Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Қонунчилик палатасининг Коррупцияга қарши курашиш ва суд-ҳуқуқ масалалари қўмитаси раиси Ж. Шириновнинг «Ўзбекистон Республикасининг Конституциясига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Конституциявий қонуни лойиҳасини янада такомиллаштиришга доир ишлар ҳақида»ги ахборотини эшитиб, Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Қонунчилик палатаси таъкидлайдики, мамлакатимизда конституциявий ислоҳотларни кенг кўламда амалга ошириш, ушбу жараёнда фуқаролар ўз фикр-мулоҳазаларини ва таклифларини эркин билдириши учун барча зарур ташкилий-ҳуқуқий чора-тадбирлар кўрилган.

Хусусан, «Қонун лойиҳаларининг умумхалқ муҳокамаси тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунига ҳамда Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Қонунчилик палатасининг тегишли қарорларига мувофиқ «Ўзбекистон Республикасининг Конституциясига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Конституциявий қонуни лойиҳасининг (бундан буён матнда Конституциявий қонун лойиҳаси деб юритилади) умумхалқ муҳокамаси бир ойдан зиёд вақт мобайнида аҳолининг барча қатламларини қамраб олган ҳолда, очиқлик ва ошкоралик принциплари асосида ташкил этилган.

Аҳолининг талаб ва истакларини инобатга олган ҳолда ҳамда Конституциявий қонун лойиҳасини халқимиз билан ҳар томонлама муҳокама қилиш, лойиҳани пишиқ-пухта ҳолда маромига етказиш мақсадида умумхалқ муҳокамасини ўтказиш муддати икки марта узайтирилган.

Умумхалк муҳокамаси даврида Ўзбекистон Республикаси Конституциясига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш юзасидан таклифларни шакллантириш ва ташкилий чора-тадбирларни амалга ошириш бўйича Конституциявий комиссия (бундан буён матнда Конституциявий комиссия деб юритилади) ҳузурида кенг жамоатчилик вакилларидан келиб тушадиган фикрлар ва таклифларни ўз вақтида таҳлил қилиш, тизимлаштириш, умумлаштириш мақсадида, шунингдек уларни қайта ишлаш муҳимлигини инобатга олган ҳолда Таклифлар билан ишлаш гуруҳи ҳамда Йиғма ахборот-таҳлил гуруҳининг фаолияти изчил йўлга қўйилган.

Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Қонунчилик палатаси депутатлари (бундан буён матнда депутатлар деб юритилади) ва Конституциявий комиссия аъзолари ҳамда экспертлар томонидан ҳудудларга чиқилган ҳолда давлат органлари, фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари, корхоналар, муассасалар ва ташкилотларда фуқаролар иштирокида қатор учрашувлар ташкил этилиб, конституциявий ислоҳотларнинг мазмун-моҳияти ва аҳамиятини кенг жамоатчиликка тушунтириш ишлари олиб борилган. Бундан ташқари бу борадаги миллий ва халқаро даражадаги конференция, «давра суҳбатлари» ва бошқа тадбирлар ҳам юқори савияда ташкил этиб борилмоқда.

Конституциявий қонун лойиҳаси бўйича умумхалқ муҳокамасининг бориши жараёнини оммавий ахборот воситаларида кенг ёритиш чоралари кўрилиб, умумхалқ муҳокамаси давомида Конституциявий қонун лойиҳаси юзасидан аҳолидан ҳамда фуқаролик жамияти институтларидан 150 мингдан ортиқ таклиф ва фикр-мулоҳазалар келиб тушган бўлиб, улар ўрганилган ва энг долзарб таклифлар Конституциявий қонун лойиҳасида ўз аксини топган.

Булар умумхалқ муҳокамаси «Қонун лойиҳаларининг умумхалқ муҳокамаси тўғрисида»ги Қонунга тўла мувофиқ равишда ташкил этилганлигини, аҳоли конституциявий ислоҳотлар ҳақида етарлича хабардор қилинганлигини, фуқаролар ушбу жараёнларнинг ташаббускори ва фаол иштирокчиси бўлишга интилаётганлигини кўрсатмоқда.

Қонун лойиҳаси бўйича умумхалқ муҳокамаси босқичи тугалланган бўлишига қарамай, фуқаролар ҳамда кенг жамоатчилик томонидан Конституциянинг турли моддаларини такомиллаштириш ва қўшимчалар киритиш бўйича шу кунгача 2,5 мингдан ортиқ таклиф юборилган бўлиб, айни пайтда таклифларнинг келиши давом этмоқда ҳамда улар депутатлар томонидан ҳар томонлама ўрганилмоқда.

Мамлакатимиз аҳолисининг турли қатламлари конституциявий ислоҳотларга объектив зарурат сифатида қараб, уларни якдиллик билан қўллаб-қувватлаган ҳолда таклифлар ва фикрлар билдириб, фаол фуқаролик позициясини намоён этмоқда.

Таҳлиллар шуни кўрсатдики, таклифларда фуқаролар инсон ҳуқуқларини таъминлаш, фуқароларнинг шаъни ва қадр-қимматини ҳимоя қилиш, ижтимоий ҳимояни кучайтириш, муносиб меҳнат шароитларини яратиш, ёшларни ҳар томонлама қўллаб-қувватлаш, таълим ва илм-фан соҳаларини тараққий эттириш, хусусий мулк дахлсизлигини янада мустаҳкамлаш, фуқаролик жамияти институтларининг ролини ошириш, экологик ҳуқуқларни таъминлаш ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш билан боғлиқ масалаларга устувор аҳамият қаратганлар.

Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Қонунчилик палатасининг 2022 йил 12 август куни ўтказилган мажлисида умумхалқ муҳокамаси якунлари асосида Конституциявий қонун лойиҳасини такомиллаштириш бўйича Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Қонунчилик палатасининг Коррупцияга қарши курашиш ва суд-ҳуқуқ масалалари қўмитаси ҳамда Демократик институтлар, нодавлат ташкилотлар ва фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари қўмитаси (бундан буён матнда масъул қўмиталар деб юритилади) томонидан олиб борилаётган ишлар кўриб чиқилиб, унда масъул қўмиталарга қонун лойиҳасини маромига етказиш ишларини давом эттириш ва ушбу жараёнда очиқликни таъминлаш вазифаси топширилган.

Шундан келиб чиқиб, масъул қўмиталар ва Конституциявий комиссия томонидан Конституциявий қонун лойиҳасининг умумхалқ муҳокамаси жараёнида кенг жамоатчиликдан келиб тушган таклифлар асосида етакчи мутахассислар ва экспертларни жалб этган ҳолда лойиҳани янада такомиллаштириш ишлари олиб борилган.

Шу билан бирга жорий йил 6 октябрда Ўзбекистон Республикаси Президенти Ш.М. Мирзиёев Сирдарё вилояти фаоллари билан бўлиб ўтган учрашувда Конституциявий қонун лойиҳасини пухта ишлаб чиқишда аҳолидан келиб тушган ҳар бир таклифни тўлиқ акс эттириш муҳимлиги ҳақида фикр билдирди.

Чинакам халқчил Конституцияни яратиш учун аҳолидан келиб тушган таклифларни ўрганиш ишларини давом эттириш зарур.

Шу муносабат билан давлат хизматини янада демократлаштириш ва унинг очиқлигини таъминлаш, мамлакатда амалга оширилаётган маъмурий ислоҳотлар билан ҳамоҳанг равишда давлат ҳокимияти органларини мақбуллаштириш ва модернизация қилиш, инсон ҳуқуқ ва эркинликларининг конституциявий кафолатларини янада мустаҳкамлаш, жамоатчилик, парламент ва депутат назорати механизмларини такомиллаштириш, инсон шаъни ва қадр-қиммати биринчи ўринда турадиган ижтимоий давлат принципини рўёбга чиқаришнинг конституциявий механизмларини кучайтиришга ва бошқа муҳим масалаларга қаратилган конституциявий нормаларни ишлаб чиқиш бўйича тизимли тадқиқотлар олиб бориш муҳим аҳамиятга эга.

Шунингдек илғор хорижий ва халқаро тажрибани ўрганишни ташкил этиш, жамият ва давлат қурилишининг мустаҳкам конституциявий асосларини яратиш бўйича энг мақбул конституциявий тажрибани амалиётга татбиқ этиш юзасидан таклифлар ишлаб чиқиш чораларини кўриш зарур. Бундан ташқари конституциявий ислоҳотларнинг долзарб масалаларини муҳокама қилиш, унинг асосий вазифаларини ҳамда конституциявий янгиликларнинг моҳияти ва аҳамиятини тушунтириш бўйича миллий ва хорижий экспертларни жалб этган ҳолда мамлакатимизда ҳамда чет элларда қатор тадбирлар (конференциялар, семинарлар, «давра суҳбатлари») ташкил этиш зарур.

Конституциявий қонун лойиҳасини ишлаб чиқиш жараёнининг очиқлиги ва шаффофлигини, ушбу жараёнда фуқароларнинг кенг иштирок этишини энг юқори даражада таъминлаш, уларда мамлакатимиз Конституциясини такомиллаштириш жараёнига дахлдорлик ҳиссини шакллантириш мақсадида ҳар бир фуқарога ўзи тақдим этган таклифлар ва фикр-мулоҳазаларнинг тақдири ёхуд улардан бошқа қонун ҳужжатларини такомиллаштиришда фойдаланилиши тўғрисидаги ахборотни етказиш чораларини кўриш зарур.

Юқоридагилардан келиб чиқиб, Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Қонунчилик палатаси қарор қилади:

1. Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Қонунчилик палатасининг Коррупцияга қарши курашиш ва суд-ҳуқуқ масалалари қўмитаси раиси Ж. Шириновнинг «Ўзбекистон Республикасининг Конституциясига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Конституциявий қонуни лойиҳаси ҳақида»ги ахбороти маълумот учун қабул қилинсин.

2. Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Қонунчилик палатасидаги сиёсий партиялар фракцияларининг Конституциявий қонун лойиҳасини такомиллаштиришга доир ишларни давом эттириш ҳақидаги таклифи қўллаб-қувватлансин.

3. Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Қонунчилик палатасининг Коррупцияга қарши курашиш ва суд-ҳуқуқ масалалари қўмитаси ҳамда Демократик институтлар, нодавлат ташкилотлар ва фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари қўмитаси:

депутатлар томонидан билдирилган таклифларни инобатга олган ҳолда Конституциявий қонун лойиҳаси юзасидан ишларни давом эттирсин;

Конституциявий қонун лойиҳасини янада такомиллаштириш бўйича ишларнинг Янги Ўзбекистон тараққиёт стратегиясининг асосий устувор йўналишлари, мамлакатимизда амалга оширилаётган конституциявий, суд-ҳуқуқ ва маъмурий ислоҳотларнинг, шу жумладан давлат ҳокимияти ва бошқаруви органларининг ваколатларини аниқлаштиришга, шунингдек уларнинг ҳамкорлик механизмларини янада такомиллаштиришга қаратилган вазифалар билан узвий боғлиқлигини таъминласин;

давлат ҳокимияти органларини мақбуллаштириш ва модернизация қилиш, инсон ҳуқуқ ва эркинликларининг конституциявий кафолатларини янада мустаҳкамлаш, жамоатчилик, парламент ва депутат назорати механизмларини такомиллаштириш, ижтимоий давлат принципларини рўёбга чиқаришнинг конституциявий механизмларини кучайтириш ҳамда давлат хизматини янада демократлаштириш ва унинг очиқлигини таъминлашга алоҳида эътибор қаратсин;

давлат органлари, шу жумладан судлар томонидан Конституция нормаларини қўллаш тартиби ва усули тартибга солинишини, ушбу нормаларнинг амалдаги қонунлар ва бошқа норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар билан ўзаро боғлиқлигини назарда тутсин;

Конституцияга киритилаётган янги қоидаларга оид илғор халқаро ва хорижий тажрибани ўрганишга қаратилган чора-тадбирлар дастурини манфаатдор вазирлик ва идоралар билан биргаликда ишлаб чиқсин ва амалга оширсин, бунда Ўзбекистон шароитида конституциявий нормаларни амалга оширишнинг энг илғор тажрибаси ва самарали механизмларини жорий этиш бўйича аниқ таклифларни шакллантирсин;

конституциявий ислоҳотларнинг долзарб масалаларини миллий ва хорижий етакчи экспертлар, олимларни жалб этган ҳолда муҳокама қилиш, унинг асосий вазифалари ҳамда конституциявий янгиликларнинг моҳияти ва аҳамиятини тушунтириш бўйича Ўзбекистонда ва хорижда тадбирлар (конференциялар, семинарлар, «давра суҳбатлари») ўтказиш юзасидан чора-тадбирлар дастури ижросини таъминласин;

Конституциявий комиссия билан ҳамкорликда Конституцияни янада такомиллаштириш юзасидан таклифлар юбораётган фуқаролар ва ташкилотларга уларнинг таклифлари Асосий қонунга киритилганлиги ёхуд мазкур таклифлардан бошқа қонун ҳужжатларини такомиллаштиришда фойдаланилиши тўғрисида жавоб юбориш бўйича ишларни давом эттирсин;

Конституциявий қонун лойиҳаси устидаги ишларнинг бориши тўғрисидаги ахборотни Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Қонунчилик палатасига кўриб чиқиш учун тизимли ва мунтазам асосда киритиб борсин.

4. Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Қонунчилик палатасидаги сиёсий партиялар фракцияларига Конституциявий қонун лойиҳасининг мазмун-моҳияти ва аҳамиятини фуқароларга тушунтириш ишларини давом эттириш тавсия этилсин.

5. Ушбу Қарор қабул қилинган кундан эътиборан кучга киради.