Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг
қарори
ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ ҲУДУДИДА ВАЛЮТАНИ ТАРТИБГА СОЛИШ ТЎҒРИСИДА
Мазкур қарор Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2020 йил 10 августдаги 472-сонли «Ўзбекистон Республикаси Ҳукуматининг айрим қарорларига ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш, шунингдек, баъзиларини ўз кучини йўқотган деб ҳисоблаш тўғрисида (Ўзбекистон Республикасининг «Валютани тартибга солиш тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш ҳақида» 2019 йил 22 октябрдаги ЎРҚ-573-сон ва «Банклар ва банк фаолияти тўғрисида» Ўзбекистон Республикаси Қонунига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш ҳақида» 2019 йил 5 ноябрдаги ЎРҚ-580-сон қонунлари)»ги қарорига асосан 2020 йил 1 сентябрдан ўз кучини йўқотади.
«Валютани тартибга солиш тўғрисида» ва «Корхоналар, бирлашмалар ва ташкилотлардан олинадиган солиқлар тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунига ўзгартиришлар ва қўшимчалар киритиш тўғрисида» 1993 йил 7 майдаги Ўзбекистон Республикаси қонунларига мувофиқ ва халқаро тўловларни марказлашган тартибда амалга ошириш учун чет эл валютасида олинадиган барқарор молиявий манбаларни таъминлаш, Республика валюта фондини шакллантириш, аҳоли учун биринчи навбатда зарур бўлган буюмларни чет элдан харид қилишни таъминлаш мақсадида Вазирлар Маҳкамаси қарор қилади:
1. Қуйидагилар белгилаб қўйилсин:
Ўзбекистон Республикаси ҳудудида тадбиркорлик ёки бошқа фаолият билан шуғулланувчи ҳамда чет эл валютасида тушум олувчи мулкчиликнинг барча шаклларидаги корхоналар, бирлашмалар ва ташкилотлар чет эл валютасида олинган тушумдан солиқ тўлайдилар;
бартер экспорт-импорт операцияларини амалга оширишда валюта тушуми суммаси битим қийматидан келиб чиққан ҳолда ҳисоблаб чиқилади ва чет эл валютасида олинган тушумга солиқ солишнинг объекти бўлиб ҳисобланади;
чет эл валютасида олинган тушумдан 25 фоизли ставка бўйича солиқ — Республика валюта фондига ва 10 фоизли ставка бўйича — Қорақалпоғистон Республикаси, вилоятлар ҳамда Тошкент шаҳрининг тегишли валюта фондларига тўланади. Бунда валютанинг 5 фоизи Республика валюта фондига ажратмаларнинг 25 фоизи ҳисобидан Ўзбекистон Республикаси Молия вазирлиги ва Марказий банк томонидан белгиланадиган тартибга мувофиқ Марказий банкка ажратилиши—сотилиши керак.
Кейинги таҳрирга қаранг.
2. Қуйидагилар тасдиқлансин:
чет эл валютасида олинган тушумдан солиқни ҳисоблаб чиқиш ва тўлаш тартиби тўғрисидаги низом 1-иловага мувофиқ;
Кейинги таҳрирга қаранг.
Республика валюта фонди тўғрисидаги низом 2-иловага мувофиқ;
3. Ўзбекистон Республикаси Молия вазирлиги Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Давлат солиқ Бош бошқармаси билан биргаликда:
чет эл валютасида олинган тушумдан солиқни ҳисоблаб чиқиш ва тўлаш тартиби тўғрисидаги йўриқномани ўн кун муддатда ишлаб чиқсин ҳамда уни тегишли вазирликлар, идоралар, концернлар, уюшмалар ва бошқа солиқ тўловчиларга етказсин;
чет эл валютасида ундириладиган божлар, йиғимлар ва солиққа тегишли бўлмаган бошқа мажбурий тўловлар рўйхати тўғрисидаги таклифларни икки ҳафта муддатда Вазирлар Маҳкамасига киритсин.
4. Ўзбекистон Республикаси Молия вазирлиги ва Марказий банки ўн кун муддатда Республика валюта фонди маблағларидан Ўзбекистон Республикаси Марказий банкига валюта сотиш тартиби бўйича Вазирлар Маҳкамасига таклиф киритсинлар.
5. Ўзбекистон Республикаси Молия вазирлиги ва «Ўзистиқболстат» давлат қўмитаси Марказий банк Давлат солиқ Бош бошқармаси, Давлат божхона қўмитаси ҳамда Ташқи иқтисодий алоқалар вазирлиги билан биргаликда икки ҳафта муддатда валюта, экспорт-импорт операциялари бўйича статистика ҳисоботи шаклини ишлаб чиқсинлар ва уни жорий этиш юзасидан таклифлар киритсинлар.
6. Ўзбекистон Республикаси Молия вазирлиги ваколатли банклар билан биргаликда ҳар ойда киримларнинг манбаларини ва харажатлар моддаларини кўрсатган ҳолда амалга оширилган валюта операциялари бўйича ҳисоботларни Вазирлар Маҳкамасига тақдим этишни таъминласин.
7. Вазирликлар, идоралар, банклар ва бошқа ташкилотлар бир ой муддатда норматив ва йўриқнома ҳужжатларни мазкур қарорга ва илова қилинаётган Низомга мувофиқлаштирсинлар.
8. Вазирлар Маҳкамасининг 1991 йил 6 сентябрдаги 200-7-сон қарори ўз кучини йўқотган деб ҳисоблансин.
9. Ушбу қарорнинг бажарилишини назорат қилиш Ўзбекистон Республикаси Бош вазирининг ўринбосари ўртоқ Ў.Т. Султонов зиммасига юклатилсин.
Вазирлар Маҳкамасининг Раиси И. КАРИМОВ
Тошкент ш.,
1993 йил 25 май,
251-сон
Чет эл валютасида олинган тушумга солинадиган солиқни ҳисоблаб чиқиш ва тўлаш тартиби тўғрисида
НИЗОМ
Ушбу Низом чет эл валютасида олинган тушумдан солиқ тўловчиларнинг рўйхатини, солиқни ҳисоблаб чиқиш ва тўлаш муддатлари тартибини белгилайди.
Солиқ тўловчилар чет эл валютасида олинган тушумдан солиқ тўлашда ушбу Низомга ва Ўзбекистон Республикасининг солиқ солиш бўйича бошқа қонун ва норматив ҳужжатларига амал қиладилар.
1. Қуйидагилар солиқ тўловчилар ҳисобланадилар:
юридик шахс бўлган мулкчиликнинг барча шаклларидаги корхоналар, бирлашмалар ва ташкилотлар, шу жумладан, жамоа, давлат, деҳқон хўжаликлари ва бошқа қишлоқ хўжалиги корхоналари, шунингдек, корхоналар, бирлашмалар ва ташкилотларнинг юридик шахс бўлмаган, аммо банк муассасаларида мустақил балансга ва ҳисоб счётига эга бўлган филиаллари, ваколатхоналари ва бошқа алоҳида бўлинмалари;
хўжалик ҳисобида бўлмаган, лекин хўжалик (тижорат) фаолиятидан чет эл валютасида даромад олаётган ташкилотлар;
Ўзбекистон Республикаси ҳудудида чет эл инвестицияси билан ташкил этилган корхоналар, хўжалик ҳисоби принципларида хўжалик (тижорат) фаолиятини амалга оширувчи халқаро бирлашмалар ва ташкилотлар, уларнинг шўъба корхоналари, филиаллари ва бошқа бўлинмалари, шунингдек, бош корхоналари бошқа давлатларнинг ҳудудларида жойлашган Ўзбекистон Республикаси ҳудудидаги шўъба корхоналар, филиаллар ва бошқа бўлинмалар;
хўжалик (тижорат) фаолиятини амалга оширувчи, Ҳукумат тасарруфида бўлмаган халқаро ташкилотлар (бирлашмалар);
банклар ва суғурта органлари.
2. Маҳсулотлар (ишлар, хизматлар)ни, бошқа моддий бойликларни сотишдан ва сотишдан ташқари операцияларни амалга оширишдан чет эл валютасида олинган тушум солиқ солиш объекти ҳисобланади.
Мазкур Низомда маҳсулотлар (ишлар, хизматлар)ни сотишдан чет эл валютасида олинган тушум деганда жўнатилган маҳсулот ҳамда бажарилган ишлар ва кўрсатилган хизматлар учун счётлар бўйича тўланган сумма, шунингдек, сотилган маҳсулот (ишлар, хизматлар) учун тўланган, корхонанинг банкдаги счётига, корхонанинг кассасига ҳақиқатда тушган чет эл валютасидаги пул маблағлари, шунингдек, бошқа тадбиркорлик фаолиятидан чет эл валютасида олинган сумма тушунилади.
3. Чет эл валютасида олинган тушумга солинадиган солиқ тўловчиларнинг счётларига валюта тушуми келиб тушган вақтдан бошлаб – 10 кун мобайнида Республика валюта фондига 25 фоизли ставка бўйича ҳамда Қорақалпоғистон Республикаси, вилоятлар ва Тошкент шаҳар валюта фондларига 10 фоизли ставка бўйича тўланади.
Республика валюта фондига ўтказиладиган 25 фоиз ажратмаларнинг 5 фоизи, Ўзбекистон Республикаси Молия вазирлиги ва Марказий банки томонидан белгиланадиган тартибга мувофиқ Марказий банкка ажратилиши—сотилиши шарт.
4. Корхоналардан солиқ олиш мақсадида корхоналарнинг чет эл валютасидаги ялпи тушуми қуйидагилар ҳисобига камайтирилган ҳолда қабул қилинади:
юкларни транспортда ташиш, суғурта қилиш ва тарқатиш қиймати;
битимлар ва шартномаларга мувофиқ Ўзбекистон Республикасининг бошқа резидентларига тегишли бўлган ҳамда улардан солиқ бевосита валютанинг ушбу қисмини олувчи томонидан тўланадиган чет эл валютасидаги тушумнинг бир қисми;
кредитлар учун фоизлар бўйича чет эл валютасидаги тўловлар суммаси, муддати ўтиб кетган ва муддати узайтирилган ссудалардан ташқари;
хайрия, экология ва соғломлаштириш жамғармаларига берилган чет эл валютасидаги тушум суммаси, лекин чет эл валютасида олинган солиқ солинадиган тушумнинг 1 фоизидан кўп бўлмаган миқдорда.
5. Хайрия мақсадларида хайр-эҳсон сифатида тушувчи чет эл валютасидаги маблағлардан мақсадли фойдаланилган тақдирда;
корхоналар, бирлашмалар ва ташкилотларнинг акциялари, брокерлик ўринлари, қийматли қоғозларини сотиб олганлик учун тўловнинг устав сармоясига тушган улушидан;
валюта бозорида сотиб олинган чет эл валютасидан чет эл валютасида олинган тушумга солинадиган солиқ ундирилмайди.
6. Солиқ суммаси, берилган имтиёзларни ҳисобга олиб, чет эл валютасида олинган тушум миқдоридан келиб чиқилган ҳолда солиқ тўловчи томонидан мустақил равишда ҳисоблаб чиқилади.
Бунда корхона даромадларидан олинадиган солиқ чет эл валютасида олинган тушумни ўз ичига олмайдиган ялпи даромаддан келиб чиққан ҳолда ҳисоблаб чиқилади.
7. Республика валюта фондининг маблағлари Ўзбекистон Республикаси Ташқи иқтисодий фаолият миллий банкининг махсус счётида жамланади ҳамда улардан Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан белгиланадиган мақсадларда фойдаланилади.
8. Қорақалпоғистон Республикаси, вилоятлар ва Тошкент шаҳар валюта фондларининг маблағлари Ўзбекистон Республикаси Ташқи иқтисодий фаолият миллий банки, унинг филиаллари ва бошқа ваколатли банкларнинг тегишли счётларида жамланади ҳамда улардан Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳокимликлари томонидан белгиланадиган мақсадларда фойдаланилади.
9. Қимматбаҳо тошларни, қимматбаҳо металларни, улардан ясалган буюмларни, уран ва бошқа стратегик хом ашёни ҳамда ўхшаши йўқ технологияларни экспорт қилишдан чет эл валютасида олинган тушумдан солиқ тўлаш тартиби Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан белгиланади.
10. Чет эл валютасида олинган тушумдан солиқ олиш бўйича ҳисоботлар тегишли солиқ идораларига ҳисобот ойидан кейинги ойнинг 20-кунига қадар тақдим этилади.
11. Ўзбекистон Республикасининг ваколатли банклари, Давлат божхона қўмитаси ҳар ойда тегишли молия ва солиқ идораларига Вазирлар Маҳкамаси томонидан тасдиқланадиган шаклга биноан амалга оширилган валюта, экспорт-импорт операциялари тўғрисидаги ҳисоботни тақдим этишга мажбурдирлар.
12. Экспорт қилган корхонанинг айби билан банкка тўлов ҳужжатлари тақдим этилмаган ёки товар юклаб жўнатилгандан кейин 180 кун ўтгач унинг ҳисоб счётига валюта тушуми тушмаган тақдирда банк бу ҳақда давлат солиқ идораларига маълум қилади.
13. Ўзбекистон Республикаси Давлат божхона қўмитаси ва унинг ҳудудий бўлинмалари, маҳаллий солиқ идораларининг сўровларига биноан уларга божхона декларациялари реестрларини жўнатиладиган маҳсулотлар миқдорини, валюта тушуми суммасини ҳамда экспорт юкларни жўнатишга асос бўлган бошқа маълумотларни кўрсатган ҳолда тақдим этадилар.
14. Чет эл валютасида олинган тушумдан солиқ тўлангандан кейин валюта тушумининг қолган қисми корхоналарнинг валюта фондларини шакллантиришга йўналтирилади, корхоналар ушбу фонд маблағларидан ўз ихтиёрлари бўйича, ўзларининг уставларида кўзда тутилган вазифаларга мувофиқ фойдаланадилар.
15. Республика валюта фондига солиқ тўловларининг тўғрилиги ва ўз вақтида тўланганлиги учун жавобгарлик солиқ тўловчилар ва уларнинг мансабдор шахсларига юклатилади.
16. Маҳсулотлар (ишлар, хизматларни сотишдан, сотишдан ташқари операциялар натижаларидан, шунингдек, бошқа тадбиркорлик фаолиятидан чет эл валютасида олинган тушумлар, агар Ўзбекистон Республикаси Марказий банки томонидан бошқача тартиб белгиланмаган бўлса, Ўзбекистон Республикаси ҳудудидаги хорижий шериклар билан ҳисоб-китобларни амалга оширувчи ваколатли банклардаги счётларга ўтказилиши шарт.
Чет эл валютасида олинган валюта тушумини счётга ўтказишнинг кўрсатиб ўтилган тартибини бузганликлари учун корхоналарга Ўзбекистон Республикасининг амалдаги қонун ҳужжатларига мувофиқ молия санкциялари қўлланилади.
17. Чет эл валютасидаги тушумдан солиқнинг тўлиқлиги, тўғрилиги ва ўз вақтида тўланишини назорат қилиш солиқ идоралари томонидан Ўзбекистон Республикаси қонун ҳужжатларига мувофиқ амалга оширилади.
18. Ушбу Низом корхоналар, ташкилотлар ва муассасалар томонидан бузилган тақдирда республика Марказий банки, Ташқи иқтисодий алоқалар вазирлиги, молия ва солиқ идоралари томонидан, уларнинг ҳуқуқ доирасида, белгиланган тартибда қуйидаги санкциялар қўлланилади:
молия санкцияларини қўллаш ва Ўзбекистон Республикаси қонун ҳужжатларида белгиланган миқдорларда маъмурий жарималар солиш;
ташқи иқтисодий фаолият қатнашчиси мақомидан маҳрум қилиш,
чет эл валютасида операциялар ўтказиш, товарлар (ишлар, хизматлар)ни экспорт қилиш ташқи иқтисодий савдо-воситачилик операциялари учун олинган лицензиялардан маҳрум қилиш;
қоидаларнинг бузилишига пул қўйган ёки валютани тартибга солиш меъёрларига риоя қилиш учун зарур чора-тадбирлар кўрмаган мансабдор шахсларни амалдаги қонун ҳужжатларига мувофиқ жавобгарликка тортиш.
19. Ушбу Низомни қўлланиш бўйича йўриқнома Ўзбекистон Республикаси Молия вазирлиги томонидан Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Давлат солиқ Бош бошқармаси билан биргаликда чиқарилади.
Кейинги таҳрирга қаранг.
Республика валюта фонди тўғрисида
НИЗОМ
Мазкур Низом Республика валюта фондининг вазифасини, шаклланишини ва ишлатилишини белгилайди.
I. Умумий қоидалар
Республика валюта фонди (РВФ) — республика валюта бюджети республика валюта тушумларининг бир қисмини чет эл кредитларини тўлаш юзасидан мажбуриятларни бажариш, аҳоли эҳтиёжлари учун энг зарур бўлган буюмларни чет мамлакатлардан харид қилишни таъминлаш, халқаро тўловларни марказлаштирилган тартибда амалга ошириш, республиканинг валюта режасида белгиланган давлат ижтимоий ва иқтисодий дастурларини амалга ошириш манбаи сифатида жамлаш мақсадида Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан ташкил этилади.
РВФ маблағлари илова* қилинаётган Республика валюта фонди даромадлари ва харажатлари Классификациясига мувофиқ Ўзбекистон Республикаси Ташқи иқтисодий фаолият миллий банкидаги махсус счётларда жамланади.
* Илова рус тилидаги матнида берилган.
II. Республика валюта фондини шакллантириш манбалари
1. Чет эл валютасидаги қуйидаги тушумлар РВФни шакллантириш манбалари ҳисобланади:
юридик шахсларнинг чет эл валютасидаги тушумидан олинадиган солиқ;
чет эл инвесторининг хорижга ўтказиладиган даромадидан олинадиган солиқ;
жисмоний шахслардан чет эл валютасида олинадиган даромад солиғи;
божхона божлари;
божхона тартиби қоидаларини амалга оширганлик учун тўловлар;
мусодара қилинган мол-мулкни ва мусодара қилинган чет эл валютасини сотишдан тушумлар;
корхоналар, бирлашмалар ва ташкилотларни рўйхатга олганлик учун давлат божи;
Ўзбекистон Республикаси Ҳукумати томонидан олинган чет эл кредитлари;
Ўзбекистон Республикаси Ҳукумати томонидан чет мамлакатлар ҳукуматларига берилган кредитлар бўйича тушумлар;
қийматли қоғозлардан тушумлар;
Ўзбекистон Республикаси Марказий банкидан чет эл валютасида сотиб олинган маблағлар;
бошқа тушумлар.
2. РВФ счётлари бўйича банк операцияларини амалга оширганлик учун воситачилик ҳақи ундирилмайди. Маблағлар чет элга ўтказилган тақдирда банк ҳақи имтиёзли тариф бўйича ундирилади.
III. Ўзбекистон Республикаси ижро этувчи органларининг Республика валюта фонди маблағларини шакллантириш ва улардан фойдаланиш бўйича ваколатлари
РВФ маблағларини шакллантириш ва улардан фойдаланиш РВФнинг чет эл валютасидаги тушумлари ва харажатлари Прогнози ҳамда Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг алоҳида қарорлари асосида амалга оширилади.
РВФ нинг чет эл валютасидаги тушумлари ва харажатлари Прогнози ҳар йили кўриб чиқиш ва тасдиқлаш учун Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасига Молия вазирлиги томонидан тақдим этилади.
Республика Молия вазирлигининг ҳуқуқ доирасига қуйидагилар киради:
РВФнинг чет эл валютасидаги тушумлари ва харажатларининг тасдиқланган Прогнозига мувофиқ ва Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг алоҳида қарорларига биноан РВФ маблағларини шакллантириш ва улардан фойдаланиш;
Республика Вазирлар Маҳкамасига валюта маблағларини кўпайтириш йўллари ва манбалари тўғрисида, РВФ маблағларидан фойдаланиш йўналишлари ҳақида таклифлар киритиш;
РВФ дан ажратилган валюта маблағларидан мақсадли ва самарали фойдаланишни назорат қилиш;
хизмат сафарлари ва бошқа жорий харажатлар учун валюта маблағлари ажратиш.
Ташқи иқтисодий фаолият миллий банкининг ва бошқа ваколатли банкларнинг, шунингдек, республика Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Давлат солиқ Бош бошқармасининг ҳуқуқ доирасига корхоналардан, бирлашмалардан ва ташкилотлардан РВФга, Қорақалпоғистон Республикаси вилоятлар ва Тошкент шаҳрининг валюта фондларига чет эл валютасидаги солиқлар ҳамда бошқа тўловларнинг ўз вақтида ва тўлиқ келиб тушишини таъминлаш киради.
IV. Республика валюта фонди маблағларидан фойдаланишнинг асосий йўналишлари
РВФ маблағларидан фойдаланишнинг асосий йўналишлари қуйидагилар ҳисобланади:
Ўзбекистон Республикасининг чет эл валютасидаги тушумлар ва харажатлар Прогнозида назарда тутилган мақсад ва чора-тадбирлар;
чет эл кредитларига хизмат кўрсатиш;
Ўзбекистон Республикасининг инвестиция Дастурига кирган ижтимоий аҳамиятга эга бўлган дастурлар ва объектларни имтиёзли шартларда кредит билан таъминлаш;
республика Ҳукумати номидан жаҳон бозорларида қийматли қоғозлар операцияларини амалга ошириш;
Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан белгиланадиган бошқа мақсадлар.
V. Республика валюта фондидан маблағлар ажратиш шакллари
Республика валюта фондидан чет эл валютасидаги маблағлар қуйидаги шаклларда ажратилади:
а) бюджетдаги давлат корхоналари ва ташкилотларига:
беғараз бериш;
фоизсиз кредит бериш;
имтиёзли кредит бериш;
б) мулкчилик шаклидан қатъи назар, хўжалик ҳисобидаги корхоналар ва ташкилотларга:
Ўзбекистон Республикаси Марказий банки томонидан сотиладиган кунда белгиланадиган курс бўйича сўмга сотиш;
имтиёзли кредит бериш;
в) Марказий банкка:
Ўзбекистон Республикаси Молия вазирлиги ва Марказий банки томонидан белгиланган тартибга мувофиқ сўмга сотиш.
Марказий банкка, корхоналарга, ташкилотларга ва муассасаларга чет эл валютасини сотишдан тушган сўмдаги эквивалент Вазирлар Маҳкамасининг Ўзбекистон Республикаси Ташқи иқтисодий фаолият миллий банкидаги махсус сўм счётига ўтказилади.
Мазкур счётдан олинадиган маблағлардан Вазирлар Маҳкамасининг қарори бўйича:
чет эл валюталари сотиб олиш;
экспорт товарлар сотиб олиш учун сўмни қоплашни таъминлаш;
Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан белгиланадиган бошқа мақсадлар учун фойдаланилади.
VI. Республика валюта фонди маблағларидан фойдаланиш бўйича ҳисобот
РВФнинг чет эл валютасидаги тушумлар ва харажатлар Прогнозининг бажарилиши тўғрисидаги ҳисобот йилнинг ҳар чорагида Ўзбекистон Республикаси Молия вазирлиги томонидан Вазирлар Маҳкамасига кўриб чиқиш учун тақдим этилади.