

<!DOCTYPE html>
<html lang="uz-Cyrl-UZ">
<head>
    
   <!-- Global site tag (gtag.js) - Google Analytics -->
   <script async src="https://www.googletagmanager.com/gtag/js?id=UA-2682682-1"></script>
   <script>
      window.dataLayer = window.dataLayer || [];
      function gtag() { dataLayer.push(arguments); }
      gtag('js', new Date());
      gtag('config', 'UA-2682682-1');
   </script>

    <title>&nbsp;13-сон 17.04.1998.&nbsp;Суднинг ҳал қилув қарори ҳақида</title>
    
<meta charset="utf-8" />
<meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1">
<meta name="google" content="notranslate">
<meta http-equiv="x-ua-compatible" content="ie=edge">
    <link href="/bundle/css2?v=hfXMtIpJSTsgRI6noMnjaAUnuQ3C3QYLsi_M8Iq_Lso1" rel="stylesheet"/>

    <script src="/bundle/js2?v=QraD5bV-4TFMZdAP5vDS2YO37mUOx2pgM4omse-fwOY1"></script>

    <link href="/bundle/css_actform?v=UCQPLOEcZzhxLmdLTH4gF1wWVdHAhCsIvGpDRSDo5vA1" rel="stylesheet"/>

    
    <script type="text/javascript" src="https://www.google.com/recaptcha/api.js?onload=onloadCallback&render=explicit" async defer></script>
    
    <style>
        .lx_revive_adserver.lx_adv_doc {
            margin-left: auto;
            margin-right: auto;
            z-index: 998;
        }

        #lx_gte {
            line-height: 1;
            background-color: #0064A9;
            border: solid 4px #0064A9;
            border-radius: 4px;
            padding: 2px 4px 0;
            margin: 0 0 0 4px;
        }

            #lx_gte img {
                max-width: 19px;
            }

            #lx_gte #google_translate_element {
                margin-bottom: 4px;
            }

            #lx_gte .lx_ot {
                font-size: 12px;
                color: #fff;
                text-align: center;
            }

            #lx_gte .goog-te-gadget-simple {
                width: 100%;
                padding: 2px 1px 2.5px 1px !important;
            }

                #lx_gte .goog-te-gadget-simple > span {
                    display: inline-block;
                }

                    #lx_gte .goog-te-gadget-simple > span > a {
                        display: inline-block;
                        margin: 0;
                    }

                        #lx_gte .goog-te-gadget-simple > span > a > span {
                            display: none;
                        }

                            #lx_gte .goog-te-gadget-simple > span > a > span:first-of-type {
                                display: inline;
                            }

                #lx_gte .goog-te-gadget-simple:hover {
                    color: #fff;
                    background-color: #0064A9;
                }

                    #lx_gte .goog-te-gadget-simple:hover a {
                        color: #fff;
                        background-color: #0064A9;
                        text-decoration: none;
                    }

        .toc_show {
            display: block !important;
        }

            .toc_show .fas {
                display: none !important;
            }

        .toc_hide {
            display: none !important;
        }

        .show_context {
            background-color: #FFFF00;
            color: inherit;
        }

        .act_warning {
            color: red;
        }

        .lx_date_ddm {
            padding: 0 !important;
            width: 170px !important;
            max-height: 70vh !important;
            overflow-y: auto !important;
        }

            .lx_date_ddm > div {
                padding: 5px 20px !important;
                margin-bottom: 0 !important;
            }

        .lx_date_selected {
            cursor: default;
            color: gray;
        }

        .lx_date_link:hover {
            cursor: pointer;
            background: #0064a9;
            color: #fff;
        }

        .docContentHeader__item-link .icon {
            height: 25px;
            fill: #0064a9;
        }

            .docContentHeader__item-link .icon.sm {
                height: 17px;
            }

        .docContentHeader__item-link:hover .icon {
            fill: #fff;
        }

        .lx_text_on_other_lang {
            margin: 12px 0 8px 0;
            padding: 8px 16px;
            color: black;
            background-color: #fef1e1;
            font-style: italic;
        }

        #lxPlayButton {
            display: none;
            position: absolute;
            background-color: #007bff;
            color: white;
            border: none;
            border-radius: 5px;
            cursor: pointer;
            font-size: 18px;
            width: 32px;
            height: 32px;
            margin: 0;
            padding: 0;
            z-index: 1000;
        }

            #lxPlayButton:focus {
                outline: none;
            }

        #divCont a.lx_next_ver {
            margin: 4px 0px;
            padding: 4px 16px;
            color: #ffffff;
            background-color: #0064a9;
            border-radius: 16px;
            display: inline-block;
            text-align: center;
            text-indent: initial;
        }

            #divCont a.lx_next_ver:hover {
                color: #ffffff;
            }

        @media (max-width:720px) {
            #divCont a.lx_next_ver {
                display: block;
            }
        }
    </style>

    
    <style>
        /*#divCont > div {
            overflow-x: auto;
            max-width: calc(100vw - 42px);
            padding-right: 30px;
        }*/

        /* .TABLE_STD, .BY_DEFAULT {
            overflow-y: auto;
            max-height: 80vh;
        }*/
    </style>
    
    <style>
        .docBody__container {
            max-width: none;
            margin-left: -10px;
            margin-right: -10px;
        }
    </style>
    
</head>
<body class="">
    
    <div class="wrapper">
        
        <div id="lx_adv_doc" class="lx_revive_adserver lx_adv_doc">
            

<script type='text/javascript'><!--//<![CDATA[
    var m3_u = (location.protocol == 'https:' ? 'https://rk.adolatmarkazi.uz/www/delivery/ajs.php' : 'http://rk.adolatmarkazi.uz/www/delivery/ajs.php');
    var m3_r = Math.floor(Math.random() * 99999999999);
    if (!document.MAX_used) document.MAX_used = ',';
    document.write("<scr" + "ipt type='text/javascript' src='" + m3_u);
    document.write("?zoneid=6");
    document.write('&amp;cb=' + m3_r);
    if (document.MAX_used != ',') document.write("&amp;exclude=" + document.MAX_used);
    document.write(document.charset ? '&amp;charset=' + document.charset : (document.characterSet ? '&amp;charset=' + document.characterSet : ''));
    document.write("&amp;loc=" + escape(window.location));
    if (document.referrer) document.write("&amp;referer=" + escape(document.referrer));
    if (document.context) document.write("&context=" + escape(document.context));
    document.write("'><\/scr" + "ipt>");
    //]]>--></script>

        </div>
        
        <header id="doc_header" class="header">
            <div class="header__top">
                <div class="container">
                    <div id="lx_lact_num_top">
                        
                        17.04.1998 йилдаги 13-сон
                    </div>
                    <div class="header__top-right">
                        <div class="header__icons">
                            
                            <div class="header__icon">
                                <a target="_blank" href="https://t.me/lexuzofficial"><i class="fab fa-telegram-plane"></i></a>
                            </div>
                            <div class="header__icon">
                                <a target="_blank" href="https://www.facebook.com/minjustuz"><i class="fab fa-facebook-f"></i></a>
                            </div>
                            <div class="header__icon">
                                <a target="_blank" href="https://www.instagram.com/adliyanews/"><i class="fab fa-instagram-square"></i></a>
                            </div>
                            <div class="header__icon">
                                <a target="_blank" href="https://www.youtube.com/c/adliya"><i class="fab fa-youtube"></i></a>
                            </div>
                            
                        </div>
                    </div>
                </div>
            </div>
            <div class="header__bottom">
                <div class="container">
                    <div class="header__bottom-left w-100 ">
                        <a class="header__logo" href="/">
                            <img src="/assets/img/lex_uz.svg">
                        </a>
                        <div class="docBody__content ml-4 docBody_top-nav">
                            <div class="docContentHeader">
                                <div class="docContentHeader__item docContentHeader__item-mobile-left docContentHeader__item--action">
                                    
                                    <div class="docContentHeader__item-link lx_border_left" onclick="addToFavorite()" title="Танланганларга қўшиш">
                                        <i class="far fa-star"></i>
                                    </div>
                                    
                                    <div class="dropdown docContentHeader__item-link-dropdown" title="Вариантлар">
                                        <div class="docContentHeader__item-link" id="dd3" data-toggle="dropdown" aria-haspopup="true" aria-expanded="false">
                                            <i class="fas fa-calendar" style="font-weight: 400;"></i>
                                        </div>
                                        <div class="dropdown-menu lx_date_ddm" aria-labelledby="dd3" id="lx_var_t" title="">
                                            
                                        </div>
                                    </div>
                                    
                                    <div class="docContentHeader__item-link lx_border_right" onclick="window.print()" title="Чоп этиш">
                                        <i class="fas fa-print"></i>
                                    </div>
                                    
                                </div>
                                <div class="docContentHeader__item docContentHeader__item-mobile-right skiptranslate">
                                    <div class="dropdown">
                                        <div class="docContentHeader__item-link lx_border_both mr-1" data-toggle="dropdown">
                                            <i class="fas fa-eye"></i>
                                        </div>
                                        <div class="dropdown-menu drop_menu">
                                            <h6 class="show_size">Кўриниш</h6>
                                            <div class="row" style="margin-right: 1.3rem; margin-left: 0rem;">
                                                <div class="col-4">
                                                    <button class="btnA btn__left" onclick="toggleTheme('light');">A</button>
                                                </div>
                                                <div class="col-4">
                                                    <button class="btnA btn__cebter" onclick="toggleTheme('grey');">A</button>
                                                </div>
                                                <div class="col-4">
                                                    <button class="btnA btn__reght" onclick="toggleTheme('dark');">A</button>
                                                </div>
                                            </div>
                                        </div>
                                    </div>
                                    <div class="docContentHeader__item-link lx_border_left" onclick="openUrl('/docs/1446053')" title="На русском">Рус</div><div class="docContentHeader__item-link" onclick="openUrl('/docs/1446055')" title="Ўзбекча">Ўзб</div><div class="docContentHeader__item-link" onclick="openUrl('/docs/-1446055')" title="O'zbekcha">O’zb</div><div class="docContentHeader__item-link-language lx_border_right" onclick="openTwoLang(1)" title="Иккита тилда">Ўзб|Рус</div>
                                    
                                </div>
                            </div>
                        </div>
                    </div>
                </div>
            </div>
        </header>
        
        <main class="main" id="doc_main">
            <div class="container">
                <div class="docHeader ">
                    <div class="docHeader__col docHeader__col__1">
                        <div class="docHeader__item d-flex">
                            <div class="docHeader__item-label">Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг қарори, 17.04.1998 йилдаги 13-сон</div>
                        </div>
                    </div>
                    <div class="docHeader__col docHeader__col__2">
                        <div class="docHeader__item d-flex">
                            <div class="docHeader__item-label" style="width: 60%">Кучга кириш санаси</div>
                            <div class="docHeader__item-value d-flex" style="width: 40%;">17.04.1998</div>
                        </div>
                    </div>
                    <div class="docHeader__col docHeader__col__3">
                        <div class="docHeader__item d-flex">
                            <div style="width: 60%">
                                <div class="dropdown mr-3">
                                    <a role="button" data-toggle="dropdown" aria-expanded="false">Қўшимча ахборот</a>
                                    <div class="dropdown-menu" style="margin-top: -2px;">
                                        <a class="dropdown-item" onclick="showAddCard(1)">Асосий реквизитлар</a>
                                        <a class="dropdown-item" onclick="showAddCard(2)">Кодификация</a>
                                        <a class="dropdown-item" onclick="showAddCard(3)">Қайта кўриб чиқилган ҳужжатлар</a>
                                        <a class="dropdown-item" onclick="showAddCard(4)">Ҳужжатни қайта кўриб чиқишга асос бўлган ҳужжатлар</a>
                                        <a class="dropdown-item" onclick="showAddCard(5)">Корреспондентлар</a>
                                        <a class="dropdown-item" onclick="showAddCard(6)">Респондентлар</a>
                                    </div>
                                </div>
                            </div>
                            <div style="width: 40%">
                                <div class="dropdown">
                                    <a role="button" data-toggle="dropdown" aria-expanded="false"><i class="fa fa-share-alt mr-2"></i>Улашиш</a>
                                    <div class="dropdown-menu" style="margin-top: -2px;">
                                        <a class="dropdown-item" target="_blank" href="https://telegram.me/share/url?url=http://lex.uz//docs/1446055 Суднинг ҳал қилув қарори ҳақида">Telegram</a>
                                        <a class="dropdown-item" target="_blank" href="https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=http://lex.uz//docs/1446055">Facebook</a>
                                        <a class="dropdown-item" target="_blank" href="">Twitter</a>
                                        <a class="dropdown-item" target="_blank" href="">Instagram</a>
                                    </div>
                                </div>
                            </div>
                        </div>
                    </div>
                </div>
            </div>
            <div class="container docBody-container">
                <div class="docBody d-flex">
                    <div class="docBody__content">
                        <div class="docContentHeader docBody_bottom-nav">
                            <div class="docContentHeader__item docContentHeader__item-mobile-left docContentHeader__item--action">
                                <div class="docContentHeader__item-link lx_border_left" onclick="addToFavorite()" title="Танланганларга қўшиш">
                                    <i class="far fa-star"></i>
                                </div>
                                
                                <div class="dropdown docContentHeader__item-link-dropdown" title="Вариантлар">
                                    <div class="docContentHeader__item-link" id="dd3_" data-toggle="dropdown" aria-haspopup="true" aria-expanded="false">
                                        <i class="fas fa-calendar" style="font-weight: 400;"></i>
                                    </div>
                                    <div class="dropdown-menu lx_date_ddm" aria-labelledby="dd3_" id="lx_var_b" title=""></div>
                                </div>
                                
                                <div class="docContentHeader__item-link lx_border_right" onclick="window.print()" title="Чоп этиш">
                                    <i class="fas fa-print"></i>
                                </div>
                            </div>
                            <div class="docContentHeader__item docContentHeader__item-mobile-right skiptranslate">
                                <div class="dropdown eye_btn">
                                    <div class="docContentHeader__item-link lx_border_both mr-1" data-toggle="dropdown">
                                        <i class="fas fa-eye"></i>
                                    </div>
                                    <div class="dropdown-menu drop_menu">
                                        <h6 class="show_size">Кўриниш</h6>
                                        <div class="row" style="margin-right: 1.3rem; margin-left: 0rem;">
                                            <div class="col-4">
                                                <button class="btnA btn__left" onclick="toggleTheme('light');">A</button>
                                            </div>
                                            <div class="col-4">
                                                <button class="btnA btn__cebter" onclick="toggleTheme('grey');">A</button>
                                            </div>
                                            <div class="col-4">
                                                <button class="btnA btn__reght" onclick="toggleTheme('dark');">A</button>
                                            </div>
                                        </div>
                                    </div>
                                </div>
                                <div class="docContentHeader__item-link lx_border_left" onclick="openUrl('/docs/1446053')" title="На русском">Рус</div><div class="docContentHeader__item-link" onclick="openUrl('/docs/1446055')" title="Ўзбекча">Ўзб</div><div class="docContentHeader__item-link" onclick="openUrl('/docs/-1446055')" title="O'zbekcha">O’zb</div><div class="docContentHeader__item-link-language lx_border_right" onclick="openTwoLang(1)" title="Иккита тилда">Ўзб|Рус</div>
                            </div>
                        </div>
                        <div class="docBody__container">
                            <div class="docBody__content-em" id='main_container1'>
                                
                                
                                    <div>
                                        <table cellpadding="0" cellspacing="0">
                                            <tr>
                                                <td valign="top" style="width: 49%; padding: 5px; border: 0;">
                                                    <div class="lang1" style="padding: 5px; background: white;">
                                                        <div id="divCont" style="background:#ffffff;border:none;margin:auto;"><div class="INDEXES_ON_REF" style="display:none"><label id="s5987"></label><a id="onLBC1446055">[<b>ОКОЗ:</b><div id="LBC7620"><span class="iorRN">1.</span><span class="iorVal">17.00.00.00 Одил судлов / 17.05.00.00 Фуқаролик процессуал қонунчилиги / 17.05.02.00 Биринчи инстанция судида иш юритиш]</span></div></a></div><div class="INDEXES_ON_REF" style="display:none"><label id="s5988"></label><a id="onLS1446055">[<b>ТСЗ:</b><div id="LS3807"><span class="iorRN">1.</span><span class="iorVal">Одил судлов. Ҳуқуқ-тартиботни муҳофаза қилиш. Адлия / Фуқаролик ва хўжалик суд иш юритуви]</span></div></a></div><div class="ACCEPTING_BODY"><a id="1446195">Ўзбекистон Республикаси Олий суди пленумининг</a></div><div class="ACT_FORM"><a id="1446196">Қарори</a></div><div class="ACT_TITLE"><a id="1446197">Суднинг ҳал қилув қарори ҳақида</a></div><div class="COMMENT"><label id="s527"></label><div class="COMMENTLEXUZ"><img src="/image/favicon.gif"> LexUZ шарҳи</img></div></div><div class="COMMENT"><label id="s527"></label><a id="1446201">(Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг 2002 йил 14 июндаги 11-сонли қарорига асосан киритилган ўзгартириш ва қўшимчалар билан)</a></div><div class="BY_DEFAULT"><a id="1446205"></a></div><div class="COMMENT" style="display:none"><label id="s527"></label><div class="COMMENTLEXUZ"><img src="/image/favicon.gif"> LexUZ шарҳи</img></div></div><div class="COMMENT" style="display:none"><label id="s527"></label><a id="4401742">Мазкур қарор Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг 2019 йил 24 майдаги 12-сонли «Суднинг ҳал қилув қарори ҳақида»ги <a href="/docs/4396483?ONDATE=24.05.2019 00#4396627">қарорига </a>асосан ўз кучини йўқотган.</a></div><div class="ACT_TEXT"><a id="1446207">Суднинг ҳал қилув қарори низолашаётган тарафларнинг шахсий ҳуқуқлари ва қонун билан қўриқланаётган манфаатларини ҳимоя қилишнинг муҳим ҳужжати ҳисобланади. Бу эса судларга ҳал қилув қарорини қабул қилиш масаласига алоҳида масъулият ва эътибор билан ёндашиш лозимлиги мажбуриятини юклайди. Ҳар бир иш бўйича ҳал қилув қарори қонуний ва асослантирилган бўлиши лозим.</a></div><div class="ACT_TEXT"><a id="1446208">Аксарият фуқаролик ишлари бўйича ҳал қилув қарорлари судлар томонидан процессуал ва моддий қонун меъёрлари талабларига аниқ риоя қилинган ҳолда чиқарилмоқда.</a></div><div class="ACT_TEXT"><a id="1446209">Шу билан бирга судлар томонидан қабул қилинган баъзи ҳал қилув қарорлари уларнинг қонуний, асосли ва адолатли бўлиши лозимлиги билан боғлиқ талабларга жавоб бермайди. Айрим ҳал қилув қарорларида иш ҳолатлари тўлиқ ифода этилмаган, далиллар таҳлил қилинмаган, уларга баҳо бериш ва аниқланган ҳолатларни ҳуқуқий мушоҳада қилиш билан боғлиқ муҳим вазифалар амалга оширилмаган, низо бўйича суднинг хулосалари ҳар доим ҳам ишнинг ҳақиқий ҳолатларига тўғри келмайди. Моддий ҳуқуқ меъёрларини ноўрин татбиқ қилиш билан боғлиқ ҳолатлар ҳамон давом этмоқда. Қатор суд қарорларида иш бўйича суд томонидан аниқланган ҳолатлар кўрсатилмайди ва ишнинг ҳолатидан келиб чиқадиган суднинг хулосалари мавжуд эмас, ҳал қилув қарорининг асослантирувчи қисмида даъвони рад этилганлик, айниқса, уни қисман рад этилганлик асослари ҳар доим ҳам келтирилмайди, ҳал қилув қарорларининг хулоса қисми тушунарсиз баён этилганлиги сабабли уларни ижро этишда қийинчиликлар келиб чиқмоқда.</a></div><div class="ACT_TEXT"><a id="1446210">Баён этилган жиддий камчиликларни бартараф этиш ва Ўзбекистон Республикаси <a href="/docs/186105">Фуқаролик-процессуал кодексининг </a>бир хилда қўлланишини таъминлаш мақсадида, Ўзбекистон Республикаси Олий судининг Пленуми қарор қилади:</a></div><div class="ACT_TEXT"><a id="1446219">1. Судларнинг эътибори ҳар бир иш бўйича улар томонидан қабул қилинадиган ҳал қилув қарорлари тўлиқ равишда ФПКнинг <a href="/docs/186105#232577">203—207-моддалари </a>талабларига жавоб бериши, қонуний, асосли ва адолатли бўлиши лозимлигига қаратилсин.</a></div><div class="ACT_TEXT"><a id="1446229">Ҳал қилув қарорларини қабул қилишда судьялар ишларни қонун асосида ишнинг ҳолатига мувофиқ, судьяларга четдан таъсир кўрсатмайдиган шароитда ҳал қилишлари лозимлиги тўғрисидаги ФПКнинг <a href="/docs/186105#231083">7-моддасидаги </a>талабларга қатъий риоя этишга мажбурдирлар.</a></div><div class="ACT_TEXT"><a id="1446232">2. Ҳал қилув қарори процессуал ҳуқуқ меъёрларига қатъий риоя қилинган ва шу ҳуқуқий муносабатларга татбиқ қилиниши лозим бўлган моддий ҳуқуқ меъёрларига тўлиқ риоя қилинган ҳолда чиқарилгандагина қонуний бўлиб ҳисобланишини судлар назарда тутмоқлари лозим. </a></div><div class="ACT_TEXT"><a id="1446238">Ҳал қилув қарори зарур ҳолларда ўхшаш муносабатларни тартибга солувчи иш муомаласи одатлари, маҳаллий одат ва анъаналарда вужудга келган қонун меъёрлари ёхуд фуқаролик қонунчилигининг умумий асослари ва маъносидан келиб чиққан ҳолда асосланиши мумкин (ФКнинг <a href="/docs/111189#150024">5</a>, <a href="/docs/111189#150067">6-моддалари</a>, ФПКнинг <a href="/docs/186105#231102">12-моддаси</a>).</a></div><div class="ACT_TEXT"><a id="1446240">Фуқароларнинг ҳуқуқларини чеклайдиган ва жавобгарлик белгилайдиган меъёрларнинг ўхшашлик бўйича қўлланишига йўл қўйилмайди.</a></div><div class="ACT_TEXT"><a id="1446252">3. Суд иш бўйича ҳақиқатни аниқлаш учун қонунда кўрсатилган барча чораларни кўришга мажбур, ҳал қилув қарорида ишнинг ҳолатлари ҳақида баён этилган суднинг хулосалари, тарафларнинг ҳақиқий ўзаро муносабатларига тўғри келмоғи лозим. Ҳал қилув қарорида иш учун ҳуқуқий аҳамиятга эга бўлган ҳамма ҳолатлар баён этилган, тегишли далиллар келтирилган ва иш бўйича аниқланган ҳолатлар ҳамда тарафларнинг ҳуқуқ ва бурчлари бўйича тўғри хулосага келинган тақдирдагина, у асосли бўлиб ҳисобланади. Ишнинг ҳақиқий ҳолатлари тўғрисидаги суднинг хулосаси ҳал қилув қарорида ФПКнинг <a href="/docs/186105#231336">56-моддасида </a>кўзда тутилган исботлаш воситаларига кўра асослантирилади. Ҳал қилув қарори ФПКнинг<a href="/docs/186105#231343"> 58</a>, <a href="/docs/186105#231346">59-моддаларида </a>белгиланган далилларнинг дахлдорлиги ва исботлаш воситаларига йўл қўйилиши ҳақидаги қоидалар эътиборга олинган ҳолда асослантирилади.</a></div><div class="ACT_TEXT"><a id="1446254">4. Ишнинг судда кўрилишининг бевоситалилиги ФПКнинг <a href="/docs/186105#231098">11-моддасига </a>кўра унинг асосий принципларидан бири эканлигини ҳисобга олган ҳолда ҳал қилув қарори ишни кўрган суд томонидан фақат текширилган далилларга кўрагина асослантирилиши лозим. Бунда суд ҳал қилув қарорида иш учун аҳамиятга эга у ёки бу ҳолатлар тасдиқланадиган далилларнинг кўрсатиб ўтилиши билан чегараланмасдан, балки бу далилларнинг мазмунини баён этмоғи шарт.</a></div><div class="ACT_TEXT"><a id="1446255">Агар суд ҳар бир далилларга алоҳида ва уларнинг йиғиндисида баҳо бериб, тақдим этилган у ёки бу ҳужжатлар, гувоҳларнинг кўрсатувлари, бошқа фактик маълумотлар тарафлар ўзларининг талаб ва эътирозларига асос қилиб кўрсатган ҳолатларининг тасдиқланмаганлигини аниқласа, у ҳал қилув қарорида бу хусусдаги ўзининг хулосасини ишонарли тарзда асосламоғи лозим.</a></div><div class="ACT_TEXT"><a id="1446257">Жавобгар даъвони тан олган ҳолатларда суд мажлисида аниқланган ишнинг ҳақиқий ҳолатларини ҳисобга олган ҳолда ҳал қилув қарорида бунга баҳо берилиши керак. Агар суд жавобгарнинг даъвони тан олиши қонунга зид эканлигини ёки бошқаларнинг ҳуқуқлари ва қонун билан қўриқланадиган манфаатларини бузаётганлигини аниқласа, уни қабул қилишга ҳақли эмас.</a></div><div class="ACT_TEXT"><a id="1446272">5. Агар далилларни тўплаш ишни кўраётган суд томонидан амалга оширилмаган бўлса (Ўзбекистон Республикаси ФПКнинг <a href="/docs/186105#231371">65</a>,<a href="/docs/186105#231379"> 67</a>, <a href="/docs/186105#231388">69</a>, <a href="/docs/186105#231402">74</a>, <a href="/docs/186105#231476">79-моддалари</a>), улар ўқиб эшиттирилган ва суд мажлисида кўриб чиқилгандагина ва уларда мавжуд бўлган фактик маълумотлар қонунда белгиланган тартибда бошқа далиллар йиғиндиси билан биргаликда текширилган тақдирдагина, суд ҳал қилув қарорини шу далиллар билан асослашга ҳақли. Ушбу ҳужжатлар билан ишда иштирок этаётган шахслар, уларнинг вакиллари, зарур ҳолларда эса, экспертлар ва гувоҳлар таништирилиши лозим. Ишда иштирок этаётган шахслар ушбу ҳужжатларда баён этилган маълумотлар юзасидан тушунчалар беришга ҳақлидирлар. Фуқаролик процессуал кодекси меъёрларига кўра суд томонидан текширилмаган маълумотларни ҳал қилув қарорида кўрсатиш мумкин эмас (ФПКнинг <a href="/docs/186105#232376">186</a>, <a href="/docs/186105#232378">187-моддалари</a>).</a></div><div class="ACT_TEXT"><a id="1446281">6. ФПКнинг <a href="/docs/186105#231379">67-моддасига </a>кўра ҳеч қандай далил суд учун олдиндан аниқланган кучга эга эмаслиги сабабли экспертнинг хулосаси алоҳида исботлаш воситаси ҳисобланмай, барча бошқа далиллар билан биргаликда баҳоланмоғи керак. Суднинг эксперт хулосасига қўшилмаганлиги ҳал қилув қарорида ёки ажримда асосланмоғи лозим (ФПКнинг <a href="/docs/186105#1635222">88-моддаси</a>). </a></div><div class="ACT_TEXT"><a id="1446283">Экспертнинг хулосасини баҳолашда суд экспертиза ўтказилиш вақтида процессуал ҳуқуқ меъёрларига риоя қилинган-қилинмаганлигини, тарафларнинг ва ишда қатнашаётган бошқа шахсларнинг ҳуқуқлари бузилган-бузилмаганлигини, экспертнинг ваколатлилигини, текшириш усулининг илмийлигини текшириши лозим бўлади.</a></div><div class="ACT_TEXT"><a id="1446292">7. Жиноят иши бўйича қонуний кучга кирган суд ҳукми суд томонидан ҳукм этилган шахс ҳаракатларининг фуқаролик-ҳуқуқий оқибатлари тўғрисидаги ишни кўриб чиқаётган суд учун фақат шу ҳаракатлар содир этилган ёки этилмаганлиги ва улар мазкур шахс томонидан содир этилган ёки этилмаганлиги масалалари юзасидангина мажбурий эканлиги сабабли (ФПКнинг <a href="/docs/186105#231348">60-моддаси</a>) суд жиноят ишидан келиб чиқувчи зарарни ундириш ҳақидаги даъвони кўришда жавобгарнинг айбдорлиги масаласини муҳокама қилишга киришишга ҳақли эмас, балки фақат зарарнинг миқдори ҳақидаги низони ҳал қилиши мумкин.</a></div><div class="ACT_TEXT"><a id="1446295">Етказилган зарарнинг миқдорини ундириш ҳақидаги хулосанинг тасдиғи сифатида ҳал қилув қарорида ҳукмнинг мавжудлигидан ташқари, тарафлар томонидан тақдим этилган ёки фуқаролик ишини кўриш чоғида суд томонидан тўпланган далиллар кўрсатилиши керак.</a></div><div class="ACT_TEXT"><a id="1446298">8. Суднинг ҳар қандай ҳал қилув қарори кириш, баён, асослантирувчи ва хулоса қисмидан иборат бўлади. </a></div><div class="ACT_TEXT"><a id="1446306">Ҳал қилув қарорини ёзишда судлар ФПКнинг <a href="/docs/186105#232567">206-моддаси </a>билан белгиланган бирин-кетинликка риоя қилмоқлари зарур.</a></div><div class="ACT_TEXT"><a id="1446310">Ҳал қилув қарорининг кириш қисмида ҳал қилув қарорининг чиқарилган вақти ва жойи, ҳал қилув қарори чиқарган суднинг номи, судьянинг фамилияси (суд таркиби), суд мажлисининг котиби, тарафлар, ишда иштирок этувчи бошқа шахслар, шунингдек, низо предмети кўрсатилади.</a></div><div class="ACT_TEXT"><a id="1446314">Ҳал қилув қарорининг баён қисми даъво талабларини, жавобгарнинг эътирозларининг қисқача мазмуни ва ишда иштирок этувчи бошқа шахсларнинг тушунтиришларини акс эттирмоғи лозим. Даъвогарнинг даъвони ўзгартирганлиги (даъвонинг асосини ёки предметини ўзгартириш, даъво талабларининг миқдорини ошириш ёки камайтириш, даъводан воз кечиш ва б.) шу ерда кўрсатилмоғи керак.</a></div><div class="ACT_TEXT"><a id="1446323">Ҳал қилув қарорининг асослантирувчи қисмида суднинг иш бўйича чиқарган хулосасининг фактик ва ҳуқуқий асослари баён этилиши лозим. Жумладан, ҳал қилув қарорининг бу қисмида ишнинг суд томонидан аниқланган ҳолатлари, ишнинг ҳолатлари тўғрисидаги суд хулосаларига асос бўлган далиллар, суд у ёки бу далилни рад қилишда асосланган хулосалар, шунингдек, низоли муносабатни тартибга солувчи моддий ҳуқуқ меъёрлари (фуқаролик, оила, ер, меҳнат, уй-жой тўғрисидаги ва бошқа қонунлар) келтирилмоғи, қонуннинг номи, моддаси, банди, бошқа қонун ҳужжатларининг сони ва қабул қилинган санаси, ҳамда процессуал ҳуқуқ меъёрлари кўрсатилмоғи лозим. Зарур ҳолатларда суд Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг тегишли қарорларини ҳам қўллаши лозим. Ҳал қилув қарорининг хулоса қисмида тегишли меъёрларнинг мазмуни баён этилганда бу талабга риоя қилинмоғи лозим (масалан, ҳал қилув қарорининг дарҳол ижро этилишга қаратилган ҳолларда ФПКнинг <a href="/docs/186105#232659">220-моддасига </a>қўлланиши). Агар жавобгар даъвони тан олса, асослантириш қисмида фақат даъво талабининг тан олинганлиги ва унинг суд томонидан қабул қилинганлиги кўрсатилиши мумкин.</a></div><div class="ACT_TEXT"><a id="1446326">Ҳал қилув қарорининг хулоса қисмида тарафларнинг фамилияси, исми, отасининг исми ва юридик шахснинг номи тўлиқ келтирилиши, даъво талабларининг қаноатлантирилганлиги (тўлиқ ёки қисман) ёки бутунлай ёхуд қисман рад этиш ҳақидаги суднинг хулосаси аниқ акс эттирилган бўлиши лозим. Шунингдек, суд харажатларининг тақсимланиши, ҳал қилув қарори устидан шикоят бериш муддати ва тартиби кўрсатилиши шарт. Ҳал қилув қарорининг хулоса қисми қарорни ижро этиш чоғида тушунмовчиликлар ва низолар вужудга келмаслиги учун тушунарли ва аниқ тарзда ифода этилмоғи керак.</a></div><div class="ACT_TEXT"><a id="1446334">9. ФПКнинг <a href="/docs/186105#232544">203-моддасига </a>кўра судья ёки суд ишни мазмунан кўриб бўлганидан сўнг шу суд мажлисининг ўзидаёқ дарҳол узил-кесил қарор шаклида ҳал қилув қарори чиқаради. Айрим ҳолларда алоҳида мураккаб ишлар юзасидан асослантирилган ҳал қилув қарорини тайёрлаш кўпи билан уч кунга кечиктирилиши мумкин. </a></div><div class="ACT_TEXT"><a id="1446337">Ҳал қилув қарорининг кириш ва хулоса қисми эълон қилинганидан сўнг, суд ишда иштирок этаётган шахслар, шунингдек, уларнинг вакилларига асослантирилган ҳал қилув қарори билан қачон танишиб чиқишлари мумкинлиги ҳақида маълум қилади. Танишиш куни суд баённомасига ёзиб қўйилади.</a></div><div class="BY_DEFAULT"><a id="2976327"></a></div><div class="ACT_TEXT"><a id="2976328">Асослантирилган ҳал қилув қарорининг кириш ва хулоса қисми ишни кўриш тугалланган куни эълон қилинган ҳал қилув қарорининг кириш ва хулоса қисмига сўзма-сўз тўғри келмоғи лозим. Ишни кўриш тугатилган куни ҳал қилув қарорининг эълон қилинган кунидаги каби асослантирилган ҳал қилув қарори чиқарилган кун деб кўрсатилади. Ҳал қилув қарорининг эълон қилинган хулоса қисми ҳамда асослантирилган ҳал қилув қарори судья (суд таркиби) томонидан имзоланиб, ишга қўшилади. Асослантирилган ҳал қилув қарорига нисбатан апелляция шикояти ёки протест келтириш муддати ҳал қилув қарори чиққан кундан бошлаб ҳисобланади. </a></div><div class="CHANGES_ORIGINS"><label id="s1104"></label><a id="2976330">(9-банднинг учинчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг 2008 йил 15 майдаги 14-сонли <a href="/docs/2920849?ONDATE=15.05.2008 00#2920871">қарори </a>таҳририда)</a></div><div class="ACT_TEXT"><a id="1446342">10. Суд ФПКнинг <a href="/docs/186105#232577">207-моддасига </a>кўра ишни даъвогарнинг даъво талаблари доирасида ҳал қилади, бироқ суд даъвогарнинг ҳуқуқлари ва қонун билан қўриқланадиган манфаатларини ҳимоя қилиш учун зарур деб топса, шунингдек, қонунда назарда тутилган бошқа ҳолларда ишдаги аниқланган ҳолатларга боғлиқ равишда даъвогарнинг арз қилган талаблари доирасидан четга чиқиши мумкин.</a></div><div class="ACT_TEXT"><a id="1446345">11. Ҳал қилув қарори даъвогарнинг барча даъво талаблари бўйича чиқарилиши лозимлигини судлар назарда тутмоқлари керак. Бир иш юритишда бир неча даъво талабларини бирлаштирилганда ёки суд қарши даъвони кўриш учун қабул қилганида ёхуд низо предметига нисбатан мустақил талаб билан арз қилувчи учинчи шахснинг даъвосини қабул қилишда ҳал қилув қарорининг хулоса қисмида суд ҳар бир даъво юзасидан қабул қилган қарорини аниқ кўрсатиши лозим. Шу билан бирга суд ишда иштирок этиш учун жалб қилинмаган шахсларнинг ҳуқуқ ва мажбуриятлари ҳақидаги масалани ҳал қилишга ҳақли эмас. </a></div><div class="ACT_TEXT"><a id="1446347">Ҳал қилув қарорини ижро қилиш маълум шартларнинг келиб чиқиши ёки келиб чиқмаслигига боғлиқ қилиб қўядиган бўлса, бундай ҳал қилув қарорини чиқаришга йўл қўйилмайди.</a></div><div class="ACT_TEXT"><a id="1446361">Ҳал қилув қарори ФПКнинг <a href="/docs/186105#232647">219</a>, <a href="/docs/186105#232659">220-моддаларида </a>белгиланган ҳолларда дарҳол ижро этилади, бу ҳақда ҳал қилув қарорида тегишли кўрсатма баён қилинади.</a></div><div class="ACT_TEXT"><a id="1446362">12. Судлар ФПКнинг <a href="/docs/186105#232544">203-моддасига </a>биноан фақат биринчи босқич суди сифатида мазмунан кўриб ҳал қилинган ишлар бўйича суднинг қарори ҳал қилув қарори шаклида чиқарилишини, ҳал қилув қарорининг мазмунини акс эттирувчи масалалар эса ФПКнинг <a href="/docs/186105#232587">206—211-моддаларида</a> белгиланганлигини назарда тутмоқлари лозим.</a></div><div class="ACT_TEXT"><a id="1446363">Шунинг учун ҳам даъво талабларининг мазмунан қарор қабул қилинмаган қисми бўйича суднинг хулосаси ҳал қилув қарорининг хулоса қисмига киритилиши мумкин эмас (ФПКнинг <a href="/docs/186105#231698">92</a>, <a href="/docs/186105#231704">93</a>, <a href="/docs/186105#231726">97</a>,<a href="/docs/186105#231735"> 99</a>, <a href="/docs/186105#231739">100</a>, <a href="/docs/186105#231756">102-моддалари</a>). </a></div><div class="ACT_TEXT"><a id="1446390">Бу хулосалар ажрим шаклида ифодаланиб (ФПКнинг <a href="/docs/186105#234385">237</a>, <a href="/docs/186105#234389">238-моддалари</a>), ҳал қилув қароридан алоҳида ҳолда чиқарилмоғи лозим.</a></div><div class="ACT_TEXT"><a id="1446397">13. <a href="/docs/186105">Фуқаролик-процессуал кодексига </a>кўра айрим туркумдаги ишлар бўйича иш кўришнинг турлича тартиби белгиланган бўлсада (даъво ишлари, алоҳида тартибда кўриладиган ишлар, давлат органлари ва бошқа органлари, шунингдек, мансабдор шахсларнинг хатти-ҳаракатлари (қарорлари) устидан берилган шикоят ва аризалар бўйича), уларнинг ҳаммаси бўйича ишни мазмунан кўриб ҳал қилиш ҳал қилув қарори шаклидаги қарор чиқариш йўли билан тугалланиши белгиланганлиги сабабли судлар ҳал қилув қарорини ёзишда ФПКнинг <a href="/docs/186105#232567">206-моддасида </a>белгиланган бирин-кетинликка риоя қилиниши барча туркумдаги ишлар учун тааллуқлилигини назарда тутмоқлари лозим.</a></div><div class="BY_DEFAULT"><a id="2976333"></a></div><div class="ACT_TEXT"><a id="2976336">14. Суд мажлисининг вақти ва жойи тўғрисида тегишли тартибда хабардор қилинган жавобгар суд мажлисига келмаган тақдирда, даъвогар ишнинг кўрилишига эътироз билдирмаган бўлса, суд ишни сиртдан иш юритиш тартибида кўриши мумкинлигига судларнинг эътибори қаратилсин (ФПК 224-моддасининг <a href="/docs/186105#281879">1-қисми</a>). </a></div><div class="ACT_TEXT"><a id="2976350">Судлар шуни эътиборда тутишлари лозимки, ФПК 224-моддасининг <a href="/docs/186105#281880">2-қисми </a>мазмунига кўра, судья ишни суд мажлисига барча жавобгарлар келмаган тақдирдагина сиртдан иш юритиш тартибида кўриши мумкин. ФПКнинг <a href="/docs/186105#232712">225-моддасига </a>мувофиқ даъвогар ишни жавобгар иштирокисиз сиртдан кўришга рози бўлмаса, суд ишни кўришни кейинга қолдириши ва келмаган жавобгарга ишнинг янгидан кўрилиш вақти ва жойи ҳақида қайта хабар юбориши лозим. Сиртдан ҳал қилув қарори чиқаришда сиртдан чиқариладиган ҳал қилув қарорининг мазмуни ҳақидаги ФПКнинг <a href="/docs/186105#232721">227-моддаси </a>талабларига риоя қилиниши зарур. ФПКнинг <a href="/docs/186105#234357">229</a>, <a href="/docs/186105#234380">235-моддаларига </a>биноан суд мажлисига келмаган жавобгар сиртдан ҳал қилув қарори чиқарган судга шу ҳал қилув қарори чиқарилгандан кейин ўн беш кун ичида уни қайта кўриш ҳақида ариза беришга ҳақлидир. Сиртдан чиқарилган ҳал қилув қарори уни чиқарган суд томонидан бекор қилинган тақдирда ишни мазмунан кўриш тикланиб, у <a href="/docs/186105">Фуқаролик процессуал кодексида </a>белгиланган қоидалар асосида кўрилади.</a></div><div class="CHANGES_ORIGINS"><label id="s1104"></label><a id="2976351">(14-банд Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг 2008 йил 15 майдаги 14-сонли <a href="/docs/2920849?ONDATE=15.05.2008 00#2920872">қарори </a>таҳририда)</a></div><div class="ACT_TEXT"><a id="1446413">15. Иш бўйича қўшимча ҳал қилув қарори ФПКнинг <a href="/docs/186105#232602">214-моддасида </a>белгиланган ҳолатлардагина ва фақат ишни кўриш чоғида аниқланган ҳақиқий ҳолатлар асосида чиқарилиши мумкин. Қўшимча ҳал қилув қарори чиқариш масаласи ҳал қилув қарори чиқарилган кундан эътиборан ўн кундан кечикмай қўзғатилиши мумкин. Қўшимча ҳал қилув қарори чиқариш масаласини қўйиш билан боғлиқ муддат узрли сабабларга кўра ўтказиб юборилган ҳолда у ФПКнинг <a href="/docs/186105#231999">130-моддасида </a>белгиланган тартибда суд томонидан тикланиши мумкин.</a></div><div class="ACT_TEXT"><a id="1446414">Агар суднинг ҳал қилув қарорига апелляция ва кассация шикояти берилган ёки протест келтирилган ва шу билан бир вақтда қўшимча ҳал қилув қарори чиқариш масаласи ҳам қўйилган бўлса, суд аввал қўшимча ҳал қилув қарори чиқариш масаласини ҳал қилиб, кейин ишни апелляция, кассация босқич судига кўриш учун юборади. </a></div><div class="ACT_TEXT"><a id="1446415">Суд қўшимча ҳал қилув қарори чиқариши чоғида ҳал қилув қарорининг мазмунини ўзгартиришга ёки суд мажлисида текширилмаган янги масалаларни ҳал қилишга ҳақли эмас.</a></div><div class="ACT_TEXT"><a id="1446416">16. Чиқарилган ҳал қилув қарори тушунарсиз бўлган тақдирда, ишни ҳал қилган суд ўз ташаббуси билан ёки ишда иштирок этувчи шахсларнинг аризасига кўра ҳал қилув қарорини унинг мазмунини ўзгартирмаган ҳолда ФПКнинг <a href="/docs/186105#232612">215-моддасида </a>белгиланган қоидаларга кўра тушунтириши мумкин. Агар ҳал қилув қарори ижро қилинмаган ва уни мажбурий ижро қилдириш мумкин бўлган муддат ўтмаган бўлсагина, уни тушунтиришга йўл қўйилади. ҳал қилув қарорининг тушуниш қийин бўлган қисмларини тўлиқроқ ва тушунарли баён этишда, суд унинг мазмунини ўзгартиришга ва ҳал қилув қарорида баён этилмаган масалаларни ҳал қилишга ҳақли эмас.</a></div><div class="ACT_TEXT"><a id="1446417">17. ФПКнинг <a href="/docs/186105#232595">213-моддасига </a>биноан суд ҳал қилув қарорининг ёзувдаги хатоларни ва очиқ кўриниб турган арифметик хатоларни ўз ташаббуси билан ёки ишда иштирок этувчи шахсларнинг аризасига кўра тузатиши мумкин. Тузатиш киритиш масаласи ишда иштирок этувчи шахслар хабардор қилинган ҳолда суд мажлисида ҳал этилади. Бу шахсларнинг судга келмаганликлари тузатиш киритиш масаласини кўриб чиқиш учун тўсқинлик қилмайди.</a></div><div class="ACT_TEXT"><a id="1446418">18. ФПКнинг <a href="/docs/186105#232627">216-моддасига </a>биноан иш бўйича ҳал қилув қарори чиқарган суд ёки ҳал қилув қарорини ижро этиш жойидаги суд ишда иштирок этаётган шахсларнинг аризасига кўра алоҳида ҳолларда, тарафларнинг мулкий аҳволи, қарздорнинг касаллиги ёки бошқа эътиборга молик ҳолатларни ҳисобга олиб, ҳал қилув қарорининг ижросини кечиктиришга ёки уни бўлиб-бўлиб ижро этишга йўл қўйиш, шунингдек, уни ижро этиш усули ва тартибини ўзгартиришга ҳақли. Бундай мазмундаги аризалар ишда иштирок этувчи шахслар хабардор қилинган ҳолда суд мажлисида кўриб чиқилади. Бу шахсларнинг судга келмаганликлари қўйилган масалани ҳал этишга тўсқинлик қилмайди. Ушбу масалани ҳал қилишда суд ундирувчининг манфаатларини ҳисобга олиши лозим.</a></div><div class="ACT_TEXT"><a id="1446419">19. Шуни назарда тутиш керакки, тарафлар ва ишда иштирок этувчи бошқа шахсларнинг илтимосига кўра уларга суднинг ҳал қилув қарори нусхаси берилиши лозим. Суднинг бу мажбурияти даъво бўйича иш юритиш, шунингдек, бошқа иш юритиш турлари бўйича чиқарилган суд қарорларига ҳам тааллуқлидир.</a></div><div class="ACT_TEXT"><a id="1446420">Суд мажлисига келмаган тарафлар ва ишда иштирок этувчи бошқа шахсларга суднинг ҳал қилув қарори, сиртдан чиқарилган ҳал қилув қарори нусхаси ҳал қилув қарори чиқарилган кундан эътиборан беш кундан кечиктирмай юборилиши зарур.</a></div><div class="ACT_TEXT"><a id="1446421">20. Қорақалпоғистон Республикаси Олий суди, Тошкент шаҳар ва вилоят судларининг эътибори вақти-вақти билан қуйи судлар томонидан чиқарилаётган ҳал қилув қарорларининг қонунийлигини ўрганиб, аниқланган хато-камчиликларни бартараф этиш учун чоралар белгилашлари лозимлигига қаратилсин.</a></div><div class="ACT_TEXT"><a id="1446422">21. Ушбу қарор қабул қилиниши муносабати билан Ўзбекистон ССР Олий суди Пленумининг 1984 йил 11 майдаги «Ўзбекистон ССР судлари томонидан СССР Олий суди Пленумининг 1982 йил 9 июлдаги «Суднинг ҳал қилув қарори тўғрисида»ги 7-сонли қарорининг бажарилиши ҳақида»ги 2-сонли қарори ўз кучини йўқотган деб топилсин.</a></div><div class="SIGNATURE"><a id="1446423"></a></div><div class="ACT_ESSENTIAL_ELEMENTS"><a id="1446424"></a></div><div class="ACT_ESSENTIAL_ELEMENTS"><a id="1446425">1998 йил 17 апрель,</a></div><div class="ACT_ESSENTIAL_ELEMENTS_NUM"><a id="1446426">13-сон</a></div></div>
                                                    </div>
                                                </td>
                                                <td valign="top" style="width: 49%; padding: 5px; border: 0;">
                                                    <div class="lang2" style="padding: 5px; background: white;">
                                                        <div id="divCont" style="background:#ffffff;border:none;margin:auto;"><div class="INDEXES_ON_REF" style="display:none"><label id="s5987"></label><a id="onLBC1446053">[<b>ОКОЗ:</b><div id="LBC7620"><span class="iorRN">1.</span><span class="iorVal">17.00.00.00 Правосудие / 17.05.00.00 Гражданское процессуальное законодательство / 17.05.02.00 Производство дел в суде первой инстанции]</span></div></a></div><div class="INDEXES_ON_REF" style="display:none"><label id="s5988"></label><a id="onLS1446053">[<b>ТСЗ:</b><div id="LS3807"><span class="iorRN">1.</span><span class="iorVal">Правосудие. Охрана правопорядка. Юстиция / Гражданское и хозяйственное судопроизводство]</span></div></a></div><div class="ACT_FORM"><a id="1446061">Постановление</a></div><div class="ACCEPTING_BODY"><a id="1446062">пленума Верховного суда Республики Узбекистан</a></div><div class="ACT_TITLE"><a id="1446063">О судебном решении</a></div><div class="COMMENT"><label id="s527"></label><div class="COMMENTLEXUZ"><img src="/image/favicon.gif"> Комментарий LexUz</img></div></div><div class="COMMENT"><label id="s527"></label><a id="1446064">(с изменениями и дополнениями, внесенными постановлением Пленума Верховного суда Республики Узбекистан от 14 июня 2002 года № 11)</a></div><div class="BY_DEFAULT"><a id="1446065"></a></div><div class="COMMENT" style="display:none"><label id="s527"></label><div class="COMMENTLEXUZ"><img src="/image/favicon.gif"> Комментарий LexUz</img></div></div><div class="COMMENT" style="display:none"><label id="s527"></label><a id="4401761">Настоящее постановление утратило силу <a href="/docs/4396488?ONDATE=24.05.2019 00#4397057">постановлением </a>Пленума Верховного суда Республики Узбекистан от 24 мая 2019 года № 12 «О решении суда».</a></div><div class="ACT_TEXT"><a id="1446066">Судебное решение является важнейшим актом защиты индивидуальных прав и охраняемых законом интересов спорящих сторон. Это обязывает судей с особой ответственностью и вниманием относиться к его вынесению. </a></div><div class="ACT_TEXT"><a id="1446067">Решения по каждому делу должны быть законными и обоснованными.</a></div><div class="ACT_TEXT"><a id="1446068">По подавляющему большинству гражданских дел решения судов выносятся в точном соответствии с нормами процессуального и материального права.</a></div><div class="ACT_TEXT"><a id="1446069">Наряду с этим некоторые решения судов не отвечают требованиям законности, обоснованности и справедливости. Иногда в решениях неполно отражаются обстоятельства дела, отсутствуют анализ доказательств, их оценка, юридическая квалификация установленных фактов, выводы суда не всегда соответствуют обстоятельствам дела. Продолжают иметь место факты неправильного применения норм материального права. В ряде случаев в решениях не отражены установленные судом факты и не содержатся выводы, вытекающие из обстоятельств дела, в мотивировочной части решения не всегда приводятся мотивы отказа в удовлетворении иска, особенно, если иск удовлетворен частично, а резолютивная часть решения зачастую излагается так, что вызывает затруднения при его исполнении.</a></div><div class="ACT_TEXT"><a id="1446070">В целях устранения указанных серьезных недостатков и обеспечения правильного и единообразного применения <a href="/docs/186098">Гражданского процессуального кодекса </a>Республики Узбекистан, Пленум Верховного суда Республики Узбекистан постановляет:</a></div><div class="ACT_TEXT"><a id="1446072">1. Обратить внимание судов на то, чтобы выносимые ими решения по каждому делу в полной мере соответствовали требованиям <a href="/docs/186098#229547">ст.ст. 203—207</a> ГПК, были законными, обоснованными и справедливыми.</a></div><div class="ACT_TEXT"><a id="1446074">При вынесении решения судьи обязаны строго соблюдать требования <a href="/docs/186098#216441">ст. 7</a> ГПК, согласно которой дела должны разрешаться на основе закона, в соответствии с обстоятельствами дела, в условиях, исключающих постороннее воздействие на судей.</a></div><div class="ACT_TEXT"><a id="1446075">2. Судам следует иметь в виду, что решение является законным в том случае, если оно вынесено при точном соблюдении норм процессуального права и в полном соответствии с нормами материального права, которые подлежат применению к данному правоотношению. В необходимых случаях решение может быть основано на применении закона, регулирующего сходное отношение, обычаях делового оборота, местных обычаях и традициях, либо должно исходить из общих начал и смысла гражданского законодательства (<a href="/docs/111181#156194">ст.ст. 5</a>, <a href="/docs/111181#156203">6</a> ГК, <a href="/docs/186098#216479">ст. 12 </a>ГПК).</a></div><div class="ACT_TEXT"><a id="1446076">Не допускается применение по аналогии норм, ограничивающих гражданские права и устанавливающих ответственность.</a></div><div class="ACT_TEXT"><a id="1446077">3. Суд обязан принимать все предусмотренные законом меры к установлению истины по делу, изложенные в судебном решении выводы суда об обстоятельствах дела должны соответствовать действительным взаимоотношениям сторон. Решение является обоснованным, если в нем изложены все юридически значимые для дела факты, приведены доказательства и сделан правильный вывод об установленных обстоятельствах дела, правах и обязанностях сторон. Выводы о фактических обстоятельствах по делу мотивируются в решении предусмотренными <a href="/docs/186098#216956">ст. 56 </a>ГПК средствами доказывания. Решение основывается на доказательствах с учетом требований <a href="/docs/186098#216965">ст.ст. 58</a>, <a href="/docs/186098#216968">59</a> ГПК об их относимости и допустимости.</a></div><div class="ACT_TEXT"><a id="1446078">4. Учитывая, что в силу <a href="/docs/186098#236358">ст. 11 </a>ГПК одним из основных принципов судебного разбирательства является его непосредственность, решение должно быть основано только на тех доказательствах, которые были исследованы судом. При этом суд не должен ограничиваться перечислением в решении доказательств, которыми подтверждаются те или иные имеющие значение для дела обстоятельства, а обязан изложить содержание этих доказательств.</a></div><div class="ACT_TEXT"><a id="1446079">Если суд, оценив доказательства каждое в отдельности, и в их совокупности, установит, что те или иные представленные материалы, показания свидетелей, другие фактические данные не подтверждают обстоятельств, на которые стороны сослались как на основание своих требований и возражений, он должен в решении убедительно мотивировать свой вывод об этом.</a></div><div class="ACT_TEXT"><a id="1446080">В случае признания ответчиком иска в решении должна быть дана оценка этому с учетом выясненных в судебном заседании действительных обстоятельств дела. Суд не вправе принять признание ответчиком иска, если установит, что оно находится в противоречии с законом или нарушает чьи-либо права и охраняемые законом интересы.</a></div><div class="ACT_TEXT"><a id="1446087">5. Если собирание доказательств производилось не тем судом, который рассматривает дело (<a href="/docs/186098#216989">ст.ст. 65</a>,<a href="/docs/186098#216998"> 67</a>, <a href="/docs/186098#217023">69</a>, <a href="/docs/186098#217040">74</a>, <a href="/docs/186098#217056">79</a> ГПК), суд вправе обосновать решение этими доказательствами при том условии, если они были оглашены и рассмотрены в судебном заседании, содержащиеся в них фактические данные были в предусмотренном законом порядке исследованы судом в совокупности с другими доказательствами. С этими материалами должны быть ознакомлены лица, участвующие в деле, их представители, а в необходимых случаях — эксперты и свидетели. Лица, участвующие в деле, вправе дать объяснения по поводу сведений, содержащихся в названных материалах. Недопустима ссылка в решении на данные, которые не были исследованы судом в соответствии с нормами Гражданского процессуального кодекса (<a href="/docs/186098#229357">ст.ст. 186</a>, <a href="/docs/186098#229361">187</a>).</a></div><div class="ACT_TEXT"><a id="1446088">6. Поскольку в силу <a href="/docs/186098#216998">ст. 67 </a>ГПК никакие доказательства не имеют для суда заранее установленной силы, заключение эксперта не является исключительным средством доказывания и должно оцениваться судом в совокупности со всеми другими доказательствами. Несогласие суда с заключением эксперта должно быть мотивировано в решении по делу или определении (<a href="/docs/186098#1635542">ст. 88 </a>ГПК). Оценивая заключение эксперта, суд должен проверить соблюдение процессуальных норм при проведении экспертизы, прав сторон и других лиц, участвующих в деле, компетентность эксперта, научность методики исследования.</a></div><div class="ACT_TEXT"><a id="1446089">7. Учитывая, что вступивший в законную силу приговор суда по уголовному делу обязателен для суда, рассматривающего дело о гражданско-правовых последствиях действий лица, в отношении которого состоялся приговор, лишь по вопросам о том, имели ли место эти действия и совершены ли они данным лицом (<a href="/docs/186098#216970">ст. 60 </a>ГПК), суд, рассматривая иск о возмещении ущерба, вытекающий из уголовного дела, не вправе входить в обсуждение вины ответчика, а может разрешить спор лишь о размере возмещения.</a></div><div class="ACT_TEXT"><a id="1446090">В подтверждение же выводов о размере возмещения причиненного вреда в решении, кроме ссылки на приговор, необходимо указывать доказательства, представленные сторонами или же собранные судом при рассмотрении гражданского дела.</a></div><div class="ACT_TEXT"><a id="1446091">8. Любое решение суда состоит из вводной, описательной, мотивировочной и резолютивной частей.</a></div><div class="ACT_TEXT"><a id="1446092">Судам необходимо соблюдать последовательность в изложении решения, установленную <a href="/docs/186098#229539">ст. 206 </a>ГПК.</a></div><div class="ACT_TEXT"><a id="1446093">В вводной части решения указываются время и место вынесения решения, наименование суда, вынесшего решение, фамилия судьи (состав суда), секретарь судебного заседания, стороны и другие лица, участвующие в деле, а также предмет спора.</a></div><div class="ACT_TEXT"><a id="1446094">Описательная часть решения должна содержать краткое изложение исковых требований, возражений ответчика и пояснений лиц, участвующих в деле.</a></div><div class="ACT_TEXT"><a id="1446095">Здесь же должны быть отражены и изменения иска истцом (изменение предмета или основания иска, увеличение или изменение исковых требований, отказ от иска и т. д.).</a></div><div class="ACT_TEXT"><a id="1446096">Мотивировочная часть судебного решения должна содержать фактическое и правовое обоснование выводов суда по делу.</a></div><div class="ACT_TEXT"><a id="1446098">В частности, в этой части решения указываются обстоятельства дела, установленные судом, доказательства, на которых основаны выводы суда, их содержание и выводы, по которым суд отвергает те или иные доказательства, нормы материального права (гражданского, семейного, земельного, жилищного и других законов), регулирующие спорное отношение: наименование закона, статьи, пункта, номер и дата принятия иного законодательства, а также нормы процессуального закона. В необходимых случаях суд должен ссылаться также на соответствующие постановления Пленума Верховного суда Республики Узбекистан. Это требование должно соблюдаться в тех случаях, когда содержание норм будет отражено в резолютивной части решения (например, ссылка на <a href="/docs/186098#229749">ст. 220 </a>ГПК в случае обращения к немедленному исполнению). Если ответчик признал иск, в мотивировочной части можно указать только признание искового требования и принятие его судом.</a></div><div class="ACT_TEXT"><a id="1446099">Резолютивная часть решения суда должна содержать подробные сведения о фамилиях, именах, отчествах сторон и наименовании юридического лица, вывод суда о полном или частичном отказе или удовлетворении исковых требований. Также должно быть указано о распределении судебных расходов, сроках и порядке обжалования решения. Формулировка резолютивной части решения должна быть точной и ясной с тем, чтобы решение не вызывало споров и неясностей при его исполнении.</a></div><div class="ACT_TEXT"><a id="1446100">9. Согласно <a href="/docs/186098#229486">ст. 203 </a>ГПК, рассмотрев дело по существу, судья или суд в том же судебном заседании выносит решение в окончательной форме. Отложение составления мотивированного решения на срок не более 3-х дней возможно лишь в исключительных случаях по особо сложным делам, но резолютивную часть решения суд должен объявить в том же заседании, в котором закончилось разбирательство дела.</a></div><div class="ACT_TEXT"><a id="1446101">После оглашения вводной и резолютивной части решения суд объявляет, когда лица, участвующие в деле, а также их представители могут ознакомиться с мотивированным решением. Эта дата записывается в протоколе судебного заседания.</a></div><div class="BY_DEFAULT"><a id="2976300"></a></div><div class="ACT_TEXT"><a id="2976301">Вводная и резолютивная части составленного мотивированного решения должны дословно соответствовать вводной и резолютивной частям решения, объявленного в день окончания разбирательства дела. Датой вынесения мотивированного решения указывается, как и в объявленной резолютивной части, день окончания разбирательства дела. Объявленная резолютивная часть и мотивированное решение суда подписывается судьей (составом суда), приобщается к делу. Срок на подачу апелляционной жалобы или протеста на решение в окончательной форме исчисляется со дня вынесения судом решения.</a></div><div class="CHANGES_ORIGINS"><label id="s1104"></label><a id="2976302">(абзац третий пункта 9 в редакции <a href="/docs/2920851?ONDATE=15.05.2008 00#2920900">постановления </a>Пленума Верховного суда Республики Узбекистан от 15 мая 2008 года № 14)</a></div><div class="BY_DEFAULT"><a id="2511438"></a></div><div class="ACT_TEXT"><a id="2511439">10. Согласно <a href="/docs/186098#229547">ст. 207</a> ГПК суд разрешает дело в пределах заявленных истцом требований, однако суд может выйти за пределы заявленных истцом требований, если признает это необходимым для защиты прав и охраняемых законом интересов истца, а также в других случаях, предусмотренных законом.</a></div><div class="CHANGES_ORIGINS"><label id="s1104"></label><a id="2511440">(пункт 10 в редакции <a href="/docs/2505202?ONDATE=03.02.2006 00#2505649">постановления </a>Пленума Верховного суда Республики Узбекистан от 3 февраля 2006 года № 5)</a></div><div class="ACT_TEXT"><a id="1446118">11. Судам следует иметь в виду, что решение постановляется по всем требованиям, заявленным истцом. В случае соединения в одном производстве нескольких требований или принятия судом к рассмотрению встречного иска, либо иска третьего лица, заявившего самостоятельные требования на предмет спора, в резолютивной части решения должно быть сформулировано, что именно постановил суд по каждому исковому требованию. В то же время суд не вправе разрешать вопрос о правах и обязанностях лиц, не привлеченных к участию в деле.</a></div><div class="ACT_TEXT"><a id="1446119">Недопустимо вынесение решений, исполнение которых ставится в зависимость от наступления или не наступления определенного условия.</a></div><div class="ACT_TEXT"><a id="1446121">Решение суда в случаях, указанных в <a href="/docs/186098#229741">ст.ст. 219</a>, <a href="/docs/186098#229749">220</a> ГПК, исполняется немедленно, об этом необходимо сделать в решении соответствующее указание.</a></div><div class="ACT_TEXT"><a id="1446127">12. Судам следует иметь в виду, что в силу <a href="/docs/186098#229486">ст. 203 </a>ГПК в форме решения выносятся лишь те постановления суда первой инстанции, которыми дело разрешается по существу, а круг вопросов, составляющих содержание решения, определен <a href="/docs/186098#229557">ст.ст. 206—211</a> ГПК.</a></div><div class="ACT_TEXT"><a id="1446133">Поэтому недопустимо включение в резолютивную часть решения выводов суда по той части исковых требований, по которым не выносится постановление по существу (<a href="/docs/186098#227921">ст.ст. 92</a>, <a href="/docs/186098#227943">93</a>, <a href="/docs/186098#228044">97</a>, <a href="/docs/186098#228083">99</a>, <a href="/docs/186098#228428">100—102</a> ГПК). Эти выводы излагаются в форме определений (<a href="/docs/186098#229807">ст.ст. 237</a>, <a href="/docs/186098#229811">238</a> ГПК) и должны выноситься отдельно от решения.</a></div><div class="ACT_TEXT"><a id="1446135">13. Учитывая, что Гражданский процессуальный кодекс, устанавливая различный порядок рассмотрения дел по отдельным видам производств (исковое, особое, производство по жалобам и заявлениям на действия (решения) государственных и иных органов, а также должностных лиц), предусматривает для всех единую форму окончания разбирательства дела по существу путем вынесения решения, судам следует иметь в виду, что требования <a href="/docs/186098#229539">ст. 206 </a>ГПК о порядке изложения решений обязательны для всех видов производств.</a></div><div class="BY_DEFAULT"><a id="2976303"></a></div><div class="ACT_TEXT"><a id="2976304">14. Обратить внимание судов на то, что в случае неявки в судебное заседание ответчика, надлежаще извещенного о времени и месте судебного заседания, дело может быть рассмотрено в порядке заочного производства, если истец против этого не возражает (<a href="/docs/186098#281716">ч.1</a> ст.224 ГПК).</a></div><div class="ACT_TEXT"><a id="2976314">Судам следует иметь в виду, что по смыслу <a href="/docs/186098#281717">ч.2 </a>ст.224 ГПК судья вправе рассмотреть дело в порядке заочного производства только при условии неявки в судебное заседание всех ответчиков по делу. При отсутствии согласия истца на рассмотрение дела в отсутствие ответчика суд, в силу <a href="/docs/186098#229770">ст.225 </a>ГПК, обязан отложить разбирательство дела и направить повторное извещение не явившемуся ответчику о времени и месте нового судебного разбирательства. При вынесении заочного решения необходимо соблюдать требования <a href="/docs/186098#229775">ст.227 </a>ГПК о содержании заочного решения. Согласно <a href="/docs/186098#229779">ст.ст. 229</a>, <a href="/docs/186098#229802">235</a> ГПК ответчик, не явившийся в судебное заседание, вправе подать в суд, вынесший заочное решение, заявление о пересмотре этого решения в течение 15-ти дней со дня его вынесения. В случае отмены заочного решения судом, вынесшим это решение, рассмотрение дела по существу возобновляется и ведется по правилам, предусмотренным <a href="/docs/186098">Гражданским процессуальным кодексом</a>.</a></div><div class="CHANGES_ORIGINS"><label id="s1104"></label><a id="2976326">(пункт 14 в редакции <a href="/docs/2920851?ONDATE=15.05.2008 00#2920901">постановления </a>Пленума Верховного суда Республики Узбекистан от 15 мая 2008 года № 14)</a></div><div class="ACT_TEXT"><a id="1446156">15. Дополнительное решение может быть вынесено судом лишь в случаях, предусмотренных <a href="/docs/186098#229567">ст. 214 </a>ГПК и только на основании фактических обстоятельств, которые были установлены при разбирательстве дела. Вопрос о постановлении дополнительного решения может быть поставлен в течение 10-ти дней со дня вынесения решения. Пропущенный по уважительной причине срок для постановки вопроса о вынесении дополнительного решения может быть восстановлен судом в порядке <a href="/docs/186098#228626">ст. 130 </a>ГПК.</a></div><div class="ACT_TEXT"><a id="1446158">Если на судебное решение подана апелляционная, кассационная жалоба или протест и одновременно поставлен вопрос о вынесении дополнительного решения, суд сначала разрешает вопрос о вынесении дополнительного решения, а затем направляет дело для рассмотрения в суд апелляционной и кассационной инстанции.</a></div><div class="ACT_TEXT"><a id="1446159">Суд не вправе под видом вынесения дополнительного решения изменить содержание решения либо разрешить новые вопросы, не исследованные в судебном заседании.</a></div><div class="ACT_TEXT"><a id="1446163">16. В случае неясности вынесенного решения, суд, которым разрешено дело, вправе по своей инициативе или по заявлению лиц, участвующих в деле, разъяснить решение в порядке, предусмотренном <a href="/docs/186098#229582">ст. 215 </a>ГПК. Разъяснение решения допускается, если оно не приведено в исполнение и не истек срок, в течение которого решение может быть принудительно исполнено. Излагая более полно и ясно те части решения, уяснение которых вызывает трудности, суд не вправе изменить его содержание и не может касаться вопросов, которые не отражены в судебном решении.</a></div><div class="ACT_TEXT"><a id="1446169">17. Согласно <a href="/docs/186098#229562">ст. 213 </a>ГПК суд может по своей инициативе или по заявлению лиц, участвующих в деле, исправить допущенные в решении описки и явные арифметические ошибки. Вопрос о внесении исправлений разрешается в судебном заседании с извещением лиц, участвующих в деле. Неявка этих лиц не является препятствием для рассмотрения вопроса о внесении исправлений.</a></div><div class="ACT_TEXT"><a id="1446174">18. В соответствии со <a href="/docs/186098#229730">статьей 216 </a>ГПК в исключительных случаях, суд, постановивший решение по делу или суд по месту исполнения решения вправе по заявлению лиц, участвующих в деле, исходя из имущественного положения сторон, болезни должника или других заслуживающих внимания обстоятельств, отсрочить или рассрочить исполнение решения, а также изменить способ и порядок его исполнения.</a></div><div class="ACT_TEXT"><a id="1446176">Указанные заявления рассматриваются в судебном заседании с извещением лиц, участвующих в деле. Неявка этих лиц не является препятствием для разрешения поставленного перед судом вопроса. Решая этот вопрос, суд должен учитывать интересы взыскателя.</a></div><div class="ACT_TEXT"><a id="1446179">19. Следует иметь в виду, что сторонам и другим лицам, участвующим в деле, по их просьбе выдается копия решения. Эта обязанность суда касается решений, вынесенных как в исковом производстве, так и в других видах производства.</a></div><div class="ACT_TEXT"><a id="1446181">Сторонам и другим лицам, не явившимся в судебное заседание, копия решения, копия заочного решения высылается не позднее пяти дней со дня его вынесения.</a></div><div class="ACT_TEXT"><a id="1446183">20. Верховному суду Республики Каракалпакстан, областным и Ташкентскому городскому судам периодически изучать законность выносимых судебных решений нижестоящими судами, принимать меры для устранения выявляемых нарушений.</a></div><div class="ACT_TEXT"><a id="1446185">21. В связи с принятием данного постановления признать утратившим силу постановление Пленума Верховного суда Узбекской ССР от 11 мая 1984 года за № 2 «О выполнении судами Узбекской ССР постановления Пленума Верховного суда СССР от 9 июля 1982 года № 7 «О судебном решении».</a></div><div class="SIGNATURE"><a id="1446190"></a></div><div class="ACT_ESSENTIAL_ELEMENTS"><a id="1446191"></a></div><div class="ACT_ESSENTIAL_ELEMENTS"><a id="1446192">17 апреля 1998 г.,</a></div><div class="ACT_ESSENTIAL_ELEMENTS_NUM"><a id="1446194">№ 13</a></div></div>
                                                    </div>
                                                </td>
                                            </tr>
                                        </table>
                                    </div>
                                
                                
                            </div>
                        </div>
                    </div>
                </div>
            </div>
            
            <div class="lx_revive_adserver">
                

<script type='text/javascript'><!--//<![CDATA[
    var m3_u = (location.protocol == 'https:' ? 'https://rk.adolatmarkazi.uz/www/delivery/ajs.php' : 'http://rk.adolatmarkazi.uz/www/delivery/ajs.php');
    var m3_r = Math.floor(Math.random() * 99999999999);
    if (!document.MAX_used) document.MAX_used = ',';
    document.write("<scr" + "ipt type='text/javascript' src='" + m3_u);
    document.write("?zoneid=8");
    document.write('&amp;cb=' + m3_r);
    if (document.MAX_used != ',') document.write("&amp;exclude=" + document.MAX_used);
    document.write(document.charset ? '&amp;charset=' + document.charset : (document.characterSet ? '&amp;charset=' + document.characterSet : ''));
    document.write("&amp;loc=" + escape(window.location));
    if (document.referrer) document.write("&amp;referer=" + escape(document.referrer));
    if (document.context) document.write("&context=" + escape(document.context));
    document.write("'><\/scr" + "ipt>");
    //]]>--></script>

            </div>
            
        </main>
        <div class="">
            
<footer class="footer">
    
    <div class="footer__top">
        <div class="container">
            <div class="footer__links">
                <div class="footer__links-ads">
                    <a href="/about">Марказ ҳақида</a>
                </div>
                <div class="footer__links-ads">
                    <a href="/news">Сайт янгиликлари</a>
                </div>
                <div class="footer__links-ads">
                    <a href="/adv">Сайтда реклама</a>
                </div>
                <div class="footer__links-ads">
                    <a href="/rss">RSS</a>
                </div>
            </div>
            
            <div class="footer__app">
                <div class="footer__app-download">
                    <a target="_blank" href="https://play.google.com/store/apps/details?id=uz.lex.mobile">
                        <img src="/assets/img/google_app.svg"></a>
                </div>
                <div class="footer__app-download">
                    <a target="_blank" href="https://apps.apple.com/us/app/lexuz/id1608798574">
                        <img src="/assets/img/app_store.png"></a>
                </div>
            </div>
            <div class="footer__icon">
                <div class="footer__icons">
                    <a target="_blank" href="https://t.me/lexuzofficial"><i class="fab fa-telegram-plane"></i></a>
                </div>
                <div class="footer__icons">
                    <a target="_blank" href="https://www.facebook.com/minjustuz"><i class="fab fa-facebook-f"></i></a>
                </div>
                <div class="footer__icons">
                    <a target="_blank" href="https://www.instagram.com/adliyanews/"><i class="fab fa-instagram-square"></i></a>
                </div>
                <div class="footer__icons">
                    <a target="_blank" href="https://www.youtube.com/c/adliya"><i class="fab fa-youtube"></i></a>
                </div>
            </div>
            <div style="float: right; top: -30px; margin-top: -44px;">
<!-- START WWW.UZ TOP-RATING -->
<SCRIPT language="javascript" type="text/javascript">
		<!--
		top_js = "1.0"; top_r = "id=4079&r=" + escape(document.referrer) + "&pg=" + escape(window.location.href); document.cookie = "smart_top=1; path=/"; top_r += "&c=" + (document.cookie ? "Y" : "N")
		//-->
</SCRIPT>
<SCRIPT language="javascript1.1" type="text/javascript">
<!--
		top_js = "1.1"; top_r += "&j=" + (navigator.javaEnabled() ? "Y" : "N")
//-->
</SCRIPT>
<SCRIPT language="javascript1.2" type="text/javascript">
<!--
		top_js = "1.2"; top_r += "&wh=" + screen.width + 'x' + screen.height + "&px=" + (((navigator.appName.substring(0, 3) == "Mic")) ? screen.colorDepth : screen.pixelDepth)
//-->
</SCRIPT>
<SCRIPT language="javascript1.3" type="text/javascript">
<!--
		top_js = "1.3";
//-->
</SCRIPT>
<SCRIPT language="JavaScript" type="text/javascript">
		<!--
		top_rat = "&col=0C57A6&t=ffffff&p=DD7900"; top_r += "&js=" + top_js + ""; document.write('<a href="https://www.uz/rus/toprating/cmd/stat/id/4079" target="_blank"><img src="https://www.uz/plugins/top_rating/count/cnt.png?' + top_r + top_rat + '" width=88 height=31 border=0 alt="Топ рейтинг www.uz"></a>')//-->
</SCRIPT>
<NOSCRIPT>
		<A href="https://www.uz/rus/toprating/cmd/stat/id/4079" target="_blank">
				<img height="31" src="https://www.uz/plugins/top_rating/count/nojs_cnt.png?id=4079&pg=http%3A//lex.uz&col=0C57A6&t=ffffff&p=DD7900" width="88" border="0" alt="Топ рейтинг www.uz">
		</A>
</NOSCRIPT>
<!-- FINISH WWW.UZ TOP-RATING --></div>
            
        </div>
    </div>
    
    <div class="footer__bottom">
        <div class="container">
            <div class="footer__bottom-desc">&copy; Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги қошидаги “Адолат” миллий ҳуқуқий ахборот маркази давлат муассасаси</div>
        </div>
    </div>
</footer>
<div id="lx_alert" style="display: none;">
    <div class="lx_alert_content">
        <div class="lx_alert_body">
            <div id="lx_alert_message"></div>
        </div>
        <div class="lx_alert_footer">
            <button id="lx_alert_close" type="button" class="btn btn-primary" onclick="lxCloseAlert();">Ёпиш</button>
        </div>
    </div>
</div>
<span id="lx_btn_up" onclick="lx_btn_up_top()" title="">
    <svg viewBox="0 0 512 512">
        <path fill="currentColor" d="M256 504c137 0 248-111 248-248S393 8 256 8 8 119 8 256s111 248 248 248zm0-448c110.5 0 200 89.5 200 200s-89.5 200-200 200S56 366.5 56 256 145.5 56 256 56zm20 328h-40c-6.6 0-12-5.4-12-12V256h-67c-10.7 0-16-12.9-8.5-20.5l99-99c4.7-4.7 12.3-4.7 17 0l99 99c7.6 7.6 2.2 20.5-8.5 20.5h-67v116c0 6.6-5.4 12-12 12z"></path></svg>
</span>

        </div>
        <div id="lx_md_send_feedback" class="modal" tabindex="-1" role="dialog">
            <div class="modal-dialog" role="document" style="max-width: 40rem; max-height: 90vh;">
                <div class="modal-content">
                    <div class="modal-header" style="display: block;">
                        <button type="button" class="close" data-dismiss="modal" aria-label="Close">
                            <span aria-hidden="true">&times;</span>
                        </button>
                        <h3 class="modal-title">Ҳужжатга таклиф юбориш</h3>
                    </div>
                    <div class="modal-body">
                        <div class="form-group">
                            <select class="lx_select2_filter select2 form-control" id="lx_feedback_type" onchange="feedback_type_changed(this)">
                                <option value="" selected>Таклиф турини танланг</option>
                                <option value="1">Ҳужжатга таклиф</option>
                                <option value="2">Техник хатолик</option>
                            </select>
                        </div>
                        <div class="form-group">
                            <input id="lx_feedback_from" type="text" class="form-control" placeholder="Фамилияси, исми, шарифи" />
                        </div>
                        <div class="form-group row">
                            <div class="col-6">
                                <input id="lx_feedback_phone" type="text" class="form-control" placeholder="Телефон" />
                            </div>
                            <div class="col-6">
                                <input id="lx_feedback_email" type="text" class="form-control" placeholder="Email" />
                            </div>
                        </div>
                        <div class="form-group">
                            <textarea id="lx_feedback_text" class="form-control" rows="7" maxlength="2000" style="resize: vertical; max-height: 600px;" placeholder="Матн"></textarea>
                        </div>
                        <div class="form-group">
                            <div class="custom-control custom-checkbox mb-2">
                                <input class="custom-control-input" id="lx_feedback_legis" type="checkbox" onchange="lx_feedback_legis_changed(this)">
                                <label class="custom-control-label" for="lx_feedback_legis">Қонунчиликка таклиф бериш <a href="https://lex.uz/" target="_blank" style="color:#0064a9">қоидалари</a> билан танишдим</label>
                            </div>
                        </div>
                    </div>
                    <div class="modal-footer" id="sendFeedback_group" style="display: none;">
                        <div id="dvCaptcha2"></div>
                        <input type="hidden" id="captcha_res2" />
                        <button type="button" class="btn btn-success" id="btn_sendFeedbackToDb" style="display: none;" onclick="sendFeedbackToDb(1446055, 3);">Жўнатиш</button>
                        <button type="button" class="btn btn-danger" id="btn_sendFeedbackCancel" data-dismiss="modal">Бекор қилиш</button>
                    </div>
                </div>
            </div>
        </div>
        <div class="modal fade" id="modalShowCard" tabindex="-1" role="dialog" aria-hidden="true" style="z-index: 9000;">
            <div class="modal-dialog" style="margin: 0;">
                <div class="modal-content" style="background: #eee; width: 90vw; height: 92vh; left: 5vw; top: 4vh;">
                    <div class="modal-header" style="padding: 0 4px 0 0; display: block;">
                        <button type="button" class="close" data-dismiss="modal" style="margin: 0">&times;</button>
                    </div>
                    <div class="modal-body" style="padding: 0 4px; margin: 0;">
                        <iframe id="iframeShowCard" style="width: 100%; height: 100%; border: none;"></iframe>
                    </div>
                </div>
            </div>
        </div>
        <button id="lxPlayButton"></button>
        <button id="lxPlayLang" style="display: none">3</button>
        
        <script>
            const htmldark = document.getElementsByTagName('html')[0];

            if (localStorage.getItem("themes") === "light") {
                htmldark.dataset.theme = 'light';
            }
            else if (localStorage.getItem("themes") === "grey") {
                htmldark.dataset.theme = 'grey';
            }
            else if (localStorage.getItem("themes") === "dark") {
                htmldark.dataset.theme = 'dark';
            }
            const toggleTheme = (theme) => {
                htmldark.dataset.theme = theme;
                localStorage.setItem("themes", theme);
            }
        </script>
        <script>            
            
            $(document).ready(function () {
                document.getElementById('lx_var_b').innerHTML = document.getElementById('lx_var_t').innerHTML;
            });
            
        </script>
        <script type="text/javascript">
            
        </script>
    </div>
    <div style="display: none;"></div>
</body>
</html>

<script>
    function changeScrollType(obj) {
        if ($(obj)["0"].checked) {
            scrollIndependent();
        }
        else {
            scrollCommon();
        }
    }

    function scrollCommon() {
        $('#lang1').css('overflow', 'auto');
        $(".lang1, .lang2").removeAttr('overflow');
        $(".lang1, .lang2").css('overflow', 'hidden');
        $(".lang1, .lang2").css('height', 'auto');
        $(".lang1, .lang2").css('padding-right', '0');
        $("body").css('overflow', 'auto');
    }

    function scrollIndependent() {
        $('#actPage').removeAttr('overflow');
        $(".lang1, .lang2").css('height', ($(window).height() - 38) + "px");
        $(".lang1, .lang2").css('overflow', 'auto');
        $(".lang1, .lang2").css('padding-right', '5px');
        $("body").css('overflow', 'hidden');
    }

    function clickAllChk(item_id, chk, pref1, pref2) {
        $.each($('#' + pref1 + '_dropdown_check').find("INPUT[type='checkbox']"), function () {
            if ($(this).attr('id') != item_id) {
                $(this).prop('checked', chk.checked);
                if (!chk.checked) {
                    $.each($('div').find('#s' + $(this).attr('id').substring(2)), function () { $(this).parent().hide(); });
                }
                else {
                    $.each($('div').find('#s' + $(this).attr('id').substring(2)), function () { $(this).parent().show(); });
                }
            }
        });

        $.each($('#' + pref2 + '_dropdown_check').find("INPUT[type='checkbox']"), function () {
            $(this).attr('checked', chk.checked);
        });
    }

    function hideItem(chk) {
        var chk_id = chk.id.substring(2);
        if (!chk.checked) {
            $.each($('div').find('#s' + chk_id), function () {
                $(this).parent().hide();
            });
        }
        else {
            $.each($('div').find('#s' + chk_id), function () { $(this).parent().show(); });
        }
    }

    var showLexComments = false;

    function toggleLexComments() {
        if (showLexComments) {
            showLexComments = false;
            $("#t_btn_lex_comment").removeClass("active")
            $("#b_btn_lex_comment").removeClass("active")
            $.each($('div').find('#s527'), function () { $(this).parent().hide(); });
        }
        else {
            showLexComments = true;
            $("#t_btn_lex_comment").addClass("active")
            $("#b_btn_lex_comment").addClass("active")
            $.each($('div').find('#s527'), function () { $(this).parent().show(); });
        }
    }

    function scrollText(hash) {
        if (!hash) {
            window.scrollTo(0, 0);
            return;
        }
        history.pushState(null, '', '#' + hash);
        scrollToHash(hash);
    }

    function scrollToHash(hash, smooth = false) {
        const target = document.getElementById(hash);
        if (!target) return;
        const iframe = document.querySelector('.skiptranslate iframe');
        const iframeHeight = iframe ? iframe.offsetHeight : 0;
        const header = document.getElementById("doc_header");
        const headerHeight = header ? header.offsetHeight : 0;
        const y = target.getBoundingClientRect().top + window.pageYOffset - iframeHeight - headerHeight - 4;
        if (smooth) {
            setTimeout(() => { window.scrollTo(0, y); }, 100);
        } else {
            window.scrollTo(0, y);
        }
    }

    window.onload = function () {
        if (window.location.hash) {
            scrollToHash(window.location.hash.substring(1), true);
        }
    };

    window.addEventListener('hashchange', function () {
        if (window.location.hash) {
            scrollToHash(window.location.hash.substring(1));
        }
    });

    $(document).ready(function () {
        $('#search-criteria').on('input', function (e) {
            var txt = $('#search-criteria').val().toUpperCase();
            if (txt.length > 0) {
                $('.docNabvar__child').each(function () {
                    $(this).addClass('toc_show');
                });
                $('.search-text').each(function () {
                    var elem = $(this).closest('.search-toggle');
                    elem.removeClass('toc_show');
                    elem.removeClass('toc_hide');
                    if ($(this).text().toUpperCase().indexOf(txt) != -1) {
                        elem.addClass('toc_show');
                    } else {
                        elem.addClass('toc_hide');
                    }
                });
            }
            else {
                clearSearch();
            }
        });
    });

    function clearSearch() {
        $('#search-criteria').val('');
        $('.toc_show').each(function () {
            $(this).removeClass('toc_show');
        });
        $('.toc_hide').each(function () {
            $(this).removeClass('toc_hide');
        });
    }
</script>
<script>
    function addToFavorite() {
        $.ajax({
            type: "POST",
            url: "/pages/ajax_methods2.aspx",
            cache: false,
            data: {
                "action": "addToFavorite",
                "lact_id": "1446055",
                "lang": "3"
            },
            success: function (data) {
                var kvp = JSON.parse(data);
                lxAlert(kvp.message);
            },
            error: function () {
                lxAlert("Cақлашда хатолик!");
            }
        });
    }

    function showAddCard(tcard) {
        if (tcard < 1 || tcard > 6) {
            return;
        }

        $('#add_info').val('0').trigger('change');

        if (tcard == "1") {
            showIframeCard('/actinfo/card1/1446055');
        }
        else if (tcard == "2") {
            showIframeCard('/actinfo/card2/1446055');
        }
        else if (tcard == "3") {
            showIframeCard('/actinfo/basrev/1446055');
        }
        else if (tcard == "4") {
            showIframeCard('/actinfo/revhis/1446055');
        }
        else if (tcard == "5") {
            showIframeCard('/actinfo/correspondents/1446055');
        }
        else if (tcard == "6") {
            showIframeCard('/actinfo/respondents/1446055');
        }
    }

    function showIframeCard(_url) {
        $("#iframeShowCard").attr("src", _url);
        $('#modalShowCard').modal('show');
    }

    $('#modalShowCard').on('hidden.bs.modal', function () {
        $("#iframeShowCard").attr("src", "about:blank");  // clear after close
    });

    $(document).ready(function () {
        
    });
</script>
<script type="text/javascript">
    function downloadDoc() {
        window.location.href = "/docs/1446055?type=doc";
    }

    function openTwoLang(lang_id) {
        window.location.href = "/docs/1446055?otherlang=" + lang_id;
    }
</script>
<script>
    function lx_pa(elem_id) { lx_audio.playAudioByElemId(elem_id); }
    function lx_mo(e, elem_id) { lx_audio.moveElement(e, elem_id); }
    function a(event, word) { lx_def.showDef(event, '3', word); }
    function lx_cl(elem_id) {
        const link = window.location.origin + window.location.pathname + window.location.search + '#' + elem_id;
        navigator.clipboard.writeText(link)
            .then(() => {
                Swal.fire({
                    title: 'Ҳавола олинди',
                    text: link,
                    confirmButtonText: "Ёпиш"
                });
            })
            .catch(err => {
                Swal.fire({
                    title: 'Error',
                    text: 'Failed to copy',
                    confirmButtonText: "Ёпиш"
                });
            });
    }
    async function lx_bm(elem_id) {
        const link = window.location.pathname + window.location.search + '#' + elem_id;
        try {
            const lang_id = 3;
            const response = await fetch('/Pages/GetPage.aspx/SaveBookmark', {
                method: "POST",
                headers: { "Content-Type": "application/json" },
                body: JSON.stringify({ lang_id, link }),
            });
            if (response.ok) {
                const result = (await response.json()).d;
                lxAlert(result);
            } else {
                lxAlert('Техник хатолик');
            }
        }
        catch (error) {
            lxAlert('Техник хатолик');
        }
    }
</script>
<script>
    var dvCaptcha2;

    var onloadCallback = function () {
        dvCaptcha2 = grecaptcha.render('dvCaptcha2', {
            'sitekey': '6Lc4eUoUAAAAADW-S-YIn_F1v9K-G6154fgrBmQq',
            'callback': function (response) {
                $("[id*=captcha_res2]").val(response);
                $('#btn_sendFeedbackToDb').show();
                $('#btn_sendFeedbackCancel').hide();
            }
        });
    };

    var _elem_id;

    function lx_sf(elem_id) { // added to xml
        sendFeedback(elem_id);
    }

    function sendFeedback(elem_id) {
        _elem_id = elem_id;
        grecaptcha.reset(dvCaptcha2);
        $('#lx_feedback_from').val('');
        $('#lx_feedback_text').val('');
        $('#lx_feedback_phone').val('');
        $('#lx_feedback_email').val('');
        $('#captcha_res2').val('');
        $('#btn_sendFeedbackToDb').hide();
        $('#lx_md_send_feedback').modal({
            backdrop: 'static',
            keyboard: true
        });
        $('#lx_feedback_type').val('').trigger('change');
        $('#lx_feedback_legis').prop('checked', false).trigger('change');
    }

    function feedback_type_changed(sel) {
        if (sel.value == '1') {
            $('#lx_feedback_phone').show();
            $('#lx_feedback_email').show();
        }
        else {
            $('#lx_feedback_phone').hide();
            $('#lx_feedback_email').hide();
        }
    }

    function lx_feedback_legis_changed(checkbox) {
        if (checkbox.checked) {
            $('#sendFeedback_group').show();
        } else {
            $('#sendFeedback_group').hide();
        }
    }

    function sendFeedbackToDb(lact_id, lang_id) {
        var feedback_from = $('#lx_feedback_from').val().trim();
        var feedback_text = $('#lx_feedback_text').val().trim();
        var feedback_type = $('#lx_feedback_type').val().trim();
        var feedback_phone = $('#lx_feedback_phone').val().trim();
        var feedback_email = $('#lx_feedback_email').val().trim();
        var captcha_result = $('#captcha_res2').val();

        if (feedback_type != '1' && feedback_type != '2') {
            lxAlert('Таклиф турини танланг!');
        }
        else if (feedback_from.length < 3 || feedback_from.length > 100) {
            lxAlert('Фамилияси, исми, шарифи!');
        }
        else if (feedback_text.length < 10) {
            lxAlert('Маълумот тўлиқ киритилмаган!');
        }
        else if (feedback_text.length > 2000) {
            lxAlert('Матн 2000 ҳарфдан кўп!')
        }
        else if (feedback_phone.length > 20) {
            lxAlert('Телефон!');
        }
        else if (feedback_email.length > 30) {
            lxAlert('Email!');
        }
        else {
            $.ajax({
                type: "POST",
                url: "/pages/ajax_methods2.aspx",
                data: {
                    'action': 'sendfeedback',
                    'lact_id': lact_id,
                    'lang_id': lang_id,
                    'element_id': _elem_id,
                    'feedback_from': encodeHtmlEntities(feedback_from),
                    'feedback_text': encodeHtmlEntities(feedback_text),
                    'feedback_type': encodeHtmlEntities(feedback_type),
                    'feedback_phone': encodeHtmlEntities(feedback_phone),
                    'feedback_email': encodeHtmlEntities(feedback_email),
                    'captcha_result': captcha_result
                },
                success: function (data) {
                    $('#lx_feedback_from').val('');
                    $('#lx_feedback_text').val('');
                    $('#lx_feedback_type').val('');
                    $('#lx_feedback_phone').val('');
                    $('#lx_feedback_email').val('');
                    $('#captcha_res2').val('');
                    $('#btn_sendFeedbackToDb').hide();
                    $('#lx_md_send_feedback').modal('hide');
                    lxAlert(data);
                },
                error: function () {
                    $('#captcha_res2').val('');
                    $('#btn_sendFeedbackToDb').hide();
                    grecaptcha.reset(dvCaptcha2);
                    lxAlert('Cақлашда хатолик!');
                }
            });
        }
    }

    function encodeHtmlEntities(str) {
        return String(str).replace(/&/g, '&amp;')
            .replace(/</g, '&lt;')
            .replace(/>/g, '&gt;')
            .replace(/"/g, '&quot;')
            .replace(/'/g, '&#39;');
    }
</script>
<script>
    $('.stopProp').click(function (e) {
        e.stopPropagation();
    });
    function openUrl(url) {
        location.href = url;
    }
    function openInNew(url) {
        window.open(url, "_blank");
    }
    if ("" == "print") {
        $(document).ready(function () {
            window.print();
        });
    }
</script>
<script>
    let lxCompNotEqualId = 0;
    function lxCompNext() {
        if (lxCompNotEqualId < 0) {
            lxCompNotEqualId++;
            scrollText('d_' + lxCompNotEqualId);
        }
    }
    function lxCompPrev() {
        if (lxCompNotEqualId > 1) {
            lxCompNotEqualId--;
            scrollText('d_' + lxCompNotEqualId);
        }
    }
</script>
