55-сон 30.01.2024. Тадбиркорлик субъектларининг барқарорлик рейтингини аниқлаш тартиби тўғрисидаги низомни тасдиқлаш ҳақида

Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг қарори, 30.01.2024 йилдаги 55-сон

Кучга кириш санаси

01.02.2024

Рус

Eng

Ўзб

O’zb

Ўзб|Рус

Ҳужжат 02.02.2026 санаси ҳолатига

Жорий версия

Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг

қарори

Тадбиркорлик субъектларининг барқарорлик рейтингини аниқлаш тартиби тўғрисидаги низомни тасдиқлаш ҳақида

Ўзбекистон Республикаси Президентининг «Тадбиркорлик субъектларининг барқарорлик рейтингини жорий этиш чора-тадбирлари тўғрисида» 2024 йил 23 январдаги ПҚ-39-сон қарори ижросини таъминлаш мақсадида Вазирлар Маҳкамаси қарор қилади:

1. Ўзбекистон Республикаси Президентининг «Тадбиркорлик субъектларининг барқарорлик рейтингини жорий этиш чора-тадбирлари тўғрисида» 2024 йил 23 январдаги ПҚ-39-сон қарорига мувофиқ:

қонунчилик талабларига риоя этган ҳолда фаолият юритаётган тадбиркорлик субъектларини аниқлаш ва рағбатлантиришни назарда тутувчи тадбиркорлик субъектларининг барқарорлик рейтинги (кейинги ўринларда — рейтинг) жорий этилганлиги;

рейтинг Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Солиқ қўмитасининг «Тадбиркорларнинг барқарорлик рейтинги» электрон платформасида идоралараро ахборот алмашинуви воситасида автоматик тарзда (онлайн) шакллантирилиши ва Савдо-саноат палатасининг расмий веб-сайтида эълон қилиб борилиши белгиланганлиги;

Вазирлар Маҳкамасига рейтингни юритиш тартибини тасдиқлаш топширилганлиги маълумот учун қабул қилинсин.

2. Рейтингни шакллантириш, тадбиркорлик субъектларининг фаолиятини баҳолаш мезонлари, даврийлиги ва методикаси ҳамда рейтингни эълон қилиш тартибини назарда тутувчи Тадбиркорлик субъектларининг барқарорлик рейтингини аниқлаш тартиби тўғрисидаги низом иловага мувофиқ тасдиқлансин.

3. Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Ижтимоий ҳимоя миллий агентлиги, Қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирлиги, Рақамли технологиялар вазирлиги, Оила ва хотин-қизлар қўмитаси, Ёшлар ишлари агентлиги, Энергетика вазирлиги ҳамда бошқа вазирликлар ва идоралар Солиқ қўмитаси билан биргаликда 2025 йил 1 ноябрга қадар «Шаффоф қурилиш», «Аёллар дафтари», «Ёшлар дафтари» ҳамда бошқа зарур ахборот тизимларининг «Тадбиркорларнинг барқарорлик рейтинги» электрон платформаси билан интеграция қилинишини таъминласин.

3. Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Ижтимоий ҳимоя миллий агентлиги, Қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирлиги, Рақамли технологиялар вазирлиги, Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлиги, Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлиги, Касбий таълим агентлиги, олий таълим ташкилотлари, Оила ва хотин-қизлар қўмитаси, Ёшлар ишлари агентлиги, Энергетика вазирлиги ҳамда бошқа вазирлик ва идоралар Солиқ қўмитаси билан биргаликда «Шаффоф қурилиш», «Аёллар дафтари», «Ёшлар дафтари», шунингдек, бошқа зарурий ахборот тизимларининг «Тадбиркорларнинг барқарорлик рейтинги» электрон платформаси билан интеграция қилинишини таъминласин.

3¹. Ўзбекистон Республикаси Савдо-саноат палатаси ва Солиқ қўмитаси Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Тадбиркорликни қўллаб-қувватлаш бўйича жамоатчилик кенгаши билан келишган ҳолда 2025 йил 15 декабрга қадар давлат харидлари, рақобат, лицензиялаш, рухсат бериш ва хабардор қилиш тартиб-таомиллари талабларини бузганлик учун барқарорлик рейтингига тегишли мезонлар киритиш масаласида Вазирлар Маҳкамасига таклифлар киритсин.

4. Ўзбекистон Республикаси Савдо-саноат палатаси, Иқтисодиёт ва молия вазирлиги ҳамда Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Солиқ қўмитаси:

Ўзбекистон Миллий ахборот агентлиги ва Ўзбекистон Миллий телерадиокомпанияси билан биргаликда бир ой муддатда жорий этилаётган рейтингнинг мазмун-моҳиятини тадбиркорлик субъектлари ўртасида тарғиб қилиш ҳамда жамоатчиликда ижобий фикрни шакллантириш мақсадида оммавий ахборот воситалари ва ижтимоий тармоқларда кенг тарғибот-ташвиқот ишларини амалга оширсин;

манфаатдор вазирлик ва идоралар билан биргаликда ўзлари қабул қилган норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни икки ой муддатда ушбу қарорга мувофиқлаштирсин.

5. Мазкур қарорнинг бажарилишини назорат қилиш Ўзбекистон Республикаси Бош вазирининг ўринбосари — иқтисодиёт ва молия вазири Ж.А. Қўчқоров зиммасига юклансин.

Ўзбекистон Республикасининг Бош вазири А. АРИПОВ

Тошкент ш.,

2024 йил 30 январь,

55-сон

Вазирлар Маҳкамасининг 2024 йил 30 январдаги 55-сон қарорига
ИЛОВА

Тадбиркорлик субъектларининг барқарорлик рейтингини аниқлаш тартиби тўғрисида

НИЗОМ

1-боб. Умумий қоидалар

1. Ушбу Низом тадбиркорлик субъектларининг барқарорлик рейтингини аниқлаш ва юритиш тартибини белгилайди.

2. Ушбу Низом фақат юридик шахсларга нисбатан татбиқ этилади.

3. Тадбиркорлик субъектларининг барқарорлик рейтинги (кейинги ўринларда — рейтинг) Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Солиқ қўмитасининг (кейинги ўринларда — Солиқ қўмитаси) «Тадбиркорларнинг барқарорлик рейтинги» электрон платформасида идоралараро ахборот алмашинуви воситасида автоматик тарзда (онлайн) шакллантирилади ва Савдо-саноат палатасининг расмий веб-сайтида эълон қилиб борилади.

Рейтинг техник жиҳатдан Солиқ қўмитаси томонидан таъминланади.

4. Тадбиркорлик субъектларининг барқарорлик рейтинги баҳолаш кўрсаткичлари бўйича умумий балл охирги 30 календарь кунда амалда бўлган кўрсаткичлар сони ва уларга берилган баллар йиғиндисининг ўртачасидан келиб чиқиб белгиланади.

5. Рейтинг шкаласи ушбу Низомга 1-иловага мувофиқ белгиланади.

6. Рейтингга оид тадбиркорлик субъекти фаолиятини баҳолаш кўрсаткичлари ва унга берилган баллар тўғрисидаги маълумотлар солиқ тўловчининг шахсий кабинетида реал вақт режимида акс эттирилади.

Тадбиркорлик субъектининг рейтинг кўрсаткичлари ўзгарганда, солиқ тўловчининг шахсий кабинетидаги маълумотлар янгиланади.

7. Рейтинг маълумотлари бўйича тадбиркорлик субъектининг эътирозлари мавжуд бўлганда, ўз шахсий кабинети орқали Солиқ қўмитасига мурожаат қилади.

8. Тадбиркорлик субъекти томонидан рейтинг кўрсаткичи юзасидан билдирилган эътирозлар Солиқ қўмитаси томонидан беш иш куни давомида кўриб чиқилади. Бунда:

эътирозлар асосли деб топилганда, маълумотлар базасига тегишли тузатишлар киритилган ҳолда қайта шакллантирилган рейтинг янгиланади;

эътирозлар асоссиз деб топилганда, рейтинг кўрсаткичлари ўзгаришсиз қолдирилиб, бу ҳақда тегишли тушунтириш солиқ тўловчининг шахсий кабинетига юборилади.

9. Ўзбекистон Республикаси Савдо-саноат (кейинги ўринларда — Савдо-саноат палатаси) палатаси рейтинг маълумотларини ҳамда келиб тушаётган мурожаатларга тезкор жавоб берилишини мониторинг қилиб боради ва маълумотларнинг очиқлигини таъминлайди.

2-боб. Тадбиркорлик субъекти фаолиятини баҳолаш мезонлари

10. Тадбиркорлик субъектининг фаолияти қуйидаги кўрсаткичлар асосида ушбу Низомга 2-иловага мувофиқ даврийликда баҳоланади:

а) умумий кўрсаткичлар:

тадбиркорлик фаолиятини амалга ошириш давомийлиги;

меҳнатга ҳақ тўлашнинг энг кам миқдоридан ортиқ иш ҳақи тўланаётган ходимлар сонининг кўпайиши;

ер участкалари ва (ёки) кўчмас мулк объектлари мавжудлиги;

бир нафар ходимга тўғри келадиган иш ҳақи жамғармаси;

солиқ ҳисоботларининг белгиланган муддатларда тақдим этилиши;

ҳисобланган солиқларнинг белгиланган муддатларда тўланиши;

қўшилган қиймат солиғи (кейинги ўринларда — ҚҚС) (айланмадан олинадиган солиқ (кейинги ўринларда — АОС) бўйича ҳисобланган солиқ суммасининг тегишли соҳага оид ўртача кўрсаткичга нисбати;

электрон ҳисобварақ-фактураларни қонунчиликда белгиланган муддатларда расмийлаштириш ҳолати;

электрон ҳисобварақ-фактуралар орқали харид қилинган товарлар реализацияси;

солиқ органлари текширувидан олдинги таҳлил натижасида аниқлаган камчиликларнинг бартараф этилиш ҳолати;

б) балларни камайтирувчи кўрсаткичлар:

жойлашган жой (почта манзили) ўзгариши;

тадбиркорлик субъекти раҳбарининг қўнимсизлиги;

тадбиркорлик субъекти таъсисчиси ёки раҳбарининг ишончсизлиги;

тақдим этилган солиқ ҳисоботларига тузатишлар солиқ тўловчининг ўзи томонидан мустақил киритилиши;

ҚҚС тўловчисининг махсус гувоҳномаси ҳолати;

солиқ қарзини мол-мулк ҳисобидан ундириш;

солиққа оид ҳуқуқбузарликлар учун маъмурий ёки жиноий жавобгарлик чораларининг қўллангани;

интеллектуал мулкка оид ҳуқуқбузарликлар учун суд томонидан жарима, маъмурий ёхуд жиноий жавобгарлик чораларининг қўлланилганлиги;

маҳсулотларнинг (товарларнинг, хизматларнинг) идентификация кодларидан нотўғри фойдаланилгани;

тадбиркорлик субъектларининг кредиторлик қарздорлиги мавжудлиги;

в) қўшимча балл берувчи кўрсаткичлар:

ижтимоий ҳимояга муҳтож шахслар бандлигини таъминлаш;

EBITDA бўйича рентабеллик даражаси;

фойда солиғи бўйича ҳисобланган солиқ суммасининг тегишли соҳага оид ўртача кўрсаткичга нисбати;

рақамли маркировкалаш қоидаларига риоя этилиши;

дала четидан самарали фойдаланиш;

экологик маркировкалаш сертификатининг мавжудлиги.

«яшил» энергиядан фойдаланиш самарадорлиги;

илмий тадқиқот натижасида яратилган янги ишланмаларни ишлаб чиқариш жараёнларига татбиқ этган тадбиркорлик субъектлари;

олий таълим ташкилотлари битирувчиларининг, шунингдек, техникумларда дуал таълим шаклида таълим олаётган ўқувчиларнинг ва битирувчиларнинг бандлигини таъминлаш;

товар белгилари, хизмат кўрсатиш белгиларига эга бўлиш.

11. Айланмадан олинадиган солиқни тўловчиларни баҳолашда «АА» рейтинг шкаласидан юқори бўлмаслиги лозим.

3-боб. Рейтингни баҳолаш методикаси

1-§. Умумий кўрсаткичлар

12. Тадбиркорлик фаолиятини амалга ошириш давомийлиги тадбиркорлик субъектини давлат рўйхатидан ўтказилган санадан бошлаб фаолият юритиш давридан келиб чиқиб, қуйидагича баҳоланади (бунда тадбиркорлик субъектининг ҳаракатсиз ҳолатга ўтказилган ҳамда товарларни (хизматларни) реализацияси ва харид қилмаган давр ҳисобга олинмайди):

фаолият кўрсатган ҳар бир йил учун — 2 баллдан, бироқ 10 баллгача;

5 йил ва ундан ортиқ фаолият кўрсатганда — 10 балл берилади.

Бунда календарь йилда камида 3 ой товарлар (хизматлар) реализация ва харид қилганда фаолият кўрсатган давр бир календарь йилига тенг бўлади.

13. Меҳнатга ҳақ тўлашнинг энг кам миқдоридан ортиқ иш ҳақи тўланаётган ходимлар сонининг ортиши кўрсаткичини баҳолашда:

а) охирги ўн икки ойда ундан олдинги ўн икки ой давомидаги ҳисобот даврига нисбатан меҳнатга ҳақ тўлашнинг энг кам миқдоридан ортиқ иш ҳақи олган ходимлар сонининг йиллик ўртача сони:

50 фоиз ва ундан юқори бўлса — 10 балл;

40 — 50 фоизгача бўлса — 8 балл;

30 — 40 фоизгача бўлса — 6 балл;

20 — 30 фоизгача бўлса — 4 балл;

10 — 20 фоизгача бўлса — 2 балл;

1 — 10 фоизгача бўлса — 1 балл;

100 нафар ва ундан юқори бўлса — 10 балл;

70 — 100 нафаргача бўлса — 7 балл;

50 — 70 нафаргача бўлса — 5 балл;

30 — 50 нафаргача бўлса — 3 балл;

10 — 30 нафаргача бўлса — 2 балл;

1 — 10 нафаргача бўлса — 1 балл;

б) ходимлар сони ўн икки ой олдинги ҳисобот даврига нисбатан 10 фоиздан ортиқ камаймаган ҳолда, меҳнатга ҳақ тўлашнинг энг кам миқдоридан ортиқ иш ҳақи тўланаётган:

ҳар 100 нафар ходим сони учун — 1 баллдан;

1 000 нафар ва ундан ортиқ ходим сони учун — 10 балл ҳисобланади.

Бунда мазкур банднинг «а» ва «б» кичик бандлари бўйича ҳисобланган энг юқори балл берилади.

Янги ташкил этилган тадбиркорлик субъектлари учун ушбу кўрсаткич фаолият даврининг иккинчи ойидан бошлаб ўтган ойга нисбатан солиштирилади.

14. Ер участкалари ва (ёки) кўчмас мулк объектлари мавжудлиги тадбиркорлик субъекти фойдаланаётган ер участкалари (шу жумладан, қишлоқ хўжалиги учун узоқ муддатли ижарага ажратилган) ва (ёки) мулк ҳуқуқи ёки ижара ҳуқуқи асосида (ҚҚС тўловчилар учун 18 кв. метрдан кам бўлмаган) нотурар жой кўчмас мулк объектлари мавжудлиги (ижара шартномалари ҳисобга қўйилганлиги) қуйидагича баҳоланади:

мулк ҳуқуқи асосида, шунингдек, қишлоқ хўжалиги учун узоқ муддатли ижарага ажратилган ва (ёки) устав капиталидаги таъсис улуши 50 фоиз ва ундан юқори бўлган юридик шахснинг 1 000 кв. метрдан кам бўлмаган ер участкалари ва (ёки) кўчмас мулк ижарага олинган бўлса — 10 балл (бунда оилавий корхона иштирокчиларининг улушли ёки биргаликдаги мулкида бўлган умумий мол-мулки ҳамда адвокатлик бюроларини таъсис этган адвокатга мулк ёки ижара ҳуқуқи асосида тегишли бўлган турар жойлар ҳам ҳисобга олинади);

ижара шартномаси бўйича фойдаланилаётганда — 7 балл берилади.

Агар ер участкалари ва (ёки) кўчмас мулк объектлари мавжуд бўлмаганда, шунингдек, тадбиркорлик субъектининг у кўрсатган манзилда фаолият олиб бормаётгани аниқланса — 5 балл чегирилади.

Ушбу банднинг биринчи хатбошисида кўчмас мулк объектларининг майдони 18 кв. метрдан кам бўлмаслиги бўйича кўрсатилган талаблар Дастурий маҳсулотлар ва ахборот технологиялари технологик парки дирекцияси билан виртуал офис шартномасини тузган ушбу парк резидентларига ҳамда айланмадан солиқ тўловчиларга нисбатан татбиқ қилинмайди.

15. Бир нафар ходимга тўғри келадиган иш ҳақи жамғармасини баҳолашда тадбиркорлик субъекти томонидан бир нафар ходимга ҳисобланган иш ҳақи суммаси миқдори меҳнатга ҳақ тўлашнинг энг кам миқдоридан келиб чиқиб:

Тошкент шаҳар учун — 3 баробардан 4 баробаргача — 5 балл;

4 баробардан юқори бўлса — 10 балл.

Қорақалпоғистон Республикаси ва вилоятлар учун — 2 баробардан 3 баробаргача — 5 балл;

3 баробардан юқори бўлса — 10 балл берилади.

Мазкур банд бўйича ўртача бир нафар ходимга ҳисобланган иш ҳақи суммаси меҳнатга ҳақ тўлашнинг энг кам миқдоридан кам бўлса — 5 балл чегирилади ҳамда ўтган ойга нисбатан ишчи ходимлар сони 10 фоиздан ортиқ камайган ҳолларда балл берилмайди.

Бунда меҳнатга ҳақ тўлашнинг энг кам миқдоридан келиб чиқиб, қўлланувчи коэффицентлар Савдо-саноат палатаси ва Солиқ қўмитаси томонидан ишлаб чиқилган таклифлар Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Тадбиркорликни қўллаб-қувватлаш бўйича Жамоатчилик кенгаши билан келишилган тартибда иқтисодиёт соҳалари бўйича камайтирилиши ёки оширилиши мумкин.

16. Солиқ ҳисоботларининг белгиланган муддатларда тақдим этилиши солиқ турлари бўйича солиқ ҳисоботлари белгиланган муддатларда тақдим этилганлигидан келиб чиқиб, қуйидагича баҳоланади:

солиқ турлари бўйича ҳисоботлар белгиланган муддатларда тақдим этилганда — 10 балл берилади;

ҳисобот кечиктириб тақдим этилганда — балл берилмайди.

ҳисобот тақдим этилмаганда — 5 балл чегирилади.

Мазкур кўрсаткични баҳолашда календарь ойда ҳисобот топшириш муддати келган барча солиқ турлари ҳисобга олинади.

17. Ҳисобланган солиқларнинг белгиланган муддатларда тўланиш кўрсаткичи ҳисобланган солиқ суммаларининг белгиланган муддатда тўланганидан келиб чиқиб, қуйидагича баҳоланади:

белгиланган муддатда тўланганда — 10 балл берилади;

кечиктириб тўланганда — балл берилмайди;

базавий ҳисоблаш миқдорининг 0,1 бараваридан ортиқ солиқ қарзи солиқ органининг инкассо топшириқномаси орқали ундирилган ёки тўланмаган бўлса — 5 балл чегирилади.

Бунда ҳар ойда тўлов муддати келган ҳисобланган солиқ суммаси инобатга олинади.

18. ҚҚС (АОС) бўйича ҳисобланган солиқ суммасининг тегишли соҳага оид ўртача кўрсаткичга нисбатини баҳолашда тадбиркорлик субъекти томонидан бир ой давомида ҳисобланган ҚҚС (АОС) суммаси ҳар бир туман (шаҳар) миқёсида у фаолият юритаётган соҳа бўйича ўртача ҳисобланган ва тўланган ҚҚС (АОС) суммасидан 1,1 баравар юқори бўлса ёки экспорт қилишдан олинган даромадлар жами даромаднинг камида 50 фоизини ташкил этса — 10 балл берилади.

Бунда:

ҚҚС тўловчилари учун бир ойлик тўлов суммаси базавий ҳисоблаш миқдорининг 10 бараваридан кам бўлмаслиги;

АОС тўловчилари учун бир ойлик тўлов суммаси базавий ҳисоблаш миқдоридан кам бўлмаслиги;

экспорт қилишдан даромад олган тадбиркорлик субъекти охирги бир йил давомида валюта тушумларини ўз вақтида таъминлаб келаётган бўлиши ва экспорт шартномалари бўйича муддати ўтган дебитор қарздорлиги бўлмаслиги лозим.

Қишлоқ хўжалиги корхоналари ва фермер хўжаликлари томонидан ер участкаларининг жами норматив қийматидан ортиқ маҳсулот реализация қилинганда — 10 балл берилади.

19. Электрон ҳисобварақ-фактураларни қонунчиликда белгиланган муддатларда расмийлаштириш ҳолатини баҳолашда ҳисобот даврида товарлар жўнатилган (топширилган) ёки хизматлар кўрсатилган, ишлар бажарилган календарь санада расмийлаштирилган электрон ҳисобварақ-фактуралар, жумладан, экспортни тасдиқловчи ҳужжатлар, онлайн назорат касса техникалари чеклари, электрон тижорат тўлов чеклари суммасининг жами электрон ҳисобварақ-фактуралар, экспортни тасдиқловчи ҳужжатлар, онлайн назорат касса техникалари чеклари, электрон тижорат чеклари бўйича товар айланмасидаги улуши (фоизи):

100 фоиз бўлса — 10 балл;

75 — 99 фоизгача бўлса — 7 балл;

50 — 75 фоизгача бўлса — 5 балл;

25 — 50 фоизгача бўлса — 2 балл;

25 фоизгача бўлса — 1 балл берилади;

расмийлаштирилмаган ҳолларда балл берилмайди.

«Солиқ ҳамкор» тизими орқали солиққа оид ҳуқуқбузарлик факти бўйича мурожаат келиб тушган тақдирда балл берилмайди.

Нақд ва терминал орқали амалга оширилган савдо тушуми билан онлайн назорат касса машинасига кирим қилинган савдо тушумида тафовут аниқланганда шу ой учун — 5 балл чегирилади.

20. Электрон ҳисобварақ-фактуралар орқали харид қилинган товарлар (хизматлар) реализациясини баҳолашда электрон ҳисобварақ-фактуралар орқали календарь йил давомида харид қилинган (шу жумладан, импорт қилинган) товарлар (хизматлар) ёки хомашёга мутаносиб равишда амалга оширилган товарлар (хизматлар) реализацияси (жумладан, экспорт қилинган товарлар суммаси):

70 фоиздан кўп бўлганда — 10 балл.

50 фоиздан 70 фоизгача бўлганда — 5 балл берилади.

Бунда йил давомида 70 фоиздан ортиқ харид қилинган товарлар (хизматлар) ёки хомашё қолдиқда қолганда — 5 балл чегирилади.

Мазкур кўрсаткични ҳисоблашда 1 январь (янги ташкил этилган тадбиркорлик субъектлари учун — рўйхатдан ўтган давр) ва 31 декабрь санасидаги товар ёки хомашё қолдиғининг ойларга тенг улушлардаги суммаси инобатга олинади.

21. Солиқ органлари текширувидан олдинги таҳлил ҳамда камерал солиқ текшируви натижасида аниқлаган камчиликларнинг бартараф этилиш ҳолати солиқ органлари ахборот тизимларидан фойдаланган ҳолда ўтказилган текширувдан олдинги таҳлил ҳамда камерал солиқ текшируви натижасида камчилик аниқланмагани ёки уларнинг бартараф этилганидан келиб чиқиб қуйидагича баҳоланади:

камчилик аниқланмаган ёки келтирилган камчиликларнинг мавжуд эмаслиги асослантирилган ёхуд камчиликлар ихтиёрий равишда бартараф этилган бўлса — 10 балл берилади;

аниқланган камчиликлар бартараф этилмаган ёки келтирилган камчиликлар мавжуд эмаслиги асослантирилмаган бўлса — балл берилмайди;

Бунда базавий ҳисоблаш миқдорининг 0,5 бараваридан ортиқ солиқ суммаси бўйича камчиликлар ўн кун муддатда бартараф этилмаган ёки келтирилган камчиликларнинг мавжуд эмаслиги асослантирилмаган бўлса — 5 балл чегирилади.

2-§. Балларни камайтирувчи кўрсаткичлар

22. Жойлашган жой (почта манзили) ўзгариши кўрсаткичини баҳолашда тадбиркорлик субъекти жойлашган жойи (почта манзили) охирги 12 ой давомида 3 ва ундан кўп маротаба ўзгартирилган бўлса, баллар йиғиндисидан 5 балл чегирилади.

23. Тадбиркорлик субъекти раҳбарининг қўнимсизлиги кўрсаткичини баҳолашда охирги 12 ой давомида тадбиркорлик субъекти раҳбари 3 ва ундан кўп маротаба ўзгартирилган бўлса, баллар йиғиндисидан 5 балл чегирилади.

24. Тадбиркорлик субъекти таъсисчиси ёки раҳбарининг ишончсизлиги кўрсаткичини баҳолашда охирги 36 ой давомида тадбиркорлик субъектининг таъсисчиси ёки раҳбари жиноий жавобгарликка тортилган бўлса ёки банкротлик асосида тугатилган тадбиркорлик субъектига раҳбарлик қилган бўлса, баллар йиғиндисидан 5 балл чегирилади.

25. Тақдим этилган солиқ ҳисоботларига солиқ тўловчининг ўзи томонидан мустақил тузатишлар киритилиши кўрсаткичини баҳолашда солиқ (ҳисобот) даврида аввал тақдим этилган ҳисоботларга:

бир маротаба ўзгартириш киритилган бўлса, балл чегирилмайди;

икки ва ундан ортиқ киритилган ҳар бир ўзгартириш учун — 1 баллдан;

ўн ва ундан ортиқ ўзгартириш киритилган бўлса — 10 балл чегирилади.

Ушбу кўрсаткич бўйича баҳолашда календарь йилда ҳисобот топшириш муддати келган барча солиқ турлари ҳисобга олинади. Бунда бир солиқ даври учун ўсиб борувчи якуни билан топширилган аниқлаштирилган солиқ ҳисоботлари бир маротаба тақдим этилган деб ҳисобланади.

26. Қўшилган қиймат солиғи тўловчисининг махсус гувоҳномаси ҳолатини баҳолашда қўшилган қиймат солиғи тўловчисининг махсус гувоҳномаси бекор қилинган ёки тўхтатилган тақдирда, баллар йиғиндисидан 10 балл чегирилади.

27. Солиқ қарзини мол-мулк ҳисобидан ундириш кўрсаткичини баҳолашда тадбиркорлик субъектининг солиқ қарзини ундириш бўйича мол-мулкига қаратилганлик ҳолатлари аниқланса, баллар йиғиндисидан 5 балл чегирилади.

Бунда солиқ қарзи тўлиқ тўлангандан кейин камайтирилган баллар олиб ташланади.

28. Солиққа оид ҳуқуқбузарликлар учун маъмурий ва жиноий жавобгарлик чоралари қўлланилганлиги кўрсаткичини баҳолашда тадбиркорлик субъекти мансабдор шахсларига нисбатан охирги 12 ойда солиққа оид ҳуқуқбузарликлар учун:

маъмурий жавобгарлик қўлланилган бўлса — 2 балл;

жиноий жавобгарлик қўлланилган бўлса — 5 балл чегирилади.

Бунда маъмурий жавобгарликка тортиш тўғрисидаги қарор белгиланган тартибда бекор қилинган ёки жиноят иши Жиноят-процессуал кодексига асосан тугатилган ёки оқлов ҳукми чиқарилган ҳолларда чегирилган баллар олиб ташланади.

Мазкур кўрсаткич ҳуқуқбузарлик (жиноят) содир этилган тадбиркорлик субъекти рейтингини ҳисоблашда инобатга олинади.

28¹. Интеллектуал мулкка оид ҳуқуқбузарликлар учун суд томонидан жарима, маъмурий ёки жиноий жавобгарлик чораларининг қўлланилганлиги кўрсаткичини баҳолашда тадбиркорлик субъектига ёки унинг мансабдор шахсларига нисбатан охирги 12 ойда интеллектуал мулкка оид ҳуқуқбузарликлар учун:

тадбиркорлик субъектининг мансабдор шахсларига маъмурий жавобгарлик қўлланилган бўлса — 2 балл;

тадбиркорлик субъектига жарима қўлланилган бўлса — 3 балл;

тадбиркорлик субъектининг мансабдор шахсларига жиноий жавобгарлик қўлланилган бўлса — 5 балл чегирилади.

Бунда жарима қўллаш, маъмурий жавобгарликка тортиш тўғрисидаги қарор белгиланган тартибда бекор қилинган ёки жиноят иши Жиноят-процессуал кодексига асосан тугатилган ёки оқлов ҳукми чиқарилган ҳолларда чегирилган баллар олиб ташланади.

Мазкур кўрсаткич ҳуқуқбузарлик содир этилган тадбиркорлик субъекти рейтингини ҳисоблашда инобатга олинади.

29. Маҳсулотлар (товар ва хизматлар) идентификация кодларидан нотўғри фойдаланиш ҳолатини баҳолашда бир ойда камида икки маротаба ҳисобварақ-фактураларда ёки назорат-касса техникаси чекларида олинган товарлар (хизматлар) номенклатурасига ёхуд фаолиятнинг ўзига хос хусусиятларига ва амалга ошириладиган турларига мувофиқ бўлмаган идентификация кодларини акс эттириш ҳолатлари аниқланганда, баллар йиғиндисидан 5 балл чегирилади.

30. Тадбиркорлик субъектларининг кредиторлик қарздорлиги мавжудлиги кўрсаткичини баҳолашда кредиторлар томонидан охирги ўн икки ойда қарздорликни ундириш бўйича судга даъво аризалари икки ва ундан ортиқ маротаба киритилиб, қаноатлантирилган бўлса, баллар йиғиндисидан 10 балл чегирилади.

3-§. Қўшимча балл берувчи кўрсаткичлар

31. Ижтимоий ҳимояга муҳтож шахслар бандлигини таъминлаш кўрсаткичини баҳолашда тадбиркорлик субъекти томонидан кетма-кет келадиган уч календарь ой давомида меҳнатга ҳақ тўлашнинг энг кам миқдоридан кам бўлмаган миқдорда иш ҳақи ҳисобланган, Ягона миллий меҳнат тизимига киритилган Ижтимоий реестрга киритилган оилаларнинг аъзолари, «Темир дафтар», «Аёллар дафтари», «Ёшлар дафтари»га киритилган ва ногиронлиги бўлган шахслар ҳамда болаликдан ногиронлиги бўлган фарзандларнинг ота-оналари улуши.

20 фоиздан юқори бўлганда — 10 балл;

10 фоиздан 20 фоизгача бўлганда — 5 балл берилади.

32. EBITDA бўйича рентабеллик даражаси тадбиркорлик субъектининг соф фойдасига фоиз тўловлари, асосий воситалар ва номоддий активлар амортизацияси, ҳисобланган фойда солиғи суммаси қўшилиб, товарларни (хизматларни) сотишдан соф тушумга бўлиш ва 100 га кўпайтириш орқали аниқланади (EBITDA margin = EBITDA / даромад х 100%).

EBITDA бўйича рентабеллик даражаси тадбиркорлик субъекти фаолият кўрсатаётган соҳанинг ўртача кўрсаткичидан:

20 фоиз ва ундан юқори бўлса — 5 балл;

15 — 20 фоизгача юқори бўлса — 4 балл;

10 — 15 фоизгача юқори бўлса — 3 балл;

5 — 10 фоизгача юқори бўлса — 2 балл;

ўртачага тенг ёки 5 фоизгача юқори бўлса — 1 балл берилади.

Бунда тегишли ҳудуддаги иқтисодий фаолият тури бўйича тадбиркорлик субъекти ягона бўлган ҳолларда, мазкур мезонни ҳисоблашда (иқтисодий фаолият тури инобатга олинмаган ҳолда) ҳудуднинг ўртача кўрсаткичи билан солиштирилади.

Мазкур кўрсаткични баҳолашда молиявий натижалар тўғрисидаги ҳисоботлар ва молиявий ҳисоботнинг халқаро стандартларига ўтган юридик шахслар бўйича кўрсаткичлар фойда солиғи ҳисоботи шаклларининг охирги солиқ даври маълумотларидан фойдаланилади.

33. Фойда солиғи бўйича ҳисобланган солиқ суммасининг тегишли соҳага оид ўртача кўрсаткичга нисбатини баҳолашда тадбиркорлик субъекти томонидан чорак давомида ҳисобланган ва тўланган фойда солиғи суммаси ҳар бир туман (шаҳар) миқёсида у фаолият юритаётган соҳа ва тадбиркорлик тоифаси бўйича ўртача ҳисобланган фойда солиғи суммасидан 1,1 баравар юқори бўлса ёки экспорт қилишдан олинган даромадлар жами даромаднинг камида 50 фоизини ташкил этса — 10 балл берилади.

Бунда чораклик тўлов суммаси базавий ҳисоблаш миқдорининг 10 бараваридан кам бўлмаслиги лозим.

34. Рақамли маркировкалаш қоидаларига риоя этилиши кўрсаткичини баҳолашда:

барча савдо шохобчалари онлайн назорат-касса техникасига уланган штрих-кодлар ҳамда рақамли маркировка кодларини тўғри ўқишни ва аниқлашни таъминловчи махсус қурилмалар (2D-сканерлар, маълумотларни йиғувчи терминаллар ёки бошқа турдаги махсус қурилмалар) билан жиҳозланган бўлса — 5 балл берилади.

Бунда мажбурий рақамли маркировкаланиши лозим бўлган маҳсулотларни ишлаб чиқариш, импорт ва (ёки) реализация қилиш билан шуғулланаётган тадбиркорлик субъектлари «ASL BELGISI» миллий ахборот тизимида рўйхатдан ўтмаган бўлса, балл берилмайди.

34¹. Дала четидан самарали фойдаланиш кўрсаткичини баҳолашда дала чети мавжуд бўлган қишлоқ хўжалиги корхоналари ва фермер хўжаликлари томонидан экинлар экилганлиги тўғрисидаги маълумотлар «e-Fito.uz» тизимига киритилган ва самарали деб баҳоланган бўлса — 10 балл берилади.

34². Экологик маркировкалаш сертификатининг мавжудлигини баҳолашда тадбиркорлик субъекти мазкур сертификатга эга бўлса — 2 балл берилади.

34³. Яшил энергиядан фойдаланиш самарадорлиги кўрсаткичини баҳолашда қайта тикланувчи энергия манбалари қурилмаларининг номинал қуввати 0,1 МВт ва ундан ортиғини ўрнатганда — 5 балл берилади.

Бундан ташқари қайта тикланувчи энергия манбалари қурилмаларидан фойдаланган ҳолда ишлаб чиқарилган энергия сарфи тадбиркорлик фаолиятини амалга ошириш учун жами энергия сарфига нисбатан:

50 фоиз ва ундан юқори бўлса — 5 балл;

30 — 50 фоизгача бўлса — 3 балл;

10 — 30 фоизгача бўлса — 1 балл берилади.

34⁴. Тадбиркорлик субъектлари илмий тадқиқот натижасида яратилган янги ишланмаларни ишлаб чиқариш жараёнларига татбиқ этиши орқали илмий ҳамкорлик реестрига киритилган бўлса — 5 балл берилади.

Бунда лойиҳа Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлиги ҳузуридаги Инновацион ривожланиш агентлигининг Махсус платформасида илмий тадқиқот натижасида яратилган янги ишланмаларни ишлаб чиқариш жараёнларига татбиқ этиб, илмий ҳамкорлик реестрига киритилган кундан эътиборан 12 ой давомида қўшимча балл берилади.

34⁵. Олий таълим ташкилотлари битирувчиларининг, шунингдек, техникумларда дуал таълим шаклида таълим олаётган ўқувчиларнинг ҳамда битирувчиларнинг бандлигини таъминлаш кўрсаткичини баҳолашда тадбиркорлик субъектлари ходимларининг умумий сонида олий ва дуал таълимни тугатганига 3 йил тўлмаган ёхуд таълим олаётган шахслар улуши:

20 фоиз ва ундан юқори бўлганда — 5 балл;

15 фоиздан 20 фоизгача бўлганда — 4 балл;

10 фоиздан 15 фоизгача бўлганда — 3 балл;

5 фоиздан 10 фоизгача бўлганда — 2 балл берилади.

Бунда битирувчиларнинг бандлигини таъминлаган тадбиркорлик субъектларига қўшимча балл берилишида улардаги мавжуд бўш иш ўринлари тўғрисидаги маълумотларни «Ягона миллий меҳнат тизими» идоралараро дастурий-аппарат комплекси орқали «Бўш (вакант) иш ўринлари миллий базаси»га жойлаштиргани инобатга олинади.

34⁶. Тадбиркорлик субъекти товар белгилари, хизмат кўрсатиш белгилари рўйхатдан ўтказилган бўлса — 5 балл.

4-боб. Якунловчи қоидалар

35. Мазкур Низом билан белгиланган кўрсаткичлар ва уларни баҳолаш методикасига Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Тадбиркорликни қўллаб-қувватлаш бўйича жамоатчилик кенгашининг таклифлари асосида Иқтисодиёт ва молия вазирлиги томонидан Солиқ қўмитаси билан келишилган ҳолда ўзгартиришлар киритилиши мумкин.

36. Мазкур Низомда белгиланган масалалар бўйича низолар қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ ҳал қилинади.

37. Соҳалар бўйича ўртача кўрсаткичлар рўйхатдан ўтиш жойига қараб қўшилган қиймат солиғи ва фойда солиғи тўловчилар бўйича Қорақалпоғистон Республикаси, Тошкент шаҳар ва вилоятлар бўйича алоҳида, айланмадан олинадиган солиқ тўловчилар бўйича туманлар (шаҳарлар) кесимида алоҳида ҳисобланади.

38. Мазкур Низом талаблари бузилишида айбдор бўлган шахслар қонунчилик ҳужжатларида белгиланган тартибда жавоб берадилар.

Тадбиркорлик субъектларининг барқарорлик рейтингини аниқлаш тартиби тўғрисидаги низомга
1-ИЛОВА

Тадбиркорлик субъектларининг барқарорлик рейтинги

ШКАЛАСИ

Барқарорлик даражаси	Рейтинг кўрсаткичи	Баҳо
Юқори	AAA	96-100 балллар
	AA	91-95 баллар
	A	86-90 баллар
Ўрта	BBB	76-85 баллар
	BB	66-75 баллар
	B	56-65 баллар
Қониқарли	CCC	51-55 баллар
	CC	36-50 баллар
	C	26-35 баллар
Қуйи	D	25 баллгача

Барқарорлик даражаси	Рейтинг кўрсаткичи	Баҳо
Юқори	AAA	96-100 балллар
	AA	91-95 баллар
	A	86-90 баллар
Ўрта	BBB	76-85 баллар
	BB	66-75 баллар
	B	56-65 баллар
Қониқарли	CCC	51-55 баллар
	CC	36-50 баллар
	C	26-35 баллар
Қуйи	D	25 баллгача

Изоҳ. Ўзбекистон, Республикаси Президенти ҳузуридаги Тадбиркорликни қўллаб-қувватлаш бўйича жамоатчилик кенгашининг таклифлари асосида Ўзбекистон Республикаси Иқтисодиёт ва молия вазирлиги томонидан Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Солиқ қўмитаси билан келишган ҳолда ушбу шкалага ўзгартиришлар киритилиши мумкин.

Тадбиркорлик субъектларининг барқарорлик рейтингини аниқлаш тартиби тўғрисидаги низомга
2-ИЛОВА

Тадбиркорлик субъектларининг барқарорлик рейтинги

КЎРСАТКИЧЛАРИ

Т/р	Кўрсаткич номи	Ҳисоблаш даврийлиги	Масъул ташкилот
а) Умумий кўрсаткичлар
1.	Тадбиркорлик фаолиятини амалга ошириш давомийлиги	йиллик	Адлия вазирлиги
2.	Меҳнатга ҳақ тўлашнинг энг кам миқдоридан ортиқ иш ҳақи тўланаётган ходимлар сонининг кўпайиши	ойлик	Солиқ қўмитаси
3.	Ер участкалари ва (ёки) кўчмас мулк объектлари мавжудлиги	ойлик	Иқтисодиёт ва молия вазирлиги ҳузуридаги Кадастр агентлиги
4.	Бир нафар ходимга тўғри келадиган иш ҳақи жамғармаси	ойлик	Солиқ қўмитаси
5.	Солиқ ҳисоботларининг белгиланган муддатларда тақдим этилиши	ойлик
6.	Ҳисобланган солиқларнинг белгиланган муддатларда тўланиши	ойлик
7.	Қўшилган қиймат солиғи бўйича ҳисобланган солиқ суммасининг тегишли соҳа бўйича ўртача кўрсаткичга нисбати	ойлик
8.	Электрон ҳисобварақ-фактураларни қонунчиликда белгиланган муддатларда расмийлаштириш ҳолати	ойлик
9.	Электрон ҳисобварақ-фактуралар орқали харид қилинган товарлар ва хизматлар реализацияси	йиллик
10.	Солиқ органлари текширувидан олдинги таҳлил натижасида аниқлаган камчиликларнинг бартараф этилиш ҳолати	кунлик
б) Балларни камайтирувчи кўрсаткичлар
11.	Жойлашган жой (почта манзили) ўзгариши	йиллик	Адлия вазирлиги
12.	Тадбиркорлик субъекти раҳбарининг қўнимсизлиги	йиллик	Адлия вазирлиги
13.	Тадбиркорлик субъекти таъсисчиси ёки раҳбарининг ишончсизлиги	йиллик	Олий суд, Солиқ қўмитаси
14.	Тақдим этилган солиқ ҳисоботларига тузатишлар солиқ тўловчининг ўзи томонидан мустақил киритилиши	ойлик	Солиқ қўмитаси
15.	Қўшилган қиймат солиғи тўловчисининг махсус гувоҳномаси ҳолати	кунлик
16.	Солиқ қарзини мол-мулк ҳисобидан ундириш	йиллик
17.	Солиққа оид ҳуқуқбузарликлар учун маъмурий ёки жиноий жавобгарлик чораларининг қўллангани	йиллик	Олий суд, Солиқ қўмитаси
18.	Маҳсулотларнинг (товарларнинг, хизматларнинг) идентификация кодларидан нотўғри фойдаланилгани	ойлик	Солиқ қўмитаси
19.	Тадбиркорлик субъектларининг кредиторлик қарздорлиги мавжудлиги	йиллик	Олий суд
в) Қўшимча балл берувчи кўрсаткичлар
20.	Ижтимоий ҳимояга муҳтож шахслар бандлигини таъминлаш	ойлик	Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлиги
21.	EBITDA бўйича рентабеллик даражаси	йиллик	Солиқ қўмитаси
22.	Фойда солиғи бўйича ҳисобланган солиқ суммасининг тегишли соҳага оид ўртача кўрсаткичга нисбати	чораклик
23.	Рақамли маркировкалаш қоидаларига риоя этилиши	ойлик
24.	Тадбиркорлик субъектлари томонидан дала четларига ҳар йили 1 апрелга қадар экин экилгани ва мавсум давомида маҳсулот етиштирилгани	мавсумий	Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2024 йил 30 декабрдаги ПҚ-465-сон қарори билан тасдиқланган Республика ва ҳудудий ишчи гуруҳлари, Солиқ қўмитаси
25.	Экологик маркировкалаш сертификати мавжудлиги	кунлик	Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги
26.	«Яшил» энергиядан фойдаланиш самарадорлиги	ойлик	Энергетика вазирлиги

Т/р	Кўрсаткич номи	Ҳисоблаш даврийлиги	Масъул ташкилот
а) Умумий кўрсаткичлар
1.	Тадбиркорлик фаолиятини амалга ошириш давомийлиги	йиллик	Адлия вазирлиги
2.	Меҳнатга ҳақ тўлашнинг энг кам миқдоридан ортиқ иш ҳақи тўланаётган ходимлар сонининг кўпайиши	ойлик	Солиқ қўмитаси
3.	Ер участкалари ва (ёки) кўчмас мулк объектлари мавжудлиги	ойлик	Иқтисодиёт ва молия вазирлиги ҳузуридаги Кадастр агентлиги
4.	Бир нафар ходимга тўғри келадиган иш ҳақи жамғармаси	ойлик	Солиқ қўмитаси
5.	Солиқ ҳисоботларининг белгиланган муддатларда тақдим этилиши	ойлик
6.	Ҳисобланган солиқларнинг белгиланган муддатларда тўланиши	ойлик
7.	Қўшилган қиймат солиғи бўйича ҳисобланган солиқ суммасининг тегишли соҳа бўйича ўртача кўрсаткичга нисбати	ойлик
8.	Электрон ҳисобварақ-фактураларни қонунчиликда белгиланган муддатларда расмийлаштириш ҳолати	ойлик
9.	Электрон ҳисобварақ-фактуралар орқали харид қилинган товарлар ва хизматлар реализацияси	йиллик
10.	Солиқ органлари текширувидан олдинги таҳлил натижасида аниқлаган камчиликларнинг бартараф этилиш ҳолати	кунлик
б) Балларни камайтирувчи кўрсаткичлар
11.	Жойлашган жой (почта манзили) ўзгариши	йиллик	Адлия вазирлиги
12.	Тадбиркорлик субъекти раҳбарининг қўнимсизлиги	йиллик	Адлия вазирлиги
13.	Тадбиркорлик субъекти таъсисчиси ёки раҳбарининг ишончсизлиги	йиллик	Олий суд, Солиқ қўмитаси
14.	Тақдим этилган солиқ ҳисоботларига тузатишлар солиқ тўловчининг ўзи томонидан мустақил киритилиши	ойлик	Солиқ қўмитаси
15.	Қўшилган қиймат солиғи тўловчисининг махсус гувоҳномаси ҳолати	кунлик
16.	Солиқ қарзини мол-мулк ҳисобидан ундириш	йиллик
17.	Солиққа оид ҳуқуқбузарликлар учун маъмурий ёки жиноий жавобгарлик чораларининг қўллангани	йиллик	Олий суд, Солиқ қўмитаси
17¹.	Интеллектуал мулкка оид ҳуқуқбузарликлар учун жарима, маъмурий, жиноий жавобгарлик чораларининг қўлланилганлиги	Йиллик	Олий суд, Адлия вазирлиги
18.	Маҳсулотларнинг (товарларнинг, хизматларнинг) идентификация кодларидан нотўғри фойдаланилгани	ойлик	Солиқ қўмитаси
19.	Тадбиркорлик субъектларининг кредиторлик қарздорлиги мавжудлиги	йиллик	Олий суд
в) Қўшимча балл берувчи кўрсаткичлар
20.	Ижтимоий ҳимояга муҳтож шахслар бандлигини таъминлаш	ойлик	Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлиги
21.	EBITDA бўйича рентабеллик даражаси	йиллик	Солиқ қўмитаси
22.	Фойда солиғи бўйича ҳисобланган солиқ суммасининг тегишли соҳага оид ўртача кўрсаткичга нисбати	чораклик
23.	Рақамли маркировкалаш қоидаларига риоя этилиши	ойлик
24.	Тадбиркорлик субъектлари томонидан дала четларига ҳар йили 1 апрелга қадар экин экилгани ва мавсум давомида маҳсулот етиштирилгани	мавсумий	Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2024 йил 30 декабрдаги ПҚ-465-сон қарори билан тасдиқланган Республика ва ҳудудий ишчи гуруҳлари, Солиқ қўмитаси
25.	Экологик маркировкалаш сертификати мавжудлиги	кунлик	Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги
26.	«Яшил» энергиядан фойдаланиш самарадорлиги	ойлик	Энергетика вазирлиги
27.	Тадбиркорлик субъектлари илмий тадқиқот натижасида яратилган янги ишланмаларни ишлаб чиқариш жараёнларига татбиқ этиши орқали илмий ҳамкорлик реестрига киритилгани	Кунлик	Солиқ қўмитаси
28.	Олий таълим ташкилотлари битирувчиларининг, шунингдек, техникумларда дуал таълим шаклида таълим олаётган ўқувчиларнинг ва битирувчиларнинг бандлигини таъминлаш	Кунлик	Солиқ қўмитаси
29.	Товар белгилари, хизмат кўрсатиш белгиларига эга бўлиши	Йиллик	Адлия вазирлиги

Кўриниш

Кўриниш