Произношение, ударение, ритм и интонация, несмотря на влияние родного языка или региональных особенностей, редко препятствуют пониманию‎ Постоянно соблюдаются базовые грамматические конструкции и строй предложений. Попытки использовать сложные конструкции, но с ошибками, которые иногда искажают смысл‎ Словарный запас и правильность его использования достаточны для эффективного общения на общие, конкретные и связанные с работой темы. Уверенно и правильно используются парафразы. Словарный запас иногда идиоматичен‎ Способен относительно легко говорить в течение длительного времени на известные темы, однако может не разнообразить речь стилистически. Может использовать правильные структурные элементы и связки‎ Точное понимание общих, конкретных и связанных с работой тем и практически полное понимание при возникновении у говорящего лингвистических или ситуационных трудностей или при неожиданном повороте событий. Способен воспринимать различные речевые вариации (диалект и/или акцент) или стилистические уровни‎ Реагирует незамедлительно, надлежащим образом и информативно. Эффективно поддерживает диалог «говорящий — слушающий»‎
Рабочий уровень 4‎ Произношение, ударение, ритм и интонация подвержены влиянию родного языка или региональных особенностей, но лишь в отдельных случаях препятствуют пониманию‎ Постоянно соблюдаются базовые грамматические конструкции и строй предложений. Попытки использовать сложные конструкции, но с ошибками, которые иногда искажают смысл‎ Словарный запас и правильность его использования, как правило, достаточны для эффективного общения на общие, конкретные и связанные с работой темы. В необычных или неожиданных ситуациях при отсутствии достаточного словарного запаса могут часто использоваться парафразы‎ Поддерживает разговор в течение определенного времени в надлежащем темпе. Иногда беглость речи нарушается при переходе от использования стандартных оборотов или заученных языковых штампов к непринужденному обмену, однако это не препятствует эффективному общению. В ограниченном объеме может использовать эмфатические элементы и связки. «Слова-паразиты» не препятствуют пониманию‎ В основном правильное понимание общих, конкретных и связанных с работой тем, когда акцент или вариации достаточно понятны для международного сообщества пользователей. При возникновении у говорящего лингвистических или ситуационных трудностей или при неожиданном повороте событий смысл может быть менее понятен или требовать уточнения‎ Реагирует, как правило, незамедлительно, надлежащим образом и информативно. Инициирует и поддерживает обмен даже при непредвиденном повороте событий. Правильно устраняет явное недопонимание посредством проверки, подтверждения или уточнения‎
Уровень ниже рабочего 3 ‎ Произношение, ударение, ритм и интонация подвержены влиянию родного языка или региональных особенностей и зачастую препятствуют пониманию‎ Основные грамматические конструкции и строй предложений в предсказуемых ситуациях не всегда соблюдаются. Ошибки часто влияют на смысл‎ Словарный запас и правильность его использования часто достаточны для общения на общие, конкретные или связанные с работой темы, однако запас слов ограничен, и слова нередко выбираются неправильно. Часто при отсутствии достаточного запаса слов не удается правильно использовать парафразы‎ Поддерживает разговор в течение определенного времени, но часто неправильно строит фразы и делает длительные паузы. Неуверенность или замедленное понимание языка может препятствовать эффективному общению. «Слова-паразиты» иногда препятствуют пониманию‎ Часто правильное понимание общих, конкретных и связанных с работой тем, когда акцент или вариации достаточно понятны для международного сообщества пользователей. Возможны случаи недопонимания лингвистических или ситуационных особенностей или в условиях неожиданного поворота событий‎ Иногда реагирует немедленно, надлежащим образом и информативно. Может довольно легко инициировать и поддерживать обмен на знакомые темы и в предсказуемых ситуациях. В целом неудовлетворительная работа при неожиданном повороте событий‎
Начальный уровень 2 ‎ Произношение, ударение, ритм и интонация в сильной степени подвержены влиянию родного языка или региональных особенностей и, как правило, препятствуют пониманию‎ Демонстрируется лишь ограниченное соблюдение некоторых простых заученных грамматических конструкций и форм предложений‎ Словарный запас ограничен и включает только отдельные слова и заученные фразы‎ Может произносить очень короткие заученные фразы с частыми паузами и препятствующим пониманию использованием «слов-паразитов» при выборе выражений и артикуляции менее знакомых слов‎ Понимание отдельных и заученных фраз, когда они тщательно и медленно артикулируются‎ Реакция замедленная и зачастую неадекватная. Общение ограничивается простым обменом обычной информацией‎
Уровень ниже начального 1 ‎ Знания на уровне ниже начального‎ Знания на уровне ниже начального‎ Знания на уровне ниже начального‎ Знания на уровне ниже начального‎ Знания на уровне ниже начального‎ Знания на уровне ниже начального‎
Примечание. Рабочий уровень (уровень 4) представляет собой минимальный требуемый уровень к знанию языков для радиотелефонной связи. Уровни 1 — 3 представляют собой соответственно знание языков на уровнях ниже начального, начальном и ниже рабочего, которые характеризуют уровень ниже требований к знанию языков. Уровни 5 и 6 характеризуют продвинутый и профессиональный уровни, более высокие, чем минимальный требуемый стандарт. В целом данная шкала служит ориентиром для подготовки и проверки кандидатов на получение рабочего уровня (уровень 4).
(приложение № 30 введено приказом начальника Государственной инспекции по надзору за безопасностью полетов от 19 июля 2007 года № 110 (рег. № 1349-1 от 28.08.2007 г.) — СЗ РУ, 2007 г., № 35-36, ст. 360)
(Собрание законодательства Республики Узбекистан, 2004 г., № 18, ст. 212; 2007 г., № 35-36, ст. 360; 2008 г., № 12-13, ст. 76, № 40-41, ст. 418; 2009 г., № 26, ст. 308; 2010 г., № 30, ст. 254; 2011 г., № 40, ст. 440; 2012 г., № 19, ст. 212; 2013 г., № 39, ст. 521; Национальная база данных законодательства, 11.10.2017 г., № 10/17/1349-9/0084; 28.03.2018 г., № 10/18/1349-10/0949, 05.09.2018 г., № 10/18/1349-11/1837)
OʻZBEKISTON RESPUBLIKASI DAVAVIANAZORAT BOSHLIgʻINING
buyrugʻi
“Oʻzbekiston Respublikasi fuqaro aviatsiyasi guvohnomalarini berish va aviatsiya xodimlarining turlari” Oʻzbekiston Respublikasi aviatsiya qoidalarini tasdiqlash toʻgʻrisida
[Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi tomonidan 2004-yil 7-mayda 1349-son bilan davlat roʻyxatidan oʻtkazilgan]
Meʼyoriy hujjatlarni xalqaro aviatsiya tashkiloti (IKAO) talablariga muvofiqlashtirish va takomillashtirish maqsadida Davavianazorat tomonidan “Oʻzbekiston Respublikasi fuqaro aviatsiyasi aviatsion personalini darajalash va shahodatnomalar berish” (OʻzRAK—61) aviatsion qoidalari ishlab chiqildi, buyuraman:
1. “Oʻzbekiston Respublikasi fuqaro aviatsiyasi guvohnomalarini berish va aviatsiya xodimlarining turlari” Oʻzbekiston Respublikasi Aviatsiya qoidalari tasdiqlansin.
2. Ish boshqaruvchi (Sh.N. Shamsiyeva) tomonidan devonxona (O.V. Demidenko) bilan hamkorlikda Adliya vazirligida roʻyxatga olingach, uch kun ichida aviatsion qoidalarning koʻpaytirilishi hamda barcha aviakompaniyalar va manfaatdor shaxslarga tarqatilishi taʼminlansin.
3. Mazkur qoidalar Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligida roʻyxatga olingach oʻn kun ichida amalga kiritilsin.
4. Mazkur qoidalar kuchga kirgach, Davavianazorat boshligʻi tomonidan tasdiqlangan, 1999-yil 1-yanvarda chiqqan “Oʻzbekiston Respublikasi fuqaro aviatsiyasi personalini darajalash va shahodatnomalar berish boʻyicha yoʻriqnoma” oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblansin.
5. Mazkur buyruqning bajarilishi ustidan nazorat Davavianazorat boshligʻining muovini A.E. Ernazarov zimmasiga yuklatilsin.
Davavianazorat boshligʻi X.A. TROBOV
Toshkent sh.,
2004-yil 26-mart,
49-son
Oʻzbekiston Respublikasi Parvozlar xavfsizligini nazorat qilish davlat inspeksiyasi boshligʻining 2004-yil 26-martdagi 49-son buyrugʻi bilan
TASDIQLANGAN
“Oʻzbekiston Republikasi fuqaro aviatsiyasi guvohnomalarini berish va aviatsiya xodimlarining turlari” Oʻzbekiston Respublikasi Aviatsiya qoidalari (OʻZR AQ-61)
Ushbu “Oʻzbekiston Respublikasi fuqaro aviatsiyasi guvohnomalarini berish va aviatsiya xodimlarining turlari” (kelgusi oʻrinlarda — Qoidalari deb yuritiladi) Oʻzbekiston Respublikasi Aviatsiya qoidalari Oʻzbekiston Respublikasi Havo kodeksining 49, 50-moddalariga va IKAO standartlariga asosan ishlab chiqilgan:
a) “Xodimlarga guvohnomalar berish davlat tizimini tuzish va ushbu tizimni boshqarish Qoʻllanmasi” (DOC 9379/-A № / 916);
b) “Aviatsiya xodimlariga guvohnomalar berish” Xalqaro fuqaro aviatsiyasi toʻgʻrisidagi Konvensiyaga 1-ilova.
Ushbu Qoidalar guvohnomalarni berish, guvohnomalarning muddatini uzaytirish, guvohnomalarni oʻzgartirish, aviatsiya xodimlarini tasniflash, tasniflarni tasdiqlash, guvohnoma amal qilishini toʻxtatib turish, guvohnomani bekor qilish, boshqa davlatlarning guvohnomalarini (sertifikatlarini) tan olish tartibini belgilaydi.
I BOB. QISQARTMALAR VA TUSHUNCHALAR
1-§. Qisqartmalar
ADP — aerodrom dispetcherlik punkti
AQU — avariya–qutqaruv uskunalari
AH– aviatsiya hodisasi
OMK — Oliy malaka komissiyasi
TUEK — tibbiyot-uchuvchilar ekspert komissiyasi
YOBNP — yordamchi boshlangʻich dispetcherlik punkti
OʻzR HK — Oʻzbekiston Respublikasining Havo kodeksi
YORM — yordamchi hudud markazi
HK — havo kemasi
YOQQ — yordamchi quvvat qurilmasi
FA — fuqaro aviatsiyasi
BM– bosh markaz
ADP — Aerodrom dispetcherlik punkti
YADP — Yaqinlashuv dispetcherlik punkti
RDP — yerdagi harakatni boshqarish dispetcherlik punkti
AMX — aviatsiya -muhandislik xizmati
MTT — muhandis-texnik tarkib
BDP —boshqaruv dispetcherlik punkti
MK — malaka komissiyasi
PSB — parvoz-sinov boʻlinmasi
UM — uchuvchilar majmuasi
XHY — xalqaro havo yoʻnalishlari
MDP — mahalliy dispetcherlik punkti
MMK — mahalliy malakaviy komissiya
XP — xalqaro parvozlar
MRL — meteorologik radio lokatori
HHHK — havo harakatiga xizmat koʻrsatish
QDP — qoʻndirish dispetcherlik punkti
OʻzR HXFN — Oʻzbekiston Respublikasi havo hududidan foydalanish toʻgʻrisidagi nizom
FA AXTKN — Oʻzbekiston Respublikasi fuqaro aviatsiyasining aviatsiya xodimlarini tibbiy koʻrikdan oʻtkazish nizomi
PTTDS — (samolyot) parvoz tarkibini tayyorlash dasturi
PTTDV — (vertolyot) parvoz tarkibini tayyorlash dasturi
UPK — uskunalar boʻyicha parvoz qoidalari
FHKAHITQ — Oʻzbekiston Respublikasida fuqaro havo kemalari bilan sodir boʻlgan aviatsiya halokatlarini va insidentlarini tekshirish Qoidalari
VPQ — Vizual parvozlar qoidalari
SHEHM — shaxsiy elektron hisoblash mashinasi
RTAQ — OʻzR FAda radiotelefon aloqa boʻyicha qoʻllanma
RTV — radiotexnika vositalari
RM — rayon markazi
AAX — aeronavigatsiyaviy axborot xizmati
MAI — maxsus aviatsiya ishlari
OʻYEHK — oʻta yengil havo kemasi
BDP — boshlangʻich dispetcherlik punkti
OʻYEA — oʻta yengil aviatsiya
HK TX — havo kemasiga texnik xizmat koʻrsatish
TXvaT — texnik xizmat koʻrsatish va taʼmirlash
HHB — havodagi harakatni boshqarish
OʻM — oʻquv markazi
OʻMM — oʻquv-mashq markazi
2-§. Tushunchalar
Bort uchuvchilik navigatsiya uskunasi — uchishdan qoʻnishgacha boʻlgan qoʻlda boshqarish, avtomatlashtirilgan, yarim-avtomat boshqaruv tizimi va samolyot yoki vertolyotni avtomat boshqaruv tizimi masalalari yechimini taʼminlash va ekipajga maʼlumot berishga moʻljallangan oʻlchov, hisoblash va boshqarish tizimining yigʻindisi, hamda havo kemasi bortida maʼlumotlarning aks etish tizimi.
Bortkuzatuvchi — yoʻlovchilarning xavfsizligi uchun, ekspluatatsiya qiluvchi yoki havo kemasining komandiri tomonidan berilgan vazifani bajaruvchi ekipaj aʼzosi.
Vertolyot — vertikal holatda turgan oʻz oʻqi atrofida aylanuvchi bir necha mustahkam parraklar bilan havo reaksiyasiga tushib parvozda ushlab turiladigan havodan ogʻir boʻlgan havo kemasidir.
Havo kemasi — yer yuzasidan qayta aks etuvchi havodan ajralib, atmosferadagi havo bilan oʻzaro taʼsirga kirishishi hisobiga havoda ushlab turiladigan uchish apparati.
Gʻarbda ishlab chiqarilgan havo kemalari — Mustaqil Davlatlar Hamdoʻstligi tashqarisida ishlab chiqarilgan havo kemalari.
Sharqda ishlab chiqarilgan havo kemalari — Mustaqil Davlatlar Hamdoʻstligi davlatlarida ishlab chiqarilgan havo kemalari.
Ikkinchi uchuvchi — samolyot komandiri vazifasidan tashqari samolyotni boshqarishda tegishli guvohnomaga ega boʻlgan va havo kemasini boshqarish yuzasidan oʻziga yuklangan vazifalarni bajaradigan uchuvchi hisoblanadi. Havo kemasida faqat parvoz tayyorgarligini oʻtayotgan uchuvchi bundan mustasno.
Oʻzbekiston Respublikasi Davlat avianazorat Oliy malaka komissiyasi (OMK) — aviatsiya xodimlarining guvohnomasini berish, muddatini uzaytirish va malaka darajasini baholash javobgarligi yuklangan Oʻzbekiston Respublikasi fuqaro aviatsiyasi vakolat organi.
Oliy maxsus aviatsion-texnik maʼlumot — yoʻnalish yoki mutaxassislik boʻyicha asosiy oliy (bakalavr) yoki maxsus oliy (magistratura) maʼlumot.
Yuk havo kemasi — yuk yoki jihoz tashish uchun jihozlangan yoʻlovchi havo kemasidan tashqari har qanday transport havo kemasi.
Havodagi harakatlarni boshqaruvchi dispetcher (HHB dispetcher) — bajaradigan huquqlariga muvofiq, guvohnoma va amaldagi malaka belgilariga ega boʻlgan, havodagi harakatlarni boshqarishni taʼminlovchi vakolatli shaxs.
Sinov — alternativ vositani yoki oldin olingan malakani tan olish.
SIGMET maʼlumoti — havo kemalari parvozining xavfsizligiga taʼsir etuvchi, yoʻnalishdagi haqiqiy yoki kutilayotgan ob-havo hodisalarining paydo boʻlishi.
Malaka — belgilangan darajadagi vazifalarni bajarish uchun kerakli boʻlgan malakalar, bilim va qobiliyatlar yigʻindisi.
Malaka bloki — bir qator malaka elementlaridan iborat alohida funksiya.
Malaka komissiyasi — aviatsiya xodimlarining malakasiga oid masalalarni koʻrib chiqishi bilan shugʻullanadigan aviakompaniyaning (aviakorxona, majmua) vakolatli organi.
Malaka belgisi — guvohnoma egasiga tegishli boʻlgan huquqlar, cheklovlar, maxsus holatlar koʻrsatilgan guvohnomadagi yoki uning qismiga taalluqli yozuvlar.
Malakali xodimlar — HK (HK komponentlari)ga TX koʻrsatish ishlarini bajarish vakolatini tasdiqlaydigan guvohnomaga ega boʻlgan xodim.
Malaka elementi — chegaralarni va kuzatilayotgan natijani aniq belgilaydigan, boshlanish va tugatish hodisaga ega boʻlgan, vazifani ifodalaydigan harakatlar.
Havo kemasining komandiri (HKK) — ekspluatant yoki, aviatsiya umumiy maqsadlar holatida, havo kemasining egasi tomonidan belgilangan, komandir va parvoz xavfsizligiga masʼul uchuvchi.
Boshqaruv-uchuvchilar tarkibi (BUT) — amaldagi uchuvchilar tarkibi guvohnomasiga ega boʻlgan, mutaxassisligi boʻyicha instruktorlik ishi va boshqaruv (inspektor) uchuvchi lavozimidagi aviatsiya xodimlari.
Boshqaruv-rahbarlik tarkibi (BRT) — boshqaruv-rahbarlik lavozimini egallayotgan va amaldagi uchuvchi guvohnomasiga ega boʻlmagan aviatsiya xodimlari. Tijorat havo tashuvi — toʻlov yoki ijara asosida yoʻlovchi, yuk yoki pochta tashish uchun moʻljallangan havo kemasi parvozi.
Komponent (samolyotniki) — oʻz ichiga toʻliq quvvat manbaini kiritadigan va (yoki) har qanday ekspluatatsion (favqulodda) uskuna, HKning tarkibiy qismi.
Xatolar nazorati — xatolarni topish jarayoni va ularga, xatoning oqibatlarini kamaytiradigan yoki bartaraf etuvchi va xato kelib chiqishining ehtimolini yoki havo kemasining nomaqbul holatlarini pasaytirishga qaratilgan, nazorat choralari.
Tahdid omillarining nazorati — tahdidlarni topish jarayoni va ularga tahdidning oqibatini pasaytiradigan yoki bartaraf etadigan va xatolarning va havo kemasining nomaqbul holatini kelib chiqaradigan ehtimolini bartaraf etuvchi nazorat choralar bilan javob berish.
Uchish mahorati –chuqur bilim, qobiliyat va yoʻllanmalardan foydalanib, doimo toʻgʻri qarorlar qabul qilib parvoz maqsadlarini amalga oshirish.
Uchish tekshiruvi — ekipaj (ekipaj aʼzolarining) bilim va qobiliyatlar darajasini aniqlash jarayoni.
Uchish ishi — parvoz vazifasi boʻyicha ekipaj (parvoz tarkibi) tomonidan bajariladigan ish.
Uchish mashqi — parvoz ishining qobiliyatlariga ega boʻlish (tiklash)ga qaratilgan uchuvchilar tarkibini oʻqitish jarayoni.
Uchish-instruktorlik tarkibi (UIT) — mutaxassisligi boʻyicha instruktorlik ishiga ruxsat berilgan va instruktor lavozimini egallayotgan, uchuvchilar tarkibi guvohnomasiga ega boʻlgan aviatsiya xodimlari (“Captain-supervisor”, “check-captain” — gʻarbiy ishlab chiqarilgan HKda).
Ekipajning uchuvchilar tarkibi — mazkur turdagi havo kemasini va (yoki) uning uskunalarini ekspluatatsiya qilish huquqiga hamda maxsus tayyorgarlikka ega boʻlgan ekipaj aʼzolari.
Mahalliy malaka komissiyasi (MMK) — aviatsiya xodimlarining malaka darajasi tekshiruvini va tayyorgarlikni amalga oshiruvchi aviakompaniya (aviakorxona, majmua) tizimli boʻlinmalarining vakolatli organi.
NOTAM — har qanday havo navigatsiya uskunasining oʻzgarishi yoki holati, ishga kiritilishi, xizmat koʻrsatilishi va parvozlarni bajarish bilan bogʻliq boʻlgan hamda oʻz vaqtida ogohlantiruvchi, xodimlar uchun muhim boʻlgan xavfsizlik haqidagi maʼlumotlar haqidagi maʼlumotlarni oʻz ichiga kiritgan elektr aloqa boʻyicha yuboriladigan xabarnoma.
Havodagi harakatlarga xizmat koʻrsatish — mos ravishda, parvoz axborot xizmatlari, favqulodda xabarnoma, havo harakati boʻyicha maslahat xizmatlari, havo harakatini boshqarish xizmati (rayon dispetcherlik xizmatlari, yondashuv (yaqinlashuv) nazorati yoki aerodrom nazorati dispetcher xizmatlari) degan maʼnoni anglatadigan umumiy atama
Ekipajning xizmat koʻrsatuvchi xodimlari — havo kemasining parvoz uchun foydalanishiga bogʻliq boʻlmagan (bort kuzatuvchi, yuk HK bort operatori va parvoz topshirigʻiga kiritilgan boshqa aviatsiya xodimlari) parvoz topshirigʻini bajarish jarayonida aniq bir topshiriqni bajarishga aniq tayyorgarlikka va guvohnomaga ega boʻlgan ekipaj aʼzosi.
Umumiy parvoz vaqti — parvoz xodimining amaldagi guvohnomasiga ega boʻlgan holda, parvoz ishi davridagi soatlarda uchgan vaqt hisobi, aviatsiya oʻqish muassasasida oʻqish vaqtini kiritgan holda (oʻquv–mashq markazi).
Fuqaro aviatsiyasi tashkiloti — aviakorxona, aeroport, ishlab-chiqarish majmuasi, aviatsiya-texnik bazasi, aviataʼmirlash zavodi, va parvoz ishlari bilan shugʻullanuvchi va FAda ularni taʼminlash bilan shugʻullanadigan har qanday korxona.
Xato — uchish ekipajining maqsadlardan yoki kutilgan natijalardan cheklanishga olib keladigan harakati yoki harakatsizligi.
Aviaxodimlarning bekor qilingan guvohnomasi — bekor qilingan va Davavianazorat OMKning reyestridan chiqarilgan aviaxodimning guvohnomasi.
Tasdiqlangan dastur boʻyicha tayyorlash — hujjatni tasdiqlaydigan organ tomonidan nazorat va maxsus dastur boʻyicha amalga oshiriladigan tayyorlash.
Guvohnomani kuchga kiritish — Davlat organi oʻzining guvohnomasini berish oʻrniga boshqa davlat tomonidan berilgan guvohnomani teng huquqli deb tan olishi.
Tekshiruvchi — oʻrgatish, professional tayyorgarligini tekshirish va ekipaj aʼzolarining (aʼzosining) oʻzaro munosabatini tekshirish, hamda havo kemasining parvozi havfsizligini taʼminlovchi oʻrnatilgan qonun va meʼyorlarning inspektorlik tekshiruvini oʻtkazuvchi parvoz-boshqaruv shaxs.
VOLMET radioeshittiruvi — parvozdagi havo kemalari uchun meteorologik maʼlumotning doimiy radioeshittiruvi.
Mustaqil uchish vaqti — havo kemasining komandiri sifatida uchuvchining parvoz soatlari, nazoratchi bilan nazorat-tekshiruv parvozlarni kiritgan holda.
Aviaxodimning haqiqiy guvohnomasi — malaka yoki boshqa belgilarsiz oʻrnatilgan namunadagi guvohnoma. Amaldagi guvohnoma kabi oʻz egasiga stajirovka, qayta oʻqish, malaka oshirish kurslariga va boshqa qayta tayyorlov kurslarda qatnashish huquqini beradi.
Aviaxodimlarning amaldagi guvohnomasi — uning egasiga oʻz funksional majburiyatlarini oʻz vaqtida va guvohnomaning tegishli boʻlimlarida koʻrsatilgan shartlarda bajarish huquqini beruvchi belgilangan namunadagi hujjat.
Xodimning guvohnomasi — egasiga havo kemalarini boshqarishda muayyan funksional majburiyatlarni, havodagi harakatni boshqarishni va muhandis-texnik taʼminotini bajarishga huquq beruvchi belgilangan namunadagi hujjat.
Radiobyuro aloqachisi — HK va yerdagi radioaloqa kanallaridan aloqani amalga oshiradigan aviatsiya xodimi (radiooperator).
Sertifikatlovchi xodim — HK yoki uning komponentlarini ekspluatatsiyaga ruxsat sertifikatini berish huquqiga ega malakali xodim.
Sifat nazorati tizimi — hujjatlashtirilgan tashkiliy tartib va tamoyillar, shu tamoyillar va tartiblarning ichki auditi, boshqaruv tizimini kuzatish va sifatini oshirish boʻyicha takliflarni berish.
Maxsus aviatsiya ishlari — qishloq xoʻjaligi, qurilish, suratkashlik, topografik tadqiqotlar, kuzatuv va patrullash, qidirish va qutqarish, havo reklama va boshqa sohalarda maxsus xizmat turini koʻrsatish uchun ishlatiladigan havo kemasining parvozi.
Avia xodimi guvohnomasining amaldagi muddati — avia xodimlari tomonidan oʻz funksional majburiyatlarini bajarishga haqli boʻlgan davri.
Uchish ishidagi staj — Ekipajning uchish tarkibi yoki ekipajning xizmat koʻrsatuvchi xodimi (bortkuzatuvchi, bortoperator) lavozimida amaldagi guvohnoma mavjudligida umumiy kalendar uchish muddati
Parvoz imitatsiyasining trenajyor uskunasi (PITU) — quyidagi istalgan 3 turdagi qurilmalar yordamida parvoz holatlarini yerda imitatsiya qilish:
- HKning maxsus bir turining ekipaj kabinasini aniq aks ettiruvchi, mexanik, elektrik, elektron va boshqa boshqaruv bort tizimlarining, parvoz ekipaji aʼzolarining oddiy va berilgan HKning parvoz xarakteristikalari holatini imitatsiya qiluvchi trenajyor;
- havo kemasining, ekipaj kabinasi holatining real tasavvurini taʼminlovchi va uskunalarning koʻrsatkichlarini, bort tizimlarining oddiy mexanik, elektrik va boshqa tizimlarning oddiy funksiyalarini imitatsiya qiluvchi, hamda maxsus guruh HK parvoz-texnik tavsifini taʼminlovchi uchish texnikasini mukammal oʻrganish trenajyori;
- tegishli uskunalar bilan jihozlangan va HK uskunalar boʻyicha uchish paytidagi ekipaj kabinasidagi holatini imitatsiya qiluvchi trenajyor.
Xavf — ekipajning vakolatidan tashqari boʻlgan muhitda sodir boʻladigan, ekspluatatsiyani qiyinlashtiradigan va belgilangan xavfsizlik darajasini taʼminlash uchun boshqarilishi lozim boʻlgan holat va xatolar.
Uchish ekipajining aʼzosi — parvoz vaqtida samolyot va/yoki uning tizimlarini boshqarishga masʼul, ekipaj guvohnomasiga ega aʼzo.
A-check — operativ TX ning bir shakli.
C-check — davriy TX ning bir shakli.
ETOPS (Ikki dvigatel bilan jihozlangan samolyotda masofasi uzaytirilgan parvoz) — yoʻnalishdagi, har qanday nuktadan tegishli muqobil aerodrom talablariga mos keladigan, 60 daqiqadan ortiq boʻlgan, bir ishlamaydigan kuch uskunasida kreyser tezligida boʻlgan, ikkita gaz turbinali dvigatelli samolyotda amalga oshiriladigan har qanday parvoz
ATA-104 — Fuqaro aviatsiyasining muhandislik-texnik xodimlarini tayyorlash (qayta tayyorlash) uchun foydalaniladigan xalqaro standart.
Captain (CPT) — Gʻarbda ishlab chiqarilgan havo kemasining komandiri.
Captain-supervisor — ikkinchi uchuvchilarga yoʻnalish mashqlarini oʻrgatuvchi gʻarbda ishlab chiqarilgan havo kemasining komandiri.
Check-captain (CN-CPT) — Amaldagi aviatsiya xodimining guvohnomasiga ega boʻlgan parvoz, nazariy, trenajor,parvoz tayyorgarligiga, parvoz tarkibining gʻarbda ishlab chiqarilgan HK parvozlariga ruxsat berish va tekshirish huquqiga ega boʻlgan shaxs.
First-officier (F/O) — Toifalangan minimum boʻyicha ekipaj tarkibiga ikkinchi uchuvchi sifatida mustaqil parvozlarga kiritilgan, va gʻarbda ishlab chiqarilgan havo kemasining ikkinchi uchuvchisi.
II BOB. GUVOHNOMALARGA TEGISHLI UMUMIY QOIDALAR
1-§. Umumiy qoidalar
1. Oʻzbekiston Respublikasi Havo kodeksining 49-moddasi, fuqaro aviatsiyasi xalqaro tashkilotining (IKAO) tavsiya amaliyoti va xalqaro standartlariga muvofiq quyidagi aviatsiya xodimlariga guvohnoma berish amalga oshiriladi:
a) uchuvchi;
b) shturman;
v) bortmuhandis;
g) bortmexanik;
d) bortaloqachi;
e) havaskor-uchuvchi (samolyot, vertolyot);
e1) aerostat uchuvchisi;
j) OʻYUA uchuvchisi;
z) bortoperatori;
i) bortkuzatuvchisi;
k) HHB dispetcheri;
l) HK, HKUga texnik xizmat koʻrsatish muhandisi;
m) HK, HKUga texnik xizmat koʻrsatish aviatsiya mexaniki;
n) parvozlarni taʼminlash xodimi;
o) radiobyuro aloqachisi;
p) HKning tarkibiy qismlarini taʼmirlovchi, maxsus ish tartibini bajaruvchi aviatsiya xodimlari.
2. 2008-yilning 5-martidan boshlab, xalkaro reyslarni amalga oshirishga ruxsat berilgan samolyot, vertolyot, aerostat va planer-uchuvchilari, shturmanlar, bort-radistlar hamda, xalqaro reyslarga HHXKga ruxsat berilgan, HHB dispetcherlari, ushbu Qoidalarning 30-ilovasiga binoan, radiotelefon aloqasida qoʻllaniladigan tilda gapirish qobilyatini va uni, til bilish shkalasi boʻyicha 4-darajadan (ishchi) kam boʻlmagan darajada tushinishini namoyish etadi.
(2-bandning birinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasi Parvozlar xavfsizligini nazorat qilish davlat inspeksiyasi boshligʻining 2018-yil 2-avgustdagi 120-N-sonli buyrugʻi (roʻyxat raqami 1349-11, 05.09.2018-y.) tahririda — Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 05.09.2018-y., 10/18/1349-11/1837-son)
Xalqaro parvozlarni amalga oshirish ruxsatiga ega, samolyot, vertolyot, aerostat va planer-uchuvchilari, shturmanlar, bort radistlar va xalkaro reyslarda HHHK ruxsatiga ega HHB dispetcherlarining xorijiy til bilish darajasini baholash attestatsiya yoʻli bilan quyidagi muddatlarda amalga oshiriladi:
(2-bandning ikkinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasi Parvozlar xavfsizligini nazorat qilish davlat inspeksiyasi boshligʻining 2018-yil 2-avgustdagi 120-N-sonli buyrugʻi (roʻyxat raqami 1349-11, 05.09.2018-y.) tahririda — Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 05.09.2018-y., 10/18/1349-11/1837-son)
ish darajasida tillarni biladigan shaxslar (4-daraja) kamida uch yilda bir marta attestatsiyadan oʻtishlari lozim;
mukammal bilimlarni namoyish etadigan shaxslar (5-darajali) kamida olti yilda bir marta attestatsiyadan oʻtishlari kerak.
Professional bilimlarni namoyish etadigan shaxslar uchun (6-darajali) attestatsiya talab qilinmaydi.
3. Aviaxodimlarga belgilangan namunadagi guvohnoma bepul beriladi. Fuqaro aviatsiyasi aviaxodimlari guvohnomasi quyidagi yoshga toʻlgan Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolariga beriladi:
a) 17 yosh — havaskor uchuvchilarga;
a1) 17 yosh — aerostat uchuvchisiga;
b) 18 yosh — OʻYUA uchuvchilariga;
b1) 17 yosh — planer-uchuvchilariga;
(3-band Oʻzbekiston Respublikasi Parvozlar xavfsizligini nazorat qilish davlat inspeksiyasi boshligʻining 2018-yil 2-avgustdagi 120-N-sonli buyrugʻiga (roʻyxat raqami 1349-11, 05.09.2018-y.) asosan “b1” kichik band bilan toʻldirilgan — Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 05.09.2018-y., 10/18/1349-11/1837-son)
v) 18 yosh — bortoperatorlar, bortkuzatuvchilar, radiobyuro aloqachisiga HKga TXK boʻyicha aviatexniklarga va HKning tarkibiy qismlarini taʼmirlovchi, maxsus ish tartibini bajaruvchi aviaxodimlarga;
g) 21 yosh — aviakompaniya parvoz xodimlariga (uchuvchi, shturman, bortmuxandis, borttexnik, bortradist) parvozlarga xizmat koʻrsatish xodimlariga, HK, HKU texnik xizmat koʻrsatish muhandislariga;
d) 19 yosh — HHB dispetcherlariga.
4. Ekipaj aʼzolari oʻz xizmat vazifalarini bajarish davomida yonida amal qiluvchi guvohnomaga ega boʻlishi va vakolatli shaxslar talabiga koʻra taqdim qilishi lozim.
5. Uchuvchilar tarkibi, ekipajga xizmat koʻrsatuvchi xodimlar, HHB dispetcherlari, “Oʻzbekiston Respublikasi fuqaro aviatsiyasining aviatsiya xodimlarini tibbiy koʻrikdan oʻtkazish toʻgʻrisida”gi nizom (FA TKOʻN-2002. 02.11.2002-yildagi 1186-sonli roʻyxat raqami) talablariga javob berishlari shart.
6. Amaldagi tibbiy xulosaga ega boʻlmagan ekipaj uchuvchi xodimlari, bortoperatorlari, bortkuzatuvchilar, HHB dispetcherlarining guvohnomalari xaqiqiy hisoblanmaydi.
7. Guvohnoma egasi quyidagi hollarda oʻz funksional vazifalarini bajara olmaydi:
a) yonida guvohnomasi yoki alohida varaqlari mavjud boʻlmasa;
b) guvohnomada oʻchirish va tuzatishlar mavjud boʻlsa;
v) guvohnomaning amal qilish muddati tugagan boʻlsa;
g) guvohnoma egasining fotosurati shikastlangan yoki mavjud boʻlmasa;
d) guvohnomada malaka yoki maxsus belgilar mavjud boʻlmasa;
e) guvohnoma amal qilishi toʻxtatib qoʻyilgan boʻlsa.
2-§. Guvohnoma egasining majburiyatlari
8. Guvohnoma egasi barcha jihatlarda ushbu Qoidalarning belgilangan talablariga, shaxsiy tajribasiga, kasbiy bilimlariga, amaliy mashgʻulotlarga va unga ruxsat etilgan faoliyatni malakali amalga oshirish qobilyatiga har tamonlama javob berishi shart va ushbu guvohnoma bilan unga berilgan xuquqlardan foydalanishga egadir.
9. Uchuvchilar tarkibidagi guvohnoma egasi ekipaj tarkibida parvozlar bajarish jarayonida doimiy ravishda amaliy qobiliyatlarni havo kema imkoniyatlari va oʻz imkoniyatlari doirasida parvozlar xavfsizligi talablarini taʼminlash darajasida saqlab turishi lozim.
10. Guvohnoma egasi, uning sogʻligining yomonlashuvini sezgach, guvohnoma va tegishli malaka belgilari bilan taqdim etilgan xuquqlardan xavfsiz ishlatilishiga xalaqit berishi mumkin boʻlsa, foydalanishni toʻxtatishi shart. Guvohnoma va malaka belgilari bilan berilgan xuquqlardan foydalanish tibbiy muassasalarning tibbiy koʻrikdan oʻtkazilgandan keyin amalga oshirilishi mumkin.
11. Havo kemasi ekipaji aʼzosi boʻlib, guvohnoma egasi egallab turgan shtatli lavozimiga muvofiq barcha funksiyalarni bajarishga majbur.
12. Ish faoliyatidagi ( parvoz, texnik xizmat koʻrsatish, havodagi harakatni boshqarishni tashkillashtirish, parvozlarni taʼminlash) 5 yildan ortiq tanaffusda guvohnoma amal qilmaydi va toʻxtatilishi lozim. Parvoz va xizmat koʻrsatuvchi ekipaj xodimlari ishga ruxsatnomasini tiklash va guvoxnomani olish uchun tibbiy koʻrikdan oʻtishi lozim, Oʻzbekiston Respublikasi Davavianazorat inspeksiyasi tomonidan tasdiqlangan dastur boʻyicha tayyorgarlik va ushbu Qoidalarning 17-ilovasiga muvofiq imtihon topshirishlari kerak. HHB aviaxodimlar tibbiy koʻrikdan oʻtishlari, MOK dan oʻtishlari,amaliyot oʻtishlari va ushbu Qoidalarning 18-ilovasiga muvofiq imtihon topshirishlari kerak. MTT MOKni, amaliyotni, va ushbu Qoidalarning 19-ilovasiga muvofiq imtihon topshirishlari kerak.
3-§. Guvohnoma egasining huquqlari
13. Ushbu Qoidalarda koʻrsatilgan talablarga rioya etilgan holda, guvohnoma egasi quyidagi huquqlarga ega:
a) guvohnomada koʻrsatilgan maxsus HKlari boʻyicha mustaqil parvozlar (ishlar)ga kiritilishning mavjudligini hisobga olgan holda ushbu guvohnomada va malaka baholari tomonidan koʻrsatilgan barcha huquqlarni amalga oshirishi.
b) parvoz paytida uchish ekipaji aʼzosining vazifalarini bajarishi (agar havo kemasi turi haqida belgi mavjud boʻlsa).
14. Guvohnoma egasi ushbu guvohnomada va (yoki) malaka belgisida uning malakalarini va uning tajribasini (xizmat muddati yoki xizmat davomiyligi, parvoz vaqti, mashq qilish, parvozda tarafus yoki parvoz paytida) berishi mumkin boʻlgan huquqlardan foydalanishi mumkin, va boshqa belgilangan talablarga javob beradi.
15. Havo kemasining ekipaj aʼzosi boʻlganligi sababli, guvohnoma egasi bajaradigan faoliyatni tartibga soluvchi meʼyoriy hujjatlar tomonidan tayinlangan ekipaj aʼzosining barcha huquqlarini oʻz lavozimiga muvofiq amalga oshiradi.
4-§. 60 va 65 yoshga toʻlgan uchuvchilar tarkibi uchun kasbiy faoliyatini amalga oshirishda beriladigan cheklovlar
16. Oʻzbekiston Respublikasi fuqaro va eksperimental aviatsiyasining parvozlarini bajarishda 65 yoshga toʻlgan uchuvchilar tarkibiga kiruvchi shaxslar oʻz vazifalarini bajarishlariga qoʻyilmaydilar.
Oʻzbekiston Respublikasi fuqaro aviatsiyasida xalqaro tijorat tashishlarni bajarishda 60 yoshga toʻlgan uchuvchilar havo kemasi komandiri vazifasini bajarishlariga qoʻyilmaydilar.
5-§. Ekipaj aʼzolarining guvohnomalari va malaka belgilariga tegishli umumiy qoidalar
17. Uchuvchilar tarkibi guvohnomalariga ega boʻlgan shaxslarga har qanday HK ekipaj aʼzolari vazifalarini bajarishga ruxsat beriladi:
a) samolyot;
b) vertolyot.
18. HK turi guvohnomaning oʻzida koʻrsatiladi yoki malaka turi belgisi sifatida guvohnomaga kiritiladi.
19. Agar ekipaj aʼzosi guvohnomasi egasi HK qoʻshimcha turi uchun guvohnoma olish uchun murojaat qilsa, yangi tur xaqidagi malaka belgisi birinchi bor berilgan guvohnomaga kiritiladi.
20. Agar tur guvohnomaning nomida koʻrsatilgan boʻlsa, tur haqidagi qoʻshimcha malaka belgilari guvohnomaga kiritilmaydi.
21. Agar nomzod, ekipaj aʼzosi guvohnomasini dastlabki berish uchun zarur boʻlgan bilim va qobiliyat namoyish etsa, ushbu guvohnomada havo kemasi darajasi va turi belgilar sifatida kiritiladi.
22. Ekipaj aʼzolarining barcha huquqlari va cheklovlari guvohnomada koʻrsatilishi shart.
23. Tur haqidagi malaka belgilari ekipaj aʼzosining guvohnomasiga quyidagi hollarda qoʻyiladi, agar nomzod:
a) UTTD va/yoki VUTTD dasturlariga mos keladigan tayyorgarlikni tegishli HK muvaffaqiyatli oʻtsa;
b) ushbu Qoidalarning XXI bob talablariga muvofiq ixtisoslik boʻyicha ekipaj aʼzolari sifatida tegishli HK parvozlarning xavfsiz ishlashi uchun zarur boʻlgan bilim va qobiliyatni namoyish etsa.
24. Samolyotlar klassi haqidagi malaka belgilari barcha klasslar uchun koʻrsatiladi va quyidagilarni oʻz ichiga oladi:
a) 3 yoki 4-klassli bitta dvigatelli, quruqlikda yuruvchi;
b) 3 yoki 4-klassli bitta dvigatelli, gidrosamolyot;
v) 1, 2, 3 yoki 4- klassli koʻp dvigatelli, quruqlikda yuruvchi;
g) 1, 2, 3 yoki 4- klassli koʻp dvigatelli, gidrosamolyot.
25. Vertolyotlar klassi xaqidagi malaka belgilari barcha klasslar uchun koʻrsatiladi va quyidagilarni oʻz ichiga oladi:
a) 1, 2, 3 yoki 4-klassli bitta parrakli, quruqlikda yuruvchi;
b) 1, 2, 3 yoki 4-klassli bitta parrakli, gidrovertolyot;
v) 1, 2, 3 yoki 4- klassli koʻp parrakli, quruqlikda yuruvchi;
g) 1, 2, 3 yoki 4- klassli koʻp parrakli, gidrovertolyot.
26. HK klass ushbu Qoidalarning 29-ilovasiga muvofiq maksimal uchish vazniga qarab belgilanadi.
27. Parvozga imitatsiya trenajyoridan foydalanishda nomzodning guvohnoma yoki malaka belgisiini olish maqsadida bilim va qobiliyatni namoyish etishda qoʻyilgan vazifalarga muvofiqligini Davavianazorat tasdiqlaydi.
28. Ushbu Qoidalarning X bobida koʻrsatilgan talablarga rioya etilgan holda, OʻzR Fuqaro aviatsiyasi uchuvchisining guvohnomasi UUQ boʻyicha 1, 2 va 3-klassli samolyotlarida uchish huquqini beradi.
29. Tegishli oʻquv dasturlari talablari bajarilganidan keyin 4-klass vertolyotlari va samolyotlarida OʻzR FA uchuvchisi guvohnomasiga UUQ boʻyicha parvozlarni amalga oshirish huquqiga ega boʻlgan malaka belgisi qoʻyiladi.
30. Ekipajning uchuvchilar tarkibi aʼzolari guvohnomalariga ega boʻlgan shaxslarga guvohnoma olish uchun kerakli boshqaruvli trenajyor mashgʻulotlar oʻtkazish va OʻzR FAning parvoz ekipaj aʼzolariga barcha turdagi ruxsatnomalar berishga, agar guvohnomasida mutaxassislik boʻyicha instruktorning malakali belgisi (barcha turlari, klassi, HK turlari), yoki ular Davavianazorat tomonidan parvozni amalga oshirish oʻquvlarini topshirgan rasmiy tashkilot tomonidan tegishli parvozlar tayyorgarligiga va tajribaga ega boʻlmagan holda tegishli funksiyalarni bajarish uchun maxsus ruxsatnomaga ega boʻlmaganlarida (mutaxassisliklari boʻyicha) uchish mashgʻulotlari bilan shugʻullanish taqiqlanadi.
31. Uchuvchi guvohnomasining egasi, ikkinchi uchuvchi sifatida faoliyat yurituvchi, HKK nazorati ostida va HKK vazifalarini bajaradigan uchish vaqti, yuqori daraja guvohnomasini olish uchun talab qilinadigan parvozning umumiy vaqti toʻliq hisoblanadi.
32. Agar nomzod ushbu Qoidalarning XXI bob 89-§ga muvofiq bilim, tajriba va malakaga munosib boʻlsa, instruktorlik malaka belgisi ekipaj aʼzosining guvohnomasiga kiritiladi.
6-§. Havodagi harakatlarni boshqarish dispetcherlarining malaka belgilari (ruxsatlar) boʻyicha umumiy qoidalar
33. HHB dispetcheri guvohnomasiga ega boʻlgan shaxslarga quyidagi malaka belgilar (ruxsatlar) olinganidan soʻng oʻz funksional majburiyatlarini bajarishga ruxsat beriladi:
a) aerodrom dispetcherlik punktining (YEXBP, BDP, ADP, YODP (radiolokator va protsedura nazorati) Tower, SDP) dispetcheri;
b) RDM va YORDM (radiolokator va protsedura nazorati) samoviy hududning yuqori qismi boshqarish dispetcheri;
v) mahalliy dispetcherlik punktining dispetcheri;
g) katta dispetcher;
d) parvozlar rahbari.
34. HXB dispetcheri guvohnomasiga tegishli malaka belgilarini (ruxsatlarini) kiritish uchun nomzod mazkur Qoidalarning XXI bobi 83-§ga binoan bilim, tajriba va malaka boʻyicha tegishli talablarga javob berishi kerak.
35. Agar bir vaqtning oʻzida HXB dispetcherining ikkita malaka belgisi talab etilsa, vakolatli organ har bir malaka belgisi uchun tegishli talablarni belgilaydi.
36. Bir yoki bir nechta malaka belgilariga ega boʻlgan HXB dispetcheri guvohnomasining egasi quyidagi huquqlarga ega:
a) aerodrom rayoni dispetcheri malaka belgisi (YEXBP, BDP, ADP, YODP, Tower) — ushbu guvohnoma egasi attestatsiyadan oʻtgan aerodromda mazkur aerodrom dispetcherlik xizmatini taʼminlash va nazorat qilish;
b) yaqinlashuv dispetcheri malaka belgisi — ushbu guvohnoma egasi attestatsiyadan oʻtgan mazkur aerodromda yoki aerodromlarda, dispetcherlik organining yurisdiksiyasida boʻlgan samoviy hudud doirasida yoki ushbu samoviy hudud qismida yaqinlashuv dispetcherlik xizmatini taʼminlash va nazorat qilish;
v) HXB hududi radiolokatsiyaviy nazorat dispetcheri malaka belgisi — ushbu guvohnoma egasi attestatsiyadan oʻtgan mazkur HXB rayoni radiolokatordan foydalangan holda samoviy hudud doirasida va/yoki ushbu samoviy hudud qismida dispetcherlik xizmatini taʼminlash va nazorat qilish;
g) HXB hududining protseduraviy nazorat dispetcheri — ushbu guvohnoma egasi attestatsiyadan oʻtgan mazkur HXB rayoni striplardan yoki grafikali nazoratdan foydalangan holda samoviy hudud doirasida yoki ushbu samoviy hudud qismida dispetcherlik xizmatini taʼminlash va nazorat qilish;
37. HXB dispetcheri malaka belgisida nazarda tutilgan huquqlarini olti oy mobaynida amalga oshirmasa, malaka belgisi oʻz kuchini yoʻqotadi.
III BOB. FUQARO AVIATSIYASI AVIAXODIMLARINING GUVOHNOMALARI
7-§. Guvohnomalarning mazmuni
38. Fuqaro aviatsiyasi mutaxassislarining barcha toifadagi guvohnomalari quyidagi maʼlumotlarni oʻz ichiga oladi:
a) I — davlatning nomi (yarim qalin shriftda);
b) II — guvohnomaning nomi (qalin shriftda);
v) III — guvohnoma seriyasi va tartib raqami (arab raqamlarida);
g) IV — egasining familiyasi, ismi, otasining ismi, tugʻilgan sanasi;
d) V — egasining manzili;
e) VI — egasining fuqaroligi;
j) VII — egasining shaxsiy imzosi;
z) VIII — guvohnomani bergan organ va asos;
i) IX — guvohnoma egasiga guvohnomaning II va XII kichik bandlarida koʻrsatilgan funksiyalarni amalga oshirish uchun berilgan xuquqlarning amal qilish muddati;
k) X — guvohnomani bergan mansabdor shaxsning imzosi;
l) XI — guvohnoma berilgan sana va vakolatli organning muhri;
m) XII — havo kemasining aniq rusumida, shaklida va turida vazifasini bajarish, dispetcherlik punktlarini koʻrsatgan holda, havodagi harakatlarni boshqaruvchi dispetcherning aniq funksiyalarini bajarish, mutaxassislar va avia texniklarning aniq funksiyalarini bajarish uchun ruxsat beruvchi malaka belgisi;
n) XIII — ish vazifalarini bajarish shartlari bilan bogʻliq alohida belgilari (instruktorlik vazifaga, uskunalar boʻyicha uchishga, meteorologik minimum boʻyicha uchish va qoʻnishni bajarishga ruxsatlar, 2008-yil 5-martdan boshlab radiotelefon aloqasida ishlatiladigan tilni bilish darajasi haqida belgisi) va h.k;
Muhandis-texnik tarkibi uchun — alohida ishlar uchun ruxsat (dvigatellarni ishga tushirish va sinovdan oʻtkazish, shataklash, aviadvigatellarni diagnostikadan oʻtkazish va h.k.).
o) XIV — boshqa maʼlumotlar (ish joyi xaqida, egallayotgan lavozimi va hokazolar).
8-§ . Guvohnomalar shakli
39. Oʻzbekistan Respublikasi fuqaro aviatsiyasining aviakompaniyalari aviaxodimlariga, havaskor-uchuvchilar, aerostat uchuvchilari, OʻYEUA uchuvchilariga va planer-uchuvchilariga ushbu Qoidalarning 38-bandida roʻyxati shart boʻlgan maʼlumotlar koʻrsatilgan guvohnomalar beriladi.
(39-band Oʻzbekiston Respublikasi Parvozlar xavfsizligini nazorat qilish davlat inspeksiyasi boshligʻining 2018-yil 2-avgustdagi 120-N-sonli buyrugʻi (roʻyxat raqami 1349-11, 05.09.2018-y.) tahririda — Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 05.09.2018-y., 10/18/1349-11/1837-son)
40. Parvozlarni amalga oshirish aviaxodimlariga, taʼmirlashda bevosita ishtirok etmayotgan aviaxodimlarga, radiobyuro aloqachilariga, vaqtincha ishga olingan bortkuzatuvchilarga, ushbu Qoidalarning 24, 25 va 26-ilovalariga asosan guvohnoma beriladi.
9-§. Guvohnomalar seriyasi
41. Oʻzbekistan Respublikasi fuqaro aviatsiyasining aviatsiya xodimlari guvohnomalari uchun quyidagi seriyalar belgilangan:
a) Fuqaro aviatsiyasi uchuvchisining guvohnomasi — seriya — “TA” (ushbu Qoidalarning 1-ilovasi);
b) shturmanning guvohnomasi — seriya “F№” (ushbu Qoidalarning 2-ilovasi);
v) bortmuhandisning guvohnomasi — seriya “FE” (ushbu Qoidalarning 3-ilovasi);
g) bortmexanikning guvohnomasi — seriya “FM” (ushbu Qoidalarning 4-ilovasi);
d) bortaloqachining guvohnomasi — seriya “FR” (ushbu Qoidalarning 5-ilovasi);
e) bort operatori guvohnomasi — seriya “GO” (ushbu Koydalarning 6-ilovasi);
j) bortkuzatuvchining guvohnomasi — seriya “FA” (ushbu Qoidalarning 7-ilovasi);
z) Harakat xizmati dispetcherining guvohnomasi — seriya “TS” (ushbu Qoidalarning 8-ilovasi);
i) HK, OʻYEHK texnikaviy xizmat koʻrsatish muhandisining guvohnomasi — seriya “ME” (ushbu Qoidalarning 9 va 13-ilovalari);
k) HK, OʻYEHK texnikaviy xizmat koʻrsatish aviatsiya texnikining guvohnomasi — seriya “MT” (ushbu Qoidalarning 10 va 14-ilovalari);
l) Havaskor-uchuvchi, aerostat uchuvchisi, OʻYEUA uchuvchisi va planer-uchuvchisi guvohnomasi — “TA” seriyali (ushbu Qoidalarning 11, 11a, 12 va 12a — ilovalari).
(41-bandning “l” kichik bandi Oʻzbekiston Respublikasi Parvozlar xavfsizligini nazorat qilish davlat inspeksiyasi boshligʻining 2018-yil 2-avgustdagi 120-N-sonli buyrugʻi (roʻyxat raqami 1349-11, 05.09.2018-y.) tahririda — Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 05.09.2018-y., 10/18/1349-11/1837-son)
42. Bevosita HKlariga TX koʻrsatishda ishtirok etmaydigan HK komponentlarini taʼmirlash boʻyicha aviaxodimlarining, parvozlarni taʼminlash boʻyicha aviaxodimlarining, radiobyuro aloqachilarining, vaqtincha ishga olingan bortkuzatuvchilarining guvohnomalari — seriyasiz (ushbu Qoidalarning 24, 25 va 26-ilovalari).
IV BOB. GUVOHNOMALARNI TOʻLDIRISH VA RASMIYLASHTIRISH TARTIBI
43. FA aviaxodimlarining guvohnomasi I, II, IV, V, VI, VII, VIII, IX, X, XIII, XIV kichik bandlarini rus va ingliz tiliga tarjima qilgan holda oʻzbek tilida chiqariladi. Malaka belgilarini yozish misollari ushbu Qoidalarning 28-ilovasida koʻrsatilgan.
44. Guvohnoma 14 banddan iborat boʻlib, undagi yozuvlar aniq va tushunarli husnixatda, qora siyoh yoki qora pasta bilan qoʻlda yoziladi. Tuzatishlar, oʻzgartirishlar va oʻchirishlarga yoʻl qoʻyilmaydi.
45. Guvohonomalarning IV, V, VI, VII, IX, X, XI, XII, XIII, XIV bandlarini toʻldirish va rasmiylashtirish tartibi:
a) 2-betning IV bandida egasining familiyasi, ismi, otasining ismi rus tilida koʻrsatiladi. Tugʻilgan sana arab raqamlarida koʻrsatiladi (kun, oy, yil);
b) 3-betning IV bandida egasining familiyasi va ismi ingliz tilida (lotin shriftida) koʻrsatiladi. Egasining tugʻilgan sanasi arab raqamlarida koʻrsatiladi (kun, oy, yil);
v) 2 va 3-betdagi V bandi toʻldirilmaydi;
g) 2-betning VI bandida guvohnoma egasining fuqaroligi “UZBEKISTAN” soʻzi bilan rus tilida koʻrsatiladi. 3-betning VI bandida fuqaroligi “UZBEKISTAN” soʻzi bilan koʻrsatiladi;
d) VII bandida egasining imzosi qoʻyiladi. Shu betda imzoning tepasida guvohnoma egasining qora kostyumda, galstukda, bosh kiyimsiz tushirilgan surati yopishtiriladi. Fotosurat mot kogʻozida, chap burchagi kesilgan holda, 4x5 kattalikda boʻlishi kerak. Fotosurat va shaxsiy imzo guvohnomani bergan Oʻzbekiston Respublikasi Davavianazorat muhri bilan tasdiqlanadi;
e) Guvohnomaning X bandida Oliy malaka komissiyasi raisining imzosi qoʻyiladi;
j) Guvohnomaning XI bandida guvohnoma berilgan sana va guvohnomani bergan Oʻzbekiston Respublikasi Davavianazorat muhri qoʻyiladi;
z) Guvohnomaning 2-beti IX bandida guvohnoma egasining xuquqlari davlat, rus va ingliz tillarida koʻrsatiladi;
i) IX bandida, 4-betdan boshlab mansabdor shaxsning imzosi qoʻyilgan holda guvohnomaning muddati yoziladi. Imzo korxona, muassasa, boʻlinmaning muhri bilan tasdiqlanadi;
k) XII bandida 12-betdan boshlab uchuvchilar, shturmanlar, bortmuhandislar, bortmexaniklar, bortaloqachilari, bortkuzatuvchilarining guvohnomalarida berilgan malakaga bogʻliq HK turi, shakli, klassi (bir yoki koʻp dvigatelli havo kemasi, bir yoki koʻp parrakli vertolyot), quruqlikdagi yoki gidro va lavozimi koʻrsatiladi:
1) havo kemasining komandiri (Captain);
2) ikkinchi uchuvchi;
3) shturman;
4) bortmuhandis;
5) bortmexanik;
6) bortaloqachi;
7) bortoperator;
8) bortkuzatuvchi;
10) havaskor uchuvchi;
11) OʻYEUA uchuvchi;
l) harakat xizmati dispetcheri guvohnomasining XII bandida guvohnoma egasiga ruxsat berilgan dispetcherlik punkti (punktlari) nomi koʻrsatiladi;
m) muhandislar va aviatexniklar guvohnomalarining XII bandida HK turi, guvohnoma egasining mutaxassisligi, hamda guvohnoma egasiga ruxsat berilgan HKga texnik xizmat koʻrsatish turlari xaqida maʼlumot koʻrsatiladi;
n) guvohnomaning XII bandida ishga kirishish davrida stajyorning lavozimi koʻrsatiladi;
o) Aviaxodim guvohnomasining XII bandida yozuvlar ruxsat berilgan sana bilan koʻrsatiladi. Yozuv rasmiy shaxsning imzosi va aviakompaniyaning (majmua, aviakorxona, aviaboʻlinma) muhri bilan tasdiqlanadi;
p) Guvohnomalarning XIII bandiga instruktorlik vazifaga, uskunalar boʻyicha parvozga, meteorologik minimum boʻyicha uchish va qoʻnishni bajarishga ruxsatlar, 2008-yil 5-martidan boshlab radiotelefon aloqasida ishlatiladigan tilni bilish darajasi xaqida belgi kirgiziladi;
r) Aviatsiya ishlarini bajaruvchi aviaxodim guvohnomasining XIII bandida xodimga belgilangan tartibda ruxsat berilgan ish turlari, uchish va qoʻnish minimumlari koʻrsatiladi;
s) HXB dispetcheri guvohnomasining XIII bandida lavozimga qoʻyilish xaqida maʼlumot bilan birga minimumning 1, 2, 3-darajalari, HXB ingliz tilida, 2008-yil 5-martidan boshlab radiotelefon aloqasida ishlatiladigan ingliz tilini bilish darajasi xaqida maʼlumotlar koʻrsatiladi;
t) Muhandis-texnik guvohnomasining XIII bandida TX reglamentida oʻrnatilgan roʻyxatda koʻrsatilgan alohida ishlarga ruxsat haqida maʼlumot koʻrsatiladi;
u) XIII bandidagi yozuvlar rus va ingliz tillarida koʻrsatiladi. Yozuv rasmiy shaxsning imzosi va aviakompaniyaning (majmua, aviakorxona, aviaboʻlinma) muhri bilan tasdiqlanadi. XIII bandidagi yozuvlar aviaxodim guvohnomasining qoʻshimcha varagʻida ham yozilishi mumkin;
f) Guvohnomaning XIV bandi 26, 27, 28-betlarida berilgan darajaga qoʻshib OMK bayonnomasining raqami va sanasi koʻrsatiladi. 3, 2, 1-klassli HK da uchishga ruxsat berilgan 3-klassli uchuvchilar guvohnomasining 26-betida ingliz tilida “Tijorat aviatsiyasi uchuvchisi” degan belgi qoʻyiladi;
x) 3, 2, 1-klassli HK da uchishga ruxsat berilgan 2, 1-klassli uchuvchilar guvohnomasining 27 yoki 28-betida koʻshimcha ingliz tilida “Yoʻnalishdagi uchuvchi” degan belgi qoʻyiladi;
s) ikkala holda ham belgi OMK raisining imzosi va Oʻzbekiston Respublikasi Davavianazorati muhri bilan tasdiqlanadi;
ch) guvohnomaning XIV bandi 29-betida guvohnoma egasi ishlayotgan aviakompaniya, muassasining toʻliq nomi koʻrsatiladi.
V BOB. GUVOHNOMALARNI BERISH TARTIBI
11-§. Guvohnomalarni berishga oid umumiy qoidalar
46. Ekipaj uchuvchi xodimlar tarkibi, bortoperator, bortkuzatuvchilar, HHB dispetcherlari, HKga texnik xizmati boʻyicha muhandisi va texniklar, havaskor uchuvchilar, aerostat uchuvchilar va OʻYEUA uchuvchilariga hamda planer-uchuvchilariga guvohnomani berish uchun Oʻzbekistan Respublikasining Davavianazoratning OMK qarori asos boʻladi.
(46-band Oʻzbekiston Respublikasi Parvozlar xavfsizligini nazorat qilish davlat inspeksiyasi boshligʻining 2018-yil 2-avgustdagi 120-N-sonli buyrugʻi (roʻyxat raqami 1349-11, 05.09.2018-y.) tahririda — Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 05.09.2018-y., 10/18/1349-11/1837-son)
47. Aviatsiya xodimlariga guvohnomani berish OMKga taqdim etilgan quyidagi hujjatlarga asosan qaror qabul qilinadi:
a) oʻquv yurtini tamomlaganligi haqida hujjat nusxasi (uchuvchilar bilim yurti, oliy uchuvchilar bilim yurti, aviatexnika bilim yurti, aviatsiya instituti, aviatsiya texnikumi, kolleji, mutaxassisligi boʻyicha aeroklub oʻquv markazi). Taʼlim muassasida faqat nazariy kursdan oʻtgan uchuvchilar va shturmanlar ish joyidagi OʻM (OʻMM) da amalga oshiriladigan trenajor va parvoz (amaliy) mashgʻulotlar aktini qoʻshimcha ravishda topshirishlari kerak.
b) dastlabki oʻquv kurslarini tugatgan yoki boshqa idoralardan kelgan aviatsiya xodimlariga — OʻM (OʻMM) tugatganligi haqida hujjat nusxasi;
v) uchuvchi, dispetcherlar va muhandis-texnik xodimlarga rasmiylashtirilgan Taqdimnomalar (ushbu Qoidalarning 17, 18, 19-ilovalari) ikki nusxada (OMKdan oʻtish uchun) ikki dona qora oq (rangli) mutaxassisning (qora kastyum, galstukda) 4x5 oʻlchamli (chap burchagi qesilgan) fotosurati. Hamda aviaxodimlar uchun Taqdimotnomaning uchinchi nusxasi (ushbu Qoidalarning 17, 18, 19-ilovalari) MKda (MK boʻlmaganda MMK) nazariy bilimlar tekshiruvi xulosasiga binoan va aviaxodimlarga guvohnoma berilishi mumkinligi masalasini hal qilish. Taqdimotnomaning umumiy maʼlumotlari va matni kompyuterda bosma teriladi (qoʻl yozma qabul qilinmaydi).
g) amaldagi tibbiy xulosa (uchuvchi xodimlar, ekipajning xizmat koʻrsatuvchi xodimlari va HXB dispetcherlari uchun);
d) pasport nusxasi.
48. Fuqaro aviatsiyasi aviaxodimining guvohnomasini oluvchi shaxs, aviatsiya xodimlarining Takdimnomasi boʻyicha Oʻzbekiston Respublikasi Davavianazoratning OMKda nazariy bilimlari (ushbu Qoidalarning 17, 18, 19-ilovalari) tekshiruvidan oʻtishlari va 4 (toʻrt) dan kam boʻlmagan baholarga topshirishlari shart.
Aviaxodimlarining nazariy bilimlarini tekshiruv bileti (nazorat qilish masalalari) yoki SHEHM orqali oʻtkaziladi.
49. Guvohnomani almashtirayotgan shaxs, Davavianazoratning OMK da nazariy bilimlarini mutaxassisning toifasiga mos baholash uchun aviatsiya xodimlarining Taqdimnomasi boʻyicha mutaxassisligiga muvofiq nazoratdan oʻtishlari shart (ushbu Qoidalarning 17, 18, 19-ilovalari) Aviaxodimning kasbiy bilimlarini mezonlari ushbu Qoidalarning XXII bobida koʻrsatilgan.
50. Guvohnomalarni berish uchun hujjatlar tayyorlash va rasmiylashtirish aviatsiya xodimining ish joyida amalga oshiriladi. Hujjatlarning toʻliqligi va toʻgʻriligi uchun aviakompaniya rahbarlari va malaka komissiyalarning (MMK, MK) raislari masʼuldir.
51. Havaskor-uchuvchining guvohnomasini berish, tayyorlash va rasmiylashtirishni Oʻzbekiston Respublikasi Davavianazoratning OMKsi bajaradi.
52. HKga TX koʻrsatishda bevosita ishtirok etmayotgan aviaxodimlarga, parvozlarni taʼminlash boʻyicha xodimga, radiobyuro aloqachisiga, guvohnomalarni berish, tayyorlash va rasmiylashtirishni aviakorxonaning (aviakompaniya) MK bajaradi.
53. Aviaxodimlarga guvohnoma berish toʻgʻrisidagi qaror tegishli malaka komissiyasi bayonnomasi bilan rasmiylashtiriladi.
54. Aviaxodimlar guvohnomasini olish uchun MMK, MK, OMK Taqdimnomalarda qarorlarini rasmiylashtirish namunalari aviaxodimlarga tegishli ilovalarida keltirilgan (ushbu Qoidalarning 17, 18, 19- ilovalari)
55. Uchuvchi va shturmanlarga uchish ekipaji guvohnomasi 3-darajali malakasini qoʻshib Oʻzbekiston Respublikasi Davavianazoratning OMKsiga mutaxassisligi boʻyicha oʻquv yurtini tamomlagandan soʻng va ushbu Qoidalarining 47-bandiga asosan hujjatlarni taqdim etilgandan keyin beriladi.
56. Bortmuhandislar (bortmexaniklar) bortaloqachilar, bortoperatorlar, bortkuzatuvchilarga malaka darajasiz tegishli guvohnoma Oʻzbekiston Respublikasi Davavianazoratining OMKga ushbu Qoidalarning 47-bandiga asosan oʻquv yurtini (boshlangʻich tayyorgarlik) tamomlab, hujjatlarni taqdim etgandan keyin beriladi.
57. “Fuqaro aviatsiyasi bortkuzatuvchining vaqtinchalik guvohnomasi” ushbu Qoidalarning 26-ilovasiga muvofiq parvozlarni amalga oshirish vaqtida bevosita parvoz bilan bogʻliq boʻlmagan muayyan vazifalarni bajarish uchun maxsus mashgʻulotlarga ega boʻlgan ekipajning texnik xodimlariga beriladi. Fuqaro aviatsiyasi bortkuzatuvchining vaqtinchalik guvohnomasini berish muddatli mehnat shartnomasi boʻlgan taqdirda amalga oshiriladi. Vaqtinchalik guvohnomaning amal qilish muddati — muddatli mehnat shartnomasining amal qilish muddati hisoblanadi.
Bortkuzatuvchining vaqtinchalik guvohnomasini berish uchun Oliy malaka komissiyasiga taqdim etilgan quyidagi nusxalar asos hisoblanadi:
a) mutaxassislik boʻyicha oʻquv markazini tugatganligi toʻgʻrisidagi hujjat (dastlabki oʻquv kurslari);
b) “Bortkuzatuvchisi kursi boʻyicha stajirovka tayinlash” varaqasi;
v) amaldagi tibbiy xulosa;
g) pasportning nusxasi.
58. Vaqtinchalik guvohnomalarni berish uchun hujjatlarni tayyorlash va rasmiylashtirish aviaxodimning ish joyi boʻyicha bajariladi.
59. Bortkuzatuvchining vaqtinchalik guvohnomasi uzaytirilmaydi. Mehnat shartnomasi vaqti tugagach, guvohnoma olinib Oʻzbekiston Respublikasi Davavianazoratga topshiriladi.
60. Bortkuzatuvchining vaqtinchalik guvohnomasiga ega aviatsiya xodimlari oʻz vazifalarini, bortkuzatuvchilarining ishlarini tartibga soluvchi mavjud hujjatlarga muvofiq majburiyatlarni bajaradilar, huquqlarga ega boʻladilar va javobgardirlar.
61. Mutaxassisligi boʻyicha oʻquv yurtlarini bitirgan havodagi harakatni boshqarish (HHB) dispetcherlar, HK texnik xizmat koʻrsatish boʻyicha muhandis va texniklarga 3-darajali malakasini qoʻshib guvohnomalari mustaqil ishlash uchun zarur amaliyot oʻtgandan soʻng, tegishli malaka komissiyalarida (MMK MK) nazariy bilimlarini va amaliy mahoratlarini sinab koʻrgandan keyin beriladi.
Yuqorida koʻrsatib oʻtilgan aviaxodimlarga tegishli guvohnomalarni olish uchun Oʻzbekiston Respublikasi Davavianazoratining OMKga ushbu Qoidalarning 47-bandiga asosan hujjatlar roʻyxatini taqdim yetish kerak.
62. OMK raisi (oʻrinbosari) taqdim etilgan hujjatlarni tahlil qilib, aviaxodimga oʻz nazariy bilimlarini tekshirish uchun maxsus fanlardan imtihon topshirishga ruxsat beradi. Imtihon natijalari ijobiy boʻlsa OMK aviaxodimning tegishli guvohnomasini berish toʻgʻrisida qaror qabul qiladi. Agar nomzod yosh, asosiy taʼlim, oʻqish, sogʻliq boʻyicha mos kelmasa, belgilangan talablardan past boʻlgan baholar olsa ushbu Qoidalarda belgilangan muddatlarda, guvohnoma berishni rad etish toʻgʻrisida qaror qabul qilinadi.
Agar nomzod belgilangan talablardan past baho olsa, u bilimini qayta tekshirish uchun bir oydan kam boʻlmagan muddatda ruxsat etiladi.
63. Agar uchuvchilar tarkibi xodimlari, uchuvchilar tarkibi ekipaji aʼzosi boshqa mutaxassisligi boʻyicha qayta oʻqitilishi zarur boʻlsa, parvozlarni amalga oshirishda yangi lavozimda, 5 yildan koʻp boʻlgan uzulish boʻlsa, dastlabki HKning turi boʻyicha uchuvchilar tarkibi ekipaji aʼzosi sifatida uchish uchun oʻzini mutaxassisligi boʻyicha qayta tayyorlash kurslariga yuborilishi mumkin. Ushbu kurslarni tugatgandan keyin unga belgilangan tartibda FA aviaxodimlarining yangi guvohnomasi beriladi va uchinchi darajali malaka toifasi belgilanadi.
64. Agar havo kemalari, oʻta yengil havo kemalariga texnik xizmat koʻrsatish boʻyicha aviatexnik oʻzining professional qobiliyatlari boʻyicha muhandis lavozimiga tayinlansa va oʻz vazifalarini malakali bajarsa unga havo kemalari, oʻta yengil havo kemalariga texnik xizmat koʻrsatish boʻyicha muhandis guvohnomasi berilishi mumkin.
65. Oʻzbekiston Respublikasi fuqaro aviatsiyasi aviakompaniyaga (aviakorxona, aviaboʻlinmalar) ishga jalb qilinadigan (yollanadigan) chet ellik mutaxassis sertifikatlar, guvohnomalar, litsenziyalar va boshqa shu toifadagi hujjatlarni oʻzaro tan olish haqidagi kelishuvi boʻlmagan davlat tomonidan berilgan guvohnoma (litsenziya)ga ega boʻlsa, u holda faqat “Tan olish toʻgʻrisidagi sertifikat” mavjud boʻlsa ishga qoʻyilishi mumkin.
Ayrim hollarda guvohnomalarni berishga vakolatli organ guvohnoma egasining huquqlarini cheklay oladi. Bunda guvohnomaga tenglashtirilgan “Tan olish toʻgʻrisidagi sertifikat”da mutaxassisning aniq huquqlari koʻrsatiladi. Agarda guvohnoma bekor qilingan yoki amal qilish muddati vaqtincha toʻxtatilgan boʻlsa berilgan huquqlar oʻz kuchini yoʻqotadi.
66. “Tan olish toʻgʻrisidagi sertifikat” Davavianazorat tomonidan quyidagi shartlarda beriladi:
a) xorijiy davlat tomonidan berilgan yoki unga horijiy davlat tomonidan kuch berilgan guvohnoma talablariga, Xalqaro fuqaro aviatsiyasi tashkiloti tomonidan oʻrnatilgan minimal standartlar yoki ulardan yuqori holatlarida;
b) chet ellik mutaxassisni ishga jalb qilayotgan (yollayotgan) tashkilot rahbari tomonidan berilgan ariza va amaldagi guvohnoma nusxasi. Mutaxassis Oʻzbekiston Respublikasi FA amal qiluvchi rahbariy hujjatlar boʻyicha imtihon topshirishi shart.
67. Sertifikat, guvohnoma, litsenziyalar va boshqa shu toifadagi hujjatlarni oʻzaro tan olish xaqidagi Kelishuvni imzolagan davlat tomonidan berilgan amaldagi guvohnomaga (litsenziya) ega chet ellik mutaxassisga “Tan olish toʻgʻrisidagi sertifikat” imtihonlarsiz beriladi.
12-§. Parvozlarni taʼminlash boʻyicha xodimlarga guvohnomalar berish tartibi
68. Dispetcher sifatida HK ekipajlarini parvozoldi aeronavigatsiya tayyorgarlik jarayonida bevosita ishtirok etadigan, parvozlarni amalga oshirish bilan shugʻullanuvchi xodimlar, aeroportlarda havo kemalarini tayyorlashga tayyorgarlik koʻrish uchun bajariladigan ishlarni amalga oshirish xuquqini beruvchi guvohnomaga ega boʻlishi kerak. Bunday xodimlar tasniflanmaydi va ushbu Qoidalarning 25-ilovasiga asosan 110x70mm, oq rangli guvohnoma oladilar. Guvohnomalar ushbu Qoidalarning 25-ilovasiga asosan aviakompaniyada ishlab chiqariladi va toʻldirilgandan soʻng amal qilish muddati koʻrsatilib shaffof plastikka joylashtiriladi.
69. Guvohnomani berish, amal qilish muddatini uzaytirish, uning amal qilishini toʻxtatib turish, uni bekor qilish va toʻxtatib turish tartibi aviakorxonaning malaka komissiyasi tomonidan ishlab chiqiladi va amalga oshiriladi. Guvohnomaning amal qilish muddati 3(uch) yildan oshmasligi kerak.
70. Nomzod quyidagi talablarga mos boʻlishi kerak:
a) nomzodning yoshi — 21 yoshdan kam boʻlmasligi;
b) ushbu Qoidalarning XXI bobiga §84 asosan bilimga ega boʻlishi.
71. Nomzod parvozlarni taʼminlash xodimi nazorati ostida guvohnomani olish uchun hujjat topshirilgunga qadar olti oy davomida kamida 90 ish kuni davomida ishlagan (stajirovkadan oʻtgan) boʻlishi kerak.
13-§. Radiobyuro aloqachisiga guvohnoma berish tartibi
72. Radiobyuro aloqachilari ishlarni amalga oshirish xuquqini beruvchi guvohnomaga ega boʻlishi kerak. Radiobyuro aloqachilari ushbu Qoidalarning 25-ilovasiga asosan 110x70mm, oq rangli “doimiy” guvohnoma oladilar.
73. Guvohnomalar ushbu Qoidalarning 25- ilovasiga asosan aviakompaniyada ishlab chiqariladi va toʻldirilgandan soʻng amal qilish muddati koʻrsatilib shaffof plastikka solinib beriladi.
74. Guvohnomani berish, amal qilish muddatini uzaytirish, uning amal qilishini toʻxtatib turish, uni bekor qilish va toʻxtatib turish tartibi aviakorxonaning (aviakompaniyaning) malaka komissiyasi tomonidan ishlab chiqiladi va amalga oshiriladi. Guvohnomaning amal qilish muddati 3(uch) yildan oshmasligi kerak, va ushbu Qoidalarning XXI bob 85-§da koʻrsatilgan bilim va qobiliyatga mos kelishi, yoshi 18 kam boʻlmasligi kerak.
14-§. Havaskor-uchuvchi guvohnomasini berish tartibi
75. Havaskor uchuvchi guvohnomasi Davavianazorat tomonidan tasdiqlangan dasturga koʻra parvoz boʻyicha taʼlim muassasalarida havaskor uchuvchi sifatida toʻliq kursni tamomlagan shaxslarga beriladi.
76. Nomzodning yoshi 17 yoshdan kam boʻlmasligi kerak. Amaldagi tibbiy xulosa boʻlishi shart.
77. Havaskor uchuvchiga 1-betida “Havaskor-uchuvchi” deb yozilgan umumiy namunali havaskor-uchuvchi guvohnomasi beriladi. Guvohnomaning amal kilish muddati 24 oy.
78. Nomzod ushbu Qoidalarning XXI bobining 86-§ga asosan havaskor-uchuvchi guvohnomasi egasiga berilgan huquqlarga mos keladigan bilim va qobiliyat darajasini koʻrsatishi va 1 — 10, 13-14, 16-bandlarda belgilangan tartibda imtihon topshirishlari kerak. (ushbu Qoidalarning 17-ilovasi.)
79. Agar ushbu guvohnoma tungi parvozlarni amalga oshirishga huquq beradigan boʻlsa, unda nomzod ikki tomonlama boshqariladigan samolyotda tungi parvoz boʻyicha instruktor bilan parvozlarni, shu jumladan uchish, qoʻnish va navigatsiyani amalga oshiradi.
80. Uskunalar boʻyicha parvozlar tajribasi va tungi uchishlar tajribasi guvohnoma egasiga UUQ boʻyicha uchish huquqini bermaydi.
141-§. Aerostat uchuvchisining guvohnomasini berish tartibi
801. Aerostat uchuvchisi guvohnomasi Davavianazorat tomonidan tasdiqlangan dasturga binoan taʼlim muassasalarida aerostat uchuvchisi sifatida toʻliq kursni tamomlagan shaxslarga beriladi.
802. Nomzodning yoshi 17 yoshdan kichik emas va amaldagi tibbiy xulosasiga ega boʻlishi shart.
803. Aerostat uchuvchisiga 1-betida “Aerostat uchuvchisi” deb yozilgan umumiy namunali aerostat uchuvchisi guvohnomasi beriladi. Guvohnomaning amal qilish muddati 24 oy.
804. Nomzod ushbu Qoidalarning XXI bobining 861-§ga asosan aerostat uchuvchi guvohnomasi egasiga berilgan huquqlarga mos keladigan bilim va qobiliyat darajasini koʻrsatishi va 1-8, 10, 13, 16- bandlarda belgilangan tartibda imtihon topshirishlari kerak. (ushbu Qoidalarning 17-ilovasi.)
805. Uskunalar boʻyicha parvozlar va tungi uchishlar tajribasi guvohnoma egasiga UUQ boʻyicha uchish xuquqini bermaydi.
15-§. OʻYEUA uchuvchisining guvohnomasini berish tartibi
81. OʻYEUA uchuvchisi guvohnomasi Davavianazorat tomonidan tasdiqlangan dasturga koʻra parvoz boʻyicha taʼlim muassasalarida OʻYEUA uchuvchisi sifatida toʻliq kursni tamomlagan shaxslarga beriladi.
82. Nomzodning yoshi 18 yoshdan kichik boʻlmagan va amaldagi tibbiy xulosaga ega boʻlishi shart.
83. OʻYEUA uchuvchisiga 1-betida “OʻYEUA uchuvchisi” deb yozilgan umumiy namunali OʻYEUA uchuvchisi guvohnomasi beriladi. Guvohnomaning amal kilish muddati 12 oy.
84. Nomzod ushbu Qoidalarning XXI bobining 87-§ga asosan OʻYEUA uchuvchi guvohnomasi egasiga berilgan xuquqlarga mos keladigan bilim va mahoratlar darajasini koʻrsatishi va Taqdimnomaning 1 — 10, 13-14, 16-bandlarda belgilangan tartibda imtihon topshirishlari kerak. (ushbu Qoidalarning 17- ilovasi.)
151-§. Planer-uchuvchisining guvohnomasini berish tartibi
841. Planer-uchuvchisi guvohnomasi Davavianazorat tomonidan tasdiqlangan dasturga koʻra parvoz boʻyicha taʼlim muassasalarida planer-uchuvchisi sifatida toʻliq kursni tamomlagan shaxslarga beriladi.
842. Nomzod 17 yoshdan kichik boʻlmasligi va amaldagi tibbiy xulosaga ega boʻlishi shart.
843. Planer-uchuvchisi guvohnomasi umumiy namunada beriladi va 1-betida “Planer-uchuvchisi” deb yoziladi. Guvohnomaning amal qilish muddati 24 oy.
844. Nomzod ushbu Qoidalarning XXI bobining 871-paragrafiga asosan Planer-uchuvchi guvohnomasi egasiga berilgan huquqlarga mos keladigan bilim va mahoratlar darajasini koʻrsatishi va Taqdimnomaning 1 — 8, 10, 13, 16-bandlarda belgilangan tartibda imtihon topshirishi kerak (ushbu Qoidalarning 17-ilovasi).
845. Uskunalar boʻyicha parvozlar va tungi uchishlar tajribasi guvohnoma egasiga UUQ boʻyicha uchish huquqini bermaydi.
(151-paragraf Oʻzbekiston Respublikasi Parvozlar xavfsizligini nazorat qilish davlat inspeksiyasi boshligʻining 2018-yil 2-avgustdagi 120-N-sonli buyrugʻiga (roʻyxat raqami 1349-11, 05.09.2018-y.) asosan kiritilgan — Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 05.09.2018-y., 10/18/1349-11/1837-son)
16-§. HK texnik xizmat koʻrsatishda bevosita ishtirok etmayotgan aviaxodimlarga guvohnoma berish tartibi
85. HK texnik xizmat koʻrsatishda bevosita ishtirok etmayotgan aviatsiya xodimlarini malakasi (parchinlovchi, payvandchi, kompozitsiyaviy materiallarni taʼmirlash boʻyicha xodimlar va boshqalar) tegishli toifa berish bilan belgilanadi.
Xodimlar uchun quyidagi toifalar belgilanadi:
a) “Ar” HK komponentlarini taʼmirlash uchun aviaxodimlari, maxsus protseduralarni bajarish;
b) “Br” HK komponentlarini taʼmirlash uchun aviaxodimlari, maxsus protseduralarni bajarish.
86. Aviaxodimlarga guvohnomalar aviatexnika korxonasida tayyorlanadi. Guvohnoma namunasi ushbu Qoidalarning 24-ilovasida koʻrsatilgan.
87. Guvohnomaning shakli korxona maʼmuriyati tomonidan oʻzgartirilishi mumkin, lekin bu holda namunadagi maʼlumotlar koʻrsatilishi shart.
88. Guvohnomani berish, olib qoʻyish, bekor qilish, va amal qilishini toʻxtatib turish tartibi aviakorxonaning malaka komissiyasi tomonidan ishlab chiqiladi va amalga oshiriladi.
89. Aviaxodimlar guvohnomasiga kiritilgan yozuvlarning shakli va mazmuni, guvohnomani amal qilish muddatini uzaytirish qoidalari aviatexnik korxona tomonidan ishlab chiqariladi va amalga oshiriladi.
90. Guvohnomaning amal qilish muddati 3 (uch) yildan oshmasligi kerak.
91. Komponentlar bilan ishlash uchun kamida 18 yoshga toʻlgan va mutaxassislik boʻyicha nazariy va amaliy mashgʻulotlarni tamomlagan shaxslar qoʻyiladi.
92. “Ar” toifasini olishga talabgor malakali mutaxassis, texnik hujjatlari va TXvaT tashkillashtirish protseduralari yozilgan tilni quyidagi darajada bilishi kerak:
a) yoʻriqnomani, oʻquv qoʻllanmalarni va boshqa texnik hujjatlarni oʻqishi va tushunishi;
b) barcha foydalanuvchilar tomonidan tushuniladigan texnik hujjatlarda yozuvlarni kiritish;
v) oʻz lavozim majburiyatlarini bajarishda tushunmovchiliklarning oldini olish darajasida muloqot qilish.
93. Xodimlar oʻz mutaxassisliklari boʻyicha komponentlarni bilishlari va barcha vazifalarini mos ravishda bajarishlari va kerakli protsedura va koʻrsatmalar haqida bilimlarini isbotlashlari kerak.
94. “Ar” toifasiga ega boʻlgan malakali xodimlar sertifikat beruvchi xodim deb hisoblanmaydi, ular HK komponenti ekspluatatsiyasiga sertifikat yozib berish vakolatiga ega emas.
95. “Br” toifasiga malakali xodimlar “Ar” toifasiga oʻxshash talablarga javob beradilar, biroq shu jumladan:
a) kamida bir yil “Ar” toifasida ish tajribasiga ega boʻlishi;
b) oʻz mutaxassisligi boʻyicha komponentlarni chuqur bilishi;
v) HK ekspluatatsiyasini taʼminlash boʻyicha rahbariy hujjatlar va turli xizmatlarning oʻzaro hamkorlikni tashkil etishini bilishi;
g) sifatni nazorat qilish tizimini tashkil etishni bilishi kerak.
96. “Br” toifasiga ega boʻlgan malakali xodim, sertifikatlash boʻyicha mutaxassis hisoblanadi, yaʼni uning mansab yoʻriqnomasi va boshqa rahbariy hujjatlarga muvofiq komponentga ekspluatatsiyaga ruxsat berish sertifikatini yozish vakolatiga ega.
17-§. Guvohnomani almashtirish qoidalari
97. Guvohnoma yoʻqolgan yoki shikastlangan taqdirda har bir holat boʻyicha rasmiy xizmat tekshiruvi oʻtkaziladi. Rasmiy xizmat tekshiruv oʻtkazish uchun aviakompaniya (aviakorxona, majmua, aviaboʻlinma) boshqaruv rahbarlik tarkibi va boshqaruv xodimlaridan iborat 3 kishidan kam boʻlmagan komissiya tayinlanadi. Tekshiruv materiallari asosida yangi guvohnoma berish maqsadga muvofiqligi toʻgʻrisida komissiya tomonidan xulosa chiqariladi va dalolatnoma tuziladi. Aviaxodimlar rasmiy xizmat tekshiruvini oʻtkazish uchun komissiya raisiga guvohnomani yoʻqotish yoki shikastlanganligi toʻgʻrisida yozma ariza bilan murojaat qilishlari shart.
98. Rasmiy xizmat tekshiruvi natijalariga koʻra aviakompaniya (aviakorxona, majmua, aviaboʻlinma) rahbari aviatsiya xodimlarini malaka komissiyasiga (MMK, MK) yangi guvohnoma olish protseduralarini oʻtish uchun yuboradi.
99. Tekshiruv materiallari rasmiylashtirilgan aviatsiya xodimlarining Takdimnomasi bilan (ushbu Qoidalarning 17, 18 va 19-ilovalar) aviakompaniyaning MKga (MK boʻlmagan hollarda MMK) yuboriladi, aviakompaniyaning MK aviaxodimning maxsus fanlar boʻyicha nazariy bilimlari darajani tasdiqlash darajasiga loyikligini aniqlab, unga fuqarolik aviatsiyasining aviatsiya xodimlarining yangi guvohnomasini berish va OMK Davavianazoratga qarorni amalga oshirish toʻgʻrisida ariza berish imkoniyati masalasini hal qiladi.
100. Aviaxodimga yangi guvohnoma berish uchun barcha materiallar MK (MK boʻlmagan hollarda MMK) tomonidan Oʻzbekiston Respublikasi Davavianazoratining OMKsiga yangi guvohnoma berish toʻgʻrisida qaror qabul qilish uchun yuboriladi.
101. Guvohnomaning IX, XII, XIII kichik bandlarda yozish uchun joylarning tugashi, egasining familiyasi oʻzgarishi, shaxsiy hujjatlarda yoʻl qoʻyilgan tehnik xatolar bilan bogʻliq hollarda, aviatsiya xodimlarining guvohnomasini almashtirish tartibi yuqorida koʻrsatilganga oʻxshash boʻladi, maxsus fanlardan bilimlarni sinash bundan istisno.
102. Havaskor uchuvchisiga yangi guvohnoma berish OMKda berilgan guvohnomani yoʻqotish yoki shikastlangan holatini tavsiflovchi yozma arizasi asosida Davavianazorat boshligʻi tomonidan OMK bayonnomasi tasdiqlanganidan keyin amalga oshiriladi.
VI BOB. GUVOHNOMALARNING AMAL QILISH MUDDATI VA ULARNI UZAYTIRISH QOIDALARI
18-§. Guvohnomalarning muddatini uzaytirishning umumiy qoidalari
Guvohnomalarga quyidagi amal qilish muddati belgilanadi:
104. Ekipajning uchuvchi xodimlariga:
a) uchuvchilarga — 12 oy;
b) shturmanlarga — 12 oy;
v) bortmuhandislarga — 12 oy;
g) bortmexanigiga — 12 oy;
d) bortaloqachilariga — 12 oy;
e) havaskor-uchuvchilarga — 24 oy;
e1) aerostat uchuvchilariga — 24 oy;
j) OʻYEUA uchuvchilariga (oʻta yengil uchish apparatlari) — 12 oy.
z) planer-uchuvchilariga — 24 oy;.
(104-band Oʻzbekiston Respublikasi Parvozlar xavfsizligini nazorat qilish davlat inspeksiyasi boshligʻining 2018-yil 2-avgustdagi 120-N-sonli buyrugʻiga (roʻyxat raqami 1349-11, 05.09.2018-y.) asosan “z” kichik band bilan toʻldirilgan — Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 05.09.2018-y., 10/18/1349-11/1837-son)
105. Xizmat koʻrsatuvchi ekipaj xodimlariga:
a) bortoperatorlarga — 24 oy;
b) bortkuzatuvchilariga — 24 oy.
106. Qolgan aviatsiya xodimlariga:
a) HHB dispetcherlariga — 24 oy;
b) HK TX va OʻYEHK muhandislariga — 5 yil;
v) HK TX va OʻYEHK aviatsiya texniklariga — 3 yil;
g) parvozlarni taʼminlash xodimlariga — 3 yil;
d) radiobyuro aloqachilariga — 3 yil;
e) HKning komponentlarini taʼmirlash boʻyicha aviaxodimlariga, maxsus jarayonlarni bajarish — 3 yil.
107. Uchuvchilar tarkibi xodimlari, xizmat koʻrsatuvchi ekipaj xodimlari va HHB dispetcherining guvohnomasi muddati TUEK tibbiy xulosasi muddati davomida amal qiladi.
108. Muddati tugagan guvohnomani, aviaxodimlar, mazkur Qoidalarning 104 — 106-bandlarida koʻrsatilgan muddatga, mutaxassisligi boʻyicha, uzaytirishlari lozim.
Aviatsiya texnikasiga texnik xizmat koʻrsatish tashkiloti Sertifikati va ekspluatant Sertifikatiga ega boʻlmagan tashkilot xodimlarining guvohnomalari muddati uzaytirilmaydi.
109. Uchuvchi, shturman, bortkuzatuvchisi, bortaloqachisi, bortmuhandislari, bortmexaniklari, bortoperatorlari, HXB dispetcherlari guvohnomasining muddatini uzaytirish quyidagilar asosida amalga oshiriladi:
a) TUEK tibbiy xulosasiga koʻra mutaxassisligi boʻyicha ishga ruxsat berish;
b) tegishli malaka komissiyasida maxsus fanlar boʻyicha imtihon natijalariga koʻra;
v) uchish texnikasini, samolyotni yoʻnalish boʻyicha boshqarish va amaliy ish tajribalarini sinov natijalariga koʻra;
g) HXB dispetcherlari uchun dispetcher trenajyorlari va ekipajning uchuvchi tarkibining parvoz taqlid trenajyori uskunasidagi tekshirish natijalariga koʻra.
110. Guvohnomaning muddatini uzaytirishni rasmiylashtirish aviatsiya xodimlari Takdimnomasida (mazkur Qoidalarning 17, 18 va 19-ilovalari), FA aviatsiya xodimlarining guvohnomasida, uchish kitobchasida qayd etib amalga oshiriladi.
111. Uchish xodimlari guvohnomasining amal qilish muddati quyidagi holatlarda uzaytiriladi:
a) uchuvchi stajyor-xodimining safga kiritilish dasturini oʻtayotgan holatda, guvohnoma muddati tugagayotganda, guvohnomaning uzaytirilishi mutaxassisligi boʻyicha “Parvozga ruxsat beradigan tibbiy xulosa” asosida amalga oshiriladi. Bu holda nazariy bilimlar va uchish nazorati safga kiritilgandan keyin tekshiriladi;
b) amaldagi uchuvchilar tarkibidagi aviaxodimlar guvohnomasi va kalendar parvoz nazoratining muddati tugagandan keyin, uzaytirilishi mutaxassisligi boʻyicha “Parvozga ruxsat beradigan tibbiy xulosa”, maxsus fanlar va “Nazariy bilimlarning tekshiruv” natijalari, undan keyingi aerodrom yoki reys sharoitlaridagi parvoz tekshiruvidan soʻng amalga oshiriladi.
112. Guvohnomalarning amal qilish muddatini uzaytirilishi Oʻzbekiston Respublikasi Davavianazorat OMKda amalga oshiriladi.
113. Aviaxodimlarning tekshiruvini tashkillashtirish ustidan nazoratni tegishli malaka komissiyasining raisi amalga oshiradi.
Aviaxodimlarning professional bilimining tekshiruvi biletlar boʻyicha (nazorat savollari) yoki SHEHM da amalga oshiriladi.
Uchish, muhandis-texnik xodimlari va HXB dispetcherlarining nazariy bilimlari, uchish apparatini boshqarish texnikasi, samolyot boshqaruvi, va amaliy qobiliyat bilimlarini tekshirishini OMK aʼzolari amalga oshiradi.
OMK tarkibida zarur mutaxassisi boʻlmagan holda, OMK raisi (oʻrinbosari) ruxsati bilan tekshiruvni Oʻzbekiston Respublikasi fuqaro aviatsiyasi aviakompaniyalari (aviakorxonalar, majmualar, aviaboʻlinmalar) MK aʼzosi, boshqaruv uchish, boshqaruv tarkibi aʼzolari bajarishi mumkin.
114. Guvohnomaning muddatini uzaytirishda muvofiq hujjatlardagi (guvohnoma, taqdimnoma va boshqalar) koʻrsatilgan baholar boshqa aviatsiya texnikasiga qayta oʻqishni oʻtganda, OʻM (OʻTM) malaka oshirish kurslarida oʻqiganda, MKK, KK, OMKda imtihon topshirganda, koʻrsatilgan muddat davomida ushbu fanlardan imtihonlar topshirilmaydi, va topshirilgan deb hisoblanib aviatsiya xodimlarining Taqdimnomasiga koʻchiriladi (mazkur Koidalarning 17, 18 va 19-ilovalari):
a) uchish va xizmat koʻrsatish xodimlari uchun — 6 oy davomida;
b) boshqa toifadagi aviaxodimlariga — 12 oy davomida.
115. Baholarning amal kilish muddati kurslarni (imtihonlarni topshirish, bilimlar sinovi) tugatish sanasidan yoki MK (OMK)ning yigʻilish bayonnomasi tasdiqlangan sanadan hisoblanadi.
118. Uchish texnikasi, samolyotni yoʻnalishida boshqarish, amaliy ishlar qobiliyatlarni tekshirish natijalari amal qilish muddati davomida haqiqiy hisoblanadi, trenajyor tayyorlovi esa — 6 oy davomida.
119. Mazkur Qoidalardagi aviaxodimlar guvohnomalarni uzaytirishda, maxsus fanlardan malaka talablariga nomuvofiq baho olingan holda, qayta topshirish, tegishli OMK, MK (MK boʻlmaganda MMK) raisi ruxsati bilan, qoʻshimcha tayyorlovdan bir hafta oʻtgach, amalga oshirish mumkin.
120. Mazkur Qoidalardagi guvohnoma muddatini uzaytirish, uchish texnikasi, samolyotni yoʻnalishida boshqarish, amaliy ish qobiliyatlari va HXBni tekshirishda malaka talablariga muvofiq past baho olgan boʻlsa, xodimlarga, kalendar oyi davomida keyingi tekshiruv bilan qoʻshimcha mashgʻulot beriladi.
121. Aviaxodim uchish texnikasi, samolyotni yoʻnalishida boshqarish, amaliy ish kobilyatlari, HHB, oʻz majburiyatlarini bajarilishi boʻyicha talab qilinayotgan huquqlarga binoan qayta tekshiruvda, maxsus fanlardan past baho olsa, aviatsiya hodimlari Guvohnomasidagi huquqlarini amalga oshirishga ruxsat berilmaydi. Ushbu xodim uchish texnikasi, samolyotni yoʻnalishida boshqarish, amaliy ish kobilyatlari, HHB boʻyicha bilim darajasini baholash uchun kalendar oy mobaynida MKga yoʻnalishi lozim, MK mavjud boʻlmaganda OMKga yoʻllantiriladi. Aviaxodim qayta tekshirishda takroran talabdagidan past baho olsa, aviakorxona rahbari tomonidan bunday xodimning xizmatidan foydalanish boʻyicha qaror qabul qilinadi.
122. Agar, stajirovka dasturini oʻtash jarayonida gʻarbda ishlab chiqarilgan HKga xizmat koʻrasuvchi MTTning mutaxassis guvohnomasini amal qilish muddati tugagan yoki tugayotgan boʻlsa, guvohnomaning amal qilish muddatini uzaytirish, stajirovka dasturi tugagandan va imtihon topshirgandan keyin amalga oshiriladi. Guvohnoma amal qilish muddati malaka komissiyaninng (MK) yigʻilish bayonnomasining tasdiqlangan sanasidan hisoblanadi.
123. Aviaxodimlar guvohnomasining amal qilish muddati tegishli malaka komissiyasi (MMK, MK yoki OMK)da oxirgi topshirgan imtihon sanasidan, mazkur Qoidalarning 104 — 106-bandlarida koʻrsatilgan muddatlarga uzaytiriladi.
(123-band Oʻzbekiston Respublikasi Parvozlar xavfsizligini nazorat qilish davlat inspeksiyasi boshligʻining 2018-yil 2-avgustdagi 120-N-sonli buyrugʻi (roʻyxat raqami 1349-11, 05.09.2018-y.) tahririda — Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 05.09.2018-y., 10/18/1349-11/1837-son)
19-§. Fuqaro aviatsiyasi uchuvchi guvohnomasining amal qilish muddatini uzaytirish tartibi
124. Fuqaro aviatsiyasi uchuvchi Guvohnomasining amal qilish muddatini uzaytirilishida quyidagilar talab kilinadi:
a) parvoz ishiga ruxsat berishganligi haqidagi TUEKsining tibbiy xulosasi;
b) mazkur Qoidalarning 17-ilovasiga muvofiq fanlar boʻyicha imtihonlarni topshirish.
125. 3-darajali uchuvchilar, uchish xodimining Taqdimnomasidagi (mazkur Qoidalarning 17-ilovasi) barcha maqsus fanlar boʻyicha 4 (toʻrt)dan past boʻlmagan baholarga ega boʻlishlari lozim.
2-darajali uchuvchilar, uchish xodimining Taqdimnomasidagi (mazkur Qoidalarning 17-ilovasi) 2, 4 — b. koʻra 5 (besh) bahoga, qolgan fanlar boʻyicha esa 4 (toʻrt) bahoga ega boʻlishlari lozim.
1-darajali uchuvchilar uchish xodimining Taqdimnomasidagi (mazkur Qoidalarning 17-ilovasi) 2, 4, 5, 16-b koʻra 5 (besh) bahoga, qolgan fanlar boʻyicha esa 4 (toʻrt) bahoga ega boʻlishlari lozim.
126. Uchish texnikasi va samolyotni yoʻnalishida boshqarish boʻyicha 1 va 2-darajali uchuvchilar 5 (besh)dan kam boʻlmagan bahoga ega boʻlishlari lozim.
127. Uchish texnikasi va samolyotni yoʻnalishida boshqarish boʻyicha, boshqa HKga qayta oʻqigandan keyin, 1 va 2-darajali uchuvchilar uchun mustaqil ishning birinchi yil davomida va 3-darajali uchuvchilar 4 (toʻrt)dan kam boʻlmagan bahoga ega boʻlishlari lozim.
128. Bir nechta HKda parvozni amalga oshiruvchi boshqaruv-uchish, instruktorlik tarkibi, nazariy bilim darajasini tekshiruvini yuqori (daraja boʻyicha bir xil boʻlganlardan bittasi) HK turida va qoʻshimcha boshqa HKlarda “Parvoz ekspluatatsiyasi qoʻllanmasi” (PEQ) boʻyicha bilimlari tekshiriladi. Uchish texnikasi HKning har bir turida tekshiriladi.
129. Barcha uchuvchilarning trenajyor tekshiruvi bir yilda bir martadan kam boʻlmagan holda amalga oshiriladi.
130. Nazariy bilimlarning tekshiruvining natijasi, trenajyordagi tekshiruv, uchish texnikasini tekshirish va samolyotni yunalishda boshqarishni tekshirish natijalari uchish xodimlarining Taqdimnomasiga kiritiladi (mazkur Qoidalarning 17-ilovasi). Guvohnomaning amal kilish muddatini uzaytirish haqidagi yozuv uchuvchining uchish kitobi va guvohnomasida rasmiylashtiriladi.
20-§. Fuqaro aviatsiyasi shturman guvohnomasining amal qilish muddatini uzaytirish tartibi
131. Fuqaro aviatsiyasi shturman guvohnomasining amal qilish muddatini uzaytirishda quyidagilar zarur:
a) parvoz ishiga ruxsat berilganligi haqidagi TUEKsining tibbiy xulosasi;
b) mazkur Qoidalarning 17-ilovasiga muvofiq fanlar boʻyicha imtihonlarni topshirish.
132. 3-darajali shturmanlar, uchish xodimining Taqdimnomasidagi (mazkur Qoidalarning 17-ilovasi) hamma maxsus fanlar boʻyicha 4 (toʻrt)dan past boʻlmagan baholarga ega boʻlishlari lozim.
2-darajali shturmanlar, uchish xodimining Taqdimnomasidagi (mazkur Qoidalarning 17-ilovasi) 2, 6-b. koʻra 5 (besh) bahoga, qolgan fanlar boʻyicha esa 4 (toʻrt) bahoga ega boʻlishlari lozim.
1-darajali shturmanlar, uchish xodimining Taqdimnomasidagi (mazkur Qoidalarning 17-ilovasi) 2, 6, 10, 11, 16-b koʻra 5 (besh) bahoga, qolgan fanlar boʻyicha esa 4 (toʻrt) bahoga ega boʻlishlari lozim.
133. Birinchi, ikkinchi darajali shturmanlar samolyotni yoʻnalishda boshqarish boʻyicha 5 (besh)dan past boʻlmagan baholarga ega boʻlishlari lozim.
134. Samolyotni yoʻnalishida boshqarish texnikasi boʻyicha, 3-darajali shturmanlar va boshqa HKga qayta tayyorlovdan oʻtgan shturmanlar (malaka darajasiga qaramasdan), mustaqil ishining birinchi yil davomida 4 (toʻrt)dan past boʻlmagan bahoga ega boʻlishlari lozim.
135. Bir nechta HKda parvozni amalga oshiruvchi shturmanlar nazariy bilim darajasining tekshiruvini yuqori (daraja boʻyicha bir xil boʻlganlardan bittasi) HK turida va qoʻshimcha boshqa HKlarda “Parvoz ekspluatatsiyasi qoʻllanmasi” (PEQ) boʻyicha bilimlari tekshiriladi. Samolyotni yoʻnalishida boshqarish texnikasi har bir HK turida tekshiriladi.
136. Hamma shturmanlarning trenajer tekshiruvi yilda bir martadan kam boʻlmagan holda olib boriladi.
137. Nazariy bilimlarning tekshiruvining natijasi, trenajyordagi tekshiruv, uchish texnikasini tekshirish va samolyotni yunalishda boshqarishni tekshirish natijalari uchish xodimlarining Taqdimnomasiga kiritiladi (mazkur Qoidalarning 17-ilovasi).
Guvohnomaning amal kilish muddatini uzaytirish xaqidagi yozuv uchuvchining uchish kitobi va guvohnomasida rasmiylashtiriladi.
21-§. FA bortmuhandis (bortmexanik) Guvohnomasining amal qilish muddatini uzaytirish tartibi
138. Fuqaro aviatsiyasi bortmuhandis (bortmexanik) guvohnomasining amal qilish muddatini uzaytirishda quyidagilar zarur:
a) parvoz ishiga ruxsat berilganligi haqidagi TUEKsining tibbiy xulosasi;
b) mazkur Qoidalarning 17-ilovasiga muvofiq fanlar boʻyicha imtihonlarni topshirish.
139. Uchinchi darajali bortmuhandis va bortmexaniklar, uchish xodimining Taqdimnomasidagi (mazkur Qoidalarning 17-ilovasi) hamma maxsus fanlar boʻyicha 4 (toʻrt)dan past boʻlmagan baholarga ega boʻlishlari lozim.
Ikkinchi darajali bortmuhandis va bortmexaniklar, uchish xodimining Taqdimnomasidagi (mazkur Qoidalarning 17-ilovasi) 4-bandiga koʻra 5 (besh) bahoga, qolgan fanlar boʻyicha esa 4 (toʻrt) bahoga ega boʻlishlari lozim.
Birinchi darajali bortmuhandis (bortmexanik)lar, uchish xodimining Taqdimnomasidagi (mazkur Qoidalarning 17-ilovasi) 4, 8, 9, 16-boblariga koʻra 5 (besh) bahoga, qolgan fanlar boʻyicha esa 4 (toʻrt) bahoga ega boʻlishlari lozim.
140. Birinchi, ikkinchi darajali bortmuhandis (bortmexanik)lar amaliy ish qobiliyatlari boʻyicha 5 (besh)dan past boʻlmagan baholarga ega boʻlishlari lozim.
141. 3-darajali bortmuhandis (bortmexanik)lar va boshqa HKga qayta tayyorlovdan oʻtgan bortmuhandis (bortmexanik)lar (malaka darajasiga qaramasdan), amaliy ish qobiliyatlari boʻyicha mustaqil ishining birinchi yil davomida 4 (toʻrt)dan past boʻlmagan bahoga ega boʻlishlari lozim.
142. Bir nechta HKda parvozni amalga oshiruvchi bortmuhandis (bortmexanik) lar nazariy bilim darajasining tekshiruvini yuqori (daraja boʻyicha bir xil boʻlganlardan bittasi) HK turida va qoʻshimcha boshqa HKlarda “Parvoz ekspluatatsiyasi qoʻllanmasi” (PEQ) boʻyicha bilimlari tekshiriladi. Amaliy ish qobiliyatlari har bir HK turida tekshiriladi.
143. Hamma bortmuhandis (bortmexanik)lar, lavozimiga, ish tajribasiga va malaka darajasiga qaramasdan trenajyor tekshiruv yilda bir martadan kam boʻlmagan holda olib boriladi.
144. Nazariy bilimlarning tekshiruvi natijasi, trenajyordagi tekshiruv, amaliy ish qobiliyatlari tekshirish natijalari uchish xodimlarining Taqdimnomasiga kiritiladi (mazkur Qoidalarning 17-ilovasi).
Guvohnomaning amal kilish muddatini uzaytirish xaqidagi yozuv bortmuhandis (bortmexanik)lar uchish kitobi va guvohnomasida rasmiylashtiriladi.
22-§. Fuqaro aviatsiyasi bortaloqachi guvohnomasining amal qilish muddatini uzaytirish tartibi
145. Fuqaro aviatsiyasi bortaloqachi guvohnomasining amal qilish muddatini uzaytirishda quyidagilar zarur:
a) parvoz ishiga ruxsat beringanligi haqidagi TUEKsining tibbiy xulosasi;
b) mazkur Qoidalarning 17-ilovasiga muvofiq fanlar boʻyicha imtihonlarni topshirish.
146. 3-darajali bortaloqachilar, uchish xodimining Taqdimnomasidagi (mazkur Qoidalarning 17-ilovasi) hamma maxsus fanlar boʻyicha 4 (toʻrt)dan past boʻlmagan baholarga ega boʻlishlari lozim.
2-darajali bortaloqachilar, uchish xodimining Taqdimnomasidagi (mazkur Qoidalarning 17-ilovasi) 11, 13-bandlarga koʻra 5 (besh) bahoga, qolgan fanlar boʻyicha esa 4 (toʻrt) bahoga ega boʻlishlari lozim.
1-darajali bortaloqachilar, uchish xodimining Taqdimnomasidagi (mazkur Qoidalarning 17-ilovasi) 2, 4, 11, 13, 16-bandlariga koʻra 5 (besh) bahoga, qolgan fanlar boʻyicha esa 4 (toʻrt) bahoga ega boʻlishlari lozi.
147. 1, 2-darajali bortaloqachilar amaliy ish qobiliyatlari boʻyicha 5 (besh)dan past boʻlmagan baholarga ega boʻlishlari lozim. 3-darajali bortaloqachilar va boshqa HKga qayta tayyorlovdan oʻtgan bortaloqachilar (malaka darajasiga qaramasdan), amaliy ish qobiliyatlari boʻyicha mustaqil ishining birinchi yil davomida 4 (toʻrt)dan past boʻlmagan bahoga ega boʻlishlari lozim.
148. Bir nechta HKda parvozni amalga oshiruvchi bortaloqachilar nazariy bilim darajasini tekshiruvini yuqori (daraja boʻyicha bir xil boʻlganlardan bittasi) HK turida va qoʻshimcha boshqa HKlarda “Parvoz ekspluatatsiyasi qoʻllanmasi” (PEQ) boʻyicha bilimlari tekshiriladi. Amaliy ish qobiliyatlari har bir HK turida tekshiriladi.
149. Hamma bortaloqachilar, lavozimiga, ish tajribasiga va malaka darajasiga qaramasdan trenajyor tekshiruv yilda bir martadan kam boʻlmagan holda olib boriladi.
150. Nazariy bilimlar tekshiruvining natijasi, trenajyordagi tekshiruv, amaliy ish qobiliyatlarini tekshirish natijalari uchish xodimlarining Taqdimnomasiga kiritiladi (mazkur Qoidalarning 17-ilovasi). Guvohnomaning amal kilish muddatini uzaytirish xaqidagi yozuv bortaloqachi uchish kitobi va guvohnomasida rasmiylashtiriladi.
23-§. Havaskor-uchuvchi Guvohnomasining amal qilish muddatini uzaytirish tartibi
151. Havaskor-uchuvchi guvohnomasining amal qilish muddatini uzaytirish quyidagi asoslarga koʻra amalga oshiriladi:
a) uchish ishiga ruxsat berilganligi haqidagi TUEKsining tibbiy xulosasi;
b) Oʻzbekiston Respublikasi Davavianazorat OMKga maxsus fanlar boʻyicha imtihon topshirishga ruxsat olish uchun yozma ariza;
v) oxirgi 2 yil davomida uchgan soatlarini tasdiqlovchi hujjat;
g) 2 ta rasmiylashtirilgan taqdimnoma.
152. Mazkur Qoidalarning 17-ilovasiga muvofiq fanlar boʻyicha imtihonlar oʻtkaziladi. Hamma fanlar boʻyicha 4 (toʻrt)dan past boʻlmagan baholarga ega boʻlishlari lozim.
153. Imtihon yozma shaklda topshiriladi. Hamma fanlar boʻyicha 4 (toʻrt)dan past boʻlmagan baholarga ega boʻlishlari lozim.
154. Uchish texnikasi va samolyotni yoʻnalishida boshqarishni tekshirilishi, Oʻzbekiston Respublikasi Davavianazoratning OMK inspektorlari yoki OMK raisi (oʻrinbosari)ning ruxsati bilan, Oʻzbekiston Respublikasi FA ekspluatantlarning MK uchuvchi inspektorlari amalga oshiradilar.
Uchish texnikasi va samolyotni yoʻnalishida boshqarish boʻyicha 4 (toʻrt)dan past boʻlmagan baholarga ega boʻlishlari lozim.
155. Agar oxirgi 6 oy ichida 10(oʻn) ta uchish va qoʻnishlar amalga oshirilmagan boʻlsa, havaskor-uchuvchi oʻz xuquqlaridan foydalanishi mumkin emas.
156. Nazariy bilimlarni, uchish texnikasi va samolyotni yoʻnalishida boshqarishni tekshirish natijalari, uchish kitobi va uchish xodimlarining Taqdimnomasiga kiritiladi (mazkur Qoidalarning 17-ilovasi).
231-§. Aerostat uchuvchisi Guvohnomasining amal qilish muddatini uzaytirish tartibi
1561.Aerostat uchuvchisi guvohnomasining amal qilish muddatini uzaytirish quyidagi hujjatlar asosida amalga oshiriladi:
a) uchish ishiga ruxsat berilganligi haqidagi TUEKsining tibbiy xulosasi;
b) oxirgi 2 yil davomida uchgan soatlarini tasdiqlovchi hujjat;
v) 2 ta nusxada rasmiylashtirilgan taqdimnoma.
1562. Mazkur Qoidalarning 17-ilovasiga muvofiq fanlar boʻyicha imtihonlar oʻtkaziladi.
1563. Imtihon yozma shaklda topshiriladi. Hamma maxsus fanlar boʻyicha 4 (toʻrt) dan past boʻlmagan baholarga ega boʻlishlari lozim.
1564. Uchish texnikasini boshqarishning tekshirilishi, Oʻzbekiston Respublikasi Davavianazoratning OMK inspektorlari yoki OMK raisi (oʻrinbosari)ning ruxsati bilan, Oʻzbekiston Respublikasi FA ekspluatantlarning MK uchuvchi inspektorlari amalga oshiradilar.
Uchish texnikasini boshqarish boʻyicha 4 (toʻrt)dan past boʻlmagan baholarga ega boʻlishlari lozim.
1565. Agar oxirgi 6 oy ichida 4 ta uchirish va qoʻtarish amalga oshirilmagan boʻlsa, aerostat uchuvchisi oʻz xuquqlaridan foydalanishi mumkin emas.
1566. Nazariy bilimlarni, uchish texnikasini boshqarishning tekshirish natijalari, uchish kitobi va uchish xodimlarining Taqdimnomasiga kiritiladi (mazkur Qoidalarning 17-ilovasi).
24-§. OʻYEUA uchuvchisi Guvohnomasining amal qilish muddatini uzaytirish tartibi
157. OʻYEUA uchuvchisi guvohnomasining amal qilish muddatini uzaytirish quyidagilar asosida amalga oshiriladi:
a) imtihonlarni topshirish uchun OMKga ariza;
b) uchish ishiga ruxsat beringanligi haqidagi TUEKsining tibbiy xulosasi;
v) oxirgi yil davomida uchgan soatlarini tasdiqlovchi hujjat;
g) uchish texnikasini boshqarishni tekshirish sanasi qoʻrsatilgan uchish kitobi;
d) Imtihomlarni topshirish uchun Davavianazoratning OMKga berilgan ikkita rasmiylashtirilgan taqdimnomasi.
158. Mazkur Qoidalarning 17-ilovasiga muvofiq fanlar boʻyicha imtihonlar oʻtkaziladi. Hamma fanlar boʻyicha 4 (toʻrt)dan past boʻlmagan baholarga ega boʻlishlari lozim.
159. Oʻzbekiston Respublikasi Davavianazoratning OMKda faqat korxona boshqaruv-instruktorlar tarkibining guvohnomalari amal qilish muddati uzaytiriladi. Oddiy uchuvchilar guvohnomalarini ish joylarida uzaytiradilar.
160. Uchish texnikasi boshqarishni tekshirilishi, Oʻzbekiston Respublikasi Davavianazoratning OMK inspektorlari yoki OMK raisi (oʻrinbosari)ning ruxsati bilan, uchuvchi-instruktorlari amalga oshiradilar. Uchish texnikasi boshqarish boʻyicha 4 (toʻrt)dan past boʻlmagan baholarga ega boʻlishlari lozim.
161. Agar oxirgi 6 oy ichida 10(oʻn) ta uchish va qoʻnishlar amalga oshirilmagan boʻlsa, OʻYEUA uchuvchisi oʻz xuquqlaridan foydalanishi mumkin emas.
162. Nazariy bilimlarni, uchish texnikasi boshqarishni tekshirish natijalari, uchish kitobi va uchish xodimlarining Taqdimnomasiga kiritiladi (mazkur Qoidalarning 17-ilovasi).
241-§. Planer-uchuvchisi guvohnomasining amal qilish muddatini uzaytirish tartibi
1621. Planer-uchuvchisi guvohnomasining amal qilish muddatini uzaytirish quyidagi hujjatlar asosida amalga oshiriladi:
a) imtihonlarni topshirish uchun OMKga ariza;
b) uchish ishiga ruxsat berilganligi haqidagi TUEKsining tibbiy xulosasi;
v) oxirgi yil davomida uchgan soatlarini tasdiqlovchi hujjat;
g) uchish texnikasini boshqarishni tekshirish sanasi koʻrsatilgan uchish kitobi;
d) imtihonlarni topshirish uchun Davavianazorat tomonidan OMKga berilgan 2-ta rasmiylashtirilgan taqdimnomasi.
1622. Mazkur Qoidalarning 17-ilovasida koʻrsatib oʻtilgan fanlar boʻyicha imtihonlar topshiriladi. Barcha fanlar boʻyicha baholar 4 (toʻrt)dan past boʻlmasligi lozim.
1623. Uchish texnikasini tekshirilishi, Davavianazoratning OMK inspektorlari ruxsati bilan, uchuvchi-instruktorlari tomonidan amalga oshiriladi. Uchish texnikasi boʻyicha baholar 4 (toʻrt)dan past boʻlmasligi lozim.
1624. Agar oxirgi olti oy ichida oltita uchish va qoʻnishlar amalga oshirilmagan boʻlsa, planer-uchuvchisi oʻz huquqlaridan foydalanishi mumkin emas.
1625. Nazariy bilimlar va uchish texnikasini tekshirish natijalari uchish kitobi va uchish xodimlarining Taqdimnomasiga kiritiladi (mazkur Qoidalarning 17-ilovasi).
(241-paragraf Oʻzbekiston Respublikasi Parvozlar xavfsizligini nazorat qilish davlat inspeksiyasi boshligʻining 2018-yil 2-avgustdagi 120-N-sonli buyrugʻiga (roʻyxat raqami 1349-11, 05.09.2018-y.) asosan kiritilgan — Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 05.09.2018-y., 10/18/1349-11/1837-son)
25-§. Fuqaro aviatsiyasi bortoperatori guvohnomasining amal qilish muddatini uzaytirish tartibi
163. Bortoperatori guvohnomasining amal qilish muddatini uzaytirishda quyidagilariga asosan amalga oshiriladi:
a) uchish ishiga ruxsat beringanligi haqidagi TUEKsining tibbiy xulosasi;
b) mazkur Qoidalarning 17-ilovasiga muvofiq fanlar boʻyicha imtihonlarni topshirish.
164. 3-darajali bortoperatorlar, uchish xodimining Taqdimnomasidagi (mazkur Qoidalarning 17-ilovasi) hamma maxsus fanlar boʻyicha 4 (toʻrt)dan past boʻlmagan baholarga ega boʻlishlari lozim.
2-darajali bortoperatorlar, uchish xodimining Taqdimnomasidagi (mazkur Qoidalarning 17-ilovasi) 4, 16, 18-bandlarga koʻra 5 (besh) bahoga, qolgan fanlar boʻyicha esa 4 (toʻrt)dan past boʻlmagan bahoga ega boʻlishlari lozim.
1-darajali bortoperatorlar, uchish xodimining Taqdimnomasidagi (mazkur Qoidalarning 17-ilovasi) 4, 16, 17, 18, 21 -bandlariga koʻra 5 (besh) bahoga, qolgan fanlar boʻyicha esa 4 (toʻrt)dan past boʻlmagan bahoga ega boʻlishlari lozim.
165. 1, 2-darajali bortoperatorlar amaliy ish qobiliyatlari boʻyicha 5 (besh)dan past boʻlmagan baholarga ega boʻlishlari lozim.
166. 3-darajali bortoperatorlar va boshqa HKga qayta tayyorlovdan oʻtgan bortoperatorlar (malaka darajasiga qaramasdan), amaliy ish qobiliyatlari boʻyicha mustaqil ishining birinchi yil davomida 4 (toʻrt)dan past boʻlmagan bahoga ega boʻlishlari lozim.
150. Nazariy bilimlarini, amaliy ish qobiliyatlarini tekshirish natijalari uchish xodimlarining Taqdimnomasiga kiritiladi (mazkur Qoidalarning 17-ilovasi). Guvohnomaning amal kilish muddatini uzaytirish xaqidagi yozuv bortoperatori uchish kitobi va guvohnomasida rasmiylashtiriladi.
26-§. FA bortkuzatuvchi guvohnomasining amal qilish muddatini uzaytirish tartibi
168. Bortkuzatuvchi guvohnomasining amal qilish muddatini uzaytirish quyidagilar asosida amalga oshiriladi:
a) uchish ishiga ruxsat beringanligi haqidagi TUEKsining tibbiy xulosasi;
b) mazkur Qoidalarning 17-ilovasiga muvofiq fanlar boʻyicha imtihonlarni topshirish.
169. Bortkuzatuvchilar, malaka darajasidan kelib chiqib, hamma fanlar boʻyicha malaka darajasiga muvofiq baholarga ega boʻlishlari lozim.
1-darajali bortkuzatuvchilar amaliy ish qobiliyatlari, “Parvoz ekspluatasiyasi qoʻllanmasi” (PEQ), AQV va ularni avariya holatida qoʻllash qoidalar, yoʻlovchilarni oziq-ovqat bilan taʼminlash hizmatini tashkillashtirish, yoʻlovchilarga xizmat koʻrsatish texnologiyalar boʻyicha 5 (besh)dan past boʻlmagan, boshqa fanlar boʻyicha 4 (toʻrt)dan past boʻlmagan baholarga ega boʻlishlari lozim.
2-darajali bortkuzatuvchilar amaliy ish qobiliyatlari, AQV va ularni avariya holatida qoʻllash qoidalar, yoʻlovchilarga xizmat koʻrsatish texnologiyalar boʻyicha 5 (besh)dan past boʻlmagan, boshqa fanlar boʻyicha 4 (toʻrt)dan past boʻlmagan baholarga ega boʻlishlari lozim.
170. 3-darajali bortkuzatuvchilar va boshqa HKga qayta tayyorlovdan oʻtgan bortkuzatuvchilar (malaka darajasiga qaramasdan), amaliy ish qobiliyatlari boʻyicha mustaqil ishining birinchi yil davomida 4 (toʻrt)dan past boʻlmagan bahoga ega boʻlishlari lozim.
171. Bortkuzatuvchilarning amaliy ish qobiliyatlarni tekshirishni yuqori turuvchi mutaxassislar (bortkuzatuvchi-instruktor, uchish boʻlinmasining katta bortkuzatuvchisi, bortkuzatuvchi-inspektor) tomonidan amalga oshiriladi.
Amaliy ish qobiliyatlarini kalendar (rejali) tekshirilishi mazkur Qoidalarning 118-bandida koʻrsatilgan muddatdan oshmagan boʻlsa, guvohnoma muddatini uzaytirishda hisobga olish ruxsat etiladi.
172. Nazariy bilimlarni, amaliy ish qobiliyatlarini tekshirish natijalari uchish xodimlarining Taqdimnomasiga kiritiladi (mazkur Qoidalarning 17-ilovasi). Guvohnomaning amal kilish muddatini uzaytirish haqidagi yozuv bortkuzatuvchining uchish kitobi va guvohnomasida rasmiylashtiriladi.
27-§. HHB dispetcheri Guvohnomasining amal qilish muddatini uzaytirish tartibi
173. HHB dispetcheri guvohnomasining amal qilish muddatini uzaytirish quyidagilar asosida amalga oshiriladi:
a) havodagi harakatlarga xizmat koʻrsatish boʻyicha funksional majburiyatlarni bajarishga kirishish haqida UTEK tibbiy xulosasi;
b) mazkur Qoidalarning 118-bandiga muvofiq fanlar boʻyicha imtihonlarni topshirish.
174. 3-darajali HHB dispetcherlari barcha fanlardan 4 (toʻrt)dan past boʻlmagan bahoga ega boʻlishlari lozim, trenajyor mashgʻulotlari va amaliy ishlar qobiliyatlarini tekshirish boʻyicha 4(toʻrt)dan past boʻlmagan bahoga ega boʻlishlari lozim.
175. 2-darajali HHB dispetcherlari, Dispetcherlik tarkibi Taqdimnomasining 1, 2, 4 va 5 bandlarida koʻrsatilgan maxsus fanlardan 5(besh)dan past, boshqa fanlardan 4(toʻrt)dan past, amaliy ishlarni qobiliyatlarini tekshirish boʻyicha (texnologik jarayonlarni tekshirish paytidagi oʻrtacha baho) 5(besh)dan past boʻlmagan baholarga ega boʻlishlari lozim.
1-darajali HHB dispetcherlari, Dispetcherlik tarkibi Taqdimnomasining 1, 2, 4, 5 va 9 bandlarida koʻrsatilgan maxsus fanlardan 5(besh)dan past, boshqa fanlardan 4(toʻrt)dan past, amaliy ishlarni qobiliyatlarini tekshirish boʻyicha (texnologik jarayonlarni tekshirish paytidagi oʻrtacha baho) 5(besh)dan past boʻlmagan baholarga ega boʻlishlari lozim.
176. Ish joyida amaliy ish qobiliyatlarni tekshirishni yuqori rahbar mutaxassis, rahbar (trenajyorda — trenajyor instruktori) tomonidan amalga oshiriladi.
177. HHB dispetcheri guvohnomasining amal qilish muddatini uzaytirishda, ish joyida amaliy ish qobiliyatlarni va trenajyorda mashqlarni oʻtkazish tekshiruvlari, 6 (olti) oy muddatdan oshmagan xolda hisobga olinadi.
Birinchi yil mustaqil ishlayotgan dispetcherlarga va YDP, ADP, Tower dispetcherlarga, ish joyida amaliy ish qobiliyatlarni va trenajyorda mashqlarni oʻtkazish tekshiruvlari, 3 (uch) oy muddatdan oshmagan xolda hisobga olinadi.
178. Nazariy bilimlarni, amaliy ish qobiliyatlarini tekshirish natijalari, trenajyorda mashqlarni oʻtishi, dispetcherlik tarkibi Taqdimnomasiga qayd yetiladi (mazkur Qoidalarning 18-ilovasi).
28-§. HKga texnik xizmat koʻrsatish muhandis Guvohnomasining amal qilish muddatini uzaytirish tartibi
179. Havo kemasi va aviadvigatelga texnik xizmat koʻrsatish boʻyicha muhandis mazkur Qoidalarning 19-ilovasida koʻrsatilgan fanlardan imtihon topshiradi.
180. HKning AREJga texnik xizmat koʻrsatish boʻyicha muhandis mazkur Qoidalarning 19-ilovasida koʻrsatilgan fanlardan imtihon topshiradi.
181. HKning (AREJ)ga texnik xizmat koʻrsatish boʻyicha muhandis, oʻnga berilgan toifa koʻra, mazkur Qoidalarning XXI-bob 88-§ga talablariga muvofiq bilim darajasiga ega boʻlishi lozim.
182. Fanlar boʻyicha bilim darajasini tekshirish, tegishli malaka komissiyalarida (MMK, MK, OMK)da oʻtkaziladi. Bir necha turdagi HKga texnik xizmat koʻrsatish boʻyicha ruxsatga ega boʻlgan muhandislarning bilimini tekshirish yuqori turdagi HKda oʻtkaziladi (daraja boʻyicha bir xil boʻlganlardan bittasi). Barcha fanlardan 4 (toʻrt)dan past boʻlmagan baholarga ega boʻlishlari lozim.
183. Nazariy bilimlar tekshiruv natijalari muhandis-texnik tarkibining Taqdimnomasida qayd etiladi (mazkur Qoidalarning 19-ilovasi).
184. OʻYHKga xizmat koʻrsatuvchi muhandis mazkur Qoidalarning 19-ilovasiga muvofiq imtihon topshiradi.
185. OʻYHK muhandisining bilim sinovlari, tegishli malaka komissiyalari (MMK, MK, OMK) da oʻtkaziladi. Barcha fanlardan 4 (toʻrt)dan past boʻlmagan baholarga ega boʻlishlari lozim.
186. OʻYHK muhandisining bilim tekshiruv natijalari, muhandis-texnik tarkibining Taqdimnomasida qayd etiladi (mazkur Qoidalarning 19-ilovasi).
29-§. HKga texnik xizmat koʻrsatish boʻyicha aviatsiya texnigi Guvohnomasining amal qilish muddatini uzaytirish tartibi
187. Havo kemasi va aviadvigatelga texnik xizmat koʻrsatish boʻyicha aviatsiya texnigi, mazkur Qoidalarning 19-ilovasida koʻrsatilgan fanlardan imtihon topshiradi.
188. HKning AREJga texnik xizmat koʻrsatish boʻyicha, aviatsiya texnigi mutaxassiligini hisobga olgan holda, mazkur Qoidalarning 19-ilovasida koʻrsatilgan fanlardan imtihon topshiradi.
189. 3-darajali aviatsiya texnigi HKga texnik xizmat koʻrsatish boʻyicha, barcha operatsiyalarni mazkur Qoidalarning XXI-bob 88-§ga muvofiq bajara olishi lozim.
190. 2-darajali aviatsiya texnigi HKga texnik xizmat koʻrsatish boʻyicha, barcha operatsiyalarni mazkur Qoidalarning XXI- bob 88-§ga muvofiq bajara olishi lozim.
191. 1-darajali aviatsiya texnigi HKga texnik xizmat koʻrsatish boʻyicha, barcha operatsiyalarni mazkur Qoidalarning XXI- bob 88-§ga muvofiq bajara olishi lozim.
192. Gʻarbda ishlab chiqarilgan HKga texnik xizmat koʻrsatish boʻyicha aviatsiya texnigi, HKga texnik xizmat koʻrsatishda barcha jarayonlarini mazkur Qoidalarning XXI-bob 88-§ga muvofiq bajara olishi lozim.
193. Fanlar boʻyicha bilim darajasini tekshirish, tegishli malaka komissiyalari (MMK, MK, OMK)da oʻtkaziladi.
Bir necha turdagi HKga texnik xizmat koʻrsatish boʻyicha ruxsatga ega boʻlgan aviatsiya texniklarning bilimini tekshirish yuqori turdagi HKda oʻtkaziladi (daraja boʻyicha bir xil boʻlganlardan bittasi). Barcha fanlardan 4 (toʻrt)dan past boʻlmagan baholarga ega boʻlishlari lozim.
194. Nazariy bilimlar tekshiruv natijalari muhandis-texnik tarkibining Taqdimnomasida qayd etiladi (mazkur Qoidalarning 19-ilovasi).
195. Oʻta yengil havo kemasiga va aviadvigatelga texnik xizmat koʻrsatuvchi aviatexnik mazkur Qoidalarning 19-ilovasida koʻrsatilgan fanlardan imtihon topshiradi.
196. OʻYHK aviatexnikning bilim sinovlari, tegishli malaka komissiyalari (MMK, MK, OMK) da oʻtkaziladi. Barcha fanlardan 4 (toʻrt)dan past boʻlmagan baholarga ega boʻlishlari lozim.
197. OʻYHK aviatexnikning bilim tekshiruv natijalari, muhandis-texnik tarkibining Taqdimnomasida qayd etiladi (mazkur Qoidalarning 19-ilovasi).
VII BOB. AVIAXODIM GUVOHNOMASINING AMAL QILISHINI TOʻXTATIB TURISH VA BEKOR QILISH TARTIBI
30§. Aviaxodim guvohnomasining amal qilishini toʻxtatib turish
198. Xizmat va uchishni taminlash jarayonida aviatsiya xodimi tomonidan, parvozlarlar xavfsizligiga toʻgʻridan-toʻgʻri xavflar vujudga keltirilsa, aviatsiya hodisasiga, odamlar sogʻligi va hayotiga bevosita taqlid solishga olib keladigan qoida va meʼyorlar buzilgan xollarda, Oʻzbekiston Respublikasi Davavianazorat mansabdor shaxslariga, aviaxodimlar guvohnomasining amal qilishini vaqtinchalik toʻxtatib turishiga huquq beriladi, FA ekspluatantlar (aviakompaniyalar, majmualar, muassasalar, aviatizimlar)ning boshqaruv-uchuvchilar va raxbarlar tarkibiga esa tekshiruv tugaguniga va chora koʻrilguniga qadar aviaxodim guvohnomasidagi malaka belgilarini amal qilishini toʻxtatib turish uchun huquq beriladi.
Tekshiruv qilinadigan aviahodisalar roʻyxati, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2000-yil 27-dekabrdagi 505-sonli qarori bilan tasdiqlangan AHHTQ (aviatsiya halokat va hodisalarini tekshirish qoidalari)ning 1-ilovasida oʻrnatilgan.
Aviaxodimining odamlar xayotiga va sogʻligiga, parvozlarlar xavfsizligiga toʻgʻridan-toʻgʻri xavflar vujudga kelish omillariga quyidagilar kiradi:
a) havo kemasining uchish yaroqliligiga taʼsir etuvchi ishlarni bajarish texnologiyasiga rioya qilmaslik;
b) inspeksiya tekshiruv vaqtida aniqlangan malakaviy tayyorgarlikning yetishmasligi;
v) parvozlarni taʼminlash va bajarish, havo harakatini boshqarish, texnik xizmat koʻrsatishdagi ishlarni bajarishda oʻrnatilgan tartiblarni muntazam yoki bir martalik qoʻpol ravishda buzish.
Guvohnomani amal qilishini toʻxtatuvchi mansabdor shaxs, koʻrsatmani rasmiylashtiradi va uni mazkur aviaxodim ishlaydigan tashkilot (boʻlim) rahbariga yuboradi.
199. Yoʻl qoʻyilgan qoidabuzarliklar uchun, Oʻzbekiston Respublikasi Davavianazoratning mansabdor shaxslari guvohnomani amal qilishini toʻxtatish huquqiga ega:
a) Oʻzbekiston Respublikasi fuqaro aviatsiyasining xamma xodimlaridan;
b) Oʻzbekiston Respublikasi Davavianazorat OMKsida fuqaro aviaxodim guvohnomasini olgan boshqa boʻlimlar aviaxodimlaridan;
v) havaskor uchuvchilardan;
g) OʻYEUA uchuvchilaridan.
200. Fuqaro aviatsiyasi ekspluatant (aviakompaniyalar, komplekslar, muassasalar, aviatizimlar)ining boshqaruv-uchish, inspektorlik va rahbarlik tarkibi bevosita qoʻl ostida boʻlgan aviaxodim guvohnomasidagi malaka baho natijalarini amal qilish muddatini toʻxtatish huquqiga ega.
201. Guvohnomaning amal qilish muddatini qayta tiklash uchun tashkilot (boʻlim) rahbari, aviaxodimni OMKda belgilangan tartibda darajasini tasdiqlash uchun yuboradi.
31-§. Aviaxodim guvohnomasini bekor kilish
202. Quyidagi xollarda aviaxodim guvohnomasi soʻndirilishi mumkin:
a) yoʻqotilganda, shikast yetkazilganda, ism-sharifi oʻzgartirilganda va boshqa texnik sabablarga koʻra guvohnomani almashtirganda (avval berilgan guvohnoma soʻndiriladi);
b) aviatexnik guvohnomasi oʻrniga muhandis guvohnomasi berilganda (aviatexnik guvohnomasi soʻndiriladi);
v) aviaxodimning ishdan nafaqaga ketishi, sogʻligi tufayli yoki oʻlimi tufayli ish joyidan maʼlumotnoma berilganda;
g) ishda5 yildan ortiq tanaffus boʻlganda (uchishda, texnik xizmat koʻrsatishda, havo harakatini boshqarishda, parvozlarni taʼminlashda);
d) Oʻzbekiston Respublikasi sud organlarining qarorlari boʻyicha.
203. Aviaxodim guvohnomasini soʻndirish Oʻzbekiston Respublikasi Davavianazorat OMKning qaroriga muvofiq “Aviaxodimga guvohnoma berish reyestri”da, 13-grafasidagi “Izoh”da guvohnoma sanani va bayyonnoma raqamini koʻrsatilishi bilan qayd etiladi.
204. Aviaxodimning bekor kilingan guvohnomasi reyestrdan chiqariladi.
VIII BOB. AVIAXODIMLAR GUVOHNOMALARINI HISOBGA OLISH. GUVOHNOMALARNI BERISHNING REYESTR YURITISH QOIDALARI.
205. Aviaxodimlarning berilgan guvohnomalarini hisobga olish va roʻyxatdan oʻtkazish maxsus reyestrda yuritiladi (mazkur Qoidalarning 20-ilovasi).
206. Oʻzbekiston Respublikasi Davavianazorat OMKda mazkur Qoidalarning 1-bandida (“n” va “o” kichik bandlardan tashqari) koʻrsatilgan aviaxodimlarga guvohnoma berish reyestri yuritiladi, aviakorxona (aviakompaniyalar)ning MK (MMK)da esa HKga THKda bevosita ishtirok etmaydigan parvozlarni taʼminlash xodimlari, radiobyuro aloqachisi va aviaxodimlarga olib boriladi.
207. Aviaxodimlarga guvohnomani berish reyestri OMKda elektron shaklda yuritiladi. Har bir guvohnomaning egasiga maʼlumotlarni reyestrda koʻrsatgan holda rasmiylashtirilgan anketa shaklida reyestrni yuritishga yoʻl qoʻyiladi.
208. Guvohnoma blanklari qatʼiy hisobot hujjatlari bilan barobar saqlanadi. Aviaxodimlar guvohnomasini berish bilan shugʻulanadigan mansabdor shaxslar ularning saqlanishligi uchun shaxsiy javobgarlikni oʻz zimmalariga oladilar. Guvohnomalar blanklarini qabul qilish-uzatish dalolatnoma asosida amalga oshiriladi.
209. Aviaxodimga guvohnomani berilayotganda, guvohnomaning har bir blankining barcha grafalari belgilangan shaklda toʻldirilib, guvohnoma berish reyestirga kiritiladi.
210. Oʻzbekiston Respublikasi Davavianazorat OMK, aviakorxona (aviakompaniyalar, majmualar, aviatizimlar)ning malakali komissiyalari (MMK, MK) tomonidan mazkur Qoidalarning 23-ilovasida koʻrsatilgan, “Aviaxodimlarning roʻyxatdan oʻtkazish jurnali” yuritilishi shart.
211. Aviaxodimlarining guvohnomasi bekor kilingan taqdirda, mazkur Qoidalarning 202-bandiga muvofiq, OMK bayonnomasining raqami, sababi va sanasi koʻrsatilgan guvohnomani soʻndirilganligi toʻgʻrisidagi yozuv guvohnomalar reyestrida qayd etiladi.
IX BOB. FUQARO AVIATSIYASINING AVIAXODIMLARINI TASNIFLASH QOIDALARI.
32-§. Umumiy nizomlar
212. Fuqaro aviatsiyasi aviaxodimlarining malakasi malaka talablariga muvofik belgilanadi va tegishli daraja bilan tasdiqlanadi: 3 (uchinchi), 2 (ikkinchi), 1 (birinchi).
213. Malaka darajalar quyidagi maqsadlar uchun beriladi:
a) professional tayyorgarligi darajasini oshirish;
b) parvozlar xavfsizligi va muntazamligini taʼminlash;
v) aviatsiya xodimlarini malakasiga muvofiq ratsional tanlash va taqsimlash;
g) aviaxodimlarning malakasi, bilimlari va ish stajiga bogʻliq boʻlgan, ish haqi tizimining toʻgʻri qoʻllanilishi.
214. Quyidagi aviaxodimlarga nazariy tayyorgarlik, amaliy ish qobiliyat, ish staji va ish tajribasi darajasiga qarab 3 (uchinchi), 2 (ikkinchi) va 1 (birinchi) darajalar tayinlanadi:
a) uchuvchilarga;
b) shturmanlarga;
v) bortmuhandislariga;
g) bortmexaniklariga;
d) radioaloqa operatorlariga;
e) yuk tashuvchi HK bortoperatorlariga;
yo) bortkuzatuvchilariga;
j) HHB dispetcherlariga;
z) HKga texnik xizmat koʻrsatish boʻyicha aviatsiya texniklariga.
215. Davavianazorat OMKda oʻquv muassasalarini bitirgan uchish xodimlariga darajaning dastlabki tayinlanishi amalga oshiriladi.
216. Oʻquv muassasalarini bitirgan aviaxodimlar MMK va MK, yoki MMK va OMK (MK boʻlmasa) orqali klassifikatsiya (tasniflash) darajasini tayinlash jarayonidan quyidagi tartibda oʻtadilar:
a) uchuvchilar, shturmanlar — oʻquv mashgʻulotlarining toʻliq kurslarini tugatganligi boʻyicha hujjatlarni taqdim etgandan soʻng, yoki qoʻshimcha ravishda simulyator va uchish mashgʻulotlarining aktlarini UM (UMM)ga taqdim etadilar, agar magʻulotlar oʻquv yurtida oʻtilmagan boʻlsa;
b) HKning bortmuhandis (bortmexanik), bortalokachi, bortoperatorlari — FA uchish tarkibini tayyorlash dasturi boʻyicha safga kiritish dasturlarini oʻtgandan keyin, bortkuzatuvchilari esa Davavianazorat tomonidan tasdiqlangan safga kiritish dasturlarini oʻtgandan keyin;
v) HHB dispetcherlar, HKga texnik xizmat qoʻrsatish boʻyicha aviatexniklar — mustaqil ishlash uchun stajirovka dasturidan oʻtib, mutaxassislik boʻyicha taʼlim muassasalarining tugatganiligi boʻyicha hujjatlarni taqdim etgandan keyin.
217. Fuqaro aviatsiyasining darajalash boʻyicha tartib-taomillaridan oʻtayotgan aviatsiya xodimlari sogʻliq xolati buyicha belgilangan talablarga javob berishi kerak hamda nazariy tayyorgarlik, amaliy ish qobiliyatlarga ega boʻlishi va malaka darajasiga muvofiq HHB funksiyalarini bajarishi kerak.
218. Havaskor-uchuvchilar, aerostat uchuvchilari, OʻYEUA uchuvchilari va planer-uchuvchilariga malaka darajasi berilmaydi.
(218-band Oʻzbekiston Respublikasi Parvozlar xavfsizligini nazorat qilish davlat inspeksiyasi boshligʻining 2018-yil 2-avgustdagi 120-N-sonli buyrugʻi (roʻyxat raqami 1349-11, 05.09.2018-y.) tahririda — Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 05.09.2018-y., 10/18/1349-11/1837-son)
219. Intizomiy jazo olgan fuqaro aviatsiyasi aviaxodimlarining malakasi oshirilishiga faqat intizomiy jazo bekor qilingandan keyin yoʻl qoʻyiladi.
220. Malaka darajasi pasaygan FA aviaxodim, oʻz mutaxassisligi buyicha kamida bir yil ishlagandan soʻng malakasini tiklashga qoʻyiladi. Malaka darajasi pasaytirilganda aviaxodim guvohnomasi almashtirilishi lozim.
221. Oʻz aybi sababli avia hodisaga yul qoʻygan FA aviaxodimi, malaka darajasini koʻtarish uchun oʻz mutaxassisligi boʻyicha kamida bir yil ishlagan boʻlishi kerak.
222. HKga THK boʻyicha muhandisiga quyidagi toifalar beriladi:
a) muhandis;
b) II toifali muhandis;
v) I toifali muhandis;
d) “A” toifali muhandis;
e) “B” toifali muhandis;
f) “S” toifali muhandisi.
HKga THK boʻyicha aviatexnikiga malaka darajasini berish bilan birga muvofiq razryadlar, xamda “A”, “B” toifalari (Gʻarbda ishlab chiqarilgan HKga) beriladi.
MTHga daraja, toifa berish aviatexnik korxonasining MMK va MK yoki MMK va OMKda (MK boʻlmaganda) tayinlanadi. “S” darajasi Davavianazorat OMKda tayinlanadi.
33-§. Darajani oshirish tartibi
223. Malaka darajasini oshirish huquqiga ega aviaxodimlar xizmat rahbari nomiga ariza taqdim etadi, natija ijobiy boʻlsa rahbar aviaxodimlarga Taqdimnomani 4 (toʻrt) nusxada rasmiylashtiradi va ularni tegishli malaka komissiyalari (MMK,MK,OMK) ga yuboradi (mazkur Qoidalarning 17, 18 i 19-ilovalari).
224. Tegishli malaka komissiyasiga kelgan malaka darajasiga daʼvogar nomzodlar oʻzi bilan quyidagi hujjatlarni olib kelishi kerak:
a) amaldagi guvohnoma;
b) tibbiy koʻrik toʻgʻrisidagi guvohnoma (uchish xodimlari, xizmat koʻrsatish xodimlari va HHB dispetcherlari uchun);
v) uchish kitobi (uchish xodimlari uchun),
g) pasport;
d) HHHK xizmatining dispetcher kitobchasi.
226. Uchuvchilar tarkibi, HHB dispetcherlarining 1-darajali malakaga oshirishda nazariy bilimlarini, boshqaruv texnikasini, samolyotni yoʻnalishda boshqarishni, amaliy ish qobiliyatlarini tekshirish, MTTni “S” toifasiga oshirish uchun MK va OMKda quyidagi aviaxodimlar oʻtadi:
a) uchuvchilar;
b) shturmanlar;
v) bortmuhandislar;
g) bortmexaniklar;
d) bortradistlar;
e) HHB dispetcherlari;
yo) HKga THK boʻyicha muhandislar.
227. Yuk HK bortoperatori, bortkuzatuvchilari birinchi malaka darajasini olish jarayonini MMK va MK oʻtadilar.
228. Uchish xodimlarining, muhandis-texnik tarkibi, HHB dispetcherlarining nazariy bilimlarni tekshirish, amaliy mashgʻulotlarni bajarish, ikkinchi darajali malakaga oshirishda va mutaxassislarni I darajali mutaxassis va II darajali mutaxassis, “A” va “V” toifali darajasidagi mutaxasislar oshirishi uchun, MK va MMK da quyidagi aviaxodimlar oʻtadi:
a) uchuvchilar;
b) shturmanlar;
v) bortmuhandislari;
g) bortmexaniklari;
d) bortalokachilari;
e) yuk samolyotlari bortoperatorlari;
yo) bortkuzatuvchisi;
j) HHB dispetcherlari;
z) HKni taʼmirlash muhandislari;
i) HKni taʼmirlash aviatexnigi.
229. MK boʻlmagan aviakorxonlarda 3 darajani berish, 2 va 1 darajaga koʻtarish, mutaxassis darajasini berish va oshirish, tehnik muhandislarni darajasini oshirish va berish, 2-toifa muhandisi, 1-toifa muhandisi, “A” toifali muhandis, “V” toifali muhandis darajasini berish va oshirish MMK va Oʻzbekistan Respublikasi Davavianazorat OMK da bajariladi.
Aviakompaniyalarda (aviakorhona, aviaboʻlinmalarda) MMK mavjud boʻlmasa, mazkur Qoidalarning 228-bandda koʻrsatilgan vazifalarini MK bajaradi.
230. Aviaxodimga 3 darajani tayinlash bilan birga guvohonomani berishini Oliy Malaka Komissiya (OMK) amalga oshiradi.
231.HKga texnik hizmat koʻrsatish buyicha aviatexnikga darajani tayinlash bilan birga tegishli toifa ham beriladi.
232. Fuqaro aviatsiyasi aviaxodimlarining malaka darajasini oshirish maqsadida nazariy bilimlari yoki amaliy qobiliyatlari tekshirilib, natijasi mazkur Qoidalar talablariga muvofiq boʻlmagan, lekin amaldagi malaka darajasiga muvofiq boʻlgan holda, xodim malaka darajasini oshirish uchun bir oydan keyin imtihonlarni qayta topshirishi mumkin.
233. Fuqaro aviatsiyasining aviaxodimlari berilgan malaka darajasiga mos kelmaydigan baho olgan boʻlsa u malaka darajasida xizmat koʻrsatishning nazariy bilimlarini yoki amaliy ish qobiliyatlarini tekshirganda, oʻz vazifalarini bajarish huquqini yoʻqotadi va bir oy ichida malaka komissiyasida oldin belgilangan malaka darajasini tasdiqlashi shart.
234. Fuqaro aviatsiyasining aviaxodimlari, malaka darajasi tasdiqlangach, berilgan darajaga mos kelmagan baholar olgan boʻlsa, unda bir pogʻonaga malaka darajasi tushiriladi.
235. Malaka darajasini tasdiqlash uchun MKga OMKga joʻnatilgan fuqaro aviatsiyasi aviaxodimi nazariy bilim va amaliy ish tajribalarini sinovdan oʻtkazish buyrugʻi berilgan kundan boshlab bir oy ichida oʻtishi majburiy hisoblanadi. Agar aviaxodimning biror bir sababga koʻra (kasallikdan tashqari) bir oy ichida tekshirishlardan oʻtmagan boʻlsa, unga oʻz vazifalarini bajarishi uchun ruxsat berilmaydi va OMK, MK yigʻilishida bundan keyingi foydalanish masalasini hal etadi.
236 Aviakompaniyalar (aviakorxonalar, majmualar, aviaboʻlinma) rahbarlari Oʻzbekiston Respublikasi Davavianazoratga quyidagilarni iltimos qilish huquqiga ega:
a) Aviaxodisani oldini olgani uchun, yuqori uchish mahorati, havo transportini boshqarish va HKga texnik xizmat koʻrsatishda muayyan hollarda mohir va anik harakatlar uchun malaka darajasini, aviakompaniya xodimlari muddatdan oldin darajasini oshirish toʻgʻrisida;
b) aviaxodimlar bevosita parvoz xavfsizligiga tahdid boʻluvchi harakat sodir qilgan boʻlsa, malaka darajasini tushirish toʻgʻrisida;
v) darajalar va toifalar berishda aviatsiya xodimlari uchun talab qilinadigan xizmat darajasini yoki ish stajini oʻzgartirish toʻgʻrisida.
237. Malaka darajasini, aviatsiya xodimlarining toifasini oshirish yoki tushirish toʻgʻrisidagi iltimosnoma (maʼlumotlar) ish holatlarini koʻrsatuvchi hujjatlar bilan birga Oʻzbekiston Respublikasi Davavianazoratga taqdim etiladi.
238. Malaka darajasi, toifasi va egallab turgan lavozimidan kelib chiqib aviaxodimlar maxsus fanlar boʻyicha nazariy bilimlar darajasini tekshirishni MMK va MK yoki MK va OMKda oʻtadi.
Aviaxodimlarining nazariy bilimlarini tekshirish biletlar (nazorat savollar) boʻyicha yoki SHEXMda amalga oshiriladi.
239. Malakaviy komissiyalarda har bir maxsus fanlar uchun nazariy bilimlarni ogʻzaki yoki yozma ravishda tekshirish odatda bitta ekspert tomonidan amalga oshiriladi.
240. Aviatsiya xodimlariga imtihon topshirish uchun ajratilgan vaqt sinov uchun 20 daqiqadan ortiq boʻlmagan muddatga belgilanadi. Kunlik imtihonlar soni — 3 (uch)dan ortiq boʻlmasligi keraq.
241. Uchuvchi xodimlar tarkibi, xizmat kursatuvchi xodimlar, HHB dispetcherlari va muhandis-tehnik tarkib hodimlarining uchish mahorati, samoletni yoʻnalishda boshqarish, amaliy ish qobiliyatlarini tekshirish tegishli malaka komissiya aʼzolari tomonidan amalga oshiriladi, ayrim hollarda esa OMK raisi (oʻrinbosari) ruxsati bilan aviakompaniyalar (aviakorxonalar, majmualar, aviaboʻlinma) boshkaruv-uchuvchi va rahbariyat tarkibi tomonidan bajariladi.
242. OMK raisi (oʻrinbosari), baʼzi holatlarda, parvoz xodimlarining malakasini 1-darajaga oshirish uchun FA aviaxodimlarining parvoz komandirlari tomonidan amalga oshirilgan parvozlarni tekshirish natijalarini hisoblash huquqiga ega. Bunda uchishlarni tekshirishning amal qilish muddati ushbu Qoidalarning 118-bandida koʻrsatilgan amal qilish muddatidan oshmasligi kerak.
243. Aviaxodimlariga 3-darajani tayinlash va 2-darajaga oʻtish uchun aviaxodimlarining barcha turdagi tekshiruvlari MK aʼzolari yoki MK raisining ruxsati bilan, OMK raisi (oʻrinbosarlari), aviakompaniyalar (aviakorxonalar, majmualar, aviaboʻlinma) boshkaruv-uchuvchi va rahbariyat tarkibi bilan kelishilgan xolda bajariladi.
Uchishlarni tekshirishning amal qilish muddati ushbu Qoidalarning 118-bandida koʻrsatilgan amal qilish muddatidan oshmasligi kerak.
244. Nomzodlarning uchish mahorati, samolyotni yoʻnalishda boshqarish, amaliy ish qobiliyatlarini tekshirish uchun tekshirilayotganning malaka darajasidan yuqori malakalaka darajasiga ega boʻlgan uchish xodimlari tomonidan amalga oshiriladi.
245. Aviaxodimlarning tinglash qobiliyatlari va Morze kodlari signallarini uzatishda tayyorgarlik darajasini baholash ushbu Qoidalarning XXII bobiga muvofiq amalga oshiriladi.
34-§. Aviaxodimlar malaka darajasini berish, oshirish (tushirish)da hujjatlarni rasmiylashtirish tartibi
246. Aviaxodimlarning malaka darajasini oshirish (tushirish) paytida Takdimnomaning 4 (toʻrt) nusxasi toʻldiriladi: ikkitasi — MMK yoki MKga, ikkitasi MK yoki OMKga. Malaka darajisini oshirish (tushirish) uchun takdimnomalar nomzodning ish joyida rasmiylashtiriladi. Takdimnomalarning toʻgʻri rasmiylashtirish uchun uning rahbari javobgar.
247. Tegishli aviaxodimga 3-darajani berish, 2-darajaga oshirish uchun, MMKda oʻtkazilgan uchish mahorati, samoletni yoʻnalishda boshqarish, amaliy ish qobiliyatlarining natijalarini tekshirish Taqdimnomalarning toʻrtta nusxasida qayd etiladi va MMK (MK) tomonidan qabul qilingan qaror toʻrtta nusxasidan ikkitasiga kiritiladi. MMK (MK) da rasmiylashtirilgan Takdimnomalar va boshka ikkita nusxalari MK ga yoki OMK ga yuboriladi. MK yoki OMK da qabul qilingan qaror shu ikkita nusxaga kiritiladi.
248. Birinchi daraja malakasiga oshirishda (uchish tarkibi va HHB dispetcherlari) MK, u mavjud boʻlmaganda MMK tomonidan, uchish mahorati, samoletni yoʻnalishda boshqarish, amaliy ish qobilyatlarining natijalari Takdimnomalarning barcha nusxalariga kiritiladi. MK, u mavjud boʻlmaganda MMK qarori 4 nusxaga kiritilib OMKga joʻnatiladi. OMK qabul qilgan qaror aviaxodimning ikkita Taqdimnomasiga kiritiladi (mazkur Qoidalarning 17, 18 va 19-ilovalari).
249. Aviakompaniyada (aviaboʻlinmasida), agar MK mavjud boʻlmasa, Takdimnomani berish tartibi MMK tomonidan amalga oshirilsa, MMK Taqdimnomalarining barcha toʻrt nusxasi OMKga yuboriladi.
250. Takdimnomada MMK, MK, OMK karorlarini rasmiylashtirish shakli ushbu Qoidalarning 28-ilovasida koʻrsatilgan.
251. MK yoki OMKda aviatsiya xodimlarini malaka darajasini berish uchun barcha protseduralarni bajarganidan keyin:
a) MK taqdim etilgan qarorning bir nusxasini qabul qilingan qarori va MK bayonnomasining bir nusxasi aviakompaniyaning tegishli MMKsiga yuboradi, aviakorxona (aviaboʻlinma) MMK va MKda berilgan Takdimnomalarning 2 (ikki) nusxasini oʻzida saqlab qoladi.
b) OMK taqdim etilgan qarorning bir nusxasini qabul qilingan qarori va OMK bayonnomasining bir nusxasi bilan tegishli MKga agar mavjud boʻlmasa MMKga yuboradi, aviakompaniya (aviakorxona, aviaboʻlinma) OMK va MK (MMK) da berilgan Takdimnomalarning 2 (ikki) nusxasini saqlab qoladi.
252. Malaka darajasini berish (oshirish) sanasi OMK yigʻilishining bayonnomasini tasdiqlash sanasi hisoblanadi. Malaka darajasini berish (oshirish) toʻgʻrisidagi OMK yigʻilishi bayonnomasining sanasi va raqami aviaxodimlarning guvohnomalari, uchish kitobchasi va HHHK dispetcherining kitobiga kiritiladi. Bayonnomadan olingan xulosa aviaxodimning shaxsiy ishiga koʻshib koʻyiladi. OMK yigʻilishining bayonnomasini raqamlashtirish yangi kalendar yil boshida qayta tiklanadi.
253. Boshqa sohadagi idoradan fuqaro aviatsiyasiga qabul qilinayotgan uchish tarkibi shaxslariga aviaxodimlar guvohnomasi ushbu Qoidalarga asosan beriladi. Malaka darajasini qayta tayyorlash va malakasini oshirish uchun maxsus oʻquv dasturi boʻycha maxsus tayyorgarlikdan oʻtgandan keyin va MK yoki OMK da kerakli tekshiruv turlaridan oʻtishi bilan daraja beriladi. Bunda, oʻrganilgan HK turlari boʻyicha ish tajribasi va uchish soatlarini hisobga olgan holda, bir yil ichida malaka darajasini oshirish huquqi bilan birga Qoidalar talablariga muvofiq belgilangan bir pogʻonadan pastroq daraja beriladi.
X BOB. FUQARO AVIATSIYASINING UCHUVCHILARINI TASNIFLASH
35-§. Umumiy qoidalar
254. Uchuvchi malaka darajasini berish uchun nomzod uchuvchi amaldagi tibbiy xulosa, “uchuvchi” mutaxassisligi boʻyicha uchush hajmida maxsus maʼlumotga va mazkur Qoidalar XXI bobining 76-§ga binoan bilim va qobiliyati mos kelishi va parvoz xodimlarining Takdimnomasiga muvofiq maxsus fanlardan imtihon topshirishlari kerak. (Ushbu Qoidalarning 17-ilovasi).
255. Malaka darajasini oshiruvchi nomzodning uchish tajribasini malaka komissiyalar (OMK, MK, MMK) aʼzolari tekshiradi.
Malaka komissiyasida kerakli mutaxassis boʻlmasa, tegishli malaka komissiyasining raisi (oʻrinbosarining) ruhsati bilan quyidagi shaxslar tekshiruv oʻtkazish huquqiga ega:
a) Oʻzbekiston Respublikasi Davavianazorat va aviakompaniyalar (aviaboʻlinmalar)ning parvozlar xavfsizligi inspeksiyasiyalarning uchish inspektorlik tarkibi;
b) Oʻzbekiston Respublikasi FA aviakompaniyalarining parvoz-boshqaruv tarkibi;
v) UMMning instruktorlik, uchish-boshqaruv tarkibi;
g) uchish boʻlinmalarining instruktorlik tarkibi (ayrim hollarda).
Uchuvchilar malaka darajasini oshirishda samolyotni yoʻnalishda boshqarish tajribasini tekshirishni ushbu Qoidalarning 277-bandida koʻrsatilgan shaxslar amalga oshiradi.
256. Nomzodlar Takdimnomaning 1 — 13, 16, 24-bandlarida (XHY uchun) koʻrsatilgan fanlar boʻyicha Qoidalarning 17-ilovasiga asosan malaka darajasini oshirish imtihonlarini topshiradilar:
a) 3 (uchinchi) malaka darajasini berish va 2 (ikkinchi) malaka darajasiga oshirganda — aviakompaniyalarning (aviaboʻlinmar) MMK va MKsida;
b) 1 (birinchi) malaka darajasiga oshirganda — MK va Davavianazoratning OMKsida;
v) 3 (uchinchi) darajani berganda va malaka darajasini oshirganda — MMK (MK yoʻq boʻlsa) va Davavianazoratning OMKsida.
36-§. FA uchuvchisiga III darajani berish
257. FA uchuvchisining boʻyicha uchinchi darajasi “uchuvchi” mutaxassiligi, uchish taʼlim muassasalarida toʻliq oʻquv kursini tamomlagan FA aviaxodimiga beriladi.
258. Taʼlim muassasasidagi faqat nazariy tayyorgarlik kursini oʻtagan fuqaro aviatsiyasi aviaxodimi sertifikatlashtirilgan oʻquv yurtida dastlabki oʻquv dasturiga binoan trenajer va uchish mashqlarini oʻtagach, uchuvchining uchinchi darajasi Oʻzbekiston Respublikasi Davavianazoratning OMKsida beriladi.
259. FA uchuvchisi uchinchi darajasini berish uchun taqdim etilgan nomzodlar ushbu Qoidalarning 254-bandida koʻrsatilgan talablarga javob berishi kerak va aviaxodimlar Takdimnomasida (ushbu Qoidalarning 17-ilovasi) koʻrsatilgan 1 — 13, 16-bandlaridagi maxsus fanlardan va “Uchish texnikasini boshqarish va samolyotni yoʻnalishda boshqarish”dan kamida 4 (toʻrt) baho olishi kerak.
37-§. FA uchuvchisiga II darajani berish
260. FA uchuvchining ikkinchi darajasi 2-klassli HKda 1500 soatdan kam boʻlmagan (ulardan tunda 100 soatdan kam boʻlmagan) umumiy parvoz, shu jumladan 2 klassli HKda 300 soat mustaqil parvoz va IKAO ning I toifa minumumi boʻyicha uchishga ega komandirlarga beriladi.
261. FA uchuvchisining ikkinchi darajasi quyidagilarga ega boʻlgan 3-klassli HK komandirlariga beriladi:
a) umumiy parvoz vaqti 2000 soatdan kam boʻlmagan, (ulardan tunda 100 soatdan kam boʻlmagan), shu jumladan 3-klassli HKda 1000 soatdan kam boʻlmagan umumiy uchish vaqti ulardan HKK lavozimida 200 soatdan kam boʻlmagan va uchishlar minimumi boʻyicha: qoʻnish — 60x800 m, koʻtarilish — RVR — 200 m;
b) umumiy parvoz 1500 soatdan kam boʻlmagan (ulardan tunda 100 soatdan kam boʻlmagan) ega, shu jumladan 3-klassli HKda 300 soatdan kam boʻlmagan va parvozlar uchun minimumi boʻyicha: qoʻnish — 60x800 m, koʻtarilish — RVR — 200 m oliy uchuvchilik oʻquv yurtlari bitiruvchilariga;
262. FA uchuvchisining ikkinchi darajasi 4-klassli samolyotlarida va uchinchi klassli vertolyotlarda 2000 soatdan kam boʻlmagan parvoz vaqti, 1000 soatdan kam boʻlmagan mustaqil parvoz va parvozlar uchun minimumi buyicha: 150x3000m ruxsatiga ega komandirlariga beriladi.
263. FA uchuvchisining ikkinchi darajasi 1, 2 klassli HK da umumiy uchish vaqti 1750 soatdan kam boʻlmagan (ulardan tunda 150 soatdan kam boʻlmagan) shu jumladan 3-klassli HKda 500 soatdan kam boʻlmagan mustaqil parvozga ega ikkinchi uchuvchilariga beriladi.
264. FA uchuvchisining ikkinchi darajasi 1-2-klassli HK da uchish vaqti 1750 soatdan kam boʻlmagan, ulardan tunda 150 soatdan kam boʻlmagan, shu jumladan 1-2-klassli HK da ikkinchi uchuvchi sifatida 750 umumiy uchish vaqtiga ega uchuvchilar va uchuvchilar oliy oʻquv yurti biturivchilarga beriladi.
265. FA uchuvchisining ikkinchi darajasi 3-klassli HK da uchish vaqti 2000 soatdan kam boʻlmagan, ulardan tunda 100 soatdan kam boʻlmagan, shu jumladan 3-klassli HKda ikkinchi uchuvchi sifatida 1000 umumiy uchish vaqtiga ega uchuvchilikning tajribasi boʻyicha aʼlo baholangan ikkinchi uchuvchilariga beriladi.
266. FA uchuvchisining ikkinchi darajasi 1 klassli vertolyotda ikkinchi uchuvchilariga va 1 klassli vertoletda uchish vaqti 1500 soatdan kam boʻlmagan uchuvchilar oliy oʻquv yurti biturivchilarga beriladi.
267. FA uchuvchisining ikkinchi darajasi 1 klassli vertolyotda ikkinchi uchuvchilariga uchish vaqti 2000 soatdan kam boʻlmagan ulardan 1 klassli vertoletda uchish vaqti 1000 soatdan kam boʻlmagan uchuvchilarga beriladi.
268. FA uchuvchisi 2-darajali malakasini tayinlash uchun topshirilgan nomzodlar ijobiy attestatsiyaga ega boʻlishi, ushbu Qoidalarning 254-bandining talablariga javob berishi, uchish xodimlari Takdimnomasining 2, 4-bandlarida koʻrsatilgandek maxsus fanlardan 5 (besh) bahoga imtihon topshirishlari kerak. (ushbu Qoidalarning 17 ilovasi) va qolgan maxsus fanlar uchun — kamida 4 (toʻrt) ball. Shuningdek “Uchuvchilik va samolyotni yoʻnalishda boshqarish tajribasi” boʻyicha 5 (besh) baho olishlari shart.
Ikkinchi uchuvchilar samolyotni yoʻnalishda boshqarish texnikasi boʻyicha 4 (toʻrt) baho olishlari mumkin.
38-§. FA uchuvchisiga I darajasini berish
269. FA uchuvchisining birinchi darajasi birinchi klassli HK da umumiy uchish vaqti 2000 soatdan kam boʻlmagan, ulardan tunda 200 soatdan kam boʻlmagan, shu jumladan 1-klassli HK da 500 soatdan kam boʻlmagan mustakil parvozga ega bulgan HK komandirlarga beriladi.
270. FA uchuvchisining birinchi darajasi ikkinchi klassli HK da umumiy uchish vaqti 2250 soatdan kam boʻlmagan, ulardan tunda 200 soatdan kam boʻlmagan, shu jumladan ikkinchi klassli HK da 750 soatdan kam boʻlmagan mustaql parvozga, xamda IKAO ning I toifa minumumi boʻyicha uchishga ega boʻlgan HK komandirlariga beriladi.
271. FA uchuvchisining birinchi darajasi uchinchi klassli HK da umumiy uchish vaqti 2500 soatdan kam boʻlmagan, ulardan tunda 150 soatdan kam boʻlmagan, shu jumladan uchinchi klassli HK da 1000 soatdan kam boʻlmagan mustaqil parvozga, xamda IKAO ning I toifasi minumumi buyicha uchishga ega bulgan HK komandirlariga beriladi.
272. FA uchuvchisining birinchi darajasi 1-2 klassli HK da umumiy uchish vakti 3250 soatdan kam boʻlmagan, ulardan tunda 500 soatdan kam boʻlmagan, shu jumladan 1-2 klassli HK da ikkinchi uchuvchi sifatida 1000 soatdan kam boʻlmagan mustaqil parvozga ega bulgan ikkinchi uchuvchilariga beriladi.
273. FA uchuvchisining birinchi darajasi 1-2 klassli vertoletlarda umumiy uchish vaqti 3000 soatdan kam boʻlmagan, ulardan tunda 100 soatdan kam boʻlmagan, shu jumladan 1-2 klassli vertoletlarda 500 soatdan kam boʻlmagan mustaqkil parvozga ega bulgan, VPK-100/1000 m, UPK(K.T.)-100/1000 m, Nmutloq=3000 mgacha maydon tanlab parvoz ruxsatiga ega tashqi yuk osish moslamasi, qidiruv-suratga olish va qutqaruv-qidiruv parvozlariga ruxsatiga ega boʻlgan komandirlarga beriladi.
274. FA uchuvchisining birinchi darajasi toʻrtinchi darajali samoletlarda va uchinchi klassli vertoletlarda umumiy uchish vakti 3000 soatdan kam boʻlmagan, shu jumladan 2000 soatdan kam boʻlmagan mustaqil parvozga ega boʻlgan, xamda UPK, VPK minimumi 150 x 2000 m uchish ruxsatiga ega boʻlgan komandirlarga beriladi.
275. FA uchuvchisi 1-darajali malakasini tayinlash uchun topshirilgan nomzodlar ijobiy attestatsiyaga ega boʻlishi, ushbu Qoidalarning 254-bandining talablariga javob berishi, uchish xodimlari Takdimnomaning 2, 4, 5, 16-bandlari boʻyicha maxsus fanlardan 5 (besh) bahoga imtihon topshirishlari kerak (ushbu Qoidalarning 17 ilovasi) va qolgan maxsus fanlar uchun — kamida 4 (toʻrt) baxo olishlari lozim. Shuningdek “Uchuvchilik va samolyotni yunalishda boshqarish tajribasi” boʻyicha 5 (besh) baho olishlari shart.
XI BOB. FA SHTURMANLARINI TASNIFLASH.
39-§. Umumiy qoidalar
276. Shturmanning malaka darajasini tayinlangan nomzod, joriy tibbiy xulosasiga ega boʻlgan, shturmanlik aviatsiya oʻquv yurti beradigan maʼlumot hajmidagi maʼlumotga ega boʻlishi, Taqdimnomaga (mazqur Qoidalarning 17-ilovasi) muvofiq tegishli darajadagi nazariy bilimiga ega boʻlishi hamda bilimlar va qobiliyatga mazkur Qoidalarning XXI bobi 77-§ga muvofiq boʻlishi lozim.
277. Malaka darajani tayinlash uchun nomzod malakaviy komissiya aʼzolari tomonidan tekshiriladi (MMK, MK, OMK) va tekshiruvchining malakaviy darajasi nomzodga berilgan malaka darajasidan past boʻlmasligi kerak. Malaka komissiyasida kerakli mutaxassis boʻlmasa, tegishli malaka komissiyasining raisi (oʻrinbosarining) roziligi bilan quyidagi shaxslar tekshirish oʻtkazish huquqiga ega:
a) Oʻzbekiston Respublikasining Davavianazorat inspektor-shturmanlari;
b) aviakompaniyalar (aviakorxonalar) xavfsizligini tekshiruvchi shturman-inspektorlari;
v) UMM shturman-inspektorlari;
g) aviakompaniyalar shturman xizmatining boshkaruv-uchish tarkibining AE va undan yuqori shturmanidan, 1-darajaga tayinlanishida uchish otryadining katta shturmani va undan yuqori.
278. Malaka darajasini oshirish uchun, nomzodlar (mazkur Qoidalarning 17-ilovasi) asosan 1 — 7, 10-13, 15, 16, 24-bandlarida (XHY uchun) koʻrsatilgan fanlar boʻyicha imtihonlarini kuydagi joylarda topshiradilar:
a) 3 (uchinchi) malaka darajasini berish va 2 (ikkinchi) malaka darajasiga oshirganda aviakompaniyalar (aviaboʻlinmalar)ning MMK va MKsida;
b) 1 (birinchi) malaka darajasiga oshirganda — MK va Davavianazoratning OMKsida;
v) 3 (uchinchi) malaka darajasini berganda va malaka darajasiga oshirganda MMK (MK yoʻq boʻlsa) va Davavianazoratning OMKsida.
40-§. FA shturmaniga III darajani berish
279. Mahsus shturmanlik oʻquv yurtlarini toʻliq bitirgan, mazkur Qoidalarning 276-bandi va XXI bob 77-§dagi bilim va qobiliyatiga, uchish xodimlarining Takdimnomasining (mazkur Koidalarning 17-ilovasi) 1 — 7, 10 — 13, 15, 16-bandlaridagi maxsus fanlardan, 4 (toʻrt)dan past boʻlmagan va “samoletni yunalishda boshqarish texnikasi”dan 4(toʻrt)dan past boʻlmagan bahoga ega boʻlgan aviaxodimlariga, FA shturmanining 3 malaka darajasi beriladi.
41-§. FA shturmaniga II darajani berish
280. Fuqaro aviatsiya shturmanning ikkinchi darajasi umumiy parvoz 750 soatdan kam bulmagan, ulardan tunda 100 soatdan kam bulmagan, shu jumladan shu HK turida parvoz 100 soatdan kam bulmagan samolet va vertolet shturmanlariga beriladi.
Tunda talab qilinadigan uchish vaqtiga ega boʻlmagan 4-klassli samolyotlar va 3-klassli vertolyotlar shturmanlari uchun umumiy uchish vaqti tunning uchish soati bilan 1,5 koeffitsienti bilan oshiriladi.
281. Fuqaro aviatsiya shturmanlarning ikkinchi darajasi oliy aviatsiya oʻquv yurtining shturmanlik fakultetini bitirgan va kamida 500 soat, shu jumladan tunda kamida 100 soat 1-klassli HKda parvoz qilayotgan shturmanlar uchun beriladi.
282. FA shturmanlarning ikkinchi daraja malakasini tayinlash uchun taqdim etilgan nomzodlar mazkur Qoidalarning 276-bandi talablariga javob beradigan ijobiy attestatsiyaga ega boʻlishi kerak, samoletni yunalishda boshkarish texnikasi boʻyicha 5 (besh)ga va uchish xodimlar Takdimnomaning (ushbu Qoidalarning 17-ilovasi) 2, 6-bandlarida koʻrsatilgan maxsus fanlardan 5 (besh)ga, qolgan maxsus fanlarga — 4 (toʻrt)dan past boʻlmagan bahogalarga ega boʻlishi kerak.
42-§. FA shturmaniga I darajani berish
283. Fuqaro aviatsiya shturmanining birinchi darajasi umumiy parvoz 1500 soatdan kam boʻlmagan, ulardan tunda 200 soatdan kam bulmagan, shu jumladan ushbu HK turida parvoz 200 soatdan kam boʻlmagan 3, 2, 1 klassli HKning shturmanlariga beriladi.
284. Fuqaro aviatsiya shturmanining birinchi darajasi umumiy parvoz 1500 soatdan kam boʻlmagan, ulardan tunda 100 soatdan kam boʻlmagan toʻrtinchi klassli HKsi va uchinchi klassli vertolet shturmanlariga beriladi.
Tunda talab qilinadigan uchish vaqti boʻlmasa, umumiy uchish vaqti tunning uchish soati bilan 1,5 koeffitsienti bilan oshiriladi.
285. FA shturmanlarning birinchi daraja malaka berishiga tayinlangan nomzodlar, ijobiy attestatsiyaga ega boʻlishi, mazkur Qoidalarning 276-bandi talablariga javob berishlari kerak, HK turiga nisbatan qullaniladigan parvozlarni amalga oshir ogʻir ob-havo sharoitida samoletni yoʻnalishda boshqarishning barcha usullari boʻyicha 5 (besh) baho, va uchish xodimlar Taqdimnomasining (mazkur Qoidalarning 17-ilovasi) 2, 6, 10, 11, 16-bandlarda koʻrsatilgan maxsus fanlardan 5 (besh), qolgan maxsus fanlardan — 4 (toʻrt)dan past boʻlmagan baholarni olishlari kerak.
XII BOB. FUQARO AVIYATSIYASI BORTMUHANDISLARINI TASNIFLASH
43-§. Umumiy qoidalar
286. Bortmuhandisning malaka darajasini berish uchun tayinlangan nomzod, joriy tibbiy xulosasiga, oliy aviatsiyaviy-texnik maʼlumotga ega boʻlishi, maxsus dastur boʻyicha tayyorgarlikni oʻtgan boʻlishi kerak va bilimlar va qobiliyatga mazkur Qoidalarning XXI bobi 78-§ga muvofiq boʻlishi va uchish xodimlarining Takdimnomasida (mazkur Koidalarning 17-ilovasi) fanlar boʻyicha imtihonlarini topshirishi kerak.
287. Daraja oshirishga boʻlgan nomzodlarning parvozda amaliy ish qobiliyatlarini tekshirishni malakaviy komissiya aʼzolari (MMK, MK, OMK) amalga oshiradi. Malaka komissiyasida zarur mutaxassis boʻlmasa, tegishli malaka komissiyasi raisi (oʻrinbosari)ning roziligi bilan quyidagi shaxslar tekshirishni oʻtkazish huquqiga ega:
a) Oʻzbekiston Respublikasi Davavianazorat inspektor — bortmuhandislari;
b) aviakompaniyalar (aviakorxonalar) xavfsizligini tekshiruvchi bortmuhandis-inspektorlari;
v) UMM bortmuhandis-instruktorlari;
g) aviakompaniyaning katta bortmuhandislari.
Tekshiruvchining malaka darajasi tekshirilayotganning darajasidan yuqori bulishi kerak.
288. Malaka darajasini oshirish uchun, nomzodlar (mazkur Qoidalarning 17-ilovasiga asosan 1 — 5, 8 — 12, 14, 16, 24-bandlarida (XHY uchun) koʻrsatilgan fanlar boʻyicha kuydagi joylarda imtihonlarini topshiradilar:
a) 3 (uchinchi) malaka darajasini berish va 2 (ikkinchi) malaka darajasiga oshirganda aviakompaniyalar (aviaboʻlinmalar)ning MMK va MKsida;
b) 1 (birinchi) malaka darajasiga oshirganda — MK va Davavianazoratning OMKsida;
v) 3 (uchinchi) malaka darajasini berganda va malaka darajasiga oshirganda MMK (MK yoʻq boʻlsa) va Davavianazoratning OMKsida.
44-§. FA bortmuhandisiga III darajani berish
289. Fuqaro aviatsiyasi bortmuhandisning uchinchi darajasi, mazkur Qoidalarning 286-bandi talablariga muvofiq va bortmuhandisi sifatida mustaqil ravishda ishlashga ruxsat berilgan, bortmuhandis lavozimiga tayinlangan FA mutaxassislarga beriladi.
290. Fuqaro aviatsiyasi bortmuhandisning uchinchi darajasi, mazkur Qoidalarning XXI bobi 78-§ talablariga muvofiq, va bortmuhandisi sifatida mustaqil ravishda ishlashga ruxsat berilgan, uchinchi darajali bortmexaniklariga beriladi.
291. FA bortmuhandisining uchinchi darajasi, oliy aviatsiya-texnik oʻquv muassasini “bortmuhandis” mutaxasssisligi boʻyicha, bortmuhandis sifatida mustaqil ishlashiga ruxsat olgan bitiruvchilariga tayinlanadi.
292. Fuqaro aviatsiya bortmuhandisi uchinchi darajali malakasini berish uchun tayinlangan nomzodlar, uchish paytida amaliy ish qobiliyatlari sinovidan kamida 4 (toʻrt) baho olishlari kerak, ijobiy attestatsiyasiga ega boʻlishi va uchish xodimlarining Takdimnomasi (mazkur Koidalarning 17-ilovasi)da koʻrsatilgan maxsus fanlar boʻyicha, 4 (toʻrt)dan past boʻlmagan bahoga imtihonlarni topshirishlari kerak.
45-§. FA bortmuhandisiga II darajani berish
293. Fuqaro aviatsiyasi bortmuhandisining ikkinchi darajas kamida 1000 soatlik uchish vaqti bilan mazkur Qoidalarning 286-bandi talablarga muvofik uchinchi darajali parvoz muhandislariga beriladi.
294. Fuqaro aviatsiyasi bortmuhandisining ikkinchi darajasi mazkur Qoidalarning 286-bandi talablariga muvofik va bortmuhandis sifatida mustaqil ishlashiga ruxsat olgan, bortmuhandis lavozimiga tayinlangan ikkinchi darajali bortmexanikga beriladi.
295. Fuqaro aviatsiyasi bortmuhandisining ikkinchi darajasi, oliy maʼlumotini hisobga olmasdan, bortmuxandis lavozimida ishlayotgan, mazkur Qoidalarning 286-bandi talablariga javob beradigan, lekin bortmexanik guvohnomasiga ega va kamida 2000 soatlik umumiy parvoz vaqti boʻlgan ikkinchi darajali bortmexanikiga beriladi.
296. Fuqaro aviatsiyasi bortmuhandisi ikkinchi darajasining malakasini tayinlangan nomzodlar, uchish paytida amaliy ish qobiliyat sinovidan kamida 5 (besh) baho olishlari, ijobiy attestatsiyaga ega boʻlishi va uchish xodimlarining Takdimnomasida (mazkur Qoidalarning 17-ilovasi) 4-bandida koʻrsatilgan fanlar buyicha 5 (besh) bahoga, va qolgan imtihonni 4 (toʻrt)dan past boʻlmagan bahoga topshirishlari kerak.
45-§. FA bortmuhandisiga I darajani berish
297. Fuqaro aviatsiyasi bortmuhandisining birinchi darajasini, kamida 2000 soatlik parvoz vaqti bilan mazkur Qoidalarning 286-bandi talablariga muvofik, ikkinchi darajali bortmuhandislariga beriladi.
298. Fuqaro aviatsiyasi bortmuhandisining birinchi darajasi, mazkur Qoidalarning 286-bandi talablariga javob beradigan va bortmuhandis sifatida mustaqil ishlashga qabul qilingan, bortmuhandis lavozimiga tayinlangan birinchi darajali bortmexaniklariga beriladi.
299. Fuqaro aviatsiyasi bortmuhandisining birinchi darajasi oliy maʼlumotini hisobga olmagan holda, mazkur Qoidalarning 286-bandi talablariga muvofiq, bortmexanik guvohnomasiga va kamida umumiy 3000 soatlik parvoz vaqtiga ega boʻlgan birinchi darajali bortmexaniklarga beriladi.
300. Fuqaro aviatsiya bortmuhandisining birinchi darajasining malakasini berish uchun tayinlangan nomzodlar, uchish paytida amaliy ish qobiliyat sinovidan 5 (besh) baho olishlari kerak, uchish xodimlarining Takdimnomasida (mazkur Qoidalarning 17-ilovasi) 4, 8, 9, 16-bandlarida koʻrsatilgan fanlar boʻyicha 5 (besh) baxoga, va qolgan imtihonlarni 4 (toʻrt)dan past boʻlmagan baholarga topshirishlari kerak.
XIII BOB. FUQARO AVIATSIYASI BORTMEXANIKLARINI TASNIFLASH
47-§. Umumiy koidalar
301. Bortmexanikga malaka darajasini berish uchun tayinlangan nomzod joriy tibbiy xulosasiga, “muhandis-mexanik” mutaxassisligi boʻyicha oliy aviatsion-texnik yoki HK va samolet dvigatellarini ishlatish buyicha “texnik-mexanik” mutaxassisligi boʻyicha oʻrta aviatsion-texnik maʼlumoti va ixtisoslashgan oʻrta maxsus aviatsiya texnikasi darajasiga, yuqori aviatsion texnikaviy maʼlumotga ega boʻlishi kerak va Oʻzbekiston Respublikasi Davavianazorati tomonidan tasdiqlangan dasturlardan maxsus tayyorgarlikdan oʻtib, ushbu Qoidalarning XXI-bobining 79-§ muvofiq bilimlar va qobiliyatga ega boʻlishi va uchish xodimlarining Takdimnoma (mazkur Qoidalarning 17 ilovasi)ga muvofiq maxsus fanlardan imtihonlarni topshirishi lozim.
302. Daraja oshirishga boʻlgan nomzodlarning parvozda amaliy ish qobiliyatlarini tekshirishni malakaviy komissiya aʼzolari (MMK, MK, OMK) amalga oshiradi. Malaka komissiyasida zarur mutaxassis boʻlmasa, tegishli malaka komissiyasi raisi (oʻrinbosari)ning roziligi bilan quyidagi shaxslar tekshirishni oʻtkazish huquqiga ega:
a) Oʻzbekiston Respublikasi Davavianazorat inspektor-bortmexaniklari;
b) aviakompaniyalar (aviakorxonalar) xavfsizligini tekshiruvchi bortmexanik-inspektorlari;
v) UMM bortmmexanik-instruktorlari;
g) uchish otryadlarning katta bortmuhandis (bortmexanik)lari.
Tekshiruvchining malaka darajasi tekshirilayotganning darajasidan yuqori bulishi kerak.
303. Malaka darajasini oshirish uchun, nomzodlar (mazkur Qoidalarning 17-ilovasi) asosan 1 — 5, 8 — 12, 14, 16, 24-bandlarida (XHY uchun) koʻrsatilgan fanlar boʻyicha imtihonlarini kuyidagi joylarda topshiradilar:
a) 3 (uchinchi) malaka darajasini berish va 2 (ikkinchi) malaka darajasiga oshirganda aviakompaniyalar (aviaboʻlinmalar)ning MMK va MKsida;
b) 1 (birinchi) malaka darajasiga oshirganda — MK va Davavianazoratning OMKsida;
v) 3 (uchinchi) malaka darajasini berganda va malaka darajasiga oshirganda MMK (MK yoʻq boʻlsa) va Davavianazoratning OMKsida.
48-§. FA bortmexanikiga III darajani berish
304. Fuqaro aviatsiyasi bortmexanigining uchinchi darajasi, mazkur Qoidalarning 301-bandi talablariga muvofiq va bortmexanigi sifatida mustaqil ravishda ishlashga ruxsat berilgan, bortmexanigi lavozimiga tayinlangan FA mutaxassislarga beriladi.
305. Fuqaro aviatsiya bortmexanigi uchinchi darajali malakasini berish uchun, tayinlangan nomzodlar uchish paytida amaliy ish qobiliyatlari sinovidan kamida 4 (toʻrt) baho olishlari kerak, ijobiy attestatsiyasiga ega boʻlishi va uchish xodimlarining Takdimnomasi (mazkur Koidalarning 17-ilovasi) 1 — 5, 8 — 12, 14, 16-bandlarida koʻrsatilgan maxsus fanlar boʻyicha, 4 (toʻrt)dan past boʻlmagan bahoga imtihonlarni topshirishlari kerak.
49-§. FA bortmexanikiga II darajani berish
306. Fuqaro aviatsiyasi bortmexanigining ikkinchi darajasini kamida 1000 soatlik parvoz vaqtiga ega boʻlgan, mazkur Qoidalarning 301-bandi talablarga javob beradigan 3 darajali bortmexaniklariga beriladi.
307. FA bortmexanigi ikkinchi darajasining malakasini tayinlangan nomzodlar, uchish paytida amaliy ish qobiliyat sinovidan kamida 5 (besh) baho olishlari, ijobiy attestatsiyaga ega boʻlishi va uchish xodimlarining Takdimnomasida (mazkur Qoidalarning 17-ilovasi) 4-bandida koʻrsatilgan fanlar buyicha 5 (besh) bahoga, va qolgan imtihonni 4 (toʻrt)dan past boʻlmagan bahoga topshirishlari kerak.
50-§. FA bortmexanikiga I darajani berish
308. Fuqaro aviatsiyasi bortmexanigining uchinchi darajasi mazkur Qoidalarning 301-bandi talablariga muvofiq va umumiy parvoz vaqti 2000 soatdan kam bulmagan bortmexaniklariga beriladi.
309. Fuqaro aviatsiya bortmexanigining birinchi darajasining malakasini berish uchun tayinlangan nomzodlar, uchish paytida amaliy ish qobiliyat sinovidan 5 (besh) baho olishlari kerak, uchish xodimlarining Takdimnomasida (mazkur Qoidalarning 17-ilovasi) 4, 8, 9, 16-bandlarida koʻrsatilgan fanlar boʻyicha 5 (besh) baxoga, va qolgan imtihonlarni 4 (toʻrt)dan past boʻlmagan baholarga topshirishlari kerak.
XIV BOB. FUQARO AVIATSIYASI BORTALOKACHILARINI TASNIFLASH
51-§. Umumiy qoidalar
310. Fukaro aviatsiyasi bortaloqachisining malaka darajasini berish uchun tayinlangan nomzod, joriy tibbiy xulosaga ega, oʻrta maxsus aviatsion maʼlumotiga va Oʻzbekiston Respublikasi Davavianazorati tomonidan tasdiqlangan dasturlar boʻyicha mahsus tayyorgarlikdan oʻtib hamda bilimlar va qobiliyatga mazkur Qoidalarning XXI boʻlimi 80-§ga muvofiq boʻlishi va uchish xodimlari uchun Takdimnoma (ushbu Qoidalarning 17-ilovasi)ga muvofiq maxsus fanlardan imtihonlarni topshiradi.
311. Darajani oshirish uchun nomzodlarning parvozda amaliy qobiliyatlarni tekshirishni malakaviy komissiya aʼzolari (MMK, MK, OMK) amalga oshiradi. Malaka komissiyasida zarur mutaxassis boʻlmasa, tegishli malaka komissiyasi raisi (oʻrinbosari)ning roziligi bilan quyidagi shaxslar tekshirishni oʻtkazish huquqiga ega:
a) aviakompaniyalar (aviakorxonalar) xavfsizligini tekshiruvchi bortalokachi-inspektorlari;
b) UMM, MAK, MAK UMning bortmexanik-instruktorlari;
v) uchish otryadlarning katta bortalokachilari.
Tekshiruvchining malaka darajasi tekshirilayotganning darajasidan yuqori bulishi kerak.
312. Malaka darajasini oshirish uchun, nomzodlar (mazkur Qoidalarning 17-ilovasi) asosan 1 — 4, 6-7, 10 — 13, 15, 16, 24-bandlarida (XHY uchun) koʻrsatilgan fanlar boʻyicha imtihonlarini kuydagi joylarda topshiradilar:
a) 3 (uchinchi) malaka darajasini berish va 2 (ikkinchi) malaka darajasiga oshirganda aviakompaniyalar (aviaboʻlinmalar)ning MMK va MKsida;
b) 1 (birinchi) malaka darajasiga oshirganda — MK va Davavianazoratning OMKsida;
v) 3 (uchinchi) malaka darajasini berganda va malaka darajasiga oshirganda MMK (MK yoʻq boʻlsa) va Davavianazoratning OMKsida.
52-§. FA bortaloqachisiga III darajani berish
313. Fuqaro aviatsiyasi bortaloqachisining uchinchi darajasi mazkur Qoidalarning 310-bandi talablariga javob beradigan va bortaloqachi sifatida mustaqil ravishda ishlashga ruxsat olgan, mutaxassislarga beriladi.
314. Fuqaro aviatsiya bortaloqachisi uchinchi darajasining malakasini berish uchun tayinlangan nomzodlar telegraf belgilaridan daqiqada kamida 24 ta belgidan iborat radiogrammalar yuborishi va qabul qilishi, amaliy ish qobiliyat sinovidan kamida 4 (toʻrt) baho olishlari, parvoz xodimlarining Takdimnomasi (ushbu Qoidalarning 17-ilovasi)ning 1-4, 5, 7, 10-13, 16, 17-bandlarida koʻrsatilgan maxsus fanlardan ijobiy attestatsiyaga ega boʻlishi va imtihonni 4 (toʻrt)dan past boʻlmagan baxoga topshirishlari kerak.
53-§. FA bortaloqachisi II darajani berish
315. Fuqaro aviatsiyasi bortaloqachisi ikkinchi darajasini, kamida 750 soatlik parvoz vaqtiga ega boʻlgan ushbu Qoidalar 301-bandidagi talablarga javob beradigan uchinchi darajali bortaloqachisiga beriladi.
FA bortaloqachisiga 2-daraja malakasini berish uchun tayinlangan nomzodlar ushbu Qoidalarning 310-bandiga muvofiq javob berishi kerak.
316. Fuqaro aviatsiya bortaloqachisi uchinchi darajali malakasini berish uchun tayinlangan nomzodlar telegraf belgilardan, daqiqada kamida 28ta belgidan iborat radiogrammalar yuborishi va qabul qilishi, amaliy ish qobiliyat sinovidan kamida 5 (besh) baho olishlari kerak, uchish xodimlarining Takdimnomasi (mazkur Qoidalarning 17-ilovasi)da 11 va 13-bandlarida koʻrsatilgan mahsus fanlardan 5 (besh), va imtihonning kolgan fanlaridan 4 (toʻrt)dan past boʻlmagan baxoga topshirishlari kerak.
54-§. FA bortaloqachisiga I darajani berish
317. Fuqaro aviatsiyasining bortaloqachisi birinchi darajasini kamida 1500 soatlik parvoz vaqtiga ega boʻlgan, mazkur Qoidalarning 301-bandidagi talablarga javob beradigan ikkinchi darajali bortaloqachisiga beriladi.
318. Fuqaro aviatsiya bortaloqachisi uchinchi darajasining malakasini berish uchun tayinlangan nomzodlar, telegraf belgilaridan daqiqada kamida 30 ta belgidan iborat radiogrammalar yuborishi va qabul qilishi, amaliy ish qobiliyat sinovidan kamida 5 (besh) baho olishlari, uchish xodimlarining Takdimnomasi (ushbu Qoidalarning 17-ilovasi)da 2, 4, 11, 13, 16-bandlarida koʻrsatilgan fanlardan 5 (besh), va imtihonning kolgan fanlaridan 4 (toʻrt)dan past boʻlmagan baxoga topshirishlari kerak.
XV BOB. FUQARO AVIATSIYASI BORTOPERATORLARINI TASNIFLASH.
55-§. Umumiy qoidalar
319. Bortopreatorlikga malaka darajasini berish uchun tayinlangan nomzod joriy tibbiy xulosasiga, oliy yoki oʻrta maxsus maʼlumotiga ega boʻlib, Oʻzbekiston Respublikasi Davavianazorat tomonidan tasdiqlangan dasturlari boʻyicha maxsus tayyorgarlikdan oʻtgan boʻlib, bilimlar va qobiliyatga mazkur Qoidalar (mazkur Qoidalar 17-ilovasi)ning XXI bobi 81-§ga boʻlishi va uchish xodimlari uchun Takdimnomaga muvofiq maxsus fanlardan imtihonlarni topshirishi lozim.
320. Malaka darajasini oshirish uchun tayinlangan nomzodlarning parvozda amaliy ish qobiliyatlarni tekshirishni malakaviy komissiya MMK, aviakorxonaning MK aʼzolari, yoki MMK raisi ruxsati bilan uchuvchilar bulinmasining katta bortoperator (bortoperator-instruktor)i bajarishadi.
321. Malaka darajasini oshirish uchun imtihonlar, uchuvchi xodimlarning Takdimnomasi (mazkur qoidalarning 17 ilovasi)da koʻrsatilgan 1 — 4, 12, 15 — 18, 21, 23, 24 (XHY uchun) bandlarda belgilangan maxsus fanlari boʻyicha aviakompaniyaning, MMK (MK)siga topshiriladi.
56-§. FA bortoperatoriga III darajani berish
322. Fuqaro aviatsiyasi bortoperatorning uchinchi darajasi ushbu Qoidalarning 319-bandi talablariga javob beradigan va bortoperator sifatida mustaqil ravishda ishlashga ruxsat berilgan, mutaxassislarga beriladi.
323. Fuqaro aviatsiya bortoperatori uchinchi darajasining malakasini berish uchun tayinlangan nomzodlar amaliy ish qobiliyat sinovidan kamida 4 (toʻrt) baho olishlari, ijobiy attestatsiya va uchish xodimlarining Takdimnomasida (mazkur Qoidalarning 17-ilovasi) koʻrsatilgan maxsus fanlardan imtihonni 4 (toʻrt)dan past boʻlmagan bahoga MMK va MK yoki MMK va OMK (MK yokligi)da topshirishlari kerak.
57-§. FA bortoperatoriga II darajani berish
324. Fuqaro aviatsiyasi bortoperatorining ikkinchi darajasi umumiy uchish vaqti kamida 1000, shu jumladan, mazkur Qoidalarning 319-bandi talablarga javob beradigan, tashqi yuk tashuvi bilan (yuk vertolyotlari operatorlari uchun) 500 soatdan kam boʻlmagan umumiy uchish vaktiga ega boʻlgan uchinchi darajali bortoperatoriga beriladi.
325. Fuqaro aviatsiya bortoperatori ikkinchi darajasining malakasini berish uchun tayinlangan nomzodlar amaliy ish qobiliyat sinovidan kamida 5 (besh) baho olishlari, uchuvchi xodimlar Takdimnomasi (mazkur Qoidalarning 17-ilovasi)ning 4, 16, 18-bandlarida koʻrsatilgan fanlar buyicha 5 (besh) baxoga, va kolgan imtihonlarni 4(toʻrt)dan past boʻlmagan bahoga topshirishlari lozim.
58-§. FA bortoperatoriga I darajani berish
326. FA bortoperatorining birinchi darajasi umumiy parvoz vaqti kamida 1500, shu jumladan, mazkur Qoidalarning 319-bandidagi talablarga javob beradigan tashqi yuk tashuvi bilan (yuk vertolyotlari operatorlari uchun) 1000 soatdan kam boʻlmagan umumiy uchish vaqtiga ega ikkinchi darajali bortoperatoriga beriladi.
327. Fuqaro aviatsiya bortoperatori ikkinchi darajasining malakasini berish uchun tayinlangan nomzodlar amaliy ish qobiliyat sinovidan kamida 5 (besh) baho olishlari, uchish xodimlarining Takdimnomasi (mazkur Qoidalarning 17-ilovasi)ning 4, 16, 17, 18, 21-bandlarida koʻrsatilgan fanlar buyicha 5(besh) bahoga, va qolgan imtihonlarni 4 (toʻrt)dan past boʻlmagan baholarga topshirishlari lozim
XVI BOB. FUQARO AVIATSIYASI BORTKUZATUVCHILARINI TASNIFLASH
59-§. Umumiy qoidalar
328. Bortkuzatuvchiga malaka darajasini berish uchun tayinlangan nomzod joriy tibbiy xulosasiga ega boʻlgan, maʼlumoti oʻrta darajadan past boʻlmagan va Oʻzbekiston Respublikasi Davavianazorat tomonidan tasdiqlangan dasturlar boʻyicha maxsus tayyorgarlikdan oʻtgan boʻlib, bilimlar va qobiliyatga mazkur Qoidalarning XXI bobi 82-§ga muvofiq boʻlishi va uchish xodimlari uchun Taqdimnoma (ushbu Qoidalarning 17-ilovasi)siga muvofiq maxsus fanlardan imtihonlarni topshirishi lozim.
329. Darajani oshirish uchun tayinlangan nomzodlarning parvozda amaliy ish qobiliyatlarni tekshirishni malakaviy komissiya aʼzolari (MMK, MK, OMK) amalga oshiradi. Malaka komissiyasida kerakli mutaxassis boʻlmasa, tegishli malaka komissiyasining raisi (oʻrinbosari)ning ruxsati bilan quyidagi shaxslar tekshirishni oʻtkazish huquqiga ega:
a) aviakorxonaning parvozlar xavfsizligi buyicha inspektor-bortkuzatuvchilari;
b) MAK UMM, MAK UM bortkuzatuvchi-inspektorlari;
v) bortkuzatuvchilar tarqibining katta bortuzatuvchilar yoki bortkuzatuvchi instruktorlar.
Tekshiruvchining malaka darajasi nomzodnikidan yukori boʻlishi lozim.
330. Malaka darajasini oshirish imtihonlarini nomzodlar parvoz xodimlari Taqdimotnomasining 1 — 4, 15, 16, 19-26-bandlarida koʻrsatilgan fanlar buyicha aviakorxonaning MMK (MK) da topshirishadi (ushbu Qoidalarning 17-ilovasi).
60-§. FA bortkuzatuvchisiga III darajani berish
331. FA bortkuzatuvchisining uchinchi darajasi ushbu Qoidalarning 328-bandidagi talablarga muvofik, mustaqil ishga ruxsat olgan aviatsiya xodimlariga beriladi.
332. Fuqaro aviatsiya bortkuzatuvchisi uchinchi darajasining malakasini berish uchun tayinlangan nomzodlar amaliy ish qobiliyat sinovidan kamida 4 (toʻrt) baho olishlari, ijobiy attestatsiyaga ega boʻlishi, uchish xodimlari Taqdimnomasi (mazkur Qoidalarning 17-ilovasi)ning 1 — 4, 15, 16, 19 — 26-bandlarida koʻrsatilgan maxsus fanlarga va imtihonlarni 4 (toʻrt)dan past boʻlmagan baxoga MMK va MKda topshirishlari lozim.
61-§. FA bortkuzatuvchisiga II darajani berish
333. Fuqaro aviatsiyasi bortkuzatuvchisining ikkinchi darajasi ushbu Qoidalarning 328-bandidagi talablarga muvofik va umumiy parvoz vakti 1000 soatdan kam bulmagan, uchinchi darajali bortkuzatuvchilariga beriladi.
334. Fuqaro aviatsiya bortkuzatuvchisi ikkinchi darajasining malakasini berish uchun tayinlangan nomzodlar amaliy ish qobiliyat sinovidan kamida 5 (besh) baho olishlari, uchish xodimlari Taqdimnomasi (mazkur Qoidalarning 17-ilovasi)ning 16, 22-bandlarida koʻrsatilgan fanlar boʻyicha 5 (besh) bahoga, va kolgan imtihonlarni 4 (toʻrt)dan past boʻlmagan bahoga topshirishlari lozim.
62-§. FA bortkuzatuvchisiga I darajani berish
335. Fuqaro aviatsiyasi bortkuzatuvchisining birinchi darajasi mazkur Qoidalarning 328-bandi talablariga muvofik va umumiy parvoz vakti 2000 soatdan kam bulmagan ikkinchi darajali bortkuzatuvchilariga beriladi.
336. Fuqaro aviatsiya bortkuzatuvchisi birinchi darajasining malakasini berish uchun tayinlangan nomzodlar amaliy ish qobiliyat sinovidan 5 (besh)dan past boʻlmagan, uchish xodimlari Taqdimnomasi (mazkur Qoidalarning 17-ilovasi)ning 4, 16, 20, 22-bandlarida koʻrsatilgan fanlar buyicha 5(besh) bahoga va kolgan imtihonlarni 4 (toʻrt)dan past boʻlmagan bahoga topshirishlari lozim.
XVII BOB. HHB DISPETCHERLARINI TASNIFLASH
63-§. Umumiy qoidalar
337. HHB dispetcherining malaka darajasini berish uchun tayinlangan nomzod, joriy tibbiy xulosasiga ega boʻlgan, “HHB dispetcheri” mutaxassisligi boʻyicha maxsus aviatsion maʼlumotiga ega boʻlishi, bilimlar va qobiliyatga mazkur Qoidalarning XXI bobi 83-§ga muvofiq boʻlishi va dispetcherlik tarkib Takdimnomasi (mazkur Qoidalarning 18-bandi)ga muvofiq maxsus fanlardan imtihon topshirishlari lozim.
338. 337-moddaning talablariga muvofiq xodimga, mazkur Qoidalarning 61-bandiga muvofiq HHB dispetcherining uchinchi darajasi berish bilan guvoxnoma beriladi.
339. Nomzodlarga malaka darajani berish, oshirish va tasdiqlashda, ish joylarida HHB boʻyicha amaliy ish qoʻnikmalarini tekshirishni, MK yoki OMK aʼzolari oʻtkazadi (1-darajaga koʻtarish yoki tasdiqlash bilan) va zaruriy holda, MK yoki OMK raisining ruxsati bilan (1-darajaga oshirganda) tekshiruvni quyidagilar oʻtkazishi mumkin mumkin:
a) Oʻzbekiston Respublikasi Davavianazorat HHB inspektorlik tarkibi;
b) HHHK boshqarish va inspektorlik tarkibi;
v) parvozlar rahbari;
g) katta dispetcher.
340. Trenajerdagi amaliy qobiliyatlar tekshiruvini, trenajer instruktori — HHB dispetcheri oʻtkazadi.
341. MMK, MK, OMKda malaka darajasini koʻtarish, berish va tasdiqlashda, dispetcherlik tarkibining Taqdimnomasi (mazkur Qoidalarning 18-ilovasi) da koʻrsatilgan fanlar boʻyicha imtihonlar topshiriladi.
64-§. HHB dispetcherlariga III darajani berish
342. HHB dispetcherining uchinchi darajasi, aviatsiya taʼlim muassasalarining bitiruvchilariga, HHB punktlarida amaliyot oʻtgandan keyin, MMK va MKda mustakil HHBga ruxsat olishi uchun nazariy bilimlarni va qobiliyatini sinovdan oʻtkazgandan keyn beriladi.
343. HHB dispetcherning uchinchi darajasi, HHHKga ishga qabul qilingan aviatsiya xodimlaridan, taʼlim muassasalarida HHB dispetcherlarni tayyorlash kurslarini oʻtagan, HHB punktlarida amaliyotni oʻtgan, mustaqil ravishda HHBga ruxsatni olish uchun nazariy bilimlar va amaliy ish kunikmalar OMK va MKda tekshiruvdan oʻtgan shaxslarga beriladi.
344. HHB dispetcherining 3-darajali malakasini berish uchun tayinlangan nomzodlar, 337-bandda koʻrsatilgan talablarga javob berishilari, ijobiy attestatsiyaga ega boʻlishlari kerak, tegishli dispetcherlik punktlarida HHB boʻyicha nazariy bilimlar va amaliy ish kunikmalarni oʻtishi, trenajer tekshiruvidan oʻtish va Taqdimnomaning 1 — 11-bandlarida koʻrsatilgan maxsus fanlar boʻyicha imtixonlarni 4 (toʻrt)dan past boʻlmagan baxolarga topshirishlari lozim.
65-§. HHB dispetcherlariga II darajani berish
345. HHB dispetcherining ikkinchi darajasi mazkur Qoidalarning 337-bandiga muvofiq, kamida 3 (uch) yil mobaynida uchinchi darajali HHB dispetcheri sifatida, doimiy ish tajribasiga ega boʻlgan aviatsiya xodimlariga beriladi.
346. HHB dispetcherning ikkinchi malaka darajasini berish uchun tayinlangan nomzodlar, ijobiy attestatsiyaga ega boʻlishi, tegishli dispetcherlik punktlarida HHB boʻyicha nazariy bilimlar va amaliy ish kunikmalarni oʻtishi, trenajer tekshiruvidan oʻtish va Taqdimnomaning (mazkur Qoidalarining 18-ilovasi) 1, 2, 4, 5-bandlarida koʻrsatilgan maxsus fanlar boʻyicha imtixonlarni 5 (besh) baxolarga, qolgan fanlardan esa 4 (toʻrt)dan past boʻlmagan baxolarga topshirishlari lozim.
66-§. HHB dispetcherlariga I daraja berish
347. HHB dispetcherining birinchi darajasini, ikkinchi darajali HHB dispetcheri sifatida kamida 3 yil uzluksiz ish stajiga ega, mazkur Qoidalarning 337-bandi talablariga javob beradigan aviaxodimlarga beriladi.
348. HHB dispetcherining birinchi malaka darajasini berish uchun tayinlangan nomzodlar, ijobiy attestatsiyaga ega boʻlishi, tegishli dispetcherlik punktlarida HHB boʻyicha nazariy bilimlar va amaliy ish kunikmalarni oʻtishi, trenajer tekshiruvidan oʻtish va Taqdimnomaning (mazkur Qoidalarining 18-ilovasi) 1, 2, 4, 5, 9-bandlarida koʻrsatilgan maxsus fanlar boʻyicha imtixonlarni 5 (besh) baxolarga, qolgan fanlardan esa 4 (toʻrt)dan past boʻlmagan baxolarga topshirishlari lozim.
XVIII BOB. HAVO KEMALARIGA TEXNIK HIZMAT KOʻRSATISH BOʻYICHA AVIATEXNIKLARNI TASNIFLASH
67-§. Umumiy qoidalar
349. FA, aviakompaniya (aviakorxona, aviaboʻlim)larda, HKlarini ekspluatatsiya qiladigan tashkilot hamda FA zavodlarining uchish-sinov boʻlimlarida ishlaydigan aviatexniklar tasniflanishi lozim.
350. Malaka darajasini berish (oshirish)ga tayinlangan nomzodlar quyidagi talablarga javob berishi kerak:
a) ish yoʻnalishi yoki mutaxassisligi boʻyicha aviatsiya taʼlim muassasalari uchun Oʻzbekiston Respublika Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi oʻquv dasturlariga muvofiq, tayanch oliy taʼlim (bakalavriat) yoki kasb-hunar taʼlimiga ega boʻlishi, yoki Oʻzbekiston Respublika oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi oʻquv dasturlariga muvofiq boshqa texnik kasb boʻyicha oʻrta maxsus yoki kasb-hunar taʼlimiga ega boʻlishi, oʻquv markazlari tomonidan ishlab chiqilgan va Davavianazorat tomonidan tasdiqlangan maxsus dastur boʻyicha oʻquv markazi (TOʻM-taʼlim oʻquv markazi)da dastlabki tayyorlashni oʻtishi, HK va uning komponentlariga texnik hizmat koʻrsatish ishlari bilan bogʻliq boʻlgan, FA tashkilotlarida ish staji 3 yildan kam boʻlmasligi;
b) 4 (toʻrt)dan past boʻlmagan bahoga ish sohasida amaliy qobiliyatlarga ega boʻlishi, 4 (toʻrt)dan past boʻlmagan bahoga mazkur Qoidalarning 19-ilovasiga muvofiq maxsus fanlar boʻyicha imtihonlarini topshirishi, mazkur Qoidalarning XXI bob 88-§ muvofiq aviatexnik bilim va qobiliyat talablariga javob berishi.
68-§. HKlarga texnik xizmat koʻrsatish boʻyicha uchinchi darajali aviatexnik malakasini berish
351. HKlarga texnikaviy hizmat koʻrsatish boʻyicha uchinchi darajali aviatexnik malakasi, yoʻnalishi boʻyicha tayanch oliy yoki aviatsiya-texnik mutaxassisligi boʻyicha kasb-hunar taʼlimiga ega boʻlgan, HKning munosib turiga oʻqiganidan keyin, ushbu HKga mustaqil ravishda hizmat koʻrsatishga ruxsat olish uchun amaliy ish tajribalarini oʻtgan, mazkur Qoidalarning 350-bandiga muvofiq uchinchi darajali aviatexnik uchun talablarga javob beradigan shaxslarga beriladi.
352. Uchinchi darajali aviatexnik malakasi, boshqa texnik kasb boʻyicha aviatsiya profildagi taʼlim muassasalarini tugatgan, FA tashkilotlarida HKlarga texnikaviy hizmat koʻrsatish ishlari bilan bogʻliq kamida 1 yil ish stajiga ega boʻlgan, HKning munosib turiga oʻqiganidan keyin, mustaqil ravishda ishlarini bajarishga ruxsatni rasmiylashtirish uchun amaliy ish tajribalarini oʻtgan, mazkur Qoidalarning 350-bandiga muvofiq uchinchi darajali aviatexnik uchun talablarga javob beradigan shaxslarga berilishi mumkin.
353. Uchinchi darajali aviatexnik malakasi, aviatsiya profiliga ega boʻlmagan oliy texnik yoki tayanch oliy texnik taʼlimiga ega boʻlgan, oʻquv markazlari tomonidan ishlab chiqilgan va Davavianazorat tomonidan tasdiqlangan maxsus dastur boʻyicha oʻquv markazi (TOʻM)da dastlabki tayyorlashni oʻtgandan keyin, FA tashkilotlarida HK va uning komponentlarga texnikaviy hizmat koʻrsatish ishlari bilan bogʻliq kamida 1 yil ish stajiga ega boʻlgan, HKning munosib turiga tayyorlangan, mustaqil ravishda ishlarini bajarishga ruxsatni rasmiylashtirish uchun amaliy ish tajribalarini oʻtgan, mazkur Qoidalarning 350-bandiga muvofiq uchinchi darajali aviatexnik uchun talablarga javob beradigan shaxslarga berilishi mumkin.
354. Uchinchi darajali aviatexnik malakasi, boshqa texnik kasb boʻyicha oʻrta maxsus yoki kasb-hunar taʼlimiga ega boʻlgan, oʻquv markazlari tomonidan ishlab chiqilgan va Davavianazorat tomonidan tasdiqlangan maxsus dastur boʻyicha oʻquv markazi (OʻMM)da dastlabki tayyorlashni oʻtgandan keyin, FA tashkilotlarida HK va uning komponentlarga texnik xizmat koʻrsatish ishlari bilan bogʻliq kamida 3 yil ish stajiga ega boʻlgan, HKning munosib turiga tayyorlangan, mustaqil ravishda ishlarini bajarishga ruxsatni rasmiylashtirish uchun amaliy ish tajribalarini oʻtgan, mazkur qoidalarning 350-bandiga muvofiq uchinchi darajali aviatexnik uchun talablarga javob beradigan shaxslarga berilishi mumkin.
69-§. HKlarga texnik xizmat koʻrsatish boʻyicha ikkinchi darajali aviatexnik malakasini berish
355. HKlarga texnik hizmat koʻrsatish boʻyicha ikkinchi darajali aviatexnik malakasi, aviatsiya-texnik oliy maxsus yoki mutaxassisligi boʻyicha kasb-hunar taʼlimiga, uchinchi darajali aviatexnik sifatida kamida 2 (ikki) yil ish stajiga ega boʻlgan mutaxassislarga beriladi.
356. HKlarga texnik xizmat koʻrsatish boʻyicha ikkinchi darajali aviatexnik malakasi, aviatsiya-texnik oliy maxsus yoki mutaxassisligi boʻyicha kasb-hunar taʼlimiga ega boʻlmagan, lekin uchinchi darajali aviatexnik sifatida mukammal ishlagan va kamida 3 (uch) yil ish stajiga ega boʻlgan mutaxassislarga berilishi mumkin.
357. HKlarga texnik xizmat koʻrsatish boʻyicha ikkinchi darajali aviatexnik malakasini berishga tayinlangan nomzodlar, ijobiy attestatsiyaga, muvofiq ish stajiga ega boʻlishi, mazkur Qoidalarning 350-bandiga muvofiq talablarga va XXI bob 88-§ga muvofiq ikkinchi darajali aviatexnik bilim va mohirlik talablarga javob berishi kerak.
70-§. HKlarga texnik xizmat koʻrsatish boʻyicha birinchi darajali aviatexnik malakasini berish
358. HKlarga texnik xizmat koʻrsatish boʻyicha birinchi darajali aviatexnik malakasi, aviatsiya-texnik oliy maxsus yoki mutaxassisligi boʻyicha kasb-hunar taʼlimiga, ikkinchi darajali aviatexnik lavozimda kamida 2 (ikki) yil ish stajiga ega boʻlgan mutaxassislarga beriladi.
359. HKlarga texnik xizmat koʻrsatish boʻyicha birinchi darajali aviatexnik malakasi, aviatsiya-texnik oliy maxsus yoki mutaxassisligi boʻyicha kasb-hunar taʼlimiga ega boʻlmagan, lekin ikkinchi darajali aviatexnik sifatida mukammal ishlagan va kamida 3 (uch) yil ish stajiga ega boʻlgan mutaxassislarga berilishi mumkin.
360. HKlarga texnik xizmat koʻrsatish boʻyicha birinchi darajali aviatexnik malakasini berishga tayinlangan nomzodlar, ijobiy attestatsiyaga va muvofiq ish stajiga ega boʻlishi, mazkur Qoidalarning 350-bandiga muvofiq talablarga va XXI bob 88-§ga muvofiq birinchi darajali aviatexnik bilim va mohirlik talablarga javob berishi kerak.
XIX BOB. HAVO KEMALARIGA TEXNIK XIZMAT KOʻRSATISH BOʻYICHA MUHANDISLARGA TOIFA BERISH
71-§. Umumiy qoidalar
361. HKga texnik xizmat koʻrsatish boʻyicha muhandislarni tasniflash tegishli toifa berish bilan amalga oshiriladi.
362. MDHda ishlab chiqarilgan HKlarga texnik xizmat koʻrsatish boʻyicha muhandislarga quyidagi toifalar beriladi:
a) muhandis;
b) II toifali muhandis;
v) I toifali muhandis.
363. FA aviakompaniya (aviakorxona, aviaboʻlinma)lar, HKlarni ekspluatatsiya qiladigan tashkilotlar hamda FA zavodlarining uchish-sinov boʻlimlarida ishlaydigan muhandislarga mutaxassisligiga muvofiq toifalar beriladi.
364. MMKsini oʻtgandan keyin, aviatexnika korxonalardagi MKsi tomonidan toifalar beriladi. Agar MK mavjud boʻlmasa, Davavianazoratning OMKsida “MMK tomonidan toifani berish toʻgʻrisidagi Qarorlar”ni tasdiqlangandan keyin, toifalar MMK tomonidan beriladi.
365. Toifani berish (oshirish)ga tayinlangan nomzodlar quyidagi talablarga javob berishi kerak:
a) ish profili yoki mutaxassisligi boʻyicha aviatsiya taʼlim muassasalari uchun Oʻzbekiston Respublika Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi oʻquv dasturlariga muvofiq, oliy taʼlimi (magistratura)ga ega boʻlishi, yoki aviatexniklar lavozimlarida kerakli ish staji bilan, ish profili boʻyicha aviatsiya taʼlim muassasalari uchun Oʻzbekiston Respublika Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi oʻquv dasturlariga muvofiq, tayanch oliy taʼlimi (bakalavriat)ga ega boʻlishi, yoki 2-chi darajadan past boʻlmagan aviatexnik malakasiga ega boʻlishi;
b) 4 (toʻrt)dan past boʻlmagan bahoga ish sohasida amaliy qobiliyatlarga ega boʻlish, muhandis-texnik xodimlar Taqdimnomasining 1 — 13 bandida muhandislik-texnika xodimlari uchun (mazkur Qoidalarning 19-ilovasi)da koʻrsatilgan maxsus fanlar boʻyicha imtihonlarini topshirishi, mazkur Qoidalarning XXI bob 88§-ga muvofiq muhandisning tegishli toifasidagi bilim va mahorat talablarga javob berishi.
72-§. “Muhandis” toifasini berish
366. Mazkur Qoidalarning 365-bandi talablariga va XXI bob 88-§ga muvofiq muhandislar bilim va qobiliyat talablariga javob beradigan, HKning munosib turiga tayyorlangan, mustaqil ravishda ishlarini bajarishga ruxsat olish uchun amaliy ish tajribalarini oʻtgandan keyin, oliy aviatsiya taʼlim muassasalarining bitiruvchilariga “Muhandis” toifa beriladi.
367. Mazkur Qoidalarning 365-bandiga muvofiq muhandislar uchun talablarga javob beradigan, ularning mutaxassislik ishlariga muvofiq, 2-chi va undan yuqori darajali aviatexniklarga “Muhandis” toifasi berilishi mumkin.
368. “Muhandis” toifasi, boshqa texnik kasb boʻyicha aviatsiya profildagi oliy taʼlim muassasalarini tugatgan, FA tashkilotlarida HKlarga texnik xizmat koʻrsatish ishlari bilan bogʻliq kamida 1 yil ish stajiga ega boʻlgan, HKning munosib turiga tayyorlangandan keyin, mustaqil ravishda ishlarini bajarishga ruxsatni rasmiylashtirish uchun amaliy ish tajribalarini oʻtgan, mazkur Qoidalarning 365-bandiga muvofiq muhandislar uchun talablarga javob beradigan shaxslarga berilishi mumkin.
73-§. II toifali muhandis malakasini berish
369. II toifali muhandis malakasi, ijobiy tavsifnomaga ega boʻlgan, muhandis sifatida kamida 2 (ikki) yil ish stajiga ega boʻlgan, mazkur Qoidalarning 365-bandiga muvofiq talablarga va XXI bob 88-§ga muvofiq II toifali muhandislar bilim va qobiliyat talablariga javob beradigan xodimlarga beriladi.
370. II toifali muhandis malakasi, aviatsiya-texnik mutaxassisligi boʻyicha oliy maxsus taʼlimiga ega boʻlmagan, lekin muhandis sifatida mukammal ishlagan va kamida, 3 (uch) yil ish stajiga ega boʻlgan, II toifali muhandislar uchun mazkur Qoidalarning 365-bandi talablariga muvofiq javob beradigan xodimlarga berilishi mumkin.
74-§. I toifali muhandis malakasini berish
371. I toifali muhandis malakasi, II toifali muhandis sifatida kamida 2 (ikki) yil ish stajiga ega boʻlgan, mazkur Qoidalarning 365-bandiga muvofiq talablarga va XXI bob 88-§ga muvofiq I toifali muhandislar bilim va qobiliyat talablariga javob beradigan xodimlarga beriladi.
372. I toifali muhandis malakasi, aviatsiya-texnik mutaxassisligi boʻyicha oliy maxsus taʼlimiga ega boʻlmagan, lekin II toifali muhandis sifatida mukammal ishlagan va kamida 3 (uch) yil ish stajiga ega boʻlgan, I toifali muhandislar uchun mazkur Qoidalarning 365-bandiga muvofiq talablarga javob beradigan xodimlarga berilishi mumkin.
XX BOB. GʻARBDA ISHLAB CHIQARILGAN HAVO KEMALARIGA TEXNIK HIZMAT KOʻRSATISH BOʻYICHA MUHANDIS-TEXNIK XODIMLARGA TOIFA BERISH
75-§. Umumiy qoidalar
373. Gʻarbda ishlab chiqarilgan HKlarga texnikaviy hizmat koʻrsatish boʻyicha MTXlarga beriladigan tegishli toifa berish bilan amalga oshiriladi.
374. Gʻarbda ishlab chiqarilgan HKlarga texnik xizmat koʻrsatish boʻyicha MTXlarga quydagi toifalar beriladi:
a) “A” (A1, A2);
b) “V” (V1, V2);
v) “S”.
375. Toifalariga quyidagi tavsiflar oʻrnatiladi:
a) “A” toifa — HKlarga texnik xizmat koʻrsatish, taʼmirlash boʻyicha aviaxodimlar /aviatexnik, muhandis/:
1) “A1” toifa — aviatexnik/muhandis- mexanik (SD);
2) “A2” toifa — aviatexnik/muhandis — aviaonik (AREJ).
b) “V” toifa — HKlarga texnik hizmat koʻrsatish, taʼmirlash boʻyicha aviaxodimlar /aviatexnik/ muhandis/, /sifat boʻyicha inspektor/ sifat boʻyicha muhandis-inspektor:
1) “V 1” toifa — aviatexnik/muhandis- mexanik (SD);
2) “V 2” toifa — aviatexnik/muhandis — avionik (AREJ).
v) “S” toifa — HKlarga texnikaviy hizmat koʻrsatish boʻyicha muhandis sifat/boʻyicha muhandis-inspektor.
376. “S” toifaga ega boʻlgan xodimlar, texnik xizmat koʻrsatish va taʼmirlash boʻyicha ruxsat berilgan tashkilotlarda, HKlarda hamma shakl va turlardagi texnikaviy hizmat koʻrsatish, taʼmirlash va modifikatsiyalar bajarilgandan keyin, aviatsiya texnikasini ekspluatatsiya qilishiga ruxsat beradigan sertifikatni berish, sinov uchish zarurligi haqida qaror qabul qilish, sinov uchish dasturini tayyorlash vakolatiga ega.
“S” toifa Davavianazoratning OMK tomonidan beriladi.
377. “A” toifaga ega boʻlgan mutaxassis, aviatsiya texnikani ekspluatatsiya qilishiga ruxsat beradigan sertifikatni berish vakolatiga ega emas.
378. “V” toifaga ega boʻlgan mutaxassis A-check va undan yuqoridan tashqari, HKlarda hamma shakldagi xizmat koʻrsatish bajarilgandan keyin, aviatsiya texnikani ekspluatatsiya qilishiga ruxsat beradigan sertifikatni berish (ETOPS protsedurlarni hisobga olgan holda) vakolatiga ega.
379. Aviatsiya xodimlar, MTXlar faqat bitta toifaga ega boʻlishi bilan cheklanmaydilar. Agar hamma malakaviy talablar qondirilsa, har qanday toifalar kombinatsiyasi berilishi mumkin.
380. Gʻarbda ishlab chiqarilgan HKlarga THvaT boʻyicha tashkilotdagi, III yoki IV yoki V darajali ATA104 tayyorlash dastur boʻyicha muvaffaqiyatli yakunlashini tasdiqlovchi guvohnoma (sertifikat)ga ega boʻlgan, amaliy taʼlim kurs (amaliy ish tajriba)ni oʻtgan, HKga mustaqil ravishda xizmat koʻrsatish yoki komponentlar bilan ishlash uchun ruxsatga ega boʻlgan xodim, malakali mutaxassis hisoblanadi.
381. “A” toifali aviatexnik malakasini berish uchun talablar, 68-§da bayon etilgan, uchinchi darajali aviatexnik malakasini berish uchun talablarga oʻxshashdir.
382. “A” toifali muhandis malakasini berish uchun talablar, 72-§dagi “Muhandis” toifani berish berish uchun talablarga oʻxshashdir.
383. “A”, “V”, “S” toifalar berishga tayinlangan nomzodlar ish sohasida amaliy qobiliyatlarga ega boʻlishi, 4 (toʻrt)dan past boʻlmagan bahoga, mazkur Qoidalarning 19-ilovasiga muvofiq maxsus fanlar boʻyicha imtihonlarini topshirishi va mazkur qoidalarning XXI bob 88-§ga muvofiq bilim va qobiliyat talablariga javob berishi lozim.
XXI BOB. GUVOHNOMALARNI OLISHDA, GUVOHNOMALARNING AMAL QILISH MUDDATLARINI CHOʻZISHDA, MALAKA DARAJASINI BERISHDA, MALAKA DARAJASINI TASDIQLASHDA AVIATSIYA XODIMLARIGA TALAB QILINGANDA, ISHLATILADIGAN SAVOLLARNING ROʻYHATI
§ 76. FA uchuvchilarining bilim va qobiliyatlariga talablar
385. Havo huquqlari.
a) Oʻzbekiston Respublikasi Havo kodeksining asosiy qoidalari:
1) umumiy qoidalar;
2) fuqaro havo kemalari;
3) fuqaro havo kemasining ekipaji;
4) havo kemalari parvozlari;
5) xalqaro parvozlar;
6) havo transporti vositalaridan foydalanishda HK parvozlari xavfsizligi qoidalarini hamda yuklarning saqlanishini taʼminlashga yoʻnaltirilgan qoidalarni buzganlari uchun maʼmuriy javobgarlik.
b) Oʻzbekiston Respublikasi HHFN asosiy qoidalari:
1) umumiy qoidalar;
2) Oʻzbekiston Respublikasi havo hududi tuzilmasi;
3) Oʻzbekiston Respublikasi havo hududidan foydalanish tartibi;
4) havo harakatini boshqarish;
5) eshelonlash;
6) XHY, HT boʻyicha va XHY, HTdan tashqari yoʻnalishlar pavrozlar qoidalari;
7) Oʻzbekiston Respublikasi davlat chegarasidan uchib oʻtish. Chegara oldi hududi va unda parvozlarni bajarilish xususiyatlari;
8) vaqtinchalik rejimlarni oʻrnatish va HHFda qisqamuddatli cheklovlarni belgilash tartibi;
v) Havo kemasi komandirining statusi:
1) umumiy qoidalar;
2) HK komandirining huquq va vazifalari;
3) HKK vazifasini bajarishga ruxsat (mustaqil uchishni boshqarish huquqiga va ekipaj faoliyatini boshqarishga HKKning sertifikati, malakaviy bahosi);
4) aviakompaniyalarning maʼmuriyatlari bilan HKK mehnatlarini belgilash va mehnat munosabatlari.
386. Parvozlar qoidalari.
a) tavsiflarni bilish;
b) umumiy qoidalar;
v) parvozlarga tayyorgarlik va ularni bajarish;
g) alohida sharoitlardagi parvozlar;
d) parvozdagi alohida holatlar;
e) xalqaro parvozlar;
j) halokat toʻgʻrisidagi signallarni va xabarlarni berish tartibi;
z) qidiruv-qutqaruv ishlarida qoʻllaniladigan signallar;
i) UPK boʻyicha parvozlarni bajarishda xavfsizlik qoidalari;
k) yuklarni tashish va xavfli yuklarni tashish qoidalari;
l) HKlariga yoʻlovchilarni chiqarish va tushirishda xavfsizlik masalalari boʻyicha tanishtirish qoidalari.
387. Amaliy aerodinamika.
a) HKning aerodinamika tavsifi:
1) HKning asosiy geometrik maʼlumotlari;
2) HKning asosiy aerodinamik xarakteristikasi;
3) HK qanotining mexanizatsiyasi. HK polyarlari;
4) HK aerodinamik xarakteristikasiga atmosfera sharoitlarining taʼsiri.
b) Kuvvat kurilmaning xarakteristikasi;
1) dvigatellarning tortish kuchi va yoqilgʻi sarfining hajmi;
2) vintning ishlash hususiyati (TVD va PD bilan ishlaydigan HK uchun);
3) dvigatellarning drossel tavsifi;
4) dvigatellarning tortish kuchi va yoqilgʻi sarfining hajmi turlicha omillarga bogʻliqligi (Rn, Tn, Vp, Np).
v) Bosqichlarning aerodinamikasi va parvozlarning elementlari:
1) uchish;
2) balandlikni olish;
3) gorizontal parvoz. Parvozning uzoqligi va davomiyligi;
4) burilishlar va aylanishlar;
5) pasayish;
6) qoʻnishga kirish, qoʻnish.
g) HK barqarorligi va boshqariluvchanligi:
1) muvozanat, HK barqarorligi va boshqariluvchanligi toʻgʻrisidagi umumiy maʼlumotlar;
2) boʻylama barqarorlik va boshqariluvchanlik;
3) yonlama barqarorlik va boshqariluvchanlik;
4) HKning barqarorligi va boshqariluvchanligi taʼsir etuvchi omillar;
d) Uchishdagi alohida sharoitlarda va holatlardagi parvozlar:
1) muzlab qolishi;
2) momaqaldiroq xolati;
3) sharros yomgʻir yogʻishi;
4) qattiq silkinishi;
5) atmosfera elektr faolligining oshishi;
6) shamolning siljishi;
7) changli boʻron.
e) Simmetriksiz tortish kuchidagi parvoz;
j) Ishlamaydigan (ishlamayotgan) BS bilan parvozlar.
388. Aviatsiya meteorologiyasi:
a) atmosferaning tuzilishi;
b) ob-havoning asosiy meteoelementlari va ularning HK parvoziga taʼsiri;
v) havoning gorizontal va vertikal harakati;
g) havo massasi, bariy tuzilmasi, atmosfera fronti va ularning parvozga taʼsiri;
d) koʻrinish. Koʻrinishning aviatsiya ishlariga taʼsiri;
e) katta balandlikda parvozlarning meteorologik sharoitlari. Tropopauzaning tizillagan okishi;
j) ob-havoning xavfli taʼsiri;
z) ob-havoning yerdagi sinoptik xaritasi, bariy topografiya xaritasi, maksimal tezlikda esadigan shamollarning xaritasi, tropopauzlar. MRL xaritasi;
i) xalqaro aviatsiya meteorologik kodlar;
k) “VOLMET” maʼlumoti, “SIGMET” maʼlumoti;
l) aviatsiya prognoz xaritasi;
m) HK bortidan kuzatish va yetkazish;
n) meteomaʼlumot hujjatlari boʻyicha ob-havo sharoitlarini baholash;
o) FAda meteorologik xizmat koʻrsatish qoidalari;
p) uchishga, parvozning davom etishiga, parvozning eshelonidan pasayishiga, oʻtish esheloniga, qoʻnishga kirish va qoʻnishga qaror qabul qilishni asoslash.
389. Navigatsiya.
a) Samolyotni yoʻnalish boʻyicha boshqarish:
1) samolyotni yoʻnalish boʻyicha boshqarish asosiy qoidalari;
2) parvozning navigatsion elementlari va ularning hisobi;
3) xavfsiz parvozdagi balandlik hisobi;
4) parvoz rejasini tuzish va uning hisobi;
5) turli radionavigatsiya vositalarini qoʻllashi bilan samolyotni yoʻnalishida boshqarish;
6) parvozning turli sharoitlarida samolyotni yoʻnalishida boshqarish xususiyatlar;
b) Navigatsiya tizim va uskunalaridan foydalanish:
1) navigatsiya uskunalari va kurs tuzilmasi, ularni normal sharoitlarda va buzilganda ekspluatatsiya qilish;
2) radiotexnik vositalar, ularni ekspluatatsiya va nazorat qilish;
3) bort navigatsiya komplekslari, ularni ekspluatatsiya va nazorat qilish.
v) Aeronavigatsiya va parvoz xaritalari:
1) aviatsiya kartografiyasi asoslari, aviatsiyada qoʻllanadigan radionavigatsiya, aeronavigatsiya va topografik xaritalardan foydalanish tartibi
g) Aeronavigatsiya maʼlumotlari:
1) ekipaj uchun aeronavigatsiya maʼlumotlarining asosiy hujjatlari, ulardan foydalanish tartibi;
2) aeronavigatsiya vaziyatida oʻzgartirishlar toʻgʻrisida maʼlumotlar. NOTAM va xabarnomani oʻqish tartibi, ularning tasnifi.
390. HK va uning UE tuzilishi toʻgʻrisida umumiy maʼlumot:
a) HK toʻgʻrisida umumiy maʼlumot, joylashtirilishi va planerning asosiy konstruktiv boʻlaklari. Mustahkamlig cheklovlari. Resurs;
b) HK boshqaruv tizimining ishlash tartibi va uni ekspluatatsiya qilish qoidalari;
v) shassini boshqarish tizimining ishlash tartibi va uni ekspluatatsiya qilish qoidalari;
g) gidravlik va pnevmatik uskunalarda ishlash tartibi va uni ekspluatatsiya qilish qoidalari. Tizimlarda qoʻllaniladigan suyuqlik va gazlar;
d) dvigatellarni boshqarish tizimining ishlash tartibi va uni ekspluatatsiya qilish qoidalari;
e) HK yoqilgʻi tizimining ishlash tartibi va uni ekspluatatsiya qilish qoidalari;
j) HKT va BAUT ishlash tartibi va uni ekspluatatsiya qilish qoidalari;
z) HKning yongʻinga qarshi jihozlarning ishlash tartibi va uni ekspluatatsiya qilish qoidalari;
i) HK muzlashga qarshi qurilmalarining ishlash tartibi va uni ekspluatatsiya qilish qoidalari;
k) HK kislorod jihozlarining ishlash tartibi va uni ekspluatatsiya qilish qoidalari;
l) mayishiy va yuk jihozlarining ishlash tartibi, suv taʼminoti va kanalizatsiya tuzilmasi hamda uni ekspluatatsiya qilish qoidalari;
m) HKga texnik xizmat koʻrsatishning asosiy tezkor masalalari;
n) HKni uchishdan oldin va uchishdan keyin koʻrigi.
391. YOQQ, Dvigatelning konstruksiyasi toʻgʻrisida umumiy maʼlumotlar va ularning uchish ekspluatatsiyasi:
a) dvigatel haqida umumiy maʼlumotlar, uning tavsifi, ishlash rejimining parametrlari (Vzl., №om, M.G.), cheklovlar;
b) dvigatelning yoqilgʻi tizimini boshqarish. Qoʻllaniladigan yoqilgʻilar;
v) moylash tizimi toʻgʻrisida umumiy maʼlumotlar. Qoʻllaniladigan moylar, ekspluatatsiya qilish qoidalari;
g) ishga tushirish, yongʻinga qarshi, muzlashiga qarshi tizimlar toʻgʻrisida umumiy maʼlumotlar, ularni ekspluatatsiya qilish qoidalari;
d) yordamchi kuvvat kurilmasi toʻgʻrisida umumiy maʼlumotlar va uni ekspluatatsiya qilish qoidalari;
e) dvigatellarning buzilish belgilari va ekipajning harakati;
392. HKning uskuna jihozlari toʻgʻrisida umumiy maʼlumotlar va uning uchish ekspluatatsiya:
a) HKning navigatsiya-uchuvchilik uskunalari (jamlanmasi) toʻgʻrisida umumiy maʼlumotlar;
b) HK va BTning bort boshqarish tizimlari toʻgʻrisida umumiy maʼlumotlar va ekspluatatsiya qilish qoidalari;
v) HK tizimlari va BT ishlarining nazorat uskunalari toʻgʻrisida umumiy maʼlumotlar va ekspluatatsiya qilish qoidalari;
g) parvoz maʼlumotlarini yigʻish vositalari toʻgʻrisida umumiy maʼlumotlar va ekspluatatsiya qilish qoidalari;
393. HKning radiojihozlari toʻgʻrisida umumiy maʼlumotlar va uning uchish ekspluatatsiyasi:
a) HKning bogʻlovchi radiojihozlari toʻgʻrisida umumiy maʼlumotlar, ekspluatatsiya qilish qoidalari;
b) HK radiolakatsiya jihozlari toʻgʻrisida umumiy maʼlumotlar, ekspluatatsiya qilish qoidalari;
v) navigatsiyaning bort RTV toʻgʻrisidagi umumiy maʼlumotlar, ekspluatatsiya qilish qoidalari;
394. HKning elektrjihozlari toʻgʻrisida umumiy maʼlumotlar va uning uchish ekspluatatsiyasi:
a) HKni bort va yer usti manbalaridan tarmoqlarni quvvat bilan taʼminlash, zaxira qilib qoʻyish, ekspluatatsiya qoidalari toʻgʻrisidagi umumiy maʼlumotlar;
b) HKning elektroenergiya foydalanuvchilari toʻgʻrisida umumiy maʼlumotlar, ekspluatatsiya qoidalari;
395. HKning UE boʻyicha qoʻllanma:
a) “Umumiy maʼlumotlar” qismini ishlatishni hisobga olib, UFQdan foydalana bilish;
b) asosiy cheklovlar va ularni uchish ekspluatatsiyasida hisobga olish;
v) kutilgan sharoitlarda HK ekspluatatsiya qilish, ekipaj aʼzolarining ishlash texnologiyasi va oʻzaro hamkorlik qoidalari (shatakka olib tortmoq, BT ishga tushirish, rullash, uchish, balandlikni olish, gorizontal parvoz, pasayish, qoʻnishga kirish, qoʻnish);
g) parvozning alohida holatlari;
d) alohida xodisalarda parvozlarni bajarish (UEQda nazarda tutilgan);
e) “HK uchish tavsifi” qismida maʼlumot hujjatlari bilan ishlashni bilish;
j) nazorat tekshirish xaritasi va nazorat koʻrigi varagʻidan foydalanish qoidalari;
396. Bortdagi AQU va avariya holatlarida ulardan foydalanish:
a) HKning avariya-qutqaruv jihozlari va ulardan foydalanish qoidalari;
b) jabrlanganlarga birinchi tibbiy yordamni koʻrsatish toʻgʻrisidagi umumiy maʼlumotlar;
397. Radioaloqani olib borish qoidalari.
a) Frazeologiya va radioaloqani olib borish qoidalari:
1) radioalmashuvining umumiy qoidalari;
2) radioeshittirishlarni ishlatish paytida radioaloqa frazeologiyasi.
3) Morze alifbesini eshitish orqali qabul qilish.
398. Horijiy til:
a) radiotelefon aloqasida ishlatiladigan tilida radioaloqani olib borishni bilish;
b) radiotelefon aloqasida ishlatiladigan tilida gaplashish va uni tushunish layoqati;
v) radiotelefon aloqasida ishlatiladigan tilda chop etilgan, aeronavigatsiya maʼlumotlaridan foydalana bilish;
399. Aviatsiya xodisalari va parvozlar xavfsizligi:
a) ekspluatatsiya qilinadigan HK turlarining hammasidagi va oxirgi 3 yilda Oʻzbekiston Respublikasi FAdagi AX sabablarini bilishi;
b) aviakompaniyada AX oldini olish dasturini bilishi;
v) aviaxodisalarning tasniflari. Aviaxodisadan keyin harakatlar.
400. Uchish faoliyatida insonning imkoniyatlari va cheklovlari (inson omillari):
a) uchish faoliyatida inson omillarini bilish va ulardan foydalanish.
401. Ekspluatatsiya tajribasiga ega boʻlishi va quyidagi sohalarda ishlay bilishi shart:
a) Parvoz tayyorgarligi:
1) ushbu turdagi HK parvoz oldi tayyorgarligi;
2) kuch va yordamchi uskunalarni ishga tushiri protseduralari, hamda uskuna va jihozlardan parvozda foydalanishga tayyorgarlik (bortdagi jamlamalar);
3) rullash, HK shatakka olish, belgilangan qoidalarga rioya qilish;
4) tashqi moʻljalardan (vizual holda) foydalanib HKni boshqarish ;
5) ushbu turdagi HK cheklash doirasida uchish va qoʻnish (shamolning turli holatlarida);
6) oxirgi rejim diapazonidagi parvozlar;
7) qulashning boshlanayotganini bilish va uni oldini olish. Undan chiqish yoʻllari;
8) belgilangan minimum sharoitlarda uchish va qoʻnish zonalaridagi toʻsiqlarni hisobga olib, UQY cheklovlari bilan uchish va qoʻnish.
9) vizual moʻljallardan foydalanib yoʻnalish boʻyicha parvozlar, radionavigatsiya vositalari va yoʻlning hisobini turli usullarni qoʻllab olish;
10) normal holatlarda, parvozlarning alohida holatlarida, alohida vaziyatlarda manyovrlarni bajarish va harakat qilish tartibi;
11) qoʻnishga kirayotganda uzilib qolish holatida ikkinchi aylanmaga ketish;
12) uchishdan keyin uskunalar boʻyicha parvozga oʻtish;
13) uskunalar boʻyicha uchish va qoʻnishning standart sxemasi;
14) yoʻnalishda UPK boʻyicha parvozlar sxemasi;
15) UPK boʻyicha kutish zonasidagi parvoz;
16) belgilangan minimumlarda uskunalar boʻyicha maydonga kirish;
17) uskunalar boʻyicha qoʻnishga kirishni bajargandan keyin qoʻnish;
b) Mahoratlari:
1) parvozdan xavfsiz chiqishida (manevrlar) asoslangan shubhalar hech qachon kelib chiqmasligi uchun HK boshqarishni amalga oshirib, uning uchish chegarasida HKni boshqarish;
2) Parvozning rejimlari va parametrlariga zarur boʻlgan aniqliq bilan rioya qilish, bunda sekinlik bilan, zarur boʻlganda rullar va HKni parvozini boshqarish organlarini bilan tezda harakatlanish;
3) zarur tezlik bilan aeronavigatsiya hisoblarini bexato amalga oshirish, qaror qabul qilish va parvoz uchun nazoratni mahoratli olib borish, ekipaj bilan hamkorlikda manyovrlarni vaqtida va aniq bajarish;
4) HK boshqarilayotganda qiziqqonlik va zarb bilan kuch ishlatmaslik;
5) holatni tezda, toʻgʻri va sovuqqonlik bilan baholash;
6) ekipaj aʼzolari bilan tashabbusli, malakali va aniq oʻzaro harakat qilish (ekipajni boshqarish);
7) komandani aniq qilib (aʼzolar oʻrtasida boʻlib) berish, HK boshqara turib aloqani bir vaqtni uzida olib borish;
8) ekipajda yaxshi psixologik holatni taʼminlash.
77-§. FA shturmanlari uchun bilim va mahoratiga talablar
402. Havo huquqi.
a) Oʻzbekiston Respublikasi Havo kodeksining asosiy qoidalari
1) umumiy qoidalar;
2) fuqaro havo kemalari;
3) fuqaro havo kemasining ekipaji;
4) havo kemalari parvozlari;
5) xalqaro parvozlar;
6) havo transporti vositalaridan foydalanishda HK parvozlari xavfsizligi qoidalarini hamda yuklarning saqlanishini taʼminlashga yoʻnaltirilgan qoidalarni buzganlari uchun maʼmuriy javobgarlik.
b) Oʻzbekiston Respublikasi HHFN asosiy qoidalari:
1) umumiy qoidalar;
2) Oʻzbekiston Respublikasi havo hududi tuzilmasi;
3) Oʻzbekiston Respublikasi havo hududidan foydalanish tartibi;
4) havo harakatini boshqarish;
5) eshelonlash;
6) XHY, HT boʻyicha va XHY, HTdan tashqari yoʻnalishlar pavrozlar qoidalari;
7) Oʻzbekiston Respublikasi davlat chegarasidan uchib oʻtish. Chegara oldi hududi va unda parvozlarni bajarilish xususiyatlari;
8) vaqtinchalik rejimlarni oʻrnatish va HHFda qisqamuddatli cheklovlarni belgilash tartibi;
v) Havo kemasi komandirining statusi:
1) aviakompaniyalarning maʼmuriyatlari bilan HKK mehnatlarini belgilash va mehnat munosabatlari.
403. Parvozlar qoidalari.
1) tavsiflarni bilish;
2) umumiy qoidalar;
3) parvozlarga tayyorgarlik va ularni bajarish;
4) alohida sharoitlardagi parvozlar;
5) parvozdagi alohida holatlar;
6) xalqaro parvozlar;
7) halokat toʻgʻrisidagi signallarni va xabarlarni berish tartibi;
8) qidiruv-qutqaruv ishlarida qoʻllaniladigan signallar;
404. Amaliy aerodinamika.
a) HKning aerodinamika tavsifi:
1) HKning asosiy geometrik maʼlumotlari;
2) HKning asosiy aerodinamik xarakteristikasi;
3) HK aerodinamik xarakteristikasiga atmosfera sharoitlarining taʼsiri.
b) quvvat qurilmaning xarakteristikasi;
1) dvigatellarning tortish kuchi va yoqilgʻi sarfining hajmi tezlikka va parvoz balandligiga bogʻliqligi.
v) Bosqichlarning aerodinamikasi va parvozlarning elementlari:
1) uchish;
2) balandlikni olish;
3) gorizontal parvoz. Parvozning uzoqligi va davomiyligi;
4) pasayish;
5) burilishlar va aylanishlar;
6) qoʻnish.
g) HK barqarorligi va boshqariluvchanligi:
1) HK barqarorligi va boshqariluvchanligi toʻgʻrisidagi umumiy maʼlumotlar;
2) HKning barqarorligi va boshqariluvchanligi taʼsir etuvchi omillar;
d) Uchishdagi alohida sharoitlarda va holatlardagi parvozlar:
1) muzlab qolishi;
2) momaqaldiroq xolati;
3) sharros yomgʻir yogʻishi;
4) qattiq silkinishi;
5) atmosfera elektr faolligining oshishi;
6) shamolning siljishi;
7) changli boʻron.
e) Ishlamaydigan (ishlamayotgan) KK bilan parvozlar.
j) Zudlik bilan pastlashish.
z) KKning uchish balandligi va uzigligiga ishdan chikish taʼsiri.
405. Navigatsiya.
a) Samolyotni yoʻnalishda boshqarish:
1) samolyotni yoʻnalishda boshqarishning asosiy qoidalari;
2) parvozdagi navigatsiya qismlari va ularning hisobi;
3) parvozning xavfsiz balandligi hisobi;
4) parvoz rejasining hisobi va ularni tuzish;
5) turli radionavigatsiya vositalaridan foydalanib samolyotni yoʻnalishda boshqarish prinsipi;
6) turli sharoitlarda samolyotni yoʻnalishda boshkarish oʻziga xosligi.
b) Navigatsiya jihozlari va tizimidan foydalanish:
1) geotexnik vositalari, ularning ekspluatatsiyasi va nazorati;
2) navigatsiya jihozlari, kurs tizimi, normal sharoitlarda va ishlamaganda ularni ekspluatatsiya kilish;
3) radiotexnik hisoblash tizimlari, ularni ekspluatatsiya kilish va nazorat;
4) bort navigatsiya majmualari, ularni ekspluatatsiya kilish va nazorat.
v) Aeronavigatsiya va parvoz xaritalari:
1) aviatsiya kartografiyasining asoslari, radionavigatsiya, aeronavigatsiya va topografik xaritalardan foydalanish tartibi, aviatsiyada qoʻllash.
g) Aeronavigatsiya maʼlumotlari:
1) aeronavigatsiya maʼlumotlarining ekipaj uchun asosiy hujjatlari, ulardan foydalanish tartibi;
2) aeronavigatsiya sharoitida oʻzgarishlar toʻgʻrisidagi maʼlumotlar. Xabarlar va NOTAMning oʻqilish tartibi, ularning tavsifi.
406. Aviatsiya meteorologiyasi.
a) atmosfera tuzilishi;
b) ob-havoning asosiy meteoqismlari va ularning HKga taʼsiri;
v) havoning gorizontal va vertikal harakati;
d) havo massalari, bariy tuzilmasi, atmosfera fronti va ularning HK parvoziga taʼsiri. Bulutlar va yogʻingarchilik, ularning parvozlarni bajarilishiga taʼsiri. Koʻrinish. Aviatsiya ishlarida koʻrinishning taʼsiri.
e) katta balandliklarda parvozlarning meteorologik sharoitlari. Tez harakat qiladigan oqim, tropopauza;
j) ob-havoning xavfli xolatlari;
z) ob-havoning yerdagi sinoptik xaritasi, bariy topografiyasining xaritasi, eng tez esadigan shamollarning xaritasi, tropopauzlar. MRL xaritasi;
i) xalqaro aviatsiya meteorologik kodlari;
k) “VOLMET”, “SIGMET” maʼlumotlar;
l) aviatsiyaning prognoz xaritasi, HK bortidan kuzatish va yetkazish, meteoxaritalar, kodlar, xabarlar bilan amaliy ishlash.
m) meteoaxborotlar materiallari boʻyicha ob-havo sharoitlarini baholash;
n) uchishga asoslangan qaror qabul qilish va parvozning davom ettirilishi
407. HK konstruksiyasi toʻgʻrisida umumiy maʼlumotlar, dvigatellar va YOQQ:
a) HK toʻgʻrisida umumiy maʼlumotlar, tuzilishi, cheklovlar mustahkamligi;
b) yongʻinga qarshi koʻtarib yuriladigan uskunalarning joylashtirilishi va ulardan foydalanish;
v) HK muzlashga qarshi qurilmalari toʻgʻrisida umumiy maʼlumotlar;
g) HK kislorod uskunasining ishlash prinsiplari va uning ekspluatatsiya kilish qoidalari;
d) HK parvoz oldi koʻrigi;
e) dvigatel toʻgʻrisida umumiy maʼlumotlar, uning tavsifi, cheklovlari;
j) dvigatelning yongʻinga qarshi, muzlashiga qarshi tizimlari toʻgʻrisida umumiy maʼlumotlar;
z) qoʻshimcha quvvatli uskunalar toʻgʻrisida umumiy qoidalar.
408. HK navigatsiya asbob-uskunalari va ulardan parvozda foydalanish:
a) HK (NPU) navigatsiya-uchuvchilik uskunasi va kurs tuzilmasi;
b) HK asbob uskunasi;
v) parvoz maʼlumotlarini yigʻish toʻgʻrisida umumiy maʼlumotlar, ularni ekspluatatsiya kilish qoidalari.
409. HKning radiojihozlari toʻgʻrisida umumiy maʼlumotlar va uning uchish ekspluatatsiyasi:
a) HKning bogʻlovchi radiojihozlari, ekspluatatsiya qilish qoidalari;
b) HK radiolakatsiya jihozlari, ekspluatatsiya qilish qoidalari;
v) navigatsiyaning bort RTV, ekspluatatsiya qilish qoidalari;
410. HKning elektrjihozlari toʻgʻrisida umumiy maʼlumotlar va uning uchish ekspluatatsiyasi:
a) HKni bort va yer usti manbalaridan tarmoqlarni quvvat bilan taʼminlash, zaxira qilib qoʻyish, ekspluatatsiya qoidalari toʻgʻrisidagi umumiy maʼlumotlar;
b) HKning elektroenergiya foydalanuvchilari toʻgʻrisida umumiy maʼlumotlar, ekspluatatsiya qoidalari;
411. HKning uchish ekspluatatsiyasi boʻyicha qoʻllanma:
a) “Umumiy maʼlumotlar” qismini ishlatishni hisobga olib, UFQdan foydalana bilish;
b) asosiy cheklovlar va ularni uchish ekspluatatsiyasida hisobga olish;
v) kutilgan sharoitlarda HK ekspluatatsiya qilish, ekipaj aʼzolarining ishlash texnologiyasi va oʻzaro hamkorlik qoidalari;
g) parvozning alohida holatlari;
d) (UFKda nazarda tutilgan) bort tizimlari va qurilmalari toʻxtab qoladigan boʻlsa yoki alohida holatlarda parvozlarni bajarish;
e) “HK uchish tavsifi” qismida maʼlumot hujjatlari bilan ishlashni bilish;
j) nazorat tekshirish xaritasi va nazorat koʻrigi varagʻidan foydalanish qoidalari;
412. Bortdagi AQU va avariya holatlarida ulardan foydalanish:
a) HKning avariya-qutqaruv jihozlari va ulardan foydalanish qoidalari;
b) jabrlanganlarga birinchi tibbiy yordamni koʻrsatish toʻgʻrisidagi umumiy maʼlumotlar;
413. Radioaloqani olib borish qoidalari.
a) Frazeologiya va radioaloqani olib borish qoidalari:
1) radioalmashuvining umumiy qoidalari;
2) radioeshittirishlarni ishlatish paytida radioaloqa frazeologiyasi.
3) Morze alifbesini eshitish orqali qabul qilish.
414. Horijiy til:
a) radiotelefon aloqasida ishlatiladigan tilida radioaloqani olib borishni bilish;
b) radiotelefon aloqasida ishlatiladigan tilida gaplashish va uni tushunish layoqati;
v) radiotelefon aloqasida ishlatiladigan tilda chop etilgan, aeronavigatsiya maʼlumotlaridan foydalana bilish;
415. Aviatsiya xodisalari va parvozlar xavfsizligi:
a) ekspluatatsiya qilinadigan HK turlarining hammasidagi va oxirgi 3 yilda Oʻzbekiston Respublikasi FAdagi AX sabablarini bilishi;
b) aviakompaniyada AX oldini olish dasturini bilishi;
v) aviaxodisalarning tasniflari. Aviahodisadan keyin harakatlar.
416. Uchish faoliyatida insonning imkoniyatlari va cheklovlari (inson omillari):
a) uchish faoliyatida inson omillarini bilish va ulardan foydalanish.
417. Ekspluatatsiya tajribasiga ega boʻlishi va quyidagi sohalarda ishlay bilishi sharti:
a) Parvoz tayyorgarligi:
1) ushbu turdagi HK parvoz oldi tayyorgarligi;
2) aeroport sxemasiga asosan va HXB dispecher koʻrsatgandek, chiqishga yoʻnaltirilayotgan va eshelon chiqayotganda koʻzga koʻrinmas taxminlardan foydalanish;
3) yoʻnalish boʻyicha parvozlarda samolyot haydash vositalaridan kompleks foydalanish;
4) qoʻnishga kirish sxemasiga toʻgʻrilanayotgan paytida navigatsiya jihozlaridan va koʻzga koʻrinmas taxminlardan foydalana bilish;
5) odatdagidek parvozlarda yoki alohida holatlarda parvozlarni bajarishda harakat tartibi va manyovrlarni bajarish.
b) Mahoratlari:
1) parvoz oldi texnologiyasiga asosan zarur hisoblar va operatsiyalarni xatosiz, oʻz vaqtida bajarish, parvoz vaqtida meteorologik sharoitni tahlil qila bilish;
2) trassaning kengligiga qarab parvoz rejasiga muvofiq samolyot haydashni amalga oshirish;
3) yoʻnalish punktidan chiqishda va qoʻnishga kirishda manyovrlarni bajarish paytida uchuvchilarga faol yordam koʻrsatish;
4) navigatsiya jihozlarining toʻxtovsiz ishlashi yoki rad etilishini vaqtida aniqlash, hamda zaxira imkoniyatlardan foydalanish;
5) navigatsiya holatini tezda, sovuqqonlik bilan, tezroq va toʻgʻri baholash;
6) ekipaj aʼzolari bilan oʻzaro harakat qilishda (ekipajni boshqarish) aniq tavsiyalar beradi va radioaloqni olib boradi;
7) ekipajda yaxshi psixologik holatni taʼminlash.
78-§. FA bortmuhandisining bilimlariga va mahoratlariga talablar
418. Havo huquqlari.
a) Oʻzbekiston Respublikasi Havo kodeksining asosiy qoidalari:
1) asosiy qoidalar;
2) fuqaro havo kemasi;
3) havo kemasi ekipaji;
4) havo kemalari parvozlari;
5) xalqaro parvozlar;
6) havo transporti vositalaridan foydalanish va yuklarning saqlanishini taʼminlashga yoʻnaltirilgan qoidalarni hamda HK parvozlari xavfsizligi qoidalarini buzgani uchun maʼmuriy javobgarlik.
b) Parvozlar qoidalari:
a) tavsiflarni bilish;
b) umumiy qoidalar;
v) parvozlarni tayyorlash va bajarish;
g) alohida sharoitlarda parvozlar;
d) parvozlardagi alohida holatlar;
e) xalqaro parvozlar;
j) signal berish tartibi va halokat toʻgʻrisida xabarlar;
z) qidiruv-qutqaruv ishlarida qoʻllaniladigan signallar.
419. Amaliy aerodinamika:
a) HK aerodinamika tavsifi:
1) HK asosiy geometrik maʼlumotlari;
2) HK asosiy aerodinamik tavsifi;
3) HK qanotining mexanizatsiyalari;
4) HK aerodinamik tavsifiga atmosfera sharoitlarining taʼsiri;
b) Kuch uskunasining tavsifi:
1) dvigatelni tortishi va yoqilgʻi sarfining hajmi.
2) vintning ishlash hususiyati (TVD va PD bilan HK uchun);
3) dvigatelning drossel tavsifi;
4) dvigatelni tortishi va parvoz tezligi hamda balandligidan yoqilgʻi sarfining hajmi;
5) dvigatelning tezlik tavsifi.
v) HK barqarorligi va boshqariluvchanligi:
1) muvozanat, HK barqarorligi va boshqariluvchanligi toʻgʻrisidagi umumiy maʼlumotlar;
2) HKning barqarorligi va boshqariluvchanligiga taʼsir oʻtkazuvchi omillar;
g) Parvozdagi alohida sharoitlarda va parvozdagi aloxida holatlar:
1) muzlab qolishi;
2) momaqaldiroq;
3) sharros yomgʻir yogʻishi;
4) qattiq silkinishi;
5) atmosferadagi elektr quvvatining oshishi;
6) shamolning siljishi;
7) changli boʻron.
d) Ishlamaydigan (ishlamayotgan)KU bilan parvozlar;
e) Shoshilinch pasayish.
420. HK konstruksiyasi va uning UE toʻgʻrisida umumiy maʼlumotlar:
a) HK toʻgʻrisida umumiy maʼlumotlar, planyorning asosiy konstruktiv qismlari va joylashishi, cheklovning mustahkamligi. Resurs;
b) HK boshqarish tizimining ishlash prinsipi va uni ekspluatatsiya kilish qoidalari;
v) shassi boshqarish tizimining ishlash prinsipi va uni ekspluatatsiya kilish qoidalari;
g) gidravlik va pnevmatik jihozlarning ishlash prinsipi va uni ekspluatatsiya kilish qoidalari. Suyuqlik va gazlar, tizimda qoʻllanilishi;
d) dvigatel boshqarish tizimining ishlash prinsipi va uni ekspluatatsiya kilish qoidalari;
e) isitish tizimining ishlash prinsipi va uni ekspluatatsiya kilish qoidalari;
j) HKT va BAUT ishlash prinsipi va uni ekspluatatsiya kilish qoidalari;
z) HKning yongʻinga qarshi jihozlarining ishlash prinsipi va uni ekspluatatsiya kilish qoidalari;
i) HK muzlashga qarshi qurilmalarining ishlash prinsipi va uni ekspluatatsiya kilish qoidalari;
k) HK kislorod jihozlarining ishlash prinsipi va uni ekspluatatsiya kilish qoidalari;
l) maishiy va yuk jihozlarining, suv taʼminotining va kanalizatsiya tuzilmasining ishlash prinsipi hamda uni ekspluatatsiya kilish qoidalari;
421. Dvigatelning konstruksiyasi toʻgʻrisida umumiy maʼlumot YOQQ va ulardan uchishda foydalanish:
a) dvigatel haqida umumiy maʼlumotlar, uning tavsifi, ishlash rejimining parametrlari (Vzl., №om, M.G.), cheklovlar;
b) dvigatel yoqilgʻi tizimi, ekspluatatsiya qoidalari, koʻllaniladigan yoqilgʻi turi;
v) moylash tizimi toʻgʻrisida umumiy maʼlumotlar, ekspluatatsiya qoidalari, qoʻllaniladigan moyning turi;
g) dvigatelni ishga tushirish, yongʻinga qarshi tizimining umumiy maʼlumotlari, ularni ekspluatatsiya kilish qoidalari;
d) yordamchi kuvvat kurilmasi toʻgʻrisida umumiy maʼlumotlar va ulardan foydalanish qoidalari;
e) dvigatellarning toʻxtab qolish belgilari va ekipajning harakati;
422. HKning uskuna jihozlari toʻgʻrisida umumiy maʼlumotlar va ulardan uchishda ekspluatatsiya kilish qoidalari:
a) HKning navigatsiya-uchuvchilik uskunalari (jamlanmasi) toʻgʻrisida umumiy maʼlumotlar;
b) HKning yoqilgʻi miqdorini oʻlchash tizimi toʻgʻrisida umumiy maʼlumotlar, ularni ekspluatatsiya qilish qoidalari;
v) HK va QK bort boshqarish tizimi toʻgʻrisida umumiy qoidalar va ularni ekspluatatsiya qilish qoidalari;
g) QK va HK tizimi ishlarini nazorat uskunalari toʻgʻrisida umumiy maʼlumotlar va ularni ekspluatatsiya qilish qoidalari;
d) parvoz maʼlumotlarini yigʻish vositalari toʻgʻrisida maʼlumotlar va ularni ekspluatatsiya qilish qoidalari;
423. HK radiojihozlari toʻgʻrisida umumiy maʼlumotlar:
a) HK aloqa radiojihozlari toʻgʻrisida umumiy maʼlumotlar, ularni ekspluatatsiya qilish qoidalari;
b) radio aloqa olib borishning umumiy qoidalari:
424. HK elektr jihozlari toʻgʻrisida umumiy qoidalar va ularni ekspluatatsiya qilish qoidalari:
a) zaxira qilib qoʻyish, foydalanish qoidalari, bort va yer usti manbalaridan HK tarmoq quvvati toʻgʻrisidagi umumiy maʼlumotlar;
b) HK elektr energiyasi taʼminoti toʻgʻrisida umumiy qoidalar, ularni ekspluatatsiya qilish qoidalari.
425. HK uchishda foydalanish boʻyicha qoʻllanmasi:
a) “Umumiy qoidalar” qismini hisobga olib UFQdan foydalana bilish;
b) asosiy cheklovlar va ulardan uchish ekspluatatsiyasidagi hisobi;
v) kutilgan sharoitlarda HK ekspluatatsiyasi, ekipaj aʼzolarining ishlash texnologiyasi va oʻzaro hamkorlik qoidalari (shatakka olib tortmoq, YOQQ va QQ ishga tushirish, rullash, uchish, balandlikni olish, gorizontal parvoz, pasayishi, qoʻnishga kirish, qoʻnish);
g) parvozning alohida holatlari;
d) alohida hodisalarda parvozlarni bajarish (UFQda nazarda tutilgan);
e) maʼlumot hujjatlarining “HK uchish cheklovlari” qismi bilan ishlashni bilish, unga tegishli kismida;
j) nazorat tekshirish xaritasi va nazorat koʻrigi varagʻidan foydalanish qoidalari;
426. Bortdagi AQX va avariya holatlarida ulardan foydalanish:
a) HK avariya-qutqaruv jihozlari va ulardan foydalanish qoidalari;
b) jabrlanganlarga birinchi tibbiy yordamni koʻrsatish toʻgʻrisidagi umumiy maʼlumotlar;
427. Aviatsiya texnikasidan texnik foydalanish toʻgʻrisida, YOMM:
a) AT texnik ekspluatatsiyasini tashkillashtirish;
b) HKni ekipaj tomonidan ekspluatatsiya qilish;
v) HKda bajariladigan ishlarning umumiy turlari;
g) HKning ustidan muz va qorni olib tashlash;
d) dvigatellarni sinash va ishga tushirish;
e) HK shatakga olish;
j) HKga tezkor texnik xizmat koʻrsatish;
z) HK qoʻriqlash, qabul qilish va topshirish;
i) HKda tushirish va ortish ishlari;
k) qoʻllaniladigan yoqilgʻilarning sorti va ularning choʻkindisi;
l) qoʻllaniladigan moyning sorti;
m) qoʻllaniladigan muzga qarshi suyuqliklar;
428. Aviatsiya hodisalari va parvozlar xavfsizligi;
a) foydalaniladigan HK turlaridagi va oxirgi 3 yil davomida Oʻzbekiston Respublikasidagi AH sabablarini bilish;
b) aviakompaniyada AH oldini olish dasturini bilish;
v) aviahodisalarning tasnifi. Aviahodisadan keyingi harakat.
429. Parvoz faoliyatida insonning imkoniyatlari va cheklovlari (inson omillari):
a) uchish faoliyatida inson omillarini bilish va foydalanish.
430. Horijiy til:
a) havo kemasiga texnik xizmat koʻrsatishda horijiy tilda gaplasha olish qobiliyatiga ega boʻlishi kerak.
431. Quyidagi sohalarda foydalanishning tajriba va mahoratiga ega boʻlishi lozim:
a) Parvoz tayyorgarligi:
1) ushbu turdagi HK parvoz oldi tayyorgarligi;
2) HK tasnifi va cheklovlarini hisobga olib parvozning barcha bosqichlarida jihozlar va bort tizimlaridan foydalanish;
3) parvozlarni alohida sharoitlarda va alohida holatlarida parvozlarni amalga oshirishdagi harakatlar tartibi;
4) xalokat vaziyatlardagi harakatlar;
5) uchish ekspluatatsiyasi bilan bogʻliq hujjatlarni rasmiylashtirish;
b) Qobiliyatlar:
1) HK belgilangan tartibda qabul qilish va topshirish;
2) UEK va texnologiyasiga asosan HK parvoz oldi va parvozdan keyingi koʻrigini olib boradi;
3) HK yoqilgʻi bilan toʻldirish va ularning sifatini nazorat qilish;
4) parvozlarda quvvat kurilmasi va bort tizimlarini ishlashining kuzatishni malaka bilan amalga oshirish;
5) HK quvvat kurilmasi va bort tizimlarini ishlashidagi ogʻishini vaqtida bilib olish;
6) ATning ishlashidagi ogʻishi haqida HKKga vaqtida xabar berish va asoslangan tavsiyalarni berish;
7) parvoz davomida vujudga kelgan HK tizimi va jihozning, tuzatishni imkoni boʻlgan oddiy nosozligini bartaraf etish;
8) avariya holatini vaqtida anglab yetadi va tegishli harakatlarni qabul qiladi;
9) ekipaj aʼzolari bilan tashabbuskor, aniq va malaka bilan oʻzaro hamqorlikni amalga oshirish;
10) ekipajda yaxshi psixologik holatni taʼminlash.
79-§. Bortmexaniklarning bilim va kobilyatlariga talablar
432. Havo huquqlari.
a) Oʻzbekiston Respublikasi Havo kodeksining asosiy qoidalari:
1) umumiy qoidalar;
2) fuqaro havo kemasi;
3) fuqaro havo kemasi ekipaji;
4) havo kemalarining parvozlari;
5) xalqaro parvozlar;
6) havo transporti vositalaridan foydalanishda va yuklarning saqlanishini taʼminlashga yoʻnaltirilgan qoidalarni, HK parvozlar xavfsizligi qoidalarini buzgani uchun maʼmuriy javobgarlik.
433. Parvozlar qoidalari:
a) tavsiflarni bilish;
b) umumiy qoidalar;
v) parvozlarni tayyorlash va bajarish;
g) alohida vaziyatlardagi parvozlar;
d) parvozlarning alohida holatlari;
e) xalqaro parvozlar;
j) halokat toʻgʻrisida signal va habar berish tartibi;
z) qidiruv-qutqaruv ishlarida qoʻllaniladigan signallar.
434. Amaliy aerodinamika.
a) Havo kemasining aerodinamik xarakteristikalari:
1) HK asosiy geometrik maʼlumotlari;
2) HK asosiy aerodinamik xarakteristikalari;
3) qanotning mexanizatsiyasi;
4) HK aerodinamik xarakteristikasiga atmosfera sharoitlarining taʼsiri.
b) Kuvvat qurilmalarning xarakteristikalari:
1) dvigatelning tortish kuchi va yoqilgʻi sarfining hajmi;
2) vint ishlashining xususiyatlari (TVD va PD bilan HK uchun);
3) dvigatelning drosselli xarakteristikasi;
4) parvoz balandligidan dvigatelning tortish kuchi va yoqilgʻining sarfining hajm bogʻliqligi;
5) dvigatelning tezlik xarakteristikasi.
v) HK barqarorligi va boshqariluvchanligi:
1) muvozanat, HK barqarorligi va boshqariluvchanligi toʻgʻrisidagi umumiy maʼlumotlar;
2) HKning barqarorligi va boshqariluvchanligi taʼsir etuvchi omillar;
g) Aloxida vaziyatlarda parvozlar va parvozdagi aloxida xodisalar:
1) muzlab qolishi;
2) momaqaldiroq;
3) sharros yomgʻir yogʻishi;
4) qattiq silkinishi;
5) atmosferadagi elektr quvvatining oshishi;
6) shamolning siljishi;
7) changli boʻron.
d) Ishlamaydigan (ishlamayotgan) QQ bilan parvozlar.
e) Shoshilinch pasayish.
435. HK va uning UE tuzilishi toʻgʻrisida umumiy maʼlumot:
a) HK toʻgʻrisida umumiy maʼlumot, joylashtirilishi va planerning asosiy konstruktiv boʻlaklari. Mustahkamlik cheklovlar. Resurs;
b) HK boshqaruv tizimida ishlash tartibi va undan foydalanish qoidalari;
v) shassini boshqarish tizimida ishlash tartibi va undan foydalanish qoidalari;
g) gidravlik va pnevmatik uskunalarda ishlash tartibi va undan foydalanish qoidalari. Tizimlarda qoʻllaniladigan suyuqlik va gazlar;
d) dvigatellarni boshqarish tizimida ishlash tartibi va uni ekspluatatsiya qilish qoidalari;
e) HK yoqilgʻi tizimining ishlash tartibi va uni ekspluatatsiya qilish qoidalari;
j) HKT va BABT ishlash tartibi va uni ekspluatatsiya qilish qoidalari;
z) HKning yongʻinga qarshi jihozlarda ishlash tartibi va uni ekspluatatsiya qilish qoidalari;
i) HK muzlashga qarshi qurilmalarida ishlash tartibi va uni ekspluatatsiya qilish qoidalari;
k) HK kislorod jihozlarida ishlash tartibi va uni ekspluatatsiya qilish qoidalari;
l) maishiy va yuk jihozlarida ishlash tartibi, suv taʼminoti va kanalizatsiya tuzilmasi hamda uni ekspluatatsiya qilish qoidalari;
436. Dvigatelning konstruksiyasi va YOQQ toʻgʻrisida umumiy maʼlumotlar xamda ularning parvoz ekspluatatsiyasi:
a) dvigatel haqida umumiy maʼlumotlar, uning xarakteristikasi, ishlash rejimining parametrlari (Vzl., Nom, M.G.), cheklovlar;
b) dvigatel yoqilgʻi tizimini boshqarish, ishlatiladigan yoqilgʻilar;
v) moylash tizimi toʻgʻrisida umumiy maʼlumotlar, moyning qoʻllanilishi, ekspluatatsiya qoidalari;
g) ishga tushirish, yongʻinga qarshi tizimlarning toʻgʻrisida umumiy maʼlumotlar, ularnini ekspluatatsiya qilish qoidalari;
d) yordamchi quvvat qurilmalar toʻgʻrisida umumiy maʼlumotlar va ularnini ekspluatatsiya qilish qoidalari;
e) dvigatellarning buzilishlar belgilari va ekipajning harakati;
437. HKning uskuna jihozlari toʻgʻrisida umumiy maʼlumotlar va uning uchish ekspluatatsiyasi:
a) HKda navigatsiya- uchuvchilik uskunalar (jamlanmasi) toʻgʻrisida asosiy maʼlumotlar;
b) HKda yonilgʻi zaxirasini oʻlchash tizimi toʻgʻrisida umumiy maʼlumotlar, ekspluatatsiya qilish qoidalari;
v) HK va QQ bortdagi boshqarish tizimlari toʻgʻrisida umumiy maʼlumotlar, ekspluatatsiya qilish qoidalari;
g) QQ va HK tizimlari ishlarini nazorat uskunalari toʻgʻrisida umumiy maʼlumotlar, ekspluatatsiya qilish qoidalari;
d) parvoz maʼlumotlarini yigʻish vositalari toʻgʻrisida umumiy maʼlumotlar, ekspluatatsiya qilish qoidalari;
438. HK radiojihozlari va UE toʻgʻrisida umumiy maʼlumotlar:
a) HK bogʻlovchi radiojihozlari toʻgʻrisida umumiy maʼlumotlar, ekspluatatsiya qilish qoidalari;
b) radioaloqa olib borish umumiy qoidalari.
439. HKning elektr jihozlari toʻgʻrisida umumiy maʼlumotlar va uning uchish ekspluatatsiyasi:
a) HK tarmoqlarini bort va yer usti manbalaridan kuvvatlash, zaxira qilib qoʻyish va ekspluatatsiya qilish qoidalari toʻgʻrisidagi umumiy maʼlumotlar;
b) HK elektr energiyasi istimolchilari toʻgʻrisida umumiy maʼlumotlar, ekspluatatsiya qilish qoidalari;
440. HK uchish ekspluatatsiyasi boʻyicha qoʻllanma:
a) “Umumiy qoidalar” qismini hisobga olib UEQdan foydalana bilish;
b) asosiy cheklovlar va ularni uchish ekspluatatsiyasida hisobga olish;
v) kutilgan sharoitlarda HK ekspluatatsiyasi, ekipaj aʼzolarining ishlash texnologiyasi va oʻzaro hamkorlik qoidalari (shatakka olib tortmoq, YOQQ va QQ ishga tushirish, rullash, uchish, balandlikni olish, gorizontal parvoz, pasayishi, qoʻnishga kirish, qoʻnish);
g) parvozning alohida vaziyatlari;
d) alohida vaziyatlarda parvozlarni bajarish (UFQda nazarda tutilgan);
e) maʼlumot hujjatlarining “HK uchish cheklovlari” qismi bilan ishlashni bilish;
j) nazorat tekshirish xaritasi va nazorat koʻrigi varagʻidan foydalanish qoidalari.
441. Bortdagi AQX va avariya holatlarida ulardan foydalanish:
a) HK avariya-qutqaruv jihozlari va ulardan foydalanish qoidalari;
b) jabrlanganlarga birinchi tibbiy yordamni koʻrsatish toʻgʻrisidagi umumiy maʼlumotlar;
442. Aviatsiya texnikasidan texnik foydalanish toʻgʻrisida, YOMM:
a) AT texnik ekspluatatsiyasini tashkillashtirish;
b) HKni ekipaj tomonidan ekspluatatsiya qilish;
v) HKda bajariladigan ishlarning umumiy turlari;
g) HKning ustidan muz va qorni olib tashlash;
d) dvigatellarni sinash va ishga tushirish;
e) HK shatakka olish;
j) HKga tezkor texnik xizmat koʻrsatish;
z) HKda tushirish va ortish ishlari;
i) qoʻllaniladigan yoqilgʻilarning sorti va ularning choʻkindisi;
k) qoʻllaniladigan moyning sorti;
l) qoʻllaniladigan muzga qarshi suyuqliklar;
443. Aviatsiya hodisalari va parvozlar xavfsizligi;
a) foydalaniladigan HK turlaridagi va oxirgi 3 yil davomida Oʻzbekiston Respublikasidagi AH sabablarini bilish;
b) aviakompaniyada AH oldini olish dasturini bilish;
v) aviahodisalarning tasnifi. Aviahodisadan keyingi harakat.
444. Parvoz faoliyatida insonning imkoniyatlari va cheklovlari (inson omillari):
a) uchish faoliyatida inson omillarini bilish va foydalanish.
445. Horijiy til (ingliz tili):
a) havo kemasiga texnik xizmat koʻrsatishda horijiy tilda gaplasha olish qobilyatiga ega boʻlishi kerak (halqaro parvozlarni amalga oshirish uchun ruhsat olish);
446. Bortmexanik quyidagi sohalarda ekspluatatsion tajriba va qobiliyatiga ega boʻlishi lozim:
a) Parvoz tayyorgarligi:
1) ushbu turdagi HK parvoz oldi tayyorgarligi;
2) HK tasnifi va cheklovlarini hisobga olib parvozning barcha bosqichlarida jihozlar va bort tizimlaridan foydalanish;
3) parvozlarni alohida sharoitlarda va alohida holatlarida parvozlarni amalga oshirishdagi harakatlar tartibi;
4) avariya vaziyatlardagi harakatlar;
5) uchish ekspluatatsiyasi bilan bogʻliq hujjatlarni rasmiylashtirish;
b) Qobiliyatlar:
1) HK belgilangan tartibda qabul qilish va topshirish;
2) UEK va texnologiyasiga asosan HK parvoz oldi va parvozdan keyingi koʻrigini olib borish;
3) HK yoqilgʻi bilan toʻldirish va ularning sifatini nazorat qilish;
4) parvozlarda quvvat kurilmasi va bort tizimlarini ishlashining kuzatishni malaka bilan amalga oshirish;
5) HK quvvat kurilmasi va bort tizimlarini ishlashidagi ogʻishini vaqtida bilib olish;
6) ATning ishlashidagi ogʻishi haqida HKKga vaqtida xabar berish va asoslangan tavsiyalarni berish;
7) parvoz davomida vujudga kelgan HK tizimi va jihozning, tuzatishni imkoni boʻlgan oddiy nosozligini bartaraf etish;
8) avariya holatini vaqtida anglab yetadi va tegishli harakatlarni qabul qiladi;
9) ekipaj aʼzolari bilan tashabbuskor, aniq va malaka bilan oʻzaro hamqorlikni amalga oshirish;
10) ekipajda yaxshi psixologik holatni taʼminlash.
80-§. FA bortradistlarining bilim va kobilyatlariga talablar
447. Havo huquqlari.
a) Oʻzbekiston Respublikasi Havo kodeksining asosiy qoidalari:
1) umumiy qoidalar;
2) fuqaro havo kemasi;
3) fuqaro havo kemasi ekipaji;
4) havo kemalarining parvozlari;
5) xalqaro parvozlar;
6) havo transporti vositalaridan foydalanishda va yuklarning saqlanishini taʼminlashga yoʻnaltirilgan qoidalarni, HK parvozlar xavfsizligi qoidalarini buzgani uchun maʼmuriy javobgarlik.
448. Parvozlar qoidalari:
a) tavsiflarni bilish;
b) umumiy qoidalar;
v) parvozlarni tayyorlash va bajarish;
g) alohida vaziyatlardagi parvozlar;
d) parvozlarning alohida holatlari;
e) xalqaro parvozlar;
j) halokat toʻgʻrisida signal va habar berish tartibi;
z) qidiruv-qutqaruv ishlarida qoʻllaniladigan signallar.
449. Navigatsiya.
a) Samolyotni yoʻnalish boʻyicha boshqarish:
1) HK yoʻnalish boʻyicha boshqarishning asosiy tushunchalari;
b) parvozdagi navigatsion elementlari;
b) Aeronavigatsion maʼlumotlari:
a) ekipaj uchun aeronavigatsion maʼlumotlar toʻgʻrisida hujjatlar. Ulardan foydalanish tartibi;
450. Aviatsiya meteorologiyasi.
a) Amaliy meteorologiya asoslari:
1) asosiy meteorologik elementlari va hodisalari;
2) parvoz uchun xavfli boʻlgan meteorologik hodisalar, ob-havoning alohida sharoitlari;
3) xalqaro aviatsiya meteorologik kodlari;
4) “VOLMET”, “SIGMET” maʼlumotlari;
451. HKning asosiy uchish-texnik maʼlumotlari, HKning konstruksiyasi, dvigatel va YOQQ toʻgʻrisida umumiy maʼlumotlar:
a) HK toʻgʻrisida umumiy maʼlumotlar: uchish-texnik maʼlumotlari, joylashtirilishi, mustahkamlik cheklovlari;
b) kuchiriladigan yongʻinga qarshi uskunalarning joylanishi, ularni ekspluatatsiya qilish qoidalari;
v) HKning muzlashiga qarshi qurilmalar toʻgʻrisidagi umumiy maʼlumotlar;
g) HKning kislorod uskunasining ishlash tartibi va uni ekspluatatsiya qilish qoidalari;
d) HKni parvoz oldi koʻrigi;
e) dvigatellar toʻgʻrisida umumiy maʼlumotlar. Ekspluatatsion cheklovlar;
j) dvigatel va YOQQning yongʻinga qarshi, muzlashiga qarshi tizimlari toʻgʻrisida umumiy maʼlumotlar;
z) yordamchi quvvat qurilmasi toʻgʻrisida umumiy maʼlumotlar.
452. HKning uskuna jixozlari toʻgʻrisida umumiy maʼlumotlar va uni uchish ekspluatatsiyasi:
a) HKning navigatsiya-uchuvchilik uskunalari (jamlanmalari) toʻgʻrisida asosiy maʼlumotlar;
b) parvoz maʼlumotlarini yigʻish toʻgʻrisida umumiy maʼlumotlar, ekspluatatsiya qilish qoidalari.
453. HKning radiojihozlari toʻgʻrisida umumiy maʼlumotlar va uning uchish ekspluatatsiyasi:
a) HKning aloqa radiojihozlari, ekspluatatsiya qilish qoidalari;
b) HKning radiolakatsiya jihozlari toʻgʻrisida umumiy maʼlumotlar, ekspluatatsiya qilish qoidalari;
v) bortdagi navigatsiyaning RTV toʻgʻrisida umumiy maʼlumotlar.
454. HKning elektr jihozlari toʻgʻrisida umumiy maʼlumotlar va uning uchish ekspluatatsiyasi:
a) HK tarmoqlarini bort va yer usti manbalaridan kuvvatlash, zaxira qilib qoʻyish va ekspluatatsiya qilish qoidalari toʻgʻrisidagi umumiy maʼlumotlar;
b) HK elektr energiyasi istimolchilari toʻgʻrisida umumiy maʼlumotlar, ekspluatatsiya qilish qoidalari;
455. HK uchish ekspluatatsiyasi boʻyicha qoʻllanma:
a) “Umumiy qoidalar” qismini hisobga olib UEQdan foydalana bilish;
b) asosiy cheklovlar va ularni uchish ekspluatatsiyasida hisobga olish;
v) kutilgan sharoitlarda HK ekspluatatsiyasi, ekipaj aʼzolarining ishlash texnologiyasi va oʻzaro hamkorlik qoidalari;
g) parvozning alohida vaziyatlari;
d) alohida vaziyatlarda parvozlarni bajarish (UFQda nazarda tutilgan);
e) nazorat tekshirish xaritasi va nazorat koʻrigi varagʻidan foydalanish qoidalari.
456. Bortdagi AQX va avariya holatlarida ulardan foydalanish:
a) HK avariya-qutqaruv jihozlari va ulardan foydalanish qoidalari;
b) jabrlanganlarga birinchi tibbiy yordamni koʻrsatish toʻgʻrisidagi umumiy maʼlumotlar;
457. Radioaloqani olib borish qoidalari:
a) radio almashuvning umumiy qoidalari;
b) radio eshittirishdan foydalanish paytida radio almashuv frazeologiyasi;
v) shoshilinch va avariya aloqasida radioalmashuv qoidalari;
g) Morze alifbosi signallarini eshitish orqali qabul qilish.
458. Horijiy til:
a) radiotelefon aloqasida ishlatiladigan tilida radioaloqani olib borishni bilish;
b) radiotelefon aloqasida ishlatiladigan tilida gaplashish va uni tushunish layoqati;
v) radiotelefon aloqasida ishlatiladigan tilda chop etilgan, aeronavigatsiya maʼlumotlaridan foydalana bilish;
459. Aviatsiya xodisalari va parvozlar xavfsizligi:
a) ekspluatatsiya qilinadigan HK turlarining hammasidagi va oxirgi 3 yilda Oʻzbekiston Respublikasi FAdagi AX sabablarini bilishi;
b) aviakompaniyada AX oldini olish dasturini bilishi;
v) aviaxodisalarning tasniflari. Aviaxodisadan keyin harakatlar.
460. Uchish faoliyatida insonning imkoniyatlari va cheklovlari (inson omillari):
a) uchish faoliyatida inson omillarini bilish va ulardan foydalanish.
461. FAning bortaloqachisi quyidagi sohalarda ekspluatatsion tajriba va qobiliyatga ega boʻlishi lozim:
a) Parvoz tayyorgarligi:
1) parvoz oldi tayyorgarligi;
2) informatsion hujjatlar bilan ishlash;
3) HKning radio va elektrjihozlari bilan ishlash;
4) parvozlarni alohida sharoitlarda va alohida holatlarida parvozlarni amalga oshirishdagi harakatlar tartibi;
b) Qobiliyatlar:
1) texnologiyalarga asosan parvoz oldi tayyorgarligini olib borish;
2) HKning radioaloqa va elektr jihozlarini tekshirish oʻtkazishda va parvozga tayyorlashda operatsiyalarini oʻz vaqtida va xatosiz bajarish;
3) FAda aloqa boʻyicha Qoʻllanmaning va parvozning barcha bosqichlarida radioalmashuv frazeologiyasi Qoidalarining talablariga muvofiq, ikki taraflama radioaloqa olib borishni taʼminlash;
4) parvozning barcha etaplarida ekipajni meteorologik, radionavigatsion va havo holati toʻgʻrisida maʼlumotlar bilan taʼminlash;
5) HKning radio va elektr jihozlaridan oqilona ekspluatatsiya qilish;
6) radio-elektr jihozlari bilan ishlashda nosozlik va oʻzgaruvchanlikni vaqtida aniqlash, hamda zaxiradagi jihozlarni ishlatish;
7) ekipaj aʼzolari bilan tashabbuskor, aniq va malaka bilan oʻzaro hamqorlikni amalga oshirish;
8) harakatlarini bajarishlari boʻyicha (aʼzolariga taqsimlangan holda) ekipajga aniq tavsiya berish va aloqani olib borish;
9) ekipajda yaxshi psixologik holatni taʼminlash.
81-§. FA bortoperatorlarining bilim va qobiliyatlariga talablar
462. Havo huquqlari.
a) Oʻzbekiston Respublikasi Havo kodeksining asosiy qoidalari:
1) umumiy qoidalar;
2) fuqaro havo kemasi;
3) fuqaro havo kemasi ekipaji;
4) havo kemalarining parvozlari;
5) xalqaro parvozlar;
6) havo transporti vositalaridan foydalanishda va yuklarning saqlanishini taʼminlashga yoʻnaltirilgan qoidalarni, HK parvozlar xavfsizligi qoidalarini buzgani uchun maʼmuriy javobgarlik.
463. Parvozlar qoidalari:
a) tavsiflarni bilish;
b) umumiy qoidalar;
v) parvozlarini tashishni tashkillashtirish xizmati tomonidan taʼminlash;
g) parvozlarni tibbiy taʼminlash;
d) parvozlarning rejim-qoʻriqlashni taʼminlash;
e) parvozlarni qidiruv-qutqaruv va avariyaviy taʼminlash;
j) parvozlarni tayyorlash va bajarish;
z) xalqaro parvozlar;
i) halokat toʻgʻrisida signal va habar berish tartibi;
k) qidiruv-qutqaruv ishlarida qoʻllaniladigan signallar.
464. Havo transportida tashishni tashkillashtirish:
a) tijorat yuklarini qabul qilish/topshirish qoidalari;
b) tashuv hujjatlarini rasmiylashtirish qoidalari;
v) daʼvo va arizalarni taqdim etish va koʻrib chiqish tartibi;
g) ortish-tushirish va bogʻlab qoʻyish qoidalari, yukga koʻrsatiladigan talablar;
d) xavfli yuklarni tashishni rasmiylashtirish va qoidalari;
e) havo transportida tashishga maʼn etilgan yuklarning roʻyhati.
465. HK konstruksiyasi toʻgʻrisida umumiy maʼlumotlar:
a) HK toʻgʻrisida umumiy maʼlumotlar, geometrik maʼlumotlar, joylashtirilish. Mustahkamlik cheklovlari;
b) bortdagi mexanizatsiya vositalari va ularni ekspluatatsiya qilish qoidalari;
v) bortdagi mexanizatsiya vositalari (BMV), ortish-tushirish va bogʻlab qoʻyish toʻgʻrisida umumiy maʼlumotlar va ularni ekspluatatsiya qilish qoidalari;
g) HKning kuchiriladigan yongʻinga qarshi uskunalarning joylanishi, uni ekspluatatsiya qilish;
d) HKning kislorod uskunasining ishlash tartibi va uni ekspluatatsiya qilish qoidalari;
e) HKning gidrotizimi toʻgʻrisida umumiy maʼlumotlar;
j) HKT, BAUT ishlashi toʻgʻrisida umumiy maʼlumotlar;
z) HK radiojihozlari toʻgʻrisida umumiy maʼlumotlar;
i) HK elektr jihozlari, HK elektr maishiy jihozlari toʻgʻrisida umumiy maʼlumotlar,ekspluatatsiya kilish qoidalari;
k) HK parvoz oldi koʻrigi.
466. HK uchish ekspluatatsiyasi boʻyicha qoʻllanma:
a) “Umumiy qoidalar” qismini hisobga olib UEQdan foydalana bilish;
b) asosiy cheklovlar va ularni uchish ekspluatatsiyasida hisobga olish;
v) nazorat tekshirish xaritasi va nazorat koʻrigi varagʻidan foydalanish qoidalari;
g) ortish-tushirish qoidalari. Samolyotning sentrovkasi;
467. Aviatsiya hodisalari va parvozlar xavfsizligi:
a) ekspluatatsiya qilinayotgan HK turidagi va Oʻzbekiston Respublikasi FAdagi oxirgi 3 yil mobaynida AH sabablarini bilish;
b) aviakompaniyada AH oldini olish dasturini bilishi;
v) aviahodisalarning tasniflash. Aviahodisadan keyingi harakatlar.
468. Bortdagi AQV va avariya holatlarida ularni qoʻllash qoidalari:
a) HKning avariya-qutqaruv uskunalari va ulardan foydalanish qoidalari;
b) Jabrlanganlarga birinchi tibbiy yordam koʻrsatish toʻgʻrisida umumiy maʼlumotlar;
469. Xorijiy til (XP bajaradiganlar uchun):
a) xorijga parvozlarni amalga oshirilayotgan paytida ingliz tilida tushuntirish qobiliyati va bilimi;
470. Uchish faoliyatida insonning imkoniyatlari va cheklovlari (inson omillari):
a) oʻzining ishida inson omillaridan foydalanish va bilish.
471. FA bortoperatori quyidagi sohalarda bilimga va ekspluatatsiya tajribasiga ega boʻlishi shart:
a) Parvoz tayyorgarligi:
1) ushbu turdagi HK parvoz oldi tayyorgarligi;
2) HK gidrotizim va elektrtizimlarni ekspluatatsiya qilish protseduralari;
3) bortning mexanizatsiya vositalari (MBV), ortish-tushirish uskunalari (OTU) bilan ishlash.
4) normal, alohida parvoz sharoitlarida va parvozdagi alohida vaziyatlarda bajarish tartibi.
b) Qobiliyatlar:
1) texnologiyalarga asosan parvoz oldi tayyorgarligini olib borish;
2) BMVni va OTUni parvozga tayyorlashda va tekshirishni oʻtkazishda operatsiyalarni oʻz vaqtida va xatosiz bajarish;
3) gidrotizim, elektrotizim, BMV va OTUni oqilona ekspluatatsiya qilish;
4) sentrovkani hisobga olgan holda, HK bortiga yuklarni qabul qilish va yuklash, joylashtirish, mahkamlash, bogʻlash va HKdan ularni tushira bilish;
5) tashuv hujjatlari bilan ishlarni amalga oshirish;
6) ishlash texnologiyasiga asosan HK ekipajini oziq-ovqat bilan taʼminlash;
7) ekipajning boshqa aʼzolari bilan oʻzaro hamkorlikda tashabbuskorona, malikaviy va aniq amalga oshirish;
8) ekipajda yaxshi psixologik holatni taʼminlash.
82-§. FA bortkuzatuvchilarining bilim va qobiliyatlariga talablar
472. Havo huquqlari.
a) Oʻzbekiston Respublikasi Havo kodeksining asosiy qoidalari:
1) umumiy qoidalar;
2) fuqaro havo kemasi;
3) fuqaro havo kemasi ekipaji;
4) havo kemalarining parvozlari;
5) xalqaro parvozlar;
6) havo transporti vositalaridan foydalanishda va yuklarning saqlanishini taʼminlashga yoʻnaltirilgan qoidalarni, HK parvozlar xavfsizligi qoidalarini buzgani uchun maʼmuriy javobgarlik.
b) Parvozlar qoidalari:
1) tavsiflarni bilish, oʻzlariga tegishli qismida;
2) havo kemasi ekipaji;
3) parvozlarni tibbiy taʼminlash;
4) parvozlarnining rejim-qoʻriqlanishini taʼminlash;
5) parvozlarni qidiruv-qutqaruv va avariyaviy taʼminlash;
6) qidiruv-qutqaruv ishlarida qoʻllaniladigan signallar.
v) HK konstruksiyasi va uning jihozlari toʻgʻrisida umumiy maʼlumotlar:
1) HKning asosiy uchish-texnik maʼlumotlari;
2) kuchiriladigan yongʻinga qarshi uskunalarning joylanishi, ularni ekspluatatsiya qilish qoidalari;
3) HKning kislorod uskunasining ishlash tartibi va uni ekspluatatsiya qilish qoidalari;
4) mayishiy va oshxona-elektr, bufet jihozlarida, suv taʼminoti va kanalizatsiya tizimida hamda ularni ekspluatatsiya qilish qoidalari;
5) HK elektr jihozlari: HK salonlarni va yordamchi xonalarini yoritish va boshqarish shchitlari, yoritishning turlari;
6) HK radiojihozlari: SGU, SSU, magnitofon, televizion tizimlaridan foydalanish;
7) HK sentrovkasi: HK bortida yoʻlovchilarni, yuklarni, bagajlarni va pochtalarni joylashtirish qoidalari;
g) havo avia yoʻnalishlarining geografiyasi:
1) parvozlar geografiyasi;
2) aviakompaniya parvozlari geografiyasini qamrab olgan davlatlarning iqtisodiy va siyosiy ahvoli.
473. HK bortida yoʻlovchilarga xizmat koʻrsatishni tashkillashtirish:
a) yoʻlovchilarga xizmat koʻrsatish texnologiyasi, xizmat koʻrsatishning turlari;
b) birinchi, ekonom va biznes klasslarda yoʻlovchilarga xizmat koʻrsatish texnologiyasi;
v) yoʻlovchilarga tibbiy xizmat koʻrsatish;
g) liter va nazorat ostidagi qatnovlarga tayyorgarlik va xizmat koʻrsatish;
d) bort mayishiy mol-mulklarini qabul qilish va topshirishni rasmiylashtirish;
474. Havo tashuvini tashkillashtirish:
a) xalqaro va mahalliy avia yoʻnalishlarida yoʻlovchilar, bagaj, yuklar va pochtalarni tashish qoidalari;
b) tijorat yuklarni qabul qilish va topshirish qoidalari;
v) tashuv hujjatlarini rasmiylashtirish qoidalari;
g) daʼvo va arizalarni taqdim etish va koʻrib chiqish tartibi;
d) Yuk, bagaj va pochtalarni yuklash, tashish, bogʻlab qoʻyish, tushirish qoidalari;
e) xavfli yuklarni rasmiylashtirish va qoidalari;
j) havo transportida tashilishi maʼn etilgan yuklarning roʻyhati.
475. HKning bortida yoʻlovchilar ovqatini taʼminlash:
a) yoʻlovchilarning ovqati bilan bogʻliq joyidagi xodimlarga talab qilinadigan sanitariya talablari;
b) mahalliy va xalqaro havo yoʻnalishlarida yoʻlovchilar va ekipaj uchun ovqatni tashkillashtirish;
v) HK unifitsiyalashtirilgan elektr-oshxona jihozlari roʻyhati va ekspluatatsiya kilish qoidalari.
476. Bortdagi AQV va avariya holatida ularni qoʻllash qoidalari:
a) avariya-qutqaruv uskunalari va ulardan foydalanish qoidalari;
b) jabrlanganlarga birinchi tibbiy yordam koʻrsatish toʻgʻrisida umumiy maʼlumotlar;
477. Aviatsiya xodisalari va parvozlar xavfsizligi:
a) foydalaniladigan HK turlarining hammasidagi va oxirgi 3 yilda Oʻzbekiston Respublikasi FAdagi AX sabablarini bilishi;
b) aviakompaniyada AX oldini olish dasturini bilishi;
v) aviaxodisalarning tasniflash. Aviaxodisadan keyingi harakatlar.
478. Uchish faoliyatida insonning imkoniyatlari va cheklovlari (inson omillari):
a) oʻzining ishida inson omillaridan foydalanish va bilimlari.
479. Quyidagi sohalarni bilishi va ekspluatatsion tajribasiga ega boʻlishi shart:
a) texnologiyaga asosan HK parvoz oldi tayyorgarligi;
b) HK bortida yoʻlovchilarga xizmat koʻrsatish. Texnologiyaga asosan yoʻlovchilarni va ekipajini oziq-ovqat bilan taʼminlash;
v) HK salonida yoʻlovchilarni qabul qilish, joylashtirish, HKda yuklarni va pochtani qabul qilish, yuklash, joylashtirish, mahkamlash, bogʻlash va HKdan ularni tushirish;
g) HK mayishiy va elektr-oshxona, bufet jihozlarini ekspluatatsiya qilish;
d) qatnov va tashuv hujjatlarini rasmiylashtirish;
e) talab doirasida davlat, rus va boshqa (koʻproq ingliz yoki fransuz yoki nemis) tillarni bilish, (yozma yoʻriqnomlarni oʻqishi va tushunishi, avariya vaziyatlarida ekipajning uchish xodimlari aʼzolari, bortkuzatuvchilar va yoʻlovchilar bilan foydali oʻzaroxamkorlikni va toʻgʻri hulosalarni chiqara olishi lozim);
j) ekipaj aʼzolari bilan faol, malakali va aniq oʻzarohamkor aloqada boʻlib, ekipajning yaxshi psixologik holatni taʼminlash.
§ 83. Dispecherlarining bilim va qobiliyatlariga talablar
480. Havo huquqlari.
a) Oʻzbekiston Respublikasi Havo kodeksining asosiy qoidalari:
1) umumiy qoidalar;
2) havo xududidan foydalanish;
3) Oʻzbekiston Respublika aviatsiya tarkibi;
4) aerodromlarning tasniflari;
5) havo kemalarining tasniflari;
6) havo harakati;
b) Oʻzbekiston Respublikasi HXFN asosiy qoidalari:
1) umumiy qoidalar;
2) Oʻzbekiston Respublikasi havo xududining tuzilmasi;
3) Oʻzbekiston Respublikasi havo xududidan foydalanish tartibi;
4) havo harakatini boshqarish;
5) eshelonlash;
6) XHY, HT boʻyicha va XHY, HTdan tashqari yoʻnalishlar pavrozlar qoidalari;
7) Oʻzbekiston Respublikasi davlat chegarasidan uchib oʻtish. Chegara oldi hududi va unda parvozlarni bajarilish xususiyatlari;
8) Oʻzbekiston Respublikasi havo xududidan foydalanish tartibiga rioya qilish uchun nazorat;
9) HXFga ariza berish tartibi va HHM qoʻshinlarini xabardor qilish;
10) vaqtinchalik rejimlarni va HXF qisqa muddatli cheklovlarni tayyorlash va oʻrnatish tartibi.
481. Havo navigatsiyasi asoslari va parvoz qoidalari.
a) Parvozlar qoidalari:
1) tasniflarni bilish;
2) umumiy qoidalar;
3) havo kemalari parvozlarini taʼminlash;
4) havo kemalari parvozlari (asosiy talablar, parvozlarni bajarish, alohida vaziyatlardagi parvozlar, parvozdagi alohida hodisalar);
5) qidiruv va qutqaruv;
6) halokat va shoshilinch signallar roʻyhati;
7) halokat toʻgʻrisida xabarlar va signallarni uzatish tartibi;
8) fuqaro havo kemasini ushlab olish.
b) Havo navigatsiyasi asoslari:
1) parvoz kurslari, yoʻl burchaklari, azimut (peleng, kursdagi burchak);
2) tezlikning navigatsiya uch burchaklari va uning elementlari;
3) parvoz tezligi;
4) parvoz balandligi va parvozning xavfsiz balandliglarini hisobi;
5) HHB bilan bogʻliq boʻlgan havo navigatsiya masalalarini hal qilish;
5) HHB bilan bogʻliq boʻlgan havo navigatsiya masalalarini hal qilish;
482. HHHK bilan bogʻliq aviatsiya hodisalari:
a) aviatsiya hodisalarini tekshirish natijalari boʻyicha sabablar holatlari, tavsiyalar va kamchiliklar;
b) (FHKAHITQ) avaitsiya hodisalari toʻgʻrisida umumiy qoidalar, tavsiflar, tasniflar va xabarlashuvlar.
483. Havo harakatiga xizmat koʻrsatish.
a) HHHKga tegishli boʻlgan Aviatsiya qoidalari (AQ-71);
b) havo harakatiga xizmat koʻrsatish boʻyicha Qoʻllanma:
1) tavsiflarni bilish;
2) HHHK xizmati va uning ishlarini tashkillashtirish;
3) havo hududini tashkillashtirish;
4) HHHKni tashkillashtirish;
5) havo harakatini rejalashtirish va oqimlarini tashkillashtirish;
6) havo harakatiga xizmat koʻrsatish;
7) parvoz-axborot xizmat koʻrsatish;
8) avariyaviy xabarlar xizmati;
9) radiolakatsion xizmat koʻrsatish;
v) HHB dispetcherining ishlash texnologiyasi:
1) umumiy qoidalar;
2) navbatchilikka tayyorlanish va navbatchilikni qabul qilish;
3) HHBni uzatish chegarasi;
4) havo harakatini boshqarish;
5) parvozning alohida holatlarida va alohida vaziyatlardagi parvozlar paytida havo harakatini boshqarish.
484. FAda radio telefon aloqasi boʻyicha Qoʻllanma:
a) radioalmashuvning umumiy qoidalari;
b) radioeshittirish dasturidan foydalanish paytida radioalmashuv frazeologiyasi;
v) shoshilinch va avariya aloqasi qoidalari;
g) HHB dispecherlik punktlari oʻrtasidagi maʼlumotlar almashuvi;
485. Aviatsion meteorologiyasi.
a) aviatsion meteorologiyasining asosiy nazariy savollari;
b) aviatsiya meteotaʼminlashni belgilovchi hujjatlarning asosiy qoidalari;
v) aniq aerodromda parvozlarni meteotaʼminlash boʻyicha yoʻriqnomasi;
g) meteorologik kuzatish va maʼlumotlar;
d) havo kemasi bortidan kuzatish va xabarni yetkazish;
e) ob-havo maʼlumoti;
j) xavfli meteorologik sharoitlar va ob-havo taʼsiri toʻgʻrisida ogohlantirish;
z) ob-havoning aviatsiya xaritalari;
i) havodagi HK ekipajini meteo axborot bilan taʼminlash;
486. HHB radiotexnik vositalari:
a) radiolakatsion, radionavigatsion jihozlari va aviatsiya elektr aloqa vositalarining taktik–texnik xarakteristikasi;
b) radiolakatsion, radionavigatsion jihozlarining ishlash prinsiplari va joylashtirilishi;
487. Horijiy til:
a) radiotelefon aloqasida foydalaniladigan tilda radioaloqani olib borishni bilish;
b) radiotelefon aloqasida foydalaniladigan tilda radioaloqani olib borish layoqati va uni tushunish;
v) radiotelefon aloqasida foydalaniladigan tilda chop etilgan, aeronavigatsion maʼlumotlaridan foydalana bilish;
488. HHBga muvofiq inson imkoniyatlari va cheklovlari:
a) HHBga inson omillarining taʼsiri.
489. Aerodinamika asoslari, HKning uchish-texnik xarakteristikasi:
a) HKning asosiy geometrik maʼlumotlari;
b) HKning asosiy aerodinamik xarakteristikasi;
v) HK qanotining mexanizmlari;
g) HKning aerodinamik xarakteristikasiga atmosfera sharoitlarining taʼsiri.
490. Dispetcher quyidagi sohalarda bilim va tajribaga ega boʻlishi kerak:
a) ishlash texnologiyasiga muvofiq havo harakatini boshqarishni bilish;
b) havo harakatini boshqarishda radioalmashuvning qoidalari va frazeologiyasini bilishi;
v) turli havo va meteorologik holatlardagi sharoitlarda toʻgʻri va vaqtida harakat qilishni bilish;
g) ishlash jarayonida HHBning radiotexnik vositalari va aloqa vositalaridan bilimli foydalanish;
d) HK parvozlarini taʼminlovchi va nazorat qiluvchi qoʻshni dispecherlik punktlari, xizmatlar va organlari bilan aniq hamkorlikni olib borishi;
e) aerodromda va/yoki javobgar xududda, halokatga uchrayotgan HKga yordam koʻrsatish uchun tegishli xizmatlarni vaqtida xabardor qilishni;
491. Tegishli malaka belgilarini olishdan oldin bilimlarga qoʻshimcha talablar:
a) (ADP, RDP, KDP, YOKDP, KDP, Tower, DDP, YODP) aerodrom punktida dispecherlikka qoʻyish paytida:
1) aerodromning bosh rejasi, jismoniy xarakteristikalari va vizual vositalari;
2) aerodrom rayonining havo xududi tizimi;
3) qoʻllaniladigan qoidalar, protseduralar va maʼlumotlar manbaalari;
4) aeronavigatsion vositalar;
5) havo harakatini boshqarish radiotexnik jihozlari va uni ishlatish;
6) mahalliy relyef va yer usti moʻljali;
7) havo harakatining oʻziga xos xususiyati;
8) parvozdagi alohida vaziyat va xodisalar;
9) avariya vaziyatlarida va qidiruv-qutqaruv operatsiyalarida harakat rejasi;
b) tepadagi havo xududiga va MDPga ruxsat olishda:
1) havo xududining tizimi;
2) qoʻllaniladigan qoidalar, protseduralar va maʼlumotlar manbaalari;
3) aeronavigatsion vositalari;
4) havo harakatini boshqarishning radiotexnik jihozlari va uni ishlatish;
5) mahalliy relyef va oʻziga xos yer usti belgilari;
6) havo harakatining va havo harakati oqimining oʻziga xos xususiyatlari;
7) parvozdagi alohida vaziyatlar va sharoitlar;
8) avariya holatlarida va qidiruv-qutqaruv operatsiyalarida harakatlar rejasi;
492. Tegishli malaka belgisini olishdan oldin tajribasiga (stajirovkasiga) qoʻshimcha talablar.
Nomzod, tasdiqlangan dastur boʻyicha nazariy tayyorgarlik kursini va HHBning attestatsiyadan oʻtgan dispecher (instruktori) boshchiligida stajirovkasini muvoffaqiyatli yakunladi:
a) aerodrom dispecherlik punkti (ADP) dispetcherining malaka belgisiga nisbatan ushbu belgi soʻralalayetgan shu boʻlinmasida aerodrom dispecherlik xizmatini 140s.dan kam boʻlmagan holda amalga oshirganda;
b) aerodrom dispecherlik punkti (QDP, YOQDP) dispetcherining malaka belgisiga nisbatan ushbu belgi soʻralalayetgan shu boʻlinmasida aerodrom dispecherlik xizmatini 280s.dan kam boʻlmagan holda amalga oshirganda;
v) aerodrom dispecherlik punkti (KDP, MDP, QDP) dispetcherining malaka belgisiga nisbatan ushbu belgi soʻralalayetgan shu boʻlinmasida havo harakatini dispetcherlik xizmatini 280s.dan kam boʻlmagan holda amalga oshirganda;
g) aerodrom dispecherlik punkti (APD, Tower) dispetcherining malaka belgisiga nisbatan ushbu belgi soʻralalayetgan shu boʻlinmasida havo harakatini dispetcherlik xizmatini 430s.dan kam boʻlmagan holda amalga oshirganda;
d) yaqinlashuv dispecherlik punkti (Approach) dispetcherining malaka belgisiga nisbatan ushbu belgi soʻralalayetgan shu boʻlinmasida dispetcherlik xizmatini 430s.dan kam boʻlmagan holda amalga oshirganda;
e) HXB rayon yuqori havo hududida radiolakatsiya nazoratini olib boruvchi dispetcherining malaka belgisiga nisbatan ushbu belgi soʻralalayetgan shu boʻlinmasida dispetcherlik xizmatini 460s.dan kam boʻlmagan holda amalga oshirganda;
j) Havo harakati boshqarish (HXB) rayon yuqori havo hududida protseduraviy nazoratini olib boruvchi dispetcherining malaka belgisiga nisbatan ushbu belgi soʻralalayetgan shu boʻlinmasida parvozlarni bajarishni 280s.dan kam boʻlmagan holda taʼminlaganda;
z) katta dispetcherlar, parvoz rahbarlari malaka belgisiga nisbatan ushbu belgi soʻralalayetgan shu boʻlinmasida HHBni tashkillashtirish va nazoratni 310s.dan kam boʻlmagan holda taʼminlanganda.
Agar dispetcher HHB dispetcherining boshqa toifali malaka belgisiga ega boʻlsa yoki ushbu malaka belgisini boshqa boʻlinma boʻyicha olgan boʻlsa, guvohnomalarni berish boʻyicha vaqolatli organ tajribasiga talablar darajasini pasaytirishi mumkin.
493. Qobiliyatiga.
Nomzod berilgan xuquqlar darajasiga muvofiq havfsiz, tartibga soluvchi va tezkor taʼminlash uchun talab qilinadigan, qobiliyatini, qaror qabul qilishini va vazifalarni bajarishini koʻrsatadi.
494. Agar HHB dispetcherining ikkita malaka belgisi bir vaqtning oʻzida soʻralgan boʻlsa, guvohnomalarni berish boʻyicha vakolatli organ har bir malaka belgisiga nisbatan qoʻllanilgan talablarni aniqlab chiqadi.
495. Bitta yoki quyida koʻrsatilgan bir nechta malaka belgisiga ega boʻlgan HHB dispetcher guvohnomasi egasi quyidagi huquqlarga ega:
a) (ADP, RDP, QDP, YOQDP, KDP, ADP, Tower) — aerodrom xududida dispecher malaka belgisini olib, attestatsiyadan oʻtgan ushbu guvohnoma egasi, ushbu aerodromda aerodrom dispecherlik xizmat koʻrsatishni taʼminlaydi va nazorat qiladi;
b) yaqinlashuv (Approach) dispetcherlarining malaka belgisi — yaqinlashuv (Approach) dispetcherlik xizmat koʻrsatuvchi dispetcherlik organing yurisdiksiya ostida boʻlgan havo hududi doirasida yoki havo hududi qismida, attestatsiyasidan oʻtgan ushbu guvohnoma egasi aerodromlarda yaqinlashuv dispetcherlik xizmat koʻrsatilishini taʼminlaydi yoki taʼminlanishini nazorat qiladi;
v) HHB rayonida radiolakatsion nazoratining dispetcherlik malaka belgisi — havo hududi doirasida yoki havo hududi qismida, attestatsiyasidan oʻtgan ushbu guvohnoma egasi, radiolakatordan foydalanish bilan HHB rayonida dispetcherlik xizmat koʻrsatishni taʼminlaydi yoki nazorat qiladi;
g) HHB rayonida protseduraviy nazorat dispetcherining malaka belgisi — havo hududi doirasida yoki havo hududi qismida, attestatsiyasidan oʻtgan ushbu guvohnoma egasi, striplar va grafik nazoratidan foydalanish bilan HHB rayonida dispetcherlik xizmat koʻrsatishni taʼminlaydi va nazorat qiladi;
496. HHB dispetcheri agar malaka belgisida nazarda tutilgan huquqlarni 6 oy davomida amalga oshirmasa, malaka belgisi oʻz kuchini yoʻqotadi;
84-§. Parvozlarni taʼminlash boʻyicha xodimlarining bilim va qobiliyatlariga talablar
497. Havo huquqlari:
a) parvozlarni taʼminlash boʻyicha xodimlarga bevosita aloqador qoida va nizomlari;
b) havo harakatiga xizmat koʻrsatish qoida va nizomlari.
498. HK ekspluatatsiya qilish boʻyicha umumiy bilimlari (xodimning ishida qoʻllaniladigan):
a) samolyotlar quvvat qurilmalar, tizimlar va uskuna jixozlarning ishlash prinsipi;
b) samolyotlar va quvvat qurilmalarining ekspluatatsion cheklovlari;
v) minimal jihozlar roʻyhati;
499. Parvoz xarakteristikasi hisobi va rejalashtirish protseduralari:
a) HKning uchish-texnik xarakteristikasiga ogʻirligining taqsimlanishi va yuklashning taʼsiri;
b) ogʻirlik va sentrovkaning hisobi;
v) parvozning tezkor rejalashtirilish;
g) yoqilgʻi sarfining hisobi va yoqilgʻi boʻyicha parvozlar davomiyligi;
d) zaxiradagi aeroportni tanlash jarayonlari;
e) yoʻnalish boʻyicha kreyserlik parvozni boshqarish;
j) parvozning uzaytirilgan masofasi;
z) HHB maksadlari uchun parvoz rejasini tayyorlash va taqdim etish;
i) kompyuterlar yordamida rejalashtrishning asosiy prinsiplari;
500. Meteorologiya:
a) aviatsion meteorologiya;
b) past va yuqori bosimli havo massalarining harakati;
v) qoʻnishiga va yoʻnalish boʻyicha parvoz sharoitlariga taʼsir koʻrsatuvchi front tizimi, maxsus ob-havo xodisasining xarakteristikasi va paydo boʻlishi;
g) aviatsion meteorologik maʼlumotlari, xaritalari va ob-havoning tushunilishi va qoʻllanilishi;
d) kodlar va tavsiflar;
e) meteoroligik maʼlumotlarni olish va ulardan foydalanish qoidalari;
501. Navigatsiya:
502. Ekspluatatsion protseduralari:
a) aeronavigatsion hujjatlaridan foydalanish;
b) oddiy va havfli yuklarni tashishning ekspluatatsion protseduralari;
v) aviatsiya hodisalari va insidentlariga aloqador protseduralar;
g) avariya holatida parvoz qoidalari;
d) HKga noqonuniy aralashuv va diversiyalar bilan bogʻliq protseduralar;
503. Parvozlar prinsiplari:
a) HKning tegishli toifasiga aloqador parvozlarning qoidalari;
504. Radioaloqa:
a) HK va tegishli yer usti stansiyalari bilan radioaloqalarni olib borish qoidalari;
505. Ish tajribasi:
a) kuydagi lavozimlarda kamida bir yil ishlagan boʻlib, bitta yoki bir necha lavozimlarda (har qanday birlikda) kamida ikki yil ishlagan boʻlishi kerak:
1) transport aviatsiyasining HK uchish ekipaji aʼzolari, yoki
2) transport aviatsiyasida HK taʼminlovchi tashkilotning meteorolog, yoki
3) HHB dispetcheri, yoki
b) transport aviatsiyasida HK parvozida xizmat koʻrsatish boʻyicha yordam koʻrsatuvchi xodim sifatida kamida bir yil ishlagan, yoki
v) tasdiqlangan kurs boʻyicha tayyorgarlik kursini muvoffaqiyatli yakunlagan.
506. Qobiliyat:
a) bir nechta kundalik sinoptik xaritalar va ob-havo maʼlumotlari asosida ekspluatatsion nuqtai nazaridan kelib chiqib aniq va muvofiq ob-havoni tahlilini bajarishi;
b) aniq havo trassasi rayonida ustun keladigan ob-havo sharoiti toʻgʻrisida ekspluatatsion nuqtai nazaridan kelib chiqib asoslangan, instruktajlarni oʻtkazishni taʼminlashi;
v) tayinlangan va zaxiradagi aeroportlarga alohida ahamiyat berib, transport aviatsiyasi uchun ob-havoni oldindan aytib berishi;
g) berilgan uchastka uchun parvozlarning optimal trayektoriyasini belgilashi va qoʻlda yoki kompyuter yordamida aniq parvozlar rejasini tayyorlashi;
d) parvozlarni taʼminlash boʻyicha xodimlar guvohnomasi egasining xizmat vazifalariga asosan, yomon ob-havo sharoitlaridagi parvozlarda tezkor nazoratni taʼminlashi va yordamning barcha turlarini koʻrsata bilishi;
85-§. Radiobyuro aloqachilarining bilim va qobiliyatlariga talablar
507. Bilimi:
a) davlat tomonidan taʼminlangan havo harakatini boshqarish qoidalari;
b) radiotelefon aloqasida foydalaniladigan tilni tushunish va unda gaplashish qobiliyati;
v) radiotelefon aloqa protseduralari;
g) “yer-havo-yer” radio almashuv frazeologiyasi;
d) elektraloqa tarmogʻi;
e) radiobyuro aloqachisiga qoʻllaniladigan qoida va nizomlar;
j) aviatsion stansiyasida elektraloqa uskunalaridan foydalanish va cheklovlar prinsiplari.
508. Ish tajribasi:
a) tasdiqlangan dastur boʻyicha 12 oylik davr mobaynida tayyorgarlik kursini muvoffaqiyatli oʻtishi, bevosita ariza berish oldidan attestatsiyadan oʻtgan radiobyuro aloqachisi rahbarligida kamida 2 oy muvoffaqiyatli ishlashi (ish joyida stajirovkani oʻtishi) kerak, yoki
b) bevosita guvohnomani olishga hujjatlarni rasmiylashtirishdan oldin 12 oyidan, attestatsiyadan oʻtgan radiobyuro aloqachisi rahbarligida olti oydan kam boʻlmagan ravishda muvoffaqiyatli ishlagan boʻlishi kerak.
509. Qobiliyati:
a) elektraloqa jihozlarini toʻgʻri ekspluatatsiya qilish;
b) radiotelefon xabarlarini sifatli va aniq uzatish va qabul qilishi.
86-§. Havaskor-uchuvchilarining bilim va qobiliyatlariga talablar
510. Havo huquqlari:
a) havaskor-uchuvchilar guvohnoma egasiga tegishli qoida va nizomlari, parvoz qoidalari, havo harakatiga xizmat koʻrsatishga tegishli tajriba va qoidalar;
511. Havo kemalarini eksplatatsiya qilish boʻyicha umumiy bilimlar:
a) samolyot uskuna jixozlari, tizimlari va quvvat qurilmalarining ishlash prinsiplari;
b) samolyotlar va quvvat qurilmalarining ekspluatatsion cheklovlari;
v) uchish ekspluatatsiyasi boʻyicha qoʻllanmadan yoki boshqa shu maʼlumotga ega boʻlgan hujjatdan tegishli eksplutatsion maʼlumotlar.
512. Parvoz xarakteristikalari va rejalashtirish:
a) ogʻirlikning tushishi va yuklanishning uchish xarakteristikasiga taʼsiri, ogʻirlik va sentrovkaning xisobi;
b) uchish, qoʻnish va boshqa xarakteristikalarni amaliy qoʻllash va foydalanish;
v) shaxsiy havo kemalarida VPQ boʻyicha parvozlarni bajarishda yoʻnalish boʻyicha parvozlarni rejalashtirish va parvoz oldi rejalari; HHHQning parvoz rejasini tayyorlash va toʻldirish; havo harakatini boshqarishning tegishli qoidalari; joylashgan joyi toʻgʻrisida yetkazish tartibi; balandlikni oʻlchash tartibi; intensiv harakatlar rayonlarida parvozlarning bajarilishi.
513. Uchish faoliyatida inson imkoniyatlari va cheklovlari:
a) havaskor-uchuvchiga tegishli, uchish faoliyatida inson imkoniyatlarining cheklovlari;
514. Meteorologiya:
a) aviatsiya meteorologiyasi asoslarini qoʻllash va meteorologik axborotlarni olish va undan foydalanish qoidalari;
515. Navigatsiya:
a) aeronavigatsiyaning amaliy aspektlari va yoʻnalishni hisoblash usullari;
b) aeronavigatsion xaritalaridan foydalanish;
516. Ekspluatatsion qoidalar:
a) AIP, №OTAM, aviatsion kodlar va qisqartmalarga oʻxshash aeronavigatsion hujjatlaridan foydalanish;
b) xavfli ob-havo sharoitdagi, izidagi girdoblik va parvozga taʼsir qiluvchi boshqa xavfli harakatlardan aylanib oʻtish maqsadida qoʻllaniladigan harakatlarni hisobga olgan holda, avariya vaziyatidagi tegishli ehtiyot choralar va harakatlar;
517. Parvoz asoslari:
a) samolyotlarga taʼluqli parvoz asoslari.
518. Radiotelefon:
a) VPQ parvozga tegishli frazeologiya va radiotelefon aloqasini olib borish qoidalari; aloqa uzilgandagi harakat;
b) radiotelefon aloqasida foydalaniladigan tilda gaplashish va uni tushunish qobiliyati;
519. Tajriba:
a) nomzod samolyot uchuvchisi sifatida 40 soatdan kam boʻlmagan parvoz vaqtiga ega boʻlishi;
b) agar nomzod havo kemalarining boshqa toifadagi uchuvchisi sifatida parvoz soatiga ega boʻlsa, unda OMK ushbu parvoz vaqtini xisobga olish maqbulligini belgilaydi.
v) nomzod samolyotda vakolatdagi uchuvchi-instruktor rahbarligi ostida kamida 10 soat mustaqil parvozga ega boʻlishi, hamda yoʻnalish boʻyicha 5 soat mustaqil parvozga ega boʻlishi, shu jumladan ikki turli aerodromlarda toʻliq toʻhtatashi bilan xech boʻlmaganda yoʻnalish boʻyicha kamida 270km (150m. mil) boʻlgan bitta parvozga ega boʻlishi.
520. Parvoz tayyorgarligi:
a) nomzod, vakolatdagi uchuvchi rahbarligida ikki taraflama boshqariladigan samolyotlarda parvoz tayyorgarligidan oʻtdi.
Instruktor, nomzodni havaskor-uchuvchisiga talab qilinadigan quyidagi sohalar boʻyicha ekspluatatsion tajribaga talablar darajasini olishini taʼminlaydi:
1) samolyotning koʻrik va xizmat koʻrsatilishi, ogʻirlik va muvozanat hisobini qoʻshgan holda parvoz oldi tayyorgarligi;
2) aerodrom harakati va harakatlar sxemasi boʻyicha parvozlar, toʻqnashishni oldini olish choralari va usullari;
3) tashqi vizual koʻrinishlar yordamida samolyotni boshqarish;
4) kritikal past havo tezligidagi parvozlar, qulashning boshlanishi va jadallashib ketishini bilishi hamda undan chiqib keta olishi;
5) kritikal baland havo tezligidagi parvozlar;
6) spiral boʻyicha keskin pasayishni aniqlash va undan chiqish;
7) odatdagi vaziyatlarda yon tarafdan shamol boʻlganda uchish va qoʻnish;
8) qisqa zarb bilan uchish ( qisqartirilgan uchish yoʻlaklarini hamda toʻsiqning ustidan oʻtish balandligini hisobga olib); chegaralangan razmerdagi aerodromlarga qoʻnish;
9) gorizontal tekisligida 180° aylanib qaytishini hisobga olib, faqat uskunalar boʻyicha parvoz;
10) vizual belgilardan foydalanish bilan yoʻnalish boʻyicha parvozlar, radionavigatsion vositalari mavjudligida yoʻnalishni hisoblash usullari;
11) bort jihozlari nosozligini imitatsiya qilgan holda avariya rejimida ishlash; va
12) nazoratdagi aerodromga parvoz, nazoratdagi aerodromlardan uchish, havo harakatiga xizmat koʻrsatish qoidalariga rioya qilish, frazeologiya va radiotelefon aloqasi qoidalari.
521. Qobiliyati:
a) nomzod havaskor-uchuvchi guvohnomasi egasi tomonidan taqdim etilgan, tegishli huquqlari bilan, mavqeyi darajasida 17-ilovada koʻrsatilgan komandir sifatida parvoz va manevrlar bajara olish qobilyatini namoyish etadi, shuningdek qobiliyatni:
1) samolyotni uning cheklovlari doirasida boshqarish;
2) barcha manyovrlarni aniq va ravon bajarish;
3) toʻgʻri qaror qabul qilish, parvozda kuzatish va nazoratni malakaviy amalga oshirish;
4) aeronavigatsiya sohasida bilimlarini qoʻllash;
5) doim samolyot boshqaruvini shunday tarzda amalga oshirishi kerakki, parvoz yoki manyovr sxemasini muvoffaqiyatli bajarilishi xech qachon jiddiy shubha uygʻotmasin.
861-§. Aerostat uchuvchilarining bilim va qobiliyatlariga talablar
5211. Havo huquqlari:
a) aerostat uchuvchisi guvohnomasiga tegishli qoida va nizomlari;
b) parvozlar qoidalari va havo harakatiga xizmat koʻrsatish qoidalari.
5212. Aerosatdan foydalanish boʻyicha umumiy bilimlari:
a) aerostatlar harakati, tizim va uskuna jihozlari prinsiplari;
b) aerosatlarning ekspluatatsion cheklovlari; uchish ekspluatatsiyasi boʻyicha qoʻllamasidan muvofiq ekspluatatsion maʼlumotlar yoki ushbu maʼlumotni oʻz ichiga olgan boshqa hujjat;
v) aerostatlarda foydalaniladigan, gazlarni amaliy qoʻllanilishi va jismoniy xarakteristikasi;
5213. Uchish xarakteristikasi, rejalashtirish va yuklash:
a) uchish xarakteristikasiga yukning taʼsiri; ogʻirlikning hisoblari;
b) haroratning taʼsirini hisobga olgan holda startdagi, qoʻnishdagi va boshqa xarakteristikalarini amalda qoʻllash va foydalanish;
v) VPQ boʻyicha parvozlarini bajarishda yoʻnalish boʻyicha parvoz oldi rejalari va parvozlarni rejalashtirish; havo harakatiga xizmat koʻrsatishning tegishli qoidalari, balandlik oʻlchagichni oʻrnatish tartibi, jadal harakatlardagi rayonlarda parvozlarni bajarish.
5214. Aerostat uchuvchisi xavf va xatolarni nazorat prinsiplarni hisobga olib, aerostat uchuvchisiga tegishli parvoz faoliyatidagi insonning imkoniyatlarini va cheklovlarini bilishi kerak.
5215. Aerostat uchuvchisi aviatsiya meteorologiyasining asoslarini qoʻllash va meteorologik maʼlumotlarni olish va foydalanish qoidalarini bilishi kerak; balandlikni oʻlchash;
5216. Navigatsiya:
aeronavigatsiyaning
b) aeronavigatsion xaritasidan foydalanish.
5217. Ekspluatatsiya qoidalari:
a) AIP, №OTAM, aviatsiya kodlari va qisqartmalarga oʻxshash aeronavigatsion hujjatlarni ishlatish;
b) xavfli ob-havo sharoitdagi, izidagi girdoblik va parvozga taʼsir qiluvchi boshqa xavfli harakatlardan aylanib oʻtish maqsadida qoʻllaniladigan harakatlarni hisobga olgan holda, avariya vaziyatidagi tegishli ehtiyot choralar va harakatlar;
5218. Aerostat uchuvchisi aerostatlarga taʼluqli parvozlar asoslarini bilishi kerak;
5219. Radiotelefon:
a) VPQ boʻyicha parvozga tegishli radiotelefon aloqasi va frazeologiyasini kiritish qoidalari; aloqa uzilgandagi harakat;
b) radiotelefon aloqasida ishlatiladigan tilida gaplashish va uni tushunish layoqati;
52110. Aerostat uchuvchisiga nomzod, kamida 8ta ishga tushirish va koʻtarilishga, ulardan bittasi mustaqil boʻlishi bilan, aerostat uchuvchisi sifatida 16 soatdan kam boʻlmagan tajribaga ega boʻlishi kerak;
52111. Aerostat uchishga nomzod, vakolatdagi uchuvchi-instruktor rahbarligi ostida uchish tayyorgarligidan oʻtishi kerak. Instruktor, nomzodni aerostat uchuvchisiga talab qilinadigan quyidagi sohalar boʻyicha ekspluatatsion tajribaga talablar darajasini olishini taʼminlaydi
1) aerostatni yigʻish, jihozlash, toʻldirish, bogʻlab qoʻyish va tekshirish kabi parvoz oldi tayyorgarligi;
2) tegishli cheklovlarni hisobga olgan holda, ishga tushirganda va koʻtarilayotganda qoʻllaniladigan texnik usullar va qoidalar, avariya holatlarida harakatlar tartibi va foydalaniladigan signallar;
3) toʻqnashishning oldini olish usullari va choralari;
4) tashqi vizual belgilar yordamida aerostatni boshqarish;
5) tez pasayish rejimini aniqlash va undan chiqish yoʻllari;
6) tashqi vizual belgilar yordamida yoʻnalish boʻyicha parvozlar va yoʻlni hisoblash usullari;
7) yerda aerostatni ishlatish tartibini qoʻshgan holda qoʻnishga va qoʻnishlarga kirishlar;
8) avariya vaziyatlarida harakat qilish tartibi.
52112. Aerostat uchuvchisiga nomzod oʻzining vakolati doirasida 52111 bandda koʻrsatilgan aerostat uchuvchisining egasiga taqdim etilgan tegishli huquqlari bilan aerostat parvozlari va monyovrlari komandiri sifatida namoyish qilish qobilyatini koʻrsata olishi kerak, shuningdek qoʻydagilarni bilishi:
1) xavf va xatolar omillarini bilish va nazorat qilish;
2) cheklovlar doirasida aerostatni boshqarish;
3) hamma manyovrlarni aniq va ravon bajarish;
4) parvozda kuzatishni malaka bilan amalga oshirish va qarorni toʻgʻri qabul qilish;
5) aeronavigatsiya sohasida bilimlarni ishlatish;
6) doim aerostatlar boshqaruvini shunday tarzda amalga oshirish kerakki, parvoz yoki manyovr sxemasini muvoffaqiyatli bajarilishini taʼminlash uchun.
87-§. OʻYEUA uchuvchisi bilim va qobiliyatiga talablar
522. Havo huquqlari:
a) Oʻzbekiston Respublikasi FA uchish ishlarini belgilovchi hujjatlar, OʻYEUAda uchish ishlarini belgilovchi hujjatlar.
523. Amaldagi aerodinamika:
a) OʻYEUA aerodinamik xarakteristikasi;
b) OʻYEUA boshqaruvchanligi va barqarorligi;
v) alohida holatlarda va alohida vaziyatlardagi parvozlar;
524. Navigatsiya:
a) aeronavigatsion maʼlumotlar;
b) aeronavigatsion va parvoz xaritalari;
v) vizual belgilar;
g) OʻYEUA parvoziga shamolning taʼsiri;
d) havo xududi tuzilmasida va HHB tizimida havo navigatsiyasi;
e) havo navigatsiyasi xavfsizligini taʼminlash;
525. Aviatsion meteorologiya:
a) amaliy meteorologiya asoslari;
b) parvozlarni meteorologik taʼminlash;
526. OʻYEUA konstruksiyasi va ekspluatatsiya qilish:
a) OʻYEUA konstruksiyasi va uning uchish ekspluatatsiyasi;
b) OʻYEUA muvozanati va asosiy konstruktiv elementlari, OʻYEUA asosiy geometrik maʼlumotlari;
v) konstruksiyasining mustahkamligi va uning elementlari;
g) OʻYEUA uchish-texnik xarakteristikasi va ekspluatatsion cheklovlari;
d) quvvat qurilmaning konstruksiyasi va ekspluatatsiyasi;
e) shikastlar va nuqsonlarning xarakterli belgilari;
j) OʻYEUAni parvozga qoʻyish;
z) OʻYEUA texnik ekspluatatsiyasi va texnik xizmat koʻrsatish;
i) texnik hujjatlari va uni olib borish tartibi;
k) qutqarish vositalari;
l) Aviatsiya texnikasi va YOMM texnik ekspluatatsiya qilish toʻgʻrisida umumiy maʼlumotlar;
527. OʻYEUA uchuvchilari uchun (aviatsiya ishlarini bajarishga qoʻyilishida) qoʻshimcha:
a) OʻYEUAda kasbiy faoliyatini belgilovchi OʻYEUA ekspluatatsiya qilish huquqiy asoslari va koʻrsatma hujjatlariga talablar.
b) OʻYEUAda kasbiy faoliyatining boshqa turlari, aviatsiya ishlarining cheklovlari va ularning xavfsizligini taʼminlash;
v) qoʻllaniladigan OʻYEUAda maxsus parvozlarni bajarish usullari;
g) maxsus jihozlar konstruksiyasi va ularni ekspluatatsiya qilish;
528. OʻYEUA uchuvchisi-instruktorlari uchun qoʻshimcha:
a) uchishga oʻqitish uslublari;
b) aviatsion psixologiyasi;
v) pedogogika asoslari va oʻquv tarbiya ishlari.
529. Tajriba:
a) guvohnoma oluvchi nomzodlar kamida 20 soat uchishga ega boʻlishlari kerak, undan 10 soati-mustaqil, 4 soati yoʻnalish boʻyicha uchish;
b) “uchuvchi-OʻYEUA-instruktor” malaka belgisini olishi uchun kamida 60 soatlik uchishga ega boʻlishi kerak, ulardan kamida 17 soati uslubiy va instruktorlik soatlari.
871-§. Planer-uchuvchisi bilim va qobiliyatiga talablar
5291. Havo huquqi:
a) planer-uchuvchisi guvohnomasining egasiga tegishli boʻlgan qoida va nizomlar;
b) parvozlar qoidalari;
v) tegishli amaliyot va havo harakatiga xizmat koʻrsatish qoidalari.
5292. Havo kemalari boʻyicha umumiy bilimlar:
a) planerning tizim va uskuna jihozlarining ishlash tamoyillari;
b) planerning ekspluatatsion cheklovlari;
v) uchish ekspluatatsiyasi qoʻllanmasidan yoki ushbu maʼlumotga ega boʻlgan boshqa hujjatdan olingan tegishli ekspluatatsion maʼlumotlar.
5293. Uchish tavsiflari, rejalashtirish va yuklash:
a) uchish tavsifiga yukning va ogʻirlikni joylashtirilishini taʼsiri;
b) ogʻirlik va sentrovkani hisobga olish;
v) startdagi, qoʻnishdagi va boshqa tavsiflarni amalda qoʻllash va foydalanish;
g) VPQ boʻyicha parvozlarni bajarishda yoʻnalish boʻyicha parvoz oldi rejalari va parvozlarni rejalashtirish; havo harakatiga xizmat koʻrsatishning tegishli qoidalari, balandlik oʻlchagichni oʻrnatish tartibi, jadal harakatlardagi tumanlarda parvozlarni bajarish.
5294. Nomzod planer-uchuvchisiga nisbatan shaxsning qobiliyatlarini, shu jumladan tahdid va xatoliklarini nazorat qilish imkoniyatlarini bilishi kerak.
5295. Meteorologiya:
a) aviatsion meteorologiya asoslarini qoʻllash;
b) meteorologik maʼlumotlarni olish va foydalanish qoidalari;
v) balandlikni oʻlchash.
5296. Navigatsiya:
a) aeronavigatsiyaning amaliy jihatlari va yoʻlni hisoblash usullari;
b) aeronavigatsion xaritalardan foydalanish.
5297. Ekspluatatsiya qoidalari:
a) AIP, NOTAM, aviatsiya kodlari va qisqartmalar kabi aeronavigatsion hujjatlarni ishlatish;
b) ishga tushirishning turli usullari va tegishli tadbirlar tartibi;
v) xavfli ob-havo sharoitidagi, izidagi harakat va parvozga taʼsir qiluvchi boshqa xavfli harakatlardan aylanib oʻtish maqsadida qoʻllaniladigan harakatlarni hisobga olgan holda, avariya vaziyatidagi tegishli ehtiyot choralari va harakatlar.
5298. Planer-uchuvchisi planerlarga taalluqli parvozlar asoslarini bilishi kerak.
5299. Radiotelefon:
a) VPQ boʻyicha parvozga tegishli radiotelefon aloqasi va frazeologiyasini olib borish qoidalari, aloqa uzilgandagi harakatlar;
b) radiotelefon aloqasida qoʻllaniladigan tilda gaplashish va uni tushunish layoqati.
52910. Planer-uchuvchisiga nomzod, planer-uchuvchisi sifatida 6 soatdan kam boʻlmagan parvozga ega boʻlishi kerak, shu jumladan 2 soat mustaqil parvozga ega boʻlib, ulardan 20 dan kam boʻlmagan uchish va qoʻnishlarni bajargan boʻlishi kerak.
Agar nomzod samolyot uchuvchisi sifatida parvoz vaqtiga ega boʻlsa, guvohnomalarni berish boʻyicha vakolatli organ bunday parvoz vaqtini hisobga olishni va ijobiy qaror qabul qilinsa, parvoz vaqtiga nisbatan yuqoridagi talablarini kamaytirish maqbulligini belgilaydi.
52911. Tegishli nazorat ostida planer uchuvchisiga nomzod quyidagi sohalarda planerni ekspluatatsiya qilish tajribasiga ega boʻlishi lozim:
a) planerni yigʻish va tekshirishni oʻz ichiga olgan parvoz oldi tayyorgarligi;
b) parvoz tezligiga tegishli cheklovlarni hisobga olgan holda, startda ishlatiladigan usulda qoʻllaniladigan texnik usullar va qoidalar, avariya holatlarida harakatlar tartibi va foydalaniladigan belgilar;
v) harakat chizmasi boʻyicha toʻqnashishning oldini olish uchun ishlatiladigan parvozlar, usul va choralar;
g) tashqi vizual belgilar yordamida planerni boshqarish;
d) parvoz rejimlarining ekspluatatsiyaviy oraliqdagi parvozlar;
e) boshlangʻich va jadallashayotgan qulashni aniqlash, undan va spiral boʻyicha tik pasayishdan chiqish.
j) odatdagi vaziyatlarda yon tarafdan shamol boʻlganda ishga tushirish, qoʻnishga kirishish va qoʻnish;
z) vizual belgilar va yoʻnalishni hisoblash usullari yordamida yoʻnalish boʻyicha parvozlar;
i) avariya vaziyatlarida harakat qilish tartibi.
52912. Qobiliyati:
Planer-uchuvchisiga nomzod, mazkur Qoidalarning 52911-bandida koʻrsatilgan planer-uchuvchi guvohnomasi egasiga taqdim etilayotgan malaka darajasida, planer komandiri sifatida parvoz va manevrlarni bajara olish qobiliyatini hamda quyidagilarni bilishini koʻrsatdi:
a) xavf va xato omillarini bilish va nazorat qilish;
b) uning cheklovlari doirasida planerni boshqarish;
v) barcha manevrlarni aniq va ravon bajarish;
g) toʻgʻri qarorlarni qabul qilish va parvozda kuzatishni malakaviy amalga oshirish;
d) aeronavigatsiya sohasida bilimlarini qoʻllash;
e) parvoz yoki manevr chizmasini muvaffaqiyatli bajarilishini taʼminlash uchun, doimiy ravishda planer boshqaruvini kerakli darajada amalga oshirish.
(871-paragraf Oʻzbekiston Respublikasi Parvozlar xavfsizligini nazorat qilish davlat inspeksiyasi boshligʻining 2018-yil 2-avgustdagi 120-N-sonli buyrugʻiga (roʻyxat raqami 1349-11, 05.09.2018-y.) asosan kiritilgan — Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 05.09.2018-y., 10/18/1349-11/1837-son)
88-§. MTTga bilim va qobiliyatlariga talablar.
Aviatexniklar.
530. 3-darajali aviatexnik quyidagilarni bilishi lozim:
a) qonun, qoyida, standart, yoʻriqnoma va texnik hujjatlar yozilgan tilni oʻqish va tegishli matnni tushunish darajasida bilish, hamma foydalanuvchilarga tushunarli boʻladigan yozuvlarni bajarish, oʻz mansab masʼuliyatlarini amalga oshirishda har qanday tushunmovchiliklarga yoʻl qoʻymaydigan darajasida soʻzlasha olish.
b) Fuqaro aviatsiyasi faoliyatiga tegishli boʻlgan Oʻzbekiston Respublikasining qonun va qoidalarini, atrof muhitni muhofaza qilish va inson omilining ishlab chiqarish jarayoniga taʼsiri xususiyatlariga taalluqli davlat talablarini;
v) faoliyatiga taalluqli, korxona tomonidan belgilangan qoʻllanma, nizom, yoʻriqnomalarini;
g) faoliyatiga taalluqli, ekspluatatsion hujjatlarini, ekspluatatsiya qoidalarini va aviatsion texnika, jixoz va uskunalarining ishlash prinsiplarini;
d) kerakli hujjatlarni yuritish tartibini;
e) oʻz mutaxassisligi boʻyicha aviatsion texnikaning konstruksiyasini va ishlash prinsipini;
j) oʻz mutaxassisligi boʻyicha aviatsion texnikaning xos boʻlgan buzilish va nosozliklarni, ularning sabablarini va bartaraf etish metodlarini;
z) ishlab chiqarishning metrologik taʼminlash prinsiplarini.
531. 3-darajali aviatexnik quyidagilarni bajara olishi lozim:
a) kerakli hujjatlardan foydalana olish;
b) masʼuliyati doirasiga kiritilgan ishlarni bajarish uchun zarur boʻlgan uskuna va jixozlardan foydalanish;
v) oʻz mutaxassisligi boʻyicha aviatsion texnikaga texnik xizmat koʻrsatishda, tasdiqlangan reglament va texnologiyalarga muvofiq ishlarni bajarish;
g) texnik xizmat koʻrsatish jarayonida aviatsion texnikaning defektlarini aniqlash;
d) agarda murakkab taʼmir, sozlash va rostlash ishlari talab qilinmasa defektlarni bartaraf etish.
532. 2-darajali aviatexnik ham 3-darajali aviatexnik kabi bilimga va qobiliyatga ega hamda quyidagilarni bilishi lozim:
a) oʻz mutaxassisligi boʻyicha, aviatsion texnikasidan chuqur bilimga ega boʻlishi;
b) AREJ (aviatsiya va radioelektron jixozlar) boʻyicha aviatexnigi bir biriga bogʻliq mutaxassisliklar (elektr, radio uskunalar) boʻyicha tayanch bilimga ega boʻlishi;
v) ishlab chiqarishda belgilangan sifat tizimini tashkillashtirish prinsiplarini bilishi;
g) murakkab sozlash va rostlash ishlarini bajarishi;
d) oʻz mutaxassisligi boʻyicha mutaxassislar tomonidan bajarilgan ishlar sifatini nazorat qilish va baholash.
533. 1-darajali aviatexnik ham 2-darajali aviatexnik kabi bilimga va qobiliyatga ega hamda quyidagilarni bilishi lozim:
a) SD boʻyicha aviatexnigi samolyotning AREJdan, AREJ boʻyicha aviatexnigi esa, samolyot va dvigatel tizimidan qoniqarli tayanch bilimga ega boʻlishlari kerak;
b) aviatsion texnika ekspluatatsiyasini taʼminlash boʻyicha xizmatlarning oʻzaro hamkorligini tashkil qilish tizimini bilishi;
v) havo kemalari parvoz yaroqliligini saqlash va parvozlarning muhandislik-aviatsion taʼminoti prinsipini bilish.
Muhandislar.
534. Muhandis quyidagilarni bilishi lozim:
a) qonun, qoyida, standart, yoʻriqnoma va texnik hujjatlar yozilgan tilni oʻqish va tegishli matnni tushunish darajasida bilish, hamma foydalanuvchilarga tushunarli boʻladigan yozuvlarni bajarish, oʻz mansab masʼuliyatlarini amalga oshirishda har qanday tushunmovchiliklarga yoʻl qoʻymaydigan darajasida soʻzlasha olish.
b) Fuqaro aviatsiyasi faoliyatiga tegishli boʻlgan Oʻzbekiston Respublikasining qonun va qoidalarini, atrof muhitni muhofaza qilish va inson omilining ishlab chiqarish jarayoniga taʼsiri xususiyatlariga taalluqli davlat talablarini;
v) faoliyatiga taalluqli, korxona tomonidan belgilangan qoʻllanma, nizom, yoʻriqnomalarini;
g) faoliyatiga taalluqli, ekspluatatsion hujjatlarini, ekspluatatsiya qoidalarini va aviatsion texnika, jixoz va uskunalarining ishlash prinsiplarini;
d) kerakli hujjatlarni yuritish tartibini;
e) oʻz mutaxassisligi boʻyicha aviatsion texnikaning konstruksiyasini va ishlash prinsipini;
j) oʻz mutaxassisligi boʻyicha aviatsion texnikaning xos boʻlgan buzilish va nosozliklarni, ularning sabablarini va bartaraf etish metodlarini;
z) ishlab chiqarishning metrologik taʼminlash prinsiplarini.
i) ishlab chiqarishda belgilangan sifat tizimini tashkillashtirish prinsiplarini;
k) SD boʻyicha muhandisi samolyotning AREJdan, AREJ boʻyicha muhandisi esa, samolyot va dvigatel tizimidan qoniqarli tayanch bilimga ega boʻlishlari kerak;
l) aviatsion texnika ekspluatatsiyasini taʼminlash boʻyicha xizmatlarning oʻzaro hamkorligini tashkil qilish tizimini bilishi.
535. Muhandis quyidagilarni bajara olishi lozim:
a) kerakli hujjatlardan foydalana olish;
b) masʼuliyati doirasiga kiritilgan ishlarni bajarish uchun zarur boʻlgan uskuna va jixozlardan foydalanish;
v) oʻz mutaxassisligi boʻyicha aviatsion texnikaga texnik xizmat koʻrsatishda, tasdiqlangan reglament va texnologiyalarga muvofiq ishlarni bajarish;
g) texnik xizmat koʻrsatish jarayonida aviatsion texnikaning defektlarini aniqlash;
d) murakkab sozlash va rostlash ishlarini bajarishi;
e) oʻz mutaxassisligi boʻyicha mutaxassislar tomonidan bajarilgan ishlar sifatini nazorat qilish va baholash.
j) mehnat jamoasi (brigada, smena)ning ishlab chiqarish faoliyatini tashkil qilish va yoʻnalitirish.
536. 2-toifali muhandis ham muhandis kabi bilimga va qobiliyatga ega hamda quyidagilarni bilishi lozim:
a) oʻz mutaxassisligi boʻyicha, aviatsion texnikasidan chuqur bilimga ega boʻlishi;
b) boshqa mutaxassisligi boʻyicha mutaxassislar tomonidan bajarilgan ishlar sifatini nazorat qilish va baholashni bilish;
v) ishlab chiqarish jarayonining xolatini tahlil qila olish va tahlil natijalariga koʻra ishlab chiqarishda qarorlarni qabul qilishni bilish;
g) havo kemalari parvoz yaroqliligini saqlash va parvozlarning muhandislik-aviatsion taʼminoti prinsipini bilish;
d) parvoz haqidagi maʼlumotlarni roʻyxatga olish tizimi funksiyasi prinsiplarini bilish;
e) parvoz maʼlumotlarini qayd etuvchi uskunalarning maʼlumotlarini tahlil qilish va ulardan foydalana olishni bilish.
537. 1-toifali muhandis ham 2-toifali muhandis kabi bilimga va qobiliyatga ega hamda quyidagilarni bilishi lozim:
a) ishlab chiqarishni tayyorlash jarayonida va aviatsion texnikada bajarilgan har qanday ishlarni nazorat qilish va baholashni bilish;
b) aviatsion texnikani konstruktor-texnologik taʼminlash va mualliflik koʻmagi prinsiplarini bilish;
v) aviatsion texnikaning konstruktorlik va ishlab chiqarishdagi kamchiliklari, aniqlangan buzilish va nosozliklari haqida maʼlumotlarni tahlil qilish va umumlashtirish, xamda ularning oldini olish boʻyicha tadbirlarni tadqiq qilishni bilish.
Toifali aviaxodimlar.
538. “A” toifali aviaxodimlar quyidagilarni bilishlari kerak:
a) qonun, qoyida, standart, yoʻriqnoma va texnik hujjatlar yozilgan tilni oʻqish va tegishli matnni tushunish darajasida bilish, hamma foydalanuvchilarga tushunarli boʻladigan yozuvlarni bajarish, oʻz mansab masʼuliyatlarini amalga oshirishda har qanday tushunmovchiliklarga yoʻl qoʻymaydigan darajasida soʻzlasha olish.
b) Fuqaro aviatsiyasi faoliyatiga tegishli boʻlgan Oʻzbekiston Respublikasining qonun va qoidalarini, atrof muhitni muhofaza qilish va inson omilining ishlab chiqarish jarayoniga taʼsiri xususiyatlariga taalluqli davlat talablarini;
v) faoliyatiga taalluqli, korxona tomonidan belgilangan qoʻllanma, nizom, yoʻriqnomalarini;
g) faoliyatiga taalluqli, ekspluatatsion hujjatlarini, ekspluatatsiya qoidalarini va aviatsion texnika, jixoz va uskunalarining ishlash prinsiplarini;
d) kerakli hujjatlarni yuritish tartibini;
e) oʻz mutaxassisligi boʻyicha aviatsion texnikaning konstruksiyasini va ishlash prinsipini;
j) “A” toifali aviaxodimlar quyidagilarni bajara olishi kerak;
z) ishlab chiqarish-texnik va ekspluatatsion hujjatlardan foydalanish;
i) masʼuliyati doirasiga kiritilgan ishlarni bajarish uchun zarur boʻlgan uskuna va jixozlardan foydalanish;
k) oʻz mutaxassisligi boʻyicha aviatsion texnikaga texnik xizmat koʻrsatishda, tasdiqlangan reglament va texnologiyalarga muvofiq ishlarni bajarish;
l) texnik xizmat koʻrsatish jarayonida aviatsion texnikaning defektlarini aniqlash.
539. “B” toifali aviaxodimlar ham “A” toifali aviaxodimlar kabi bilimga va qobiliyatga ega hamda quyidagilarni bilishi lozim:
a) oʻz mutaxassisligi boʻyicha, aviatsion texnikasidan chuqur bilimga ega boʻlishi;
b) SD boʻyicha aviaxodim-mexanigi samolyotning avionikasidan, aviaxodim-avionigi (AREJ) esa, samolyot va dvigatel tizimidan qoniqarli tayanch bilimiga ega boʻlishlari kerak;
v) aviatsion texnika ekspluatatsiyasini taʼminlash boʻyicha xizmatlarning oʻzaro hamkorligini tashkil qilish tizimini bilishi;
g) korxonada belgilangan sifat tizimini bilishi;
d) oʻz mutaxassisligi boʻyicha mutaxassislar tomonidan bajarilgan ishlar sifatini nazorat qilish va baholashni bilishi;
e) murakkab sozlash va rostlash ishlarini bajarishni bilishi;
j) ishlab chiqarish jarayonining xolatini tahlil qilish va tahlil natijalariga koʻra ishlab chiqarishda qarorlarni qabul qilishi;
z) havo kemalari parvoz yaroqliligini saqlash va parvozlarning muhandislik-aviatsion taʼminoti prinsipini bilish;
540. “S” toifali aviaxodimlar ham “B” toifali aviaxodimlar kabi qobiliyatga ega hamda quyidagilarni bilishi lozim:
a) ishlab chiqarishni tayyorlash jarayonida va aviatsion texnikada bajarilgan har qanday ishlarni nazorat qilish va baholash;
b) aviatsion texnikani konstruktor-texnologik taʼminlash va mualliflik koʻmagi prinsiplarini bilish;
v) aviatsion texnikaning konstruktorlik va ishlab chiqarishdagi kamchiliklari, aniqlangan buzilish va nosozliklari haqida maʼlumotlarni tahlil qilish va umumlashtirish, xamda ularning oldini olish boʻyicha tadbirlarni tadqiq qilishni bilish.
89-§. Ekipaj parvoz personaliga instruktor belgisini kiritishda qoʻyiladigan talablar
541. Bilim talablari:
a) Nomzod yoki 2-daraja parvoz yekipaji aʼzosi guvohnomasini ollishda qoʻyiladigan talablarga javob beradi. Bundan tashqari nomzod instruktor belgisi yegasi bilimiga muvofiq bilimlar darajasini namoyon yetadi:
1) amaliy oʻquv metodikasi;
2) kursantlarning yerdagi tayyorgarlik fanlaridan olgan oʻzlashtirish baholari;
3) materialni oʻlashtirish jarayoni;
4) samarali oʻquv yelementlari;
5) kursantlar bilimini tekshirish va baholash, hamda oʻquv nazariyasi:
6) tayyorlov dasturini ishlab chiqish;
7) darsni rejalashtirish;
8) auditoriya oʻquv metodikasi(uslubi);
9) oʻquv qurollaridan foydalanish;
10) oʻquvchilar xatolarini tahlil qilish va tuzatish;
11) insonning parvoz tayyorgarligiga nisbatan imkoniyatlari;
12) HKdagi toʻxtashlar va tizimning ishdan chiqishini imitatsiya (taqlid)si bilan bogʻliq xavf-xatar;
b) Tajriba:
1) nomzod oʻzi yegallagan HK turida 500 soatga yega;
v) Parvoz tayyorgarligi: Davavianazorat tomonindan tayinlangan instruktor rahbarligida nomzod mutaxassisligi boʻyicha:
1) PPLC va /yoki PPLCV ga muvofiq oʻquv kursini oʻtgan;
2) parvoz tayyorgarligini oʻtkazmoqchi boʻlgan metodika boʻyicha manevr va parvoz sxemalarini amalda qoʻllagan.
g) Qobilyat;
1) nomzod oʻzi parvoz tayyorgarigini oʻtkazmoqchi boʻlgan sohalarda va instruktorlik huquqlari namoyon yetiladiga HK turlarida, alohida muvofiq holatlar, parvoz oldi yoriqnomasi, parvoz razborlari, yer tayyorgarligini hisobga olgan holda oqitish qobiliyatini namoyish yetadi.
542. Mazkur Qoidalarning 541-bandi talablariga rioya qilganda instructor malaka belgisiga yega shaxs oʻqitish, tayyorlash, mashgʻulot va tekshiruvlar oʻtkazish hamda parvozning turli koʻrinishlariga ruxsat berish, jumladan instructor sifatida parvozlarga ruxsat berish huquqiga yegadir.
543. Uchuvchi-instruktor malaka belgisini olishga nomzod mazkur Qoidalarning 541-bandi talablariga javob bera olishi kerak, taalluqli HKda HKK(komandiri) sifatida 200 soatdan kam boʻlmagan parvozga yega boʻlishi kerak. Uchuvchi-instruktor malaka belgisi Davavianazorat OMKda ishlanadi.
XXII BOB. AVIAXODIMLARINING KASBIY BILIMLARI DARAJASINI BAHOLASH MEZONLARI
90-§. Xodimning uchish texnikasini, SYB va amaliy ishini baholash mezoni
544. Mashqlarni mukammal tarzda bajarish, barcha jarayonlarni toʻgʻri texnik usullardan foydalanib bajarish. Protsedurani va texnik usullarni nazariy bilish, ularni bajarish darajasiga muvofiq boʻlishi.
(“5” baho).
545. Mashqlarni muhim boʻlmagan kamchiliklar bilan bajarish va xatolarni mustaqil tuzatish. Protseduralarni muhim boʻlmagan kamchiliklar bilan bajarish. Yordam yoki aralashuv talab qilinmadi. Protsedura va texnik usullarni nazariy bilish qayta oʻrganishni talab qilmasligi.
(“4” baho)
546. Mashqlarni xatoliklar bilan bajarish, ularni tuzatishda notoʻgʻri yoki yetarli boʻlmagan harakatlar, xatolarni tuzatish uchun yoki mashqni oxiriga yetkazish uchun yordam va aralashuv talab qilingan. Protsedura va texnik usullarni nazariy bilish yetarli boʻlmagan, alohida fanlarni qayta oʻrganish talab etilgan.
(“3” baho)
547. Mashqlarni jiddiy xatoliklar bilan bajarish, notoʻgʻri protseduralar, muntazam aralashuv va xatolarni tuzatish uchun yordam talab qilingan. Protsedura va texnik usullarni nazariy bilish talab darajasiga mos kelmagan, mutaxassisning qayta oʻqishi talab qilinadi.
(“2” baho)
91-§. Nomzodlarning nazariy bilimini baholash
548. Har bir fandan nomzodlarning nazariy bilimini baholash besh ballik tizimga asosan amalga oshiriladi: 5 (besh), 4 (toʻrt), 3 (uch), 2 (ikki), 1 (bir).
Baholarni belgilash quyidagi mezonlarga muvofiq amalga oshiriladi:
“5” baho, agar nomzod barcha savollarga toʻliq javob bersa, fan yuzasidan chuqur bilim namoyon etsa qoʻyiladi. Amaliy mashqlarini yechishda bilimlarini qoʻlladi.
“4” baho, agar nomzod barcha savollarga asosan toʻliq javob bersa, ayrim kichik xatolarni oʻzi mustaqil toʻgʻrilagan boʻlsa, fanni bilishini namoyon etdi. Amaliy mashqlarini yechishda oʻzining bilimlarini qoʻlladi.
“3” baho, agar nomzod savollardan biriga javob bera olmasa yoki ikkita savolga toʻliq javob bermagan boʻlsa, lekin qoʻshimcha savollarga oʻz javoblari bilan aniqlik kiritdi. Amaliy mashqlarini yechishda oʻzining bilimlarini qoʻlladi.
“2” baho, agar nomzod ikki yoki undan ortiq savolga notoʻgʻri javob bersa qoʻyiladi;
“1” baho agar nomzod javob berishdan bosh tortgan boʻlsa qoʻyiladi.
Bilimlarni nazorat qilishda texnik vositalardan foydalanishda nomzodning bahosi quyidagicha belgilanadi:
a) 86% — 100%-5 (aʼlo);
b) 71% — 85%-4 (yaxshi);
v) 56% — 70%-3 (qoniqarli);
g) 55% va undan past-2 (qoniqarsiz).
549.Aviaxodimlarning eshitish qobiliyati va Morze alifbosi signallarini uzatish boʻyicha tayyorgarlik darajasini baholash:
a) bir daqiqada 30 va undan ortiq belgi — 5(besh);
b) bir daqiqada 24 — 30 belgilar — 4 (toʻrt);
v) bir daqiqada 20 — 24 belgilar — 3 (uch);
g) bir daqiqada 20 dan kam belgilar — 2 (ikki).
OʻzR FA guvohnomalarini berish va aviatsiya xodimlarining turlari qoidalariga
1-ILOVA
FA uchuvchisining Guvohnomasining muqovasi va birinchi sahifasi.
OʻzR FA guvohnomalarini berish va aviatsiya xodimlarining turlari qoidalariga
2-ILOVA
FA dargasining Guvohnomasining muqovasi va birinchi sahifasi.
OʻzR FA guvohnomalarini berish va aviatsiya xodimlarining turlari qoidalariga
3-ILOVA
FA havo kemasi muxandisining Guvohnomasining muqovasi va birinchi saxifasi
OʻzR FA guvohnomalarini berish va aviatsiya xodimlarining turlari qoidalariga
4-ILOVA
FA havo kemasi mexanigining Guvohnomasining muqovasi va birinchi sahifasi
OʻzR FA guvohnomalarini berish va aviatsiya xodimlarining turlari qoidalariga
5-ILOVA
FA havo kemasi alokachisining Guvohnomasining muqovasi va birinchi sahifasi
OʻzR FA guvohnomalarini berish va aviatsiya xodimlarining turlari qoidalariga
6-ILOVA
FA havo kemasi operatori Guvohnomasining muqovasi va birinchi sahifasi
OʻzR FA guvohnomalarini berish va aviatsiya xodimlarining turlari qoidalariga
7-ILOVA
FA havo kemasi xodimining Guvohnomasining muqovasi va birinchi sahifasi
OʻzR FA guvohnomalarini berish va aviatsiya xodimlarining turlari qoidalariga
8-ILOVA
XXD Guvohnomasining muqovasi va birinchi sahifasi
OʻzR FA guvohnomalarini berish va aviatsiya xodimlarining turlari qoidalariga
9-ILOVA
HKtexnikaviy xizmat kursatuvchi muxandis Guvohnomasining muqovasi va birinchi sahifasi
OʻzR FA guvohnomalarini berish va aviatsiya xodimlarining turlari qoidalariga
10-ILOVA
HK texnikaviy xizmat kursatuvchi aviatsiya texnigining Guvohnomasining muqovasi va birinchi sahifasi
OʻzR FA guvohnomalarini berish va aviatsiya xodimlarining turlari qoidalariga
11-ILOVA
OʻzR FA guvohnomalarini berish va aviatsiya xodimlarining turlari qoidalariga
11a-ILOVA
FA uchuvchisi aerostat uchuvchisi Guvohnomasining muqovasining ichki tarafi va birinchi sahifasi
OʻzR FA guvohnomalarini berish va aviatsiya xodimlarining turlari qoidalariga
12-ILOVA
FA uchuvchisi OʻYEUK uchuvchisi Guvohnomasining muqovasining ichki tarafi va birinchi sahifasi
OʻzR FA guvohnomalarini berish va aviatsiya xodimlarining turlari” Oʻzbekiston Respublikasi aviatsiya qoidalariga
12a-ILOVA
FA uchuvchisi planer-uchuvchisi guvohnomasining muqovasining ichki tarafi va birinchi sahifasi.
(12a-ilova Oʻzbekiston Respublikasi Parvozlar xavfsizligini nazorat qilish davlat inspeksiyasi boshligʻining 2018-yil 2-avgustdagi 120-N-sonli buyrugʻiga (roʻyxat raqami 1349-11, 05.09.2018-y.) asosan kiritilgan — Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 05.09.2018-y., 10/18/1349-11/1837-son)
OʻzR FA guvohnomalarini berish va aviatsiya xodimlarining turlari qoidalariga
13-ILOVA
Havo kemalariga texnikaviy xizmat kursatuvchi muxandis Guvohnomasining muqovasining ichki tarafi va birinchi sahifasi
OʻzR FA guvohnomalarini berish va aviatsiya xodimlarining turlari qoidalariga
14-ILOVA
Havo kemalariga texnikaviy xizmat kursatuvchi aviatsiya texnigining Guvohnomasining muqovasining ichki tarafi va birinchi sahifasi
OʻzR FA guvohnomalarini berish va aviatsiya xodimlarining turlari qoidalariga
15-ILOVA
Mutaxasislarning Guvohnomasining muqovasining ichki tarafi
Barcha mutaxasislarning Guvohnomalarining 2-3 sahifalari
Barcha mutaxasislarning Guvohnomalarining 4 — 11 sahifalari
Barcha mutaxasislarning Guvohnomalarining 12 — 19 sahifalari
Barcha mutaxasislarning Guvohnomalarining 20 — 25 sahifalari
Barcha mutaxasislarning Guvohnomalarining 26-27sahifalari
Barcha mutaxasislarning Guvohnomalarining 28-29 sahifalari
OʻzR FA guvohnomalarini berish va aviatsiya xodimlarining turlari qoidalariga
16-ILOVA
Aviaxodimlar Guvohnomasini toʻldirish namunasi
Aviaxodimlar Guvohnomasini toʻldirish namunasi
Aviaxodimlar Guvohnomasini toʻldirish namunasi
Aviaxodimlar Guvohnomasini toʻldirish namunasi
Aviaxodimlar Guvohnomasini toʻldirish namunasi
Aviaxodimlar Guvohnomasini toʻldirish namunasi
Aviaxodimlar Guvohnomasini toʻldirish namunasi
OʻzR FA guvohnomalarini berish va aviatsiya xodimlarining turlari qoidalariga
17-ILOVA

‎‎uchuvchi xodimlarga
‎ TAQDIMNOMA

____________________________________________________________________________________________‎‎
‎(malaka darajasini berish, oshirish, tasdiqlash; ishga ruxsat berish; guvohnoma olish. muddatini uzaytirish) __________________________________________________________________________________________ga

‎‎(familiya, ismi, sharifi)

‎‎Egallab turgan lavozimi______________________________________ Boʻlinma __________________________
‎HK turi____________daraja __________________________ berildi __________________________________

‎‎(daraja, ixtisosligi)

‎(kim tomondan, rakami,

‎‎________________________ Tugʻilgan sana____________________ Maʼlumoti__________________________

‎‎bayonnoma sanasi)

‎‎(umumiy)

‎‎Maxsus maʼlumoti ____________________________________________________________________________

‎‎(ukuv maskanining nomi, kurslar, FA OʻM, tugallagan sana)

‎‎________________________________________________________________________________
‎‎TUYEK uchish ishlariga yarokli deb tan oldi ________________________________ “_____” ___________ 200 y.ga

‎(ixtisosligi)

‎‎Umumiy uchish soati_____________________________ soat, undan tungi____________________________ soat,
‎ularning ichidan mustaqil uchish soatlari ____________ soat, undan tunggi____________soat
‎HK turlarida mustakil uchish ____________________________________________________________________
‎Belgilangan minimum__________________________________________________________________________

‎‎(HKK uchun tuldiriladi)

‎‎Maʼlumotlarni aniqligini tasdiklayman:
‎Shtab boshligʻi _______________________________________________________________________________

‎‎(imzo, familiya, ismi va otasining ismining bosh xarflari)

‎‎
‎XIZMAT TAVSIFNOMA
‎____________________________________________________________________________________________
‎____________________________________________________________________________________________
‎____________________________________________________________________________________________
‎____________________________________________________________________________________________
‎____________________________________________________________________________________________
‎____________________________________________________________________________________________
‎____________________________________________________________________________________________
‎____________________________________________________________________________________________

‎‎Komandir___________________________________________________________

‎‎(AE, zveno, HKK)

‎‎(imzo, familiya)

M.Oʻ.‎‎

‎‎Uchish otryadi komandiri______________________________________________

‎‎(imzo, familiya)

‎‎“____”__________200 y.

‎‎
‎1. BAXOLASH VARAQASI __________________________________________________________________________________________ga
‎ (familiya, ismi, otasining ismi) ____________________________________________________________________________________________
‎ (ixtisosligi, lavozimi, HK turi)

T‎

Fanlarning nomi‎‎

baxo‎‎

tekshiruvchining familiyasi, ismi va otasi ismining bosh xarflari‎‎

sana, tekshiruvchining imzosi‎‎

1.‎

‎Boshkaruv hujjatlari (OʻzR HK, OʻzR XMFQ)

2.‎

‎FA da uchish qoidalari

3.‎

‎UX va aviatsiya xodisalari

4.‎

‎Uchish ekspluatatsiyasi buyicha qoʻllanma

5.‎

‎HK amaliy aerodinamikasi

6.‎

‎Havo navigatsiyasi

7.‎

‎Aviatsiya meteorologiyasi

8.‎

‎HK tuzilishi xakida umumiy maʼlumot va uning uchish ekspluatatsiyasi

9.‎

‎KK va YOKK ning tuzilishi xakida umumiy maʼlumot va uchish ekspluatatsiyasi

10.‎

‎HKning uskuna jixozlari va uning UE

11.‎

‎HK radiojixozlari va uning UE

12.‎

HK elektrojixozlanishi va uning UE‎

13.‎

Radioalokaning olib borish koidalari, FA RAQ, Morze alifbosining signalini eshitishini kabul kilish‎

14.‎

‎Aviatsiya texnikasidan texnik foydalanish buyicha umumiy maʼlumot va YOMV

15.‎

HK asosiy uchuv-texnika maʼlumotlari‎

16.‎

Bort AQV va avariya xolatlarida undan foydalanish koidalari.‎

17.‎

‎HK yuklash-bogʻlash uskunasi va tuzilishi.

18.‎

‎Yuklarga kuyiladigan talablar. Yuklarni yuklash va yuklarni tushurish qoidalari. TX

19.‎

‎Yulovchilarga meditsina xizmati

20.‎

‎Yulovchilarni ozik ovkat bilan taʼminlash

21.‎

‎XT da tashishni tashkillashtirish. Xavfli yuklarni tashish qoidalari.

22.‎

‎Yulovchilarga xizmat koʻrsatish texnologiyasi

23.‎

‎HK elektromaʼishiy jixozlari va uning ekspluatatsiyasi

24.‎

‎Chet tili (05.03.08 dan 30- ilovaga asosan baxolash koʻrsatkich darajasi)

25.‎

‎Davlat tili

26.‎

‎Parvoz geografiyasi

27.‎

Uchish faoliyatida insonlarning imkoniyatlari va cheklanishlari ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎
‎‎Izox: malaka klassining tayinlanishida, kutarilishida va tasdiklanishida, guvoxnomaning olinishi, muddatining uzaytirilishi, mustakil ishga ruxmat berilishi davrida:
‎‎“Sh.F.” uchuvchilar: b.b. 1 — 13, 16, 24 (XP uchun); “G.F.”: b.b.1 — 7, 13, 16, 24, 27 shturmanlarga: p.p. 1 — 7, 10 — 13, 15, 16, 24 (XP uchun);
‎bortmuxandislar: b.b. 1 — 5, 8 — 12, 14, 16, 24 (XP uchun);
‎bortmexaniklar:b.b. 1 — 5, 8 — 12, 14, 16, 24 (XP uchun);
‎bortradistlar: b.b. 1 — 4, 6, 7, 10 — 13, 15, 16, 24 (XP uchun);
‎bortoperatorlar: b.b. 1 — 4, 12, 15 — 18, 21, 23, 24 (XP uchun);
‎bortkuzatuvchilar: b.b. 1 — 4, 15, 16, 19 — 26;
‎28 b. buyicha barcha mutaxassislar uchun fakat guvoxnomani olayotgan davrda.

‎‎
‎II. Safga turish dasturidan oʻtish natijalari:

t/b raqam ‎‏

‎‎‏Mashq mashgʻulot rakami

Uchish soatlari ‎‎

Parvozlar‎‎‏
‎‎

Baxo‎‎‏

Lavozim, tekshiruv- chining F.I.Sh ‎‎‏

kun‎‎

tun‎‎

‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎
‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎
‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎
‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎

J a m i:‎‎

‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎
‎‎III. Parvoz maxorati tekshiruvidan (ishning amaliy maxorati) oʻtdi
‎“____”_____________________________ Baxo____________________________________________________
‎Tekshiruvchining xulosasi _____________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________________ Tekshiruvchi_________________________________________________________________________________

‎‎‎(lavozim, malaka darajasi, familiya, ismi, sharifi bosh xarflari)


‎IV. Samolyot boshkaruv maxoratini reys parvozlari tekshiruvidan utdi
‎“_____”____________________________________Baxo_____________________________________________
‎Tekshiruvchining xulosasi _____________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________________

‎Tekshiruvchi_________________________________________________________________________________

‎‎(lavozim, malaka darajasi, familiya, ismi, otasi ismining bosh xarflari)

V. SKTda uchish soati __________yil davomida__________ soat. SKTda amaliy tekshiruv

‎‎(tur)

‎‎ishlaridan_________ oʻtdi “____”_______200 g. Otsenka________________________

‎‎(tur)

‎‎Tekshiruvchining xulosasi (STK yoʻriqchisi) _______________________________________________________ ____________________________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________________
‎Tekshiruvchi (STK yoʻrikchisi)___________________________________________________________________

‎‎(lavozim, malaka klassi, familiya, ismi, otasi ismining bosh xarflari)

‎‎IZOX:
‎1, 2 bet. daraja olganida, tasdiklanganida, oshirilganida, guvoxnomani olganida, muddatini uzaytirganida, mustakil ishga ruxsat olganida toʻldiriladi;
‎II b., 3 bet mustakil ishga ruxsat olish uchun safga turishdan soʻng mutaxassislarga toʻldiriladi;
‎III, IV b., 3 bet mutaxassislarga mustakil ishga ruxsat olish uchun tekshiruv paytida, malaka darajasining tayinlanishida, koʻtarilishida va tasdiklanishida, guvoxnomaning olinishi, muddatining uzaytirilishi, mustaqil ishga ruxsat berilishi davrida toʻldiriladi;
‎V b., 3 bet daraja oshirilganida va guvoxnomaning muddati uzaytirilgan paytda toʻldiriladi.
‎Mutaxassislarga xizmat tavsifnomasi mustakil ishga ruxsat olish uchun tekshiruv paytida, malaka klassining tayinlanishida, koʻtarilishida va tasdiklanishida, guvoxnomaning olinishi, muddatining uzaytirilishi, mustaqil ishga ruxsat berilishi davrida toʻldiriladi.

‎‎
‎VI. MMK QARORI
‎___________________________________________________________________________________________
‎(aviakompaniya, aviakorxona, aviaboʻlinma) ____________________________________________________________________________________________
‎ (lavozim, ixtisosligi, F.I.Otasining ismi.) _______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

‎‎MMK bayonnomasi “____” _________ 200 y.dan __________-sonli

‎‎M.Oʻ.

‎‎MMK raisi____________________________________________________________________

‎‎(imzo, familiya, I.O.ismi)

‎‎
‎VII. MK QARORI
‎____________________________________________________________________________________________
‎ (aviakompaniya, aviakorxona, aviaboʻlinma) ____________________________________________________________________________________________
‎ (lavozim, ixtisosligi, F.I.Otasining ismi.) ___________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

‎‎MK bayonnomasi “____” ___________ 200 y.dan __________-sonli

‎‎

‎‎MK raisi______________________________________________________________________
‎(imzo, familiya, I.O.ismi)
‎MK kotibi ____________________________________________________________________
‎(imzo, familiya, I.O.ismi)

‎‎
‎VIII. OMK QARORI
‎___________________________________________________________________________________________
‎(FA muxtor organi)
‎ ___________________________________________________________________________________________
‎(lavozim, ixtisosligi, F.I.Otasining ismi.) ________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

‎‎OMK bayonnomasi “____” _________ 200 y.dan __________-sonli

‎‎M.Oʻ.

‎‎OMK raisi_____________________________________________________________________
‎ (imzo, familiya, I.O.ismi)
‎OMK kotibi___________________________________________________________________
‎(imzo, familiya, I.O.ismi)

OʻzR FA guvohnomalarini berish va aviatsiya xodimlarining turlari qoidalariga
18-ILOVA

‎‎Dispetcherlar tarkibiga
‎TAQDIMNOMA

‎_________________________________________________________________________________________________
‎(malaka darajasini berish, oshirish, tasdiqlash; ishga ruxsat berish; guvohnoma olish, muddatini uzaytirish)
‎_______________________________________________________________________________________________ga
‎(familiya, ismi, otasining ismi)_________________________________________________________________________________________________
‎(lavozim, xududiy boʻlinma, kompleks)
‎Daraja ________ berildi ____________________________________________ Tugʻilgan sana___________________
‎‎(sana, bayonnoma soni, kim orkali)
‎Umumiy maʼlumot_________________Maxsus___________________________________________________________
‎_________________________________________________________________________________________________
‎_________________________________________________________________________________________________
‎(ukuv maskanining nomi, FA OʻM, tugallagan sana)
‎TUYEK uchish ishlariga yarokli deb tan oldi __________________________________________ “____” _______ 200 y.ga
‎(ixtisosligi)

‎‎
‎XIZMAT TAVSIFNOMASI

______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________
‎(XXT ruxsati, ish joylari, soʻnggi yilda ish texnologiyasini buzganligi, jvobgarliklar, soʻnggi 12 oy mobaynida oʻtgan trenajer va x.k.)

M.Oʻ. ‎

‎‎‎‎‎‎Kompleks direktori___________________________________________________
‎(xududiy bulim boshligʻi) (imzo, familiya, I.O.ismi)

‎‎‎“____”_______________ 200 y.

‎‎1. BAXOLASH VARAQASI
‎_______________________________________________________________________________________________ga
‎(familiya, ismi, sharifi)
‎_________________________________________________________________________________________________
‎(ixtisosligi, lavozimi)

‎NAZARIY BILIMLAR

T/r‎

‎‎FANLARNING NOMI

BAXO‎

‎‎Tekshiruvchining familiyasi, ismi va otasi ismining bosh xarflari

Sana, tekshiruvchining imzosi

1.‎

OʻzR Havo kodeksi, Havo maydonidan foydalanish xakidagi Nizomi (XMFN)

‎‎

2.‎

Parvoz qoidalari va Havo navigatsiyasining asoslari

‎‎

3.‎

XXT bilan bogʻliq boʻlgan aviatsiya xodisalari

‎‎

4.‎

XXT ga tegishli Aviatsiya qoidalari, Havo harakatini taʼminlash boʻyicha Qoʻllanma (FA XXTQ)

‎‎

5.‎

XXB dispetcherining ish texnologiyasi ‎‎

6.‎

Aviatsiya meteorologiyasi

‎‎

7.‎

XXB radiotexnik vositalari

‎‎

8.‎

Chet tili (05.03.08 dan 30- ilovaga asosan baxolash koʻrsatkich darajasi)

‎‎

9.‎

FA radioalokaning olib borish boʻyicha qoʻllanma

‎‎

10.‎

XXBga qoʻllaniladigan insonlarning imkoniyatlari va cheklanishlari

‎‎

11.‎

Aerodinamikaning asoslari, HK uchish-texnik tavsifnomalari

‎‎

12.‎

‎‎

13.‎

‎‎

14.‎

‎‎ ‎‎
Izox. 10 va 11 b. buyicha tekshiruv fakat guvoxnomani ilk bor olganida toʻldiriladi.


AMALIY KOʻNIKMA
‎________________________________________________________________________________________________
‎(ish joyi)

T/r ‎

Texnologik operatsiyalar

Baxolar

1.‎

Navbatchilikni kabul kilish va ish joyini tayyorlash ‎‎‎‎‎ ‎‎‎

2.‎

Nazorat qilayotgan rayonning (xudud) havo va meteorologik xolatini bilish ‎‎‎‎‎‎ ‎‎‎

3.‎

XXBda belgilangan qoidalarga amal qilish, texnologiyaga asosan (parvozlarni taʼminlash)‎‎‎ ‎‎‎

4.‎

XXB radiotexnik vositalaridan foydalanish

‎‎‎

5.‎

Radioalmashinuv frazeologiyasi va radioaloqa qoidalariga amal qilish ‎‎‎ ‎‎‎

6.‎

Belgilangan dispetcherlik hujjatlarini olib borish (texnologiyaga asosan) ‎‎‎‎‎ ‎‎‎

7.‎

Chegaradosh dispetcherlik punktlari, parvozlarni taʼminlovchi xizmatlar, IXXX va QXX organlari bilan oʻzaro harakat tartibi‎‎‎ ‎‎
Tekshiruvchining xulosasi __________________________________________________________________________
‎________________________________________________________________________________________________

‎‎Tekshiruvchi
‎________________________________________________________________________________________________
‎(imzo, familiya, sharifi)

‎‎“____”__________200 y.


‎‎‎TRENAJER MASHQLARI‎

‎‎trenajer
‎turi

‎‎mashgʻulot
‎sanasi

‎‎baxo

‎‎muloxaza

‎‎tr-r instruktorining imzosi

‎‎



‎‎
‎‎
‎‎
‎‎

‎‎Tekshiruvchining xulosasi (tr-r instruktori) ___________________________________________________________
‎________________________________________________________________________________________________
‎________________________________________________________________________________________________
‎Tekshiruvchi (tr-r instr.)____________________________________________________________________________
‎(imzo, familiya, I.Sh.)
‎“ ____” ___________ 200 y.

‎‎
‎MMK QARORI

‎________________________________________________________________________________________________
‎(kompleks, xududiy boʻlinma)
‎________________________________________________________________________________________________
‎(lavozim, F.I.Sh.)
‎________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

‎‎‎‎MMK bayonnomasi “ ____” ________ 200 y.dan _____son
M.Oʻ. ‎

‎‎MMK raisi ____________________________________
‎(imzo, familiya, I.O.ismi)

‎‎
‎MK QARORI
‎________________________________________________________________________________________________
‎(kompleks, xududiy boʻlinma)
‎________________________________________________________________________________________________
‎(lavozim, F.I.Sh.)
‎________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

‎‎‎‎MK bayonnomasi “ ___” ___________ 200 y.dan ____sonli
M.Oʻ. ‎

‎‎MK raisi _____________________________________ (imzo, familiya, I.Sh)
‎MK kotibi ____________________________________
‎(imzo, familiya, I.Sh)

‎‎OMK QARORI
‎________________________________________________________________________________________________
‎(FA vakolatli organi)
‎________________________________________________________________________________________________
‎(lavozim, F.I.Sh.)
‎________________________________________________________________________________________________
‎________________________________________________________________________________________________
‎________________________________________________________________________________________________
‎________________________________________________________________________________________________
‎________________________________________________________________________________________________‎

‎‎‎‎OMK bayonnomasi “ ____” ________ 200 y.dan _____sonli
M.Oʻ.‎

‎‎OMK raisi_____________________________________
‎(imzo, familiya, I.Sh)
‎OMK kotibi ___________________________________
‎(imzo, familiya, I.Sh)

OʻzR FA guvohnomalarini berish va aviatsiya xodimlarining turlari qoidalariga
19-ILOVA

‎‎Muxandis-texnik tarkibiga
‎TAQDIMNOMA
‎_________________________________________________________________________________________________
‎(malaka darajasini berish, oshirish, tasdiqlash; ishga ruxsat berish; guvohnoma olish, muddatini uzaytirish)
‎________________________________________________________________________________________________ga
‎(familiyasi, ismi, sharifi)
‎Egallab turgan lavozimi_____________________________________________________________________________
‎_________________________________________________________________________________________________
‎ Daraja _______________ Berildi____________________________________________________________________

(ixtisosligi)

‎‎(kim orkali, sana, bayonnoma rakami)

‎‎Tugilgan yili___________________Guvoxnoma: seriya_____________________ rakami _________________________
‎Maʼlumoti: umumiy________________________________________ maxsus __________________________________
‎_________________________________________________________________________________________________
‎(oʻquv maskanining nomi, kurslar, FA OʻM, tugallagan sana)
‎Xizmat koʻrsatish buyicha bajaradigan ishlar_____________________________________________________________
‎_________________________________________________________________________________________________
‎(HK turi, aviadvigatellar, tuzilmalar)
‎_________________________________________________________________________________________________

‎‎XIZMAT TAVSIFNOMASI
‎---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

‎‎‎‎ATB boshligʻi (sexning bosh mux.) _______________________________

‎‎(imzo, familiya, I.Sh.)
‎“____”_______________ 200 y.

‎‎1. BAHOLASH VARAQASI
‎_______________________________________________________________________________________________ga
‎(familiya, ismi, sharifi)
‎_________________________________________________________________________________________________
‎(ixtisosligi, lavozimi)

‎NAZARIY BILIMLAR

T/r‎

‎‎FANLARNING NOMI

BAXO‎

‎‎Tekshiruvchining familiyasi, ismi va otasi ismining bosh xarflari

SANA, IMZO‎

1.‎ UzR HK‎‎ ‎‎
2.‎

Parvoz muddatini saklash va aviatsiya-muxandislik buyicha boshqaruv hujjatlar ‎‎

‎‎
3.‎

AT texnik foydalanish buyicha reglament, texnologiya va yuriknoma (turi)‎‎

‎‎
4.‎

Aviatsiya xodisalari va parvoz xavfsizligi‎‎

‎‎
5.‎ Qoʻllaniladigan YOMV‎‎ ‎‎
6.‎

HK tuzilishi va uning texnik ekspluatatsiyasi (turi) ‎‎

‎‎
7.‎

Dvigatelning tuzilishi, YOKV va ularning texnik ekspluatatsiyasi (turi)‎‎‎‎

‎‎
8.‎

Amaliy aerodinamikaning asoslari (turi) ‎‎

‎‎
9.‎

HK elektrojixozlanishi (turi), foydalanish koidalari‎‎

‎‎
10.‎

HK radiojixozlanishi (turi), foydalanish qoidalari‎‎

‎‎
11.‎

HK uskuna jixozlanishi (turi), foydalanish qoidalari‎‎

‎‎
12.‎

HK TXga oid insonlarning imkoniyatlari va cheklanishlari ‎‎

‎‎
13.‎

Chet tili‎‎

‎‎
Izox: Malaka darajasi tayinlanganda, kutarilganda, tasdiklnganda, guvoxnoma olinayotganda (almashtirilganda), amal kilish muddati uzaytirilganda, mustakil ishga ruxsat berilganda:
SvaD muxandislardan, aviatexniklaridan: 1 — 8, 11, 13 b.b. (XP uchun);
AiREO muxandislardan, aviatexniklaridan: 1 — 4, 9 — 11, 13 b.b. (XP uchun);
guvoxnoma olinayotganda 12 b. barcha mutaxassislar uchun.


‎‎‎STAJIROVKA DASTURI
‎________________________________________________________________________________________________
‎(familiya, ismi, sharifi)
‎Tugallagan_______________________________________________________________________________________
‎(ukuv maskanining nomi, kurslar, FA OʻM, tugallagan sana)
‎HK moddiy kismiga xizmat koʻrsatishni oʻzlashtirish dasturi boʻyicha stajirovkaga toʻliq (qisqartirilgan __________

(turi)‎
‎‎dvigatellar bilan________________________ mutaxassislik boʻyicha_________________________ ruxsat beriladi.

(turi ) ‎

‎‎Stajirovkaning boshlanishi__________________ Stajirovkaning tugallanishi______________________________
‎Masʼul rahbar____________________________________________________________________________________
‎(lavozim, familiya, I.Sh.)

T/r ‎

‎‎Oʻrganib chiqish va oʻzlashtirish uchun savollarning qisqa mazmuni

‎‎Kalendar kunlarda stajirovka vaqti

‎‎Sana, baho va zachyot qabul qilganning imzosi
‎‎ ‎‎‎ ‎‎‎
‎‎ ‎‎‎ ‎‎‎
‎‎ ‎‎‎
‎‎ ‎‎‎ ‎‎‎
‎‎ ‎‎‎ ‎‎‎
‎‎ ‎‎‎ ‎‎‎
‎‎ ‎‎‎ ‎‎
‎‎ ‎‎‎ ‎‎
‎‎Masʼul rahbarning xulosasi ________________________________________________________________________
‎________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________
‎‎“_____” ____________ 200 y.

‎‎____________________________
‎(lavozim, imzo, familiya, I.Sh.)

‎‎‎‎ATB bosh muxandisi (boʻlinma) va komissiya aʼzolarining xulosasi__________________________________________
‎________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________
‎‎“_____” ___________ 200 y.

‎‎____________________________ (lavozim, imzo, familiya, I.Sh.)

‎‎Komissiya aʼzolari: ___________________

‎‎__________________

‎‎MMK QARORI
‎________________________________________________________________________________________________
‎(avia-texn.kompleks, ATB, sex va x.k.)
‎________________________________________________________________________________________________
‎(F.I.Sh., ixtisosligi)
‎________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________
‎________________________________________________________________________________________________

‎‎‎‎MMK bayonnomasi “ ____” ________ 200 y.dan _____sonli
M.Oʻ. ‎

‎‎MMK raisi _____________________________________
‎(imzo, familiya, I.O.ismi)

‎‎
‎MK QARORI
‎________________________________________________________________________________________________
‎(avia-texn.kompleks, ATB, sex va x.k.)
‎________________________________________________________________________________________________
‎(F.I.Sh., ixtisosligi)
‎________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

‎‎‎‎MK bayonnomasi “ ___” ___________ 200 y.dan ____sonli
M.Oʻ. ‎

‎‎MK raisi _______________________________________ (imzo, familiya, I.Sh)
‎MK kotibi ______________________________________
‎(imzo, familiya, I.Sh)

‎‎OMK QARORI
‎________________________________________________________________________________________________
‎(FA vakolatli organi)
‎________________________________________________________________________________________________
‎(F.I.Sh., ixtisosligi)
‎________________________________________________________________________________________________
‎________________________________________________________________________________________________
‎________________________________________________________________________________________________
‎________________________________________________________________________________________________
‎________________________________________________________________________________________________‎

‎‎‎‎OMK bayonnomasi “ ____” ________ 200 y.dan _____sonli
M.Oʻ.‎

‎‎OMK raisi_______________________________________
‎(imzo, familiya, I.Sh)
‎OMK kotibi _____________________________________
‎(imzo, familiya, I.Sh)

OʻzR FA guvohnomalarini berish va aviatsiya xodimlarining turlari qoidalariga
20-ILOVA
OʻZBEKISTON RESPUBLIKASI FUQARO AVIATSIYASI AVIATSIYA XODIMLARIGA GUVOXNOMA BERISH
REYESTRI

T/r

Familiya,

ismi,

otasining ismi

Tugilgan yili

Maʼlumoti

maxsus

Guvoxn.

seriyasi va soni

Klass berilgan bayonnom.

soni va sanasi (buyruq)

Uchish soati

HK turi

Ish joyi

Berilgan sanasi

Olganligi xakida imzo

Izox

umum.

mus.

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

1

2

3

1

2

3

OʻzR FA guvohnomalarini berish va aviatsiya xodimlarining turlari qoidalariga
21-ILOVA

‎‎TASDIQLAYMAN

‎Oʻzbekiston Respublikasi Davavianazorat Boshligʻi ____________________
‎“_____”_______200 y.
‎‎

‎‎Oʻzbekiston Respublikasi Davavianazoratning
‎oliy malaka komissiyasi yigʻinining
‎1-sonli BAYONNOMASI‎‎

‎‎Qatnashuvchilar:
‎‎OMK raisi
‎OMK raisi oʻrinb.
‎OMK kotibi

‎OMK aʼzolari:‎‎
‎‎
‎Familiya, I.O.ismlari bosh xarflari
‎Familiya, I.O.ismlari bosh xarflari
‎Familiya, I.O.ismlari bosh xarflari

‎Familiya, I.O.ismlari bosh xarflari.........

‎‎“Oʻzbekiston Respublikasi FA Aviatsiya xodimlarga Guvoxnoma va klassifikatsiya berish buyicha Koida” va Davavianazorat boshligʻining “___”________200____y.dan ______ -sonli buyrugiga muvofik, MAK UK, ……. takdim etilgan hujjatlari koʻrib chiqildi.
‎Taqdim etilgan hujjatlarning taxlili va olib borilgan soʻrovnomaga asosan

‎‎OMK qaror qildi:

‎1. FA uchuvchisi 1-daraja malakasi berilsin:
‎1.1. Familiya, ismi, sharifi — HKK An-24, MAK UK 3 UO, 3500 — umumiy soatga, undan tungi 550 — soatga, shu bilan bir katorda mustakil An-24 HKda — 1800 soatga ega.
‎1.2. . . . . . . . . . . .

‎2. FA bortoperator Guvoxnomasi berilsin:
‎2.1. Familiya, ismi, sharifi — MAK UK 6UO Il-76 HK bortoperatoriga.
‎2.2. . . . . . . . . . . .

‎‎OMK raisi
‎OMK raisi oʻrinb.
‎OMK kotibi
‎OMK aʼzolari:
(imzo)………
‎………
‎………

‎‎Familiya, initsiallar
‎….……………………
‎….……………………
‎….……………………

OʻzR FA guvohnomalarini berish va aviatsiya xodimlarining turlari qoidalariga
22-ILOVA
______________ yil
OMK (MK, MMK) ISHLARI BUYICHA XISOBOT

Malakka darajasi oshirildi

uchuvchi

shturman

b/injener

b/mexanik

b/radist

1

2

3

4

5

6

1-chi malaka darajasiga oshirildi

2-chi malaka darajasiga oshirildi

3-chi malaka darajasi beriildi

Guvoxnoma berildi

Guvoxnoma almashtirildi

Klass berish rad etildi



Malaka darajasi oshirildi

b/operator

b/kuzatuvchi

XXB dispetcheri

HK TX buyicha muxandis

HK TX buyicha a/texnik

1

2

3

4

5

6

1-chi malaka darajasiga oshirildi

2-chi malaka darajasiga oshirildi

3-chi malaka darajasi beriildi

Guvoxnoma berildi

Guvoxnoma almashtirildi

Klass berishda rad etildi

OʻzR FA guvohnomalarini berish va aviatsiya xodimlarining turlari qoidalariga
23-ILOVA

Oʻzbekiston Respublikasi Davavianazorat OMKda
‎bilimlarini tekshirishdan oʻtayotgan aviaxodimlarni qayd qilish










‎JURNALI ‎



‎‎Jurnal mazmuni‎

T/r‎

Sana‎

Teksh. F.I.O ‎

Muassasa‎

Lavozim‎

Bilimni tekshirish maksadi‎

Fan nomi‎

Baxo‎

Bilet soni‎

Teksh. F.I.O. ‎

1.‎

16.07.2001 ‎

Saidov T.K.‎

MAK UK
‎1 UO‎

Il-62
‎HKK ‎

Klassga kutarilish‎

4, 5, 16

5
‎5
‎5 ‎

3
‎7
‎11 ‎


‎‎

‎‎
OʻzR FA guvohnomalarini berish va aviatsiya xodimlarining turlari qoidalariga
24-ILOVA
HK TX da bevosita qatnashmaydigan aviamutaxassis guvoxnomasi
NAMUNASI
OʻzR FA guvohnomalarini berish va aviatsiya xodimlarining turlari qoidalariga
25-ILOVA
Radiobyuro aloqachisi va parvoz taʼminoti boʻyicha xodimning guvoxnoma
NAMUNASI
OʻzR FA guvohnomalarini berish va aviatsiya xodimlarining turlari qoidalariga
26-ILOVA
OʻzR FA guvohnomalarini berish va aviatsiya xodimlarining turlari qoidalariga
27-ILOVA

‎‎Gʻarbda ishlab chikarilgan HKga texnik xizmat koʻrsatish boʻyicha muxandis (aviatexnik) guvoxnomasini XII “Malaka belgilari” (Rating) bandini, XIII “Maxsus belgilar” (Special remarks) bandini tuldirilish
‎NAMUNALARI

‎‎XII. Malaka belgilari

‎‎a) rus tilida:

‎“Samolet koʻpdvigatelli, quruqlikda yuruvchi____________________ dvigatellar bilan ________________________;

(HK turi)

‎‎(dvigatel turi)

‎‎“Planer va dvigatellarga (AiREU) TX kursatish buyicha aviatexnik (injener)”;
‎“A1/V1/S (A2/V2/S) toifasi boʻyicha planer va dvigatellarga (AvaREU) uchun mustaqil TX koʻrsatishga ruxsat berildi”.
‎ATK direktorining buyrugʻi ___________________ dan _______________-sonli;
‎b) ingliz tilida:

‎________________ Airframe and Power Plant (ERI) engineers (technician) category A1/B1/C
‎(HK turi) (A2/B2/C)

‎Overhaul Base Edict №° __________________ dated _______________________

‎‎XIII “Maxsus belgilar”

a) rus tilida:

‎Ruxsat berildi:
‎dvigatelni mustakil ishga tushirish va tekshiruviga__________________________ samoletni __________________;
‎‎‎‎(dvigatel turi)

‎‎(HK turi)

‎‎YOKU mustakil ishga tushirish va tekshiruviga__________________________ samoletni ________________________;

‎‎(YOKU turi)

(HK turi) ‎

‎‎samoletni shatakga olish boshkaruvi __________________________________________________________________;

(HK turi) ‎

dvigatelni boroskopiya boʻyicha ishlarini bajarish uchun _________________________________________________;‎‎

‎‎(dvigatel turi)‎

‎‎samoletni ETOPS boʻyicha ishlarini bajarish uchun ________________________________________ (A1/V1/S toifa).
(HK turi) ‎
‎‎ATK direktrining buyrugʻi ___________________ dan _______________-sonli.

‎b) ingliz tilida:

‎Authorized to perform and certify ____________________________________________ boroscope inspection procedures.
(tip dvigatelya)‎‎‎
‎‎Overhaul Base Edict №° __________________ dated _______________________;
‎Authorized to release to service ____________________________________ aircraft up to A-check (dlya kategorii B1/B2);
(tip VS)‎

‎‎Authorized to release to service ____________________________________________ aircraft up to and including C-check
‎(tip VS)

(dlya kategorii S);
‎Authorized to perform ETOPS Maintenance tasks _______________________________________ aircraft (for A-category);

(tip VS)‎

‎‎Authorized to perform and certify ETOPS Maintenance tasks ___________________________ aircraft (for B/C — category).
(tip VS)
‎‎Overhaul Base Edict №° __________________ dated _______________________;
‎Authorized to running up APU _______________ of _________________________________________________ aircraft
(tip VSU)‎

(tip VS)‎

‎‎Overhaul Base Edict №° __________________ dated _______________________;
‎Authorized to running up engines ___________________ of __________________________________________ aircraft.
(tip dvigatelya) (tip VS)‎
‎‎Overhaul Base Edict №° __________________ dated _______________________;
‎Authorized to towing _________________________________________________________________________ aircraft.
(tip VS)‎
‎‎Overhaul Base Edict №° __________________ dated _______________________.
OʻzR FA guvohnomalarini berish va aviatsiya xodimlarining turlari qoidalariga
28-ILOVA

MISOLLAR:

‎“Samolet koʻp dvigatelli, quruqlikda yuruvchi Il-86, 1 klass — havo kemasi komandiri”;
‎“Vertolet bir parrakli, quruqlikda yuruvchi Mi-8, 1 klass — ikkinchi uchuvchi”;
‎“Samolet bir dvigatelli, quruqlikda yuruvchi An-2, 4 klass — havo kemasi komandiri”;
‎“Samolet koʻp dvigatelli, quruqlikda yuruvchi A-310, Boing-767(757), 1 klass, RJ 85 — 2 klass Pilot (First officer)”;
‎“Samolet koʻp dvigatelli, quruqlikda yuruvchi A-310, Boing-767(757), 1 klass, RJ 85 — 2 klass Captain-trainee (Captain)”;
‎“Samolet koʻp dvigatelli, quruqlikda yuruvchi A-310, Boing-767(757), 1 klass, RJ 85 — 2 klass Check-captain”;
‎“Samolet koʻp dvigatelli, quruqlikda yuruvchi Il-86, 1 klass. Havo kemasi komandiri — yoʻriqchi”.

‎MISOLLAR:

‎“Samolet koʻp dvigatelli, quruqlikda yuruvchi Tu-154B, SvaD (AvaREU) buyicha injener. Tezkor (ketma-ket) reglament turlari buyicha mustakil TX kursatishga ruxsat berilsin. A/K dir.buy. (ATK) “__” ___200.y.dan __-sonli”;
‎“Samolet koʻp dvigatelli, quruqlikda yuruvchi Yak-40, SvaD (AvaREU) buyicha aviatexnik. Tezkor (ketma-ket) reglament turlari buyicha mustakil TX kursatishga ruxsat berilsin. A/K dir.buy. (ATK) “__” ___200.y.dan __-sonli”.

‎MISOLLAR:

‎“Samolet koʻp dvigatelli, quruqlikda yuruvchi Il-86, 1 klass, HKK-stajeri”;
‎“Samolet koʻp dvigatelli, quruqlikda yuruvchi Yak-40, 3 klass, bortmexanik-stajeri”;
‎“Samolet koʻp dvigatelli, quruqlikda yuruvchi Tu-154 1 klass, bortkuzatuvchi-stajeri”;
‎“Yoʻrikchi bilan ekipaj tarkibida A-310, Boing-767(757), RJ 85 HKda yoʻnalish mashqlariga ruxsat berilgan. UOK buy. “__”___200.y.dan ___-sonli”;
‎“Uchuvchilar tarkibini mashq qildirish va tekshirish xuquqi bilan Il-76 samoletida HKK-yoʻriqchisi sifatida parvozlarga ruxsat berilgan. Buyruk..... “__”___200.y.dan ___-sonli”;
‎“UTOʻD (UTOʻK) boʻyicha uchish oʻqishlariga va parvozlarning maxsus vaziyatlarida harakatlarni ishlab berish boʻyicha mashqlarga ruxsat berilgan. Buyruq.... “__”___200.y.dan ___-sonli”.

‎MISOLLAR:

‎“An-2 samoletida aviatsiya-kimyoviy ishlarga ruxsat berilgan. UOK buyrugʻi ___ _______200.y.dan ……-sonli”;
‎“Mi-8 vertolyotida 3000m ga qadar sharoitida havodan turib qoʻnish maydonchasini tanlash xuquqiga ruxsat berilgan. UOK buyrugʻi “__”___200..y.dan ___-sonli”;
‎“2-chi toifa minimumi boʻyicha XXBga ruxsat berilgan. UANM direktorii buyrugʻi “__”___200..y.dan ___-sonli”;
‎“Il-62 samolyotida D-30KU dvigatelini mustakil ishga tushirish va tekshiruviga ruxsat berilgan. ATB bosh. buyrugʻi “__”___200..y.-dan ___-sonli”;
‎“A-310, Boing-767 (757) HKda (HKK) 2-chi uchuvchi sifatida mustakil parvozlarga, RJ-85 HK IKAO 1 toifa ob-havo minimumi boʻyicha: qoʻnish-60X800 (RVR-550m), uchish — 200 m (RVR) ga ruxsat berilgan. UOK buyrugʻi “__”___200..y.dan ___-sonli”;
‎“IKAO II-III toif. minimumi boʻyicha A-310, Boing-767(757) HK; QQQB — ....fut, koʻrinish — ....m (RVR), ALERT NEIGNT — ....fut, uchish — ....m (RVR) parvozlarni bajarishga ruxsat berilgan. UOK buyrugʻi “__”___200..y.dan ___-sonli”.
‎“IKAO II-III toif. minimumi boʻyicha RJ-85 HKda; VPR — ....fut, koʻrinish — ....m (RVR), ALERT NEIGNT — ....fut, uchish — ....m (RVR) parvozlarni bajarishga ruxsat berilgan. UOK buyrugʻi “__”___200..y.dan ___-sonli”.
‎“2-chi uchuvchilarni komandirlik safiga kabul kilish buyicha yunalish mashklarini oʻtkazish xuquqi bilan A-310 HKda Captain-supervisor sifatida parvozlarni bajarishga ruxsat berilgan. UOK buyrugʻi “__”___200..y.dan ___-sonli”.
‎“A-310, Boing-767(757), RJ-85 HK mashqlar oʻtkazish, komandirlik safiga qabul qilish, tekshirish va mustaqil ishga ruxsat berish xuquqi bilan Chek-captain sifatida parvozlarni bajarishga ruxsat berilgan. UOK buyrugi “__”___200..y.dan ___-sonli”.
‎“A-310, Boing-767(757), RJ-85 HKda UT trenajerda mashq qildirish va tekshirish xuquqi bilan Chek-captain sifatida ruxsat berilgan. UOK buyrugi “__”___200..y.dan ___-sonli”. “HKda radioaloka jixozlaridan foydalanish va ekspluatatsiya qilish uchun ruxsat berilgan. ….. UOK buyrugʻi “__”___200..y.dan ___-sonli”.

‎MMK QARORI:

‎“F.I.O. .......... Guvoxnoma olishga loyiq”;
‎MK QARORI:
‎“F.I.O. ..............Guvoxnomasi berilishi xakida OMK oldiga rasmiy iltimosnoma bilan chikish”;

‎OMK QARORI:

‎“F.I.O...............Guvoxnoma berilsin”.

‎MMK QARORI:

‎“F.I.O. HK texnik xizmat kursatish buyicha 3-chi klass aviatexnik malakasiga tayinlashga loyiq” va x. k.;

‎MK QARORI:
‎“F.I.O. HK texnik xizmat koʻrsatish boʻyicha 3-chi klass aviatexnik malakasi tayinlansin”;
‎“F.I.O. XXB 1-klass dispetcheri malakasini tayinlash xaqida OMK oldiga rasmiy iltimosnoma bilan chiqish va x. k.”;

‎OMK QARORI:

‎“F.I.O............. Malakasi tayinlansin”.

OʻzR FA guvohnomalarini berish va aviatsiya xodimlarining turlari qoidalariga
29-ILOVA
HK klasslarga boʻlinishi

Klass

Maksimal uchish ogʻirligi (t)

samolyotlar

vertalyotlar

1.

75 va yuqori

10 va yuqori

2.

30 dan 75 gacha

5 dan 10 gacha

3.

10 dan 30 gacha

2 dan 5 gacha

4.

10 gacha

2 gacha

OʻzR FA guvohnomalarini berish va aviatsiya xodimlarining turlari qoidalariga
30-ILOVA

1.1 Til bilimining baxolash kursatkichi

DARAJA

TALAFFUZ

Aviatsiya jamiyati uchun tushunarli bulgan aksent va dialekt nazarda tutilmokda

TUZILISH

Anik vazifaga muvofik munosib grammatik tuzili shva gap tuzish lingvistik funksiya bilan belgilanadi

LUGAT ZAXIRASI

NUTKNING TEZLIGI

TUSHUNISH

MULOKOT

Malakali daraja

6

Talaffuz, urgu, ritm va nutk, ona tili va xududiy xususiyatlarning taʼsiriga karamasdan, tushunishga xech kachon karshilik kursatmaydi

Murakkab grammatik tuzilishlar va gap tuzish doim tayanch bazasiga amal kilinadi

Keng davrada tanish va notanish mavzularda unumli muomala kilish uchun lugat zaxirasi va undan foydalanish yetarli.

Lugat zaxirasi idiomatik, nyuanslarga boy va stilistik jixatdan boyitilgan

Uzok davr mobaynida kiynalmasdan tabiiy suzlasha olish. Stilistik jixatdat boyitish, masalan aloxida jiatlarga urgu berish.

Suzlarning tuzilma jixatlaridan va boglanishidan tugri va oson kullana olish.

Lingvistik va madaniy noziklikni kushgan xolda amaliy xar bir xolatda dadillik bilan tushunish

Xar bir vaziyatda yengil mulokot kila olish.

Suz eʼtirozlarini nutksiz belgilarni kabul kila oladi va unga tegishli ravishda javob bermok.

Mukammal

daraja

5

Talaffuz, urgu, ritm va nutk, ona tili va xududiy xususiyatlarning taʼsiriga karamasdan, tushunishga xech kachon karshilik kursatmaydi

Murakkab grammatik tuzilishlar va gap tuzish doim tayanch bazasiga amal kilinadi. Murakkab tuzilmalardan foydalanishga urinish, ammo xatolar bilan, baʼzan maʼnoni notugri anglatib kuyadi.

Ish bilan boglik bulgan anik va

umumiy mavzularda unumli foydalanish uchun lugat zaxirasi va undan tugri foydalanish yetarli. Parafrazalar dadillik vat ugri foydalaniladi. Lugat zaxirasi baʼzan idiomatik.

Tanish mavzularda uzok davr mobaynida nisbatan kiynalmasdan suzlasha olish, birok stilistik jixatdan boyita olmaslik.

Suzlarning tuzilma jixatlaridan va boglanishidan tugri kullana olish.

Xodisalarning kutilmaganda uzargan xollarida, yoki suzlashayotganning lingvistik yoki kiyin vaziyatlari paydo bulganida uni anik tushunish, va ishga oid umumiy va anik mavzularni mukammal bilish. Xar xil suz uzgarishlarini kabul kila olish (dialekt yo/yoki aksent) yoki stilistik daraja.

Maʼlumotiy va yetardi darajada tezkor javob bera olish.

“Suzlovchi — eshituvchi” dialogini unumli kullab kuvvatlaydi.

1.2 Til bilimining baxolash kursatkichi

DARAJA

TALAFFUZ

Aviatsiya jamiyati uchun tushunarli bulgan aksent va dialekt nazarda tutilmokda

TUZILISH

Anik vazifaga muvofik munosib grammatik tuzili shva gap tuzish lingvistik funksiya bilan belgilanadi

LUGAT ZAXIRASI

NUTKNING TEZLIGI

TUSHUNISH

MULOKOT

4, 5 va 6darajalar bundan oldingi saxifada

Ish darajasidan past

Talaffuz, urgu, ritm va nutk, ona tili va xududiy xususiyatlarning taʼsirida, tushunishga karshilik kursatadi

Umumiy grammatik tuzilmalar va oldindan maʼlum buladigan vaziyatlardan gap tuzilishda doim xam rioya kilinavermaydi. Xatolar kupincha maʼnoga taʼsir kursatadi.

Ish bilan boglik bulgan anik va umumiy mavzularda unumli foydalanish uchun lugat zaxirasi va undan tugri foydalanish yetarli, ammo lugat zaxirasi cheklanganligi uchun suzlar xar doim xam tugri tanlab olinmaydi. Kupincha lugat zaxirasi kam bulganligi sabab, parafrazalardan tugri foydalana olinmaydi.

Anik belgilangan davr mobaynida iavzuni yetarli darajada kullab turadi, ammo baʼzan jumlalarni notugri tuzib, uzok muddat sukut saklaydi. Tilning ishonchsiz va sust tushunishi unumli mulokot kilish uchun karshilik kiladi.

“Parazit — suzlar” tushunishga baʼzan karshilik kursatadi.

Xalkaro uyushma foydalanuvchilari uchun tushunarli bulgan, anik va ish bilan boglik bulgan aksent va uzgarishlarni kup xollarda tugri tushunish. Suzlovchida lingvistik va vaziyat kiyinchiligi paydo bulganida yoki xodisaning kutilmagan uzgarishida, biroz tushunmovchilik vaziyatlari paydo buladi.

Baʼzida tezkor, yetarli darajada va maʼlumotli javob bermok. Oldindan anik bulgan va tanish mavzularda tashabbuskorona va yengil mulokot kila olish. Umuman olganda kutilmagan vaziatlarda konikarsiz ish.

Boshlangich daraja

2

Talaffuz, urgu, ritm va nutk, ona tili va xududiy xususiyatlarning taʼsiri yuksak darajada tushunishga karshilik kursatadi

Fakat cheklangan oddiy yodlab olingan grammatik tuzilmalar va gap shakllari namoyish etiladi.

Lugat zaxirasi cheklangan, fakat aloxida suzlardan va yodlab olingan jumlalardan iborat.

Tez-tez tutilib kolib juda kiska yodlab olingan jumlalarni talaffuz kila olish va kamrok tanish bulgan suzlar artikullyatsiyasi va ifodalarni tanlashda tushunishga tuskinlik kila oladigan “parazit-suzlar”dan foydalanish.

Aloxida va yodlab olingan jumlalarni tushunish kachonki ular dikkat bilan va sekin artikulyatsiya kilinganda

Taʼsirchanligi sust va kup xollarda muvofiksiz.

Oddiy maʼlumot almashish bilan mulokot cheklanadi.

Boshlangich darajadan past

1

Bilimi boshlangich darajadan past

Bilimi boshlangich darajadan past

Bilimi boshlangich darajadan past

Bilimi boshlangich darajadan past

Bilimi boshlangich darajadan past

Bilimi boshlangich darajadan past

Izox: Radiotelefon alokasi uchun (4 daraja) ish darajasi til bilish darajasi talablarini minimal talab kilinishini ifodalaydi. Til bilish 1 — 3 darajalari boshlangich darajasidan, boshlangich va ish darajasidan pastligini ifodalaydi, kaysiki til bilish talablaridan pastligini namoyish etadi. 5 va 6 darajalar mukammal va malakali darajalarni namoyish etadi, minimal standart talablaridan akcha yuksak. Umuman olganda ayni kursatkich, ish darajasi (4-daraja) kandidatlarni tayyorlash va tekshirish uchun oriyentir sifatida xizmat kiladi.
(Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2004-y., 18-son, 212-modda; 2007-y., 35-36-son, 360-modda; 2008-y., 12-13-son, 76-modda, 40-41-son, 418-modda; 2009-y., 26-son,308-modda; 2010-y., 30-son, 254-modda; 2011-y., 40-son, 440-modda; 2012-y., 19-son, 212-modda; 2013-y., 39-son, 521-modda, 05.09.2018-y., 10/18/1349-11/1837-son)