Ўзбекистон Республикасининг «Ўзбекистон Республикасининг Марказий банки тўғрисида»ги Қонунига мувофиқ Ўзбекистон Республикаси Марказий банки бошқаруви қарор қилади:

1. Ўзбекистон Республикаси Марказий банки бошқарувининг 2021 йил 18 ноябрдаги 20/4-сонли қарори (рўйхат рақами 3336, 2021 йил 26 ноябрь) (Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 26.11.2021й.,10/21/3336/1101-сон) билан тасдиқланган Тижорат банкларида бухгалтерия ҳисобининг ҳисобварақлар режасига иловага мувофиқ ўзгартириш ва қўшимчалар киритилсин.

2. Мазкур қарор расмий эълон қилинган кундан эътиборан кучга киради.

1. Муқаддима қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«Мазкур ҳужжат тижорат банкларида (бундан буён матнда банк деб юритилади) бухгалтерия ҳисобини ташкил этиш ва юритишнинг ягона методологик асосларини белгилайди.».

2. 2-бобда:

1) 10795 баланс ҳисобварағи номидаги «ҳаққоний қийматининг ўзгариши» деган сўзлардан кейин «(актив-пассив)» деган сўзлар билан тўлдирилсин;

2) 10895 баланс ҳисобварағи номидаги «ҳақиқий қийматининг ўзгариши» деган сўзлардан кейин «(актив-пассив)» деган сўзлар билан тўлдирилсин;

3) 11813, 12900, 12901, 12905, 12909, 12999, 15300, 15301, 15305, 15399, 15609, 20214, 20414, 20614, 22312, 42400, 42401, 42405, 42409, 44500, 44501, 44505, 45013, 45109, 50114, 50614, 51114, 54312 баланс ҳисобварақлари номидаги «капитали» деган сўз «инвестициялари» деган сўз билан алмаштирилсин;

4) 12921 баланс ҳисобварағининг номи қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«12921 Чет эл инвестициялари иштирокидаги корхоналарга давлат дастурлари бўйича берилган қисқа муддатли кредитлар»;

5) «15305 Чет эл инвестициялари иштирокидаги корхоналарга берилган шартлари қайта кўриб чиқилган узоқ муддатли кредитлар» баланс ҳисобварағидан кейин қуйидаги мазмундаги 15321 баланс ҳисобварағи билан тўлдирилсин:

«15321 Чет эл инвестициялари иштирокидаги корхоналарга давлат дастурлари бўйича берилган узоқ муддатли кредитлар»;

6) 16325 баланс ҳисобварағи номидаги «Тадбиркорлик фаолиятини қўллаб-қувватлаш давлат жамғармаси» деган сўзлар «Давлат мақсадли жамғармалари» деган сўзлар билан алмаштирилсин;

7) «17409 Қонунчилик ҳужжатларида назарда тутилган бошқа тўловлар бўйича банк карталаридан ҳисобдан чиқарилиши лозим бўлган пул маблағлари бўйича транзит ҳисобварақлари» баланс ҳисобварағидан кейин 17500 баланс ҳисобварағи билан тўлдирилсин:

«17500 Ҳукумат ҳисобварақлари»;

8) «17515 Республика бюджети — Махсус харажатлар» баланс ҳисобварағидан кейин қуйидаги мазмундаги 17700, 17701, 17703 ва 17705 баланс ҳисобварақлари билан тўлдирилсин:

«17700 Стандарт деб таснифланган активлар бўйича захира (контр-актив)

17701 Стандарт деб таснифланган кредитлар, лизинг ва факторинг бўйича захира (контр-актив)

17703 Стандарт деб таснифланган активлар бўйича фоизлар ва воситачилик ҳақларига яратилган захира (контр-актив)

17705 Стандарт деб таснифланган бошқа активлар бўйича яратилган захира (контр-актив)»;

9) «19949 Музлатилган активлар» баланс ҳисобварағидан кейин қуйидаги мазмундаги 19951 баланс ҳисобварағи билан тўлдирилсин:

«19951 Олиниши лозим бўлган маблағлар — Ўзбекистон Республикаси Валюта биржаси билан ҳисоб-китоблар»;

10) «20405 Бюджетдан ташқари жамғармаларнинг жамғарма депозитлари» баланс ҳисобварағи чиқариб ташлансин;

11) «20806 Марказий банкдаги вакиллик ҳисобварағига тўланиши лозим бўлган маблағлар — Ностро, овердрафт» баланс ҳисобварағидан кейин қуйидаги мазмундаги 20814 ва 20816 баланс ҳисобварақлари билан тўлдирилсин:

«20814 Марказий банкка тўланиши лозим бўлган маблағлар — Тезкор тўловлар тизими

20816 Марказий банкка тўланиши лозим бўлган маблағлар — Марказий банк клиринг тизими»;

12) 21604, 22004, 23208, 23210, 23222 баланс ҳисобварақлари номидаги «Молия вазирлиги» деган сўзлар «Ўзбекистон Республикаси Иқтисодиёт ва молия вазирлиги» деган сўзлар билан алмаштирилсин;

13) «22612 «Ўзбекистон почтаси» АЖ таркибий бўлинмалари томонидан амалга ошириладиган пул ўтказмалари ва даврий нашрларга обуна» баланс ҳисобварағидан кейин 22613 баланс ҳисобварағи билан тўлдирилсин:

«22613 Валюта бозорида конвертация қилиш учун мижозларнинг захираланган маблағлари»;

14) «22644 Мижозларнинг металл ҳисобварақлари бўйича мажбуриятлар» баланс ҳисобварағидан кейин 22646, 22648 баланс ҳисобварақлари билан тўлдирилсин:

«22646 Мижозларнинг инвестиция маблағлари бўйича мажбуриятлар

22648 Мижозларнинг «яшил энергия» лойиҳаларини молиялаштириш бўйича маблағлари»;

15) 23110 баланс ҳисобварағи номидаги «Давлат божхона қўмитаси» деган сўзлар «Иқтисодиёт ва молия вазирлиги ҳузуридаги Божхона қўмитаси» деган сўзлар билан алмаштирилсин;

16) 23112 баланс ҳисобварағи номидаги «Ишламайдиган пенсионерларнинг» деган сўзлар «Пенсионерларнинг» деган сўз билан алмаштирилсин;

17) 23212 баланс ҳисобварағи номидаги «Молия вазирлиги Ғазначилиги» деган сўзлар «Ўзбекистон Республикаси Иқтисодиёт ва молия вазирлиги ҳузуридаги Ғазначилик хизмати қўмитаси» деган сўзлар билан алмаштирилсин;

18) 23214 баланс ҳисобварағи номидаги «Ғазначиликнинг» деган сўз «Ўзбекистон Республикаси Иқтисодиёт ва молия вазирлиги ҳузуридаги Ғазначилик хизмати қўмитасининг» деган сўзлар билан алмаштирилсин;

19) «29806 Тўлаш учун ҳисобланган бошқа фоизсиз харажатлар» баланс ҳисобварағидан кейин қуйидаги мазмундаги 29807 баланс ҳисобварағи билан тўлдирилсин:

«29807 Стандарт балансдан ташқари ҳисобварақлардаги моддалар бўйича захира»;

20) 29840 баланс ҳисобварағи номидаги «Молия вазирлигига» деган сўзлар «Ўзбекистон Республикаси Иқтисодиёт ва молия вазирлигига» деган сўзлар билан алмаштирилсин;

21) «30911 Стандарт активлар бўйича захира» баланс ҳисобварағи чиқариб ташлансин;

22) «44905 Бош банк/филиалга тақдим этилган ресурслар бўйича фоизли даромадлар» баланс ҳисобварағидан кейин қуйидаги мазмундаги 44907 баланс ҳисобварағи билан тўлдирилсин:

«44907 Ҳосилавий инструментлар бўйича фоизли даромадлар»;

23) «45921 Ҳисобдан чиқарилган маблағларнинг қайтарилиши» баланс ҳисобварағидан кейин қуйидаги мазмундаги 45924 баланс ҳисобварағи билан тўлдирилсин:

«45924 Ҳисобдан чиқарилган активларнинг қайтарилиши»;

24) «54904 Бош банк/филиалдан олинган ресурслар бўйича фоизли харажатлар» баланс ҳисобварағидан кейин қуйидаги мазмундаги 54908 баланс ҳисобварағи билан тўлдирилсин:

«54908 Ҳосилавий инструментлар бўйича фоизли харажатлар»;

25) «56838 Кўрилиши мумкин бўлган зарарларни баҳолаш — Лизинг (молиявий ижара)» баланс ҳисобварағидан кейин қуйидаги мазмундаги 56839 баланс ҳисобварағи билан тўлдирилсин:

«56839 Кўрилиши мумкин бўлган зарарларни баҳолаш — олиниши лозим бўлган ҳисобланган фоизлар»;

26) «56902 Фойда солиғини баҳолаш» баланс ҳисобварағидан кейин қуйидаги мазмундаги 57700, 57701, 57703, 57705 ва 57707 баланс ҳисобварақлари билан тўлдирилсин:

«57700 Стандарт деб таснифланган активлар ва балансдан ташқари ҳисобварақлардаги моддалар бўйича захира харажатлари

57701 Стандарт деб таснифланган кредитлар, лизинг ва факторинг бўйича захира харажатлари

57703 Стандарт деб таснифланган активлар бўйича фоизлар ва воситачилик ҳақларига захира харажатлари

57705 Стандарт деб таснифланган бошқа активлар бўйича захира харажатлари

57707 Стандарт деб таснифланган балансдан ташқари ҳисобварақлардаги моддалар бўйича захира харажатлари»;

27) «92709 Форвард битими бўйича сотиш» балансдан ташқари ҳисобварағидан кейин қуйидаги мазмундаги 92710 балансдан ташқари ҳисобварағи билан тўлдирилсин:

«92710 Ҳисоб-китобли форвард битими бўйича сотиш»;

28) «92716 Форвард битими бўйича сотиб олиш» балансдан ташқари ҳисобварағидан кейин қуйидаги мазмундаги 92717 балансдан ташқари ҳисобварағи билан тўлдирилсин:

«92717 Ҳисоб-китобли форвард битими бўйича сотиб олиш»;

29) «94504 Олинган кредитлар ва лизинглар бўйича гаров сифатида берилган қимматли қоғозлар» балансдан ташқари ҳисобварағидан кейин қуйидаги мазмундаги 94505 балансдан ташқари ҳисобварағи билан тўлдирилсин:

«94505 Олинган кредитлар бўйича банкнинг гаровга қўйилган активлари»;

30) 95413 балансдан ташқари ҳисобварағининг номи қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«95413 Ҳисобдан чиқарилган кредитлар, лизинглар ва факторинглар»;

31) «96365 Форвард битими бўйича сотиш контр-ҳисобварағи» балансдан ташқари ҳисобварағидан кейин қуйидаги мазмундаги 96366 балансдан ташқари ҳисобварағи билан тўлдирилсин:

«96366 Ҳисоб-китобли форвард битими бўйича сотиш контр-ҳисобварағи»;

32) «96367 Форвард битими бўйича сотиб олиш контр-ҳисобварағи» балансдан ташқари ҳисобварағидан кейин қуйидаги мазмундаги 96368 балансдан ташқари ҳисобварағи билан тўлдирилсин:

«96368 Ҳисоб-китобли форвард битими бўйича сотиб олиш контр-ҳисобварағи».

3. 3-бобда:

1) 10795 баланс ҳисобварағи номидаги «ҳаққоний қийматининг ўзгариши» деган сўзлардан кейин «(актив-пассив)» деган сўзлар билан тўлдирилсин;

2) 10895 баланс ҳисобварағи номидаги «ҳақиқий қийматининг ўзгариши» деган сўзлардан кейин «(актив-пассив)» деган сўзлар билан тўлдирилсин;

3) 11813, 12900, 12901, 12905, 12909, 12999, 15300, 15301, 15305, 15399, 15609, 20214, 20414, 20614, 22312, 42400, 42401, 42405, 42409, 44500, 44501, 44505, 45013, 45109, 50114, 50614, 51114, 54312 баланс ҳисобварақлари номи ва таърифидаги «капитали» деган сўз «инвестициялари» деган сўз билан алмаштирилсин;

4) 12921 баланс ҳисобварағининг номи ва таърифи қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«12921 Чет эл инвестициялари иштирокидаги корхоналарга давлат дастурлари бўйича берилган қисқа муддатли кредитлар

Ҳисобварақнинг таърифи: 1 йил муддатгача чет эл инвестициялари иштирокидаги корхоналарга давлат дастурлари бўйича берилган кредитларнинг (шу жумладан, моҳияти бўйича кредитлар бўлган бошқа операцияларнинг) ҳисоби олиб борилади.

Ҳисобварақнинг дебетида берилган кредитлар суммаси акс эттирилади.

Ҳисобварақнинг кредитида қопланган ва/ёки бошқа мақоми бўйича қайта таснифланган кредитлар суммаси акс эттирилади.

Таҳлилий ҳисоб ҳар бир қарздор бўйича кредит шартномаларига қараб алоҳида шахсий ҳисобварақларда олиб борилади.»;

5) 13301, 13305, 13399, 14301, 14399, 20202, 21604, 22004, 23208, 23210, 23222 баланс ҳисобварақлари номи ва таърифидаги «Молия вазирлиги» деган сўзлар «Ўзбекистон Республикаси Иқтисодиёт ва молия вазирлиги» деган сўзлар билан алмаштирилсин;

6) «15305 Чет эл инвестициялари иштирокидаги корхоналарга берилган шартлари қайта кўриб чиқилган узоқ муддатли кредитлар» баланс ҳисобварағи таърифидан кейин қуйидаги мазмундаги 15321 баланс ҳисобварағи номи ва таърифи билан тўлдирилсин:

«15321 Чет эл инвестициялари иштирокидаги корхоналарга давлат дастурлари бўйича берилган узоқ муддатли кредитлар

Ҳисобварақнинг таърифи: 1 йилдан ортиқ муддатга чет эл инвестициялари иштирокидаги корхоналарга давлат дастурлари бўйича берилган кредитларнинг (шу жумладан, моҳияти бўйича кредитлар бўлган бошқа операцияларнинг) ҳисоби олиб борилади.

Ҳисобварақнинг дебетида берилган кредитлар суммаси акс эттирилади.

Ҳисобварақнинг кредитида қопланган ва/ёки бошқа мақоми бўйича қайта таснифланган кредитлар суммаси акс эттирилади.

Таҳлилий ҳисоб ҳар бир қарздор бўйича кредит шартномаларига қараб алоҳида шахсий ҳисобварақларда олиб борилади.»;

7) 16325 баланс ҳисобварағининг номи ва таърифидаги «Тадбиркорлик фаолиятини қўллаб-қувватлаш давлат жамғармаси» деган сўзлар «Давлат мақсадли жамғармалари» деган сўзлар билан алмаштирилсин;

8) «17409 Қонунчилик ҳужжатларида назарда тутилган бошқа тўловлар бўйича банк карталаридан ҳисобдан чиқарилиши лозим бўлган пул маблағлари бўйича транзит ҳисобварақлари» баланс ҳисобварағи таърифидан кейин қуйидаги мазмундаги 17500 баланс ҳисобварағи билан тўлдирилсин:

«17500 Ҳукумат ҳисобварақлари»;

9) «17515 Республика бюджети — Махсус харажатлар» баланс ҳисобварағи таърифидан кейин қуйидаги мазмундаги 17700, 17701, 17703 ва 17705 баланс ҳисобварақлари номи ва таърифи билан тўлдирилсин:

«17700 Стандарт деб таснифланган активлар бўйича захира (контр-актив)

17701 Стандарт деб таснифланган кредитлар, лизинг ва факторинг бўйича захира (контр-актив)

17703 Стандарт деб таснифланган активлар бўйича фоизлар ва воситачилик ҳақларига яратилган захира (контр-актив)

17705 Стандарт деб таснифланган бошқа активлар бўйича яратилган захира (контр-актив)

Юқорида кўрсатилган баланс ҳисобварақлари ўз хусусиятлари бўйича бир хил бўлганлиги учун уларнинг таърифи умумлаштириб берилмоқда.

Ҳисобварақнинг таърифи: Стандарт деб таснифланган кредитлар, лизинг ва факторинг, активлар бўйича фоизлар ва воситачилик ҳақлари, бошқа активлар бўйича яратилган захира (контр-актив) ҳисоби олиб борилади.

Ҳисобварақнинг кредитида ташкил этилган захира суммаси ва/ёки захиранинг ўсиш суммаси акс эттирилади.

Ҳисобварақнинг дебетида захиранинг камайиш ва/ёки бекор қилинган суммаси акс эттирилади.

Таҳлилий ҳисоб алоҳида шахсий ҳисобварақларда олиб борилади.»;

10) «19949 Музлатилган активлар» баланс ҳисобварағи таърифидан кейин қуйидаги мазмундаги 19951 баланс ҳисобварағи номи ва таърифи билан тўлдирилсин:

«19951 Олиниши лозим бўлган маблағлар — Ўзбекистон Республикаси Валюта биржаси билан ҳисоб-китоблар

Ҳисобварақнинг таърифи: банкнинг Ўзбекистон Республикаси Валюта биржасидан олиниши лозим бўлган маблағлари ҳисоби олиб борилади.

Ҳисобварақнинг дебетида банкнинг Ўзбекистон Республикаси Валюта биржасидан олиниши лозим бўлган маблағлари суммаси акс эттирилади.

Ҳисобварақнинг кредитида банкнинг Ўзбекистон Республикаси Валюта биржасидан келиб тушган маблағлари суммаси акс эттирилади.

Таҳлилий ҳисоб алоҳида шахсий ҳисобварақларда олиб борилади.»;

11) «20405 Бюджетдан ташқари жамғармаларнинг жамғарма депозитлари» баланс ҳисобварағи чиқариб ташлансин;

12) «20806 Марказий банкдаги вакиллик ҳисобварағига тўланиши лозим бўлган маблағлар — Ностро, овердрафт» баланс ҳисобварағи таърифидан кейин қуйидаги мазмундаги 20814 ва 20816 баланс ҳисобварақлари номи ва таърифи билан тўлдирилсин:

«20814 Марказий банкка тўланиши лозим бўлган маблағлар — Тезкор тўловлар тизими

Ҳисобварақнинг таърифи: Тезкор тўловлар тизими бўйича тўланиши лозим бўлган маблағлар ҳисоби олиб борилади.

Ҳисобварақнинг кредитида банк ва унинг мижозлари номига келиб тушган маблағлар ҳисоби акс эттирилади.

Ҳисобварақнинг дебетида банк мажбуриятлари ва мижозларнинг топшириқлари бўйича ҳисобдан чиқарилган маблағлар акс эттирилади.

Таҳлилий ҳисоб битта шахсий ҳисобварақда олиб борилади.

20816 Марказий банкка тўланиши лозим бўлган маблағлар — Марказий банк клиринг тизими

Ҳисобварақнинг таърифи: Марказий банк клиринг тизими бўйича тўланиши лозим бўлган маблағлар ҳисоби олиб борилади.

Ҳисобварақнинг кредитида банк ва унинг мижозлари номига келиб тушган маблағлар ҳисоби акс эттирилади.

Ҳисобварақнинг дебетида банк мажбуриятлари ва мижозларнинг топшириқлари бўйича ҳисобдан чиқарилган маблағлар акс эттирилади.

Таҳлилий ҳисоб битта шахсий ҳисобварақда олиб борилади.»;

13) «22612 «Ўзбекистон почтаси» АЖ таркибий бўлинмалари томонидан амалга ошириладиган пул ўтказмалари ва даврий нашрларга обуна» баланс ҳисобварағи таърифидан кейин қуйидаги мазмундаги 22613 баланс ҳисобварағи номи ва таърифи билан тўлдирилсин:

«22613 Валюта бозорида конвертация қилиш учун мижозларнинг захираланган маблағлари

Ҳисобварақнинг таърифи: валюта бозорида конвертация қилиш учун мижозларнинг сўмдаги захираланган мақсадли маблағлари ҳисоби олиб борилади.

Ҳисобварақнинг кредитида конвертация учун захираланган, шунингдек, илгари мазкур ҳисобварақдан ҳисобдан чиқарилган ва белгиланган муддатда мақсади бўйича конвертация қилинмай қолган сўмдаги маблағларнинг келиб тушган суммаси акс эттирилади.

Ҳисобварақнинг дебетида конвертация учун йўналтирилган, шунингдек, мақсади бўйича фойдаланилмай қолган сўмдаги маблағларнинг белгиланган тартибда ҳисобдан чиқарилган суммаси акс эттирилади.

Таҳлилий ҳисоб ҳар бир мижоз бўйича алоҳида шахсий ҳисобварақларда олиб борилади.»;

14) «22644 Мижозларнинг металл ҳисобварақлари бўйича мажбуриятлар» баланс ҳисобварағи таърифидан кейин қуйидаги мазмундаги 22646, 22648 баланс ҳисобварақлари номи ва таърифи билан тўлдирилсин:

«22646 Мижозларнинг инвестиция маблағлари бўйича мажбуриятлар

Ҳисобварақнинг таърифи: мижозларнинг инвестиция маблағлари ҳисоби юритилади.

Ҳисобварақнинг кредитида мижозларга тегишли бўлган инвестиция маблағларининг суммаси акс эттирилади.

Ҳисобварақнинг дебетида ҳисобдан чиқарилган/қайтарилган инвестиция маблағларининг суммаси акс эттирилади.

Таҳлилий ҳисоб ҳар мижоз бўйича алоҳида шахсий ҳисобварақларда олиб борилади.

22648 Мижозларнинг «яшил энергия» лойиҳаларини молиялаштириш бўйича маблағлари

Ҳисобварақнинг таърифи: мижозларнинг «яшил энергия» лойиҳаларини молиялаштириш бўйича маблағлари ҳисоби юритилади.

Ҳисобварақнинг кредитида мижозларнинг ҳисобварағига келиб тушган маблағлар суммаси акс эттирилади.

Ҳисобварақнинг дебетида ҳисобдан чиқарилган/қайтарилган маблағлар суммаси акс эттирилади.

Таҳлилий ҳисоб ҳар мижоз бўйича алоҳида шахсий ҳисобварақларда олиб борилади.»;

15) 23110 баланс ҳисобварағи номи ва таърифидаги «Давлат божхона қўмитаси» деган сўзлар «Иқтисодиёт ва молия вазирлиги ҳузуридаги Божхона қўмитаси» деган сўзлар билан алмаштирилсин;

16) 23112 баланс ҳисобварағи номи ва таърифидаги «Ишламайдиган пенсионерларнинг» деган сўзлар «Пенсионерларнинг» деган сўз билан алмаштирилсин;

17) 23212 баланс ҳисобварағи номи ва таърифидаги «Молия вазирлиги Ғазначилиги» ва «Молия вазирлиги Ғазначилигидан» деган сўзлар тегишли равишда «Ўзбекистон Республикаси Иқтисодиёт ва молия вазирлиги ҳузуридаги Ғазначилик хизмати қўмитаси» ва «Ўзбекистон Республикаси Иқтисодиёт ва молия вазирлиги ҳузуридаги Ғазначилик хизмати қўмитасидан» деган сўзлар билан алмаштирилсин;

18) 23214 баланс ҳисобварағи номи ва таърифидаги «Ғазначиликнинг» деган сўз «Ўзбекистон Республикаси Иқтисодиёт ва молия вазирлиги ҳузуридаги Ғазначилик хизмати қўмитасининг» деган сўзлар билан алмаштирилсин;

19) 23224, 23226 баланс ҳисобварақлари дебетидаги «Молия вазирлигининг» деган сўзлар «Ўзбекистон Республикаси Иқтисодиёт ва молия вазирлигининг» деган сўзлар билан алмаштирилсин;

20) «29806 Тўлаш учун ҳисобланган бошқа фоизсиз харажатлар» баланс ҳисобварағи таърифидан кейин қуйидаги мазмундаги 29807 баланс ҳисобварағи номи ва таърифи билан тўлдирилсин:

«29807 Стандарт балансдан ташқари ҳисобварақлардаги моддалар бўйича захира

Ҳисобварақнинг таърифи: стандарт балансдан ташқари ҳисобварақлардаги моддалар бўйича яратилган захира ҳисоби олиб борилади.

Ҳисобварақнинг кредитида стандарт балансдан ташқари ҳисобварақлардаги моддалар бўйича яратилган захира суммаси акс эттирилади.

Ҳисобварақнинг дебетида ҳисобдан чиқарилган, қайтарилган стандарт балансдан ташқари ҳисобварақлардаги моддалар бўйича яратилган захира суммалари акс эттирилади.

Таҳлилий ҳисоб стандарт балансдан ташқари ҳисобварақлардаги моддалар бўйича яратилган захира тури бўйича алоҳида шахсий ҳисобварақларда олиб борилади.»;

21) 29840 баланс ҳисобварағи номидаги «Молия вазирлигига» деган сўзлар «Ўзбекистон Республикаси Иқтисодиёт ва молия вазирлигига» деган сўзлар билан алмаштирилсин;

22) «30911 Стандарт активлар бўйича захира» баланс ҳисобварағининг номи ва таърифи чиқариб ташлансин;

23) «44905 Бош банк/филиалга тақдим этилган ресурслар бўйича фоизли даромадлар» баланс ҳисобварағи таърифидан кейин қуйидаги мазмундаги 44907 баланс ҳисобварағи номи ва таърифи билан тўлдирилсин:

«44907 Ҳосилавий инструментлар бўйича фоизли даромадлар

Ҳисобварақнинг таърифи: ҳосилавий инструментлар бўйича фоизли даромадлар ҳисоби олиб борилади.

Ҳисобварақнинг кредитида ҳосилавий инструментлар бўйича олиниши лозим бўлган ишлаб топилган фоизли даромадлар суммаси акс эттирилади.

Ҳисобварақнинг дебетида нотўғри ҳисобланган ёки тўланган фоизларнинг қайтарилган суммаси, шунингдек молиявий ҳисобот йилининг охирида молиявий натижа сифатида 31206 ҳисобварағига ёпиладиган даромад суммаси акс эттирилади.»;

24) «45265 Банк карталари бўйича воситачилик хизматлари учун олинган даромадлар» баланс ҳисобварағининг кредитидан «хорижий» деган сўз чиқариб ташлансин;

25) «45921 Ҳисобдан чиқарилган маблағларнинг қайтарилиши» баланс ҳисобварағи таърифидан кейин қуйидаги мазмундаги 45924 баланс ҳисобварағи номи ва таърифи билан тўлдирилсин:

«45924 Ҳисобдан чиқарилган активларнинг қайтарилиши

Ҳисобварақнинг таърифи: 2022 йил 1 январдан сўнг ташкил қилинган захира ҳисобидан ҳисобдан чиқарилган активларнинг, шунингдек қайта таснифлаш натижасида ўтган йилларда яратилган захираларнинг қайтарилиш суммаси ҳисоби олиб борилади.

Ҳисобварақнинг кредитида 2022 йил 1 январдан сўнг ташкил қилинган захира ҳисобидан ҳисобдан чиқарилган активларнинг, шунингдек қайта таснифлаш натижасида ўтган йилларда яратилган захираларнинг қайтарилиши бўйича келиб тушган даромадлар суммаси акс эттирилади.

Ҳисобварақнинг дебетида нотўғри олинган даромадларнинг қайтарилиш суммаси, шунингдек молиявий ҳисобот йилининг охирида банкнинг молиявий натижаси сифатида 31206 ҳисобвараққа ўтказиладиган даромадлар суммаси акс эттирилади.»;

26) «54904 Бош банк/филиалдан олинган ресурслар бўйича фоизли харажатлар» баланс ҳисобварағи таърифидан кейин қуйидаги мазмундаги 54908 баланс ҳисобварағи номи ва таърифи билан тўлдирилсин:

«54908 Ҳосилавий инструментлар бўйича фоизли харажатлар

Ҳисобварақнинг таърифи: ҳосилавий инструментлар бўйича фоизли харажатлар ҳисоби олиб борилади.

Ҳисобварақнинг дебетида ҳосилавий инструментлар бўйича тўлаш учун ҳисобланган фоизли харажатлар суммаси акс эттирилади.

Ҳисобварақнинг кредитида нотўғри ҳисобланган ва/ёки тўланган фоизларнинг қайтарилиш суммаси, шунингдек молиявий ҳисобот йилининг охирида молиявий натижа сифатида 31206 ҳисобвараққа ўтказиладиган сумма акс эттирилади.»;

27) «56838 Кўрилиши мумкин бўлган зарарларни баҳолаш — Лизинг (молиявий ижара)» баланс ҳисобварағидан кейин қуйидаги мазмундаги 56839 баланс ҳисобварағи билан тўлдирилсин:

«56839 Кўрилиши мумкин бўлган зарарларни баҳолаш — олиниши лозим бўлган ҳисобланган фоизлар»;

28) «56902 Фойда солиғини баҳолаш» баланс ҳисобварағи таърифидан кейин қуйидаги мазмундаги 57700, 57701, 57703, 57705 ва 57707 баланс ҳисобварақлари номи ва таърифи билан тўлдирилсин:

«57700 Стандарт деб таснифланган активлар ва балансдан ташқари ҳисобварақлардаги моддалар бўйича захира харажатлари

57701 Стандарт деб таснифланган кредитлар, лизинг ва факторинг бўйича захира харажатлари

57703 Стандарт деб таснифланган активлар бўйича фоизлар ва воситачилик ҳақларига захира харажатлари

57705 Стандарт деб таснифланган бошқа активлар бўйича захира харажатлари

57707 Стандарт деб таснифланган балансдан ташқари ҳисобварақлардаги моддалар бўйича захира харажатлари

Юқорида кўрсатилган баланс ҳисобварақлари ўз хусусиятлари бўйича бир хил бўлганлиги учун уларнинг таърифи умумлаштириб берилмоқда.

Ҳисобварақнинг таърифи: банк томонидан стандарт деб таснифланган кредитлар, лизинг ва факторинг, активлар бўйича фоизлар ва воситачилик ҳақлари, бошқа активлар, балансдан ташқари ҳисобварақлардаги моддалар бўйича захира харажатлари ҳисоби олиб борилади.

Ҳисобварақнинг дебетида банк томонидан стандарт деб таснифланган кредитлар, лизинг ва факторинг, активлар бўйича фоизлар ва воситачилик ҳақлари, бошқа активлар, балансдан ташқари ҳисобварақлардаги моддалар бўйича захира харажатлари суммаси акс эттирилади.

Ҳисобварақнинг кредитида нотўғри ҳисобланган банк томонидан стандарт деб таснифланган кредитлар, лизинг ва факторинг, активлар бўйича фоизлар ва воситачилик ҳақлари, бошқа активлар, балансдан ташқари ҳисобварақлардаги моддалар бўйича захира харажатларининг қайтарилиш суммаси, шунингдек молиявий ҳисобот йилининг охирида банк молиявий натижаси сифатида 31206 ҳисобвараққа ўтказиладиган сумма акс эттирилади.»;

29) 91501 балансдан ташқари ҳисобварағининг таърифи қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«Ҳисобварақнинг таърифи: муддати ўтган ва ўрнатилган қоидаларга мувофиқ балансдан ҳисобдан чиқарилган, берилган муддатли ва шартлари қайта кўриб чиқилган кредитлар ва лизинглар бўйича ҳисобланган, лекин олинмаган фоизлар ҳисоби олиб борилади. Шу билан бирга, ушбу ҳисобварақда муддати ўтган ҳамда суд ёки ижро иши юритиш жараёнидаги кредитлар ва лизинглар бўйича ҳисобланган, лекин олинмаган фоизлар ҳисобга олинади. Ушбу ҳисобварақ учун 96335 балансдан ташқари ҳисобварақ контр-ҳисобварақ ҳисобланади»;

30) «92709 Форвард битими бўйича сотиш» балансдан ташқари ҳисобварағи таърифидан кейин қуйидаги мазмундаги 92710 балансдан ташқари ҳисобварағи номи ва таърифи билан тўлдирилсин:

«92710 Ҳисоб-китобли форвард битими бўйича сотиш

Ҳисобварақнинг таърифи: келишилган курс ва санада молиявий инструментни ҳисоб-китобли сотишга асосланган форвард шартномаларининг ҳисоби олиб борилади. Ушбу ҳисобварақ учун 96366 балансдан ташқари ҳисобварағи контр-ҳисобварақ ҳисобланади.

Ҳисобварақнинг дебетида молиявий инструментни ҳисоб-китобли сотишга асосланган форвард шартномаларининг суммаси акс эттирилади.

Ҳисобварақнинг кредитида ҳисоб-китобли форвард шартномаси бўйича сотилган молиявий инструментнинг суммаси акс эттирилади.

Таҳлилий ҳисоб ҳар бир ҳисоб-китобли форвард шартномаси бўйича алоҳида шахсий ҳисобварақларда олиб борилади.»;

31) «92716 Форвард битими бўйича сотиб олиш» балансдан ташқари ҳисобварағи таърифидан кейин қуйидаги мазмундаги 92717 балансдан ташқари ҳисобварағи номи ва таърифи билан тўлдирилсин:

«92717 Ҳисоб-китобли форвард битими бўйича сотиб олиш

Ҳисобварақнинг таърифи: келишилган курс ва санада молиявий инструментни ҳисоб-китобли сотиб олишга асосланган форвард шартномаларининг ҳисоби олиб борилади. Ушбу ҳисобварақ учун 96368 балансдан ташқари ҳисобварағи контр-ҳисобварақ ҳисобланади.

Ҳисобварақнинг дебетида молиявий инструментни ҳисоб-китобли сотиб олиш бўйича форвард шартномасининг суммаси акс эттирилади.

Ҳисобварақнинг кредитида ҳисоб-китобли форвард шартномаси бўйича сотиб олинган молиявий инструментнинг суммаси акс эттирилади.

Таҳлилий ҳисоб ҳар бир ҳисоб-китобли форвард шартномаси бўйича алоҳида шахсий ҳисобварақларда олиб борилади.»;

32) «94504 Олинган кредитлар ва лизинглар бўйича гаров сифатида берилган қимматли қоғозлар» балансдан ташқари ҳисобварағи таърифидан кейин қуйидаги мазмундаги 94505 балансдан ташқари ҳисобварағи номи ва таърифи билан тўлдирилсин:

«94505 Олинган кредитлар бўйича банкнинг гаровга қўйилган активлари

Ҳисобварақнинг таърифи: банк томонидан олинган кредитлар бўйича банкнинг гаровга қўйилган депозитлари, асосий воситалари, кредитлари ва бошқа активлари ҳисоби олиб борилади.

Ҳисобварақнинг дебетида банк томонидан гаровга қўйилган депозитлари, асосий воситалари, кредитлари ва бошқа активлари суммаси акс эттирилади.

Ҳисобварақнинг кредитида гаровдан чиқарилган банкнинг депозитлари, асосий воситалари, кредитлари ва бошқа активлари суммаси акс эттирилади.

Таҳлилий ҳисоб ҳар бир кредит шартномаси бўйича алоҳида шахсий ҳисобварақларда олиб борилади.»;

33) 95413 балансдан ташқари ҳисобварағининг номи ва таърифи қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«95413 Ҳисобдан чиқарилган кредитлар, лизинглар ва факторинглар

Ҳисобварақнинг таърифи: банк балансидан ҳисобдан чиқарилган кредитлар, лизинглар ва/ёки факторинглар (тўланмаган қисми)нинг ҳисоби олиб борилади. Ушбу ҳисобварақ учун 96397 балансдан ташқари ҳисобварақ контр-ҳисобварақ ҳисобланади.

Ҳисобварақнинг дебетида ҳисобдан чиқарилган кредит, лизинглар ва факторинглар суммаси акс эттирилади.

Ҳисобварақнинг кредитида қайта тикланган ёки тўланган кредитлар, лизинглар ва/ёки факторингларнинг, шунингдек ўрнатилган муддати ўтиши билан бекор қилинган кредитлар, лизинглар ва/ёки факторингларнинг суммаси акс эттирилади.

Таҳлилий ҳисоб ҳар бир қарздор бўйича кредит, лизинг ва факторинг шартномаларига қараб алоҳида шахсий ҳисобварақларда олиб борилади.»;

34) «96365 Форвард битими бўйича сотиш контр-ҳисобварағи» балансдан ташқари ҳисобварағидан кейин қуйидаги мазмундаги 96366 балансдан ташқари ҳисобварағи билан тўлдирилсин:

«96366 Ҳисоб-китобли форвард битими бўйича сотиш контр-ҳисобварағи»;

35) «96367 Форвард битими бўйича сотиб олиш контр-ҳисобварағи» балансдан ташқари ҳисобварағидан кейин қуйидаги мазмундаги 96368 балансдан ташқари ҳисобварағи билан тўлдирилсин:

«96368 Ҳисоб-китобли форвард битими бўйича сотиб олиш контр-ҳисобварағи».

4. Иловада:

1) 29-бандда «Кт 45994 «Бошқа фоизсиз даромадлар» деган сўзлар «Кт 45921 «Ҳисобдан чиқарилган маблағларнинг қайтарилиши» ёки Кт 45924 «Ҳисобдан чиқарилган активларнинг қайтарилиши» деган сўзлар билан алмаштирилсин;

2) 31-банднинг биринчи ҳатбошиси қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«31. Кредитлар бўйича фоизлар тушуми қуйидаги бухгалтерия ўтказмаси орқали акс эттирилади:»;

3) қуйидаги мазмундаги 4 — 7-боблар билан тўлдирилсин:

35. Кам баҳоли ва тез эскирувчи буюмларнинг (бундан буён матнда КБТЭБ деб юритилади) қийматини олдиндан тўлаб бериш билан сотиб олиш:

1) КБТЭБни олдиндан тўлиқ ёки қисман тўланиши қуйидаги бухгалтерия ёзувлари билан расмийлаштирилади:

Дт 19909 «Олиниши лозим бўлган маблағлар — Товар-моддий қимматликлар учун»

Кт Банкнинг вакиллик ҳисобварағи ёки мижознинг талаб қилиб олингунча депозит ҳисобварағи (агар мол етказиб берувчининг талаб қилиб олингунча депозит ҳисобварағига шу банкда хизмат кўрсатилса);

2) КБТЭБ омборхонага сотиб олинганлигини тасдиқловчи бирламчи ҳужжатлар асосида кирим қилиниб, қуйидаги бухгалтерия ўтказмаси билан расмийлаштирилади:

Дт 19921 «Омбордаги кам баҳоли ва тез эскирувчи буюмлар ҳамда бошқа қимматликлар»

Кт 19909 «Олиниши лозим бўлган маблағлар — Товар-моддий қимматликлар учун».

36. Агар тўлов КБТЭБ келиб тушгандан кейин амалга оширилса, қуйидаги бухгалтерия ўтказмаси амалга оширилади:

1) КБТЭБ келиб тушганда:

Дт 19921 «Омбордаги кам баҳоли ва тез эскирувчи буюмлар ҳамда бошқа қимматликлар»

Кт 29802 «Тўланиши лозим бўлган маблағлар — Товар-моддий қимматликлар ва хизматлар учун»;

2) КБТЭБ қиймати тўланганда:

Дт 29802 «Тўланиши лозим бўлган маблағлар — Товар-моддий қимматликлар ва хизматлар учун»

Кт Банкнинг вакиллик ҳисобварағи ёки мижознинг талаб қилиб олингунча депозит ҳисобварағи (агар мол етказиб берувчининг талаб қилиб олингунча бўлган депозит ҳисобварағига шу банкда хизмат кўрсатилса).

37. КБТЭБ Бош банк/филиалдан филиаллар/бош банкка берилганда, қуйидаги бухгалтерия ўтказмаси амалга оширилади:

Дт 16104 «Бош офис/филиаллардан олинадиган маблағлар — Товар-моддий қимматликлар ва хизматлар»;

Кт 19921 «Омбордаги кам баҳоли ва тез эскирувчи буюмлар ҳамда бошқа қимматликлар».

38. КБТЭБ Бош банкдан филиалга қабул қилинганда бошланғич ҳужжатлар (юк хатлари) асосида қуйидаги бухгалтерия ўтказмаси амалга оширилади:

Дт 19921 «Омбордаги кам баҳоли ва тез эскирувчи буюмлар ҳамда бошқа қимматликлар»;

Кт 22205 «Бош офис/филиалларга тўланадиган маблағлар — Товар-моддий қимматликлар ва хизматлар».

39. Омборга қабул қилинган КБТЭБда бирор бир номувофиқлик ёки нуқсон топилганда, қуйидаги бухгалтерия ўтказмаси амалга оширилади:

1) Банкнинг даъвоси мол етказиб берувчи томонидан қабул қилинганда ёки суд томонидан тегишли қарор чиқарилганда, омборга кирим қилинган КБТЭБни мол етказиб берувчига қайтариш қуйидаги бухгалтерия ўтказмаси билан амалга оширилади:

Дт 19909 «Олиниши лозим бўлган маблағлар — Товар-моддий қимматликлар учун»;

Кт 19921 «Омбордаги кам баҳоли ва тез эскирувчи буюмлар ҳамда бошқа қимматликлар»;

2) Қайтарилган маблағларни қайта ёзув билан вакиллик ҳисобварағига ўтказишда қуйидаги бухгалтерия ўтказмаси амалга оширилади:

Дт Банкнинг вакиллик ҳисобварағи;

Кт 19909 «Олиниши лозим бўлган маблағлар — Товар-моддий қимматликлар учун».

40. Банклар КБТЭБни соф сотиш қийматигача ҳисобдан чиқаришни қуйидаги бухгалтерия ўтказмаси билан амалга оширадилар:

Дт 56895 «Кўрилиши мумкин бўлган зарарларни баҳолаш — Бошқа активлар»;

Кт 19921 «Омбордаги кам баҳоли ва тез эскирувчи буюмлар ҳамда бошқа қимматликлар».

41. КБТЭБни фойдаланишга бериш қуйидаги бухгалтерия ўтказмаси билан расмийлаштирилади:

Дт 56406 «Девонхона, офис ва бошқа буюмлар харажатлари»;

Кт 19921 «Омбордаги кам баҳоли ва тез эскирувчи буюмлар ҳамда бошқа қимматликлар».

42. Банк ортиқча КБТЭБни сотганда (КБТЭБ шартномада келишилган нархларда сотилади) қуйидаги бухгалтерия ўтказмалари амалга оширилади:

1) КБТЭБни сотиш суммасига:

Дт Банкнинг вакиллик ҳисобварағи ёки сотиб олувчининг талаб қилиб олингунча депозит ҳисобварағи, агар сотиб олувчига шу банкда хизмат кўрсатилса;

Кт 29802 «Тўланиши лозим бўлган маблағлар — Товар-моддий қимматликлар ва хизматлар учун»;

2) КБТЭБ банк учун фойда ёки зарарсиз сотилганда:

Дт 29802 «Тўланиши лозим бўлган маблағлар — Товар-моддий қимматликлар ва хизматлар учун» — соф тушум суммасига (Соф тушум деганда шартнома баҳосидан қўшилган қиймат солиғи ва акцизларни айириб ташлагандан кейинги сумма назарда тутилади);

Кт 19921 «Омбордаги кам баҳоли ва тез эскирувчи буюмлар ҳамда бошқа қимматликлар»;

3) КБТЭБ фойда билан сотилганда:

Дт 29802 «Тўланиши лозим бўлган маблағлар — Товар-моддий қимматликлар ва хизматлар учун» — соф тушум суммасига;

Кт 19921 «Омбордаги кам баҳоли ва тез эскирувчи буюмлар ҳамда бошқа қимматликлар»;

Кт 45913 «Банкнинг бошқа хусусий мулкларини сотиш ёки диспозиция қилишдан олинган фойда» — соф тушум ва баланс қиймати ўртасидаги фарқ суммасига;

4) КБТЭБ зарар билан сотилганда:

Дт 29802 «Тўланиши лозим бўлган маблағлар — Товар-моддий қимматликлар ва хизматлар учун» — соф тушум суммасига;

Дт 55906 «Банкнинг бошқа хусусий мулкларини сотиш ёки диспозиция қилишдан кўрилган зарарлар» — соф тушум ва баланс қиймати ўртасидаги фарқ суммасига;

Кт 19921 «Омбордаги кам баҳоли ва тез эскирувчи буюмлар ҳамда бошқа қимматликлар».

43. Камомад чиққан, яроқсиз ҳолга келган (айбдор шахслар аниқланмаган ҳолда), текинга берилган, шунингдек форс-мажор ҳолатларда КБТЭБнинг қиймати, банк томонидан белгиланган тартибда зарарга чиқарилади ва қуйидаги бухгалтерия ёзуви билан расмийлаштирилади:

Дт 56795 «Бошқа операцион харажатлар»;

Кт 19921 «Омбордаги кам баҳоли ва тез эскирувчи буюмлар ҳамда бошқа қимматликлар».

44. КБТЭБнинг камомади, шунингдек айбдор шахснинг айби билан яроқсиз ҳолга келган (айбдор шахс аниқланганда) КБТЭБнинг қиймати қуйидаги бухгалтерия ёзуви орқали расмийлаштирилади:

Дт 19908 «Олиниши лозим бўлган маблағлар — Банк ходимлари билан ҳисоб-китоблар»;

Кт 19921 «Омбордаги кам баҳоли ва тез эскирувчи буюмлар ҳамда бошқа қимматликлар».

Айбдор ходимларнинг иш ҳақидан ундириб олинганда қуйидаги бухгалтерия ўтказмаси амалга оширилади:

Дт 29803 «Тўланиши лозим бўлган маблағлар — Ходимлар билан ҳисоб-китоблар»;

Кт 19908 «Олиниши лозим бўлган маблағлар — Банк ходимлари билан ҳисоб-китоблар».

Белгиланган тартибда банк ходимидан касса орқали ундириб олинганда қуйидаги бухгалтерия ўтказмаси амалга оширилади:

Дт 10101 «Айланма кассадаги нақд пуллар»;

Кт 19908 «Олиниши лозим бўлган маблағлар — Банк ходимлари билан ҳисоб-китоблар».

45. Омборда ҳисобда бўлмаган буюмлар омборга кирим қилинганда, қуйидаги бухгалтерия ўтказмаси амалга оширилади:

Дт 19921 «Омбордаги кам баҳоли ва тез эскирувчи буюмлар ҳамда бошқа қимматликлар»;

Кт 45994 «Бошқа фоизсиз даромадлар».

46. Фойда ёки зарар орқали ҳаққоний қийматда баҳоланадиган қимматли қоғозларнинг ҳаққоний қиймат ўсишини акс эттириш учун қуйидаги бухгалтерия ўтказмаси амалга оширилади:

Дт 10795 «Фойда ёки зарар орқали ҳаққоний қийматда баҳоланадиган қимматли қоғозлари ҳаққоний қийматининг ўзгариши (актив-пассив)»;

Кт 45609 «Фойда ёки зарар орқали ҳаққоний қийматда баҳоланадиган қимматли қоғозларининг ҳаққоний қийматининг ўзгариши натижасида олинган фойда» ёки

Кт 45611 «Бошқа умумлашган даромад орқали ҳаққоний қийматда баҳоланадиган қимматли қоғозлари ҳаққоний қийматининг ўзгариши натижасида олинган фойда».

47. Фойда ёки зарар орқали ҳаққоний қийматда баҳоланадиган қимматли қоғозларнинг ҳаққоний қиймати пасайишини акс эттириш учун қуйидаги бухгалтерия ўтказмаси амалга оширилади:

Дт 55610 «Бошқа умумлашган даромад орқали ҳаққоний қийматда баҳоланадиган қимматли қоғозларнинг ҳақиқий қийматининг ўзгариши натижасида кўрилган зарарлар» ёки

Дт 55614 «Фойда ёки зарар орқали ҳаққоний қийматда баҳоланадиган қимматли қоғозлари ҳақиқий қийматининг ўзгариши натижасида кўрилган зарарлар»;

Кт 10795 «Фойда ёки зарар орқали ҳаққоний қийматда баҳоланадиган қимматли қоғозлари ҳаққоний қийматининг ўзгариши (актив-пассив)».

48. Бошқа умумлашган даромад орқали ҳаққоний қийматда баҳоланадиган қимматли қоғозларга қилинган инвестицияларнинг ҳаққоний қиймати ўсишини акс эттириш учун қуйидаги бухгалтерия ўтказмаси амалга оширилади:

Дт 10895 «Бошқа умумлашган даромад орқали ҳаққоний қийматда баҳоланадиган қимматли қоғозларга қилинган инвестициялар ҳақиқий қийматининг ўзгариши (актив-пассив)»;

Кт 30907 «Бошқа умумлашган даромад орқали ҳаққоний қийматда баҳоланадиган қимматли қоғозларнинг ҳаққоний қийматининг ўзгариши натижасида ҳосил бўлган ўзлаштирилмаган фойда ёки зарарлар (актив-пассив)».

49. Бошқа умумлашган даромад орқали ҳаққоний қийматда баҳоланадиган қимматли қоғозларга қилинган инвестицияларнинг ҳаққоний қиймати камайишини акс эттириш учун қуйидаги бухгалтерия ўтказмаси амалга оширилади:

Дт 30907 «Бошқа умумлашган даромад орқали ҳаққоний қийматда баҳоланадиган қимматли қоғозларнинг ҳаққоний қийматининг ўзгариши натижасида ҳосил бўлган ўзлаштирилмаган фойда ёки зарарлар (актив-пассив)»;

Кт 10895 «Бошқа умумлашган даромад орқали ҳаққоний қийматда баҳоланадиган қимматли қоғозларга қилинган инвестициялар ҳақиқий қийматининг ўзгариши (актив-пассив)».

50. Амортизацияланган қиймати бўйича баҳоланадиган молиявий активлар ва кўрилиши мумкин бўлган зарарларни қоплаш захирасини ташкил этиш қуйидаги бухгалтерия ўтказмаси билан амалга оширилади:

Дт 56826 «Кўрилиши мумкин бўлган зарарларни баҳолаш — Амортизацияланган қиймати бўйича баҳоланадиган қимматли қоғозларга қилинган инвестициялар»;

Кт 15999 «Кўрилиши мумкин бўлган зарарларни қоплаш захираси — Амортизацияланган қиймати бўйича баҳоланадиган қарз қимматли қоғозларга қилинган инвестициялар (контр-актив)».

51. Бошқа умумлашган даромад орқали ҳаққоний қийматда баҳоланадиган молиявий актив қадрсизланганда, қуйидаги бухгалтерия ўтказмаси амалга оширилади:

1) Ҳаққоний қийматни тўғрилаш суммасини бекор қилиш учун:

Дт 10895 «Бошқа умумлашган даромад орқали ҳаққоний қийматда баҳоланадиган қимматли қоғозларга қилинган инвестициялар ҳақиқий қийматининг ўзгариши (актив-пассив)»;

Кт 30907 «Бошқа умумлашган даромад орқали ҳаққоний қийматда баҳоланадиган қимматли қоғозларнинг ҳаққоний қийматининг ўзгариши натижасида ҳосил бўлган ўзлаштирилмаган фойда ёки зарарлар (актив-пассив)»;

2) Кўрилиши мумкин бўлган зарарларни қоплаш захирасини ташкил этиш учун:

Дт 56808 «Кўрилиши мумкин бўлган зарарларни баҳолаш — Бошқа умумлашган даромад орқали ҳаққоний қийматда баҳоланадиган қимматли қоғозларга қилинган инвестициялар»;

Кт 10899 «Кўрилиши мумкин бўлган зарарларни қоплаш захираси — Бошқа умумлашган даромад орқали ҳаққоний қийматда баҳоланадиган қимматли қоғозларга қилинган инвестициялар (контр-актив)».

52. Агар кўрилиши мумкин бўлган зарар суммаси илгари капиталда тан олинган ҳақиқий қийматнинг салбий (манфий) тўғрилаш суммасидан ошиб кетадиган бўлса, у ҳолда банклар қўшимча кўрилиши мумкин бўлган зарарларни баҳолаш суммасини қуйидаги бухгалтерия ўтказмаси орқали акс эттиради:

Дт 56808 «Кўрилиши мумкин бўлган зарарларни баҳолаш — Бошқа умумлашган даромад орқали ҳаққоний қийматда баҳоланадиган қимматли қоғозларга қилинган инвестициялар»;

Кт 10899 «Кўрилиши мумкин бўлган зарарларни қоплаш захираси — Бошқа умумлашган даромад орқали ҳаққоний қийматда баҳоланадиган қимматли қоғозларга қилинган инвестициялар (контр-актив)».

53. Фойда ёки зарар орқали ҳаққоний қийматда баҳоланадиган қимматли қоғозлар бўйича кўрилиши мумкин бўлган зарарларни қоплаш захирасини ташкил этишда қуйидаги бухгалтерия ўтказмаси амалга оширилади:

Дт 56806 «Кўрилиши мумкин бўлган зарарларни баҳолаш — Фойда ёки зарар орқали ҳаққоний қийматда баҳоланадиган қимматли қоғозлар»;

Кт 10799 «Кўрилиши мумкин бўлган зарарларни қоплаш захираси — Фойда ёки зарар орқали ҳаққоний қийматда баҳоланадиган қимматли қоғозлар (контр-актив)».

54. Банк кассаларига нақд пуллар кирим қилинганда, қуйидаги бухгалтерия ўтказмалари амалга оширилади:

1) банк мижозлари бўлган хўжалик юритувчи субъектлар томонидан нақд пулларни бевосита олиб келиш йўли билан ҳамда жисмоний шахслар томонидан омонатларга нақд пуллар топширилганда:

Дт 10101 «Айланма кассадаги нақд пуллар» ёки

Дт 10111 «Амалиёт кассаларидаги нақд пуллар»;

Кт Мижозларнинг депозит ҳисобварағи;

2) жисмоний шахслар томонидан бир марталик тўловлар (солиқ тўловлари, жарималар, коммунал ва бошқа тўловлар) учун нақд пуллар топширилганда:

Дт 10101 «Айланма кассадаги нақд пуллар» ёки

Дт 10111 «Амалиёт кассаларидаги нақд пуллар»;

Кт 29824 «Нақд пул маблағлари бўйича жисмоний шахсларнинг мақсадли ҳисоб-китоблари»;

3) жисмоний шахслар томонидан кредитни қайтариш учун нақд пуллар топширилганда:

Дт 10101 «Айланма кассадаги нақд пуллар» ёки

Дт 10111 «Амалиёт кассаларидаги нақд пуллар»;

Кт Мижозларнинг тегишли кредит ҳисобварағи ёки

Кт 12599 «Кўрилиши мумкин бўлган зарарларни қоплаш захираси — Жисмоний шахсларга берилган қисқа муддатли кредитлар (контр-актив)» ва 14999 «Кўрилиши мумкин бўлган зарарларни қоплаш захираси — Жисмоний шахсларга берилган узоқ муддатли кредитлар (контр-актив)» (балансдан ташқари ҳисобварақларда ҳисобга олинаётган кредит тўланганда);

4) жисмоний шахслар томонидан олинган кредитлар бўйича фоизлар тўлови учун нақд пул топширилганда:

Дт 10101 «Айланма кассадаги нақд пуллар» ёки

Дт 10111 «Амалиёт кассаларидаги нақд пуллар»;

Кт 16309 «Кредитлар бўйича олиниши лозим бўлган ҳисобланган фоизлар» ёки

Кт 16377 «Шартнома бўйича ҳисоблаб ёзилган, бироқ муддатида тўланмаган олиниши лозим бўлган фоизлар» ёхуд

Кт 42005 «Жисмоний шахсларга берилган муддати ўтган кредитлар бўйича фоизли даромадлар» (балансдан ташқари ҳисобварақларда ҳисобга олинаётган фоизлар тўланганда);

5) жисмоний шахслар томонидан олинган кредитлар бўйича вақтида тўланмаган фоизлар учун пеня ва жарималар нақд пулда тўланганда:

Дт 10101 «Айланма кассадаги нақд пуллар» ёки

Дт 10111 «Амалиёт кассаларидаги нақд пуллар»;

Кт 16405 «Олиниши лозим бўлган ҳисобланган жарима ва пенялар»;

6) жисмоний шахслар томонидан ўзларининг банк карталарига кирим қилиш учун нақд пул топширилганда:

Дт 10101 «Айланма кассадаги нақд пуллар» ёки

Дт 10111 «Амалиёт кассаларидаги нақд пуллар»;

Кт 23116 «Нақд пуллар бўйича жисмоний шахсларнинг банк карталарига ўтказилиши лозим бўлган маблағлари бўйича транзит ҳисобварақлар» ва 23122 «Хорижий валюта сотиб олиш учун банк кассаларига нақд пулларни топширган жисмоний шахснинг банк карталаридан фойдаланган ҳолда ўтказилиши лозим бўлган маблағлар бўйича транзит ҳисобварақлар»;

Дт 23116 «Нақд пуллар бўйича жисмоний шахсларнинг банк карталарига ўтказилиши лозим бўлган маблағлари бўйича транзит ҳисобварақлар» ва 23122 «Хорижий валюта сотиб олиш учун банк кассаларига нақд пулларни топширган жисмоний шахснинг банк карталаридан фойдаланган ҳолда ўтказилиши лозим бўлган маблағлар бўйича транзит ҳисобварақлар»;

Кт 22618 «Жисмоний шахсларнинг банк карталари бўйича мажбуриятлари» ва 22617 «Пенсионерларнинг банк карталари бўйича мажбуриятлар»;

7) банк хизмат ҳақи учун мижозлар томонидан банк кассасига нақд пул топширилганда:

Дт 10101 «Айланма кассадаги нақд пуллар» ёки

Дт 10111 «Амалиёт кассаларидаги нақд пуллар»;

Кредит 4ХХХХ тегишли даромадлар ҳисобварағи.

55. Банк кассасидан нақд пуллар чиқим қилинганда, қуйидаги бухгалтерия ўтказмаси орқали амалга оширилади:

1) банк кассасидан мижозларга иш ҳақи ва унга тенглаштирилган тўловлар, дивидендлар, хизмат сафари харажатлари, нафақа ва моддий ёрдам пуллари, шунингдек қонунчилик ҳужжатларида кўзда тутилган бошқа тўловлар бўйича нақд пул берилганда:

Дт Мижозларнинг депозит ва кредит ҳисобварақлари;

Кт 10101 «Айланма кассадаги нақд пуллар» ёки

Кт 10111 «Амалиёт кассаларидаги нақд пуллар»;

2) банк кассасидан мазкур филиалнинг мижози бўлган жисмоний шахснинг банк карталаридан нақд пул берилганда:

Дт 17401 «Жисмоний шахсларнинг банк карталаридан олинган нақд пуллар бўйича ҳисобдан чиқарилиши лозим бўлган пул маблағлари бўйича транзит ҳисобварақлар»;

Кт 10101 «Айланма кассадаги нақд пуллар» ёки

Кт 10111 «Амалиёт кассаларидаги нақд пуллар»;

Дт 22618 «Жисмоний шахсларнинг банк карталари бўйича мажбуриятлари» ва 22617 «Пенсионерларнинг банк карталари бўйича мажбуриятлар»;

Кт 23504 «Банк карталаридан берилган нақд пуллар ёки жисмоний шахсларнинг депозит ҳисобварақларига ўтказилган маблағлар бўйича транзит ҳисобварақлар»;

Дт 23504 «Банк карталаридан берилган нақд пуллар ёки жисмоний шахсларнинг депозит ҳисобварақларига ўтказилган маблағлар бўйича транзит ҳисобварақлар»;

Кт 17401 «Жисмоний шахсларнинг банк карталаридан олинган нақд пуллар бўйича ҳисобдан чиқарилиши лозим бўлган пул маблағлари бўйича транзит ҳисобварақлар»;

3) банк кассасидан мазкур банкнинг бошқа филиали мижози бўлган жисмоний шахснинг банк картасидан нақд пул берилганда:

Нақд пул берган банкнинг филиалида:

Дт 17401 «Жисмоний шахсларнинг банк карталаридан олинган нақд пуллар бўйича ҳисобдан чиқарилиши лозим бўлган пул маблағлари бўйича транзит ҳисобварақлар»;

Кт 10101 «Айланма кассадаги нақд пуллар» ёки

Кт 10111 «Амалиёт кассаларидаги нақд пуллар»;

Дт 16111 «Бош офис/филиалдан жисмоний шахсларнинг банк карталаридан берилган нақд пул маблағлари бўйича олиниши лозим бўлган маблағлар»;

Кт 23504 «Банк карталаридан берилган нақд пуллар ёки жисмоний шахсларнинг депозит ҳисобварақларига ўтказилган маблағлар бўйича транзит ҳисобварақлар»;

Дт 23504 «Банк карталаридан берилган нақд пуллар ёки жисмоний шахсларнинг депозит ҳисобварақларига ўтказилган маблағлар бўйича транзит ҳисобварақлар»;

Кт 17401 «Жисмоний шахсларнинг банк карталаридан олинган нақд пуллар бўйича ҳисобдан чиқарилиши лозим бўлган пул маблағлари бўйича транзит ҳисобварақлар»;

Банкнинг бошқа филиалида:

Дт 22618 «Жисмоний шахсларнинг банк карталари бўйича мажбуриятлари»;

Кт 22212 «Бош офис/филиалларга жисмоний шахсларнинг банк карталаридан берилган нақд пул маблағлари бўйича тўланадиган маблағлар»;

Дт 22212 «Бош офис/филиалларга жисмоний шахсларнинг банк карталаридан берилган нақд пул маблағлари бўйича тўланадиган маблағлар»;

Кт 16111 «Бош офис/филиалдан жисмоний шахсларнинг банк карталаридан берилган нақд пул маблағлари бўйича олиниши лозим бўлган маблағлар»;

4) бошқа банк мижози бўлган жисмоний шахснинг банк карталаридан нақд пул берилганда:

нақд пул берган банкнинг филиалида:

Дт 17401 «Жисмоний шахсларнинг банк карталаридан олинган нақд пуллар бўйича ҳисобдан чиқарилиши лозим бўлган пул маблағлари бўйича транзит ҳисобварақлар»;

Кт 10101 «Айланма кассадаги нақд пуллар» ёки

Кт 10111 «Амалиёт кассаларидаги нақд пуллар»;

Дт 16111 «Бош офис/филиалдан жисмоний шахсларнинг банк карталаридан берилган нақд пул маблағлари бўйича олиниши лозим бўлган маблағлар»;

Кт 23504 «Банк карталаридан берилган нақд пуллар ёки жисмоний шахсларнинг депозит ҳисобварақларига ўтказилган маблағлар бўйича транзит ҳисобварақлар»;

Дт 23504 «Банк карталаридан берилган нақд пуллар ёки жисмоний шахсларнинг депозит ҳисобварақларига ўтказилган маблағлар бўйича транзит ҳисобварақлар»;

Кт 17401 «Жисмоний шахсларнинг банк карталаридан олинган нақд пуллар бўйича ҳисобдан чиқарилиши лозим бўлган пул маблағлари бўйича транзит ҳисобварақлар»;

нақд пул берган банкнинг Бош офисида:

Дт 10511 «Жисмоний шахсларнинг банк карталаридан берилган нақд пул маблағлари бўйича бошқа банклардан олиниши лозим бўлган маблағлар»;

Кт 22212 «Бош офис/филиалларга жисмоний шахсларнинг банк карталаридан берилган нақд пул маблағлари бўйича тўланадиган маблағлар»;

Дт 22212 «Бош офис/филиалларга жисмоний шахсларнинг банк карталаридан берилган нақд пул маблағлари бўйича тўланадиган маблағлар»;

Кт 16111 «Бош офис/филиалдан жисмоний шахсларнинг банк карталаридан берилган нақд пул маблағлари бўйича олиниши лозим бўлган маблағлар» — Нақд пулни берган филиал;

банк картаси очилган банкнинг Бош офисида:

Дт 16111 «Бош офис/филиалдан жисмоний шахсларнинг банк карталаридан берилган нақд пул маблағлари бўйича олиниши лозим бўлган маблағлар»;

Кт 21012 «Жисмоний шахсларнинг банк карталаридан берилган нақд пул маблағлари бўйича бошқа банкларга тўланиши лозим бўлган маблағлар»;

Дт 21012 «Жисмоний шахсларнинг банк карталаридан берилган нақд пул маблағлари бўйича бошқа банкларга тўланиши лозим бўлган маблағлар»;

Кт 10511 «Жисмоний шахсларнинг банк карталаридан берилган нақд пул маблағлари бўйича бошқа банклардан олиниши лозим бўлган маблағлар» — нақд пулни берган банкнинг Бош офиси;

банк картаси очилган банк филиалида:

Дт 22618 «Жисмоний шахсларнинг банк карталари бўйича мажбуриятлари»;

Кт 22212 «Бош офис/филиалларга жисмоний шахсларнинг банк карталаридан берилган нақд пул маблағлари бўйича тўланадиган маблағлар»;

Дт 22212 «Бош офис/филиалларга жисмоний шахсларнинг банк карталаридан берилган нақд пул маблағлари бўйича тўланадиган маблағлар»;

Кт 16111 «Бош офис/филиалдан жисмоний шахсларнинг банк карталаридан берилган нақд пул маблағлари бўйича олиниши лозим бўлган маблағлар» — Бош офис.

56. Банкнинг Марказий банкка топшириш учун тайёрланган «эскирган» тоифадаги нақд пуллари 10198 «Марказий банкка топшириладиган «эскирган» тоифадаги нақд пуллар» ҳисобварағида юритилади ва ушбу ҳисобвараққа «эскирган» тоифадаги нақд пуллар 17301 «Транзит ҳисобварағи» орқали кирим (чиқим) қилинади.

57. Инкассаторлар томонидан мижозлардан йиғиб келинган пул маблағлари бўйича инкассация сумкасининг (қопининг) юк хати асосида қуйидаги бухгалтерия ўтказмалари амалга оширилади:

1) инкассаторлар томонидан йиғиб келинган инкассаторлик қопларидаги пул маблағлари шу банкнинг мижозига тегишли бўлса:

Дт 19903 «Инкассо қилинган пул тушумлари ва чеклар»;

Кт Мижознинг депозит ҳисобварағи;

2) инкассаторлар томонидан йиғиб келинган инкассаторлик қопларидаги пул маблағлари бошқа банк ёки банкнинг бошқа филиали мижозига тегишли бўлса:

Дт 19903 «Инкассо қилинган пул тушумлари ва чеклар»;

Кт 29804 «Бошқа банк мижозларининг инкассо қилинган пул тушумлари ва чеклари»;

3) инкассаторлар томонидан йиғиб келинган инкассаторлик қопларидаги нақд пул бошқа ҳудудда жойлашган тижорат банки (филиали)нинг шу ҳудуддаги банк биносидан ташқарида жойлашган амалиёт кассасига тегишли бўлса:

Дт 19903 «Инкассо қилинган пул тушумлари ва чеклар»;

Кт 29896 «Бошқа мажбуриятлар».

58. Қайта санаш кассасида инкассаторлик қопларидаги пул маблағлари банкнинг айланма кассасига кирим қилинади ва қуйидаги бухгалтерия ўтказмаси амалга оширилади:

Дт 10101 «Айланма кассадаги нақд пуллар» ёки

Дт 10111 «Амалиёт кассаларидаги нақд пуллар»;

Кт 19903 «Инкассо қилинган пул тушумлари ва чеклар».

59. Агар қайта санаш кассасида ортиқча нақд пул маблағлари аниқланса, қуйидаги бухгалтерия ўтказмаси амалга оширилади:

Дт 10101 «Айланма кассадаги нақд пуллар» ёки

Дт 10111 «Амалиёт кассаларидаги нақд пуллар»;

Кт 29816 «Нақд пулларни қайта ҳисоблашда аниқланган ортиқчалар».

60. Банкнинг қайта санаш кассасида аниқланган ортиқча нақд пул маблағлари ушбу банкнинг мижозига тегишли бўлса, у мижознинг ҳисобварағига қуйидаги бухгалтерия ўтказмаси орқали кирим қилинади:

Дт 29816 «Нақд пулларни қайта ҳисоблашда аниқланган ортиқчалар»;

Кт Мижознинг депозит ҳисобварағи.

61. Банкнинг қайта санаш кассасида аниқланган ортиқча нақд пул маблағлари бошқа банк мижозининг 29804 «Бошқа банк мижозларининг инкассо қилинган пул тушумлари ва чеклари» ҳисобварағига шартномада келишилган ҳолларда ўтказиб берилганда, қуйидаги бухгалтерия ўтказмаси амалга оширилади:

Дт 29816 «Нақд пулларни қайта ҳисоблашда аниқланган ортиқчалар»;

Кт 29804 «Бошқа банк мижозларининг инкассо қилинган пул тушумлари ва чеклари».

62. Агар банкнинг қайта санаш кассасида аниқланган ортиқча нақд пул маблағлари шу ҳудудда бош банки ёки филиали бўлмаган банк биносидан ташқарида жойлашган амалиёт кассасига тегишли бўлса, унда қуйидаги бухгалтерия ўтказмаси амалга оширилади:

Дт 29816 «Нақд пулларни қайта ҳисоблашда аниқланган ортиқчалар»;

Кт 29896 «Бошқа мажбуриятлар».

63. Банкнинг қайта санаш кассасида аниқланган камомад суммаси ушбу банкнинг мижозига тегишли бўлса ва у мижознинг ҳисобварағидан ундириб олинганда, қуйидаги бухгалтерия ўтказмаси амалга оширилади:

Дт Мижознинг депозит ҳисобварағи;

Кт 19935 «Нақд пулларни қайта ҳисоблашда аниқланган камомад».

64. Банкнинг қайта санаш кассасида аниқланган камомад суммаси бошқа банк мижозининг 29804 — «Бошқа банк мижозларининг инкассо қилинган пул тушумлари ва чеклари» баланс ҳисобварағидан шартномада келишилган шартларга асосан ундириб олинганда, қуйидаги бухгалтерия ўтказмаси амалга оширилади:

Дт 29804 «Бошқа банк мижозларининг инкассо қилинган пул тушумлари ва чеклари»;

Кт 19935 «Нақд пулларни қайта ҳисоблашда аниқланган камомад».

Агар банкнинг қайта санаш кассасида аниқланган камомад суммаси шу ҳудудда бош банки ёки филиали бўлмаган банк биносидан ташқарида жойлашган амалиёт кассасига тегишли бўлса ва у шартномада келишилган шартларга биноан ундириб олинганда, қуйидаги бухгалтерия ўтказмаси амалга оширилади:

Дт 29896 «Бошқа мажбуриятлар»;

Кт 19935 «Нақд пулларни қайта ҳисоблашда аниқланган камомад».

65. Бошқа банкнинг мижозларига тегишли бўлган нақд пул маблағлари бўйича қуйидаги бухгалтерия ўтказмаси амалга оширилади:

Дт 29804 «Бошқа банк мижозларининг инкассо қилинган пул тушумлари ва чеклари»;

Кт Мижознинг депозит ҳисобварағи (16103 «Бош офис/филиаллардан филиаллар ва банклараро ҳисоб-китоблар бўйича олинадиган маблағлар»).

Бош банки ёки филиали бўлмаган банк биносидан ташқарида жойлашган амалиёт кассасига тегишли бўлган нақд пул маблағлари бўйича бухгалтерия ўтказмаси амалга оширилади:

Дт 29896 «Бошқа мажбуриятлар» — нақд пулни қабул қилган тижорат банки (филиали);

Кт 29896 «Бошқа мажбуриятлар» — бошқа ҳудудда жойлашган тижорат банки (филиали).

66. Маблағ олувчининг банкига электрон тўлов тизими орқали маблағ келиб тушганда, қуйидаги бухгалтерия ўтказмаси орқали кирим қилинади:

Дт 29804 «Бошқа банк мижозларининг инкассо қилинган пул тушумлари ва чеклари» (16103 «Бош офис/филиаллардан филиаллар ва банклараро ҳисоб-китоблар бўйича олинадиган маблағлар» ҳисобварағи орқали);

Кт Мижознинг депозит ҳисобварағи».

Бошқа ҳудудда жойлашган тижорат банки (филиали)га электрон тўлов тизими орқали маблағ келиб тушганда, қуйидаги бухгалтерия ўтказмаси орқали кирим қилинади:

Дт 29896 «Бошқа мажбуриятлар» (16103 «Бош офис/филиаллардан филиаллар ва банклараро ҳисоб-китоблар бўйича олинадиган маблағлар» ҳисобварағи орқали) — нақд пулни қабул қилган тижорат банки (филиали);

Кт 29896 «Бошқа мажбуриятлар» — бошқа ҳудудда жойлашган тижорат банки (филиали).

67. Филиаллари мавжуд бўлмаган банклар ўртасида амалга ошириладиган банклараро тўловлар қуйидаги тартибда амалга оширилади:

Бошқа банкнинг мижозларига тегишли бўлган нақд пул маблағлари бўйича қуйидаги бухгалтерия ўтказмаси амалга оширилади:

Дт 29804 «Бошқа банк мижозларининг инкассо қилинган пул тушумлари ва чеклари»;

Кт Мижознинг депозит ҳисобварағи (10301 «Марказий банкдаги вакиллик ҳисобварағидан олиниши лозим бўлган маблағлар — Ностро» ҳисобварағи орқали);

Бенефициар банкка, яъни маблағ олувчининг банкига электрон тўлов тизими орқали маблағ келиб тушганда, қуйидаги бухгалтерия ўтказмаси орқали кирим қилинади:

Дт 29804 «Бошқа банк мижозларининг инкассо қилинган пул тушумлари ва чеклари» (10301 «Марказий банкдаги вакиллик ҳисобварағидан олиниши лозим бўлган маблағлар — Ностро» ҳисобварағи орқали);

Кт Мижознинг депозит ҳисобварағи.

68. Филиали мавжуд бўлмаган ташаббускор банк мадад пули олиш учун қуйидаги бухгалтерия ўтказмасини амалга ошириши лозим:

Дт 10307 «Марказий банкдан олиниши лозим бўлган маблағлар — Нақд пуллар»;

Кт 21307 «Нақд пул олиш учун резидент банклардан келиб тушган маблағлар» (10301 Марказий банкдаги вакиллик ҳисобварағидан олиниши лозим бўлган маблағлар — Ностро» ҳисобварағи орқали).

69. Марказий банкнинг ҳудудий бош бошқармалари Ҳисоб-китоб касса марказларига (бундан буён матнда ҲККМ деб юритилади) мадад пули олиш учун маблағ келиб тушганда, қуйидаги бухгалтерия ўтказмаси амалга оширилади:

Дт 10307 «Марказий банкдан олиниши лозим бўлган маблағлар — Нақд пуллар» (Марказий банкнинг 16103 «Бош офис/филиаллардан филиаллар ва банклараро ҳисоб-китоблар бўйича олинадиган маблағлар» ҳисобварағи орқали);

Кт 21307 «Нақд пул олиш учун резидент банклардан келиб тушган маблағлар».

70. Марказий банкнинг ҳудудий бош бошқармалари ҲККМлари томонидан мадад пули жўнатилганда қуйидаги бухгалтерия ўтказмаси амалга оширилади:

Дт 10109 «Йўлдаги нақд пуллар ва бошқа тўлов ҳужжатлари»;

Кт 10101 «Айланма кассадаги нақд пуллар» ёки

Кт 10111 «Амалиёт кассаларидаги нақд пуллар».

71. Филиали мавжуд бўлмаган ташаббускор банкка ҲККМдан Марказий банк ҳудудий бош бошқармалари фармойишига асосан мадад пули келтирилганда, қуйидаги бухгалтерия ўтказмаси амалга оширилади:

Дт 10101 «Айланма кассадаги нақд пуллар» ёки

Дт 10111 «Амалиёт кассаларидаги нақд пуллар»;

Кт 10307 «Марказий банкдан олиниши лозим бўлган маблағлар — Нақд пуллар».

72. Марказий банкнинг ҳудудий бош бошқармалари ҲККМларига филиали мавжуд бўлмаган ташаббускор банкдан мадад пулини олганлиги тўғрисида тасдиқнома келганда, қуйидаги бухгалтерия ўтказмаси амалга оширилади:

Дт 21307 «Нақд пул олиш учун резидент банклардан келиб тушган маблағлар»;

Кт 10109 «Йўлдаги нақд пуллар ва бошқа тўлов ҳужжатлари».

73. Ташаббускор банк филиалида (филиали мавжуд банкларда) Марказий банкнинг ҳудудий бош бошқармалари ҲККМларидан мадад пули олишда қуйидаги бухгалтерия ўтказмаси амалга оширилади:

Дт 10307 «Марказий банкдан олиниши лозим бўлган маблағлар — Нақд пуллар»;

Кт 21307 «Нақд пул олиш учун резидент банклардан келиб тушган маблағлар» (16103 «Бош офис/филиаллардан филиаллар ва банклараро ҳисоб-китоблар бўйича олинадиган маблағлар» ҳисобварағи орқали).

Бенефециар банкнинг филиалига, яъни Марказий банкнинг ҳудудий Бош бошқармалари ҲККМларига мадад пули учун маблағ келиб тушганда, қуйидаги бухгалтерия ўтказмаси амалга оширилади:

Дт 10307 «Марказий банкдан олиниши лозим бўлган маблағлар — Нақд пуллар» (16103 «Бош офис/филиаллардан филиаллар ва банклараро ҳисоб-китоблар бўйича олинадиган маблағлар» ҳисобварағи орқали);

Кт 21307 «Нақд пул олиш учун резидент банклардан келиб тушган маблағлар»;

Бенефициар банкнинг филиали, яъни Марказий банкнинг ҳудудий Бош бошқармалари ҲККМлари томонидан мадад пули жўнатилганда, қуйидаги бухгалтерия ўтказмаси амалга оширилади:

Дт 10109 «Йўлдаги нақд пуллар ва бошқа тўлов ҳужжатлари»;

Кт 10101 «Айланма кассадаги нақд пуллар» ёки

Кт 10111 «Амалиёт кассаларидаги нақд пуллар».

Ташаббускор банкнинг филиалига мадад пули келтирилганда, қуйидаги бухгалтерия ўтказмалари амалга оширилади:

Дт 10101 «Айланма кассадаги нақд пуллар» ёки

Дт 10111 «Амалиёт кассаларидаги нақд пуллар»;

Кт 10307 «Марказий банкдан олиниши лозим бўлган маблағлар — Нақд пуллар».

Марказий банкнинг ҳудудий бош бошқармалари ҲККМларига мадад пулини олганлиги тўғрисида ташаббускор банк филиалидан тасдиқнома келганда, қуйидаги бухгалтерия ўтказмасини амалга оширади:

Дт 21307 «Нақд пул олиш учун резидент банклардан келиб тушган маблағлар»;

Кт 10109 «Йўлдаги нақд пуллар ва бошқа тўлов ҳужжатлари».

74. Тижорат банкининг филиаллари Марказий банк ҳудудий бош бошқармалари фармойишига асосан бошқа тижорат банки филиалидан мадад пули олганда қуйидаги бухгалтерия ўтказмаси амалга оширилади:

Ташаббускор банкнинг филиаллари мадад пули олиш учун қуйидаги бухгалтерия ўтказмаси орқали маблағ жўнатадилар:

Дт 10507 «Бошқа банклардан вакиллик ҳисобварақларидан олиниши лозим бўлган маблағлар — Нақд пуллар»;

Кт 21008 «Бошқа банкларга тўланиши лозим бўлган маблағлар — Нақд пуллар» (16103 «Бош офис/филиаллардан филиаллар ва банклараро ҳисоб-китоблар бўйича олинадиган маблағлар).

Бенефециар банкнинг филиалига мадад пули учун маблағ келиб тушганда, қуйидаги бухгалтерия ўтказмаси амалга оширилади:

Дт 10507 «Бошқа банклардан вакиллик ҳисобварақларидан олиниши лозим бўлган маблағлар — Нақд пуллар» 16103 «Бош офис/филиаллардан филиаллар ва банклараро ҳисоб-китоблар бўйича олинадиган маблағлар» ҳисобварағи орқали;

Кт 21008 «Бошқа банкларга тўланиши лозим бўлган маблағлар — Нақд пуллар».

Бенефициар банкнинг филиали мадад пули жўнатганда, қуйидаги бухгалтерия ўтказмасини амалга оширади:

Дт 10109 «Йўлдаги нақд пуллар ва бошқа тўлов ҳужжатлари»;

Кт 10101 «Айланма кассадаги нақд пуллар» ёки

Кт 10111 «Амалиёт кассаларидаги нақд пуллар».

Ташаббускор банкнинг филиалида, яъни мадад пули олган филиалда олинган мадад пули суммасига қуйидаги бухгалтерия ўтказмаси амалга оширилади:

Дт 10101 «Айланма кассадаги нақд пуллар» ёки

Дт 10111 «Амалиёт кассаларидаги нақд пуллар»;

Кт 10507 «Бошқа банклардан вакиллик ҳисобварақларидан олиниши лозим бўлган маблағлар — Нақд пуллар».

Бенефициар банкнинг филиалига ташаббускор банкнинг филиали томонидан жўнатилган мадад пулини олганлиги тўғрисида тасдиқнома келиб тушганда, қуйидаги бухгалтерия ўтказмасини амалга оширади:

Дт 21008 «Бошқа банкларга тўланиши лозим бўлган маблағлар — Нақд пуллар»;

Кт 10109 «Йўлдаги нақд пуллар ва бошқа тўлов ҳужжатлари».

75. Бир банкнинг филиаллари ўртасида мадад пулларини бериш ва олиш бўйича бухгалтерия ҳисоби қуйидаги тартибда амалга оширилади:

Ташаббускор банкнинг филиали, яъни мадад пули олувчи филиал нақд пул олиш учун шу банкнинг бенефициар филиалига маблағ жўнатганда, қуйидаги бухгалтерия ўтказмасини амалга оширади:

Дт 16101 «Бош офис/филиаллардан олинадиган маблағлар — Нақд пуллар»;

Кт 22202 «Бош офис/филиалларга тўланадиган маблағлар — Нақд пуллар» (16103 «Бош офис/филиаллардан филиаллар ва банклараро ҳисоб-китоблар бўйича олинадиган маблағлар» ҳисобварағи орқали).

Банкнинг бенефициар банк филиалига электрон тўлов орқали мадад пули учун маблағ келиб тушганда, қуйидаги бухгалтерия ўтказмаси амалга оширилади:

Дт 16101 «Бош офис/филиаллардан олинадиган маблағлар — Нақд пуллар» (16103 «Бош офис/филиаллардан филиаллар ва банклараро ҳисоб-китоблар бўйича олинадиган маблағлар» ҳисобварағи орқали);

Кт 22202 «Бош офис/филиалларга тўланадиган маблағлар — Нақд пуллар».

Банкнинг бенефициар филиали, яъни мадад пули жўнатувчи 22202 «Бош офис/филиалларга тўланадиган маблағлар — Нақд пуллар» ҳисобвараққа мадад пули учун маблағ келиб тушгандан сўнг қуйидаги бухгалтерия ўтказмасини амалга оширади:

Дт 10109 «Йўлдаги нақд пуллар ва бошқа тўлов ҳужжатлари»;

Кт 10101 «Айланма кассадаги нақд пуллар» ёки

Кт 10111 «Амалиёт кассаларидаги нақд пуллар»;

Банкнинг ташаббускор филиалига, яъни мадад пули олувчи банкка мадад пули келтирилганда, қуйидаги бухгалтерия ўтказмаси амалга оширилади:

Дт 10101 «Айланма кассадаги нақд пуллар» ёки

Дт 10111 «Амалиёт кассаларидаги нақд пуллар»;

Кт 16101 «Бош офис/филиаллардан олинадиган маблағлар — Нақд пуллар».

Бенефициар банк филиали, яъни мадад пули жўнатган филиал ташаббускор банк филиали, яъни мадад пули олган филиалдан белгиланган тартибда тасдиқнома келганда, бенефициар банк филиали томонидан қуйидаги бухгалтерия ўтказмаси амалга оширилади:

Дт 22202 «Бош офис/филиалларга тўланадиган маблағлар — Нақд пуллар»;

Кт 10109 «Йўлдаги нақд пуллар ва бошқа тўлов ҳужжатлари».

76. Банкоматларга мадад пули қўйилганда, банкоматлардаги қолган пуллар ёки тўловга яроқсиз нақд пуллар банкка қайтарилганда, ҳар бир банкомат бўйича нақд пул маблағлари 10107 «Банкоматлар ва бошқа ўз-ўзига хизмат кўрсатиш ускуналаридаги нақд пуллар» ҳисобварағига(дан) 17301 «Транзит ҳисобварақлари» орқали кирим (чиқим) қилинади.

77. Банкоматдан банк картаси орқали нақд пул олинганда, ҳар бир ҳолат учун қуйидаги бухгалтерия ўтказмалари амалга оширилади:

Дт 17401 «Жисмоний шахсларнинг банк карталаридан олинган нақд пуллар бўйича ҳисобдан чиқарилиши лозим бўлган пул маблағлари бўйича транзит ҳисобварақлар»;

Кт 10107 «Банкоматлар ва бошқа ўз-ўзига хизмат кўрсатиш ускуналаридаги нақд пуллар»;

Дт 22617 «Пенсионерларнинг банк карталари бўйича мажбуриятлар» ва 22618 «Жисмоний шахсларнинг банк карталари бўйича мажбуриятлари»;

Кт 23504 «Банк карталаридан берилган нақд пуллар ёки жисмоний шахсларнинг депозит ҳисобварақларига ўтказилган маблағлар бўйича транзит ҳисобварақлар»;

Дт 23504 «Банк карталаридан берилган нақд пуллар ёки жисмоний шахсларнинг депозит ҳисобварақларига ўтказилган маблағлар бўйича транзит ҳисобварақлар»;

Кт 17401 «Жисмоний шахсларнинг банк карталаридан олинган нақд пуллар бўйича ҳисобдан чиқарилиши лозим бўлган пул маблағлари бўйича транзит ҳисобварақлар».

78. Автоматлаштирилган депозит машинаси ёрдамида Online-инкассация операциялари қуйидаги бухгалтерия ўтказмалари амалга оширилади:

1) агар мижозга ушбу банкнинг филиалида хизмат кўрсатилса:

Дт 10107 «Банкоматлар ва бошқа ўз-ўзига хизмат кўрсатиш ускуналаридаги нақд пуллар»;

Кт 202ХХ «Талаб қилиб олингунча сақланадиган депозитлар»;

Кт 45294 «Бошқа кўрсатилган хизматлар ва воситачилик учун олинган даромадлар» (шартномада назарда тутилган ҳолатларда);

2) агар мижозга ушбу банкнинг бошқа филиалида хизмат кўрсатилса:

Дт 10107 «Банкоматлар ва бошқа ўз-ўзига хизмат кўрсатиш ускуналаридаги нақд пуллар»;

Кт 29804 «Бошқа банк мижозларининг инкассо қилинган пул тушумлари ва чеклари»;

Кт 45294 «Бошқа кўрсатилган хизматлар ва воситачилик учун олинган даромадлар» (шартномада назарда тутилган ҳолатларда);

Дт 29804 «Бошқа банк мижозларининг инкассо қилинган пул тушумлари ва чеклари»;

Кт 202ХХ Талаб қилиб олингунча сақланадиган депозитлар;

3) агар мижозга бошқа банк филиалида хизмат кўрсатилса:

Дт 10107 «Банкоматлар ва бошқа ўз-ўзига хизмат кўрсатиш ускуналаридаги нақд пуллар»;

Кт 29804 «Бошқа банк мижозларининг инкассо қилинган пул тушумлари ва чеклари»;

Кт 45294 «Бошқа кўрсатилган хизматлар ва воситачилик учун олинган даромадлар» (шартномада назарда тутилган ҳолатларда);

Дт 29804 «Бошқа банк мижозларининг инкассо қилинган пул тушумлари ва чеклари»;

Кт 202ХХ Талаб қилиб олингунча сақланадиган депозитлар.

79. Автоматлаштирилган депозит машинаси ёрдамида жисмоний шахсларнинг миллий валютадаги банк карталарига нақд пуллар кирим қилинганда, қуйидаги бухгалтерия ўтказмалари амалга оширилади:

1) агар мижозга ушбу банкнинг филиалида хизмат кўрсатилса:

Дт 10107 «Банкоматлар ва бошқа ўз-ўзига хизмат кўрсатиш ускуналаридаги нақд пуллар»;

Кт 23116 «Нақд пуллар бўйича жисмоний шахсларнинг банк карталарига ўтказилиши лозим бўлган маблағлари бўйича транзит ҳисобварақлар»;

Кт 45294 «Бошқа кўрсатилган хизматлар ва воситачилик учун олинган даромадлар» (шартномада назарда тутилган ҳолатларда);

Дт 23116 «Нақд пуллар бўйича жисмоний шахсларнинг банк карталарига ўтказилиши лозим бўлган маблағлари бўйича транзит ҳисобварақлар»;

Кт 22617 «Пенсионерларнинг банк карталари бўйича мажбуриятлар» ва 22618 «Жисмоний шахсларнинг банк карталари бўйича мажбуриятлари»;

2) агар мижозга ушбу банкнинг бошқа филиалида хизмат кўрсатилса:

Дт 10107 «Банкоматлар ва бошқа ўз-ўзига хизмат кўрсатиш ускуналаридаги нақд пуллар»;

Кт 22214 «Бош офис/филиалларга банк карталаридан амалга оширилган тўловлар бўйича тўланадиган маблағлар»;

Кт 45294 «Бошқа кўрсатилган хизматлар ва воситачилик учун олинган даромадлар» (шартномада назарда тутилган ҳолатларда);

Дт 16113 «Бош офис/филиалдан банк карталаридан амалга оширилган тўловлар бўйича олиниши лозим бўлган маблағлар»;

Кт 23116 «Нақд пуллар бўйича жисмоний шахсларнинг банк карталарига ўтказилиши лозим бўлган маблағлари бўйича транзит ҳисобварақлар»;

Дт 23116 «Нақд пуллар бўйича жисмоний шахсларнинг банк карталарига ўтказилиши лозим бўлган маблағлари бўйича транзит ҳисобварақлар»;

Кт 22617 «Пенсионерларнинг банк карталари бўйича мажбуриятлар» ва 22618 «Жисмоний шахсларнинг банк карталари бўйича мажбуриятлари»;

Дт 22214 «Бош офис/филиалларга банк карталаридан амалга оширилган тўловлар бўйича тўланадиган маблағлар»;

Кт 16113 «Бош офис/филиалдан банк карталаридан амалга оширилган тўловлар бўйича олиниши лозим бўлган маблағлар»;

3) агар мижозга бошқа банк филиалида хизмат кўрсатилса:

Дт 10107 «Банкоматлар ва бошқа ўз-ўзига хизмат кўрсатиш ускуналаридаги нақд пуллар»;

Кт 21014 «Банк карталаридан амалга оширилган тўловлар бўйича бошқа банкларга тўланиши лозим бўлган маблағлар»;

Кт 45294 «Бошқа кўрсатилган хизматлар ва воситачилик учун олинган даромадлар» (шартномада назарда тутилган ҳолатларда);

Дт 10513 «Банк карталаридан амалга оширилган тўловлар бўйича бошқа банклардан олиниши лозим бўлган маблағлар»;

Кт 23116 «Нақд пуллар бўйича жисмоний шахсларнинг банк карталарига ўтказилиши лозим бўлган маблағлари бўйича транзит ҳисобварақлар»;

Дт 23116 «Нақд пуллар бўйича жисмоний шахсларнинг банк карталарига ўтказилиши лозим бўлган маблағлари бўйича транзит ҳисобварақлар»;

Кт 22617 «Пенсионерларнинг банк карталари бўйича мажбуриятлар» ва 22618 «Жисмоний шахсларнинг банк карталари бўйича мажбуриятлари»;

Дт 21014 «Банк карталаридан амалга оширилган тўловлар бўйича бошқа банкларга тўланиши лозим бўлган маблағлар»;

Кт 10513 «Банк карталаридан амалга оширилган тўловлар бўйича бошқа банклардан олиниши лозим бўлган маблағлар».

80. Автоматлаштирилган депозит машинаси ёрдамида жисмоний шахсларнинг кредитлари тўланганда, қуйидаги бухгалтерия ўтказмалари амалга оширилади:

1) агар мижозга ушбу банкнинг филиалида хизмат кўрсатилса:

Дт 10107 «Банкоматлар ва бошқа ўз-ўзига хизмат кўрсатиш ускуналаридаги нақд пуллар»;

Кт 29801 «Мижозлар билан ҳисоб-китоблар» ёки

Кт 22812 «Келгуси давр фоизли даромадлари»;

Дт 29801 «Мижозлар билан ҳисоб-китоблар»;

Кт Мижознинг ссуда ҳисобварағи ёки

Кт 16309 «Кредитлар бўйича олиниши лозим бўлган ҳисобланган фоизлар» ёхуд

Кт 16377 «Шартнома бўйича ҳисоблаб ёзилган, бироқ муддатида тўланмаган олиниши лозим бўлган фоизлар»;

Дт 22812 «Келгуси давр фоизли даромадлари»;

Кт 4ХХХХ Тегишли даромадлар ҳисобварағи;

2) агар мижозга ушбу банкнинг бошқа филиалида хизмат кўрсатилса:

Дт 10107 «Банкоматлар ва бошқа ўз-ўзига хизмат кўрсатиш ускуналаридаги нақд пуллар»;

Кт 29801 «Мижозлар билан ҳисоб-китоблар»;

Дт 29801 «Мижозлар билан ҳисоб-китоблар»;

Кт 29801 «Мижозлар билан ҳисоб-китоблар» (Кредит олинган филиал);

Дт 29801 «Мижозлар билан ҳисоб-китоблар» (Кредит олинган филиал);

Кт Мижознинг ссуда ҳисобварағи ёки

Кт 16309 «Кредитлар бўйича олиниши лозим бўлган ҳисобланган фоизлар» ёхуд

Кт 16377 «Шартнома бўйича ҳисоблаб ёзилган, бироқ муддатида тўланмаган олиниши лозим бўлган фоизлар» ёки

Кт 22812 «Келгуси давр фоизли даромадлари»;

Дт 22812 «Келгуси давр фоизли даромадлари»;

Кт 4ХХХХ Тегишли даромадлар ҳисобварағи.

81. Автоматлаштирилган депозит машинаси ёрдамида бошқа тўловлар амалга оширилса, қуйидаги бухгалтерия ўтказмалари амалга оширилади:

Дт 10107 «Банкоматлар ва бошқа ўз-ўзига хизмат кўрсатиш ускуналаридаги нақд пуллар»;

Кт 29801 «Мижозлар билан ҳисоб-китоблар»;

Дт 29801 «Мижозлар билан ҳисоб-китоблар»;

Кт Тўловларни олувчиларнинг ҳисобварақлари.

82. Банкнинг амалиёт кассаларига мадад пулини жўнатганда, амалиёт куни охирида амалиёт кассаларидаги қолдиқ нақд пуллар 10101 «Айланма кассадаги нақд пуллар» ёки 10111 «Амалиёт кассаларидаги нақд пуллар» ҳисобварағидан тегишли амалиёт кассаси учун очилган 10111 «Амалиёт кассаларидаги нақд пуллар» ҳисобварағига (дан) 17301 «Транзит ҳисобварағи» орқали кирим (чиқим) қилинади. Бунда, амалиёт кассасидаги қолдиқ нақд пуллар бошқа ҳудудда жойлашган тижорат банки (филиали)нинг шу ҳудуддаги банк биносидан ташқарида жойлашган амалиёт кассасига тегишли бўлса, маблағлар 29896 «Бошқа мажбуриятлар» ҳисобвараққа кирим қилинади.

83. Тижорат банклари нақд пуллар захирасидан ортиқча нақд пулларни Марказий банкнинг бош бошқармалари ҲККМларига жўнатганда, қуйидаги бухгалтерия ўтказмасини амалга оширади:

Дт 10109 «Йўлдаги нақд пуллар ва бошқа тўлов ҳужжатлари»;

Кт 10101 «Айланма кассадаги нақд пуллар» ёки

Кт 10111 «Амалиёт кассаларидаги нақд пуллар».

84. Марказий банкнинг бош бошқармалари ҲККМлари айланма кассасига тижорат банкларидан келтирилган нақд пулларни кирим қилганда, қуйидаги бухгалтерия ўтказмаси амалга оширилади:

Дт 10101 «Айланма кассадаги нақд пуллар»;

Кт 21314 «Резидент банклари томонидан топширилган нақд пул учун тўланиши лозим бўлган маблағлар» (Марказий банкда).

Марказий банкнинг бош бошқармалари ҲККМлари нақд пулларни айланма кассасига кирим қилгандан сўнг, тижорат банкига нақд пулларни қабул қилганлиги тўғрисида тасдиқномани жўнатиши шарт.

85. Марказий банкнинг бош бошқармалари ҲККМлари айланма кассасига кирим қилинган нақд пуллар учун тижорат банкларига маблағ ўтказиб берилганда, қуйидаги бухгалтерия ўтказмаси амалга оширилади:

Дт 21314 «Резидент банклари томонидан топширилган нақд пул учун тўланиши лозим бўлган маблағлар» (Марказий банкда);

Кт 10311 «Марказий банкдан олиниши лозим бўлган маблағлар — Топширилган нақд пуллар» (16103 «Бош офис/филиаллардан филиаллар ва банклараро ҳисоб-китоблар бўйича олинадиган маблағлар» ҳисобварағи орқали).

86. Тижорат банкларига Марказий банкнинг бош бошқармалари ҲККМларидан топширилган нақд пуллар учун тасдиқнома келиб тушганда, қуйидаги бухгалтерия ўтказмасини амалга оширишлари шарт:

Дт 10311 «Марказий банкдан олиниши лозим бўлган маблағлар — Топширилган нақд пуллар»;

Кт 10109 «Йўлдаги нақд пуллар ва бошқа тўлов ҳужжатлари».

87. Тижорат банкига топширилган нақд пуллар учун Марказий банкнинг бош бошқармалари ҲККМларидан маблағ келиб тушганда, қуйидаги бухгалтерия ўтказмаси амалга оширилади:

Дт 21314 «Резидент банклари томонидан топширилган нақд пул учун тўланиши лозим бўлган маблағлар» (Марказий банкда) (16103 «Бош офис/филиаллардан филиаллар ва банклараро ҳисоб-китоблар бўйича олинадиган маблағлар» ҳисобварағи);

Кт 10311 «Марказий банкдан олиниши лозим бўлган маблағлар — Топширилган нақд пуллар».

88. Қимматли қоғозлар чиқарилиши давлат рўйхатидан ўтказилганидан кейин қимматли қоғозларни чиқариш тўғрисидаги қарорнинг эмитент банкка берилган нусхасига асосан қуйидаги бухгалтерия ўтказмаси амалга оширилади:

Дт 90329 «Банкнинг ҳужжатсиз қимматли қоғозлари»;

Кт 96314 «Банкнинг қимматли қоғозлари бўйича контр-ҳисобварақ».

89. Акциялар учун обуна қилинганда ва акция олди-сотди шартномаси тузилганда қуйидаги бухгалтерия ўтказмаси амалга оширилади:

1) имтиёзли акциялар бўйича:

Дт 30303 «Акциялар учун обуна бўйича олиниши лозим бўлган маблағлар — Имтиёзли (контр-пассив)»;

Кт 30309 «Рўйхатдан ўтказилган устав капитали — Имтиёзли»;

2) оддий акциялар бўйича:

Дт 30306 «Акциялар учун обуна бўйича олиниши лозим бўлган маблағлар — Оддий (контр-пассив)»;

Кт 30312 «Рўйхатдан ўтказилган устав капитали — Оддий».

90. Акция учун тўлов тўлиқ ёки қисман олинганда, қуйидаги бухгалтерия ўтказмаси амалга оширилади:

Дт Касса ҳисобварағи ёки банкнинг вакиллик ҳисобварағи ёхуд мижознинг ҳисобварағи;

Кт 30303 «Акциялар учун обуна бўйича олиниши лозим бўлган маблағлар — Имтиёзли (контр-пассив)» ёки 30306 «Акциялар учун обуна бўйича олиниши лозим бўлган маблағлар — Оддий (контр-пассив)».

91. Тўлов тўлиқ олингандан сўнг битим амалга оширилганда, акция бўйича эгалик ҳуқуқи ўтказилганлигини тасдиқловчи депо ҳисобварағидан олинган тегишли кўчирмага асосан бир вақтнинг ўзида қуйидаги бухгалтерия ўтказмалари амалга оширилади:

1) имтиёзли акциянинг номинал қиймати бўйича:

Дт 30309 «Рўйхатдан ўтказилган устав капитали — Имтиёзли»;

Кт 30315 «Чиқарилган устав капитали — Имтиёзли»;

2) оддий акциянинг номинал қиймати бўйича:

Дт 30312 «Рўйхатдан ўтказилган устав капитали — Оддий»;

Кт 30318 «Чиқарилган устав капитали — Оддий»;

3) обуна баҳоси ва номинал қиймат ўртасидаги ижобий фарқ суммаси бўйича:

Дт 30309 «Рўйхатдан ўтказилган устав капитали — Имтиёзли» ёки

Дт 30312 «Рўйхатдан ўтказилган устав капитали — Оддий»;

Кт 30603 «Қўшилган капитал — Имтиёзли»;

4) жойлаштирилган акциялар бўйича:

Дт 96314 «Банкнинг қимматли қоғозлари бўйича контр-ҳисобварақ»;

Кт 90329 «Банкнинг ҳужжатсиз қимматли қоғозлари».

92. Акцияларнинг чиқарилиши билан боғлиқ бўлган харажатлар 56795 «Бошқа операцион харажатлар» ҳисобварағининг «Акцияларни чиқариш билан боғлиқ харажатлар» алоҳида шахсий ҳисобварағида ҳисобга олинади.

93. Агар акциялар чиқарилишидан аввал акциянинг қиймати потенциал акциядорлар томонидан тўлиқ ёки қисман тўланганда, акциялар бўйича олдиндан тўловлар акциялар чиқарилишига қадар мажбуриятларда акс эттирилади. Шунингдек, банкнинг янги акцияларига обунада иштирок этиш кафолати учун потенциал акциядорлар томонидан омонат (депозит) қўйилиши мумкин.

Бунда, қуйидаги бухгалтерия ўтказмалари амалга оширилади:

1) олдиндан тўлов амалга оширилганда:

Дт Касса ҳисобварағи ёки банкнинг вакиллик ҳисобварағи ёхуд мижознинг ҳисобварағи;

Кт 29830 «Акциялар учун обуна маблағини тўлаш бўйича депозитлар»;

2) акциялар сотилганда, акция бўйича эгалик ҳуқуқи ўтказилганлигини тасдиқловчи депо ҳисобварағидан олинган тегишли кўчирмага асосан:

Дт 29830 «Акциялар учун обуна маблағини тўлаш бўйича депозитлар» — тўлов суммасига;

Кт 30315 «Чиқарилган устав капитали — Имтиёзли» ёки

Кт 30318 «Чиқарилган устав капитали — Оддий» — акциянинг номинал қийматига;

Кт 30603 «Қўшилган капитал — Имтиёзли» — тўлов суммаси билан номинал қиймати ўртасидаги ижобий фарқ суммасига.

94. Эълон қилинган дивидендларнинг ҳисобланиши ва тўланиши қуйидаги бухгалтерия ўтказмалари орқали амалга оширилади:

1) дивидендлар ҳисобланганда:

Дт 31203 «Тақсимланмаган фойда (актив-пассив)» (йиллик дивидендларни ҳисоблашда);

Дт 31206 «Соф фойда (зарар) (актив-пассив)» (оралиқ дивидендларни ҳисоблашда);

Дт 30903 «Умумий захира фонди» (фойда етмаганда имтиёзли акциялар бўйича);

Кт 29822 «Тўланиши лозим бўлган дивидендлар»;

2) дивидендлар тўланганда:

Дт 29822 «Тўланиши лозим бўлган дивидендлар»;

Кт Касса ҳисобварағи ёки банкнинг вакиллик ҳисобварағи ёхуд мижознинг ҳисобварағи;

3) ҳисобланган дивидендлар банк устав капиталини оширишга йўналтирилганда:

Дт 29822 «Тўланиши лозим бўлган дивидендлар»;

Кт 30315 «Чиқарилган устав капитали — Имтиёзли» ёки

Кт 30318 «Чиқарилган устав капитали — Оддий» — акциянинг номинал қийматига;

Кт 30603 «Қўшилган капитал — Имтиёзли» — номинал қийматидан юқори суммасига.

Бир вақтнинг ўзида ушбу Қоидаларнинг 92-банди «г» кичик бандида кўрсатилган бухгалтерия ўтказмаси амалга оширилади.

95. Акцияларнинг номинал қийматини ошириш ҳисобига устав капитали кўпайтирилганда қуйидаги бухгалтерия ўтказмаси амалга оширилади:

Дт 30603 «Қўшилган капитал — Имтиёзли» ёки

Дт 31203 «Тақсимланмаган фойда (актив-пассив)» ёхуд

Дт 31206 «Соф фойда (зарар) (актив-пассив)» (30603 Қўшилган капитал — Имтиёзли ҳисобварағида маблағ етмаганда);

Кт 30315 «Чиқарилган устав капитали — Имтиёзли» ёки

Кт 30318 «Чиқарилган устав капитали — Оддий».

96. Тақсимланмаган фойдани капиталлаштириш ҳисобига қўшимча акциялар жойлаштирилганда, қуйидаги бухгалтерия ўтказмаси амалга оширилади:

Дт 31203 «Тақсимланмаган фойда (актив-пассив)»;

Кт 30315 «Чиқарилган устав капитали — Имтиёзли» ёки

Кт 30318 «Чиқарилган устав капитали — Оддий» — акциянинг номинал қийматига;

Кт 30603 «Қўшилган капитал — Имтиёзли» — акциянинг номинал қийматидан юқори суммасига.

97. Илгари чиқарилган қимматли қоғозларга эркин айирбошлаш ҳисобига банк акциялари жойлаштирилганда қуйидаги бухгалтерия ўтказмалари амалга оширилади:

1) имтиёзли акцияларни оддий акцияларга ёки имтиёзли акцияларни бошқа турдаги имтиёзли акцияларга айирбошланганда:

Дт 30315 «Чиқарилган устав капитали — Имтиёзли» — акциянинг номинал қийматига;

Кт 30315 «Чиқарилган устав капитали — Имтиёзли» ёки

Кт 30318 «Чиқарилган устав капитали — Оддий» — акциянинг номинал қийматига;

2) эркин айирбошланадиган облигациялар айирбошлаш учун тақдим этилганда:

Дт 23602 «Чиқарилган облигациялар» баланс ҳисобварағининг «Эркин айирбошланадиган облигациялар» шахсий ҳисобварағида — эркин айирбошлашга тақдим этилган қимматли қоғоз қийматига;

Кт 30315 «Чиқарилган устав капитали — Имтиёзли» ёки

Кт 30318 «Чиқарилган устав капитали — Оддий» — акциянинг номинал қийматига;

Кт 30603 «Қўшилган капитал — Имтиёзли» — номинал қийматидан юқори суммасига, айирбошлаш коэффициенти 1 дан юқори бўлганда.

98. Агар банк ўз акцияларини уларни қайта сотиш ёки бекор қилиш мақсадида сотиб олса, у ҳолда банкнинг ўз капитали акцияни сотиб олиш қийматига камаяди. Бунда қуйидаги бухгалтерия ўтказмаси амалга оширилади:

Дт 30321 «Акциядорлардан қайта сотиб олинган ўз акциялари — Имтиёзли (контр-пассив)» ёки

Дт 30324 «Акциядорлардан қайта сотиб олинган ўз акциялари — Оддий (контр-пассив)»;

Кт Касса ҳисобварағи ёки банкнинг вакиллик ҳисобварағи ёхуд мижознинг ҳисобварағи.

99. Агар банк ўз акцияларини бекор қилиш мақсадида сотиб олса, у ҳолда акциялар 90329 «Банкнинг ҳужжатсиз қимматли қоғозлари» ҳисобварағига 1 сўм шартли баҳода қуйидаги бухгалтерия ўтказмаси орқали кирим қилинади:

Дт 90329 «Банкнинг ҳужжатсиз қимматли қоғозлари»;

Кт 96314 «Банкнинг қимматли қоғозлари бўйича контр-ҳисобварақ».

100. Агар банк ўз акцияларини кейинчалик қайта сотиш мақсадида сотиб олса, у ҳолда акциялар 90337 «Банкнинг сотиб олинган қимматли қоғозлари» ҳисобварағига номинал қийматида қуйидаги бухгалтерия ўтказмаси орқали кирим қилинади:

Дт 90337 «Банкнинг сотиб олинган қимматли қоғозлари»;

Кт 96314 «Банкнинг қимматли қоғозлари бўйича контр-ҳисобварақ».

101. Банкнинг сотиб олинган ўз акциялари кейинчалик иккиламчи бозорда қайта сотилганда, қуйидаги бухгалтерия ўтказмалари амалга оширилади:

1) сотиб олиш баҳосига нисбатан қиммат баҳода сотилганда:

Дт Касса ҳисобварағи ёки банкнинг вакиллик ҳисобварағи ёхуд мижознинг ҳисобварағи — акцияни сотиш қийматига;

Кт 30321 «Акциядорлардан қайта сотиб олинган ўз акциялари — Имтиёзли (контр-пассив)» ёки

Кт 30324 «Акциядорлардан қайта сотиб олинган ўз акциялари — Оддий (контр-пассив)» — акцияни сотиб олиш қийматига ёхуд

Кт 30603 «Қўшилган капитал — Имтиёзли» баланс ҳисобварағининг «Қайта сотиб олинган ўз акциялари бўйича қўшилган капитал» шахсий ҳисобварағи — қайта сотиш ва сотиб олиш ўртасидаги ижобий фарқ суммасига;

2) сотиб олиш баҳосига нисбатан арзон баҳода сотилганда:

Дт Касса ҳисобварағи ёки банкнинг вакиллик ҳисобварағи ёхуд мижознинг ҳисобварағи — акцияни сотиш қийматига;

Дт 30603 «Қўшилган капитал — Имтиёзли» — акцияни қайта сотиш ва сотиб олиш ўртасидаги салбий фарқ суммасига, кредит қолдиғи доирасида;

Кт 30321 «Акциядорлардан қайта сотиб олинган ўз акциялари — Имтиёзли (контр-пассив)» ёки

Кт 30324 «Акциядорлардан қайта сотиб олинган ўз акциялари — Оддий (контр-пассив)» — акцияни сотиб олиш қийматига.

30603 «Қўшилган капитал — Имтиёзли» ҳисобварағининг «Ўз акцияларини сотиб олишдан олинган қўшилган капитал» алоҳида шахсий ҳисобварағининг қолдиғи нолга тенг бўлса, акцияни қайта сотиш ва сотиб олиш ўртасидаги салбий фарқ 31206 «Соф фойда (зарар) (актив-пассив)» баланс ҳисобварағига ўтказилади;

3) бир вақтнинг ўзида қуйидаги бухгалтерия ўтказмаси амалга оширилади:

Дт 96314 «Банкнинг қимматли қоғозлари бўйича контр-ҳисобварақ»;

Кт 90337 «Банкнинг сотиб олинган қимматли қоғозлари».

102. Акциялар бекор қилинганда ёки банкнинг акциядорлик капитали камайтирилганда (устав ҳужжатларига киритиладиган тегишли ўзгартиришлар Марказий банкда рўйхатга олингандан сўнг), қуйидаги бухгалтерия ўтказмаси амалга оширилади:

Дт 30315 «Чиқарилган устав капитали — Имтиёзли» ёки

Дт 30318 «Чиқарилган устав капитали — Оддий» — акциянинг номинал қийматига;

Кт 30321 «Акциядорлардан қайта сотиб олинган ўз акциялари — Имтиёзли (контр-пассив)» ёки

Кт 30324 «Акциядорлардан қайта сотиб олинган ўз акциялари — Оддий (контр-пассив)» — акцияни сотиб олиш қийматига.

103. Банкнинг ўз акцияларини сотиб олиш билан уларнинг номинал қиймати ўртасидаги ижобий ёки салбий фарқ 30603 «Қўшилган капитал — Имтиёзли» баланс ҳисобварағининг мос равишда дебети ёки кредитида ҳисобга олинади. Ҳисобварақнинг кредит қолдиғи етарли бўлмаганда, етмаган салбий фарқ 31206 «Соф фойда (зарар) (актив-пассив)» баланс ҳисобварағига олинади.

Бир вақтнинг ўзида қуйидаги бухгалтерия ўтказмаси амалга оширилади:

Дт 96314 «Банкнинг қимматли қоғозлари бўйича контр-ҳисобварақ»;

Кт 90329 «Банкнинг ҳужжатсиз қимматли қоғозлари».

104. Ҳужжатсиз ёки ҳужжатли қимматли қоғозларнинг бланкалари Марказий депозитарийда ҳисобга олинганда, қуйидаги бухгалтерия ўтказмаси амалга оширилади:

Дт 90327 «Банкнинг қимматли қоғозлари бланкалари»;

Кт 96314 «Банкнинг қимматли қоғозлари бўйича контр-ҳисобварақ»;

Дт 90329 «Банкнинг ҳужжатсиз қимматли қоғозлари»;

Кт 96314 «Банкнинг қимматли қоғозлари бўйича контр-ҳисобварақ»

105. Қимматли қоғозлар номинал қиймати бўйича жойлаштирилганда, қуйидаги бухгалтерия ўтказмалари амалга оширилади:

Дт Касса ҳисобварағи ёки банкнинг вакиллик ҳисобварағи ёхуд мижознинг ҳисобварағи;

Кт 23600 «Банк томонидан чиқарилган қимматли қоғозлар»;

Дт 96314 «Банкнинг қимматли қоғозлари бўйича контр-ҳисобварақ»;

Кт 90327 «Банкнинг қимматли қоғозлари бланкалари»;

Дт 96314 «Банкнинг қимматли қоғозлари бўйича контр-ҳисобварақ»;

Кт 90329 «Банкнинг ҳужжатсиз қимматли қоғозлари».

106. Қимматли қоғоз номинал қийматидан юқори баҳода сотилганда сотиш баҳоси ва номинал қиймат ўртасидаги фарқ (мукофот) 23696 «Чиқарилган қимматли қоғозлар бўйича мукофот» ҳисобварағининг кредитига сотиш кунида қуйидаги бухгалтерия ўтказмаси орқали ўтказилади:

Дт Касса ҳисобварағи ёки банкнинг вакиллик ҳисобварағи ёхуд мижознинг ҳисобварағи — қимматли қоғозни сотиш қийматига;

Кт 23600 «Банк томонидан чиқарилган қимматли қоғозлар» — қимматли қоғознинг номинал қийматига;

Кт 23696 «Чиқарилган қимматли қоғозлар бўйича мукофот» — қимматли қоғозни сотиш қиймати ва номинал қиймати ўртасидаги фарқ суммасига.

Бир вақтнинг ўзида қимматли қоғоз бланкасига қимматли қоғозни олувчи ҳақидаги тегишли ёзувлар киритилганда ёки қимматли қоғозлар инвесторнинг депо ҳисобварағига ўтказилганда, қуйидаги бухгалтерия ўтказмаси амалга оширилади:

Дт 96314 «Банкнинг қимматли қоғозлари бўйича контр-ҳисобварақ»;

Кт 90327 «Банкнинг қимматли қоғозлари бланкалари»;

Дт 96314 «Банкнинг қимматли қоғозлари бўйича контр-ҳисобварақ»;

Кт 90329 «Банкнинг ҳужжатсиз қимматли қоғозлари».

107. Қимматли қоғоз номинал қийматидан паст баҳода сотилса, номинал қиймати ва сотиш баҳоси ўртасидаги фарқ (дисконт) 23698 «Чиқарилган қимматли қоғозлар бўйича дисконт (контр-пассив)» баланс ҳисобварағининг дебетига сотиш санасида қуйидаги бухгалтерия ўтказмаси орқали ўтказилади:

Дт Касса ҳисобварағи ёки банкнинг вакиллик ҳисобварағи ёхуд мижознинг ҳисобварағи — қимматли қоғозни сотиш қийматига;

Дт 23698 «Чиқарилган қимматли қоғозлар бўйича дисконт (контр-пассив)» — қимматли қоғознинг номинал қиймати ва сотиш қиймати ўртасидаги фарқ суммасига;

Кт 23600 «Банк томонидан чиқарилган қимматли қоғозлар» — қимматли қоғознинг номинал қийматига.

Дисконтлар баланс ҳисоботида чиқарилган қимматли қоғозларнинг умумий суммасидан чегирма кўринишида акс эттирилади.

108. Агар қимматли қоғозлар фоизларни тўлаш даврлари орасида сотилган бўлса, сотилган ва тўланиши лозим бўлган фоизли мажбуриятлар қуйидаги бухгалтерия ўтказмаси орқали сотиш санасида ҳисобга олинади:

Дт Касса ҳисобварағи ёки банкнинг вакиллик ҳисобварағи ёхуд мижознинг ҳисобварағи;

Кт 22414 «Чиқарилган қимматли қоғозлар бўйича тўланиши лозим бўлган ҳисобланган фоизлар».

109. Қимматли қоғозлар сўндириш ёки қайта сотиш шартлари билан сотиб олинганда, балансдан ҳисобдан чиқарилади. Агар сотиб олиш баланс қийматида бўлса, қуйидаги бухгалтерия ўтказмалари амалга оширилади:

1) илгари номинал қийматда сотилган қимматли қоғозлар сотиб олинганда:

Дт 23600 «Банк томонидан чиқарилган қимматли қоғозлар» — номинал қийматга;

Кт Касса ҳисобварағи ёки банкнинг вакиллик ҳисобварағи ёхуд мижознинг ҳисобварағи — номинал қийматга;

2) илгари дисконт билан сотилган қимматли қоғозлар сотиб олинганда:

Дт 23600 «Банк томонидан чиқарилган қимматли қоғозлар» — номинал қийматга;

Кт 23698 «Чиқарилган қимматли қоғозлар бўйича дисконт (контр-пассив)» — дисконтнинг қолдиқ қиймати доирасида;

Кт Касса ҳисобварағи ёки банкнинг вакиллик ҳисобварағи ёхуд мижознинг ҳисобварағи — қимматли қоғозни сотиб олиш қийматига;

3) илгари мукофот билан сотилган қимматли қоғозлар сотиб олинганда:

Дт 23600 «Банк томонидан чиқарилган қимматли қоғозлар» — номинал қийматга;

Дт 23696 «Чиқарилган қимматли қоғозлар бўйича мукофот» — мукофотнинг қолдиқ қиймати доирасида;

Кт Касса ҳисобварағи ёки банкнинг вакиллик ҳисобварағи ёхуд мижознинг ҳисобварағи — қимматли қоғозни сотиб олиш қийматига;

4) ҳисобланган фоизларни тўлашда:

Дт 22414 «Чиқарилган қимматли қоғозлар бўйича тўланиши лозим бўлган ҳисобланган фоизлар»;

Кт Касса ҳисобварағи ёки банкнинг вакиллик ҳисобварағи ёхуд мижознинг ҳисобварағи.

110. Агар банк қимматли қоғозни номинал қийматидан паст баҳода сотиб олса, номинал қиймат ва сотиб олиш баҳоси ўртасида ижобий фарқ 45994 «Бошқа фоизсиз даромадлар» баланс ҳисобварағининг «Чиқарилган қарз мажбуриятлари билан боғлиқ операциялардан олинган даромадлар» алоҳида шахсий ҳисобварағининг кредитида акс эттирилади. Агар банк томонидан қимматли қоғоз баланс қийматидан юқори баҳода сотиб олинса, баланс қиймати ва сотиб олиш баҳоси ўртасидаги салбий фарқ 55995 «Бошқа фоизсиз харажатлар» баланс ҳисобварағининг «Чиқарилган қарз мажбуриятлари билан боғлиқ операциялар бўйича қилинган харажатлар» алоҳида шахсий ҳисобварағининг дебетида акс эттирилади.

111. Агар банк қимматли қоғозни бекор қилиш мақсадида сотиб олган бўлса, у ҳолда қимматли қоғозлар 1 сўм шартли баҳода қуйидаги бухгалтерия ўтказмаси орқали ҳисобга олинади:

Дт 90327 «Банкнинг қимматли қоғозлари бланкалари»;

Кт 96314 «Банкнинг қимматли қоғозлари бўйича контр-ҳисобварақ»;

Дт 90329 «Банкнинг ҳужжатсиз қимматли қоғозлари»;

Кт 96314 «Банкнинг қимматли қоғозлари бўйича контр-ҳисобварақ».