Закон Республики Узбекистан, от 09.12.1992 г. № 754-XII
Кучга кириш санаси
29.01.1993
Рус
Eng
Ўзб
O’zb
Рус|Ўзб
Рус|O‘zb
|
ЗАКОН РЕСПУБЛИКИ УЗБЕКИСТАН ОБ ОХРАНЕ ПРИРОДЫ Настоящий Закон устанавливает правовые, экономические и организационные основы сохранения условий природной среды, рационального использования природных ресурсов. Он имеет целью обеспечить сбалансированное гармоничное развитие отношений между человеком и природой, охрану экологических систем, природных комплексов и отдельных объектов, гарантировать права граждан на благоприятную окружающую среду. I. ОБЩИЕ ПОЛОЖЕНИЯ Статья 1. Природоохранное законодательство Республики Узбекистан Отношения в области охраны природы и рационального использования природных ресурсов в Республике Узбекистан регулируются настоящим Законом, а также земельным, водным, лесным законодательством, законодательством о недрах, об охране и использовании атмосферного воздуха, растительного и животного мира, иными актами законодательства Республики Узбекистан. Отношения в области охраны природы в Республике Каракалпакстан также регулируются законодательством Республики Каракалпакстан. Статья 2. Объекты охраны природы и охраняемые природные территории Объекты охраны природы (земля, недра, воды, растительный и животный мир, атмосферный воздух) подлежат охране от загрязнения, порчи, повреждения, истощения, разрушения, уничтожения, нерационального использования. К охраняемым природным территориям относятся государственные заповедники, комплексные (ландшафтные) заказники, природные парки, государственные памятники природы, территории для сохранения, воспроизводства и восстановления отдельных природных объектов и комплексов, охраняемые ландшафты, территории для управления отдельными природными ресурсами, государственные биосферные резерваты, национальные парки межгосударственные охраняемые природные территории. (часть вторая статьи 2 в редакции Закона Республики Узбекистан от 4 сетября 2014 года № ЗРУ-373 — СЗ РУ, 2014 г., № 36, ст. 452) (статья 2 в редакции Закона Республики Узбекистан от 4 января 2011 г. № ЗРУ-278 — СЗ РУ, 2011 г., № 1-2, ст. 1) Статья 3. Цели охраны природы Целями охраны природы являются: создание благоприятных условий для здоровья людей, сохранения экологического равновесия, рационального неистощительного природопользования в интересах эффективного и устойчивого социально-экономического развития республики; сохранение богатства видов и генетического фонда живой природы; сохранение многообразия экологических систем, ландшафтов и уникальных природных объектов; обеспечение экологической безопасности; сохранение объектов материального культурного наследия, связанных с объектами природы. (абзац шестой статьи 3 в редакции Закона Республики Узбекистан от 18 апреля 2018 года № ЗРУ-476 — Национальная база данных законодательства, 19.04.2018 г., № 03/18/476/1087) Статья 4. Достижение целей охраны природы Для достижения целей охраны природы в процессе хозяйственной, управленческой и иной деятельности органы государственной власти на местах, министерства и ведомства, предприятия, учреждения, организации, фермерские и кооперативные хозяйства, а также отдельные лица обязаны руководствоваться следующими принципами: сохранение устойчивости биосферы и ее экологических систем как среды обитания человека и забота об экологической безопасности людей, о генофонде человека и его будущих поколений; обеспечение прав граждан на благоприятную для жизни окружающую природную среду, обязательность экологического обучения во всех видах образовательных учреждений; научно-обоснованное сочетание экологических, экономических и социальных интересов общества; платность специального и бесплатность общего природопользования; обязательность экологической экспертизы; стимулирование рационального природопользования и охраны природы; необходимость воспроизводства природных ресурсов, недопущение вредных, необратимых последствий для окружающей природной среды и здоровья человека; гласность в решении природоохранных задач; сочетание национальных, региональных и международных интересов в области охраны природы; ответственность за нарушение требований природоохранного законодательства. Статья 5. Собственность на природные ресурсы В соответствии с Конституцией Республики Узбекистан земля, ее недра, воды, растительный и животный мир и другие природные ресурсы являются общенациональным богатством, подлежат рациональному использованию и охраняются государством. Условия, порядок предоставления, использования и охраны природных ресурсов определяются законодательством Республики Узбекистан. Статья 6. Общее и специальное природопользование В Республике Узбекистан осуществляется общее и специальное природопользование. Общее природопользование осуществляется гражданами бесплатно для удовлетворения жизненно необходимых потребностей без закрепления природных ресурсов за отдельными пользователями и без предоставления соответствующих разрешений. В порядке специального природопользования предприятиям, учреждениям, организациям и гражданам предоставляется во владение, пользование или аренду природные ресурсы на основании специальных разрешений за плату для осуществления производственной и иной деятельности. II. ПОЛНОМОЧИЯ ОРГАНОВ ГОСУДАРСТВЕННОЙ ВЛАСТИ И РЕСПУБЛИКАНСКИХ ОРГАНОВ ИСПОЛНИТЕЛЬНОЙ ВЛАСТИ В ОБЛАСТИ РЕГУЛИРОВАНИЯ ПРАВООТНОШЕНИЙ ПО ОХРАНЕ ПРИРОДЫ (статья 7 утратила силу Законом Республики Узбекистан от 29 августа 2024 года № ЗРУ-951 — Национальная база данных законодательства, 30.08.2024 г., № 03/24/951/0673) Статья 8. Государственное управление в сфере экологии и охраны окружающей среды Государственное управление в сфере экологии, охраны окружающей среды, рационального использования и воспроизводства природных ресурсов в Республике Узбекистан в соответствии с законами и иными нормативно-правовыми актами осуществляется Кабинетом Министров Республики Узбекистан, Министерством экологии, охраны окружающей среды и изменения климата Республики Узбекистан, органами государственной власти на местах. (текст статьи 8 в редакции Закона Республики Узбекистан от 29 августа 2024 года № ЗРУ-951 — Национальная база данных законодательства, 30.08.2024 г., № 03/24/951/0673) Статья 9. Компетенция Кабинета Министров Республики Узбекистан в области охраны природы К компетенции Кабинета Министров Республики Узбекистан в области охраны природы относятся: обеспечение реализации единой государственной политики в области охраны окружающей среды, сохранения природного богатства и биологического разнообразия, борьбы с изменением климата и смягчения его последствий; принятие мер по реализации прав граждан на благоприятную окружающую среду, достоверную информацию о ее состоянии, а также по обеспечению экологического благополучия; организация деятельности по охране и рациональному использованию природных ресурсов и регулированию природопользования; установление порядка и обеспечение ведения государственных кадастров природных ресурсов, утверждение запасов природных ресурсов республиканского значения; разработка мероприятий по предупреждению чрезвычайных экологических ситуаций и экологических бедствий, экологически потенциально опасных ситуаций; реализация мер по предупреждению и ликвидации последствий стихийных бедствий и крупных аварий; установление порядка платы за специальное пользование природными ресурсами, подсчета компенсационных выплат за загрязнение окружающей среды и размещение отходов, а также лимитов на использование природных ресурсов, размещение отходов; создание системы экологического образования и воспитания, а также обеспечение ее функционирования; утверждение границ охраняемых природных территорий, режимов охраны природы и хозяйственной деятельности; развитие международного сотрудничества в области охраны природы и природопользования; осуществление иных мер, предусмотренных актами законодательства Республики Узбекистан. (текст статьи 9 в редакции Закона Республики Узбекистан от 29 августа 2024 года № ЗРУ-951 — Национальная база данных законодательства, 30.08.2024 г., № 03/24/951/0673) Статья 10. Компетенция органов государственной власти на местах в области охраны природы Представительные органы государственной власти на местах утверждают экологическую программу региона (территории) на своей территории и осуществляют контроль за ее исполнением. К компетенции органов исполнительной власти на местах в области охраны природы относятся: определение основных направлений охраны природы на своей территории, утверждение региональных (территориальных) экологических программ и внесение их на утверждение в представительные органы государственной власти на местах, а также обеспечение их реализации; учет и оценка состояния природных ресурсов, регистрация экологически вредных объектов; материально-техническое обеспечение мероприятий по охране природы; содействие в проведении мероприятий по взысканию платы за пользование природными ресурсами; внесение в специально уполномоченные государственные органы предложений об установлении контроля за охраной природы, временном или полном прекращении деятельности и перепрофилировании государственных объектов местного значения, наносящих ущерб окружающей среде, в соответствии с законодательством об экологическом контроле; регулирование других вопросов, предусмотренных законодательством Республики Узбекистан. Приостановление (за исключением случаев приостановления деятельности на срок не более десяти рабочих дней в целях предотвращения возникновения чрезвычайных ситуаций, эпидемий и угрозы жизни и здоровью населения в связи со сверхнормативным загрязнением окружающей природной среды) или прекращение и перепрофилирование деятельности объектов местного значения, вредно воздействующих на окружающую среду, являющихся субъектами предпринимательства, осуществляется в судебном порядке. Статья 11. Полномочия Министерства экологии, охраны окружающей среды и изменения климата Республики Узбекистан (наименование статьи 11 в редакции Закона Республики Узбекистан от 29 августа 2024 года № ЗРУ-951 — Национальная база данных законодательства, 30.08.2024 г., № 03/24/951/0673) Министерство экологии, охраны окружающей среды и изменения климата Республики Узбекистан осуществляет: (абзац первый части первый статьи 11 в редакции Закона Республики Узбекистан от 29 августа 2024 года № ЗРУ-951 — Национальная база данных законодательства, 30.08.2024 г., № 03/24/951/0673) государственное управление в сфере экологии, охраны окружающей среды, рационального использования и воспроизводства природных ресурсов; государственный контроль за соблюдением законодательства об обращении с отходами; государственный экологический контроль за соблюдением законодательства об охране и использовании земель, недр, вод, лесов, охраняемых природных территорий, животного и растительного мира, охране атмосферного воздуха; координацию работ по экологии и охране окружающей среды, обеспечение межведомственного взаимодействия при разработке и реализации единой природоохранной и ресурсосберегающей политики. Министерство экологии, охраны окружающей среды и изменения климата Республики Узбекистан может осуществлять и иные полномочия в соответствии с законодательством. (часть вторая статьи 11 в редакции Закона Республики Узбекистан от 29 августа 2024 года № ЗРУ-951 — Национальная база данных законодательства, 30.08.2024 г., № 03/24/951/0673) Министерство экологии, охраны окружающей среды и изменения климата Республики Узбекистан в своей деятельности подотчетен Кабинету Министров Республики Узбекистан. (части третья статьи 11 в редакции Закона Республики Узбекистан от 29 августа 2024 года № ЗРУ-951 — Национальная база данных законодательства, 30.08.2024 г., № 03/24/951/0673) Решения Министерства экологии, охраны окружающей среды и изменения климата Республики Узбекистан, принятые в пределах его полномочий, являются обязательными для исполнения республиканскими органами исполнительной власти и органами хозяйственного управления, органами исполнительной власти на местах, хозяйствующими субъектами независимо от форм собственности и ведомственной подчиненности и гражданами. III. ПРАВА И ОБЯЗАННОСТИ ЖИТЕЛЕЙ РЕСПУБЛИКИ УЗБЕКИСТАН В ОБЛАСТИ ОХРАНЫ ПРИРОДЫ Статья 12. Право человека на благоприятную для жизни окружающую природную среду и обязанности по ее сохранению Жители Республики Узбекистан имеют право на проживание в благоприятной для их здоровья и здоровья будущих поколений природной среде, охрану здоровья от неблагоприятных воздействий окружающей среды. В этих целях жители Республики Узбекистан имеют право объединяться в общественные организации по охране природы, требовать и получать информацию о состоянии окружающей природной среды и мерах, принимаемых по ее охране. Жители Республики Узбекистан обязаны рационально использовать природные ресурсы, бережно относиться к богатствам природы, соблюдать экологические требования. Статья 13. Правомочия общественных природоохранных объединений Правомочия общественных объединений, действующих в сфере охраны природы, определяются их уставами, принятыми в соответствии с законодательством Республики Узбекистан. IV. НОРМАТИВНОЕ РЕГЛАМЕНТИРОВАНИЕ КАЧЕСТВА ОКРУЖАЮЩЕЙ ПРИРОДНОЙ СРЕДЫ Статья 14. Нормативы и стандарты качества окружающей природной среды Неблагоприятное воздействие хозяйственной деятельности на окружающую природную среду ограничивается нормативами и стандартами качества окружающей природной среды, гарантирующими экологическую безопасность населения, воспроизводство и охрану природных ресурсов. При формировании территориально-производственных комплексов, развитии промышленности, сельского хозяйства, строительства и реконструкции городов, других населенных пунктов устанавливаются предельно допустимые нормы нагрузки на окружающую природную среду. Статья 15. Разработка и утверждение экологических нормативов Предприятия, организации и учреждения обязаны разрабатывать экологические и другие критерии, регламентирующие максимально допустимые нагрузки на окружающую среду. Экологические нормативы утверждаются Министерством экологии, охраны окружающей среды и изменения климата Республики Узбекистан, Министерством здравоохранения Республики Узбекистан, Министерством горнодобывающей промышленности и геологии Республики Узбекистан в соответствии с их полномочиями. (часть вторая статьи 15 в редакции Закона Республики Узбекистан от 29 августа 2024 года № ЗРУ-951 — Национальная база данных законодательства, 30.08.2024 г., № 03/24/951/0673) Применение в сельском хозяйстве химических препаратов разрешается в соответствии с законодательством Республики Узбекистан. V. РЕГУЛИРОВАНИЕ ИСПОЛЬЗОВАНИЯ ПРИРОДНЫХ РЕСУРСОВ Статья 16. Условия пользования природными ресурсами Пользование природными ресурсами допускается при условии соблюдения природоохранного законодательства, сохранения целостности природных сообществ, недопущения нарушения среды обитания и произрастания объектов живой природы, ненарушения прав других пользователей природными ресурсами. (статья 16 в редакции Закона Республики Узбекистан от 14 сентября 2017 года № ЗРУ-446 — СЗ РУ, 2017 г., № 37, ст. 978) Статья 17. Условия пользования почвой В качестве почвы рассматривается охваченный жизнедеятельностью и функционирующий вместе с растительным покровом поверхностный плодородный слой земной коры. Почва используется для получения урожаев естественных и культурных растений без снижения ее плодородия. Попадающий под сооружения гумусовый слой почвы подлежит удалению и переносу для повышения плодородия почв в других местах. Статья 18. Условия пользования недрами и полезными ископаемыми Пользование недрами и полезными ископаемыми допускается при условии: обеспечения при добыче комплексного и экономного использования недр и полезных ископаемых и сопутствующих природных ресурсов, а также предотвращения загрязнения окружающей среды и недр; рекультивации земель, нарушенных при добыче полезных ископаемых; использования возобновляющихся полезных ископаемых лишь в пределах их естественного возобновления; соблюдения установленных правил в области пользования недрами и общераспространенными полезными ископаемыми; наличия положительного заключения государственной экологической экспертизы проектов разработки месторождений полезных ископаемых, а также проектов строительства, реконструкции и расширения предприятий по добыче и переработке минерального сырья; наличия разрешения на право пользования участками недр или соглашения о разделе продукции, в котором предусмотрено предоставление участков недр в пользование; (абзац седьмой статьи 18 в редакции Закона Республики Узбекистан от 12 октября 2021 года № ЗРУ-721 — Национальная база данных законодательства, 12.10.2021 г., № 03/21/721/0952) размещения отвалов вскрышных и вмещающих пород, хвостохранилищ, терриконов, обеспечивающего минимальное вредное влияние на окружающую среду. (статья 18 в редакции Закона Республики Узбекистан от 14 сентября 2017 года № ЗРУ-446 — СЗ РУ, 2017 г., № 37, ст. 978) Статья 19. Условия пользования водами и водоемами Поверхностные, подземные и морские воды на территории Республики Узбекистан используются при условии сохранения в естественном обороте необходимого количества воды, обеспечения ее нормативной чистоты, сохранения водной флоры и фауны, недопущения загрязнения водоемов, сохранения в них экологического равновесия и непричинения ущерба водоему как элементу ландшафта. Органы исполнительной власти на местах, органы экологии, охраны окружающей среды и изменения климата и органы водного хозяйства обязаны проводить лесовосстановление и облесение в зонах формирования речного стока, прибрежных полосах водоемов и обеспечивать их сохранность. Статья 20. Условия пользования атмосферным воздухом В качестве атмосферного воздуха рассматривается воздушное пространство над территорией Республики Узбекистан. Воздухом пользуются при условии недопущения изменения качества воздуха данной местности, его загрязнения или обеднения сверх установленных нормативов. В соответствии с международным соглашением министерства и ведомства, предприятия, учреждения, организации, частные лица обязаны сократить и в последующем полностью прекратить производство и использование химических веществ, вредно воздействующих на озоновый слой. Статья 21. Условия пользования объектами живой природы В качестве живой природы рассматриваются естественная флора, в том числе леса, свободно обитающие в природе животные и иные живые организмы. Объектами живой природы пользуются при условии: сохранения их способности к восстановлению; сохранения их видового многообразия и стабильности сообществ; недопущения биологического загрязнения окружающей природной среды. Статья 22. Условия обращения с отходами Обращение с отходами производится в порядке, установленном законодательством. За безопасное для окружающей среды обращение с отходами несут ответственность собственники отходов. Решение вопросов размещения объектов обращения с отходами на соответствующей территории осуществляют органы исполнительной власти на местах. Статья 23. Лишение права пользования природными ресурсами Пользователь, систематически нарушающий требования к использованию природных ресурсов, может быть лишен права пользования ими. VI. ЭКОЛОГИЧЕСКАЯ ЭКСПЕРТИЗА Статья 24. Государственная экологическая экспертиза Государственная экологическая экспертиза является обязательной мерой охраны окружающей природной среды, предшествующей принятию хозяйственного решения. Проведение государственной экологической экспертизы осуществляется в порядке, определяемом законодательством Республики Узбекистан. (статья 24 в редакции Закона Республики Узбекистан от 31 августа 2000 г., № 125-II — Ведомости Олий Мажлиса, 2000 г., № 7-8, ст. 217) Статья 25. Объекты государственной экологической экспертизы Обекты государственной экологической экспертизы устанавливаются законодательством. (часть первая статьи 25 в редакции Закона Республики Узбекистан от 31 августа 2000 г., № 125-II — Ведомости Олий Мажлиса, 2000 г., № 7-8, ст. 217) Реализация проектов без положительного заключения государственной экологической экспертизы запрещается. (статья 26 исключена в соответствии с Законом Республики Узбекистан от 31 августа 2000 г., № 125-II — Ведомости Олий Мажлиса, 2000 г., № 7-8, ст. 217) Статья 27. Общественная экологическая экспертиза Общественная экологическая экспертиза осуществляется независимыми группами специалистов по инициативе общественных объединений за счет их собственных средств или на общественных началах. Заключения общественной экологической экспертизы носят рекомендательный характер. VII. ЭКОЛОГИЧЕСКИЙ КОНТРОЛЬ Статья 28. Мониторинг окружающей среды (наименование статьи 28 в редакции Закона Республики Узбекистан от 14 сентября 2017 года № ЗРУ-446 — СЗ РУ, 2017 г., № 37, ст. 978) В целях обеспечения наблюдений, учета, оценки и прогноза состояния окружающей природной среды и ее ресурсов на территории Республики Узбекистан создается система государственного мониторинга окружающей среды. (часть первая статьи 28 в редакции Закона Республики Узбекистан от 14 сентября 2017 года № ЗРУ-446 — СЗ РУ, 2017 г., № 37, ст. 978) Наблюдение за состоянием окружающей природной среды, использованием природных ресурсов осуществляется специально уполномоченными органами, а также предприятиями, организациями и учреждениями, деятельность которых приводит или может привести к ухудшению состояния окружающей природной среды. Специально уполномоченные органы, а также указанные предприятия, организации и учреждения обязаны бесплатно передавать соответствующим государственным органам материалы своих наблюдений. Юридические лица, занимающиеся видами деятельности, относящимися к I и II категориям воздействия на окружающую среду, в рамках мониторинга источников загрязнения окружающей среды обязаны в режиме реального времени вносить данные автоматических станций мониторинга, устанавливаемых на источниках загрязнения, в единую геоинформационную базу данных Системы государственного мониторинга окружающей среды. Порядок осуществления мониторинга окружающей среды разрабатывается Министерством экологии, охраны окружающей среды и изменения климата Республики Узбекистан и утверждается Кабинетом Министров Республики Узбекистан. (часть четвертая статьи 28 в редакции Закона Республики Узбекистан от 29 августа 2024 года № ЗРУ-951 — Национальная база данных законодательства, 30.08.2024 г., № 03/24/951/0673) Статья 29. Основные задачи экологического контроля Основными задачами экологического контроля являются: предотвращение, выявление и пресечение нарушения требований законодательства в области охраны окружающей среды и рационального использования природных ресурсов; наблюдение за состоянием окружающей среды, выявление ситуаций, которые могут привести к загрязнению окружающей среды, нерациональному использованию природных ресурсов, создавать угрозу жизни и здоровью граждан; определение соответствия экологическим требованиям намечаемой или осуществляемой хозяйственной и иной деятельности; обеспечение соблюдения прав и законных интересов юридических и физических лиц, выполнения ими обязанностей в области охраны окружающей среды и рационального использования природных ресурсов; информирование государственных и иных организаций и граждан об изменениях в окружающей среде, прогнозах ее состояния, использовании природных ресурсов и принимаемых соответствующих мерах; повышение эффективности природоохранной деятельности и обеспечение участия органов самоуправления граждан, негосударственных некоммерческих организаций и граждан в реализации государственных и иных экологических программ. (статья 29 в редакции Закона Республики Узбекистан от 4 сетября 2014 года № ЗРУ-373 — СЗ РУ, 2014 г., № 36, ст. 452) Статья 30. Государственная служба наблюдения за состоянием окружающей природной среды Государственная служба наблюдения за состоянием окружающей природной среды организуется с целью наблюдения за происходящими в ней физическими, химическими, биологическими процессами, за уровнем загрязнения атмосферного воздуха, почв, поверхностных и подземных вод, последствиями влияния загрязнения на растительный и животный мир, обеспечения заинтересованных организаций и населения текущей и экстренной информацией об изменениях в окружающей природной среде и прогнозами ее состояния. Информация о состоянии окружающей природной среды является открытой, ее основные показатели регулярно предоставляются органами экологии, охраны окружающей среды и изменения климата для опубликования. (часть вторая статьи 30 в редакции Закона Республики Узбекистан от 29 августа 2024 года № ЗРУ-951 — Национальная база данных законодательства, 30.08.2024 г., № 03/24/951/0673) Органы экологии, охраны окружающей среды и изменения климата обязаны незамедлительно информировать общественность об авариях и других случаях, в результате которых произошло сверхнормативное загрязнение окружающей природной среды. (часть третья статьи 30 в редакции Закона Республики Узбекистан от 29 августа 2024 года № ЗРУ-951 — Национальная база данных законодательства, 30.08.2024 г., № 03/24/951/0673) Для учета количественных, качественных и иных характеристик природных ресурсов, объема, характера режима их использования ведутся государственные кадастры природных ресурсов. Подлежат наблюдению и государственному учету также объекты, вредно влияющие или могущие оказать неблагоприятное воздействие на состояние окружающей природной среды, виды и количество вредных веществ, попадающих в окружающую природную среду, объемы и состав отходов. (часть пятая статьи 30 в редакции Закона Республики Узбекистан Олий Мажлиса Республики Узбекистан от 30 августа 2003 г., № 535-II — Ведомости Олий Мажлиса, 2003 г., № 9-10, ст. 149) Состав, порядок организации и деятельности государственной службы наблюдения за состоянием окружающей природной среды, порядок ведения государственных кадастров природных ресурсов, государственного учета объектов, вредно влияющих на окружающую среду, устанавливаются Кабинетом Министров Республики Узбекистан. Статья 31. Правовое регулирование отношений в области экологического контроля Правоотношения, возникающие в связи с осуществлением экологического контроля, реализацией полномочий субъектов экологического контроля, регулируются законодательством. (статья 31 в редакции Закона Республики Узбекистан от 4 сетября 2014 года № ЗРУ-373 — СЗ РУ, 2014 г., № 36, ст. 452) (статья 32 утратила силу Законом Республики Узбекистан от 4 сетября 2014 года № ЗРУ-373 — СЗ РУ, 2014 г., № 36, ст. 452) VIII. ЭКОНОМИЧЕСКИЕ МЕРЫ ОБЕСПЕЧЕНИЯ ОХРАНЫ ПРИРОДЫ Статья 33. Экономический механизм обеспечения охраны природы Экономический механизм обеспечения охраны природы предусматривает: взимание платы за специальное пользование природными ресурсами, за загрязнение окружающей природной среды (включая размещение отходов) и другие виды вредного воздействия на нее; взимание утилизационного сбора для обеспечения экологической безопасности, защиты здоровья граждан и окружающей среды от вредного воздействия отходов, образующихся после утраты потребительских свойств колесных транспортных средств, самоходных машин и прицепов к ним, шин и покрышек пневматических резиновых (далее — утилизационный сбор); (абзац третьий части первой статьи 33 в редакции Закона Республики Узбекистан от 28 декабря 2023 года № ЗРУ-891 — Национальная база данных законодательства, 29.12.2023 г., № 03/23/891/0989 — Вводятся в действие с 1 июля 2024 года) налоговые, кредитные и иные льготы, предоставляемые предприятиям, учреждениям и организациям, а также отдельным лицам при внедрении малоотходных и ресурсосберегающих технологий, осуществлении деятельности, дающей природоохранный и природовосстановительный эффект; введение специального налогообложения предприятий, учреждений, организаций за применение экологически опасных технологий и осуществление другой экологически опасной деятельности; получение лицензий (разрешений) на право выброса, сброса загрязняющих окружающую природную среду веществ или на осуществление иной экологически вредной деятельности; возложение обязанностей на предприятия, учреждения, организации и граждан по восстановлению нарушенного ими благоприятного состояния природной среды; взыскание в установленном порядке денежных компенсаций за ущерб, причиненный в результате порчи или уничтожения природных объектов; полное или частичное лишение должностных лиц или иных работников премий и иных вознаграждений, выдаваемых по результатам основной производственной деятельности, в случаях невыполнения планов и мероприятий по охране природы, нарушения нормативно-технических и других требований законодательства в области охраны природы; поощрительные цены и надбавки за экологически чистую продукцию; применение к природопользователям экономических санкций за расточительное, сверхнормативное использование природных ресурсов и экономического стимулирования за их экономию и рациональное использование; материальное поощрение коллективов и отдельных работников государственных, кооперативных, общественных и других предприятий, учреждений и организаций, а также лиц, добившихся наиболее высоких результатов в сфере охраны природы и в производстве экологически чистой продукции. Законодательством Республики Узбекистан, решениями органов исполнительной власти на местах могут быть установлены и другие виды экономического стимулирования деятельности по охране природы. Применение мер экономического стимулирования деятельности по охране природы осуществляется в порядке, определяемом законодательством Республики Узбекистан, а также решениями органов исполнительной власти на местах. Статья 34. Платежи за специальное природопользование и за загрязнение окружающей среды Платежи за специальное природопользование и за загрязнение окружающей среды состоят из налогов и иных обязательных платежей за пользование природными ресурсами утилизационного сбора, а также компенсационных выплат за загрязнение окружающей среды (выбросы, сбросы загрязняющих веществ и размещение отходов), а также выбросы парниковых газов, платы за охрану и воспроизводство природных ресурсов. Ставки налогов и размеры иных обязательных платежей, в том числе арендной платы, за пользование природными ресурсами с учетом их распространенности, качества, возможности воспроизводства, доступности, комплексности, производительности, местонахождения, возможности переработки и утилизации отходов и других факторов, а также соответствующие лимиты определяются и утверждаются в порядке, установленном законодательством. Размеры компенсационных выплат за загрязнение окружающей среды утверждаются Кабинетом Министров Республики Узбекистан по представлению Министерства экологии, охраны окружающей среды и изменения климата Республики Узбекистан. (часть третья статьи 34 в редакции Закона Республики Узбекистан от 29 августа 2024 года № ЗРУ-951 — Национальная база данных законодательства, 30.08.2024 г., № 03/24/951/0673) Размеры платежей за охрану и воспроизводство природных ресурсов устанавливаются Кабинетом Министров Республики Узбекистан. Платежи за пользование природными ресурсами включаются в себестоимость продукции (работ, услуг) предприятий-природопользователей. Компенсационные выплаты за загрязнение окружающей среды, а также сверхлимитное (сверхнормативное) и иное нерациональное специальное природопользование взимаются из дохода (прибыли) юридического лица. Плата за пользование природными ресурсами, их охрану и воспроизводство поступает в государственный бюджет. Суммы компенсационных выплат за выбросы и сбросы загрязняющих веществ в окружающую среду и размещение отходов, а также выбросы парниковых газов поступают в Фонд экологии. Суммы утилизационного сбора поступают на казначейский лицевой счет по доходам. (статья 34 дополнена частью девятой Законом Республики Узбекистан от 14 ноября 2019 года № ЗРУ-584 — Национальная база данных законодательства, 15.11.2019 г., № 03/19/584/4025 — Вступает в силу с 16 февраля 2020 года) Льготы по платежам за специальное природопользование устанавливаются законодательством, за исключением компенсационных выплат за загрязнение окружающей среды, а также платежей за вырубку деревьев и кустарников, не входящих в государственный лесной фонд, и льгот по освобождению от обязательств, связанных с их пересадкой. Освобождение от компенсационных выплат за выбросы и сбросы загрязняющих веществ в окружающую среду и размещение отходов, а также за выбросы парниковых газов и от посадки в качестве компенсации за вырубку, пересадку деревьев и кустарников, не входящих в государственный лесной фонд, устанавливается законом. Внесение платы за пользование природными ресурсами и компенсационных выплат за загрязнение окружающей среды, а также применение финансовых санкций в отношении юридических лиц не освобождает юридических и физических лиц от выполнения экологических мероприятий и от обязанности возместить причиненный вред. Статья 35. Фонд экологии Для финансирования мероприятий, связанных с экологией и охраной окружающей среды, в том числе в сфере обращения с отходами, сохранения и воспроизводства биоресурсов, проведением научно-исследовательской деятельности в сфере экологии, охраны и мониторинга окружающей среды, организацией пропаганды и просвещения, подготовки, переподготовки и повышения квалификации специалистов в сфере экологии и охраны окружающей среды, в Министерстве экологии, охраны окружающей среды и изменения климата Республики Узбекистан образуется Фонд экологии. Порядок формирования и использования Фонда экологии определяется Кабинетом Министров Республики Узбекистан. (статья 35 в редакции Закона Республики Узбекистан от 29 августа 2024 года № ЗРУ-951 — Национальная база данных законодательства, 30.08.2024 г., № 03/24/951/0673) Статья 36. Экологическое страхование В Республике Узбекистан осуществляется добровольное и обязательное страхование имущества и доходов предприятий, учреждений и организаций, жизни, здоровья и имущества граждан на случай ущерба, явившегося результатом загрязнения окружающей природной среды и ухудшения качества природных ресурсов. Порядок и условия экологического страхования устанавливаются законодательством Республики Узбекистан. Статья 37. Стимулирование в системе охраны природы Стимулирование рационального природопользования, охраны окружающей природной среды осуществляется путем: предоставления льгот при налогообложении предприятий, учреждений, организаций и граждан в случаях реализации ими мер по рациональному использованию природных ресурсов и охране природы; предоставления на льготных условиях краткосрочных и долгосрочных кредитов (ссуд) для реализации мер по обеспечению рационального использования природных ресурсов и охраны природы; установления повышенных норм амортизации основных производственных фондов; (абзац пятый статьи 37 исключен в соответствии с Законом Республики Узбекистан от 30 августа 2003 г., № 535-II — Ведомости Олий Мажлиса, 2003 г., № 9-10, ст. 149) передачи части средств Фонда экологии на договорных условиях под процентные займы предприятиям, учреждениям, организациям и отдельным лицам для реализации мер по снижению выбросов и сбросов загрязняющих веществ. (абзац пятый статьи 37 в редакции Закона Республики Узбекистан от 29 августа 2024 года № ЗРУ-951 — Национальная база данных законодательства, 30.08.2024 г., № 03/24/951/0673) IX. ЧРЕЗВЫЧАЙНЫЕ ЭКОЛОГИЧЕСКИЕ СИТУАЦИИ Статья 38. Ликвидация аварий и их вредных экологических последствий В случае аварии предприятие, учреждение или организация обязаны немедленно приступить к ее ликвидации в соответствии со своими планами действия в чрезвычайных экологических ситуациях. Одновременно они незамедлительно уведомляют об аварии и принимаемых мерах по ее ликвидации органы исполнительной власти на местах, органы экологии, охраны окружающей среды и изменения климата, а также специализированные службы по ликвидации вредных экологических последствий этих аварий. Статья 39. Зоны чрезвычайной экологической ситуации и экологического бедствия Зонами чрезвычайной экологической ситуации объявляются участки территорий, в том числе водного и воздушного пространства, где в результате хозяйственной и иной деятельности, разрушительного влияния стихийных сил природы либо аварии или катастрофы происходят устойчивые отрицательные изменения в окружающей природной среде, угрожающие здоровью людей, состоянию естественных экологических систем, генетических фондов растений и животных. Зонами экологического бедствия объявляются участки территорий, где произошли или происходят устойчивые или необратимые изменения природной среды, связанные с нарушением природного равновесия, разрушением естественных экологических систем. Решения об объявлении зон чрезвычайной экологической ситуации или экологического бедствия принимаются в порядке, устанавливаемом законодательством. В зонах чрезвычайных экологических ситуаций и экологического бедствия приостанавливаются работы, вызвавшие эту ситуацию, запрещается деятельность (кроме связанной с обслуживанием населения), вредно влияющих на окружающую природную среду, принимаются меры по ее восстановлению и оздоровлению. Статья 40. Экологически потенциально опасные ситуации Экологически потенциально опасными признаются ситуации, связанные с угрозой повышенного загрязнения окружающей природной среды, повреждением природных систем, причинения вреда здоровью и жизни людей при хранении, транспортировке и использовании высокотоксичных, сильно действующих ядовитых, радиоактивных и иных веществ, относимых Министерством экологии, охраны окружающей среды и изменения климата Республики Узбекистан к первому классу опасности. (часть первая статьи 40 в редакции Закона Республики Узбекистан от 29 августа 2024 года № ЗРУ-951 — Национальная база данных законодательства, 30.08.2024 г., № 03/24/951/0673) В случае возникновения экологически потенциально опасных ситуаций вокруг соответствующих объектов производства, вдоль транспортных магистралей органами Министерства экологии, охраны окружающей среды и изменения климата Республики Узбекистан устанавливается особый правовой режим. (часть вторая статьи 40 в редакции Закона Республики Узбекистан от 29 августа 2024 года № ЗРУ-951 — Национальная база данных законодательства, 30.08.2024 г., № 03/24/951/0673) X. ЭКОЛОГИЧЕСКИЕ ТРЕБОВАНИЯ К ХОЗЯЙСТВЕННОЙ И ИНОЙ ДЕЯТЕЛЬНОСТИ Статья 41. Экологические требования к размещению, проектированию, строительству, реконструкции, эксплуатации и ликвидации предприятий, сооружений и других объектов При размещении, проектировании, строительстве реконструкции, расширении и техническом перевооружении, эксплуатации и ликвидации предприятий, сооружений и других объектов должны выполняться требования экологической безопасности, предусматриваться мероприятия по охране природы. Предприятия, организации, учреждения, отдельные лица обязаны внедрять безотходные и малоотходные технологии, сокращать образование отходов, производить их обезвреживание, переработку, соблюдать правила их сортировки, складирования, захоронения и утилизации. (часть вторая статьи 41 в редакции Закона Республики Узбекистан от 30 августа 2003 г., № 535-II — Ведомости Олий Мажлиса, 2003 г., № 9-10, ст. 149) Решения о развитии и размещении крупных народнохозяйственных объектов, деятельность которых может оказать существенное вредное экологическое воздействие на окружающую природную среду, принимаются Кабинетом Министров Республики Узбекистан на основе заключения государственной экологической экспертизы. (часть третья статьи 41 в редакции Закона Республики Узбекистан от 3 декабря 2004 г., № 714-II — СЗ РУ, 2004 г., № 51, ст. 514) Ввод в эксплуатацию объектов, не отвечающих экологическим требованиям, запрещается. Статья 42. Экологические требования при обращении с радиоактивными и химическими веществами Предприятия, учреждения, организации и отдельные лица обязаны соблюдать экологические требования, установленные нормативы и правила при производстве, хранении, транспортировке, применении, обезвреживании и захоронении радиоактивных и химических веществ, принимать меры к предупреждению и ликвидации вредных последствий их применения, незамедлительно информировать органы обеспечения радиационной и химической безопасности при превышении этих нормативов. Захоронение радиоактивных отходов и химических веществ допускается при наличии положительного заключения государственной экологической экспертизы, по согласованию с органами государственного санитарного и горного надзора, а также с согласия Жокаргы Кенеса Республики Каракалпакстан, Кенгашей народных депутатов областей и города Ташкента. Статья 43. Охрана природы от влияния шума, вибрации, электромагнитных полей и иных вредных физических воздействий Органы исполнительной власти на местах, предприятия, учреждения, организации, отдельные лица обязаны принимать меры по предупреждению и устранению вредного производственного шума, вибрации, воздействия электромагнитных полей и других факторов, оказывающих вредное физическое воздействие. Статья 44. Охрана природы от неконтролируемого и вредного биологического воздействия Предприятия, учреждения, организации, оказывающие или могущие оказать вредное биологическое воздействие на природу, обязаны осуществлять мероприятия по предупреждению и ликвидации последствий такого воздействия. Получение и использование новых микроорганизмов, вирусов и форм, а также их ввоз в Республику Узбекистан разрешаются только при наличии положительного заключения органов государственного санитарного надзора. (часть вторая статьи 44 в редакции Закона Республики Узбекистан от 4 сетября 2014 года № ЗРУ-373 — СЗ РУ, 2014 г., № 36, ст. 452) Статья 45. Охрана природы от загрязнения отходами Запрещается хранение и захоронение отходов на землях населенных пунктов, природоохранного, оздоровительного, рекреационного назначения, землях, занятых объектами материального культурного наследия, в других местах, где может возникнуть угроза жизни и здоровью граждан, а также нанесения вреда объектам охраны природы и охраняемым природным территориям. (часть первая статьи 45 в редакции Закона Республики Узбекистан от 18 апреля 2018 года № ЗРУ-476 — Национальная база данных законодательства, 19.04.2018 г., № 03/18/476/1087) Захоронение отходов в недрах допускается в исключительных случаях по результатам специальных исследований с соблюдением требований по обеспечению безопасности жизни и здоровья граждан, окружающей среды, сохранности природных ресурсов. Переработка отходов, захоронение и хранение отходов на полигонах производятся при наличии положительного заключения государственной экологической экспертизы. (часть третья статьи 45 в редакции Закона Республики Узбекистан от 30 апреля 2013 года № ЗРУ-352 — СЗ РУ, 2013 г., № 18, ст. 233) Статья 46. Экологическая сертификация Запрещается использование сырья и материалов, внедрение технологических процессов и выпуск готовой продукции (в том числе продуктов питания) без экологического или гигиенического сертификатов, а также с отклонениями от определенных в них параметров. Экологическая сертификация производится также в случаях, предусмотренных законодательством. Порядок экологической сертификации утверждает Кабинет Министров Республики Узбекистан (статья 46 в редакции Закона Республики Узбекистан от 30 августа 2002 г., № 405-II — Ведомости Олий Мажлиса, 2002 г., № 9, ст. 165) XI. ОТВЕТСТВЕННОСТЬ ЗА НАРУШЕНИЕ ПРИРОДООХРАННОГО ЗАКОНОДАТЕЛЬСТВА, РАЗРЕШЕНИЕ СПОРОВ В ОБЛАСТИ ОХРАНЫ ПРИРОДЫ Статья 47. Ответственность за нарушение природоохранного законодательства Лица, виновные в: нарушении стандартов, норм, правил и иных нормативно-технических требований, предъявляемых к охране природы, в том числе в нарушениях установленной экологической емкости территории, экологических норм, правил при планировании, строительстве, реконструкции, эксплуатации или ликвидации предприятий, сооружений, транспортных средств и иных объектов, экспорте, импорте экологически опасной продукции; самовольном использовании природных ресурсов, невыполнении требований государственной экологической экспертизы; отказе от внесения установленной платы за пользование природными ресурсами, а также компенсационных выплат за загрязнение окружающей среды и другие виды вредного воздействия на нее; (абзац четвертый статьи 47 в редакции Закона Республики Узбекистан от 30 августа 2003 г., № 535-II — Ведомости Олий Мажлиса, 2003 г., № 9-10, ст. 149) невыполнении планов строительства природоохранных объектов, других мероприятий по охране природы; непринятии мер по восстановлению окружающей природной среды, ликвидации последствий вредного на нее воздействия и воспроизводству природных ресурсов; невыполнении предписаний органов, осуществляющих государственный контроль и надзор за охраной природы; нарушении правового режима объектов охраны природы и охраняемых природных территорий; (абзац восьмой статьи 47 в редакции Закона Республики Узбекистан от 4 января 2011 г. № ЗРУ-278 — СЗ РУ, 2011 г., № 1-2, ст. 1) нарушении правил учета вредного воздействия на окружающую природную среду; нарушении природоохранных требований при хранении, транспортировке, использовании, обезвреживании и захоронении отходов, средств химизации, а также радиоактивных и вредных химических веществ; (абзац десятый статьи 47 в редакции Закона Республики Узбекистан от 30 августа 2003 г., № 535-II — Ведомости Олий Мажлиса, 2003 г., № 9-10, ст. 149) воспрепятствовании посещению объектов должностными лицами, осуществляющими государственный контроль и надзор в области охраны окружающей природной среды, а отдельным лицам и общественным природоохранным организациям — в реализации их прав и обязанностей; нарушении требований по использованию единой геоинформационной базы данных системы государственного мониторинга окружающей среды; отказе от предоставления своевременной и достоверной информации о состоянии окружающей природной среды и использовании ее ресурсов несут дисциплинарную, административную, уголовную и иную ответственность в соответствии с законодательством Республики Узбекистан. Статья 48. Ограничение, приостановление, прекращение и перепрофилирование деятельности объектов, оказывающих вредное воздействие на окружающую природную среду В случаях оказания вредного воздействия на здоровье или условия проживания людей, на природные ресурсы, охраняемые природные территории или возникновения угрозы такого воздействия деятельность предприятий, организаций, сооружений и иных объектов может быть ограничена, приостановлена, а при невозможности устранения причин вредного воздействия — прекращена или перепрофилирована. (часть первая статьи 48 в редакции Закона Республики Узбекистан от 4 января 2011 г. № ЗРУ-278 — СЗ РУ, 2011 г., № 1-2, ст. 1) Решения об ограничении, приостановлении, прекращении, перепрофилировании деятельности таких объектов с одновременным прекращением их финансирования принимаются органами государственной власти и республиканскими органами исполнительной власти, органами экологии, охраны окружающей среды и изменения климата в соответствии с их полномочиями. Указанные меры к субъектам предпринимательства применяются в судебном порядке за исключением случаев приостановления деятельности на срок не более десяти рабочих дней в целях предотвращения возникновения чрезвычайных ситуаций, эпидемий и угрозы жизни и здоровью населения в связи со сверхнормативным загрязнением окружающей природной среды. Статья 49. Обязанность возмещения вреда, причиненного нарушением природоохранного законодательства Предприятия, учреждения, организации и отдельные лица, причинившие вред окружающей природной среде, обязаны его возместить, включая упущенную выгоду, в соответствии с законодательством. Привлечение виновных в нарушении требований законодательства в области экологии, охраны окружающей среды и природопользования к административной или уголовной ответственности, а также применение финансовых санкций к юридическим лицам за правонарушения в данной сфере не освобождает их от обязанности возмещения причиненного вреда окружающей природной среде. Статья 50. Ответственность за нарушение природоохранного законодательства (наименование статьи 50 в редакции Закона Республики Узбекистан от 14 сентября 2017 года № ЗРУ-446 — СЗ РУ, 2017 г., № 37, ст. 978) За нерациональное специальное природопользование, сверхнормативные и сверхлимитные выбросы и сбросы загрязняющих веществ в окружающую природную среду, размещение отходов предприятия, учреждения, организации и отдельные лица подлежат повышенному налогообложению в соответствии с законодательством Республики Узбекистан. (часть первая статьи 50 в редакции Закона Республики Узбекистан от 30 августа 2003 г., № 535-II — Ведомости Олий Мажлиса, 2003 г., № 9-10, ст. 149) В соответствующих случаях по решению органов исполнительной власти на местах, органов экологии, охраны окружающей среды и изменения климата может приостанавливаться финансирование хозяйственной деятельности юридических и физических лиц впредь до устранения причин указанных нарушений. Указанная мера к субъектам предпринимательства применяется в судебном порядке, за исключением случаев приостановления финансирования хозяйственной деятельности на срок не более десяти рабочих дней в целях предотвращения возникновения чрезвычайных ситуаций, эпидемий и угрозы жизни и здоровью населения в связи со сверхнормативным загрязнением окружающей природной среды. Статья 501. Финансовые санкции за нарушение требований по использованию единой геоинформационной базы данных системы государственного мониторинга окружающей среды За невнесение, неполное внесение или внесение недостоверных данных в единую геоинформационную базу данных системы государственного мониторинга окружающей среды к юридическим лицам, занимающимся видами деятельности, относящимися к I и II категориям воздействия на окружающую среду, применяется финансовая санкция в виде штрафа в размере от ста до трехсот базовых расчетных величин. Финансовая санкция, предусмотренная частью первой настоящей статьи, применяется Министерством экологии, охраны окружающей среды и изменения климата Республики Узбекистан при признании юридическими лицами своей вины в выявленных правонарушениях, а в случаях наличия спора или если юридическое лицо в течение одного месяца со дня получения решения Министерства экологии, охраны окружающей среды и изменения климата Республики Узбекистан добровольно не уплатило сумму финансовой санкции, вопрос о применении финансовой санкции решается судом. Статья 51. Ответственность должностных лиц и иных работников, виновных в причинении вреда вследствие нарушения природоохранного законодательства Должностные лица и другие работники, по вине которых предприятие, учреждение, организация понесли ущерб, связанный с возмещением вреда, причиненного окружающей природной среде, здоровью и имуществу людей и народному хозяйству, несут материальную ответственность в соответствии с законодательством Республики Узбекистан. Статья 52. Исковые требования о прекращении экологически вредной деятельности Юридические и физические лица вправе обращаться в суд с исками о прекращении экологически вредной деятельности, причиняющей вред окружающей природной среде, здоровью, имуществу людей и народному хозяйству. Решение суда о прекращении экологически вредной деятельности является основанием для прекращения финансирования указанной деятельности. Статья 53. Международные договоры в области охраны природы В случаях, когда международным договором, заключенным Республикой Узбекистан, установлены иные правила, чем те, которые содержатся в настоящем Законе или ином законодательном акте Республики Узбекистан об охране природы, применяются правила международного договора, за исключением случаев, когда законодательством Республики Узбекистан установлены более строгие требования. XII. ФИНАНСОВЫЕ САНКЦИИ ЗА СОВЕРШЕНИЕ ПРАВОНАРУШЕНИЙ В ОБЛАСТИ ЭКОЛОГИИ, ОХРАНЫ ОКРУЖАЮЩЕЙ СРЕДЫ И ПРИРОДОПОЛЬЗОВАНИЯ Статья 54. Нарушение порядка проведения работ по очистке русел рек и укреплению их берегов За нарушение порядка проведения работ по очистке русел рек и укреплению их берегов к юридическим лицам применяются финансовые санкции в виде штрафа в трехкратном размере вреда, причиненного окружающей среде. Статья 55. Загрязнение вод, а также нарушение требований об условиях допустимости сброса сточных вод в водные объекты За загрязнение вод, а также нарушение требований об условиях допустимости сброса сточных вод в водные объекты к юридическим лицам применяются финансовые санкции в виде штрафа в десятикратном размере компенсационной выплаты, подлежащей уплате за загрязнение окружающей среды. Статья 56. Незаконная вырубка, раскорчевка, повреждение, уничтожение или пересадка деревьев и кустарников, а также непринятие мер по их охране За незаконную вырубку, раскорчевку, повреждение, уничтожение или пересадку деревьев и кустарников к юридическим лицам применяются финансовые санкции в виде штрафа в пятикратном размере вреда, причиненного окружающей среде. За непринятие установленных законодательством мер по охране и сохранению деревьев, находящихся на территории, принадлежащей юридическим лицам или закрепленной за ними, к юридическим лицам применяются финансовые санкции в виде штрафа в пятикратном размере вреда, причиненного окружающей среде. За совершение действий, предусмотренных частями первой и второй настоящей статьи, в отношении ценных видов деревьев и кустарников к юридическим лицам применяются финансовые санкции в виде штрафа в десятикратном размере вреда, причиненного окружающей среде. Статья 57. Выброс загрязняющих веществ в атмосферный воздух сверх установленных нормативов За выброс загрязняющих веществ в атмосферный воздух сверх установленных нормативов к юридическим лицам, отнесенным к IV категории воздействия на окружающую среду, применяются финансовые санкции в виде штрафа в двукратном размере, к юридическим лицам III категории — в четырехкратном, II категории — в шестикратном, I категории — в десятикратном размере компенсационной выплаты, подлежащей уплате за загрязнение окружающей среды. Статья 58. Несоблюдение требований по охране атмосферного воздуха на строительных площадках За нарушение обязательных требований по предотвращению поднятия в воздух частиц пыли и песка на строительной площадке площадью пятьсот квадратных метров и более, на прилегающей к ней территории и на выездах из нее, либо за допущение выброса на данных территориях загрязняющих веществ в атмосферный воздух сверх установленных нормативов к юридическим лицам применяются финансовые санкции в виде штрафа в трехкратном размере компенсационной выплаты, подлежащей уплате за загрязнение окружающей среды. Статья 59. Несоблюдение требований по охране атмосферного воздуха при сжигании топлива, веществ, материалов и отходов За сжигание в открытом пламени топлива, веществ или смесей веществ, используемых в качестве топлива, материалов, не являющихся топливом, и отходов в непредназначенных для этого местах и (или) установках, а также за сжигание в теплицах, производственных помещениях, отопительных установках или иных объектах в качестве топлива шин, битума, мазута, пленки, синтетического картона, резины, шерстяного волокна и отходов, содержащих подобные компоненты, к юридическим лицам применяются финансовые санкции в виде штрафа в пятикратном размере компенсационной выплаты, подлежащей уплате за загрязнение окружающей среды. Статья 60. Нарушение требований охраны природы при сборе, транспортировке, размещении, обезвреживании, хранении, утилизации, переработке, реализации промышленных, бытовых и иных отходов За нарушение требований охраны природы при сборе, транспортировке, размещении, обезвреживании, хранении, утилизации, переработке, реализации промышленных, бытовых и иных отходов к юридическим лицам применяются финансовые санкции в виде штрафа в пятикратном размере компенсационной выплаты, подлежащей уплате за размещение отходов. Статья 61. Порядок применения финансовых санкций за совершение правонарушений в области экологии, охраны окружающей среды и природопользования Финансовые санкции, предусмотренные статьями 54 — 60 настоящего Закона, применяются к юридическим лицам на основании контрольных мероприятий, проводимых в рамках осуществления государственного экологического контроля в области экологии, охраны окружающей среды и природопользования. В случае признания юридическими лицами своей вины в совершенных правонарушениях, предусмотренных статьями 54 — 60 настоящего Закона, финансовая санкция применяется Национальным комитетом по экологии и изменению климата Республики Узбекистан; при наличии спора или в случаях, если юридическое лицо не выплатило сумму финансовой санкции в добровольном порядке в течение месяца со дня принятия решения Национальным комитетом по экологии и изменению климата Республики Узбекистан о применении финансовой санкции, вопрос о применении финансовой санкции решается в судебном порядке. За одно и то же правонарушение, по которому применены финансовые санкции, применение мер административного взыскания не допускается. Президент Республики Узбекистан И. КАРИМОВ г.Ташкент, 9 декабря 1992 г., № 754-XII (Ведомости Верховного Совета Республики Узбекистан, 1993 г., № 1, ст. 38; Ведомости Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 1995 г., № 6, ст. 118; 1997 г., № 4-5, ст. 126; 1999 г., № 1, ст. 20; 2000 г., № 5-6, ст. 153, № 7-8, ст. 217; 2002 г., № 9, ст. 165; 2003 г., № 9-10, ст. 149; Собрание законодательства Республики Узбекистан, 2004 г., № 25, ст. 287, № 51, ст. 514; 2006 г., № 41, ст. 405; 2011 г., № 1-2, ст. 1, № 36, ст. 365; 2013 г., № 18, ст. 233; 2014 г., № 36, ст. 452; 2017 г., № 24, ст. 487, № 37, ст. 978; Национальная база данных законодательства, 19.04.2018 г., № 03/18/476/1087; 11.09.2019 г., № 03/19/566/3734, 15.11.2019 г., № 03/19/584/4025; 12.10.2021 г., № 03/21/721/0952; 29.12.2023 г., № 03/23/891/0989; 07.02.2024 г., № 03/24/904/0102; 30.08.2024 г., № 03/24/951/0673) |
Oʻzbekiston Respublikasining qonuni Tabiatni muhofaza qilish toʻgʻrisida Ushbu Qonun tabiiy muhit sharoitlarini saqlashning, tabiiy resurslardan oqilona foydalanishning huquqiy, iqtisodiy va tashkiliy asoslarini belgilab beradi. Qonunning maqsadi inson va tabiat oʻrtasidagi munosabatlar uygʻun muvozanatda rivojlanishini, ekologiya tizimlari, tabiat komplekslari va ayrim obyektlar muhofaza qilinishini taʼminlashdan, fuqarolarning qulay atrof muhitga ega boʻlish huquqini kafolatlashdan iboratdir. I. UMUMIY QOIDALAR 1-modda. Oʻzbekiston Respublikasining tabiatni muhofaza qilishga doir qonunchiligi Oʻzbekiston Respublikasida tabiatni muhofaza qilish va tabiiy resurslardan oqilona foydalanish sohasidagi munosabatlar ushbu Qonun bilan, shuningdek Oʻzbekiston Respublikasining yer, suv, oʻrmon, yer osti boyliklari toʻgʻrisidagi, atmosfera havosini, oʻsimlik va hayvonot dunyosini muhofaza qilish hamda ulardan foydalanish toʻgʻrisidagi qonunchiligi bilan, boshqa qonunchilik hujjatlari bilan tartibga solinadi. Qoraqalpogʻiston Respublikasida tabiatni muhofaza qilish sohasidagi munosabatlar Qoraqalpogʻiston Respublikasining qonunchiligi bilan ham tartibga solinadi. (1-modda Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son) 2-modda. Tabiatni muhofaza qilish obyektlari va muhofaza etiladigan tabiiy hududlar Tabiatni muhofaza qilish obyektlari (yer, yer osti boyliklari, suv, oʻsimlik va hayvonot dunyosi, atmosfera havosi) ifloslanishdan, buzilishdan, zararlanishdan, oriqlab ketishdan, vayron boʻlishdan, yoʻq boʻlib ketishdan, nooqilona foydalanishdan muhofaza etilishi lozim. Muhofaza etiladigan tabiiy hududlar jumlasiga davlat qoʻriqxonalari, majmua (landshaft) buyurtma qoʻriqxonalari, tabiat bogʻlari, davlat tabiat yodgorliklari, ayrim tabiiy obyektlar hamda majmualarni saqlab qolish, takror koʻpaytirish va tiklash uchun moʻljallangan hududlar, muhofaza etiladigan landshaftlar, ayrim tabiiy resurslarni boshqarish uchun moʻljallangan hududlar, davlat biosfera rezervatlari, milliy bogʻlar, davlatlararo muhofaza etiladigan tabiiy hududlar kiradi. (2-moddaning ikkinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2014-yil 4-sentabrdagi OʻRQ-373-sonli Qonuni tahririda — OʻR QHT, 2014-y., 36-son, 452-modda) (2-modda Oʻzbekiston Respublikasining 2011-yil 4-yanvardagi OʻRQ-278-sonli Qonuni tahririda — OʻR QHT, 2011-y., 1-2-son, 1-modda) 3-modda. Tabiatni muhofaza qilishdan maqsad Tabiatni muhofaza qilishdan maqsad: inson salomatligi uchun, ekologik muvozanatni saqlash uchun, respublikani samarali va barqaror ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirish manfaatlari yoʻlida tabiatdan oqilona va uni ishdan chiqarmaydigan qilib foydalanish uchun qulay shart-sharoitlar yaratish; jonli tabiatning turlari va genetik fondi boyligini saqlab qolish; ekologiya tizimlari, landshaftlar va noyob tabiat obyektlari xilma-xilligini saqlab qolish; ekologiya xavfsizligini taʼminlash; tabiat obyektlari bilan bogʻliq moddiy madaniy meros obyektlarini asrab qolishdir. (3-moddaning oltinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasining 2018-yil 18-apreldagi OʻRQ-476-sonli Qonuni tahririda — Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 19.04.2018-y., 03/18/476/1087-son) 4-modda. Tabiatni muhofaza qilish maqsadlariga erishish Tabiatni muhofaza qilish maqsadlariga erishish uchun mahalliy davlat hokimiyati organlari, vazirliklar va idoralar, korxonalar, muassasalar, tashkilotlar, fermerlik va kooperativ xoʻjaliklar, shuningdek ayrim shaxslar xoʻjalik, boshqaruv hamda boshqa faoliyatni amalga oshirish jarayonida quyidagi qoidalarga amal qilishlari kerak: (4-moddaning birinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2025-yil 30-dekabrdagi OʻRQ-1109-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 30.12.2025-y., 03/25/1109/1241-son) insonning yashash muhiti boʻlmish biosfera va ekologiya tizimlari barqarorligini saqlab qolish, odamlarning ekologik jihatdan xavfsizligi, inson va uning kelgusi avlodlari genetik fondi haqida gʻamxoʻrlik qilish; fuqarolarning hayot uchun qulay tabiiy muhitga ega boʻlish huquqini taʼminlash, barcha turdagi taʼlim muassasalarida ekologiya oʻquvining majburiyligi; jamiyatning ekologik, iqtisodiy va ijtimoiy manfaatlarini ilmiy asoslangan holda uygʻunlashtirish; tabiatdan maxsus foydalanganlik uchun haq toʻlash va umumiy asoslarda foydalanganlik uchun haq toʻlamaslik; ekologiya ekspertizasi oʻtkazishning majburiyligi; tabiatdan oqilona foydalanishni va tabiatni muhofaza qilishni ragʻbatlantirish; tabiiy resurslarni tiklash zarurligi, atrof tabiiy muhit va inson sihat-salomatligi uchun zararli, tiklab boʻlmas oqibatlarga yoʻl qoʻymaslik; tabiatni muhofaza qilish vazifalarini hal etishda oshkoralik; tabiatni muhofaza qilish sohasida milliy, regional va xalqaro manfaatlarni uygʻunlashtirish; tabiatni muhofaza qilish qonunchiligi talablarini buzganlik uchun javobgar boʻlish. (4-moddaning oʻn birinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son) 5-modda. Tabiiy resurslarga nisbatan mulkchilik Oʻzbekiston Respublikasining Konstitutsiyasiga muvofiq yer, yer osti boyliklari, suv, oʻsimlik va hayvonot dunyosi hamda boshqa tabiiy resurslar umummilliy boylikdir, ulardan oqilona foydalanish zarur va ular davlat muhofazasidadir. Tabiiy resurslarni berish, ulardan foydalanish hamda ularni muhofaza qilishning shartlari va tartibi Oʻzbekiston Respublikasining qonunchiligi bilan belgilanadi. (5-moddaning ikkinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son) 6-modda. Tabiatdan umumiy tarzda va maxsus yoʻsinda foydalanish Oʻzbekiston Respublikasida tabiatdan umumiy tarzda va maxsus yoʻsinda foydalaniladi. Tabiatdan umumiy tarzda foydalanish fuqarolar tomonidan hayotiy zarur ehtiyojlarni qondirish uchun tekinga tabiiy resurslarni ayrim foydalanuvchilarga biriktirmay va hech qanday ruxsatnomalar bermay turib amalga oshiriladi. Tabiatdan maxsus yoʻsinda foydalanish tariqasida korxonalar, muassasalar, tashkilotlar va fuqarolarga ishlab chiqarish va oʻzga xil faoliyatni amalga oshirish uchun tabiiy resurslar haq olib maxsus ruxsatnomalar asosida egalik qilishga, foydalanish yoki ijaraga beriladi. II. DAVLAT HOKIMIYATI ORGANLARI VA RESPUBLIKA IJRO ETUVCHI HOKIMIYAT ORGANLARINING TABIATNI MUHOFAZA ETISHGA TAALLUQLI HUQUQIY MUNOSABATLARNI TARTIBGA SOLISH SOHASIDAGI VAKOLATLARI (II bobning nomi Oʻzbekiston Respublikasining 2025-yil 30-dekabrdagi OʻRQ-1109-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 30.12.2025-y., 03/25/1109/1241-son) (7-modda Oʻzbekiston Respublikasining 2024-yil 29-avgustdagi OʻRQ-951-sonli Qonuniga asosan oʻz kuchini yoʻqotgan — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 30.08.2024-y., 03/24/951/0673-son) 8-modda. Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish sohasida davlat boshqaruvi Oʻzbekiston Respublikasida ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish, tabiiy resurslardan oqilona foydalanish va ularni qayta tiklash sohasidagi davlat boshqaruvi qonunlar va boshqa normativ-huquqiy hujjatlarga muvofiq Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi, Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligi, mahalliy davlat hokimiyati organlari tomonidan amalga oshiriladi. (8-moddaning matni Oʻzbekiston Respublikasining 2024-yil 29-avgustdagi OʻRQ-951-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 30.08.2024-y., 03/24/951/0673-son) 9-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining tabiatni muhofaza qilish sohasidagi vakolatlari Tabiatni muhofaza qilish sohasida: atrof-muhitni muhofaza qilish, tabiiy boyliklarni va biologik xilma-xillikni saqlash, iqlim oʻzgarishiga qarshi kurashish hamda uning oqibatlarini yumshatish sohasida yagona davlat siyosati amalga oshirilishini taʼminlash; fuqarolarning qulay atrof-muhitga, uning holati toʻgʻrisidagi ishonchli axborotga ega boʻlish huquqlarini amalga oshirish, shuningdek ekologik osoyishtalikni taʼminlash choralarini koʻrish; tabiiy resurslarni muhofaza qilish va ulardan oqilona foydalanish hamda tabiatdan foydalanishni tartibga solishga doir faoliyatni tashkil etish; tabiiy resurslarning davlat kadastrlari yuritilishi tartibini belgilash va ushbu kadastrlarning yuritilishini taʼminlash, respublika ahamiyatiga molik tabiiy resurslarning zaxiralarini tasdiqlash; favqulodda ekologik vaziyatlarning va ekologik ofatlarning, ekologik jihatdan xavf tugʻdiradigan vaziyatlarning oldini olish yuzasidan chora-tadbirlar ishlab chiqish; tabiiy ofatlar va yirik avariyalarning oldini olish hamda ularning oqibatlarini tugatish chora-tadbirlarini amalga oshirish; tabiiy resurslardan maxsus foydalanganlik uchun haq toʻlash, atrof-muhitni ifloslantirganlik va chiqindilarni joylashtirganlik uchun kompensatsiya toʻlovlarini hisoblash tartibini, shuningdek tabiiy resurslardan foydalanish, chiqindilarni joylashtirish limitlarini belgilash; ekologik taʼlim va tarbiya tizimini yaratish, shuningdek uning amalga oshirilishini taʼminlash; muhofaza etiladigan tabiiy hududlarning chegaralarini, tabiatni muhofaza qilish va xoʻjalik faoliyati rejimlarini tasdiqlash; tabiatni muhofaza qilish va tabiatdan foydalanish sohasida xalqaro hamkorlikni rivojlantirish; Oʻzbekiston Respublikasining qonunchilik hujjatlarida nazarda tutilgan boshqa tadbirlarni amalga oshirish Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining vakolatlari jumlasiga kiradi. (9-moddaning matni Oʻzbekiston Respublikasining 2024-yil 29-avgustdagi OʻRQ-951-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 30.08.2024-y., 03/24/951/0673-son) 10-modda. Mahalliy davlat hokimiyati organlarining tabiatni muhofaza qilish sohasidagi vakolatlari Mahalliy davlat hokimiyati vakillik organlari oʻz hududida mintaqaning (hududning) ekologiya dasturini tasdiqlaydi va uning bajarilishi ustidan nazoratni amalga oshiradi. Mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari tabiatni muhofaza qilish sohasida: oʻz hududida tabiatni muhofaza qilishning asosiy yoʻnalishlarini oʻz ichiga olgan mintaqaning (hududning) ekologiya dasturini ishlab chiqadi va mahalliy davlat hokimiyati vakillik organiga tasdiqlash uchun kiritadi hamda uning amalga oshirilishini taʼminlaydi; tabiiy resurslarni hisobga oladi va ularning holatiga baho beradi, ekologiya jihatidan zararli boʻlgan obyektlarni roʻyxatga oladi; tabiatni muhofaza qilishga doir tadbirlarni moddiy-texnika jihatidan taʼminlaydi; tabiiy resurslardan foydalanganlik uchun toʻlovlar undirish tadbirlarini amalga oshirishda koʻmaklashadi; tabiatning muhofaza qilinishi ustidan nazorat oʻrnatish, atrof-muhitga zarar yetkazayotgan mahalliy ahamiyatga molik davlat obyektlari faoliyatini vaqtincha yoki butunlay toʻxtatish va qayta ixtisoslashtirish toʻgʻrisida ekologik nazorat toʻgʻrisidagi qonunchilikka muvofiq maxsus vakolatli davlat organlariga takliflar kiritadi. Oʻzbekiston Respublikasi qonunchiligida nazarda tutilgan boshqa masalalarni tartibga solish mahalliy davlat hokimiyati organlarining vakolatiga kiradi. Atrof-muhitga zarar yetkazayotgan tadbirkorlik subyektlari hisoblangan mahalliy ahamiyatga molik obyektlarning faoliyatini toʻxtatib qoʻyish (favqulodda vaziyatlar, epidemiyalar hamda aholining hayoti va sogʻligʻiga atrof tabiiy muhitning normativdan ortiq darajada ifloslanishi bilan bogʻliq xavf yuzaga kelishining oldini olish maqsadida faoliyatni oʻn ish kunidan koʻp boʻlmagan muddatga toʻxtatib qoʻyish hollari bundan mustasno) yoki tugatish va qayta ixtisoslashtirish sud tartibida amalga oshiriladi. (10-modda Oʻzbekiston Respublikasining 2025-yil 30-dekabrdagi OʻRQ-1109-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 30.12.2025-y., 03/25/1109/1241-son) 11-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligining vakolatlari (11-moddaning nomi Oʻzbekiston Respublikasining 2024-yil 29-avgustdagi OʻRQ-951-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 30.08.2024-y., 03/24/951/0673-son) Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligi: (11-modda birinchi qismining birinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasining 2024-yil 29-avgustdagi OʻRQ-951-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 30.08.2024-y., 03/24/951/0673-son) ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish, tabiiy resurslardan oqilona foydalanish va ularni qayta tiklash sohasida davlat boshqaruvini; chiqindilar bilan bogʻliq ishlarni amalga oshirish toʻgʻrisidagi qonunchilikka rioya etilishi ustidan davlat nazoratini; yer, yer osti boyliklarini, suv, oʻrmon, muhofaza etiladigan tabiiy hududlarni, hayvonot va oʻsimlik dunyosini muhofaza qilish hamda ulardan foydalanish, atmosfera havosini muhofaza qilish toʻgʻrisidagi qonunchilikka rioya etilishi ustidan davlat ekologik nazoratini; (11-modda birinchi qismining uchinchi va toʻrtinchi xatboshilari Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son) ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilishga doir ishlarni muvofiqlashtirishni, tabiatni muhofaza qilish va resurslarni tejash boʻyicha yagona siyosatni ishlab chiqish hamda roʻyobga chiqarishda idoralararo hamkorlikni taʼminlashni amalga oshiradi. Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligi qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin. (11-moddaning ikkinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2024-yil 29-avgustdagi OʻRQ-951-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 30.08.2024-y., 03/24/951/0673-son) Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligi oʻz faoliyatida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga hisobdordir. (11-moddaning uchinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2024-yil 29-avgustdagi OʻRQ-951-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 30.08.2024-y., 03/24/951/0673-son) Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligining oʻz vakolatlari doirasida qabul qilgan qarorlari mulk shaklidan va idoraviy boʻysunuvidan qatʼi nazar, respublika ijro etuvchi hokimiyat organlari va xoʻjalik boshqaruvi organlari, mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari, xoʻjalik yurituvchi subyektlar hamda fuqarolar tomonidan ijro etilishi uchun majburiydir. (11-moddaning toʻrtinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2025-yil 30-dekabrdagi OʻRQ-1109-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 30.12.2025-y., 03/25/1109/1241-son) III. OʻZBEKISTON RESPUBLIKASI AHOLISINING TABIATNI MUHOFAZA QILISH SOHASIDAGI HUQUQ VA MAJBURIYATLARI 12-modda. Insonning yashash uchun qulay atrof tabiiy muhitga ega boʻlish huquqi va bu muhitni saqlab qolish borasidagi burchi Oʻzbekiston Respublikasi aholisi oʻz salomatligi va kelajak avlodning salomatligi uchun qulay tabiiy muhitda yashash, oʻz salomatligini atrof muhitning zararli taʼsiridan muhofaza qilish huquqiga ega. Ana shu maqsadda Oʻzbekiston Respublikasi aholisi tabiatni muhofaza qilish boʻyicha jamoat tashkilotlariga birlashish, atrof tabiiy muhitning ahvoli hamda uni muhofaza qilish yuzasidan koʻrilayotgan chora-tadbirlarga doir axborotlarni talab qilish va olish huquqiga ega. Oʻzbekiston Respublikasi aholisi tabiiy resurslardan oqilona foydalanishi, tabiat boyliklariga ehtiyotlik bilan munosabatda boʻlishi, ekologiya talablariga rioya etishi shart. 13-modda. Tabiatni muhofaza qilish jamoat birlashmalarining vakolatlari Tabiatni muhofaza qilish sohasida faoliyat koʻrsatuvchi jamoat birlashmalarining vakolatlari Oʻzbekiston Respublikasi qonunchiligiga muvofiq qabul qilingan ustavlarida belgilab qoʻyiladi. (13-moddaning matni Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son) IV. ATROF TABIIY MUHIT SIFATINI NORMATIVLAR BILAN TARTIBGA SOLISH 14-modda. Atrof tabiiy muhit sifatining normativlari va standartlari Xoʻjalik faoliyatining atrof tabiiy muhitga zararli taʼsiri atrof tabiiy muhit sifatining aholining ekologiya jihatidan xavfsizligini, tabiiy resurslarni tiklash va muhofaza qilishni kafolatlovchi normativlari va standartlari bilan cheklab qoʻyiladi. Hududiy-ishlab chiqarish majmuilarini tarkib toptirishda, sanoat, qishloq xoʻjaligi, qurilishni rivojlantirishda hamda shaharlar, boshqa aholi punktlarini qayta qurish va taʼmirlashda atrof tabiiy muhitga boʻladigan taʼsirning yoʻl qoʻyish mumkin boʻlgan meʼyorlari belgilanadi. 15-modda. Ekologik normativlarni ishlab chiqish va tasdiqlash Korxonalar, tashkilotlar va muassasalar atrof muhitga taʼsirning yoʻl qoʻyilishi mumkin boʻlgan eng yuqori darajalarini tartibga soluvchi ekologik va boshqa yoʻsindagi mezonlarni ishlab chiqishlari shart. Ekologik normativlar Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligi, Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi, Oʻzbekiston Respublikasi Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi tomonidan oʻz vakolatlariga muvofiq tasdiqlanadi. (15-moddaning ikkinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2024-yil 29-avgustdagi OʻRQ-951-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 30.08.2024-y., 03/24/951/0673-son) Kimyoviy dori-darmonlarni qishloq xoʻjaligida ishlatishga Oʻzbekiston Respublikasi qonunchiligiga muvofiq ruxsat etiladi. (15-moddaning uchinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son) V. TABIIY RESURSLARDAN FOYDALANISHNI TARTIBGA SOLISH 16-modda. Tabiiy resurslardan foydalanish shartlari Tabiiy resurslardan foydalanishga tabiatni muhofaza qilish toʻgʻrisidagi qonunchilikka rioya etish, tabiat majmualari yaxlitligini saqlab qolish, jonli tabiat obyektlarining yashash va oʻsish muhiti buzilishiga yoʻl qoʻymaslik, boshqa tabiiy resurslardan foydalanuvchilarning huquqlarini buzmaslik sharti bilan yoʻl qoʻyiladi. (16-moddaning matni Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son) 17-modda. Tuproqdan foydalanish shartlari Tuproq deyilganida yer qobigʻining tiriklik uchun foydalaniladigan va oʻsimliklar bilan birga amal qiladigan yuzadagi unumdor qatlami tushuniladi. Tuproqdan uning unumdorligini pasaytirmagan holda tabiiy va madaniy oʻsimliklardan hosil olish uchun foydalaniladi. Tuproqning inshoot ostida qoladigan gumusli qatlami boshqa joylarda hosildorlikni oshirish uchun olib ketilishi kerak. 18-modda. Yer osti boyliklari va foydali qazilmalardan foydalanish shartlari Yer osti boyliklari va foydali qazilmalardan foydalanishga quyidagi shartlar asosida yoʻl qoʻyiladi: qazib olishda yer osti boyliklari va foydali qazilmalar hamda ularga qoʻshilib chiqadigan boshqa tabiiy resurslardan kompleks va tejamli foydalanish taʼminlansa, shuningdek atrof-muhit va yer qaʼri ifloslanishining oldi olinsa; foydali qazilmalarni qazib olish chogʻida holati oʻzgargan yerlar rekultivatsiya qilinsa; qayta tiklanadigan foydali qazilmalardan tabiiy qayta tiklanishiga erishiladigan darajadagina foydalanilsa; yer osti boyliklaridan va keng tarqalgan foydali qazilmalardan foydalanish sohasida belgilangan qoidalarga rioya etilsa; foydali qazilma konlarini ishga solish loyihalari boʻyicha, shuningdek mineral xom ashyoni qazib olish va qayta ishlash korxonalarini qurish, rekonstruksiya qilish hamda kengaytirish loyihalari yuzasidan davlat ekologik ekspertizasining ijobiy xulosasi mavjud boʻlsa; yer qaʼri uchastkalaridan foydalanish huquqini beruvchi ruxsatnoma mavjud boʻlsa yoki yer qaʼri uchastkalarini foydalanishga berish nazarda tutilgan mahsulot taqsimoti toʻgʻrisidagi bitim mavjud boʻlsa; (18-moddaning yettinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 12-oktabrdagi OʻRQ-721-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 12.10.2021-y., 03/21/721/0952-son) foydali qazilmalarning yuzasini olishda hosil boʻladigan va sigʻdiradigan jinslar agʻdarmalari, saqlagichlar, terrikonlar ularning atrof-muhitga eng kam darajada zararli taʼsir koʻrsatishi taʼminlangan holda joylashtirilsa. (18-modda Oʻzbekiston Respublikasining 2017-yil 14-sentabrdagi OʻRQ-446-sonli Qonuni tahririda — OʻR QHT, 2017-y., 37-son, 978-modda) 19-modda. Suvlar va suv havzalaridan foydalanish shartlari Oʻzbekiston Respublikasi hududidagi yer usti, yer osti va dengiz suvlaridan zarur miqdordagi suvning tabiiy aylanishini saqlash, uning normativda koʻrsatilgan darajada tozaligini taʼminlash, suv oʻsimliklari va hayvonlarini asrash, suv havzalarining ifloslanishiga yoʻl qoʻymaslik, ularda ekologiya muvozanatini saqlash va suv havzasiga landshaft elementi sifatida ziyon yetkazmaslik sharti bilan yoʻl qoʻyiladi. Mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari, ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi organlari hamda suv xoʻjaligi organlari daryo irmoqlari hosil boʻladigan joylarda, suv havzalari sohili mintaqalarida daraxtzorlarni tiklashlari va dov-daraxtni koʻpaytirishlari hamda ularning saqlanishini taʼminlashlari shart. (19-moddaning ikkinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2025-yil 30-dekabrdagi OʻRQ-1109-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 30.12.2025-y., 03/25/1109/1241-son) 20-modda. Atmosfera havosidan foydalanish shartlari Atmosfera havosi deyilganida Oʻzbekiston Respublikasi hududi ustidagi havo boʻshligʻi tushuniladi. Havodan foydalanishga muayyan hudud havosining sifatini oʻzgartirmaslik, uni belgilangan normativlardan ortiq darajada ifloslantirmaslik yoki siyraklashtirmaslik sharti bilan yoʻl qoʻyiladi. Xalqaro bitimga muvofiq vazirliklar va idoralar, korxonalar, muassasalar, tashkilotlar, xususiy shaxslar ozon qatlamiga zararli taʼsir etuvchi kimyoviy moddalar ishlab chiqarish hamda bunday moddalardan foydalanishni qisqartirishlari va kelgusida batamom toʻxtatishlari shart. 21-modda. Jonli tabiat obyektlaridan foydalanish shartlari Jonli tabiat deyilganida tabiiy oʻsimliklar, shu jumladan oʻrmon, tabiatda erkin yashaydigan hayvonlar va boshqa jonli organizmlar tushuniladi. Jonli tabiat obyektlaridan: ularning qayta tiklanish qobiliyatini saqlash; ularning xilma-xil turini va toʻdalarining barqarorligini saqlash; atrof tabiiy muhitning biologik jihatdan ifloslanishiga yoʻl qoʻymaslik sharti bilan foydalaniladi. 22-modda. Chiqindi bilan bogʻliq ishlarni amalga oshirish shartlari Chiqindi bilan bogʻliq ishlarni amalga oshirish qonunchilikda belgilangan tartibda olib boriladi. (22-moddaning birinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son) Chiqindi bilan bogʻliq ishlarni amalga oshirishning atrof muhitga xavfsizligi uchun chiqindilarning mulkdorlari javob beradilar. Chiqindi bilan bogʻliq ishlarni amalga oshirish obyektlarini tegishli hududga joylashtirish masalalarini mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari hal qiladi. (22-moddaning ikkinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2025-yil 30-dekabrdagi OʻRQ-1109-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 30.12.2025-y., 03/25/1109/1241-son) 23-modda. Tabiiy resurslardan foydalanish huquqidan mahrum etish Tabiiy resurslardan foydalanish talablarini muttasil buzadigan foydalanuvchi tabiiy resurslardan foydalanish huquqidan mahrum etilishi mumkin. VI. EKOLOGIYA EKSPERTIZASI 24-modda. Davlat ekologiya ekspertizasi Davlat ekologiya ekspertizasi xoʻjalik qarori qabul qilinishidan oldin oʻtkazilishi shart boʻlgan atrof tabiiy muhitni muhofaza qilish tadbiridir. Davlat ekologiya ekspertizasi Oʻzbekiston Respublikasi qonunchiligida belgilangan tartibda oʻtkaziladi. (24-moddaning ikkinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son) 25-modda. Davlat ekologiya ekspertizasining obyektlari Davlat ekologiya ekspertizasi obyektlari qonunchilik bilan belgilanadi. (25-moddaning birinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son) Davlat ekologiya ekspertizasining ijobiy xulosasisiz loyihalarni roʻyobga chiqarish man etiladi. (26-modda Oʻzbekiston Respublikasining 2000-yil 31-avgustdagi 125-II-son Qonuniga asosan chiqarilgan — Oliy Majlis Axborotnomasi, 2000-y., 7-8-son, 217-modda) 27-modda. Jamoatchilik asosidagi ekologiya ekspertizasi Jamoatchilik asosidagi ekologiya ekspertizasi jamoat birlashmalarining tashabbusiga koʻra ularning mablagʻlari hisobidan yoki jamoatchilik asosida mutaxassislarning mustaqil guruhlari tomonidan amalga oshiriladi. Jamoatchilik asosidagi ekologiya ekspertizasining xulosalari tavsiya tamoyiliga ega boʻladi. VII. EKOLOGIK NAZORAT 28-modda. Atrof-muhit monitoringi (28-moddaning nomi Oʻzbekiston Respublikasining 2017-yil 14-sentabrdagi OʻRQ-446-sonli Qonuni tahririda — OʻR QHT, 2017-y., 37-son, 978-modda) Oʻzbekiston Respublikasi hududida atrof tabiiy muhitning holati va uning resurslarini kuzatish, hisobga olish, ularga baho berish va ularning istiqbolini belgilashni taʼminlash maqsadida atrof-muhitning davlat monitoringi tizimi tashkil etiladi. (28-moddaning birinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2017-yil 14-sentabrdagi OʻRQ-446-sonli Qonuni tahririda — OʻR QHT, 2017-y., 37-son, 978-modda) Atrof tabiiy muhitning holati, tabiiy resurslardan foydalanish ustidan kuzatuv maxsus vakolat berilgan idoralar, shuningdek faoliyati atrof tabiiy muhitning holatini yomonlashtiradigan yoki yomonlashtirishi mumkin boʻlgan korxonalar, tashkilotlar va muassasalar tomonidan amalga oshiriladi. Maxsus vakolat berilgan idoralar, shuningdek aytib oʻtilgan korxonalar, tashkilotlar va muassasalar oʻz kuzatuvlariga doir materiallarni tegishli davlat idoralariga bepul berishlari shart. Atrof-muhitga taʼsir koʻrsatishning I va II toifalariga mansub faoliyat turlari bilan shugʻullanuvchi yuridik shaxslar atrof-muhitni ifloslantiruvchi manbalarning monitoringi doirasida ifloslantiruvchi manbalarda oʻrnatiladigan avtomatik monitoring stansiyalari maʼlumotlarini Atrof-muhit davlat monitoringi tizimining yagona geoaxborot maʼlumotlar bazasiga real vaqt rejimida kiritishi shart. (28-modda Oʻzbekiston Respublikasining 2026-yil 25-martdagi OʻRQ-1124-sonli Qonuniga asosan toʻrtinchi qism bilan toʻldirilgan — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 27.03.2026-y., 03/26/1124/0277-son. Kuchga kirish sanasi — 2026-yil 1-iyul) Atrof-muhitning monitoringini amalga oshirish tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligi tomonidan ishlab chiqiladi hamda Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan tasdiqlanadi. (28-moddaning toʻrtinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2024-yil 29-avgustdagi OʻRQ-951-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 30.08.2024-y., 03/24/951/0673-son) 29-modda. Ekologik nazoratning asosiy vazifalari Ekologik nazoratning asosiy vazifalari quyidagilardan iborat: atrof muhitni muhofaza qilish va tabiiy resurslardan oqilona foydalanish sohasidagi qonunchilik talablari buzilishining oldini olish, uni aniqlash va unga chek qoʻyish; (29-moddaning ikkinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son) atrof muhit holatini kuzatib borish, atrof muhitning ifloslanishiga, tabiiy resurslardan nooqilona foydalanishga olib kelishi, fuqarolarning hayoti va sogʻligʻiga tahdid solishi mumkin boʻlgan vaziyatlarni aniqlash; moʻljallanayotgan yoki amalga oshirilayotgan xoʻjalik faoliyatining va boshqa faoliyatning ekologik talablarga muvofiqligini aniqlash; yuridik va jismoniy shaxslarning atrof muhitni muhofaza qilish hamda tabiiy resurslardan oqilona foydalanish sohasidagi huquqlari va qonuniy manfaatlariga rioya etilishini, ular tomonidan majburiyatlarning bajarilishini taʼminlash; atrof muhitdagi oʻzgarishlar, uning prognoz qilinayotgan holati, tabiiy resurslardan foydalanilishi va koʻrilayotgan tegishli chora-tadbirlar toʻgʻrisida davlat tashkilotlarini va boshqa tashkilotlarni hamda fuqarolarni xabardor qilish; tabiatni muhofaza qilish faoliyatining samaradorligini oshirish hamda davlat ekologik dasturlari va boshqa ekologik dasturlarning amalga oshirilishida fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari, nodavlat notijorat tashkilotlari va fuqarolarning ishtirokini taʼminlash. (29-modda Oʻzbekiston Respublikasining 2014-yil 4-sentabrdagi OʻRQ-373-sonli Qonuni tahririda — OʻR QHT, 2014-y., 36-son, 452-modda) 30-modda. Davlat atrof tabiiy muhit holatini kuzatib borish xizmati Davlat atrof tabiiy muhit holatini kuzatib borish xizmati tabiiy muhitda sodir boʻlayotgan fizik, kimyoviy, biologik jarayonlarni, atmosfera havosi, tuproq, yer usti va yer osti suvlarining ifloslanish darajasini, ifloslanishning oʻsimlik va hayvonot dunyosiga taʼsiri oqibatlarini kuzatib borish, manfaatdor tashkilotlar va aholini atrof tabiiy muhitda boʻlayotgan oʻzgarishlar haqida joriy va shoshilinch axborotlar hamda bu muhit holatiga doir taxminlar bilan taʼminlash maqsadida tashkil etiladi. Atrof tabiiy muhit holati toʻgʻrisidagi axborot ochiq-oshkora yoʻsinda boʻlib, uning asosiy koʻrsatkichlari ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi organlari tomonidan eʼlon qilish uchun muntazam berib boriladi. (30-moddaning ikkinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2024-yil 29-avgustdagi OʻRQ-951-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 30.08.2024-y., 03/24/951/0673-son) Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi organlari falokatlar va boshqa hodisalar natijasida atrof tabiiy muhit normativda belgilanganidan ham ortiqroq darajada ifloslangan taqdirda bunday falokat va hodisalar toʻgʻrisida jamoatchilikni darhol xabardor etishlari shart. (30-moddaning uchinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2024-yil 29-avgustdagi OʻRQ-951-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 30.08.2024-y., 03/24/951/0673-son) Tabiiy resurslarning miqdor, sifat va boshqa xil koʻrsatkichlarini, ulardan foydalanishning hajmi, tartib tamoyilini hisobga olib borish uchun davlat tabiiy resurslar kadastrlari yuritiladi. Atrof tabiiy muhit holatiga zararli taʼsir qiladigan yoki nomaqbul tarzda taʼsir etishi mumkin boʻlgan obyektlar, atrof tabiiy muhitga tushadigan zararli moddalarning turlari va miqdori, chiqindilarning hajmlari va tarkibi ham nazorat etib boriladi va davlat hisobiga olinadi. (30-moddaning beshinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2003-yil 30-avgustdagi 535-II-son Qonuni tahririda — Oliy Majlis Axborotnomasi, 2003-y., 9-10-son, 149-modda) Davlat atrof tabiiy muhit holatini nazorat etish xizmatining tarkibi, uni tashkil etish va faoliyat koʻrsatishi tartibi, davlat tabiiy resurslar kadastrlarini, atrof muhitga zararli taʼsir etuvchi obyektlarning davlat hisobini yuritish tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilab beriladi. 31-modda. Ekologik nazorat sohasidagi munosabatlarni huquqiy jihatdan tartibga solish Ekologik nazoratni amalga oshirish, ekologik nazorat subyektlarining vakolatlarini roʻyobga chiqarishi munosabati bilan yuzaga keladigan huquqiy munosabatlar qonunchilik bilan tartibga solinadi. (31-moddaning matni Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son) (32-modda Oʻzbekiston Respublikasining 2014-yil 4-sentabrdagi OʻRQ-373-sonli Qonuniga asosan oʻz kuchini yoʻqotgan — OʻR QHT, 2014-y., 36-son, 452-modda) VIII. TABIATNI MUHOFAZA QILISHNI TAʼMINLASHNING IQTISODIY CHORA-TADBIRLARI 33-modda. Tabiatni muhofaza qilishni taʼminlashning iqtisodiy tartiboti Tabiatni muhofaza qilishni taʼminlashning iqtisodiy tartiboti: tabiiy resurslardan maxsus foydalanganlik uchun, atrof tabiiy muhitni ifloslantirganlik (shu jumladan chiqindilarni joylashtirganlik) va atrof tabiiy muhitga boshqacha tarzda zararli taʼsir koʻrsatganlik uchun toʻlov undirishni; ekologik xavfsizlikni taʼminlash, fuqarolar sogʻligʻini va atrof-muhitni gʻildirakli transport vositalari, oʻziyurar mashinalar va ularning tirkamalari, pnevmatik rezinali shinalar va pokrishkalar oʻz isteʼmol xususiyatlarini yoʻqotganidan keyin hosil boʻladigan chiqindilarning zararli taʼsiridan himoya qilish uchun utilizatsiya yigʻimi (bundan buyon matnda utilizatsiya yigʻimi deb yuritiladi) undirishni; (33-modda birinchi qismining uchinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasining 2023-yil 28-dekabrdagi OʻRQ-891-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 29.12.2023-y., 03/23/891/0989-son — 2024-yil 1-iyuldan eʼtiboran amalga kiritiladi) kamchiqitli va resurslarni tejaydigan texnologiyalar joriy etilganida, tabiatni muhofaza qilish va tabiiy resurslarni qayta tiklashda samara beruvchi faoliyat amalga oshirilganida korxonalar, muassasalar va tashkilotlarga, shuningdek ayrim shaxslarga soliq, kredit imtiyozlari va oʻzga imtiyozlar berishni; ekologiya nuqtai nazaridan xavfli texnologiyalarni qoʻllanganlik va oʻzga faoliyatni amalga oshirganlik uchun korxonalar, muassasalar va tashkilotlarga nisbatan maxsus soliqlar joriy etishni; atrof tabiiy muhitni ifloslantiruvchi moddalarni chiqarish, oqizish yoxud ekologiya nuqtai nazaridan oʻzga zararli faoliyatni amalga oshirish huquqini beruvchi litsenziyalar (ruxsatnomalar) olishni; tabiiy muhitning qulay holatini buzgan korxonalar, muassasalar, tashkilotlar va fuqarolar zimmasiga uni tiklash vazifasini yuklashni; tabiat obyektlarini buzish yoki yoʻq qilib yuborish oqibatida yetkazilgan zarar uchun belgilangan tartibda tovon puli undirishni; tabiatni muhofaza qilish borasidagi rejalar va chora-tadbirlar bajarilmagan, tabiatni muhofaza qilishga doir qonunchilikning normativ-texnik va boshqa talablari buzilgan hollarda mansabdor shaxslar yoki boshqa xodimlarni asosiy ishlab chiqarish faoliyatida erishilgan natijalar boʻyicha beriladigan pul mukofotlari yoki boshqa mukofotlardan toʻliq yoki qisman mahrum etishni; (33-modda birinchi qismining toʻqqizinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son) ekologik sof mahsulot chiqarganlik uchun ragʻbatlantiruvchi narxlar va ustama haqlar belgilashni; tabiiy resurslardan oqilona foydalanmaslik, meʼyorda belgilanganidan ortiqcha foydalanganlik uchun tabiatdan foydalanuvchilarga nisbatan iqtisodiy jazo choralarini hamda tabiiy resurslardan tejab-tergab va oqilona foydalanganlik uchun iqtisodiy ragʻbatlantirishni qoʻllanishni; tabiiy muhitni saqlash sohasida va ekologik sof mahsulot ishlab chiqarishda hammadan yuqori koʻrsatkichlarga erishgan davlat, kooperativ, jamoat korxonalari, muassasalari va tashkilotlari, boshqa korxonalar, muassasalar hamda tashkilotlarning jamoalarini va ayrim xodimlarini, shuningdek ayrim shaxslarni moddiy ragʻbatlantirishni koʻzda tutadi. Oʻzbekiston Respublikasining qonunchiligida, mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlarining qarorlarida tabiatni muhofaza qilish sohasidagi faoliyatni iqtisodiy ragʻbatlantirishning boshqa turlari ham nazarda tutilishi mumkin. (33-moddaning ikkinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2025-yil 30-dekabrdagi OʻRQ-1109-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 30.12.2025-y., 03/25/1109/1241-son) Tabiatni muhofaza qilish sohasidagi faoliyatni iqtisodiy ragʻbatlantirish tadbirlari Oʻzbekiston Respublikasi qonunchiligida, shuningdek mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlarining qarorlarida belgilab qoʻyiladigan tartibda qoʻllaniladi. (33-moddaning uchinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2025-yil 30-dekabrdagi OʻRQ-1109-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 30.12.2025-y., 03/25/1109/1241-son) 34-modda. Tabiatdan maxsus foydalanganlik va atrof muhitni ifloslantirganlik uchun toʻlovlar Tabiatdan maxsus foydalanganlik va atrof muhitni ifloslantirganlik uchun toʻlovlar tabiiy resurslardan foydalanganlik uchun soliqlar hamda boshqa majburiy toʻlovlardan utilizatsiya yigʻimidan, shuningdek atrof muhitni ifloslantirganlik (ifloslantiruvchi moddalarni chiqarganlik, oqizganlik va chiqindilarni joylashtirganlik) hamda issiqxona gazlari ajratmalari uchun kompensatsiya toʻlovlaridan, tabiiy resurslarni muhofaza qilganlik va qayta tiklaganlik uchun toʻlovlardan iborat boʻladi. (34-moddaning birinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2026-yil 25-martdagi OʻRQ-1124-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 27.03.2026-y., 03/26/1124/0277-son. Kuchga kirish sanasi — 2026-yil 28-iyun) Tabiiy resurslardan foydalanganlik uchun soliq stavkalari va boshqa majburiy toʻlovlarning miqdorlari, shu jumladan ijara toʻlovining miqdori tabiiy resurslarning qay darajada keng tarqalganligi, sifati, ularni qayta tiklash imkoniyatlari, ulardan foydalanishning qay darajada qulayligi, kompleksliligi, samaradorligi, ularning joylashgan yeri, chiqindilarni qayta ishlash va ulardan foydalanish imkoniyatlari hamda boshqa jihatlarni inobatga olgan holda, shuningdek tegishli limitlar qonunchilikda belgilangan tartibda aniqlanadi va tasdiqlanadi. (34-moddaning ikkinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son) Atrof muhitni ifloslantirganlik uchun kompensatsiya toʻlovlarining miqdorlari Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligining taqdimiga binoan Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan tasdiqlanadi. (34-moddaning uchinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2024-yil 29-avgustdagi OʻRQ-951-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 30.08.2024-y., 03/24/951/0673-son) Tabiiy resurslarni muhofaza qilganlik va qayta tiklaganlik uchun toʻlovlarning miqdorlari Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi. Tabiiy resurslardan foydalanganlik uchun toʻlovlar tabiatdan foydalanuvchi korxonalar mahsulotlarining (bajargan ishlarining, koʻrsatgan xizmatlarining) tannarxiga qoʻshiladi. Atrof muhitni ifloslantirganlik uchun, shuningdek tabiatdan limitda (normativda) belgilanganidan tashqari va oʻzgacha tarzda nooqilona maxsus foydalanganlik uchun kompensatsiya toʻlovlari yuridik shaxsning daromadidan (foydasidan) undiriladi. Tabiiy resurslardan foydalanganlik, ularni muhofaza qilganlik va qayta tiklaganlik uchun toʻlov Davlat budjetiga tushadi. Atrof muhitga ifloslantiruvchi moddalar chiqarganlik va oqizganlik hamda chiqindilar joylashtirganlik, shuningdek, issiqxona gazlari ajratmalari uchun kompensatsiya toʻlovlarining summalari Ekologiya jamgʻarmasiga tushadi. (34-moddaning sakkizinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2026-yil 25-martdagi OʻRQ-1124-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 27.03.2026-y., 03/26/1124/0277-son. Kuchga kirish sanasi — 2026-yil 28-iyun) Utilizatsiya yigʻimi summalari daromadlar boʻyicha shaxsiy gʻazna hisobvaragʻiga kelib tushadi. (34-modda Oʻzbekiston Respublikasining 2019-yil 14-noyabrdagi OʻRQ-584-sonli Qonuniga asosan toʻqqizinchi qism bilan toʻldirilgan — Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 15.11.2019-y., 03/19/584/4025-son — 2020-yil 16-fevraldan kuchga kiradi) Tabiatdan maxsus foydalanganlik uchun toʻlovlar boʻyicha imtiyozlar qonunchilik bilan belgilanadi, bundan atrof-muhitni ifloslantirganlik uchun kompensatsiya toʻlovlari hamda davlat oʻrmon fondiga kirmaydigan daraxtlar va butalarni kesganlik uchun toʻlovlar va ularni koʻchirib oʻtqazish bilan bogʻliq majburiyatlardan ozod qilish boʻyicha imtiyozlar mustasno. (34-moddaning oʻninchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2026-yil 25-martdagi OʻRQ-1124-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 27.03.2026-y., 03/26/1124/0277-son. Kuchga kirish sanasi — 2026-yil 28-iyun) Atrof-muhitga ifloslantiruvchi moddalarni chiqarganlik va oqizganlik hamda chiqindilarni joylashtirganlik, shuningdek issiqxona gazlari ajratmalari uchun kompensatsiya toʻlovlaridan hamda davlat oʻrmon fondiga kirmaydigan daraxtlar va butalarni kesganlik, koʻchirib oʻtqazganlik uchun kompensatsiya tarzida ekishdan ozod qilish qonun bilan belgilanadi. (34-modda Oʻzbekiston Respublikasining 2026-yil 25-martdagi OʻRQ-1124-sonli Qonuniga asosan oʻn birinchi qism bilan toʻldirilgan — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 27.03.2026-y., 03/26/1124/0277-son. Kuchga kirish sanasi — 2026-yil 28-iyun) Tabiiy resurslardan foydalanganlik uchun toʻlovlarni va atrof muhitni ifloslantirganlik uchun kompensatsiya toʻlovlarini toʻlaganlik, shuningdek yuridik shaxslarga nisbatan moliyaviy sanksiyalar qoʻllanilganligi yuridik va jismoniy shaxslarni ekologiya tadbirlarini bajarishdan va yetkazilgan zararning oʻrnini qoplash majburiyatidan ozod etmaydi. (34-moddaning oʻn ikkinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2026-yil 4-maydagi OʻRQ-1143-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 04.05.2026-y., 03/26/1143/0450-son. Kuchga kirish sanasi — 2026-yil 5-avgust) 35-modda. Ekologiya jamgʻarmasi Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish, shu jumladan chiqindilar bilan bogʻliq ishlarni amalga oshirish, bioresurslarni saqlash va qayta tiklash, ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va uning monitoringi sohasida ilmiy-tadqiqot faoliyatini olib borish, targʻibot va maʼrifiy ishlarni tashkil etish, ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish sohasida mutaxassislarni tayyorlash, qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish bilan bogʻliq tadbirlarni moliyalashtirish uchun Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligida Ekologiya jamgʻarmasi tashkil etiladi. Ekologiya jamgʻarmasini shakllantirish hamda undan foydalanish tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi. (35-modda Oʻzbekiston Respublikasining 2024-yil 29-avgustdagi OʻRQ-951-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 30.08.2024-y., 03/24/951/0673-son) 36-modda. Ekologiya sugʻurtasi Oʻzbekiston Respublikasida atrof tabiiy muhitning ifloslanishi va tabiiy resurslar sifatining yomonlashuvi oqibatida zarar yetishi hollarini nazarda tutib korxonalar, muassasalar va tashkilotlarning mol-mulki hamda daromadlari, fuqarolarning hayoti, salomatligi va mol-mulki ixtiyoriy hamda majburiy sugʻurta qilinadi. Ekologiya sugʻurtasining tartibi va shartlari Oʻzbekiston Respublikasining qonunchiligida belgilab qoʻyiladi. (36-moddaning ikkinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son) 37-modda. Tabiatni muhofaza qilish tizimidagi ragʻbatlantirish Tabiatdan oqilona foydalanish, atrof tabiiy muhitni muhofaza qilishni ragʻbatlantirish: korxonalar, muassasalar, tashkilotlar va fuqarolar tabiiy resurslardan oqilona foydalanish va tabiatni muhofaza qilish chora-tadbirlarini amalga oshirganlari taqdirida ularga soliq solishda imtiyozlar berish; tabiiy resurslardan oqilona foydalanish va tabiat muhofazasini taʼminlash borasidagi chora-tadbirlarni roʻyobga chiqarish uchun imtiyozli shartlarda qisqa muddatli va uzoq muddatli kreditlar (ssudalar) berish; asosiy ishlab chiqarish fondlari uchun yuqori amortizatsiya normalari belgilash; (37-moddaning beshinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasining 2003-yil 30-avgustdagi 535-II-son Qonuniga asosan chiqarib tashlangan — Oliy Majlis Axborotnomasi, 2003-y., 9-10-son, 149-modda) Ekologiya jamgʻarmasi mablagʻlarining bir qismini ifloslantiruvchi moddalar chiqarish va oqizishni kamaytirish chora-tadbirlarini roʻyobga chiqarish maqsadida korxonalar, muassasalar, tashkilotlar va ayrim shaxslarga foizli qarzlar sifatida shartnoma asosida berish orqali amalga oshiriladi. (37-moddaning beshinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasining 2024-yil 29-avgustdagi OʻRQ-951-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 30.08.2024-y., 03/24/951/0673-son) IX. FAVQULODDA EKOLOGIYA VAZIYATLARI 38-modda. Falokatlarni va ularning ekologiyaga zararli oqibatlarini bartaraf etish Falokat sodir boʻlgan taqdirda korxona, muassasa yoki tashkilotlar favqulodda ekologiya vaziyatlariga moʻljallangan oʻz harakat rejalariga muvofiq falokatni bartaraf etishga darhol kirishishlari shart. Ayni vaqtda ular falokat haqida va uni bartaraf etish yuzasidan koʻrilayotgan chora-tadbirlar toʻgʻrisida mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlariga, ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi organlariga, shuningdek bunday falokatlarning ekologiyaga zararli oqibatlarini bartaraf etishga ixtisoslashgan xizmatlarga darhol xabar qiladilar. (38-moddaning matni Oʻzbekiston Respublikasining 2025-yil 30-dekabrdagi OʻRQ-1109-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 30.12.2025-y., 03/25/1109/1241-son) 39-modda. Favqulodda ekologiya vaziyati va ekologiya ofati mintaqalari Xoʻjalik faoliyati va boshqa yoʻsindagi faoliyat, tabiat stixiyali kuchlarining vayron etuvchi taʼsiri yoxud roʻy bergan falokat yoki halokat natijasida muayyan hududlarning, shu jumladan suv va havo boʻshligʻining atrof tabiiy muhitda inson salomatligiga, tabiiy ekologiya tizimlarining, oʻsimlik va hayvonlar genetik fondlarining holatiga tahdid soluvchi barqaror salbiy oʻzgarishlar sodir boʻlayotgan qismi favqulodda ekologiya vaziyati mintaqalari deb eʼlon qilinadi. Muayyan hududning tabiat muvozanati, tabiiy ekologiya tizimlari buzilishi bilan bogʻliq holda tabiiy muhitda barqaror yoki tuzatib boʻlmas oʻzgarishlar roʻy bergan yoki roʻy berayotgan qismi ekologiya ofati mintaqalari deb eʼlon qilinadi. Favqulodda ekologiya vaziyati yoki ekologiya ofati mintaqalari deb eʼlon qilish toʻgʻrisidagi qaror qonunchilikda belgilab qoʻyilgan tartibda qabul qilinadi. (39-moddaning uchinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son) Favqulodda ekologiya vaziyati va ekologiya ofati mintaqalarida shu vaziyatni keltirib chiqargan ishlar toʻxtatib qoʻyiladi, atrof tabiiy muhitga zararli taʼsir etuvchi faoliyat (aholiga xizmat koʻrsatish bilan bogʻliq faoliyat bundan mustasno) taqiqlanadi, tabiiy muhitni tiklash va sogʻlomlashtirish chora-tadbirlari koʻriladi. 40-modda. Ekologiya nuqtai nazaridan xavf tugʻdiradigan vaziyatlar Ekologiya nuqtai nazaridan xavf tugʻdiradigan vaziyatlar deganda Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligi tomonidan birinchi darajali xavfli moddalar jumlasiga kiritilgan oʻta zaharli, kuchli taʼsir etuvchi zaharli moddalar, radioaktiv va boshqa moddalarni saqlash, tashish va ulardan foydalanish chogʻida atrof tabiiy muhitning ortiqcha darajada ifloslanishi, tabiat tizimlarining shikast topishi, inson salomatligi va hayotiga ziyon yetishi tahdidi bilan bogʻliq boʻlgan vaziyatlar tushuniladi. (40-moddaning birinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2024-yil 29-avgustdagi OʻRQ-951-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 30.08.2024-y., 03/24/951/0673-son) Ekologiya nuqtai nazaridan xavf tugʻdiradigan vaziyatlar yuzaga kelgan taqdirda Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligining idoralari tegishli ishlab chiqarish obyektlari atrofida, transport magistral yoʻllari boʻylab alohida huquqiy tartib oʻrnatadilar. (40-moddaning ikkinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2024-yil 29-avgustdagi OʻRQ-951-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 30.08.2024-y., 03/24/951/0673-son) X. XOʻJALIK FAOLIYATI VA BOSHQA YOʻSINDAGI FAOLIYATGA DOIR EKOLOGIYA TALABLARI 41-modda. Korxonalar, inshootlar va boshqa obyektlarni joylashtirish, loyihalash, qurish, rekonstruksiyalash, ulardan foydalanish va ularni tugatishga doir ekologiya talablari Korxonalar, inshootlar va boshqa obyektlarni joylashtirish, loyihalash, qurish, rekonstruksiyalash, kengaytirish va texnika bilan qayta uskunalash, ulardan foydalanish va ularni tugatish chogʻida ekologiya xavfsizligi talablari bajarilmogʻi, tabiatni muhofaza qilish chora-tadbirlari nazarda tutilmogʻi lozim. Korxonalar, tashkilotlar, muassasalar, ayrim shaxslar chiqitsiz va kamchiqit texnologiyalarni joriy etishlari, chiqindilarning hosil boʻlishini kamaytirishlari, ularni zararsizlantirishlari va qayta ishlashlari, chiqindilarni navlarga ajratish, toʻplash, koʻmib tashlash va ulardan foydalanish qoidalariga rioya etishlari shart. (41-moddaning ikkinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2003-yil 30-avgustdagi 535-II-son Qonuni tahririda — Oliy Majlis Axborotnomasi, 2003-y., 9-10-son, 149-modda) Faoliyati atrof tabiiy muhitga ancha zararli ekologik taʼsir etishi mumkin boʻlgan yirik xalq xoʻjalik obyektlarini rivojlantirish va joylashtirish toʻgʻrisidagi qarorlar davlat ekologiya ekspertizasi xulosasiga asosan Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan qabul qilinadi. (41-moddaning uchinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2004-yil 3-dekabrdagi 714-II-sonli Qonuni tahririda — OʻR QHT, 2004-y., 51-son, 514-modda) Ekologiya talablariga javob bermaydigan obyektlarni foydalanishga topshirish man etiladi. 42-modda. Radioaktiv va kimyoviy moddalarni ishlatish paytidagi ekologiya talablari Korxonalar, muassasalar, tashkilotlar va ayrim fuqarolar radioaktiv va kimyoviy moddalarni ishlab chiqarish, saqlash, tashish, qoʻllash, zararsizlantirish hamda koʻmib tashlash chogʻida ekologiya talablariga, belgilangan normativlar va qoidalarga rioya qilishlari, ularni qoʻllashning zararli oqibatlari oldini olish va bartaraf etish chora-tadbirlarini koʻrishlari, mazkur normativlardan oshib ketilgani taqdirda radiatsiya va kimyoviy xavfsizlikni taʼminlash idoralarini darhol xabardor etishlari shart. Radioaktiv chiqindilarni va kimyoviy moddalarni koʻmib tashlashga davlat ekologik ekspertizasining ijobiy xulosasi boʻlganda, davlat sanitariya va konchilik nazorati organlari bilan kelishilganda Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesining, xalq deputatlari viloyatlar va Toshkent shahar Kengashlarining roziligi bilan yoʻl qoʻyiladi. (42-moddaning ikkinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2025-yil 30-dekabrdagi OʻRQ-1109-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 30.12.2025-y., 03/25/1109/1241-son) 43-modda. Tabiatni shovqin, tebranish, elektrmagnit maydonlari va boshqa zararli fizik taʼsirlardan muhofaza qilish Mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari, korxonalar, muassasalar, tashkilotlar, ayrim shaxslar zararli ishlab chiqarish shovqinlari, tebranish, elektrmagnit maydonlarining va zararli fizik taʼsirlar koʻrsatuvchi boshqa omillarning oldini olish hamda ularni bartaraf etish choralarini koʻrishlari shart. (43-moddaning matni Oʻzbekiston Respublikasining 2025-yil 30-dekabrdagi OʻRQ-1109-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 30.12.2025-y., 03/25/1109/1241-son) 44-modda. Tabiatni nazorat etilmaydigan va zararli biologik taʼsirlardan muhofaza qilish Tabiatga zararli biologik taʼsir oʻtkazayotgan yoki oʻtkazishi mumkin boʻlgan korxonalar, muassasalar, tashkilotlar bunday taʼsir oqibatlarining oldini olish va ularni bartaraf etish tadbirlarini amalga oshirishlari shart. Yangi mikroorganizmlar, viruslar va shakllar hosil qilishga va foydalanishga, shuningdek ularni Oʻzbekiston Respublikasiga olib kelishga faqat davlat sanitariya nazorati organlarining ijobiy xulosasi boʻlganidagina ruxsat etiladi. (44-moddaning ikkinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2014-yil 4-sentabrdagi OʻRQ-373-sonli Qonuni tahririda — OʻR QHT, 2014-y., 36-son, 452-modda) 45-modda. Tabiatni chiqindilar bilan ifloslanishdan muhofaza qilish Chiqindilarni aholi punktlari yerlarida, tabiatni muhofaza qilish, sogʻlomlashtirish, rekreatsiya maqsadlariga moʻljallangan yerlarda, moddiy madaniy meros obyektlari joylashgan yerlarda, fuqarolarning hayoti va sogʻligʻiga, shuningdek tabiatni muhofaza qilish obyektlariga hamda muhofaza etiladigan tabiiy hududlarga zarar yetkazish tahdidi kelib chiqishi mumkin boʻlgan boshqa joylarda saqlash va bunday joylarga koʻmib tashlash taqiqlanadi. (45-moddaning birinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2018-yil 18-apreldagi OʻRQ-476-sonli Qonuni tahririda — Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 19.04.2018-y., 03/18/476/1087-son) Alohida hollarda, maxsus tadqiqotlar natijalariga koʻra fuqarolarning hayoti va sogʻligʻi, atrof muhit xavfsizligini, tabiiy resurslar saqlanishini taʼminlash talablariga rioya etgan holda chiqindilarni yer ostiga koʻmib tashlashga yoʻl qoʻyiladi. Chiqindilarni qayta ishlash, ularni poligonlarda koʻmib tashlash va saqlash davlat ekologik ekspertizasining ijobiy xulosasi boʻlgan taqdirda amalga oshiriladi. (45-moddaning uchinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2013-yil 30-apreldagi OʻRQ-352-sonli Qonuni tahririda — OʻR QHT, 2013-y., 18-son, 233-modda) 46-modda. Ekologik sertifikatlash Ekologik yoki gigiyenik sertifikatlarga ega boʻlmagan, shuningdek ularda belgilangan talab koʻrsatkichlaridan chetlangan holda xom ashyo va materiallardan foydalanish, texnologiya jarayonlarini joriy etish hamda tayyor mahsulotlar (shu jumladan oziq-ovqat mahsulotlari) chiqarish taqiqlanadi. Ekologik sertifikatlash qonunchilikda nazarda tutilgan hollarda ham oʻtkaziladi. (46-moddaning birinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son) Ekologik sertifikatlash tartibini Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tasdiqlaydi. (46-modda Oʻzbekiston Respublikasining 2002-yil 30-avgustdagi 405-II-son Qonuni tahririda — Oliy Majlis Axborotnomasi, 2002-y., 9-son, 165-modda) XI. TABIATNI MUHOFAZA QILISHGA DOIR QONUNCHILIKNI BUZGANLIK UCHUN JAVOBGARLIK, TABIATNI MUHOFAZA QILISHGA OID NIZOLARNI HAL QILISH (XI bobning nomi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son) 47-modda. Tabiatni muhofaza qilishga doir qonunchilikni buzganlik uchun javobgarlik (47-moddaning nomi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son) Tubandagi hollarda: tabiatni muhofaza qilishning standartlari, normalari, qoidalari va boshqa normativ-texnik talablarini buzishda, shu jumladan korxonalar, inshootlar, transport vositalari va boshqa obyektlarni rejalashtirish, qurish, rekonstruksiyalash, ulardan foydalanish yoki ularni tugatish chogʻida, ekologiya nuqtai nazaridan xavfli mahsulotlarni chet ellarga chiqarish va chet ellardan olib kelishda hududning belgilab qoʻyilgan ekologiya sigʻimini, ekologiya normalari, qoidalarini buzishda; tabiiy boyliklardan oʻzboshimchalik bilan foydalanishda, davlat ekologiya ekspertizasi talablarini bajarmaganlikda; tabiiy resurslardan foydalanganlik uchun belgilangan toʻlovni, shuningdek atrof muhitni ifloslantirganlik va unga zararli taʼsir koʻrsatishning boshqa turlari uchun kompensatsiya toʻlovlari toʻlashdan bosh tortganlikda; (47-moddaning toʻrtinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasining 2003-yil 30-avgustdagi 535-II-son Qonuni tahririda — Oliy Majlis Axborotnomasi, 2003-y., 9-10-son, 149-modda) tabiatni muhofaza qilish obyektlarini qurish rejalarini, tabiatni muhofaza qilishga doir boshqa tadbirlarni bajarmaslikda; atrof tabiiy muhitni tiklash, unga boʻladigan zararli taʼsir oqibatlarini bartaraf etish va tabiiy resurslarni takror ishlab chiqarish choralarini koʻrmaganlikda; tabiatni muhofaza qilish ustidan davlat nazoratini amalga oshirayotgan idoralarning koʻrsatmalarini bajarmaganlikda; tabiatni muhofaza qilish obyektlari va muhofaza etiladigan tabiiy hududlarning huquqiy rejimini buzganlikda; (47-moddaning sakkizinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasining 2011-yil 4-yanvardagi OʻRQ-278-sonli Qonuni tahririda — OʻR QHT, 2011-y., 1-2-son, 1-modda) atrof tabiiy muhitga zararli taʼsirni hisobga olish qoidalarini buzganlikda; chiqindilarni, kimyolashtirish vositalarini, shuningdek radioaktiv va zararli kimyoviy moddalarni saqlash, tashish, ulardan foydalanish, ularni zararsizlantirish va koʻmib yuborish vaqtida tabiatni muhofaza qilish talablarini buzganlikda; (47-moddaning oʻninchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasining 2003-yil 30-avgustdagi 535-II-son Qonuni tahririda — Oliy Majlis Axborotnomasi, 2003-y., 9-10-son, 149-modda) atrof tabiiy muhitni muhofaza qilish sohasidagi davlat nazoratini amalga oshiruvchi mansabdor shaxslarning obyektlarga borishiga, ayrim shaxslar va tabiatni muhofaza qilish jamoat tashkilotlariga esa oʻz huquq va vazifalarini roʻyobga chiqarishlariga toʻsqinlik qilganlikda; atrof-muhit davlat monitoringi tizimining yagona geoaxborot maʼlumotlar bazasidan foydalanish talablarini buzganlikda; (47-modda Oʻzbekiston Respublikasining 2026-yil 25-martdagi OʻRQ-1124-sonli Qonuniga asosan oʻn ikkinchi xatboshi bilan toʻldirilgan — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 27.03.2026-y., 03/26/1124/0277-son. Kuchga kirish sanasi — 2026-yil 1-iyul) atrof tabiiy muhitning holati va uning resurslaridan foydalanish toʻgʻrisida oʻz vaqtida va toʻgʻri axborot berishdan bosh tortganlikda aybdor boʻlgan shaxslar Oʻzbekiston Respublikasining qonunchiligiga binoan intizomiy, maʼmuriy, jinoiy va boshqa yoʻsindagi javobgarlikka tortiladilar. (47-moddaning oʻn ikkinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son) 48-modda. Atrof tabiiy muhitga zararli taʼsir koʻrsatayotgan obyektlar faoliyatini cheklash, toʻxtatib qoʻyish, tugatish va oʻzgartirish Korxonalar, tashkilotlar, inshootlar va boshqa obyektlarning inson salomatligiga yoki yashash sharoitiga, tabiiy resurslarga, muhofaza etiladigan tabiiy hududlarga zararli taʼsir etgan yoki bunday taʼsir etish xavfi tugʻilgan taqdirda ularning faoliyati cheklanishi, toʻxtatib qoʻyilishi, zararli taʼsir etish sabablarini bartaraf etishning imkoni boʻlmagan taqdirda esa tugatilishi yoki oʻzgartirilishi mumkin. (48-moddaning birinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2011-yil 4-yanvardagi OʻRQ-278-sonli Qonuni tahririda — OʻR QHT, 2011-y., 1-2-son, 1-modda) Bunday obyektlarning faoliyatini cheklash, toʻxtatib qoʻyish, tugatish yoki oʻzgartirish hamda ayni vaqtda ularni pul bilan taʼminlashni toʻxtatish xususidagi qarorlarni davlat hokimiyati organlari va respublika ijro etuvchi hokimiyat organlari, oʻz vakolatlariga muvofiq ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi organlari chiqaradilar. Koʻrsatilgan choralar tadbirkorlik subyektlariga nisbatan sud tartibida qoʻllaniladi, bundan favqulodda vaziyatlar, epidemiyalar hamda aholining hayoti va sogʻligʻiga atrof tabiiy muhitning normativdan ortiq darajada ifloslanishi bilan bogʻliq xavf yuzaga kelishining oldini olish maqsadida faoliyatni oʻn ish kunidan koʻp boʻlmagan muddatga toʻxtatib qoʻyish hollari mustasno. (48-moddaning ikkinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2025-yil 30-dekabrdagi OʻRQ-1109-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 30.12.2025-y., 03/25/1109/1241-son) 49-modda. Tabiatni muhofaza qilish qonunchiligini buzish oqibatida yetkazilgan zararning oʻrnini qoplash majburiyati (49-moddaning nomi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son) Atrof tabiiy muhitga zarar yetkazgan korxonalar, muassasalar, tashkilotlar va ayrim shaxslar yetkazgan zararni, shu jumladan boy berilgan foyda oʻrnini qonunchilikka muvofiq qoplashlari shart. (49-moddaning birinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son) Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va tabiatdan foydalanish sohasidagi qonunchilik talablarini buzganlikda ayblanayotganlarning maʼmuriy yoki jinoiy javobgarlikka tortilishi, shuningdek ushbu sohadagi huquqbuzarliklar uchun yuridik shaxslarga nisbatan moliyaviy sanksiyalar qoʻllanilishi ularni atrof tabiiy muhitga yetkazilgan zararning oʻrnini qoplash majburiyatidan ozod etmaydi. (49-moddaning ikkinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2026-yil 4-maydagi OʻRQ-1143-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 04.05.2026-y., 03/26/1143/0450-son. Kuchga kirish sanasi — 2026-yil 5-avgust) 50-modda. Tabiatni muhofaza qilish toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganlik uchun javobgarlik (50-moddaning nomi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son) Tabiatdan maxsus ravishda foydalanishni oqilona amalga oshirmaganlik, atrof tabiiy muhitga ifloslantiruvchi moddalar chiqarish va oqizishni, chiqindilarni joylashtirishni normativ va limitlarda belgilanganidan koʻpaytirib yuborganlik uchun korxonalar, muassasalar, tashkilotlar va ayrim shaxslarga Oʻzbekiston Respublikasining qonunchiligiga muvofiq oshirilgan soliq solinishi kerak. (50-moddaning birinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son) (50-moddaning birinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2003-yil 30-avgustdagi 535-II-son Qonuni tahririda — Oliy Majlis Axborotnomasi, 2003-y., 9-10-son, 149-modda) Tegishli hollarda mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlarining, ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi organlarining qaroriga muvofiq aytib oʻtilgan qoidabuzarliklarning sabablariga barham berilgunga qadar yuridik va jismoniy shaxslarning xoʻjalik faoliyatini pul bilan taʼminlash toʻxtatib qoʻyilishi mumkin. Koʻrsatilgan chora tadbirkorlik subyektlariga nisbatan sud tartibida qoʻllaniladi, bundan favqulodda vaziyatlar, epidemiyalar hamda aholining hayoti va sogʻligʻiga atrof tabiiy muhitning normativdan ortiq darajada ifloslanishi bilan bogʻliq xavf yuzaga kelishining oldini olish maqsadida xoʻjalik faoliyatini moliyalashtirishni oʻn ish kunidan koʻp boʻlmagan muddatga toʻxtatib qoʻyish hollari mustasno. (50-moddaning ikkinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2025-yil 30-dekabrdagi OʻRQ-1109-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 30.12.2025-y., 03/25/1109/1241-son) 501-modda. Atrof-muhit davlat monitoringi tizimining yagona geoaxborot maʼlumotlar bazasidan foydalanish talablarini buzganlik uchun moliyaviy sanksiyalar Atrof-muhit davlat monitoringi tizimining yagona geoaxborot maʼlumotlar bazasiga maʼlumotlarni kiritmaganlik, toʻliq kiritmaganlik yoki notoʻgʻri maʼlumot kiritganlik uchun atrof-muhitga taʼsir koʻrsatishning I va II toifalariga mansub faoliyat turlari bilan shugʻullanuvchi yuridik shaxslarga nisbatan bazaviy hisoblash miqdorining yuz baravaridan uch yuz baravarigacha miqdorda jarima tarzida moliyaviy sanksiya qoʻllaniladi. Ushbu moddaning birinchi qismida nazarda tutilgan moliyaviy sanksiya yuridik shaxslar aniqlangan huquqbuzarliklardagi aybini tan olganda Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligi tomonidan qoʻllaniladi, nizo mavjud boʻlgan hollarda yoki yuridik shaxs Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligining qarorini olgan kundan eʼtiboran bir oy ichida moliyaviy sanksiya summasini ixtiyoriy ravishda toʻlamagan hollarda, moliyaviy sanksiyani qoʻllash toʻgʻrisidagi masala sud tomonidan hal etiladi. (501-modda Oʻzbekiston Respublikasining 2026-yil 25-martdagi OʻRQ-1124-sonli Qonuniga asosan kiritilgan — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 27.03.2026-y., 03/26/1124/0277-son. Kuchga kirish sanasi — 2026-yil 1-iyul) 51-modda. Tabiatni muhofaza qilishga doir qonunchilikni buzish oqibatida zarar yetkazilishida aybdor boʻlgan mansabdor shaxslar va boshqa xodimlarning javobgarligi (51-moddaning nomi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son) Korxonalar, tashkilotlar hamda muassasalarning atrof tabiiy muhitga, inson salomatligi va odamlarning mol-mulkiga, xalq xoʻjaligiga yetkazilgan zararni qoplash yuzasidan chiqimdor boʻlishida aybdor boʻlgan mansabdor shaxslar va boshqa xodimlar Oʻzbekiston Respublikasi qonunchiligiga binoan moddiy javobgar boʻladilar. (51-moddaning matni Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son) 52-modda. Ekologiya nuqtai nazaridan zararli faoliyatni toʻxtatish xususidagi daʼvo talablari Yuridik va jismoniy shaxslar atrof tabiiy muhitga, inson salomatligi va odamlarning mol-mulkiga, xalq xoʻjaligiga ziyon yetkazayotgan ekologiya jihatidan zararli faoliyatni toʻxtatish toʻgʻrisida sudga daʼvo bilan murojaat qilishga haqlidirlar. Sudning ekologiya nuqtai nazaridan zararli faoliyatni toʻxtatish toʻgʻrisidagi qarori aytib oʻtilgan faoliyatni pul bilan taʼminlashni toʻxtatish uchun asos boʻladi. 53-modda. Tabiatni muhofaza qilish sohasidagi xalqaro shartnomalar Basharti, Oʻzbekiston Respublikasi tuzgan xalqaro shartnomada ushbu Qonundagidan yoki Oʻzbekiston Respublikasining tabiatni muhofaza qilishga doir boshqa qonun hujjatidagidan oʻzga qoidalar belgilangan boʻlsa, xalqaro shartnoma qoidalari qoʻllaniladi, Oʻzbekiston Respublikasining qonunchiligida birmuncha qattiqroq talablar belgilangan hollar bundan mustasno. (53-moddaning matni Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son) XII. EKOLOGIYA, ATROF-MUHITNI MUHOFAZA QILISH VA TABIATDAN FOYDALANISH SOHASIDAGI HUQUQBUZARLIKLARNI SODIR ETGANLIK UCHUN MOLIYAVIY SANKSIYALAR 54-modda. Daryolarning oʻzanlarini tozalashga va qirgʻoqlarini mustahkamlashga doir ishlarni amalga oshirish tartibini buzganlik Daryolarning oʻzanlarini tozalashga va qirgʻoqlarini mustahkamlashga doir ishlarni amalga oshirish tartibini buzganlik uchun yuridik shaxslarga nisbatan atrof-muhitga yetkazilgan zararning uch baravari miqdorida jarima tarzidagi moliyaviy sanksiyalar qoʻllaniladi. 55-modda. Suvlarni ifloslantirganlik, shuningdek suv obyektlariga oqova suvlarni oqizishga yoʻl qoʻyish shartlari toʻgʻrisidagi talablarni buzganlik Suvlarni ifloslantirganlik, shuningdek suv obyektlariga oqova suvlarni oqizishga yoʻl qoʻyish shartlari toʻgʻrisidagi talablarni buzganlik uchun yuridik shaxslarga nisbatan atrof-muhitni ifloslantirganlik uchun toʻlanishi lozim boʻlgan kompensatsiya toʻlovining oʻn baravari miqdorida jarima tarzidagi moliyaviy sanksiyalar qoʻllaniladi. 56-modda. Daraxtlarni va butalarni qonunga xilof ravishda kesganlik, kundakov qilganlik, shikastlantirganlik, yoʻq qilganlik yoki boshqa joyga koʻchirib oʻtkazganlik, shuningdek ularni muhofaza qilish choralarini koʻrmaganlik Daraxtlarni va butalarni qonunga xilof ravishda kesganlik, kundakov qilganlik, shikastlantirganlik, yoʻq qilganlik yoki boshqa joyga koʻchirib oʻtkazganlik uchun yuridik shaxslarga nisbatan atrof-muhitga yetkazilgan zararning besh baravari miqdorida jarima tarzidagi moliyaviy sanksiyalar qoʻllaniladi. Yuridik shaxslarga tegishli boʻlgan yoki ularga biriktirilgan hududdagi daraxtlarni muhofaza qilish va saqlashga doir qonunchilikda belgilangan choralarni koʻrmaganlik uchun yuridik shaxslarga nisbatan atrof-muhitga yetkazilgan zararning besh baravari miqdorida jarima tarzidagi moliyaviy sanksiyalar qoʻllaniladi. Ushbu moddaning birinchi va ikkinchi qismlarida nazarda tutilgan harakatlarni daraxtlar va butalarning qimmatbaho navlariga nisbatan sodir etganlik uchun yuridik shaxslarga nisbatan atrof-muhitga yetkazilgan zararning oʻn baravari miqdorida jarima tarzidagi moliyaviy sanksiyalar qoʻllaniladi. 57-modda. Ifloslantiruvchi moddalarni yoʻl qoʻyiladigan normativdan ortiq darajada atmosfera havosiga chiqarib tashlaganlik Ifloslantiruvchi moddalarni yoʻl qoʻyiladigan normativdan ortiq darajada atmosfera havosiga chiqarib tashlaganlik uchun atrof-muhitga taʼsir koʻrsatishning IV toifasiga mansub yuridik shaxslarga nisbatan — atrof-muhitni ifloslantirganlik uchun toʻlanishi lozim boʻlgan kompensatsiya toʻlovining ikki baravari, III toifasiga mansub yuridik shaxslarga nisbatan — toʻrt baravari, II toifasiga mansub yuridik shaxslarga nisbatan — olti baravari, I toifasiga mansub yuridik shaxslarga nisbatan — oʻn baravari miqdorida jarima tarzidagi moliyaviy sanksiyalar qoʻllaniladi. 58-modda. Qurilish maydonlarida atmosfera havosini muhofaza qilish talablariga rioya etmaslik Oʻlchami besh yuz kvadrat metr va undan ortiq boʻlgan qurilish maydonida, unga tutash boʻlgan hududda hamda undan chiqish yoʻllarida chang va qum zarrachalarining havoga koʻtarilishini bartaraf etishga doir majburiy talablarni buzganlik yoxud ushbu hududlarda ifloslantiruvchi moddalarning yoʻl qoʻyiladigan doiradagi normativlardan ortiq darajada atmosfera havosiga chiqarilishiga yoʻl qoʻyganlik uchun yuridik shaxslarga nisbatan atrof-muhitni ifloslantirganlik uchun toʻlanishi lozim boʻlgan kompensatsiya toʻlovining uch baravari miqdorida jarima tarzidagi moliyaviy sanksiyalar qoʻllaniladi. 59-modda. Yoqilgʻini, moddalarni, materiallarni va chiqindilarni yoqishda atmosfera havosini muhofaza qilish talablariga rioya etmaslik Yoqish uchun moʻljallanmagan joylarda va (yoki) qurilmalarda yoqilgʻini, yoqilgʻi sifatida foydalaniladigan moddalarni yoki moddalar aralashmasini, yoqilgʻi hisoblanmaydigan materiallarni va chiqindilarni ochiq alanga oldirib yoqqanlik, shuningdek issiqxonalarda, ishlab chiqarish binolarida, yondirish uskunalarida yoki boshqa obyektlarda yoqilgʻi sifatida shinalarni, bitumni, mazutni, plyonkani, sintetik kartonni, rezinani, jun tolasini yoqqanlik va shunga oʻxshash komponentlarni oʻz ichiga olgan chiqindilarni yoqqanlik uchun yuridik shaxslarga nisbatan atrof-muhitni ifloslantirganlik uchun toʻlanishi lozim boʻlgan kompensatsiya toʻlovining besh baravari miqdorida jarima tarzidagi moliyaviy sanksiyalar qoʻllaniladi. 60-modda. Sanoat chiqindilarini, maishiy chiqindilarni va boshqa chiqindilarni toʻplash, tashish, joylashtirish, zararsizlantirish, saqlash, utilizatsiya qilish, qayta ishlash, realizatsiya qilish chogʻida tabiatni muhofaza qilish talablarini buzganlik Sanoat chiqindilarini, maishiy chiqindilarni va boshqa chiqindilarni toʻplash, tashish, joylashtirish, zararsizlantirish, saqlash, utilizatsiya qilish, qayta ishlash, realizatsiya qilish chogʻida tabiatni muhofaza qilish talablarini buzganlik uchun yuridik shaxslarga nisbatan chiqindilar joylashtirilganligi uchun toʻlanishi lozim boʻlgan kompensatsiya toʻlovining besh baravari miqdorida jarima tarzidagi moliyaviy sanksiyalar qoʻllaniladi. 61-modda. Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va tabiatdan foydalanish sohasidagi huquqbuzarliklarni sodir etganlik uchun moliyaviy sanksiyalar qoʻllash tartibi Ushbu Qonunning 54 — 60-moddalarida nazarda tutilgan moliyaviy sanksiyalar yuridik shaxslarga nisbatan ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va tabiatdan foydalanish sohasidagi davlat ekologik nazoratini amalga oshirish doirasida oʻtkaziladigan nazorat tadbirlari asosida qoʻllaniladi. Yuridik shaxslar ushbu Qonunning 54 — 60-moddalarida nazarda tutilgan, sodir etilgan huquqbuzarliklardagi aybini tan olgan taqdirda, moliyaviy sanksiya Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya va iqlim oʻzgarishi milliy qoʻmitasi tomonidan qoʻllaniladi, nizo mavjud boʻlgan taqdirda yoki yuridik shaxs Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya va iqlim oʻzgarishi milliy qoʻmitasi tomonidan moliyaviy sanksiya qoʻllash toʻgʻrisida qaror qabul qilingan kundan eʼtiboran bir oy muddatda moliyaviy sanksiya summasini ixtiyoriy ravishda toʻlamagan hollarda, moliyaviy sanksiya qoʻllash toʻgʻrisidagi masala sud tartibida hal etiladi. Moliyaviy sanksiyalar qoʻllanilgan ayni bir huquqbuzarlik uchun maʼmuriy jazo chorasini qoʻllashga yoʻl qoʻyilmaydi. (XII bob Oʻzbekiston Respublikasining 2026-yil 4-maydagi OʻRQ-1143-sonli Qonuniga asosan kiritilgan — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 04.05.2026-y., 03/26/1143/0450-son. Kuchga kirish sanasi — 2026-yil 5-avgust) Oʻzbekiston Respublikasining Prezidenti I. KARIMOV Toshkent sh., 1992-yil 9-dekabr, 754-XII-son (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Kengashining Axborotnomasi, 1993-y., 1-son, 38-modda; Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 1995-y., 6-son, 118-modda;1997-y., 4-5-son, 126-modda; 1999-y., 1-son, 20-modda; 2000-y., 5-6-son, 153-modda; 2000-y., 7-8-son, 217-modda; 2002-y., 9-son, 165-modda; 2003-y., 9-10-son, 149-modda; Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2004-y., 25-son, 287-modda; 51-son, 514-modda; 2006-y., 41-son, 405-modda; 2011-y., 1-2-son, 1-modda, 36-son, 365-modda; 2013-y., 18-son, 233-modda; 2014-y., 36-son, 452-modda; 2017-y., 24-son, 487-modda, 37-son, 978-modda; Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 19.04.2018-y., 03/18/476/1087-son; 11.09.2019-y., 03/19/566/3734-son, 15.11.2019-y., 03/19/584/4025-son; Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son, 12.10.2021-y., 03/21/721/0952-son; 29.12.2023-y., 03/23/891/0989-son; 07.02.2024-y., 03/24/904/0102-son; 30.08.2024-y., 03/24/951/0673-son; 30.12.2025-y., 03/25/1109/1241-son; 27.03.2026-y., 03/26/1124/0277-son; 04.05.2026-y., 03/26/1143/0450-son) |