Ўзбекистон Республикасининг «Ўзбекистон Республикасининг Марказий банки тўғрисида»ги ва «Бухгалтерия ҳисоби тўғрисида»ги қонунларига мувофиқ Ўзбекистон Республикаси Марказий банки бошқаруви қарор қилади:

1. Нобанк кредит ташкилотлари, тўлов тизими операторлари ва тўлов ташкилотларида бухгалтерия ҳисобини юритиш тартиби тўғрисидаги йўриқнома 1-иловага мувофиқ тасдиқлансин.

2. Айрим идоравий норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар 2-иловага мувофиқ ўз кучини йўқотган деб топилсин.

3. Мазкур қарор расмий эълон қилинган кундан эътиборан кучга киради.

Мазкур Йўриқнома микромолия ташкилотлари, ломбардлар, ипотекани қайта молиялаштириш, факторинг, кафолатлар бериш ташкилотлари (бундан буён матнда нобанк кредит ташкилоти деб юритилади), тўлов тизими операторлари ва тўлов ташкилотлари учун бухгалтерия ҳисобини юритиш ва бухгалтерия ишларини ташкил қилиш тартибини белгилайди.

1. Мазкур Йўриқномада бухгалтерия операцияларини амалга ошириш, расмийлаштириш, ҳисобини юритиш ва назорат қилиш бўйича белгиланган талаблар барча нобанк кредит ташкилотлари, тўлов тизими операторлари ва тўлов ташкилотлари учун мажбурийдир.

2. Ломбардлар Ўзбекистон Республикасининг қонунчилик ҳужжатлари ва мазкур Йўриқномага, микромолия ташкилотлари, ипотекани қайта молиялаштириш ташкилотлари (бундан буён матнда ипотека ташкилоти деб юритилади), факторинг ташкилотлари, кафолатлар бериш ташкилотлари, тўлов тизими операторлари ва тўлов ташкилотлари Ўзбекистон Республикасининг қонунчилик ҳужжатлари, Молиявий ҳисоботларнинг халқаро стандартлари ва мазкур Йўриқномага мувофиқ ўз ҳисоб сиёсатини ишлаб чиқиши, тасдиқлаши ва амалда қўллаши, шунингдек иш хусусиятларидан келиб чиққан ҳолда ҳужжатлар айланиш тартибини белгилаши лозим.

3. Нобанк кредит ташкилоти, тўлов тизими оператори ва тўлов ташкилотининг бухгалтерия операцияларини ҳисобварақларда акс эттириш мазкур Йўриқноманинг 1-иловасида келтирилган Нобанк кредит ташкилотлари, тўлов тизими операторлари ва тўлов ташкилотларида бухгалтерия ҳисоби ҳисобварақлари режасига (бундан буён матнда Ҳисобварақлар режаси деб юритилади) мувофиқ амалга оширилади.

4. Нобанк кредит ташкилоти, тўлов тизими оператори ва тўлов ташкилотининг раҳбари (бундан буён матнда раҳбар деб юритилади) ҳисоб сиёсати ишлаб чиқилишини, ички назорат тартибини, бухгалтерия ҳисоби тўлиқ ва ишончли юритилишини, ҳисоб ҳужжатларининг бут сақланишини ташкил этиш, молиявий ҳисоботнинг тайёрланишини, солиқ ҳисоботининг ва бошқа молиявий ҳужжатларнинг тайёрланишини, ҳисоб-китоблар ўз вақтида амалга оширилишини, шунингдек Ўзбекистон Республикасининг Марказий банки (бундан буён матнда Марказий банк деб юритилади) томонидан белгиланган талабларга риоя этилишини таъминлаши шарт.

5. Нобанк кредит ташкилоти, тўлов тизими оператори ва тўлов ташкилотининг бухгалтерия ҳисоби хизматига бош бухгалтер ёки бухгалтерия ҳисоби ва молиявий бошқариш вазифаларини амалга оширувчи бошқа мансабдор шахс (бундан буён матнда бош бухгалтер деб юритилади) раҳбарлик қилади.

6. Бош бухгалтер лавозимга раҳбар томонидан тайинланади ва озод қилинади.

7. Бош бухгалтер лавозимга тайинланаётганда ёки лавозимидан озод қилинаётганда, бухгалтерия ҳисоби ва ҳисоботи аҳволини акс эттирувчи қабул қилиш-топшириш далолатнома расмийлаштирилади. Далолатнома қабул қилувчи ва топширувчи бош бухгалтерлар томонидан имзоланади ва раҳбар томонидан тасдиқланади. Агар ишлаб турган бош бухгалтер вафот этган ёки бошка сабабларга кўра қабул қилиш-топшириш жараёнида иштирок эта олмаса, қабул қилиш-топшириш далолатномаси раҳбар ва ишни янги қабул қилувчи бош бухгалтер томонидан имзоланади.

8. Нобанк кредит ташкилоти, тўлов тизими оператори ва тўлов ташкилотида пул маблағлари ва товар-моддий бойликларни қабул қилиш ҳамда бериш учун асос бўлиб хизмат қиладиган ҳужжатлар, шунингдек кредит ва ҳисоб-китоб мажбуриятномалари раҳбар ва бош бухгалтер ёки шундай ваколат берилган бошқа шахслар томонидан имзоланади. Бу ваколатли шахсларга ҳужжатларни имзолаш ҳуқуқининг берилиши раҳбарнинг буйруғи билан расмийлаштирилади.

9. Бош бухгалтери зиммасига пул маблағлари ва моддий бойликлар учун бевосита моддий жавобгарлик билан боғлиқ вазифалар, шунингдек раҳбар вақтинча ишда бўлмаганда унинг вазифаларини бажариб туриш юклатилиши мумкин эмас.

10. Бош бухгалтер вақтинча ишда бўлмаганда (хизмат сафарида, таътилда, касаллик ва шу кабиларда) бош бухгалтернинг вазифаларини бажариш бош бухгалтер ўринбосари зиммасига, ўринбосар ҳам ишда бўлмаганда раҳбарнинг буйруғига асосан молиявий операцияларни билувчи малакали бошқа ходим зиммасига юклатилади.

11. Бош бухгалтер вазифаларига қуйидагилар киради:

бухгалтерия ҳисоби ҳисобварақларида операцияларнинг кунлик ўз вақтида ва тўғри акс эттирилиши;

молиявий ва назоратга оид ҳисоботларни тўғри, ҳаққоний ва ўз вақтида тузилишини ҳамда белгиланган муддатларда тегишли органларга тақдим этилишини таъминлаш;

бухгалтерия ҳужжатларининг бут сақланиши, уларнинг белгиланган тартибда расмийлаштирилиши ва архивга топширилишини таъминлаш;

бошқа бўлинмалари билан биргаликда бухгалтерия ҳисоби ва ҳисоботи маълумотлари асосида молиявий фаолиятни таҳлил қилиш;

моддий ва молиявий ресурслардан оқилона, тежамкорлик билан фойдаланилиши ҳамда мулкнинг бут сақланиши устидан доимий назорат олиб бориш;

нобанк кредит ташкилоти фаолиятида унинг молиявий ҳолатига таъсир этувчи юзага келган ёки юзага келиши мумкин бўлган пул маблағлари ва товар-моддий бойликлардан самарасиз ёки ноқонуний фойдаланилиши, амалдаги қонунчилик талабларини бузилиши ҳолатлари бўйича раҳбарга ахборот бериш;

раҳбарнинг буйруғига асосан манфаатлар тўқнашувини юзага келтирмайдиган бошқа вазифалар.

12. Нобанк кредит ташкилоти, тўлов тизими оператори ва тўлов ташкилотининг бухгалтерия ҳисоби хизмати ходимларининг лавозим вазифалари ишлаб чиқилиб, раҳбар томонидан тасдиқланган бўлиши зарур. Бухгалтерия хизмати ходимларига унинг лавозим мажбуриятларига мувофиқ маълум вазифаларни бажариш юклатилади.

13. Бош бухгалтер муҳрлар, штамплар ва қатъий ҳисобда турувчи бланклардан фойдаланишда, уларнинг йўқолиши ёки суиистеъмолчилик мақсадларида фойдаланиш шароитига имкон бермаслик учун сейфда сақланишини таъминлаши шарт.

14. Жамланма ва таҳлилий ҳисоб операциялари алоҳида бухгалтерия ҳисоби регистрларида қайд этилади. Синтетик ҳисоб юритишда бош китобдан ва аналитик ҳисоб юритишда ёрдамчи китоблардан фойдаланилади.

15. Бош китоб бу иккинчи тартибли баланс ҳисобварақлари режаси номенклатурасига мос иккинчи тартибли ҳисобварақлари гуруҳи бўлиб, у молиявий ҳисоботларни тайёрлашда ишлатиладиган йиғма маълумотларни акс эттиради. Бош китобда ҳар бир ҳисобварақ бўйича кун бошига қолдиқ, кун давомида амалга оширган операцияларнинг дебет ва кредит айланмаси ва кун охирига қолдиқ суммалари акс эттирилади.

16. Ёрдамчи китоб ҳисобварақларига нисбатан олганда бош китоб ҳисобварақлари назорат ҳисобварақлари ҳисобланади.

17. Ёрдамчи китоблар бош китоб ҳисобварақларига очиладиган шахсий ҳисобварақлар, шунингдек алоҳида маблағлар тури ва қимматликлар бўйича юритиладиган карточка, китоб ёки журналлар ҳисобланади ва уларда бухгалтерия операциялари батафсил ва тўлиқ акс эттирилади. Ёрдамчи китобларнинг шакли ва турлари ташкилот томонидан мустақил белгиланади ҳамда дастурий йўл билан юритилиши мумкин.

18. Барча кунлик операциялар ёрдамчи китобда хронологик тартибда акс эттирилади. Ёрдамчи китоб учун манба бўлиб, пул ҳисоб-китоб ҳужжатлари ва бошқа бухгалтерия бирламчи ҳужжатлар ҳисобланади.

19. Ёрдамчи китоблар Ҳисобварақлар режаси номенклатурасига мос иккинчи тартибли баланс ҳисобварақлари бўйича ҳар ой учун алоҳида юритилиши лозим.

20. Бош ва ёрдамчи китобларда ҳеч қандай тузатишлар қилинишига рухсат этилмайди. Ўчирувчи суюқликлар ёрдамида, шунингдек, суммаларни ўчириб ёзиш ва тузатиш йўли билан тузатишлар киритиш тақиқланади.

21. Ички операцияларни амалга оширишда мазкур йўриқноманинг 2-иловасига мувофиқ мемориал ордердан фойдаланилади.

Аниқланган хато ёзувлар ушбу хато ёзувлар киритилган ҳисобварақларга тескари ёзувлар киритиш йўли билан (сторно усулида) тузатиш мемориал ордерларини тузиш асосида тузатилади.

Тузатиш мемориал ордери матнида қачон ва қайси ҳужжатда хатога йўл қўйилгани кўрсатилиши керак, асос бўлган ҳужжатга (ариза, билдиришнома, хат ва бошқалар) ҳавола берилиши ва илова қилиниши керак.

22. Бошланғич ҳисоб ҳужжатлари ҳамда бухгалтерия ҳисоби регистрлари техника воситаларидан, ахборот тизимларидан ва ахборот технологияларидан фойдаланилган ҳолда электрон ҳужжат тарзида яратилиши, ишлов берилиши, тақдим этилиши ва сақланиши мумкин.

23. Ҳисоб регистрлари техника воситаларидан, ахборот тизимларидан ва ахборот технологияларидан фойдаланган ҳолда юритилганда, кирим ва чиқим касса ордерларини қайд этиш бўйича ёрдамчи китоб ҳар бир иш куни учун, бош китоб ҳар ой учун алоҳида қоғозга чоп этилиб, хронологик тартибда тикилади, ўсиб бориш тартибида рақамланади ҳамда варақлар сони кўрсатилган ҳолда раҳбар ва бош бухгалтер томонидан имзоланади.

24. Ёрдамчи китобларда акс эттирилган молиявий-хўжалик фаолияти натижалари ҳар ой охирида ҳар бир ҳисобварақнинг дебет ва кредити бўйича айланма суммаси жамланади ва ҳисобот даврининг охирига қолдиқ чиқарилади.

25. Ҳисобга олиш даври молиявий операциялар амалга оширилган вақтдан бошланиб, молиявий ҳисоботларни тузиш ва ҳисобварақларни ёпишгача бўлган ҳисоб жараёнининг кетма-кет босқичини ўз ичига олади.

26. Ҳисобга олиш даври қуйидаги босқичлардан иборат:

бирламчи ҳужжатларни расмийлаштириш (пул ҳисоб-китоб ҳужжатлари ва бошқа ҳужжатлар);

ёрдамчи китобларда операцияларни рўйхатга олиш;

ёрдамчи китоблардаги жами суммани кунлик бош китобга ўтказиш;

бош китоб асосида молиявий ҳисоботни тайёрлаш.

28. Кирим ва чиқим касса операциялари устидан назорат қилиш бош бухгалтер ёки унинг ўринбосари томонидан ёки раҳбар буйруғига асосан ташкилотнинг бошқа масъул шахси томонидан амалга оширилади.

29. Нақд пул маблағларини кассадан беришда, мазкур Йўриқноманинг 3-иловасига мувофиқ шаклда бир нусхада чиқим касса ордери расмийлаштирилади, чиқим касса ордерларини қайд этиш бўйича ёрдамчи китобга тегишли ёзувлар киритилади, ташкилот раҳбари ва бош бухгалтер томонидан имзоланади ҳамда кассага топширилади.

30. Нақд пул маблағларини кассага кирим қилишда, мазкур Йўриқноманинг 4-иловасига мувофиқ шаклда бир нусхада кирим касса ордерини расмийлаштирилади, кирим касса ордерларини қайд этиш бўйича ёрдамчи китобга тегишли ёзувлар киритилади. Кирим касса ордери пул маблағларини топширувчи ва бош бухгалтер томонидан имзоланиб, кассага топширилади.

31. Кирим ва чиқим касса ордерлари масъул шахснинг кирим ва чиқим бўйича махсус штамплари билан тасдиқланади.

32. Кассир кун охирига касса қолдиғини чиқариб, бош бухгалтерга кассир ҳисоботи сифатида йиртиб олинган иккинчи варақни (касса дафтаридаги бир кунлик ёзувлар нусхасини) кирим ва чиқим касса ордерлари билан биргаликда тақдим қилади.

Ўз навбатида, бош бухгалтер томонидан кирим ва чиқим касса ордерларини қайд этиш журналларидаги ёзувлар кассир ҳисоботидаги маълумотлар билан ҳамда кун охирига чиқарилган касса қолдиғи кассада ҳақиқатда мавжуд бўлган нақд пул маблағлари суммаси билан солиштирилади.

Солиштириш натижаси тўла мос келганда бош бухгалтер касса дафтарига имзо чекади. Шундан сўнг, кун давомида амалга оширилган касса операциялари бухгалтерия ҳисоби ҳисобварақларида акс эттирилади.

Солиштириш натижаси мос келмаганда, камомад суммаси «Ходимлар билан бўладиган ҳисоб-китоблардаги ундириб олиниши лозим бўлган маблағлар» ҳисобварағининг дебетига, ортиқча пул маблағлари «Бошқа фоизсиз даромадлар» ҳисобварағининг кредитига олиб борилади.

33. Микромолия ташкилоти, ломбард ва мижоз ўртасида кредит (шунингдек, микрокредит, микроқарз, лизинг) шартномаси имзоланган санада мижозга кредит ҳисобварағи очилади.

34. Амалдаги кредит шартномалари ташкилот раҳбари белгилаган раҳбар лавозимидаги шахс(лар) жавобгарлиги остида сақланади. Сўндирилган шартномалар жорий архивда қонунчилик ҳужжатларида белгиланган муддат давомида сақланади.

35. Микромолия ташкилоти, ломбард томонидан берилган кредит маблағлари ҳамда улар бўйича ҳисобланган фоизлар ҳисоби ҳисобварақлар режасига асосан юритилади.

36. Кредит бўйича фоизларни ҳисоблаш микромолия ташкилоти, ломбард ҳамда мижоз ўртасида тузилган кредит шартномасига асосан қолдиқ миқдорига нисбатан кунлик ҳисобланади.

37. Кредитлар бўйича фоизлар кредит берилган кундан бошлаб ҳисобланади ҳамда кредит сўндирилган кун учун фоизлар ҳисобланмайди. Фоизларни тўлаш тартиби ва муддатлари кредит шартномаси билан белгиланади.

39. Фоизлар балансдан ҳисобдан чиқарилганидан сўнг, фоизларни кейинги ҳисоблаш фақат балансдан ташқари ҳисобварақларда кредит шартномасида белгиланган муддат давомида амалга оширилади.

41. Ломбард томонидан ажратилган кредит гаров билан таъминланмаган ҳолатга келганда (гаров нарсаси йўқотилганда, ўғирланганда, форс-мажор ҳолатларда) мазкур кредитлар ўз таъминотини йўқотган деб ҳисобланади ва улар бўйича 100 фоиз миқдорида кўрилиши мумкин бўлган зарарларни қоплаш захираси шакллантирилади.

42. Активлар бўйича кўрилиши мумкин бўлган зарарларни қоплаш захирасига ўтказмалар тегишли харажатлар ҳисобварақлари орқали амалга оширилади.

43. Активлар бўйича кўрилиши мумкин бўлган зарарларни қоплаш захирасини камайтириш харажат ҳисобварақларини камайтириш (захира ҳисобот давридан олдинги даврида шакллантирилган бўлса даромад ҳисобварағини ошириш) орқали амалга оширилади.

44. Тегишли захиралар ҳисобидан ҳисобдан чиқарилган кредитлар ҳисоби балансдан ташқари ҳисобварақларда юритилади.

45. Активлар балансдан ташқари ҳисобварақларида камида 3 йил мобайнида юритилади.

Балансдан ташқари ҳисобварақларда ҳисоби юритилаётган актив ва унга ҳисобланган фоизлар юқори бошқарув органнинг қарори асосида белгиланган тартибда ҳисобдан чиқарилади.

46. Ҳисобдан чиқарилган активлар бўйича мижоз томонидан тўлов амалга оширилганда, ушбу суммалар тегишли даромад ҳисобварақларида акс эттирилади.

Бунда, агар амалга оширилган тўлов суммаси қарз олувчи жисмоний шахсга ёки қарз олувчи тадбиркорлик субъектига ажратилган микроқарз ёки кредит бўйича мажбуриятларни бажариш учун етарли бўлмаса, қарз олувчининг қарзи қуйидаги навбатда қопланади:

1) асосий қарз бўйича муддати ўтган қарздорлик ва муддати ўтган фоиз тўловлари мутаносиб равишда;

2) жорий давр учун ҳисобланган фоизлар ва жорий давр учун асосий қарз бўйича қарздорлик;

3) неустойка (жарима, пеня);

4) кредиторнинг қарздорликни узиш билан боғлиқ бўлган бошқа харажатлари.

47. Кредит таъминоти сифатида гаровга ёки сақловга қабул қилинган мол-мулклар, мулкий ҳуқуқлар ҳамда қимматли қоғозлар ҳисоби балансдан ташқари ҳисобварақларда юритилади.

48. Гаровга қўйилган ёки сақловга қабул қилинган мол-мулк сотилишидан тушган маблағлар қарз олувчи жисмоний шахсга ёки қарз олувчи тадбиркорлик субъектига ажратилган микроқарз ёки кредит бўйича мажбуриятларни бажариш учун етарли бўлмаса, қарз олувчининг қарзи қуйидаги навбатда қопланади:

1) асосий қарз бўйича муддати ўтган қарздорлик ва муддати ўтган фоиз тўловлари мутаносиб равишда;

2) жорий давр учун ҳисобланган фоизлар ва жорий давр учун асосий қарз бўйича қарздорлик;

3) неустойка (жарима, пеня);

4) кредиторнинг қарздорликни узиш билан боғлиқ бўлган бошқа харажатлари.

49. Гаровга қўйилган мол-мулк сотилишидан тушган маблағлар кредит бўйича талабни қондиришга етарли бўлмаса, етмаган сумма миқдорида шакллантирилган кўрилиши мумкин бўлган зарарларни қоплаш захираси ҳисобидан ҳисобдан чиқарилади.

50. Агар, кредитни сўндириш гаровга олинган мулк ҳисобидан, ушбу мулкка эгалик ҳуқуқини олиш орқали амалга оширилса, кредитнинг баланс қиймати ёки гаровга олинган мулкнинг ҳаққоний қийматидан (уни сотиш билан боғлиқ харажатларни чиқариб ташлаган ҳолда) энг ками бўйича ҳисобга олинади.

51. Ўз фаолиятида молиявий хизматларни кўрсатиш жараёнида, ижарага бериш учун ёки маъмурий мақсадлар учун фойдаланиладиган, шунингдек бир йилдан ортиқ вақт мобайнида фойдаланиш кўзда тутилган моддий активлар асосий воситалар бўлиб ҳисобланади.

Раҳбар ҳисобот йилида буюмларни асосий воситалар таркибида ҳисобга олиш учун улар қийматининг энг кам чегарасини белгилашга ҳақли.

52. Асосий воситаларга бинолар, иншоотлар, асбоб-ускуналар, компьютерлар, мебель, ҳисоблаш техникаси, транспорт воситалари, фойдаланиш ҳуқуқларида харид қилинган ер, кутубхона фонди ва бошқалар киритилади.

Балансда асосий воситалар баланс (қолдиқ) қиймати бўйича акс эттирилади. Асосий воситалар кирим қилинганда балансда бошланғич (ҳақиқий) қиймати бўйича акс эттирилади.

Бошланғич қийматга асосий воситани сотиб олиш ёки уни барпо этиш (бино қуриш ва қурилишни тугаллаш) билан боғлиқ барча харажатлар, шу жумладан, тўланган солиқлар, божхона божлари ва йиғимлари ҳамда етказиб бериш, монтаж, ўрнатиш ва ишга тушириш билан боғлиқ бевосита активдан белгиланган мақсадда фойдалана олиш учун уни ишчи ҳолатига келтириш билан боғлиқ бўлган бошқа барча харажатларнинг суммаси киритилади.

Асосий воситаларнинг бошланғич қиймати қонунчиликда белгиланган муддатларда қайта баҳоланади. Асосий воситаларни қайта баҳолаш билан ҳисобга олган ҳолдаги қиймати тикланиш қиймати дейилади.

53. Асосий воситаларни харид қилиш билан боғлиқ бўлган тўловлар олдиндан тўлиқ ёки қисман ўтказилганда, ўтказилган сумма 19909 — «Олиниши лозим бўлган маблағлар — Товар-моддий қимматликлар» ҳисобварағида ҳисобга олинади.

Асосий воситалар келиб тушганда асосий воситаларнинг тегишли ҳисобварағи дебетланади, 19909 — «Олиниши лозим бўлган маблағлар — Товар-моддий қимматликлар» ҳисобварағи кредитланади.

54. Асосий воситалар кирим қилгандан сўнг тўлов амалга оширилса, асосий воситалар учун тўланиши лозим бўлган маблағлар ҳисоби 29802 — «Тўланиши лозим бўлган маблағлар — Товар-моддий қимматликлар ва хизматлар учун» ҳисобварағида юритилади.

55. Текинга олинган асосий воситалар таъсисчилардан олинганда 30905 — «Текинга олинган мулклар» ҳисобварақда ёки бошқа шахслардан олинганда ҳамда инвентаризация натижасида ортиқча аниқланган тақдирда 45994 — «Бошқа фоизсиз даромадлар» ҳисобварақда юритилади.

56. Асосий воситаларга амортизация ажратмалари объект фойдаланишга топширилган (эксплуатацияга киритилган) санадан бошлаб амалга оширилади.

Асосий воситаларнинг фойдалилик хизмати муддати ичида унинг бошланғич қиймати асосида тугатиш қийматини айириш билан эскириш ҳисобланади.

Тугатиш қиймати деганда асосий воситанинг фойдалилик хизмати муддати тугаш вақтида уни тугатиш билан боғлиқ харажатларни айиргандан сўнг олинадиган қиймат ҳисобланади.

Эскиришни ҳисоблаш қуйидаги усулларда амалга оширилиши мумкин:

тўғри чизиқли ҳисоблаш усули;

бажарилган иш ҳажмига мутаносиб равишда ҳисоблаш усули;

тезлаштирилган усул (камайиб борувчи қолдиқ усули ва йиллар йиғинди усули).

57. Эскиришни ҳисоблашнинг танланган усули ҳисоб сиёсатида белгиланиши ва ҳисобот йили давомида ўзгармаслиги лозим.

58. Асосий восита объектларининг бошланғич қийматини уларнинг ҳақиқий қийматига мослаштириш мақсадида қайта баҳоланади.

Агар ҳақиқий қийматни етарлича даражада аниқлаш имконияти мавжуд бўлса, барча асосий воситалар битта гуруҳ доирасида қайта баҳоланган қиймати бўйича акс эттирилади. Қайта баҳоланган қиймат бу объектларнинг қайта баҳолаш давридаги ҳақиқий қийматидан йиғилган эскириш ва қийматнинг пасайишидан кўрилган зарар суммаси чегириб ташланган қийматдир.

59. Асосий воситаларнинг алоҳида объектларини қайта баҳолашда асосий воситаларнинг ушбу объектига тегишли барча гуруҳлари қайта баҳоланади. Асосий воситаларнинг бир гуруҳи таркибидаги объектлар бир вақтда қайта баҳоланади.

60. Микромолия ташкилоти, ломбард ва факторинг ташкилоти тасарруфидаги барча асосий воситалар, уларнинг хўжалик қарамоғида ёки оператив бошқарувида бўлган, шунингдек учинчи томонга ижарага берилган ва учинчи томондан молиявий ижарага олинган мол-мулк, фойдаланиладиган ва фойдаланилмайдиган мол-мулк, консервацияда сақланаётган, ҳисобдан чиқаришга тайёрлаб қўйилган, лекин тегишли ҳужжатлар билан расмийлаштирилмаган, шунингдек тугалланмаган қурилиш объектлари ва ўрнатишга мўлжалланган асбоб-ускуналар қайта баҳоланиши керак.

Ер ва табиатдан фойдаланиш объектлари қиймати қайта баҳоланмайди.

61. Қайта баҳолаш мустақил равишда ёки баҳолаш фаолияти билан шуғулланиш ҳуқуқига эга бўлган баҳоловчи ташкилотларни жалб қилган ҳолда амалга оширилади. Асосий воситалар объектининг ҳақиқий қиймати деб уларнинг бозор қиймати ҳисобланади.

62. Асосий воситаларни қайта баҳолашда қуйидаги усуллар қўлланилади:

индекс усули;

тўғридан-тўғри қайта баҳолаш усули.

63. Қайта баҳолашнинг индекс усулида асосий воситаларнинг баланс қиймати ва қайта баҳолаш кунига шу активларнинг йиғилган эскириши маълум индексдан фойдаланилган ҳолда қайта баҳоланади. Шундан кейин активларнинг қайта баҳоланган қиймати уларнинг баланс қиймати ва жамғарилган эскириш билан таққосланади ва ўртадаги фарқ суммасига тегишли бухгалтерия ёзувлари амалга оширилади.

64. Баланс қиймати деганда активнинг жамғарилган амортизация ва қайта баҳолаш натижасида жамланган зарарлар чегирилган ҳолдаги қиймати тушунилади.

65. Агар активнинг қайта баҳоланган қиймати унинг баланс қийматидан ортиқ бўлса, ушбу ошган сумма 30908 — «Бошланғич қийматга нисбатан баҳолаш қийматининг ошган суммаси» ҳисобварағида акс эттирилади.

66. Қайта баҳолашгача бўлган ва қайта баҳолангандан кейин жамғарилган эскириш суммалари ўртасидаги фарқ суммасига қуйидаги бухгалтерия ўтказмаси берилади:

Дебет 30908 — «Бошланғич қийматга нисбатан баҳолаш қийматининг ошган суммаси»;

Кредит 165** — Асосий воситалар эскириш суммасининг тегишли ҳисобварағи (контр-актив).

Қайта баҳолаш натижасида асосий воситанинг ўсган қиймати, ушбу актив бўйича олдинги қайта баҳолаш натижасига кўра харажат сифатида ҳисобга олинган қисмидан ошган миқдорида даромад сифатида ҳисобга олиниши лозим.

67. Қайта баҳолаш натижасида асосий воситаларнинг ҳақиқий қиймати камайса, у харажат сифатида ҳисобга олинади. Ушбу сумма 30908 — «Бошланғич қийматга нисбатан баҳолаш қийматининг ошган суммаси» ҳисобварағидан олдинги қайта баҳолаш натижасида мазкур актив бўйича ҳосил бўлган ижобий суммадан айириб ташланиши лозим.

68. Бунда қайта баҳолашгача бўлган ва қайта баҳолангандан кейин жамланган эскириш ўртасидаги фарқ суммасига қуйидаги бухгалтерия ўтказмаси берилади:

Дебет 165** — Асосий воситалар эскириш суммасининг тегишли ҳисобварағи (контр-актив);

Кредит 30908 — «Бошланғич қийматга нисбатан баҳолаш қийматининг ошган суммаси».

30908 — ҳисобварағида акс эттирилган олдинги қайта баҳолаш суммаси етарли бўлмаган ҳолда, камайиш ва олдинги қайта баҳолаш суммалари ўртасидаги фарқ суммаси харажат сифатида ҳисобга олинади ва 55996 — «Бошқа фоизсиз харажатлар» ҳисобварағида акс эттирилади.

69. Асосий воситаларнинг тўлиқ тикланиш қиймати, алоҳида объектлар қийматини шунга ўхшаш янги объектларнинг қайта баҳолаш санасида шаклланган, тегишли ҳужжатлар билан тасдиқланган бозор қиймати асосида тўғридан-тўғри қайта ҳисоблаш орқали аниқланади.

Тўғридан-тўғри қайта баҳолаш усулини қўллашда объектларнинг тўлиқ тикланиш қийматини тегишли ҳужжатлар билан тасдиқлаш учун қуйидагилардан фойдаланиш мумкин:

тайёрлов ташкилотларидан ва уларнинг махсус дилерларидан, товар-хом ашё биржаларидан, кўчмас мулк биржаларидан ўхшаш активнинг нарх (баҳо)лари тўғрисида ёзма шаклда олинган маълумотлар;

асосий фондларни сотиб олиш ва қайта баҳолаш кунларидаги Марказий банк курсига нисбатан ҳисоб-китоб коэффициенти аниқланадиган эркин айирбошланадиган валютада сотиб олинган асосий фондларнинг қиймати (тасдиқловчи ҳужжат мавжуд бўлганда) тўғрисидаги маълумотлар;

тегишли давлат ташкилотларидаги нарх (баҳо)лар тўғрисида маълумотлар;

қайта баҳолаш даврида оммавий ахборот воситаларида ва махсус адабиётда эълон қилинган нарх (баҳо)лар тўғрисидаги маълумотлар;

баҳоловчи ташкилотнинг асосий фондларнинг қиймати тўғрисидаги ҳисоботи.

Тўғридан-тўғри усул билан асосий воситаларни қайта баҳолашда, бухгалтерия ҳисобида тегишли асосий восита бўйича ҳисобланган жамғарилган эскириш суммаси, шу активнинг қайта баҳолангандаги тикланиш қийматини қайта баҳолангунга қадар бўлган баланс қийматига бўлиш натижасида ҳосил қилинадиган коэффициентга кўпайтирилади.

70. Қайта баҳолашдан кейин активларнинг ҳақиқий қиймати уларнинг бошланғич тикланиш қиймати ва йиғилган эскириш суммаси билан таққосланади ва фарқ суммаларига мазкур параграфда белгиланган бухгалтерия ўтказмалари амалга оширилади.

71. Активнинг қайта баҳоланган қиймати активнинг қолган ҳисоблаб чиқилган хизмат қилиш муддати давомида эскириш ҳисобланади.

72. 30908 — «Бошланғич қийматга нисбатан баҳолаш қийматининг ошган суммаси» ҳисобварағидаги қайта баҳолаш бўйича акс эттирилган ижобий натижа 31203 — «Тақсимланмаган фойда (актив-пассив)» ҳисобварағига ҳар ойда тегишли актив тикланиш қийматининг эскириш суммаси билан бошланғич қийматининг эскириш суммаси ўртасидаги фарққа тенг равишда ёки ушбу актив фойдаланишдан чиқарилганда ёки сотилганида барча сумма бир йўла ўтказилиши мумкин.

30908 — ҳисобварақдаги суммани тақсимланмаган фойда ҳисобварағига олиб бориш тартиби ҳисоб сиёсатида белгиланади.

73. Асосий воситалар қуйидаги ҳолатларда балансдан чиқарилади:

тугатилганда;

сотилганда;

айирбошланганда;

текинга берилганда;

бошқа ташкилот устав фондига берилганда;

камомад аниқланганда;

таъсисчилар таркибидан таъсисчи чиқиб кетганда унга устав фондидаги улушни мол-мулк ҳисобидан қайтарилганда.

Актив ҳисобдан чиқарилаётганда 30908 — ҳисобварақда мазкур активга тегишли қайта баҳолашнинг ошган суммаси тўлиқлигича 31203 — ҳисобвараққа ўтказилади.

74. Асосий воситалар объектларининг чиқиб кетиши ёки сотилишидан юзага келадиган фойда ёки зарарлар активнинг чиқиб кетиши ёки сотилишидан олинган тушум билан унинг баланс қиймати ўртасидаги фарқ сифатида аниқланади. Чиқиб кетиш ёки сотишдан олинадиган фойда ёки зарарлар актив ҳисобдан чиқарилган пайтда молиявий натижалар тўғрисидаги ҳисоботда акс эттирилади.

75. Агар асосий воситалар фойдаланишга яроқли бўлса, хизмат муддати тугаганлигига қарамай, ушбу асосий воситалардан фойдаланишни давом эттириши мумкин. Бунда асосий воситалар балансдан ҳисобдан чиқарилмайди ва эскириш ҳисобланмайди.

76. Асосий воситаларга эгалик ҳуқуқини тасдиқловчи барча ҳужжатлар — уларнинг баҳоси, суғурта полиси ва бошқа ҳужжатлари алоҳида йиғма жилдларда сақланиши лозим.

77. Номоддий активлар — бу номонетар, идентификация қилинадиган активлар бўлиб, моддий ва жисм шаклига эга бўлмаган, фойдали хизмат муддати бир йилдан ортиқ бўлган, ҳамда улардан микромолиялаш хизматлари кўрсатишда ёки маъмурий мақсадлар учун фойдаланишга мўлжалланган активлардир.

Номоддий активларга патентлар, муаллифлик ҳуқуқлари, гудвилл (goodwill), савдо маркалари, компьютер дастурий таъминотлари, лицензиялар ва шу кабилар тегишлидир.

Агар дастурий таъминот тегишли жиҳознинг таркибий қисми бўлса, у моддий актив сифатида қаралади. Агар дастурий таъминот тегишли жиҳознинг таркибий қисми бўлмаса, у номоддий актив ҳисобланади.

78. Сотиб олинган номоддий актив бошланғич (ҳақиқий) қиймати бўйича баҳоланади ва ҳисобга олинади. Номоддий активларнинг бошланғич қийматини аниқлаш мазкур Йўриқноманинг 52-бандига мувофиқ аниқланади ва унинг ўзгаришига номоддий активларнинг фақат қайта баҳоланиши натижасида рухсат этилиши мумкин.

Номоддий активлар билан боғлиқ харажатлар, агар ушбу харажатлар келажакда шу активлар бўйича дастлабки ҳисобланган меъёрлардан юқори иқтисодий фойда олиб келиши мумкин бўлса, уларнинг бошланғич (ҳақиқий) қийматига қўшилиши мумкин. Барча бошқа харажатлар, улар қайси даврда юзага келган бўлса, ўша даврнинг жорий харажатлари сифатида акс эттирилади.

79. Номоддий актив балансда дастлабки қиймати бўйича ҳисобга олингандан кейин, қайта баҳолаш санасида, агар унинг бозор баҳосини аниқлаш мумкин бўлса, номоддий актив қайта баҳоланади ва қайта баҳоланган (тикланиш) қиймати бўйича ҳисобга олинади.

80. Қайта баҳолагандан сўнг номоддий активларнинг қайта баҳоланган қиймати уларнинг баланс қиймати ва жамғарилган эскириши билан таққосланади ва ўртадаги фарқ суммасига тегишли бухгалтерия ёзувлари амалга оширилади.

81. Агар активнинг қайта баҳоланган қиймати унинг баланс қийматидан ортиқ бўлса, ушбу ошган сумма 30908 — «Бошланғич қийматга нисбатан баҳолаш қийматининг ошган суммаси» ҳисобварағида акс эттирилади.

82. Қайта баҳолаш натижасида номоддий активлар қийматининг ўсган суммаси шу актив бўйича илгариги қайта баҳолашнинг харажат сифатида ҳисобга олинган ва қийматини камайтирган суммасини қоплайдиган қисмигина даромад сифатида тан олинади.

83. Агар активнинг қайта баҳолангандаги қиймати унинг баланс қийматидан камайса, ушбу сумма 30908 — «Бошланғич қийматга нисбатан баҳолаш қийматининг ошган суммаси» ҳисобварағидан олдинги қайта баҳолаш натижасида мазкур актив бўйича ҳосил бўлган ижобий суммадан айириб ташланади, агар 30908 ҳисобварақда етарли сумма мавжуд бўлмаса, ушбу сумма у харажат ҳисобварағига олиб борилади.

84. 30908 — «Бошланғич қийматга нисбатан баҳолаш қийматининг ошган суммаси» ҳисобварағидаги қайта баҳолаш бўйича акс эттирилган ижобий натижа:

ҳар ойда тегишли актив тикланиш қийматининг эскириш суммаси билан бошланғич қийматининг эскириш суммаси ўртасидаги фарққа тенг равишда 31203 — «Тақсимланмаган фойда (актив-пассив)» ҳисобварағига ўтказиб борилиши ёки ушбу актив фойдаланишдан чиқарилганда ёки сотилганида барча сумма бир йўла 31203 — «Тақсимланмаган фойда (актив-пассив)» ҳисобварағига ўтказилиши мумкин.

30908 — ҳисобварақдаги суммани тақсимланмаган фойда ҳисобварағига олиб бориш тартиби ҳисоб сиёсати белгиланади.

85. Номоддий активларга эскириш, улардан фойдаланила бошланган ойнинг кейингисидан бошлаб ҳисоблаб борилади. Номоддий активларнинг эскириш суммаси, уларнинг фойдали хизмат қилиш муддати давомида мунтазам равишда харажатга ўтказиб борилади.

86. Номоддий активларнинг фойдали хизмат қилиш муддати эскириш нормалари ёрдамида аниқланади. Эскириш нормалари активнинг бошланғич қиймати ва фойдали хизмат қилиш муддатидан келиб чиққан ҳолда ҳисобланади.

Фойдали хизмат қилиш муддатини аниқлаб бўлмайдиган номоддий активлар бўйича эскириш нормалари беш йилга, лекин ломбарднинг фаолият муддатидан ортиқ бўлмаган муддатга мўлжаллаб белгиланади.

87. Номоддий активларга эскириш ҳисоблаш ушбу Йўриқноманинг 56-бандида белгиланган тартибда амалга оширилади. Эскиришни ҳисоблашнинг танланган усули ҳисоб сиёсатида аниқланиши ва йил давомида ўзгармаслиги керак.

88. Номоддий активларнинг қиймати тўлиқ эскириш, форс-мажор ҳолатларда, бепул берилганда белгиланган тартибда зарар сифатида қолдиқ қиймати суммасига ҳисобдан чиқарилади.

89. Қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ лизингга берилган активларнинг ҳисоби 15600 — Лизинг (молиявий ижара)» ҳисобварақларида юритилади.

90. Лизингга берилаётган актив бўйича дебиторлик қарзни дастлабки тан олиш лизинг шартномасининг амал қилиш муддати бошланишида амалга оширилади. Балансда ушбу дебиторлик қарз лизингга берилган лизинг объектини сотиб олиш, уни лизинг олувчига етказиб бериш ва фойдаланишга шай ҳолга келтириш билан боғлиқ харажатлар йиғиндиси актив сифатида тан олинади.

91. Лизинг берувчи ташкилот томонидан амалга оширилган ва лизинг шартномасига мувофиқ лизинг олувчи томонидан қопланадиган дастлабки бевосита харажатлар лизинг объектининг қийматига қўшилади.

Лизинг шартномасига мувофиқ юқоридаги харажатлар лизинг олувчи томонидан қопланмаган тақдирда, мазкур харажатлар юзага келган пайтдаги тегишли ҳисобот даври харажатлари сифатида тан олинади.

92. Микромолия ташкилоти томонидан лизингга берилаётган актив бўйича дебиторлик қарзи дастлабки тан олинганидан сўнг, кейинги ҳисоб лизинг олувчи томонидан тўланадиган лизинг бўйича асосий қарз суммасини (дастлабки тан олинган суммани) ва у бўйича фоизларнинг ҳисобини юритишдан иборат. Кейинги ҳисоб лизинг объектини баҳолаб боришни ҳам ўз ичига олади.

93. Лизинг берувчининг даромади лизинг тўловлари жадвалига мувофиқ тегишли ҳисобот даврларида тан олинади.

94. Лизинг берувчи томонидан лизинг бўйича фоизли даромадлар ҳисоблаш тамойилига асосан ҳар куни ҳисобланади.

95. Лизинг шартномаси муддати тугаганидан сўнг лизинг тўловларини тўлаш шартлари тўлиқ бажарилган тақдирда «Берилган лизинг» ва ушбу дебиторлик қарз бўйича ҳисобланган фоизлар ҳисобварақлари қолдиғи нолга тенг бўлади.

Лизинг олувчи томонидан лизинг объекти лизинг шартномаси муддати тугамасидан олдин сотиб олинган ҳолларда ҳам ушбу ҳисобварақлардаги қолдиқ нолга тенг бўлади.

96. Лизинг объекти лизинг олувчи томонидан лизинг шартномаси шартлари бузилганлиги сабабли қайтариб олинганида, лизинг объекти лизинг берувчининг балансида «Кўчмас мулк ва бошқа хусусий мулклар» ҳисобварағида акс эттирилади.

98. Лизинг операциялари бўйича кўрилиши мумкин бўлган зарарларни қоплаш захирасига ўтказмалар «Лизинг (молиявий ижара) бўйича кўрилиши мумкин бўлган зарарларни баҳолаш» ҳисобварақ орқали харажатга олиб борилиши ва жорий давр учун молиявий натижалар тўғрисида ҳисоботда акс эттирилади.

99. Қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ факторинг операцияларининг ҳисоби баланс ҳисобварақларида ҳамда тўлов ҳужжатларининг ҳисоби 90966 — «Сотиб олинган дебиторлик қарзлари — Факторинг» балансдан ташқари ҳисобварағининг шахсий ҳисобварағида юритилади.

101. Тарафлар томонидан факторинг (пул талабномасидан бошқа шахс фойдасига воз кечиш эвазига молиялаш) шартномаси имзоланганидан кейин шартномада шартлашилган сумма мижознинг талаб қилиб олингунгача асосий депозит ҳисобварағига, дисконт суммаси чегирилган ҳолда ўтказиб берилади.

102. Факторинг операцияларида мижоз тўлов талабномасининг юқори қисмида штамп қўйиши ёки «Факторинг» деб ёзиб қўйиши ва кредит бўйича молиявий агент факторинг ҳисобварағининг рақамини кўрсатиши керак.

103. Кам баҳоли ва тез эскирувчи буюмлар (бундан буён матнда КТБ деб юритилади) — бу нобанк кредит ташкилоти фаолиятида фойдаланиладиган ва қуйидаги мезонлардан бирига жавоб берадиган моддий активлардир:

хизмат муддати бир йилдан ошмайдиган;

хизмат муддатидан қатъи назар, (сотиб олинган вақтга) бир комплект учун қиймати Ўзбекистон Республикасида базавий ҳисоблаш миқдорининг эллик бараваригача белгиланган буюмлар. Раҳбар ҳисобот йилига КТБ таркибида ҳисобини юритиш учун буюмлар қийматининг энг кам миқдорини белгилаш ҳуқуқига эга.

КТБга девонхона ва идора буюмлари, почта ҳамда ҳужжат маркалари ва бошқалар киради.

КТБ ҳисоби ҳақиқий сотиб олинган қиймати бўйича, божхона божлари ва йиғимлари, таъминловчи ва воситачи ташкилотларга тўланган воситачилик харажатлари, солиқлар (масалан, қўшилган қиймат солиғи) ва КТБни сотиб олиш билан бевосита боғлиқ бўлган бошқа харажатларни ҳисобга олган ҳолда юритилади.

104. КТБ ҳисоби 19921 — «Омбордаги кам баҳоли ва тез эскирувчи буюмлар ҳамда бошқа қимматликлар» ҳисобварақда юритилади.

105. Омбордан КТБ фойдаланишга берилиши ёки ҳисобдан чиқарилиши ушбу КТБ фойдаланишга берилган ёки камомад аниқланган даврда харажат сифатида тан олиниши лозим.

106. КТБ ҳисоби билан боғлиқ барча операциялар ҳисоби ва назорати тизимдан ташқари (журналларда) амалга оширилади.

107. Ходимлардан ва бошқа дебиторлардан олиниши лозим бўлган турли хил активлар ҳисоби 19900 — «Бошқа активлар»нинг тегишли ҳисобварақларида юритилади.

108. Олиниши лозим бўлган активларнинг баланс ҳисоботида ҳаққоний қийматда акс эттириш учун 19911 — «Кўрилиши мумкин бўлган зарарларни қоплаш захираси — Олиниши лозим бўлган маблағлар (контр-актив)» ҳисобварағидан фойдаланилади.

109. Олдиндан тўланган ва келажакдаги ҳисобот даврига тегишли бўлган харажатлар вақти-вақти билан инвентаризация қилиниши ва ҳисобот даври давомида амортизация қилиниши (харажатга ўтказилиши) лозим.

Активларни инвентаризация қилиш Ўзбекистон Республикаси бухгалтерия ҳисобининг миллий стандарти (19-сонли БҲМС) «Инвентаризацияни ташкил этиш ва ўтказиш»га (рўйхат рақами 3548, 2024 йил 12 август) асосан амалга оширилади.

110. Ҳар бир олинган кредит алоҳида шахсий ҳисобварақларда юритилади.

111. Тўланиши лозим бўлган кредитлар бўйича фоизлар кредит шартномасига асосан ҳар куни ҳисобланади.

112. Лизинг, лизинг олувчининг молиявий ҳисоботларида ҳам актив, ҳам мажбурият сифатида тан олинади.

113. Лизингни дастлабки тан олиш лизинг шартномаси муддати бошланишида амалга оширилади. Бунда, лизинг олувчи лизинг объектини ўз балансида соф инвестиция қиймати ёки унинг ҳаққоний қийматининг қайси бири кичик бўлса ўша суммада акс эттиради.

114. Лизинг олувчи томонидан амалга оширилган лизинг объектини сотиб олиш, етказиб бериш ёки белгиланган мақсадда фойдаланиш учун яроқли ҳолга келтириш билан боғлиқ харажатлар лизинг объектининг қийматига қўшилади.

115. Лизинг объекти лизинг олувчи балансида актив ва мажбуриятларнинг алоҳида моддалари сифатида акс эттирилиши лозим.

116. Лизинг олувчи томонидан лизинг дастлабки тан олингандан сўнг кейинги ҳисоб мажбурият бўйича асосий қарз суммасини (дастлабки тан олинган суммани) ва лизинг бўйича фоизлар тўлаш ҳисобини юритишдан иборат.

Кейинги ҳисоб, лизинг билан боғлиқ барча хавф-хатарлар лизинг олувчига ўтганлиги сабабли лизинг олувчи томонидан лизинг объектини баҳолаб бориш, эскиришни ҳисоблаш ва шартномада кўзда тутилган бошқа харажатларни амалга ошириш ишларини ҳам ўз ичига олади.

117. Дастлабки тан олишда ёки объектни лизингга олиш вақтида лизинг олувчининг лизинг фоизи бўйича харажатлари бухгалтерия ҳисобида акс эттирилмайди.

118. Лизинг олувчи томонидан лизинг тўловлари жадвалига мувофиқ лизинг бўйича фоизли харажатлар ҳар куни ҳисобланади.

119. Агар лизинг объектига эгалик ҳуқуқи ўтиши лизинг шартномасида белгиланмаган бўлса, лизинг объекти бўйича эскириш лизинг шартномасининг амал қилиш муддатидан ёки активнинг фойдали хизмат қилиш муддатидан қайси бири кичик бўлса ўша муддатга ҳисобланади.

120. Лизинг объектини қайта баҳолаш лизинг олувчи томонидан мазкур бобнинг 4-параграфига мувофиқ амалга оширилади.

121. Лизинг олувчи томонидан охирги тўловлар амалга оширилганидан кейин мулкка эгалик ҳуқуқи лизинг олувчига ўтади.

122. Лизинг шартномаси унинг амал қилиш муддатидан олдин тўхтатилиб, лизинг берувчи томонидан лизинг объекти шартнома шартларида белгиланган тартибда олиб қўйилган тақдирда, лизинг объектини лизинг берувчига қайтариш лизинг шартномасининг амал қилиш муддати тўхтатилган санадаги лизинг объектининг қопланмаган қиймати суммасида амалга оширилади.

123. Лизинг объектининг ҳисобдан чиқариш бўйича молиявий натижа (фойда ёки зарар) лизинг объектининг қолдиқ (баланс) қиймати ва лизинг тўловлари жадвали бўйича қолган қарз ўртасидаги фарқ сифатида лизинг объектининг ҳисобдан чиқариш билан боғлиқ бўлган харажатлар суммасини ҳисобга олган ҳолда аниқланади.

Лизинг объектининг ҳисобдан чиқариш бўйича молиявий натижа (фойда ёки зарар) аниқланганида, олдинги қайта баҳолашлардаги лизинг объекти қийматининг кўпайган суммаси 30908 — «Бошланғич қийматга нисбатан баҳолаш қийматининг ошган суммаси» ҳисобварағининг кредит қолдиғи лизинг объектининг чиқиб кетишидан кўрилган даромад 31203 — «Тақсимланмаган фойда (актив-пассив)» ҳисобварағига олиб борилади.

124. Олинган товар моддий бойликлар ва кўрсатилган хизматлар ҳамда ходимлар учун тўланиши лозим бўлган маблағлар, таъсисчиларга тўланадиган дивидендлар, операцион ижара ҳамда бошқа кредиторлар олдидаги мажбуриятлар ҳисоби 29800 — «Бошқа мажбуриятлар»нинг тегишли ҳисобварақларида олиб борилади.

125. Ушбу ҳисобварақлардаги маблағларни инвентаризация қилиш Ўзбекистон Республикаси бухгалтерия ҳисобининг миллий стандарти (19-сонли БҲМС) «Инвентаризацияни ташкил этиш ва ўтказиш»га (рўйхат рақами 3548, 2024 йил 12 август) асосан амалга оширилади.

126. Молиявий йилнинг якунида барча даромад ва харажатлар ҳисобварақлари қолдиқлари 31206 — «Соф фойда (зарар) (актив-пассив)» ҳисобварағига ўтказиш орқали ёпилиши лозим. Бунда даромад ҳисобварақлари 31206 ҳисобварақнинг кредитига, харажатлар ҳисобварақлари 31206 ҳисобварақнинг дебетига олиб борилади.

127. Сўнгра 31206 — «Соф фойда (зарар) (актив-пассив)» ҳисобварағидаги қолдиқ 31203 — «Тақсимланмаган фойда (актив-пассив)» ҳисобварағига ўтказилади.

128. Тақсимланмаган фойда капиталнинг зарур ажратмалари ёки захиралар (фондлар) тузатишлари суммасига дебетланади (камаяди) ёки кредитланади (кўпаяди). Бошқа ҳолларда тақсимланмаган фойдага олдинги ҳисобот даврига тегишли бўлган фақат катта суммалар бўйича тузатишлар киритилган тақдирдагина ўзгартиришлар киритилиши мумкин.

129. Молиявий ҳисоботларга муҳим тузатишлар киритиш арифметик хатоликлар, маълумотлардан нотўғри фойдаланиш ёки янглишиш, бухгалтерия ҳисоби тамойиллари ва қоидаларини қўллашда хатоликлар оқибатида юзага келиши мумкин.

130. Уставда назарда тутилган, захира фондига ажратмалар ҳар йили соф фойдадан ажратмалар қилиш йўли билан шакллантирилади.

131. Даромадлар ва харажатлари ҳисоби Ҳисобварақлар режасининг тегишли ҳисобварақларида юритилади.

132. Даромадлар ва харажатлар, тўланган вақти ва пул келиб тушган санадан қатъи назар, қайси даврга тааллуқли бўлса, ўша ҳисобот даврида ҳисоблаб ёзиш тамойилига мувофиқ акс эттирилади.

133. Шартномани тузиш билан боғлиқ бўлган ҳамда қопланадиган қўшимча харажатлар актив сифатида тан олинади.

134. Ипотека ташкилоти ва кафолатлар бериш ташкилотида (бундан буён матнда ташкилотлар деб юритилади) пул маблағлари ва товар-моддий бойликларни қабул қилиш ҳамда бериш учун асос бўлиб хизмат қиладиган ҳужжатлар, шунингдек кредит ва ҳисоб-китоб мажбуриятномалари раҳбар ва бош бухгалтер ёки шундай ваколат берилган бошқа шахслар томонидан имзоланади. Бу ваколатли шахсларга ҳужжатларни имзолаш ҳуқуқининг берилиши ташкилот раҳбарининг буйруғи билан расмийлаштирилади.

135. Ташкилотларда касса операцияларини амалга ошириш тартиби амалдаги қонунчиликка мувофиқ ташкилотлар томонидан белгиланган тартибда амалга оширилади.

136. Ташкилотларда кредит операциялари ҳисоби ҳамда кредит таъминоти сифатида гаровга қабул қилинган мулк ва мулкий ҳуқуқлар ҳисоби мазкур Йўриқноманинг 3-боби иккинчи ва учинчи параграфларида белгиланган тартибда амалга оширилади.

137. Ташкилотларнинг активлари (кредит ташкилотларига ажратилган ресурслар, банкларга жойлаштирилган депозитлари) «қониқарсиз», «шубҳали» ёки «умидсиз» деб топилганда, бундай активлар бўйича фоизларни баланс ҳисобварақларида ҳисоблаш тўхтатилади ва тескари бухгалтерия ўтказмаси берилган ҳолда, фоизларни ҳисоблаш балансдан ташқари ҳисобварақларига ўтказилади ва кейинги ҳисоблаш балансдан ташқари ҳисобварақларда амалга оширилади.

138. Ипотека ташкилотининг активлари бўйича эҳтимолий йўқотишларни қоплаш захиралари Ипотекани қайта молиялаштириш ташкилотлари фаолиятини мувофиқлаштириш ва тартибга солиш тўғрисидаги низом (рўйхат рақами 3219, 2020 йил 10 февраль) талаблари асосида шакллантирилади.

139. Ташкилотларнинг молиявий активлари ва мажбуриятлари, асосий воситалари, номоддий активлари, кам баҳоли ва тез эскирувчи буюмларининг ҳисоби ва ҳисобдан чиқарилиши амалдаги қонунчилик ҳужжатлари ва молиявий ҳисоботнинг халқаро стандартларига асосан амалга оширилади.

140. Ташкилотларда моддий бойликларнинг амалда мавжудлигини ва уларнинг сақланишини назорат қилиш учун улар даврий равишда, лекин камида йилда бир марта раҳбар томонидан белгиланган тартибда инвентаризациядан ўтказилади.

141. Нобанк кредит ташкилотининг чет эл валютасидаги операциялари бўлиб қуйидагилар ҳисобланади:

мол-мулкни (асосий воситалар, номоддий активлар ва товар-моддий қийматликлар) чет эл валютасида сотиб олиниши (сотилиши);

тўлов суммаси чет эл валютасида белгиланган активларнинг сотиб олиниши (берилиши/сотилиши);

чет эл валютасида ифодаланган мажбуриятларнинг қабул қилиниши (тўланиши).

142. Жисмоний шахсларга чет эл валютасида кредитлар (қарзлар) бериш ва кредитлар (қарзлар) бўйича уларнинг мажбуриятларини чет эл валютасида ҳисобга олиш тақиқланади.

143. Чет эл валютасида ифодаланган активлар ва мажбуриятлар бухгалтерия ҳисобида чет эл валютасида амалга оширилган операция санасидаги Марказий банк курси бўйича миллий валюта — сўмда қайта баҳоланади.

144. Нобанк кредит ташкилоти балансининг валюта моддалари ҳар ойда ҳисобот ойининг охирги санасидаги ва чет эл валютасидаги операциялар амалга оширилган санадаги Марказий банк курси бўйича қайта баҳоланади.

145. Чет эл валютасидаги операциялар бўйича Бош ва Ёрдамчи китоблар ҳар бир валютанинг тури бўйича алоҳида-алоҳида ҳисобларда юритилади.

146. Кўп валютали бухгалтерия ҳисоби тизимида нобанк кредит ташкилотининг асосий воситалари, капитали, даромадлари ва харажатларининг ҳисоби фақат миллий валютада юритилади.

147. Чет эл валютасидаги актив ва мажбуриятларни қайта баҳолашда юзага келган курс фарқлари натижасида юзага келган фойда 45401 — «Спот» битими бўйича хорижий валюталардаги фойда» ва зарарлар 55302 — «Спот» битимлари бўйича хорижий валюталарда кўрилган зарарлар» ҳисобварақларига олиб борилади.

148. Бухгалтерия ҳужжатларининг қатъий сақланиши таъминлаши шарт. Ҳужжатларини сақлаш юзасидан мазкур ҳужжатда белгиланган тартибга риоя этилиши бўйича жавобгарлик раҳбар ва бош бухгалтер зиммасига юклатилади. Раҳбар ҳужжатларни сақлаш учун маълум жой ажратиб бериши лозим. Ҳужжатларни йиғиб, алоҳида йиғмажилдларга тикишни раҳбар томонидан тайинланган ходим (масъул ходим) амалга оширади.

149. Бухгалтерия ҳужжатлари ҳар иш куни бўйича хронологик тартибда шакллантирилиб, бир ойлик ҳужжатлар алоҳида йиғмажилдга тикилган ҳолда сақланади.

Кунлик кирим ва чиқим касса ордерлари касса дафтаридаги бир кунлик ёзувлар нусхаси билан бирга ҳар иш куни бўйича хронологик тартибда шакллантирилади ва ип ўтказилиб тикилган ҳолда сақланади.

150. Ойлик йиғмажилдларга қуйидаги ҳужжатлар тикилади:

банкдаги депозит ҳисобварағи кўчирмаси;

пул ўтказиш бўйича амалга оширилган операциялар учун асос бўлган тўлов топшириқномалари;

мазкур Йўриқноманинг 5-иловасига мувофиқ ички операциялар бўйича амалга оширилган операциялар учун асос бўлган мемориал ордерлар рўйхати;

кирим ва чиқим касса журналлари ўрнатилган тартибда расмийлаштирилган ҳолда тикилади;

белгиланган тартибда расмийлаштирилган ойлик бош китоб;

бошқа бирламчи ҳужжатлар.

150¹. Ушбу Йўриқноманинг 150-бандида белгиланган ҳужжатларни электрон шаклда шакллантириш, сақлаш, рухсатсиз ўзгартиришлардан ҳимоя қилиш, қидириш ва тақдим этиш имкониятини таъминловчи дастурий таъминот мавжуд бўлган тақдирда, ҳужжатларни қоғоз шаклида мажбурий расмийлаштириш талаб этилмайди.

151. Масъул ходим ҳар бир иш куни бўйича йиғмажилдларда амалга оширилган бухгалтерия операцияларига тегишли барча ҳужжатлар мавжудлигини синчиклаб текшириши лозим.

Якунланган кун учун ҳужжатлар эртанги кундан кечиктирилмай шакллантирилиши зарур. Кейинги кун бошлангунга қадар ҳужжатлар темир жавонда сақланиши лозим.

152. Нобанк кредит ташкилоти, тўлов тизими оператори ва тўлов ташкилоти мижозлар билан амалга оширилган операциялар тўғрисидаги ахборотни, мижозлар билан ёзишмаларни, шунингдек мижозларни идентификациялаш маълумотларини ва мижозларни лозим даражада текширишга доир материалларни мижозлар билан амалий иш муносабатлари тўхтатилганидан кейин камида беш йил мобайнида сақлашлари шарт.

153. Қуйидаги ҳужжатлар кассада, омборда ёки темир шкафларда сақланиши шарт:

тугаган йил учун йиллик ҳисоботнинг тегишли имзолар билан расмийлаштирилган нусхаси ҳамда сўнгги тугаган ҳисобот даври учун баланс ва унинг барча иловалари;

охирги 12 ой учун касса ҳужжатлари;

бухгалтерия ҳисоби регистрлари (агар қоғоз шаклда юритилган бўлса).

154. Бухгалтерия ҳисобига тегишли ҳужжатлар архивга топширилгунига қадар, бухгалтериянинг стеллажлар ва темир жавонлар билан жиҳозланган ҳужжатларни сақлаш учун ажратилган жойда (жорий архивда) сақланиши керак. Масъул ходим жорий архивда ҳужжатлар бут сақланиши ва дахлсизлиги учун жавоб беради.

155. Жорий архивда сақланаётган ҳужжатларга доир маълумотлар касса ҳужжатлари бўйича жавобгар ходим ҳузурида, бош бухгалтер имзолаган талабномалар асосида, жорий архив учун масъул ходим қатнашувида олинади. Маълумот олиш учун рухсат берилган ходим кассир ёки жорий архив учун масъул ходим кузатувида ишлаши лозим. Жорий архив учун жавобгар ходим маълумот олишга рухсат берилган ходимлар томонидан ҳужжатларга бирор-бир тузатув ёзувларини киритмаслигини кузатиб туришлари шарт.

156. Мижозларга тегишли ва бошқа пул ҳисоб-китоб ҳужжатлари қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ суд ва тергов органларининг ёзма талаби асосида фақат раҳбарнинг рухсати билан олиниши мумкин.

157. Ҳужжатнинг асл нусхаси олинаётганда бу ҳақда икки нусхада далолатнома ёки баённома тузилиб, унга раҳбар, бош бухгалтер ва ҳужжатни талаб қилган орган вакили имзо чекади. Далолатнома ёки баённомада айни қандай ҳужжат олинаётгани, уни кимнинг талабига ва рухсатига кўра олинаётгани аниқ кўрсатилиши керак. Далолатнома ёки баённоманинг иккинчи нусхаси юқорида айтилган вакилга топширилади.

158. Олинган тўлов ҳужжатининг асл нусхаси ўрнига бош бухгалтер томонидан тасдиқланган нусхаси, шунингдек ҳужжатнинг асл нусхасини олаётган шахс томонидан имзоланган баённоманинг биринчи нусхаси ва ҳужжатни олиш хусусидаги талабнома қўйилади. Ҳужжат олинганлиги тўғрисида бош бухгалтер шу ҳужжат турган йиғмажилднинг муқовасига ёзиб, имзо чекади.

159. Турли саналарга тегишли тўлов ҳужжатлари бир вақтнинг ўзида олинган ҳолларда, бу ҳужжатларнинг барчаси учун битта далолатнома ёки баённома тузилиб, унга шу ҳужжатлар рўйхати киритилади. Ушбу ҳужжатларнинг бири ўрнига унинг нусхаси, ҳужжатни олиш тўғрисидаги талабнома, далолатнома ёки баённоманинг биринчи нусхаси қўйилади, бошқаларининг ўрнига эса, шу ҳужжатлар нусхалари қўйилиб, уларда ҳужжатни олиш тўғрисидаги талабнома қаерда сақланаётганлиги ёзилади.

160. Электрон база маълумотларининг тўлиқлиги, ишончлилиги ва тўғри архивланиши учун раҳбар, бош бухгалтер ва архивлашни амалга оширадиган масъул ходим шахсан жавобгар ҳисобланади.

161. Нобанк кредит ташкилоти, тўлов тизими оператори ва тўлов ташкилотида бухгалтерия ҳисоби электрон база маълумотлари ҳар куни архивланиб, ташқи сақловчи қурилмага ёзиб борилади ҳамда масъул шахс жавобгарлиги остида сейфда сақланади.

162. Бухгалтерия ҳисоби регистрларидаги маълумотлар ва электрон база маълумотлари ўзаро мос бўлиши керак.

163. Мазкур Йўриқнома талабларининг бузилишида айбдор бўлган шахслар қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ жавобгар бўладилар.

1. Нобанк кредит ташкилотлари, тўлов тизими операторлари ва тўлов ташкилотларида бухгалтерия ҳисобининг ҳисобварақлар режаси (бундан буён матнда Ҳисобварақлар режаси деб юритилади) Ўзбекистон Республикасининг Фуқаролик кодекси, «Бухгалтерия ҳисоби тўғрисида»ги, «Ўзбекистон Республикасининг Марказий банки тўғрисида»ги ҳамда «Тўловлар ва тўлов тизимлари тўғрисида»ги қонунларининг талаблари ҳамда Молиявий ҳисоботларнинг халқаро стандартлари асосида ишлаб чиқилган бўлиб, у нобанк кредит ташкилотлари, тўлов тизими операторлари ва тўлов ташкилотларида бухгалтерия ҳисобини юритиш ва ташкил этишнинг ягона методологик асосларини белгилаб беради. Нобанк кредит ташкилоти, тўлов тизими оператори ва тўлов ташкилотида бухгалтерия ҳисоби улар қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ юридик шахс сифатида рўйхатдан ўтказилган вақтдан бошлаб қайта ташкил этилгунга ёки тугатилгунга қадар узлуксиз равишда юритилади.

2. Ҳисобварақлар режаси операцияларнинг ҳисобини юритиш, таҳлил қилиш, гуруҳлаш ва уларга доир ҳисоботларни тузишда қўлланадиган бош китоб ҳисобварақлари рўйхатидан иборатдир.

3. Ҳисобварақлар режаси микромолия ташкилотлари, ломбардлар, ипотекани қайта молиялаштириш, факторинг ва кафолатлар бериш ташкилотлари, тўлов тизими операторлари ва тўлов ташкилотлари учун умумий тартибда келтирилган бўлиб, ушбу ташкилотлар фаолиятини тартибга солувчи қонунчилик ҳужжатлари талабларидан келиб чиқиб, тегишли ҳисобварақлардан фойдаланадилар.

4. Хатоларни тўғрилаш ва ҳисоб сиёсатидаги ўзгаришлар бўйича тузатишлар киритишда, ҳисобварақларнинг таърифларида кўзда тутилмаган бўлса ҳам ҳисобварақларнинг дебет ва кредитлари бўйича тузатиш ўтказмалари беришга рухсат берилади.

5. Ҳисобварақлар режаси бухгалтерия ҳисобининг кўп валютали тизимига асосланган бўлиб, чет эл валютасидаги операцияларнинг ҳисоби юритилиши мумкин бўлган барча ҳисобварақларда чет эл валютасидаги операциялар ҳисобини акс эттириш имконини беради. Ҳар бир валюта тури бўйича синтетик ҳисобни юритиш учун алоҳида Бош китоб, аналитик ҳисобни юритиш учун эса ёрдамчи китоблар очилади. Ҳар бир валюта бўйича ёрдамчи китоблардаги суммалар йиғиндиси бош китобларнинг тегишли баланс ҳисобварақларидаги суммалар йиғиндисига мос келиши керак.

6. Нобанк кредит ташкилоти, тўлов тизими оператори ва тўлов ташкилоти томонидан амалга ошириладиган ҳар бир операция тегишли валюта тури бўйича бош ва ёрдамчи китобларда рўйхатга олиниши керак. Ҳисобот санасида бош китобларнинг чет эл валюталари бўйича жами суммалари миллий валютага ўтказилади ва ҳисобот даври давомида амалга оширилган барча операциялар бўйича ташкилотнинг жамланма баланси тузилади.

7. Ҳисобварақларни кодлаштириш қуйидаги мақсадлар учун ишлаб чиқилган:

ҳисобварақларнинг бош ва ёрдамчи китобларда жойланишини енгиллаштириш;

ҳисобварақларни бир тизимда таснифлаш ва гуруҳлашга ёрдам бериш;

ҳисоб жараёнларини автоматлаштиришни енгиллаштириш;

операциялар ёзувини тезлаштириш.

8. Баланс ҳисобварақларининг бош китобда кодлаштирилиш тизими қуйидаги схема бўйича бешта белгидан иборатлиги қабул қилинган:

Рақамли кодлаштиришга қуйидаги зарур шартлар жойлаштирилган:

жамланма ҳисобварақлар учун ММ ва/ёки SS нол рақамларига эга (масалан, 10000 — «Активлар», 10100 — «Кассадаги нақд пул» ва бошқалар);

«Активлар» бўлимидаги «...зарарларни қоплаш захираси» сарлавҳали субҳисобварақлар учун SS ўрнида 99 рақам қабул қилинган.

9. Ёрдамчи китобда шахсий ҳисобварақлар 20 разряд (рақам)дан иборат бўлади ва қуйидаги схема бўйича кодлаштирилади:

СMMSS VVV КХХХХХХХNNN

бунда:

СMMSS — Бош китобнинг баланс ҳисобварағи;

VVV — валюта коди;

К — қўшимча тартиб рақами;

ХХХХХХХХ — ҳисобварақнинг уникал коди;

NNN — шу баланс ҳисобварағи бўйича шахсий ҳисобварақнинг тартиб рақами.

10. Бош китобнинг баланс ҳисобварағи рақами ҳисобварақлар режасига мувофиқ аниқланади, валюта коди «Жаҳон мамлакатлари ва валюталар таснифлагичи»га асосан белгиланади, қўшимча тартиб рақами 0 дан 9 гача бўлган тартиб рақами билан ҳамда шахсий ҳисобварақнинг тартиб рақами доимо «001» дан «999» гача бўлган тартиб рақами билан белгиланади.

11. Юридик шахсларга ва якка тартибдаги тадбиркорларга ҳисобварақлар, уларнинг банкдаги ҳисобварақлари бўйича Банк депозиторларининг миллий ахборот базасида берилган уникал коди билан, жисмоний шахсларга ҳисобварақлар «6ХХХХХХХ» тартибида ҳар бир жисмоний шахс учун алоҳида ихтиёрий шакллантирилган хос рақам билан очилади. Бунда, жисмоний шахсларга ҳисобварақлар жисмоний шахс шахсий идентификацион рақами асосида очилади.

12. Ҳисобварақлар режасида ҳар бир ҳисобварақнинг актив ёки пассив бўлиши аниқ белгилаб қўйилган, актив-пассив қолдиқларга эга бўладиган айрим ҳисобварақлар бундан мустасно. Актив ҳисобварақларга «Активлар», «Харажатлар» ва «Балансдан ташқари ҳисобварақлар» бўлимларидаги ҳисобварақлар, пассив ҳисобварақларга «Мажбуриятлар», «Капитал» ва «Даромадлар» бўлимларидаги ҳисобварақлар тааллуқлидир.

13. Активларнинг реал қийматини акс эттириш мақсадида «Активлар» бўлимига контр-актив ҳисобварақлари, мажбуриятларнинг реал қийматини акс эттириш мақсадида эса «Мажбуриятлар» бўлимига контр-пассив ҳисобварақлар киритилган.

14. «Балансдан ташқари ҳисобварақлар» бўлимига операцияларни икки ёқлама ёзув услуби бўйича акс эттириш ва амалга оширилган операцияларнинг тўғрилигини қўшимча назорат қилиш имконини берувчи контр-актив ҳисобварақлар киритилган.

15. «Балансдан ташқари» ҳисобварақларида ҳисоб икки ёқлама ёзув усулида юритилади. Бунда ҳар бир асосий ҳисобварақ ёки асосий ҳисобварақлар гуруҳи учун контр-ҳисобварақлар мавжуд бўлиб, улардан фақат бухгалтерия ҳисоби мақсадлари учунгина фойдаланилади. Баланс ҳисоботи ёки шу каби бошқа молиявий ҳисоботларда асосий ҳисобварақлар акс эттирилиб, контр-ҳисобварақлардаги маълумотлари кўрсатилмайди.

16. Баъзи ҳисобварақлардан ташқари «Активлар» ликвидлилик, «Мажбуриятлар» эса муддатлилик тамойилларига асосан таснифланган.

17. Мазкур ҳисобварақлар режасида ҳар бир иккинчи тартибли баланс ҳисобварағи учун ҳисобварақ таърифи берилган бўлиб, унда ҳисобварақнинг дебети ва кредити бўйича қандай операцияларни акс эттириш ҳамда аналитик ҳисобини юритиш кўрсатилган. Батафсил аналитик ҳисоб юритиш учун нобанк кредит ташкилоти шахсий ҳисобварақлардан ташқари қўшимча журнал ҳисоби ва реестрлар юритиши мумкин.

18. «Даромадлар» ва «Харажатлар» бўлими учун аналитик ҳисоб кўрсатилмаган бўлиб, ушбу бўлимлардаги ҳисобварақлар нобанк кредит ташкилотининг ички ҳисобварақлари ҳисобланади. Ушбу ҳисобварақларда аналитик ҳисобни юритиш Марказий банк талаблари ва ҳисоб сиёсатидан келиб чиққан ҳолда белгиланади.

Коди — Номи

10100 Кассадаги нақд пуллар

10101 Кассадаги нақд пуллар

10107 Банкоматлар ва бошқа ўз-ўзига хизмат кўрсатиш ускуналаридаги нақд пуллар

10109 Йўлдаги нақд пуллар

10300 Ўзбекистон Республикаси Марказий банкидан (ЎзРМБ) олиниши лозим бўлган маблағлар

10301 ЎзРМБдаги талаб қилиб олингунча сақланадиган депозитлар

10305 ЎзРМБдаги жамғарма депозитлар

10307 ЎзРМБдаги муддатли депозитлар

10313 ЎзРМБдаги бошқа маблағлар

10500 Бошқа банкларга қўйилган депозитлар ва бошқа маблағлар

10503 Бошқа банкларга қўйилган талаб қилиб олингунча сақланадиган депозитлар

10505 Бошқа банкларга қўйилган жамғарма депозитлар

10507 Бошқа банкларга қўйилган муддатли депозитлар

10509 Йўлдаги нақдсиз маблағлар

10511 Жисмоний шахсларнинг банк карталаридан берилган нақд пул маблағлари бўйича бошқа банклардан олиниши лозим бўлган маблағлар

10513 Бошқа банкларга қўйилган бошқа маблағлар

10515 Банклардан олиниши лозим бўлган маблағлар — Марказий банк клиринг тизими

10519 Чиқарилган электрон пуллар миқдорида банкдаги махсус ҳисобвараққа қўйилган маблағлар

10521 Банкларда очилган клиринг транзакциялар бўйича депозитлар

10525 Аккредитив ва кафолат маблағлар

10599 Кўрилиши мумкин бўлган зарарларни қоплаш захираси — Бошқа банклардан олиниши лозим бўлган маблағлар (контр-актив)

10700 Ҳаққоний қиймати бўйича баҳоланиб, қийматдаги ўзгариши даромад/харажатларга олиб бориладиган қимматли қоғозларга қилинган инвестициялар

10701 Давлат хазина векселлари

10705 Давлат облигациялари

10709 ЎзРМБнинг облигациялари ва бошқа қарз қимматли қоғозлари

10779 Бошқа қимматли қоғозлар

10791 Ҳаққоний қиймати бўйича баҳоланиб, қийматдаги ўзгариши даромад/харажатларга олиб бориладиган қимматли қоғозлар бўйича дисконт (контр-актив)

10793 Ҳаққоний қиймати бўйича баҳоланиб, қийматдаги ўзгариши даромад/харажатларга олиб бориладиган қимматли қоғозлар бўйича мукофот

10795 Ҳаққоний қиймати бўйича баҳоланиб, қийматдаги ўзгариши даромад/харажатларга олиб бориладиган қимматли қоғозлар ҳаққоний қийматининг ўзгариши

10799 Кўрилиши мумкин бўлган зарарлари қоплаш захираси — Ҳаққоний қиймати бўйича баҳоланиб, қийматдаги ўзгариши даромад/харажатларга олиб бориладиган қимматли қоғозлар (контр-актив)

10800 Ҳаққоний қиймати бўйича баҳоланиб, қийматдаги ўзгариши бошқа жами даромадга олиб бориладиган қимматли қоғозларга қилинган инвестициялар

10801 Давлат хазина векселлари

10805 Давлат облигациялари

10809 ЎзРМБнинг облигациялари ва бошқа қарз қимматли қоғозлари

10879 Бошқа қимматли қоғозлар

10889 Ҳаққоний қиймати бўйича баҳоланиб, қийматдаги ўзгариши бошқа жами даромадга олиб бориладиган қарз қимматли қоғозларни харид қилиш бўйича харажатлар

10891 Ҳаққоний қиймати бўйича баҳоланиб, қийматдаги ўзгариши бошқа жами даромадга олиб бориладиган қимматли қоғозларга қилинган инвестициялар бўйича дисконт (контр-актив)

10893 Ҳаққоний қиймати бўйича баҳоланиб, қийматдаги ўзгариши бошқа жами даромадга олиб бориладиган қимматли қоғозларга қилинган инвестициялар бўйича мукофот

10895 Ҳаққоний қиймати бўйича баҳоланиб, қийматдаги ўзгариши бошқа жами даромадга олиб бориладиган қимматли қоғозларга қилинган инвестициялар ҳаққоний қийматининг ўзгариши

10899 Кўрилиши мумкин бўлган зарарларни қоплаш захираси — Ҳаққоний қиймати бўйича баҳоланиб, қийматдаги ўзгариши бошқа жами даромадга олиб бориладиган қимматли қоғозларга қилинган инвестиция (контр-актив)

11100 Сотиб олинган дебиторлик қарзлари — Факторинг

11101 Сотиб олинган дебиторлик қарзлари — Факторинг

11103 Муддати ўтган сотиб олинган дебиторлик қарзлари — Факторинг

11105 Суд жараёнидаги сотиб олинган дебиторлик қарзлари — Факторинг

11195 Сотиб олинган дебиторлик қарзлари — Факторинг бўйича дисконт (контр-актив)

11199 Сотиб олинган дебиторлик қарзлари — Факторинг бўйича кўрилиши мумкин бўлган зарарларни қоплаш захираси (контр-актив)

11800 РЕПО битимлари бўйича сотиб олинган қимматли қоғозлар

11801 РЕПО битимлари бўйича ЎзРМБдан сотиб олинган қимматли қоғозлар

11803 РЕПО битимлари бўйича бошқа банклардан сотиб олинган қимматли қоғозлар

11805 РЕПО битимлари бўйича ҳукуматдан сотиб олинган қимматли қоғозлар

11897 РЕПО битимлари бўйича бошқа қарздорлардан сотиб олинган қимматли қоғозлар

11899 Кўрилиши мумкин бўлган зарарларни қоплаш захираси — РЕПО битимлари бўйича сотиб олинган қимматли қоғозлар (контр-актив)

12100 Банкларга берилган қисқа муддатли кредитлар

12101 Банкларга берилган қисқа муддатли кредитлар

12105 Банкларга берилган муддати ўтган кредитлар

12109 Банкларга берилган шартлари қайта кўриб чиқилган қисқа муддатли кредитлар

12199 Кўрилиши мумкин бўлган зарарларни қоплаш захираси — Банкларга берилган қисқа муддатли кредитлар (контр-актив)

12400 Жисмоний шахсларга берилган қисқа муддатли кредитлар (микроқарзлар)

12401 Жисмоний шахсларга берилган қисқа муддатли кредитлар (микроқарзлар)

12405 Жисмоний шахсларга берилган муддати ўтган кредитлар (микроқарзлар)

12409 Жисмоний шахсларга берилган шартлари қайта кўриб чиқилган қисқа муддатли кредитлар (микроқарзлар)

12411 Ўзини ўзи банд қилган шахсларга берилган қисқа муддатли кредитлар (микроқарзлар)

12499 Кўрилиши мумкин бўлган зарарларни қоплаш захираси — Жисмоний шахсларга берилган қисқа муддатли кредитлар (микроқарзлар) (контр-актив)

12500 Якка тартибдаги тадбиркорларга берилган қисқа муддатли кредитлар

12501 Якка тартибдаги тадбиркорларга берилган қисқа муддатли кредитлар

12505 Якка тартибдаги тадбиркорларга берилган муддати ўтган кредитлар

12509 Якка тартибдаги тадбиркорларга берилган шартлари қайта кўриб чиқилган қисқа муддатли кредитлар

12599 Кўрилиши мумкин бўлган зарарларни қоплаш захираси — Якка тартибдаги тадбиркорларга берилган қисқа муддатли кредитлар (контр-актив)

12700 Юридик шахсларга берилган қисқа муддатли кредитлар

12701 Юридик шахсларга берилган қисқа муддатли кредитлар

12705 Юридик шахсларга берилган муддати ўтган кредитлар

12709 Юридик шахсларга берилган шартлари қайта кўриб чиқилган қисқа муддатли кредитлар

12799 Кўрилиши мумкин бўлган зарарларни қоплаш захираси — Юридик шахсларга берилган қисқа муддатли кредитлар (контр-актив)

13200 Банк бўлмаган молиявий муассасаларга берилган қисқа муддатли кредитлар

13201 Банк бўлмаган молиявий муассасаларга берилган қисқа муддатли кредитлар

13205 Банк бўлмаган молиявий муассасаларга берилган муддати ўтган кредитлар

13209 Банк бўлмаган молиявий муассасаларга берилган шартлари қайта кўриб чиқилган қисқа муддатли кредитлар

13299 Кўрилиши мумкин бўлган зарарларни қоплаш захираси — Банк бўлмаган молиявий муассасаларга берилган қисқа муддатли кредитлар (контр-актив)

14500 Банкларга берилган узоқ муддатли кредитлар

14501 Банкларга берилган узоқ муддатли кредитлар

14505 Банкларга берилган шартлари қайта кўриб чиқилган узоқ муддатли кредитлар

14599 Кўрилиши мумкин бўлган зарарларни қоплаш захираси — Банкларга берилган узоқ муддатли кредитлар (контр-актив)

14800 Жисмоний шахсларга берилган узоқ муддатли кредитлар (микроқарзлар)

14801 Жисмоний шахсларга берилган узоқ муддатли кредитлар (микроқарзлар)

14809 Жисмоний шахсларга берилган шартлари қайта кўриб чиқилган узоқ муддатли кредитлар (микроқарзлар)

14811 Ўзини ўзи банд қилган шахсларга берилган узоқ муддатли кредитлар (микроқарзлар)

14899 Кўрилиши мумкин бўлган зарарларни қоплаш захираси — Жисмоний шахсларга берилган узоқ муддатли кредитлар (микроқарзлар) (контр-актив)

14900 Якка тартибдаги тадбиркорларга берилган узоқ муддатли кредитлар

14901 Якка тартибдаги тадбиркорларга берилган узоқ муддатли кредитлар

14909 Якка тартибдаги тадбиркорларга берилган шартлари қайта кўриб чиқилган узоқ муддатли кредитлар

14999 Кўрилиши мумкин бўлган зарарларни қоплаш захираси — Якка тартибдаги тадбиркорларга берилган узоқ муддатли кредитлар (контр-актив)

15100 Юридик шахсларга берилган узоқ муддатли кредитлар

15101 Юридик шахсларга берилган узоқ муддатли кредитлар

15109 Юридик шахсларга берилган шартлари қайта кўриб чиқилган узоқ муддатли кредитлар

15199 Кўрилиши мумкин бўлган зарарларни қоплаш захираси — Юридик шахсларга берилган узоқ муддатли кредитлар (контр-актив)

15400 Банк бўлмаган молиявий муассасаларга берилган узоқ муддатли кредитлар

15401 Банк бўлмаган молиявий муассасаларга берилган узоқ муддатли кредитлар

15405 Банк бўлмаган молиявий муассасаларга берилган шартлари қайта кўриб чиқилган узоқ муддатли кредитлар

15499 Кўрилиши мумкин бўлган зарарларни қоплаш захираси — Банк бўлмаган молиявий муассасаларга берилган узоқ муддатли кредитлар (контр-актив)

15500 Ипотека кредити бўйича олинган ҳуқуқлар

15501 Ипотека кредити бўйича олинган ҳуқуқлар

15505 Ипотека кредити бўйича олинган ҳуқуқлар — Муддати ўтган тўловлар

15551 Секюритизация қилинган ипотека кредитлари

15555 Муддати ўтган секюритизация қилинган ипотека кредитлари

15559 Шартлари қайта кўриб чиқилган секюритизация қилинган ипотека кредитлари

15599 Кўрилиши мумкин бўлган зарарларни қоплаш захираси — Ипотека кредити бўйича олинган ҳуқуқлар (контр-актив)

15600 Лизинг (молиявий ижара)

15607 Лизинг

15617 Муддати ўтган лизинг

15619 Шартлари қайта кўриб чиқилган лизинг

15699 Кўрилиши мумкин бўлган зарарларни қоплаш захираси — Лизинг (молиявий ижара) (контр-актив)

15700 Суд жараёнидаги кредитлар

15701 Жисмоний шахсларга берилган суд жараёнидаги кредитлар (микроқарзлар)

15703 Якка тартибдаги тадбиркорларга берилган суд жараёнидаги кредитлар

15705 Нотариуснинг ижро хати олинган муддати ўтган кредитлар

15707 Юридик шахсларга берилган суд жараёнидаги кредитлар

15709 Суд жараёнидаги лизинг

15711 Банкларга берилган суд жараёнидаги кредитлар

15713 Банк бўлмаган молиявий муассасаларга берилган суд жараёнидаги кредитлар

15715 Ипотека кредити бўйича олинган ҳуқуқлар бўйича суд жараёнидаги кредитлар

15717 Суд ва ижро жараёнидаги секюритизация қилинган ипотека кредитлари

15799 Кўрилиши мумкин бўлган зарарларни қоплаш захираси — Суд жараёнидаги кредитлар (контр-актив)

15800 Шуъба молия ташкилотларига қилинган инвестициялар

15801 Шуъба молия ташкилотларига қилинган инвестициялар

15899 Кўрилиши мумкин бўлган зарарларни қоплаш захираси — Шуъба молия ташкилотларига қилинган инвестициялар (контр-актив)

15900 Амортизацияланадиган қиймати бўйича баҳоланадиган инвестициялар

15901 Давлат хазина векселлари

15905 Давлат облигациялари

15909 ЎзРМБнинг облигациялари ва бошқа қарз қимматли қоғозлари

15979 Бошқа қарз қимматли қоғозлар

15989 Амортизацияланадиган қиймати бўйича баҳоланадиган қарз қимматли қоғозларни харид қилиш бўйича харажатлар

15991 Амортизацияланадиган қиймати бўйича баҳоланадиган қарз қимматли қоғозлар бўйича дисконт (контр-актив)

15993 Амортизацияланадиган қиймати бўйича баҳоланадиган қарз қимматли қоғозлар бўйича мукофот

15999 Кўрилиши мумкин бўлган зарарларни қоплаш захираси — Амортизацияланадиган қиймати бўйича баҳоланадиган қарз қимматли қоғозларга қилинган инвестициялар (контр-актив)

16100 Бош офис/филиалдан олинадиган маблағлар

16101 Бош офис/филиалдан олинадиган маблағлар — Нақд пуллар

16103 Бош офис/филиалдан олинадиган маблағлар — Нақдсиз маблағлар

16109 Бош офис/филиалдан олинадиган маблағлар — Флоат

16117 Бош офис/филиалдан олинадиган маблағлар — Товар-моддий қимматликлар ва хизматлар

16300 Олиниши лозим бўлган ҳисобланган фоизлар

16301 Банклардаги депозитлар бўйича олиниши лозим бўлган ҳисобланган фоизлар

16307 Жисмоний шахсларга берилган кредитлар (микроқарзлар) бўйича олиниши лозим бўлган ҳисобланган фоизлар

16309 Юридик шахслар ва якка тартибдаги тадбиркорларга берилган кредитлар (микрокредитлар) бўйича олиниши лозим бўлган ҳисобланган фоизлар

16311 Ҳаққоний қиймати бўйича баҳоланиб, қийматдаги ўзгариши даромад/харажатларга олиб бориладиган қимматли қоғозлари бўйича олиниши лозим бўлган ҳисобланган фоизлар

16313 Ҳаққоний қиймати бўйича баҳоланиб, қийматдаги ўзгариши бошқа жами даромадга олиб бориладиган қимматли қоғозларга қилинган инвестициялар бўйича олиниши лозим бўлган ҳисобланган фоизлар

16315 Амортизацияланадиган қиймати бўйича баҳоланадиган қарз қимматли қоғозларга қилинган инвестициялар бўйича олиниши лозим бўлган ҳисобланган фоизлар

16323 Лизинг (молиявий ижара) бўйича олиш учун ҳисобланган фоизлар

16325 Операцион ижара бўйича ҳисобланган фоизлар (молиявий ҳисоботларнинг халқаро стандартларига мувофиқ)

16377 Муддати ўтган ҳисобланган фоизлар

16399 Кўрилиши мумкин бўлган зарарларни қоплаш захираси — олиниши лозим бўлган ҳисобланган фоизлар (контр-актив)

16400 Олиниши лозим бўлган ҳисобланган фоизсиз даромадлар

16401 Олиниши лозим бўлган ҳисобланган воситачилик ҳақи ва кўрсатилган хизматлар учун тўловлар

16405 Олиниши лозим бўлган ҳисобланган жарима ва пенялар

16409 Операцион ижара бўйича ҳисобланган даромад

16413 Олиниши лозим бўлган ҳисобланган бошқа фоизсиз даромад

16499 Кўрилиши мумкин бўлган зарарларни қоплаш захираси — Олиниши лозим бўлган ҳисобланган фоизсиз даромадлар (контр-актив)

16500 Асосий воситалар

16501 Ер

16505 Тугалланмаган қурилишлар

16509 Хусусий иморатлар — Бинолар ва бошқа иншоотлар

16511 Йиғилган эскириш суммаси — Бинолар ва бошқа иншоотлар (контр-актив)

16515 Объектни ижарага олиш ва уни такомиллаштириш ҳуқуқи

16519 Йиғилган эскириш суммаси — Объектни ижарага олиш ва уни такомиллаштириш ҳуқуқи (контр-актив)

16529 Транспорт воситалари

16531 Йиғилган эскириш суммаси — Транспорт воситалари (контр-актив)

16535 Мебель, мослама ва жиҳозлар

16539 Йиғилган эскириш суммаси — Мебель, мослама ва жиҳозлар (контр-актив)

16541 Тўлов карталари билан ҳисоб-китобларни амалга ошириш ускуналари

16543 Йиғилган эскириш суммаси — Тўлов карталари билан ҳисоб-китобларни амалга ошириш ускуналари (контр-актив)

16549 Операцион ижарага берилган асосий воситалар

16551 Операцион ижарага берилган асосий воситаларнинг йиғилган эскириш суммаси (контр-актив)

16561 Омбордаги асосий воситалар

16563 Йиғилган эскириш суммаси — Омбордаги асосий воситалар (контр-актив)

16575 Олинган кредитлар бўйича гаровга қўйилган асосий воситалар

16579 Олинган кредитлар бўйича гаровга қўйилган асосий воситаларнинг йиғилган эскириш суммаси (контр-актив)

16600 Номоддий активлар

16601 Номоддий активлар

16605 Йиғилган эскириш суммаси — Номоддий активлар (контр-актив)

16609 Ўрнатиш ва яратиш жараёнидаги номоддий активлар

16611 Ижарага берилган номоддий активлар

16613 Йиғилган эскириш суммаси — Ижарага берилган номоддий активлар (контр-актив)

16617 Гудвилл

16699 Кўрилиши мумкин бўлган зарарларни қоплаш захираси — Ўрнатиш ва яратиш жараёнидаги номоддий активлар (контр-актив)

16700 Бошқа хусусий мулклар

16701 Бошқа хусусий мулклар

16707 Йиғилган эскириш суммаси — бошқа хусусий мулклар (контр-актив)

16799 Кўрилиши мумкин бўлган зарарларни қоплаш захираси — Бошқа хусусий мулклар (контр-актив)

16900 Ҳосилавий инструментларнинг ревальвацияси натижасида ўзлаштирилмаган фойда

16901 Ревальвация натижасида ўзлаштирилмаган фойда — Форвард шартномалари

16905 Ревальвация натижасида ўзлаштирилмаган фойда — Опционлар

16909 Ревальвация натижасида ўзлаштирилмаган фойда — Фьючерслар

16913 Ревальвация натижасида ўзлаштирилмаган фойда — Своплар

17100 Валюта савдоси ва валюта позициялари

17101 Валюта позицияси ҳисобварақлари

19900 Бошқа активлар

19901 Майда харажатлар

19907 Хизматлар учун олдиндан тўланган харажатлар

19908 Олиниши лозим бўлган маблағлар — Ходимлар билан ҳисоб-китоблар

19909 Олиниши лозим бўлган маблағлар — Товар-моддий қимматликлар

19911 Кўрилиши мумкин бўлган зарарларни қоплаш захираси — Олиниши лозим бўлган маблағлар (контр-актив)

19921 Омбордаги кам баҳоли ва тез эскирувчи буюмлар ҳамда бошқа қимматликлар

19925 Олдиндан тўланган харажатлар

19929 Бошқа муддати узайтирилган харажатлар

19931 Муддати узайтирилган солиқлар

19933 Муддати узайтирилган солиқлар бўйича баҳоланган захира (контр-актив)

19934 Пул ўтказмалари бўйича жисмоний шахслар билан ҳисоб-китоблар

19935 Нақд пулларни қайта ҳисоблашда аниқланган камомад

19939 Олиниши лозим бўлган дивидендлар

19941 Тугатилган ва тугатилиш жараёнида бўлган банклардаги маблағлар

19945 Кўрилиши мумкин бўлган зарарларни қоплаш захираси — Тугатилган ва тугатилиш жараёнида бўлган банклардаги маблағлар (контр-актив)

19946 Агентларга берилган аванслар

19947 Кўрилиши мумкин бўлган зарарларни қоплаш захираси — Агентларга берилган аванслар (контр-актив)

19995 Суд жараёнидаги бошқа активлар

19997 Бошқа активлар

19999 Кўрилиши мумкин бўлган зарарларни қоплаш захираси — Бошқа активлар (контр-актив)

20000 МАЖБУРИЯТЛАР

20600 Таъминотга қабул қилинган банк депозитлари

20610 Таъминотга қабул қилинган банк депозитлари

21400 Жалб қилинган қарз маблағлар

21402 Таъсисчиларнинг қарз маблағлари

21404 Бошқа шахслардан жалб қилинган қарз маблағлари

21600 Тўланиши лозим бўлган қисқа муддатли кредитлар

21606 Банкларга тўланиши лозим бўлган қисқа муддатли кредитлар

21610 Ҳукуматга тўланиши лозим бўлган қисқа муддатли кредитлар

21612 Давлатнинг мақсадли жамғармаларидан тўланиши лозим бўлган қисқа муддатли кредитлар

21614 Банк бўлмаган молиявий муассасаларга тўланиши лозим бўлган қисқа муддатли кредитлар

21618 Нодавлат нотижорат ташкилотларидан тўланиши лозим бўлган қисқа муддатли кредитлар

21622 Халқаро молиявий институтлардан тўланиши лозим бўлган қисқа муддатли кредитлар

21626 Чет эллик инвесторлардан тўланиши лозим бўлган қисқа муддатли кредитлар

21696 Бошқа кредиторларга тўланиши лозим бўлган қисқа муддатли кредитлар

22000 Тўланиши лозим бўлган узоқ муддатли кредитлар

22006 Банкларга тўланиши лозим бўлган узоқ муддатли кредитлар

22010 Ҳукуматга тўланиши лозим бўлган узоқ муддатли кредитлар

22012 Давлатнинг мақсадли жамғармаларидан тўланиши лозим бўлган узоқ муддатли кредитлар

22014 Банк бўлмаган молиявий муассасаларга тўланиши лозим бўлган узоқ муддатли кредитлар

22018 Нодавлат нотижорат ташкилотларидан тўланиши лозим бўлган узоқ муддатли кредитлар

22022 Халқаро молиявий институтлардан тўланиши лозим бўлган узоқ муддатли кредитлар

22026 Чет эллик инвесторлардан тўланиши лозим бўлган узоқ муддатли кредитлар

22096 Бошқа кредиторларга тўланиши лозим бўлган узоқ муддатли кредитлар

22100 Лизинг (молиявий ижара) бўйича мажбуриятлар

22102 Банклар олдидаги лизинг бўйича мажбуриятлар

22104 Бошқа лизинг берувчилар олдидаги лизинг бўйича мажбуриятлар