Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2020 йил 11 ноябрдаги «2020 — 2023 йилларда Қорақалпоғистон Республикасини комплекс ижтимоий-иқтисодий ривожлантириш чора-тадбирлари тўғрисида»ги ПҚ-4889-сонли қарорининг 17-бандида белгиланган тавсияларни инобатга олиб, Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Сенати Кенгашининг 2020 йил 17 ноябрдаги КҚ-156-IV-сонли қарорига мувофиқ 2020 — 2023 йилларда Қорақалпоғистон Республикасини комплекс ижтимоий-иқтисодий ривожлантириш бўйича чора-тадбирлар ижро этилишининг бориши тўғрисидаги масалани кўриб чиқиб, Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Сенати бу борада муайян ишлар амалга оширилганини қайд этади.

Ўзбекистон Республикаси Президенти қарори асосида 2788 та лойиҳа ва объектларда 21 трлн. 209 млрд. сўмлик кенг кўламли ишлар бажарилиши режалаштирилган.

Жумладан, 2020 — 2023 йиллар давомида амалга оширилиши белгиланган жами 12 трлн. 293 млрд. сўмлик 1 минг 359 та лойиҳадан 3 трлн. 164 млрд. сўмлик 1 минг 108 та инвестиция лойиҳаси, шу жумладан қишлоқ хўжалиги соҳасида 592 млрд. сўмлик 358 та лойиҳа, саноат соҳасида 1 трлн. 981 млрд. сўмлик 311 та лойиҳа, хизмат кўрсатиш соҳасида 590,8 млрд. сўмлик 439 та лойиҳа молиялаштирилган (ташаббускорнинг ўз маблағи ҳисобидан 1 трлн. сўм, банк кредити ҳисобидан 660,4 млрд. сўм, хорижий кредит линиялари ҳисобидан 131,1 млн. АҚШ доллари ҳамда хорижий инвесторлар ҳисобидан 14,5 млн. АҚШ доллари).

Мазкур молиялаштирилган лойиҳаларнинг 605 таси (899,6 млрд. сўм), шу жумладан қишлоқ хўжалиги соҳасида 213 таси (327 млрд. сўм), саноат соҳасида 161 таси (268,1 млрд. сўм) ҳамда хизмат кўрсатиш соҳасида 231 та (304,5 млрд. сўм) ишга туширилиб, жами 3 минг 166 та янги иш ўрни яратилган.

Парламент назорати доирасида сенаторлар томонидан ҳудудларда мавжуд муаммоларни жойида ҳал этиш чоралари кўриб борилмоқда.

Хусусан, Тахтакўпир туманида олиб борилган ўрганишлар жараёнида «Ўзбекистон» МФЙ ҳудудида «Қора ой парранда» МЧЖга тегишли паррандачилик фермасини қуриш ишлари экологик экспертизадан ўтказилмасдан ва атрофдаги хонадонлар аҳолиси билан келишилмасдан бошлаб юборилганлиги маълум бўлди. Сенатнинг Оролбўйи минтақасини ривожлантириш масалалари қўмитаси томонидан маҳаллий Кенгаш депутатлари ва жамоатчилик билан биргаликда ушбу масала юзасидан аҳоли ўртасида тушунтириш ишлари ўтказилиб, уларнинг розилиги олинди ҳамда лойиҳанинг экологик экспертизадан ўтказилишига амалий ёрдам кўрсатилди.

Шунингдек, мазкур туманнинг «Қора огоч» овули «Отакўл» ОФЙ ҳудудида сув таъминоти ҳамда унинг сифати муаммо эканлиги инобатга олиниб, соатига 5 куб метр сувни тозалайдиган ва чучуклаштирадиган иншоотни ўрнатиб бериш ишлари бошлаб юборилди.

Ўрганишлар жараёнида эришилган ижобий натижалар билан бир қаторда, айрим камчиликларга ҳам йўл қўйилганлиги аниқланди.

Жумладан, 2020 йилнинг 5 декабрига қадар ишга тушиши лозим бўлган жами 974,5 млрд. сўмлик 76 та лойиҳа турли сабабларга кўра белгиланган муддатларда ишга туширилмаган.

Бундан ташқари, банк кредити ҳисобидан ишга туширилиши лозим бўлган 15 та лойиҳага 15,1 млрд. сўмлик кредит маблағлари ўз вақтида ажратилмаган.

Таҳлил қилиш жараёнида 2020 — 2023 йиллар ижтимоий-иқтисодий дастурга киритилган, бироқ муаммоли сабабларга кўра жами 114,2 млрд. сўмлик 70 та лойиҳа истиқболсиз деб топилган.

Шунингдек, қатор лойиҳалар ҳокимликлар томонидан масъул банклар билан келишмаган ҳолда Дастурга киритилиши натижасида уларни амалга ошириш имконсиз бўлиб қолмоқда.

Бундан ташқари, белгиланган квотага асосан тадбиркорлик субъектлари томонидан Орол денгизидан йилига 2 минг тонна артемия олинади. Бироқ саноқли тадбиркорлик субъектлари артемияни қайта ишлаш ва декапсуляция қилиш имкониятига эга. Қолган тадбиркорлик субъектлари эса артемия хом ашёсини ноқулай шароитларда сақлаб исрофгарчиликка йўл қўймоқда.

«Парламент назорати тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунининг 14-моддасига мувофиқ Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Сенати қарор қилади:

1. 2020 — 2023 йилларда Қорақалпоғистон Республикасини комплекс ижтимоий-иқтисодий ривожлантириш чора-тадбирларининг ижроси юзасидан Оролбўйи минтақасини ривожлантириш масалалари қўмитаси раиси Б. Алихановнинг ахбороти маълумот учун қабул қилинсин.

2. 2020 — 2023 йилларда Қорақалпоғистон Республикасини комплекс ижтимоий-иқтисодий ривожлантириш дастурига киритилган 70 та лойиҳани амалга оширишда маҳаллий ҳокимликлар, масъул вазирлик, идора ҳамда тижорат банклари томонидан ўз вақтида етарли ишлар олиб борилмаганлиги қайд этилсин.

3. Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси:

истиқболсиз лойиҳалар ўрнига таклиф этилаётган лойиҳаларни ўрганиб чиқиб, ҳудудларнинг ўзига хос имкониятлари, инфратузилмаси ва «ўсиш нуқтаси»ни ҳисобга олган ҳолда инвестиция дастурларига киритиш чорасини кўрсин;

Қорақалпоғистон Республикасининг шаҳар, туманларига масъул этиб бириктирилган вазирлик, идоралар раҳбарларининг белгиланган вазифаларни ўз вақтида бажарилиши юзасидан масъулиятини оширишни таъминласин;

Қорақалпоғистон Республикасининг Жўқорғи Кенгеси ва Вазирлар Кенгаши билан келишилган ҳолда артемия цистасини овлаш ва қайта ишлашни комплекс ривожлантириш мақсадида зарур норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни ишлаб чиқсин ҳамда соҳага инвестицияни кенг жалб қилиш орқали экспортбоп маҳсулотларни ишлаб чиқаришни йўлга қўйиш чораларини кўрсин;

2021 йилнинг 1 февралига қадар мазкур бандда белгиланган вазифалар ижроси юзасидан Олий Мажлис Сенатига таҳлилий маълумот киритсин.

4. Қорақалпоғистон Республикасининг шаҳар, туманларига масъул этиб бириктирилган вазирлик, идоралар тижорат банклари, Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши ва маҳаллий ҳокимликлар билан биргаликда бир ҳафта муддатда:

дастурга киритилган, бироқ истиқболсиз деб топилган лойиҳа ташаббускорлари билан учрашиб, мавжуд муаммоларни қайта таҳлил қилиб чиқсин ва барча зарур чораларни кўрган ҳолда ушбу лойиҳаларни амалга оширилишини таъминласин;

истиқболсиз лойиҳалар ўрнига таклиф этилаётган янги лойиҳаларни ҳар томонлама ўрганиб, асослантирилган таклифларни ишлаб чиқсин ва Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасига киритсин;

дастурда белгиланган 76 та лойиҳани ишга тушириш муддатлари кечикаётганлиги сабабларини ўрганиб, жорий йил якунига қадар уларни ишга тушириш чораларини кўрсин.

5. Қорақалпоғистон Республикасининг Жўқорғи Кенгесига:

2020 — 2023 йилларда ижтимоий-иқтисодий ривожлантириш бўйича белгиланган чора-тадбирлар ижроси устидан қатъий депутатлик назоратини ташкил этиш;

маҳаллий Кенгаш депутатлари томонидан маҳаллалар (округлар) кесимида амалга ошириладиган лойиҳаларнинг ижро ҳолатини ҳар ой якуни билан сессияларда муҳокама қилиб бориш тавсия этилсин.

6. Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Сенати Кенгашининг 2020 йил 17 ноябрдаги КҚ-156-IV-сонли Қарорига мувофиқ Қорақалпоғистон Республикасининг тегишли ҳудудларига бириктирилган Олий Мажлис Сенати аъзолари:

муддати келган, лекин ишга туширилмаган лойиҳалар бўйича тегишли масъул вазирлик ва идораларга парламент назорати тартибида сўровлар юборсин;

лойиҳаларни сенаторлар, ташаббускорлар, вазирлик ва идоралар, тижорат банклари иштирокида батафсил таҳлил қилиб, мавжуд муаммоларни ҳал қилиш, амалга оширилаётган ишларни кунлик назоратга олсин;

ишга туширилган лойиҳаларнинг аҳамияти юзасидан жамоатчилик хабардорлигини ошириш чораларини кўрсин;

ҳар ой якунида амалга оширилаётган ишлар юзасидан Оролбўйи минтақасини ривожлантириш масалалари қўмитасига ахборот киритиб борсин.

7. Ушбу Қарорнинг ижросини назорат қилиш Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Сенатининг Оролбўйи минтақасини ривожлантириш масалалари қўмитаси раиси Б. Алиханов зиммасига юклансин.