Ўзбекистон Республикаси Бош прокурори Р. Қодировнинг 2013 йилда ва 2014 йилнинг ўтган даврида инсон ҳуқуқлари ва эркинликларини таъминлаш борасида амалдаги қонун ҳужжатларига риоя этилиши устидан прокурор назоратининг ҳолати ва уни янада кучайтириш чоралари тўғрисидаги ҳисоботини тинглаб ҳамда муҳокама қилиб, Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Сенати шуни қайд этадики, ҳисобот даврида прокуратура органлари томонидан қонун устунлигини таъминлаш, қонунийликни мустаҳкамлаш, фуқароларнинг ҳуқуқлари ва эркинликларини, жамият ва давлатнинг қонун билан қўриқланадиган манфаатларини, Ўзбекистон Республикасининг конституциявий тузумини ҳимоя қилиш, ҳуқуқбузарликларнинг олдини олиш ва уларни профилактика қилиш борасида зиммаларига юклатилган асосий вазифаларни бажариш бўйича кенг кўламли ишлар қилинган.

Қонунларнинг ижро этилиши юзасидан ҳисобот даврида ўтказилган 38 мингдан ортиқ текшириш якунлари бўйича прокуратура органлари томонидан 267 870 та прокурор назорати ҳужжати қўлланилган, 144 355 нафар фуқаронинг бузилган ҳуқуқлари тикланган. Давлат органларининг қонун ҳужжатларига зид бўлган 35 138 та ҳужжатига протест келтирилган, улар кейинчалик бекор қилинган ёки қонун ҳужжатларига мос ҳолга келтирилган.

Қонун бузилишлари, уларнинг сабаблари ва буларга имконият туғдираётган шарт-шароитларни бартараф этиш тўғрисида 44 600 та тақдимнома киритилган. Ҳукуқбузарликларнинг олдини олиш мақсадида 52 719 нафар мансабдор шахсга қонун бузилишига йўл қўймаслик ҳақида огоҳлантирув эълон қилинган. 158 мингдан ортиқ шахснинг интизомий, маъмурий ва моддий жавобгарликка тортилиши таъминланган. Қарийб 339 миллиард сўм миқдоридаги моддий зарарни ундириб олиш тўғрисида судларга 54 687 та ариза киритилган. 8 233 та жиноят иши қўзғатилган.

Прокуратура органларининг алоҳида эътибори фуқароларнинг ҳуқуқлари ва эркинликлари ҳимоя қилинишини таъминлашга қаратилган.

Фуқароларнинг меҳнат қилишга бўлган конституциявий ҳуқуқини таъминлаш юзасидан прокурор назоратини амалга ошириш жараёнида қонунга хилоф равишда меҳнат шартномалари тугатилган, ходимлар интизомий жавобгарликка тортилган ва бошқа ҳолатлар аниқланиб, уларнинг якунлари бўйича тегишли прокурор таъсири чоралари қўлланилган.

Хусусан, протестлар ва судларга киритилган аризалар асосида мансабдор шахсларнинг меҳнат муносабатларига оид 1 775 та буйруғи қонунга мос ҳолга келтирилган, 2 214 нафардан ортиқ мансабдор шахс интизомий ва маъмурий жавобгарликка тортилган, 39 та жиноят иши қўзғатилган.

2013-2014 йилларда иш ўринлари ташкил этиш ва аҳоли бандлигини таъминлаш дастурини сўзсиз бажариш бўйича доимий равишда чора-тадбирлар кўрилган. Ушбу соҳада ўтказилган прокурор текширувларининг якунлари бўйича 16 мингдан ортиқ прокурор назорати ҳужжати қўлланилган. 338,9 миллион сўм миқдоридаги етказилган зарарнинг ўрни ихтиёрий равишда қопланиши таъминланган, 33 минг нафардан ортиқ фуқаронинг бузилган ҳуқуқлари тикланган, 128 та жиноят иши қўзғатилган.

Ижтимоий қўллаб-қувватлашга муҳтож фуқароларнинг хуқуқлари ва қонуний манфаатлари ҳимоя қилинишини, шу мақсадлар учун ажратилаётган маблағларнинг манзиллилигини, шунингдек қонун билан белгиланган имтиёзлар ваколатли органлар томонидан берилишини таъминлаш масалалари ҳам прокуратура органларининг диққат марказида турган.

Чунончи, прокурор назорати натижалари бўйича ушбу соҳада 15 минг нафардан ортиқ фуқаронинг бузилган ҳуқуқлари тикланган, 8 842 та прокурор назорати ҳужжати қўлланилган, 486 нафар мансабдор шахсга қонун бузилишига йўл қўймаслик ҳақида огоҳлантирув эълон қилинган. Бундан ташқари, 5 355 нафар шахснинг интизомий, маъмурий ва моддий жавобгарликка тортилиши, 1,7 миллиард сўмдан ортиқ миқдордаги етказилган зарарнинг ўрни ихтиёрий равишда қопланиши таъминланган. 476 та жиноят иши қўзғатилган.

Иш ҳақи, пенсиялар ва нафақалар ўз вақтида тўланиши юзасидан вазирликлар, давлат қўмиталари ва идораларида ўтказилган назорат тадбирлари якунлари бўйича прокуратура органлари томонидан 16 002 та прокурор назорати ҳужжати қўлланилган. 2,2 миллиард сўмдан ортиқ маблағнинг ўрни ихтиёрий равишда қопланиши таъминланган, 314 та жиноят иши қўзғатилган.

Оналар ва болаларнинг соғлиғини мустаҳкамлаш, шунингдек улар ўртасида касалликларни профилактика қилиш бўйича кўрилган чора-тадбирлар натижасида ҳисобот даврида оналар ва болалар ўлими қисқаришига эришилган.

Прокуратура органлари томонидан Республика фтизиатрия ва пульмонология ихтисослаштирилган илмий-амалий тиббиёт маркази, шунингдек бошқа муассасалар фаолиятида «Аҳолини сил касаллигидан муҳофаза қилиш тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонуни ижро этилишини текшириш амалга оширилган.

«Таълим тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунининг, кичик бизнес ва хусусий тадбиркорлик субъектларининг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш, ташқи иқтисодий фаолиятни юритиш ҳамда чет эл инвестицияларини жалб этиш соҳасидаги қонун ҳужжатларининг ижро этилишини текшириш ўтказилган.

Қонунларнинг ижро этилиши юзасидан ўтказилган текширишлар якунлари бўйича тегишли прокурор таъсири чоралари кўрилган.

Прокуратура органларининг тадбиркорларнинг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш мақсадида ташкил этилган ишонч телефонларига 2013 йил ва 2014 йилнинг ўтган даври мобайнида 2 722 та мурожаат тушган, уларнинг кўпчилиги қаноатлантирилган, бузилган ҳуқуқлар тикланган. Тадбиркорлик фаолияти билан шуғулланиш истагини билдирган деярли икки минг нафар фуқарога туғилган муаммоларни бартараф этишда ҳуқуқий ва амалий ёрдам кўрсатилган.

Ўзбекистон Республикаси Бош прокуратураси томонидан қонунчилик ташаббуси ҳуқуқи доирасида олтита қонун лойиҳаси ишлаб чиқилган ва Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Қонунчилик палатасига киритилган. Ҳозирги вақтда амал қилиб турган «Ҳуқуқбузарликлар профилактикаси тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонуни ва бошқалар шулар жумласидандир.

Шу билан бирга, Ўзбекистон Республикаси Бош прокурори ҳисоботини таҳлил қилиш фуқароларнинг Ўзбекистон Республикасининг Конституцияси ва қонунларида белгилаб қўйилган шахсий, сиёсий, иқтисодий ва ижтимоий ҳуқуқларини таъминлаш устидан прокурор назоратини кучайтириш борасида таъсирчан чоралар кўриш, шунингдек тадбиркорлик субъектларининг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилишга қаратилган фаолиятни янада кучайтириш зарурлигини кўрсатди.

Юқорида баён этилганларга асосланиб, шунингдек Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 80-моддасига мувофиқ Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Сенати қарор қилади:

1. Ўзбекистон Республикаси Бош прокурори Р. Қодировнинг инсон ҳуқуқлари ва эркинликларини таъминлаш борасида амалдаги қонун ҳужжатларига риоя этилиши устидан прокурор назоратининг ҳолати ва уни янада кучайтириш чоралари тўғрисидаги ҳисоботи тасдиқлансин.

2. Инсон ҳуқуқлари ва эркинликларини таъминлаш борасида қонун ҳужжатларига риоя этилиши устидан прокурор назоратини янада кучайтириш мақсадида Ўзбекистон Республикаси Бош прокурори (Р. Қодиров):

фуқароларнинг ҳуқуқлари ва эркинликларини таъминлашга қаратилган қонунлар ижро этилиши устидан прокурор назоратининг самарадорлигини ошириш бўйича зарур чораларни кўрсин;

фуқароларнинг ҳуқуқлари ва эркинликлари бузилишининг олдини олиш ва уни профилактика қилиш, қонунни бузган шахсларни жавобгарликка тортиш, шунингдек бузилган ҳуқуқларни тиклаш бўйича чора-тадбирларни кучайтирсин;

фуқароларнинг ҳуқуқлари ва эркинликларини ҳимоя қилиш соҳасида прокурор таъсир чораларининг самарадорлигини оширсин, бунда меҳнат, ижтимоий таъминот, соғлиқни сақлаш ва таълим соҳасидаги қонун ҳужжатларининг ижро этилиши устидан прокурор назоратини кучайтиришга алоҳида эътибор берсин;

вояга етмаганларнинг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш соҳасидаги фаолиятни янада такомиллаштириш, шунингдек ёшларнинг ҳар томонлама ривожланишига ҳамда уларнинг ҳуқуқлари ва эркинликлари кафолатларини таъминлашга қаратилган қонун ҳужжатлари ижро этилиши устидан прокурор назоратини кучайтириш бўйича таъсирчан чоралар кўрсин;

аҳолининг ижтимоий қўллаб-қувватлашга муҳтож қатламлари учун Ўзбекистон Республикаси Давлат бюджетидан йўналтирилаётган маблағларнинг манзиллилигини, бунда ҳуқуқбузарликларга йўл қўяётган мансабдор шахсларга нисбатан жазонинг муқаррарлигини таъминлаш бўйича самарали амалиётни кучайтирсин;

фуқароларнинг иқтисодий ҳуқуқларини таъминлаш бўйича, тадбиркорлик субъектларининг фаолиятига турли бюрократик тўсиқлар қўйиш, қонунга хилоф равишда аралашиш ҳолларига барҳам бериш бўйича амалиётни такомиллаштиришни давом эттирсин;

фуқароларнинг ҳуқуқлари ва эркинликлари чекланишига йўл қўймаслик учун давлат ҳокимияти ва бошқаруви органларининг, шу жумладан назорат қилувчи органларнинг норматив-ҳуқуқий ҳужжатлари қонунийлиги устидан назоратни кучайтирсин;

қонун ижодкорлиги, айниқса давлатнинг ёшларга оид сиёсатини янада такомиллаштиришга қаратилган қонун ижодкорлиги соҳасида прокуратура органларининг иштирокини фаоллаштирсин, шунингдек ҳуқуқий таълимни ва маорифни, ҳуқуқий билимлар тарғиботини тубдан яхшилаш борасидаги фаолиятни кучайтирсин;

фуқароларнинг ҳуқуқлари ва эркинликларини ҳимоя қилиш соҳасида прокуратура органларининг фуқаролик жамияти институтлари билан ҳамкорлик қилиши борасида комплекс ёндашувни амалга оширсин;

Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2014 йил 24 июлдаги «Қонун ҳужжатлари ижро этилишини таъминлаш тизимини янада такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида»ги ПФ-4636-сонли Фармони билан юклатилган вазифаларни, айниқса фуқароларнинг сиёсий, ижтимоий ва бошқа ҳуқуқлари ва эркинликларини ҳимоя қилиш соҳасидаги қонун ҳужжатлари талабларига қатъий риоя қилиниши устидан самарали назоратни таъминлаш бўйича вазифалар оғишмай ижро этилишини таъминласин;

прокуратура органларининг прокурор назорати соҳасида чет давлатларнинг тегишли ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлари билан ҳамкорликни амалга ошириш борасидаги фаолияти самарадорлигини оширсин, шунингдек Ўзбекистон Республикасининг халқаро шартномаларини қўллаш ва ижро этиш устидан прокурор назоратини кучайтириш бўйича чоралар кўрсин.

3. «Прокуратура тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонуни 5-моддаси саккизинчи қисмининг талабларини сўзсиз бажариш мақсадида Қорақалпоғистон Республикаси Жўқорғи Кенгеси, халқ депутатлари вилоятлар, Тошкент шаҳар, туманлар ва шаҳарлар Кенгашларига ҳар йили сессияларда тегишли прокурорларнинг қонунийликнинг ва жиноятчиликка қарши курашнинг ҳолати тўғрисидаги ахборотини тинглаш амалиётини фаоллаштириш, тегишли прокурорларнинг қонунийликнинг ва жиноятчиликка қарши курашнинг ҳолати тўғрисидаги ахборотини тинглаш тўғрисидаги масалани ҳар йили ўз иш режаларига киритиш тавсия этилсин.

4. Ўзбекистон Республикаси Бош прокурори (Р. Қодиров) ушбу қарор ижро этилишининг бориши тўғрисида 2015 йилнинг 10 февралига қадар Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Сенатига ахборот тақдим этсин.

5. Ушбу қарорнинг ижро этилишини назорат қилиш Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Сенатининг Қонунчилик ва суд-ҳуқуқ масалалари қўмитаси зиммасига юклатилсин.