Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг
қарори
Товар хом ашё биржалари фаолиятини такомиллаштиришга доир қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида
Товарларни улгуржи сотишнинг бозор методларини кенгайтириш, товар-хом ашё биржалари фаолиятини замонавий талабларга мувофиқ тубдан яхшилаш, мамлакатимиз товар ишлаб чиқарувчилари маҳсулотларига нарх белгилашнинг бозор механизмини шакллантириш мақсадида Вазирлар Маҳкамаси қарор қилади:
1. Белгилаб қўйилсинки:
биржа товарларини электрон тизимдан фойдаланган ҳолда республиканинг бутун ҳудуди бўйича аниқ вақт режимида — биржа савдолари;
ўзига хос хусусиятларга эга бўлган товарларни — ким ошди савдолари;
Кейинги таҳрирга қаранг.
Олдинги таҳрирга қаранг.
кўргазма-ярмарка савдолари — биржаларнинг ихтисослаштирилган савдо майдончаларида улар томонидан тасдиқланадиган қоидаларига мувофиқ товарлар олдиндан мажбурий кўздан кечирилиши ҳисобга олинган ҳолда ёки мижозлар — жисмоний ва юридик шахсларга тақдим этиладиган кўргазма-ярмарка савдоларининг электрон тизимига Интернет орқали тўғридан-тўғри кириш режимида амалга оширилади.
(1-банднинг тўртинчи хатбоши Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2009 йил 18 мартдаги 74-сонли қарори таҳририда — ЎР ҚҲТ, 2009 й., 12-сон, 132-модда)
Кейинги таҳрирга қаранг.
2. Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳокимликлари қурилиш материаллари сотиладиган ихтисослаштирилган бозорларда:
Кейинги таҳрирга қаранг.
биржалар томонидан қурилиш материалларининг кўргазма-ярмарка улгуржи савдосини ташкил этиш учун бепул асосда майдонлар ва хоналар;
товар-хом ашё биржалари аъзоларига — кўргазма-ярмарка савдоларида сотишга мўлжалланган товарларни сақлаш учун ижара шартларида майдонлар ва хоналар ажратсинлар.
3. Белгилаб қўйилсинки:
Кейинги таҳрирга қаранг.
Олдинги таҳрирга қаранг.
кўргазма-ярмарка савдолари электрон тизимига Интернет орқали тўғридан-тўғри кириш режимида ва савдо майдончаларида, шу жумладан ихтисослаштирилган қурилиш материаллари бозорлари ҳудудларида улгуржи савдо қилиш ҳуқуқи фақат товар-хом ашё биржалари аъзоларига, уларда савдони амалга ошириш ҳуқуқига тегишли рухсат берувчи ҳужжатлар мавжуд бўлганда берилади.
(3-банднинг иккинчи хатбоши Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2009 йил 18 мартдаги 74-сонли қарори таҳририда — ЎР ҚҲТ, 2009 й., 12-сон, 132-модда)
Кейинги таҳрирга қаранг.
товар-хом ашё биржалари аъзолари томонидан импорт бўйича келтирилган ҳамда сотиш учун мўлжалланган қурилиш материаллари намуналари ва гуруҳларини сотувга қўйиш фақат уларнинг республика ҳудудига белгиланган тартибда қонуний келтирилганлигини тасдиқловчи ҳужжатлар мавжуд бўлган тақдирда амалга оширилиши мумкин;
ихтисослаштирилган бозорларнинг кўргазма-ярмарка савдосини ташкил этиш учун майдонлар ва хоналар бериш бўйича харажатлари бозорлар даромадлари ҳисобига қопланади;
Кейинги таҳрирга қаранг.
товар-хом ашё биржаларининг кўргазма-ярмарка савдоси ташкил этишга харажатлари сотувчилардан уларнинг ҳисоб рақамига маблағлар тушишига қараб ҳар куни тўланадиган, битишувлар суммасидан олинадиган воситачилик йиғими ҳисобига, шунингдек кўргазма-ярмарка савдоси қатнашчиларига кўрсатиладиган қўшимча хизматлар (реклама, ахборот, консультация ва шу кабилар) ҳисобига қопланади.
Кейинги таҳрирга қаранг.
Олдинги таҳрирга қаранг.
жисмоний шахслар, шунингдек биржа аъзолари бўлмаган юридик шахслар кўргазма-ярмарка савдоларида брокерлар орқали ёки биржа томонидан тасдиқланадиган қоидаларга мувофиқ мустақил равишда иштирок этиши мумкин.
(3-банд Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2009 йил 18 мартдаги 74-сонли қарорига асосан олтинчи хатбоши билан тўлдирилган — ЎР ҚҲТ, 2009 й., 12-сон, 132-модда)
Кейинги таҳрирга қаранг.
4. Товар-хом ашё биржаларига:
биржа товарлари ишлаб чиқарувчи тадбиркорларга ўзлари ишлаб чиқарган маҳсулотларни сотувга қўйиш учун бепул асосда брокерлик ўринлари бериш;
Кейинги таҳрирга қаранг.
товарларнинг кўргазма-ярмарка савдосини ташкил этиш учун, шу жумладан қурилиш материаллари ихтисослаштирилган бозорлари ҳудудларида уларнинг кўргазма-ярмарка савдосини ташкил этиш учун ихтисослаштирилган савдо майдонлари ташкил этиш ва уларни техника билан жиҳозлаш;
Кейинги таҳрирга қаранг.
биржа аъзоларини биржа, кимошди ва кўргазма-ярмарка савдолари қоидаларига касб бўйича ўқитишни ташкил қилиш тавсия этилсин.
Олдинги таҳрирга қаранг.
ишлаб чиқарувчиларга ва биринчи навбатда, кичик бизнес ва хусусий тадбиркорлик субъектларига маҳсулотларни сотиш, шунингдек битимлар бўйича электрон ҳисоб-китобларни электрон тўлов тизими орқали амалга ошириш имконини берадиган Интернет орқали савдо тизимига тўғридан-тўғри кириш режимида кўргазма-ярмарка савдоларида иштирок этиш имкониятини таъминлаш;
биржа аъзоларига ихтисослаштирилган савдо майдончалари орқали биржа савдолари тизимига кириш, савдолар натижаларига кўра тузилган битимларни рўйхатдан ўтказиш ва қонун ҳужжатларида белгиланган тартибда улар бўйича электрон ҳисоб-китобларни амалга ошириш имконини бериш;
биржа аъзоларига кўргазма-ярмарка савдолари тизимига Интернет орқали тўғридан-тўғри кириш режимида белгиланган тартибда биржа савдоларига кириш имконини назарда тутиш тавсия этилсин.
(4-банд Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2009 йил 18 мартдаги 74-сонли қарорига асосан бешинчи — еттинчи хатбоши билан тўлдирилган — ЎР ҚҲТ, 2009 й., 12-сон, 132-модда)
5. Белгилансинки:
биржа котировкалари ва кимошди савдоси нархлари ихтисослаштирилган оммавий ахборот воситаларида ҳар ҳафтада камида бир марта бепул асосда эълон қилинади;
Кейинги таҳрирга қаранг.
товар-хом ашё биржалари аъзолари улар томонидан кўргазма-ярмарка савдоларида сотиладиган товарлар нархларини оммавий равишда эълон қилишлари шарт.
Олдинги таҳрирга қаранг.
(5-банднинг тўртинчи хатбоши Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2005 йил 29 июлдаги 179-сон қарори билан чиқарилган — Ўзбекистон Республикаси Қонун ҳужжатлари тўплами, 2005 й., 30-31-сон, 231-модда)
Олдинги таҳрирга қаранг.
кўргазма-ярмарка савдоларида биржа орқали сотиш тақиқланмаган ва сотишга махсус тартиб жорий қилинмаган товарларнинг барча турлари (ишлар, хизматлар) сотилиши мумкин.
(5-банд Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2009 йил 18 мартдаги 74-сонли қарорига асосан тўртинчи хатбоши билан тўлдирилган — ЎР ҚҲТ, 2009 й., 12-сон, 132-модда)
Кейинги таҳрирга қаранг.
6. 2004 йил 1 июндан бошлаб биржа фаолиятини амалга оширишда қўшимча равишда қуйидаги лицензия талаблари ва шартлари жорий этилсин:
биржа савдоларида фақат олдиндан эълон қилинадиган, маҳсулотлар истеъмолчилари ва ишлаб чиқарувчилари кенг кўламда фойдаланадиган биржа ахборотномасига киритилган товарларни сотиш, айни бир вақтда олдиндан эълон қилинган листингларга киритилмаган товарларни сотиш тақиқланади;
биржа ахборотномаларига фақат бир хил стандарт хоссаларга эга бўлган, улгуржи гуруҳлар билан сотиладиган ва олдиндан кўздан кечиришни талаб қилмайдиган биржа товарларини киритиш;
биржада сотилган (бепул берилган) камида 100 та брокерлик ўринлари мавжуд бўлиши;
Кейинги таҳрирга қаранг.
товар-хом ашё биржалари раҳбарларига қўйиладиган малака талабларига риоя қилиш.
Кейинги таҳрирга қаранг.
7. Ўзбекистон Республикаси Давлат мулки қўмитаси:
Кейинги таҳрирга қаранг.
икки ҳафта муддатда товар-хом ашё биржалари билан лицензия битимларини қайтадан тузсин, бунда лицензия битимларига ушбу қарорда белгиланган лицензия талаблари ва шартлари киритилишини назарда тутсин;
бошқарув раисига, ҳисоб-китоб-клиринг палатаси раҳбарига ҳамда биржаларнинг бош маклёрига қўйиладиган малака талабларини бир ой муддатда ишлаб чиқсин ва белгиланган тартибда тасдиқласин ҳамда уларни аттестациядан ўтказсин;
биржа битишувларида қатнашувчи биржалар аъзоларини уч ой муддатда, белгиланган тартибда аттестациядан ўтказсин;
барча оммавий ахборот воситаларида кенг реклама компаниясини ва тушунтириш ишларини, шунингдек потенциал сотувчилар, харидорлар, биржалар аъзолари ўртасида товарларни биржа савдоларида сотиш ва харид қилиш қоидалари ва афзалликлари бўйича мақсадли семинарлар ва давра суҳбатлари ўтказилишини таъминласин.
8. Ўзбекистон Республикаси Молия вазирлиги ва Давлат мулки қўмитаси Ўзбекистон республика товар-хом ашё биржаси билан биргаликда икки ҳафта муддатда:
брокерлар ва брокерлик идоралари фаолиятини моддий рағбатлантириш механизмини ишлаб чиқсинлар ва белгиланган тартибда жорий қилсинлар, бунда воситачилик йиғимларининг зарур малака сифатига, брокерлик фаолиятини юритиш тажрибасига эга бўлган брокерларнинг юқори даромад олишини таъминловчи ҳамда биржа савдолари товар айланмасига қараб чекланган миқдорлари белгиланишини назарда тутсинлар;
биржа битишувларидан ундириладиган биржалар воситачилик йиғимлари чекланган миқдорларининг декларация қилинишини таъминласинлар;
Олдинги таҳрирга қаранг.
Белгилансинки, «Ўзбекистон республика товар-хом ашё биржаси» акциядорлик жамиятининг биржа битимларидан ундириладиган воситачилик йиғимлари чекланган миқдорларига декларация тўлдиришда, биржа товарларининг моддий балансларини ишлаб чиқиш ва уларни амалга ошириш юзасидан мониторингни амалга оширадиган Иқтисодиёт вазирлигининг бюджетдан ташқари жамғармасига ўтказиладиган «Ўзбекистон республика товар-хом ашё биржаси» акциядорлик жамиятининг юқори ликвидли товарлар турларини сотиш бўйича хизматлари учун 0,075% миқдоридаги воситачилик йиғимлари ҳисобга олинади;
(8-банд Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2009 йил 18 мартдаги 74-сонли қарорига асосан тўртинчи хатбоши билан тўлдирилган — ЎР ҚҲТ, 2009 й., 12-сон, 132-модда)
Кейинги таҳрирга қаранг.
Олдинги таҳрирга қаранг.
Ўзбекистон Республикаси Монополиядан чиқариш ва рақобатни ривожлантириш давлат қўмитаси ҳамда Молия вазирлиги биржалар ва уларнинг аъзолари томонидан воситачилик йиғимларининг чекланган миқдорларига риоя этилишини назорат қилсинлар.
(8-банднинг бешинчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2010 йил 28 апрелдаги ПФ-4215-сон Фармони таҳририда — ЎР ҚҲТ, 2010 й., 17-сон, 130-модда)
Кейинги таҳрирга қаранг.
Кейинги таҳрирга қаранг.
Олдинги таҳрирга қаранг.
9. Ўзбекистон республика товар-хом ашё биржасининг ходимларнинг чекланган умумий сони 100 нафар бўлган ташкилий тузилмаси 1-иловага мувофиқ маъқуллансин.
«Ўзбекистон республика товар-хом ашё биржаси» очиқ акциядорлик жамияти бошқаруви раиси биржанинг ташкилий тузилмасига ходимларнинг белгиланган сони доирасида белгиланган тартибда ўзгартиришлар киритиш ҳуқуқига эга эканлиги маълумот учун қабул қилинсин.
(9-банд Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2009 йил 18 мартдаги 74-сонли қарори таҳририда — ЎР ҚҲТ, 2009 й., 12-сон, 132-модда)
Кейинги таҳрирга қаранг.
10. Ўзбекистон республика товар-хом ашё биржаси даромад (фойда) солиғи тўлашдан уч йил муддатга истисно тариқасида озод қилинсин, бўшайдиган маблағлар ягона электрон савдо тизими техника ва технология дастурий комплексини замонавийлаштиришга мақсадли йўналтирилсин.
11. Ҳукуматнинг 2-иловага мувофиқ айрим қарорларига ўзгартириш ва қўшимчалар киритилсин.
Ўзбекистон Республикаси Давлат мулки қўмитаси Адлия вазирлиги, Монополиядан чиқариш ва рақобатни ривожлантириш давлат қўмитаси, бошқа манфаатдор вазирликлар ва идоралар билан биргаликда бир ой муддатда қонун ҳужжатларига ушбу қарордан келиб чиқадиган ўзгартириш ва қўшимчалар тўғрисида Вазирлар Маҳкамасига таклифлар киритсин.
12. Мазкур қарорнинг бажарилишини назорат қилиш Ўзбекистон Республикаси Бош вазирининг ўринбосари Р.С. Азимов зиммасига юклансин.
Вазирлар Маҳкамасининг Раиси И. КАРИМОВ
Тошкент ш.,
2004 йил 31 май,
251-сон
«Ўзбекистон республика товар-хом ашё биржаси» акциядорлик жамиятининг ташкилий тузилмаси
Олдинги таҳрирга қаранг.
(1-илова матни Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2009 йил 18 мартдаги 74-сонли қарори таҳририда — ЎР ҚҲТ, 2009 й., 12-сон, 132-модда)
Кейинги таҳрирга қаранг.
Вазирлар Маҳкамасининг
2004 йил 31 майдаги 251-сон қарорига
2-ИЛОВА
2004 йил 31 майдаги 251-сон қарорига
2-ИЛОВА
Ҳукуматнинг айрим қарорларига киритилаётган ўзгартириш ва қўшимчалар
1. Вазирлар Маҳкамасининг «Улгуржи ва биржа савдосини ташкил этиш тизимини такомиллаштириш тўғрисида» 2001 йил 1 майдаги 198-сон қарори (Ўзбекистон Республикаси ҚТ, 2001 й., 5-сон, 24-модда) 8-бандининг тўртинчи хатбошидаги «фоизсиз қайтариш асосида» сўзлари чиқариб ташлансин, «сарфланган маблағлар 5 йил мобайнида қайтарилади» сўзлари «ажратилган маблағлар ҳисобига Ўзбекистон товар-хом ашё биржаси ҳудудий филиалларининг бинолари Давлат мулки қўмитасига берилади» сўзлари билан алмаштирилсин.
2. Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг «Ноозиқ-овқат истеъмол товарлари билан савдо қилишни такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида» 2003 йил 28 июлдаги 330-сон қарори (Ўзбекистон Республикаси ҚТ, 2003 й., 7-сон, 68-модда) билан тасдиқланган Ўзбекистон Республикасида бозорларда савдо фаолиятини ташкил этиш қоидалари:
а) қуйидаги мазмундаги XV бўлим билан тўлдирилсин:
«XV. Қурилиш материалларининг ихтисослаштирилган бозорларида товарларни сотишга талаблар
68. Таъмирлаш (пардозлаш) ва қурилиш-монтаж ишларини амалга ошириш учун фойдаланиладиган қўшимча материаллар қурилиш материалларининг ихтисослаштирилган бозорларида сотиладиган товарларнинг асосий турлари ҳисобланади.
69. Қурилиш материалларининг ихтисослаштирилган бозорларида улгуржи нархлари декларация қилинганлиги ёки уларнинг биржа савдоларида сотиб олинганлиги тўғрисидаги ҳужжатлар мавжуд бўлганда товарларни улгуржи гуруҳлар билан сотишга йўл қўйилади.
70. Қурилиш материалларини чакана сотиш:
юридик шахслар ва якка тартибдаги тадбиркорлар томонидан — назорат-касса машиналаридан мажбурий фойдаланган ҳамда белгиланган тартибда банк муассасаларига нақд тушумни ҳар куни топширган ҳолда;
жиҳозланган савдо ўринларида якка тартибдаги тадбиркорлар томонидан — Даромадлар ва товар операцияларини ҳисобга олиш дафтарини мажбурий юритган ҳамда нақд тушумни банк муассасаларига ҳар куни топширган ҳолда амалга оширилади.
71. Қурилиш материалларини сотишда, сотувчи томонидан харидор номига сотилган товарнинг номи, миқдори, суммаси кўрсатилган юк хати ёзиб берилади ва қонун ҳужжатларига мувофиқ назорат-касса машинаси чеки ёки товар чеки берилади.
72. Қурилиш материалларининг ихтисослаштирилган бозорида рухсат гувоҳномасисиз ёхуд унинг амал қилиш муддати тўхтатиб турилган ёки у қайтариб олинган даврда савдо фаолиятини амалга ошириш фаолиятни лицензиясиз амалга ошириш деб ҳисобланади ва қонун ҳужжатларига мувофиқ жавобгарлик чоралари қўлланилади.
73. Қурилиш материалларини ихтисослаштирилган бозор ҳудудидаги ажратилган жойлардан ва қурилиш материаллари дўконларидан ташқарида сотишга йўл қўйилмайди.
74. Бозор маъмурияти қуйидагиларга мажбур:
сочилувчан қурилиш товарларининг айрим турларини автомобилдан сотиш учун махсус майдончалар ташкил қилиш;
брокерлар томонидан мижозларга хизмат кўрсатиш ва биржада битимлар тузиш учун алоқа воситалари, компьютер ва мебеллар билан жиҳозланган хона ажратиш;
биржадан олинган маълумотлар асосида ҳар кунги биржа савдолари натижалари бўйича шаклланаётган нархлар (котировкалар) тўғрисида харидорлар ва сотувчиларни хабардор қилиш.»;
б) XV бўлим XVI бўлим деб ҳисоблансин;
68 — 72-бандлар тегишли равишда 75 — 80-бандлар деб ҳисоблансин.
Кейинги таҳрирга қаранг.
(Ўзбекистон Республикаси қонун ҳужжатлари тўплами, 2004 й., 22-23-сон, 260-модда; 2005 й., 8-9-сон, 69-модда, 30-31-сон, 231-модда, 32-33-сон, 251-модда; 2009 й., 12-сон, 132-модда; 2010 й., 17-сон, 130-модда; 2011 й., 14-сон, 137-модда; 2012 й., 35-сон, 403-модда, 36-сон, 411-модда; 2013 й., 15-сон, 199-модда, 24-сон, 315-модда, 37-сон, 485-модда; 2014 й., 50-сон, 590-модда; 2015 й., 52-сон, 646-модда; 2017 й., 33-сон, 863-модда; Қонун ҳужжатлари маълумотлари миллий базаси, 19.01.2018 й., 09/18/33/0597-сон, 04.05.2018 й., 09/18/323/1159-сон; 10.04.2019 й., 09/19/293/2916-сон; 20.12.2019 й., 09/19/1014/4173-сон; 19.03.2020 й., 09/20/170/0336-сон; 27.03.2020 й., 07/20/4653/0376-сон; 15.04.2020 й., 09/20/217/0426-сон; Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 07.12.2022 й., 09/22/687/1073-сон; 07.02.2026 й., 06/26/17/0117-сон)