Айрим фанлар чуқур ўрганиладиган давлат ихтисослаштирилган умумтаълим муассасалари фаолиятини янада такомиллаштириш мақсадида, шунингдек Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2008 йил 29 февралдаги ПҚ-805-сон қарори билан тасдиқланган «Ёшлар йили» Давлат дастурига мувофиқ Вазирлар Маҳкамаси қарор қилади:

1. Давлат ихтисослаштирилган умумтаълим муассасаларининг айрим фанлар чуқур ўрганиладиган қуйидаги турлари белгилансин:

айрим фанлар чуқур ўрганиладиган ихтисослаштирилган мактаблар;

айрим фанлар чуқур ўрганиладиган ихтисослаштирилган мактаб-интернатлар;

олимпия ва миллий спорт турлари бўйича давлат ихтисослаштирилган мактаб-интернатлари.

2. Айрим фанлар чуқур ўрганиладиган давлат умумтаълим муассасаларининг ихтисослаштирилган синфлари, давлат ихтисослаштирилган умумтаълим муассасалари тўғрисидаги низом иловага мувофиқ тасдиқлансин.

3. Қуйидагилар айрим фанлар чуқур ўрганиладиган давлат умумтаълим муассасалари ихтисослаштирилган синфларининг, давлат ихтисослаштирилган умумтаълим муассасаларининг асосий вазифалари этиб белгилансин:

ўқувчиларнинг давлат таълим стандартлари талабларидан ошадиган чуқур таълим тайёргарлигини таъминлаш;

ўқувчиларнинг ижодий салоҳиятини намоён қилиш ва фаоллаштириш;

ҳар бир ўқувчининг индивидуал хусусиятларини ҳисобга олган ҳолда мустақил тадқиқотчилик фаолияти кўникмаларини шакллантириш ва ривожлантириш;

профессионал таълим дастурларини онгли равишда танлаш ва кейинчалик ўзлаштириш учун асос яратиш.

4. Ўзбекистон Республикаси Халқ таълими вазирлиги, Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Давлат тест маркази Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳокимликлари, бошқа манфаатдор вазирликлар ва идоралар билан биргаликда:

уч ой муддатда гимназиялар, лицейлар, лицей-интернатлар, мактаблар, мактаб-интернатлар, айрим фанлар чуқур ўрганиладиган синфларнинг моддий-техника базасини ва таълим фаолияти самарадорлигини, тегишли педагог кадрлар билан таъминланганлигини комплекс хатловдан ўтказсинлар ва унинг якунлари бўйича уларнинг фаолиятини тўхтатиш ёки уларда фақат зарур шарт-шароитлар мавжуд бўлгандагина, сонини анча қисқартирган ҳолда, уларнинг негизида тегишли ихтисослаштирилган умумтаълим муассасалари ташкил этиш тўғрисида тегишли қарор қабул қилсинлар;

моддий-техник базанинг қувватини ҳисобга олиб айрим фанлар чуқур ўрганиладиган давлат ихтисослаштирилган таълим муассасаларига ўқувчилар қабул қилиш квотасини белгиласинлар;

айрим фанлар чуқур ўрганиладиган давлат ихтисослаштирилган умумтаълим муассасаларини замонавий педагогик методикалар ва технологияларни эгаллаган малакали педагог кадрлар билан тўлдириш, шунингдек уларнинг моддий-техник базасини мустаҳкамлаш юзасидан зарур чора-тадбирлар кўрсинлар.

5. Ўзбекистон Республикаси Халқ таълими вазирлиги, Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Давлат тест маркази уч ой муддатда:

Айрим фанлар чуқур ўрганиладиган давлат умумтаълим муассасаларининг ихтисослаштирилган синфларига, давлат ихтисослаштирилган умумтаълим муассасаларига ўқувчилар қабул қилиш тартиби тўғрисидаги Низомни;

Футбол бўйича давлат ихтисослаштирилган мактаб-интернатларига ўқувчилар қабул қилиш тартиби тўғрисидаги Низомни;

айрим фанлар чуқур ўрганиладиган давлат ихтисослаштирилган умумтаълим муассасаларининг намунавий ўқув режалари, дастурларини ишлаб чиқсинлар ва тасдиқласинлар.

6. Белгилансинки, айрим фанлар чуқур ўрганиладиган давлат ихтисослаштирилган умумтаълим муассасалари фаолиятини молиялаштириш:

Ўзбекистон Республикаси Давлат бюджети маблағлари;

қонун ҳужжатларида назарда тутилган миқдорда ва тартибда болалар ихтисослаштирилган мактаб-интернатларда ўқиганлиги учун белгиланган тўловдан тушадиган тушумлар;

ҳомийлик (беғараз) маблағлари ва қонун ҳужжатларида тақиқланмаган бошқа тушумлар ҳисобига амалга оширилади.

7. Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳокимликлари айрим фанлар чуқур ўрганиладиган давлат ихтисослаштирилган умумтаълим муассасалари ишини такомиллаштириш учун бюджетдан ташқари манбалар ва ҳомийлик (беғараз) ёрдами ҳисобига қўшимча молиявий маблағларни жалб этиш бўйича зарур чора-тадбирлар кўрсинлар.

8. Белгилаб қўйилсинки, айрим фанлар чуқур ўрганиладиган давлат ихтисослаштирилган умумтаълим муассасалари ходимлари меҳнатига ҳақ тўлаш Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг «Халқ таълими ходимлари меҳнатига ҳақ тўлашнинг такомиллаштирилган тизимини тасдиқлаш тўғрисида» 2005 йил 21 декабрдаги 275-сон қарорига мувофиқ базавий тариф ставкаларига қуйидаги миқдорларда устамалар қўлланилган ҳолда амалга оширилади:

20 фоиз — айрим фанлар чуқур ўрганиладиган давлат ихтисослаштирилган умумтаълим муассасаларида ўқитувчиларга, шунингдек ихтисослаштирилган мактаб-интернатларда педагог ходимларга, шу жумладан тарбиячилар ёрдамчиларига чуқур ўрганиладиган фанлар бўйича амалда ўтказилган дарслар учун;

20 фоиз — айрим фанлар чуқур ўрганиладиган ихтисослаштирилган мактабларда ўқув жараёни билан бевосита боғлиқ бўлган директорлар, уларнинг ўринбосарлари ва психологларга;

40 фоиз — айрим фанлар чуқур ўрганиладиган ихтисослаштирилган мактаб-интернатларда ўқув-тарбия жараёни билан бевосита боғлиқ бўлган директорлар, уларнинг ўринбосарларига;

9. Ўзбекистон Республикаси Халқ таълими вазирлиги манфаатдор вазирликлар ва идоралар билан биргаликда бир ой муддатда Вазирлар Маҳкамасига қонун ҳужжатларига ушбу қарордан келиб чиқадиган ўзгартириш ва қўшимчалар тўғрисида таклифлар киритсин ҳамда идоравий норматив-ҳуқуқий ҳужжатларнинг ушбу қарорга мувофиқлаштирилишини таъминласин.

10. Қуйидагилар:

Вазирлар Маҳкамасининг «Ўзбекистон — Туркия лицейларининг фаолиятини ташкил этиш ва ривожлантириш чора-тадбирлари тўғрисида» 1993 йил 27 майдаги 255-сон қарори;

Вазирлар Маҳкамасининг «Таълим муассасалари тўғрисидаги норматив ҳужжатларни тасдиқлаш ҳақида» 1995 йил 21 ноябрдаги 440-сон қарори 1-бандининг учинчи хатбоши (Ўзбекистон Республикаси ҚТ, 1995 й., 11-сон, 44-модда) ва қарорга 2-илова;

Вазирлар Маҳкамасининг «Ўзбекистон — Туркия лицейларининг фаолиятини ташкил этиш ва ривожлантириш чора-тадбирлари тўғрисида» 1993 йил 27 майдаги 255-сон қарорига ўзгартириш киритиш ҳақида» 1998 йил 8 майдаги 196-сон қарори ўз кучини йўқотган деб ҳисоблансин.

11. Мазкур қарорнинг бажарилишини назорат қилиш Ўзбекистон Республикаси Бош вазирининг ўринбосари Р.С. Қосимов зиммасига юклансин.

1. Ушбу Низом «Таълим тўғрисида», «Кадрлар тайёрлаш миллий дастури тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси қонунларига мувофиқ айрим фанлар чуқур ўрганиладиган давлат умумтаълим муассасаларининг ихтисослаштирилган синфлари (кейинги ўринларда «ихтисослаштирилган синф» деб аталади), давлат ихтисослаштирилган мактаблари ва мактаб-интернатлар (кейинги ўринларда «ихтисослаштирилган умумтаълим муассасаси» деб аталади) фаолиятини тартибга солади.

2. Ихтисослаштирилган умумтаълим муассасалари ўз фаолиятида Ўзбекистон Республикаси Конституцияси ва қонунларига, Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг қарорларига, Ўзбекистон Республикаси Президентининг фармонлари, қарорлари ва фармойишларига, Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг қарорлари ва фармойишларига, ушбу Низомга, бошқа қонун ҳужжатларига, шунингдек ўз уставига амал қилади.

3. Ихтисослаштирилган синфлар ва ихтисослаштирилган умумтаълим муассасалари таълим жараёнини умумий ўрта таълим давлат стандартларига ва айрим фанларни чуқур ўрганиш бўйича қўшимча таълим дастурларига мувофиқ амалга оширади.

4. Ихтисослаштирилган таълим муассасаси муассис томонидан Ўзбекистон Республикаси Халқ таълими вазирлиги билан келишган ҳолда ташкил этилади ва қонун ҳужжатларида белгиланган тартибда давлат рўйхатидан ўтади.

5. Ўзбекистон Республикаси Халқ таълими вазирлиги (республика муассасалари учун), Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳокимликлари ихтисослаштирилган умумтаълим муассасасининг муассислари бўлиши мумкин.

6. Ихтисослаштирилган умумтаълим муассасаси юридик шахс ҳисобланади, ўз уставига, банкда ҳисоб рақамларига, Ўзбекистон Республикасининг Давлат герби тасвири туширилган ва ўз номи кўрсатилган муҳрга, ўз номи ёзилган штамплар, бланкаларига эга бўлади.

7. Ихтисослаштирилган умумтаълим муассасасини аккредитация қилиш аттестация асосида ваколатли давлат органи томонидан амалга оширилади.

7¹. Ихтисослаштирилган синфлар ва ихтисослаштирилган умумтаълим муассасаларида ҳужжатларни қабул қилиш, расмийлаштириш ва тегишли фанлардан оғзаки ва ёзма синовлар ўтказиш ҳамда ота-оналарнинг мурожаатларини кўриб чиқиш Комиссияси тузилади (кейинги ўринларда Комиссия деб юритилади).

Комиссия таркиби 5 нафардан кам бўлмаган тоқ миқдорда ташкил этилиб, унинг таркибига ихтисослаштирилган умумтаълим муассасаси (ихтисослаштирилган синфи мавжуд умумтаълим мактаб) директори, халқ таълими муассасалари фаолиятини методик таъминлаш ва ташкил этиш туман (шаҳар) бўлими вакили ҳамда умумтаълим муассасаси ўқитувчилари киритилади.

Ихтисослаштирилган умумтаълим муассасаси (ихтисослаштирилган синфи мавжуд умумтаълим мактаб) директори Комиссия раиси ҳисобланади.

8. Ихтисослаштирилган синфлар умумтаълим мактабларида таълимнинг 2-синфидан бошлаб айрим синфларни ихтисослаштирилган синфларга айлантириш йўли билан уларнинг умумий сони доирасида ташкил этилади.

Қуйидагилар:

ўқув йили тамом бўлгандан кейин 1-синф ўқувчиларини Комиссия томонидан тегишли фанлар бўйича оғзаки ва ёзма синовдан ўтказиш;

1-синфни тамомлаган ўқувчиларнинг қобилиятларини аниқлаш мақсадида Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳудудий органларининг вакиллари иштирокида Халқ таълими вазирлигининг ҳудудий органлари томонидан ўтказиладиган психологик-педагогик диагностика натижалари ихтисослаштирилган синф ташкил этиш мезонлари ҳисобланади.

Тегишли фанлар бўйича ўтказиладиган оғзаки ва ёзма синовлар ҳамда психологик-педагогик диагностика материаллари ва методикаси бошланғич таълим соҳасидаги етакчи мутахассисларни жалб этган ҳолда Ўзбекистон Республикаси Халқ таълими вазирлиги томонидан шакллантирилади.

9. Айрим фанлар чуқур ўрганиладиган ихтисослаштирилган мактаблар таълимнинг 2-синфидан бошлаб 50 фоиздан ортиқ синфларни ихтисослаштирилган синфларга айлантириш йўли билан умумтаълим муассасаси синфларининг умумий сони доирасида ташкил этилади.

Ушбу Низомнинг 8-бандида баён қилинган мезонлар айрим фанлар чуқур ўрганиладиган ихтисослаштирилган мактабни ташкил этиш мезони ҳисобланади.

10. Айрим фанлар чуқур ўрганиладиган ихтисослаштирилган мактаб-интернатлар таълимнинг 5-синфидан бошлаб санитария нормалари ва қоидаларига мувофиқ ўқиш ва яшаш учун зарур шарт-шароитлар тақдим этилган ҳолда ўқувчиларнинг барча жалб этилган контингентини иқтидор ва истеъдодни ривожлантиришга йўналтирилган комплекс таълим-тарбия жараёни билан қамраб олиш мақсадида ташкил этилади.

Қуйидагилар:

ўқув йили тамом бўлгандан кейин 4-синф ўқувчиларини Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Давлат тест маркази томонидан ўтказиладиган тегишли фанлар бўйича тест синовидан ўтказиш;

4-синф ўқувчиларининг қобилияти ва майлларини аниқлаш мақсадида Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳудудий органларининг вакиллари иштирокида Халқ таълими вазирлигининг ҳудудий органлари томонидан ўтказиладиган психологик-педагогик диагностика натижалари айрим фанлар чуқур ўрганиладиган ихтисослаштирилган мактаб-интернат ташкил этиш мезони ҳисобланади.

Тест синови материаллари ва методикаси Давлат тест маркази томонидан, психологик-педагогик диагностика материаллари ва методикаси — бошланғич ва умумий ўрта таълим соҳасидаги етакчи мутахассислар жалб этилган ҳолда Соғлиқни сақлаш вазирлиги иштирокида Халқ таълими вазирлиги томонидан шакллантирилади.

11. Ихтисослаштирилган синфлар ва ихтисослаштирилган умумтаълим муассасаси ташкил этиш тўғрисидаги таклиф умумтаълим муассасаси директори томонидан тегишли туманлар (шаҳарлар) халқ таълими муассасалари фаолиятини методик таъминлаш ва ташкил этиш бўлимига киритилади.

12. Тегишли туман (шаҳар) халқ таълими муассасалари фаолиятини методик таъминлаш ва ташкил этиш бўлими туман (шаҳар) ҳокими билан келишган ҳолда ҳар бир муассаса ва алоҳида фанлар бўйича ихтисослаштирилган синфлар ва ихтисослаштирилган таълим муассасалари ташкил этиш тўғрисидаги таклифни тегишли равишда Қорақалпоғистон Республикаси Халқ таълими вазирлигига, вилоятлар халқ таълими бошқармаларига ва Тошкент шаҳар халқ таълими бош бошқармасига киритади.

13. Қорақалпоғистон Республикаси Халқ таълими вазирлиги, вилоятлар халқ таълими бошқармалари ва Тошкент шаҳар халқ таълими бош бошқармаси:

ихтисослаштирилган синфлар ва ихтисослаштирилган умумтаълим муассасалари ташкил этиш учун туманлар (шаҳарлар) халқ таълими муассасалари фаолиятини методик таъминлаш ва ташкил этиш бўлимлари томонидан таклиф этилган таълим муассасаларининг ўқув ва моддий-техника базасини, педагог кадрлар фаолиятини ва бошқа кўрсаткичларни жойига бориб комплекс ўрганадилар;

мактабнинг ўқув ва моддий-техника базаси норматив талабларига мувофиқ бўлган, тайёрлаш даражасининг юқори кўрсаткичлари ва педагог кадрлар фаолияти натижалари, шунингдек вилоят (Қорақалпоғистон Республикаси ёки Тошкент шаҳри) мактаблари орасида мактабнинг юқори рейтинги мавжуд бўлган тақдирда ушбу Низомнинг 10-бандига мувофиқ тест синовлари ва диагностикани ўтказиш учун буюртманомани Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Давлат тест марказига, шунингдек Ўзбекистон Республикаси Халқ таълими вазирлиги ва Соғлиқни сақлаш вазирлигига берадилар.

14. Комплекс ўрганиш, тегишли фанлар бўйича ўтказилган оғзаки ва ёзма синовлар (ёки тест синови) ҳамда психологик-педагогик диагностиканинг натижалари юқори бўлган тақдирда Қорақалпоғистон Республикаси Халқ таълими вазирлиги, вилоятлар халқ таълими бошқармалари ва Тошкент шаҳар халқ таълими бош бошқармаси Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳокимликлари билан келишган ҳолда Ўзбекистон Республикаси Халқ таълими вазирлигига ихтисослаштирилган синфлар ва ихтисослаштирилган умумтаълим муассасаларини ташкил этиш тўғрисида таклифлар киритади.

15. Ўзбекистон Республикаси Халқ таълими вазирлиги ихтисослаштирилган синфлар ва ихтисослаштирилган умумтаълим муассасалари ташкил этиш бўйича киритилган таклифларни ўрганиб ихтисослаштирилган умумтаълим муассасалари ташкил этиш бўйича хулосани Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳокимликларига юборади.

Таклифларни ўрганиб чиқишда Ўзбекистон Республикаси Халқ таълими вазирлиги аниқ, табиий, гуманитар фанлар, хорижий тиллар ва санъат бўйича ихтисослаштирилган синфлар ва ихтисослаштирилган умумтаълим муассасаларининг республика минтақалари бўйича тенг жойлаштирилиши ва миқдорий баланси принципига амал қилади.

16. Ихтисослаштирилган умумтаълим муассасаси ва умумтаълим мактабларида ихтисослаштирилган синф ташкил этиш тўғрисидаги қарор Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳокимликлари томонидан, республика бўйсунишидаги ихтисослаштирилган умумтаълим муассасаси учун эса — Ўзбекистон Республикаси Халқ таълими вазирлиги томонидан қабул қилинади.

17. Ихтисослаштирилган синф ва ихтисослаштирилган умумтаълим муассасаси ташкил этиш тўғрисидаги қарор асосида Ўзбекистон Республикаси Халқ таълими вазирлиги, Қорақалпоғистон Республикаси Халқ таълими вазирлиги, вилоятлар халқ таълими бошқармалари ва Тошкент шаҳар халқ таълими бош бошқармаси ихтисослаштирилган умумтаълим муассасалари фаолиятини ташкил этиш чора-тадбирларини кўрадилар.

18. Ихтисослаштирилган синфлар ва ихтисослаштирилган умумтаълим муассасалари фаолиятини, шунингдек ўқув-тарбия жараёни сифатини ўрганиш ва баҳолаш Ўзбекистон Республикаси Халқ таълими вазирлиги ва Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Давлат тест маркази томонидан белгиланадиган тартибда амалга оширилади.

19. Ўқув-тарбия жараёни сифати бўйича муайян натижаларга эришмаган ихтисослаштирилган синфлар ва ихтисослаштирилган умумтаълим муассасалари Ўзбекистон Республикаси Халқ таълими вазирлигининг тақдимномаси бўйича умумий типдаги умумтаълим мактабларига (синфларга) айлантирилади.

20. Қуйидагилар ихтисослаштирилган синф ва ихтисослаштирилган умумтаълим муассасасининг асосий вазифалари ҳисобланади:

умумий ўрта таълимнинг чуқурлаштирилган фанлари бўйича ўқувчиларнинг давлат таълим стандартлари талабларидан ошадиган чуқур таълим тайёргарлигини таъминлаш;

ўқувчиларнинг ижодий салоҳиятини намоён қилиш ва фаоллаштириш;

ҳар бир ўқувчининг индивидуал хусусиятларини ҳисобга олган ҳолда мустақил тадқиқотчилик фаолияти кўникмаларини шакллантириш ва ривожлантириш;

профессионал дастур таълимларини онгли танлаш ва кейинчалик ўзлаштириш учун асос яратиш.

21. Юкланган вазифаларни бажариш учун ихтисослаштирилган синф ва ихтисослаштирилган умумтаълим муассасаси қуйидаги функцияларни амалга оширади:

республика аҳолисининг болаларни ихтисослаштирилган чуқур ўқитишга бўлган эҳтиёжини таъминлаш;

ўқувчиларнинг қобилиятлари, қизиқишларини ҳисобга олган ҳолда умумий ва ихтисослаштирилган шахсга йўналтирилган ўқитишнинг таълим дастурларини амалга ошириш;

ўқувчиларнинг иқтидори ва камол топиши динамикасининг психологик-педагогик диагностикасини амалга ошириш;

таълимнинг узвийлиги ва узлуксизлиги асосида интенсив интеллектуал ривожлантиришни, чуқурлаштирилган ихтисослаштирилган ўқитишни таъминлаш;

асосий ва қўшимча таълим дастурларини ишлаб чиқиш ва улар интеграциясини амалга ошириш, лойиҳадаги ўқитишга ўтган ҳолда таълим жараёнини индивидуаллаштириш ва табақалаштириш;

таълим жараёнига инновация, педагогика ва замонавий ахборот-коммуникация технологияларини жорий этиш;

ўқувчиларнинг маълумоти даражаси ошишига, самарали тайёрланишига, академик лицейлар ва касб-ҳунар коллежларига киришига ёрдам берадиган шарт-шароитлар яратиш;

ўқувчиларнинг республика ва халқаро семинарлар, конференциялар, фестиваллар ва бошқа интеллектуал-ижодий тадбирларда иштирок этиши учун шарт-шароитлар яратиш;

иқтидор ва истеъдодни аниқлаш ҳамда камол топтириш бўйича ўқувчиларни фанлар олимпиадалари, танловлар ва бошқа тадбирларда қатнашишга тайёрлаш;

ўқувчиларнинг илмий гуруҳларини ташкил этиш ва фаолиятини йўлга қўйиш.

22. Ўқув-тарбия жараёнини ташкил этиш, ўқитишнинг қанча давом этиши ва муддатлари ўқув режалари, дастурлар, календарь ўқув жадвали, Ўзбекистон Республикаси Халқ таълими вазирлигининг тегишли норматив ҳужжатлари ва умумтаълим муассасасининг устави билан тартибга солинади.

23. Таълим жараёни айрим фанлар чуқур ўрганиладиган ихтисослаштирилган синфлар ва ихтисослаштирилган мактабларда 2 — 9-синфларнинг махсус ўқув режалари ва дастурлари бўйича ташкил этилади.

Ўқувчиларни 1-синфдан бошлаб ўқишга қабул қиладиган умумтаълим муассасаларида фанларни чуқур ўрганиш 2-синфдан бошланади.

Ихтисослаштирилган мактаб-интернатларда ўқув-тарбия жараёни 5 — 9-синфлар доирасида махсус ўқув режалари ва дастурлар бўйича ташкил этилади.

24. Айрим фанлар чуқур ўрганиладиган ихтисослаштирилган синфларда ва ихтисослаштирилган мактабларда ўқув-тарбия жараёни 2—4-синфларда ўқувчиларнинг камол топишини, уларнинг овоз чиқариб ўқиш, ёзиш, саноқни, ўқув фаолиятининг асосий малака ва кўникмаларини, ижодий тафаккур қилиш элементларини, ўқув ҳаракатларини ўзи назорат қилиши кўникмаларини, хулқ-атвор ва нутқ маданиятини, шахсий гигиена ва соғлом турмуш тарзи асосларини эгаллаб олишини таъминлайди. Бунда ўқувчиларнинг индивидуал хусусиятлари, гуманитар, табиий, илмий ёки эстетик фанларга бўлган қобилиятлари ўрганилади ҳамда ўқиш тамом бўлгандан кейин ўрганиш, психологик-педагогик диагностика натижалари ҳисобга олинган ҳолда уларни бундан кейин ўқишга йўналтиришни танлаш бўйича тавсиялар қабул қилинади.

25. 5 — 9-синфларда ўқув-тарбия жараёни ихтисосли фанларнинг асосий курсининг чуқурлаштирилган мазмуни ўрганилишини ва уларнинг амалий йўналтирилганлиги кучайтирилишини, шунингдек ўқувчилар шахси, уларнинг майллари, манфаатлари ва ижтимоий жиҳатдан ўзларини белгилашга қобилиятлари қарор топиши ва шаклланишининг шарт-шароитларини таъминлайди. Бунда ўқувчиларнинг индивидуал хусусиятлари ва истеъдоди намоён бўлиши ва ривожланиши динамикаси ўрганилади.

26. Таълимнинг мазмуни майллар ва шаклланган манфаатлар ҳисобга олинган ҳолда касб-ҳунар таълими дастурларини, билимларнинг алоҳида соҳаларини онгли равишда танлаш ва ўзлаштиришга тайёр бўлган ҳар томонлама интеллектли, тадқиқот меҳнати кўникмаларига эга бўлган шахсни шакллантиришга йўналтирилади.

27. Таълим жараёни шахсга йўналтирилган йўналишга эга бўлади, ўқув-тарбия жараёнининг ҳар хил турларига анъанавий ва ноанъанавий ёндашиш бирга қўшиб олиб бориладиган ўқитиш ва тарбиялашнинг ихчам шаклларининг кенг доирасига эга бўлади.

28. Ихтисослаштирилган умумтаълим муассасаси синфлари сони таълим жараёнини амалга ошириш учун зарур бўлган санитария нормалари ва қоидаларига қараб белгиланади.

29. Ихтисослаштирилган синфларда ўқувчилар сони 30 кишидан ортиқ бўлмаслиги керак.

30. Лаборатория ишлари ва амалий ишларни бажариш, шунингдек айрим фанларни чуқур ўрганиш учун синфларни ихтисослаштирилган фанлар бўйича ўқувчиларни икки гуруҳга бўлишга йўл қўйилади.

31. Кейинги синфларга ўтказиш ва ўқитиш босқичлари Ўзбекистон Республикаси Халқ таълими вазирлиги томонидан белгиланган муддатлар ва тартибда ўқувчилар билимларининг якуний аттестацияси натижалари бўйича амалга оширилади.

32. Ихтисослаштирилган умумтаълим муассасалари битирувчиларига умумий ўрта маълумот тўғрисидаги шаҳодатнома берилади.

33. Айрим фанлар чуқур ўрганиладиган ихтисослаштирилган мактаб-интернатлар шаҳарда камида 250 ўқувчи контингенти ва қишлоқ туманларида камида 150 ўқувчи контингенти билан ташкил этилади.

34. Ихтисослаштирилган умумтаълим муассасаларини жойлаштириш Ўзбекистон Республикаси Халқ таълими вазирлиги билан келишган ҳолда Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар, шаҳарлар ва туманлар ҳокимликлари томонидан белгиланади.

35. Ихтисослаштирилган умумтаълим муассасаси ўзига юкланган вазифаларни бажариш учун қуйидаги ҳуқуқларга эга:

фанларни чуқур ўрганиш бўйича муаллифлик ўқув дастурларини Ўзбекистон Республикаси Халқ таълими вазирлиги ҳузуридаги Республика таълим маркази билан келишган ҳолда мустақил ишлаб чиқиш, тасдиқлаш ва амалга ошириш;

Ўзбекистон Республикаси Халқ таълими вазирлиги томонидан тасдиқланган базавий ўқув режаси асосида махсус ўқув режасини ишлаб чиқиш ва уни Ўзбекистон Республикаси Халқ таълими вазирлиги ҳузуридаги Республика таълим маркази билан келишган ҳолда тасдиқлаш;

йиллик календарь ўқув жадвали ва машғулотлар жадвалини ишлаб чиқиш;

таълим ва тарбиянинг қонун ҳужжатларига зид бўлмаган турли шакллари, воситалари ва усулларини қўллаш;

ўз устав фаолиятини амалга ошириш учун молиявий маблағлар ва моддий ресурсларнинг қўшимча манбаларини жалб этиш;

таълим олаётганларни оралиқ аттестациядан ўтказиш шакллари, тартиби ва даврийлигини мустақил танлаш.

36. Ихтисослаштирилган умумтаълим муассасаси белгиланган тартибда:

ўзига юкланган вазифаларнинг самарали бажарилиши;

таълим сифати ҳамда ўқув режаси ва ўқув жараёни жадвалига мувофиқ таълим дастурлари тўлиқ ҳажмда амалга оширилиши;

таълим жараёнини ташкил этишнинг қўлланилаётган шакллари, усуллари ва воситаларининг ўқувчиларнинг ёш билан боғлиқ психофизиологик хусусиятлари, майллари, қобилиятлари, қизиқишларига, уларнинг ҳаёти ва соғлиғини муҳофаза қилиш талабларига муқобиллиги;

ўқувчиларнинг мослашиши ва ўзлаштириши;

ўқувчилар ва ходимларнинг ҳуқуқларига риоя қилиниши учун жавоб беради.

37. Ихтисослаштирилган умумтаълим муассасасига қонун ҳужжатларида белгиланган тартибда лавозимга тайинланадиган ва лавозимдан озод қилинадиган директор бевосита раҳбарлик қилади.

38. Директорга нисбатан қуйидаги асосий малака талаблари қўйилади:

айрим фанлар чуқур ўрганиладиган ихтисослаштирилган синфлар ва ихтисослаштирилган мактаблар учун — таълим соҳасида камида 5 йил педагоглик ва 10 йил умумий иш стажи мавжудлиги;

айрим фанлар чуқур ўрганиладиган ихтисослаштирилган мактаб-интернатлар учун - таълим соҳасида камида 10 йил педагогик стаж ва раҳбарлик лавозимида 5 йил иш стажи мавжудлиги;

давлат тилини билиш;

ташкилотчилик қобилияти, ижодий тафаккурга эгалик, болалар ва катта ёшдагиларнинг ёш ва шахс билан боғлиқ психологиясини билиш;

компьютер технологияларини ва ўқув жараёнида ахборот-коммуникация технологияларини эгаллаганлик;

умумтаълим дастурлари ва ўқув қўлланмалари яратишда методик ишланмалар ва тажриба мавжудлиги.

39. Директор ихтисослаштирилган умумтаълим муассасаси номидан иш кўради, унинг манфаатларини ифодалайди, қонун ҳужжатларида белгиланган тартибда ихтисослаштирилган умумтаълим муассасаси мол-мулкини тасарруф этади ва шартномалар тузади.

40. Директор:

ихтисослаштирилган умумтаълим муассасаси ваколатига кирадиган масалалар бўйича қарорлар қабул қилади ҳамда унга юкланган вазифалар ва функцияларнинг самарали бажарилиши учун шахсан жавоб беради;

ўз ўринбосарлари ваколатларини белгилайди, улар ўртасида вазифаларни тақсимлайди ва уларнинг жавобгарлиги даражасини белгилайди;

ўз ваколатлари доирасида ихтисослаштирилган таълим муассасасининг барча ходимлари учун мажбурий бўлган буйруқлар чиқаради ва кўрсатмалар беради;

халқ таълими тегишли органлари кўриб чиқиши учун моддий-техника базани мустаҳкамлаш, ўқув-тарбия ишларини такомиллаштириш, малакали педагог кадрлар билан таъминлаш ва ихтисослаштирилган умумтаълим муассасаси фаолиятининг бошқа масалалари бўйича таклифлар киритади;

педагог ходимлар ва бошқа ходимлар билан меҳнат шартномалари тузади;

қонун ҳужжатларига мувофиқ бошқа ваколатларни амалга оширади.

41. Ихтисослаштирилган умумтаълим муассасалари директорлари аттестацияси белгиланган тартибда ўтказилади.

42. Ихтисослаштирилган умумтаълим муассасаларида педагогика, методика ва васийлик кенгашлари тузилади ва фаолият кўрсатади. Уларнинг фаолияти тартиби Ўзбекистон Республикаси Халқ таълими вазирлиги томонидан белгиланади.

43. Ўқувчилар, ота-оналар ёки ота-оналарнинг ўрнини босувчи шахслар, педагог ходимлар ва бошқа ходимлар ихтисослаштирилган умумтаълим муассасалари таълим жараёнининг қатнашчилари ҳисобланади.

Ихтисослаштирилган умумтаълим муассасалари ўқувчилари бепул умумий ўрта маълумот олиш, тиббий хизматдан фойдаланиш, турли тадбирларда (конференциялар, олимпиадалар, кўргазмалар ва танловларда) қатнашиш ҳуқуқига эгадирлар.

Ихтисослаштирилган умумтаълим муассасалари ўқувчилари ихтисослаштирилган умумтаълим муассасасининг уставига ва ички тартиб-қоидаларига, шунингдек санитария нормалари ва қоидаларига риоя қилиши шарт.

Ихтисослаштирилган умумтаълим муассасалари ўқувчиларининг бошқа ҳуқуқ ва мажбуриятлари қонун ҳужжатларига ва ихтисослаштирилган умумтаълим муассасасининг уставига мувофиқ белгиланади.

44. Ўқувчиларни индивидуал психологик-педагогик жиҳатдан қўллаб-қувватлаш ихтисослаштирилган умумтаълим муассасасининг психология, педагогика хизмати мутахассислари томонидан таъминланади.

45. Ўқув-тарбия жараёнига бошқа таълим муассасаларининг ўқитувчилари, илмий ташкилотлар ва бошқа ташкилотларнинг ходимлари қонун ҳужжатларида белгиланган тартибда жалб этилиши мумкин ҳамда ушбу муассасанинг барча ҳуқуқлари, мажбуриятлари ва имтиёзлари уларга жорий этилади.

46. Педагог кадрларни ихтисослаштирилган умумтаълим муассасасига ишга қабул қилиш олий ёки биринчи малака тоифаси мавжуд бўлган тақдирда олий педагогик маълумотли шахслар орасидан танлов асосида амалга оширилади. Танловни ўтказиш тартиби Ўзбекистон Республикаси Халқ таълими вазирлиги томонидан белгиланади.

Ихтисослаштирилган умумтаълим муассасалари педагог кадрларининг ҳуқуқ ва мажбуриятлари қонун ҳужжатларига ва ихтисослаштирилган умумтаълим муассасаси уставига мувофиқ белгиланади.

47. Педагог ходимларга ўқув юкламаси ҳажми (педагогик иш ҳажми) ўқув режаси бўйича соатлар сонидан, шунингдек кадрлар билан таъминланганлик бўйича белгиланади.

48. Ўқув йили бошида белгиланган ўқув юкламаси ҳажми ўқув йили мобайнида ўзгартирилиши мумкин эмас, ўқув режалари бўйича соатлар сони камайиши ёки синфлар сони қисқариши ҳоллари бундан мустасно.

49. Ихтисослаштирилган умумтаълим муассасаларида ўқиш, дам олиш ва овқатланиш қонун ҳужжатларига мувофиқ тиббиёт ходимларининг қатъий назорати остида ташкил этилади.

50. Касалликнинг вақтли диагностикаси ва профилактикаси мақсадларида ҳар бир ўқув йили бошида ихтисослаштирилган умумтаълим муассасаларининг ўқувчилари диспансер кўригидан (тўлиқ тиббий кўрикдан) ўтказилиши керак. Ривожланишнинг салбий кўрсаткичлари аниқланган тақдирда ўқувчилар тиббий комиссиянинг тавсиясига кўра яшаш жойидаги умумтаълим муассасасига ўтказилади.

51. Айрим фанлар чуқур ўрганиладиган ихтисослаштирилган умумтаълим мактаб-интернатлари ўқувчилари ушбу ихтисослаштирилган умумтаълим муассасалари ҳузурида яшаш жойлари билан таъминланадилар.

52. Айрим фанлар чуқур ўрганиладиган ихтисослаштирилган умумтаълим мактаб-интернатларининг ота-оналар ва ота-оналарнинг ўрнини босадиган шахслар билан бирга яшайдиган тарбияланувчилари сони қишлоқ жойларда ўқувчилар бутун контингентининг 5 фоизидан ва шаҳар жойларда 10 фоизидан ортмаслиги керак.

53. Ихтисослаштирилган умумтаълим муассасасининг фаолиятини молиялаштириш белгиланган тартибда рўйхатдан ўтказилган тасдиқланган харажатлар сметасига мувофиқ амалга оширилади.

54. Ихтисослаштирилган умумтаълим муассасасига қўшимча бюджетдан ташқари маблағларни жалб этиш бюджетдан молиялаштириш пасайишига олиб келмайди.

55. Ихтисослаштирилган умумтаълим муассасалари ходимларининг штатдаги сони умумтаълим муассасаларининг намунавий штатларига мувофиқ белгиланади.

56. Айрим фанлар чуқур ўрганиладиган ихтисослаштирилган мактаб-интернатлар ўқувчилари белгиланган тартибда овқат билан таъминланади.

57. Ихтисослаштирилган умумтаълим муассасаси ўз уставида белгиланган мақсадларга мувофиқ доирада тадбиркорлик фаолияти билан шуғулланиши мумкин.

58. Рухсат берилган фаолиятдан олинган даромад ҳисобига сотиб олинган мол-мулк ихтисослаштирилган умумтаълим муассасасининг балансида ҳисобга олинган мол-мулк таркибига киритилади.

59. Ихтисослаштирилган умумтаълим муассасаси қонун ҳужжатларига мувофиқ таълим масалалари бўйича халқаро фаолиятни амалга ошириш ҳуқуқига эга.

60. Ихтисослаштирилган умумтаълим муассасасини қайта ташкил этиш ва тугатиш муассиснинг қарори бўйича ёки қонун ҳужжатларида белгиланган тартибда суд томонидан амалга оширилади.

61. Ихтисослаштирилган умумтаълим муассасасини қайта ташкил этиш ёки тугатиш ўқув йили тамом бўлгандан кейин амалга оширилади. Бунда тегишли таълимни бошқариш органи ўқувчиларнинг ота-оналари ёки ота-оналарнинг ўрнини босадиган шахслар билан келишув бўйича ўқувчиларнинг бошқа таълим муассасаларига ўтказилиши учун жавобгарликни ўз зиммасига олади.