Ҳужжатга таклиф юбориш
Аудиони тинглаш
Ҳужжат элементидан ҳавола олишЎзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Санитария-эпидемиологик осойишталик ва жамоат саломатлиги қўмитасининг
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмеъёрлари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЎғитлардаги ва уларни ишлаб чиқариш учун хом ашёдаги (маҳсулотлар ва концентратлардаги) табиий радионуклидларнинг рухсат этилган чегаравий концентрациялари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1. УМУМИЙ ҚОИДАЛАР
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1.1. СанҚваМ Ўзбекистон Республикасининг «Давлат санитария назорати тўғрисида»ги (1992) ва «Радиациявий хавфсизлик тўғрисида»ги (2000) қонунлари асосида ишлаб чиқилган.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1.2. Ишлаб чиқиш қуйидагиларга асосланган:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБирлашган Миллатлар Ташкилотининг Озиқ-овқат ва қишлоқ хўжалиги ташкилоти; Халқаро атом энергияси агентлиги; Халқаро меҳнат ташкилоти; Иқтисодий ҳамкорлик ва тараққиёт ташкилотининг Ядро энергияси агентлиги; Жаҳон соғлиқни сақлаш ташкилоти томонидан қабул қилинган Ионлаштирувчи нурланишлардан ҳимоя қилиш ва нурланиш манбаларининг хавфсизлиги бўйича халқаро асосий хавфсизлик меъёрлари (хавфсизлик серияси № 115), 1996;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш«Ўзбекистон Республикасининг радиация хавфсизлиги бўйича санитария меъёрлари ва қоидалари»дан, 1994;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишреспублика ва хорижий олимларнинг иш тажрибалари.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. ЎҒИТЛАР ВА МЕЛИОРАНТЛАРДА ТАБИИЙ РАДИОНУКЛИДЛАРНИНГ РУХСАТ ЭТИЛГАН ЧЕГАРАВИЙ КОНЦЕНТРАЦИЯЛАРИ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишОбъект | СИ бирлиги (беккерел/килограмм) | Тизимдан ташқари бирлик | |
пикоКюри/грамм | грамм/тонна | ||
| 1200 | 32,4 | 97,4 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3. ЎҒИТЛАР ВА МЕЛИОРАНТЛАР ИШЛАБ ЧИҚАРИШ УЧУН ХОМ АШЁ (РУДАЛАР ВА КОНЦЕНТРАТЛАР)ДАГИ ТАБИИЙ РАДИОНУКЛИДЛАРНИНГ АЛЬФА-РАДИОАКТИВЛИК БЎЙИЧА РУХСАТ ЭТИЛГАН ЧЕГАРАВИЙ КОНЦЕНТРАЦИЯЛАРИ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
Объект |
СИ бирлиги (беккерел/килограмм) |
Тизимдан ташқари бирлик |
|
|
пикоКюри/грамм |
грамм/тонна |
||
|
Ўғитлар ва мелиорантлар ишлаб чиқариш учун хом ашёдаги радионуклидларнинг (уран, торий ва уларнинг парчаланиш маҳсулотлари) умумий солиштирма альфа-фаоллиги қуйидаги миқдордан ошмаслиги керак |
10000 |
270 |
812 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишИзоҳ:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишуран-238 ва торий-232 нинг уран ва торий қаторларининг қолган аъзолари билан радиоактив мувозанати — уран ва торий қаторлари аъзоларининг мос равишда уран-238 ва торий-232 билан солиштирма фаолликларининг тенглиги;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштабиий радионуклидлар — уран-238, уран-235 ва торий-232 қаторлари таркибига кирувчи ер келиб чиқишли радионуклидлар, шунингдек, энг муҳими калий-40 ва рубидий-87 бўлган бошқа бир қатор радионуклидлар ҳамда кўп сонли космоген радионуклидлар, улардан фақат тўрттаси (тритий-3, бериллий-7, углерод-14, натрий-22) инсоннинг нурланиш дозасига маълум даражада ҳисса қўшади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишАтамалар ва таърифлар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1. Фаоллик (А) — маълум бир вақтда маълум бир энергетик ҳолатда бўлган радионуклиднинг маълум миқдорининг радиоактивлик ўлчови:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
А |
= |
дН |
|
дт |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБу ерда дН — берилган энергетик ҳолатдан дт вақт оралиғида содир бўладиган ўз-ўзидан ядро ўзгаришларининг кутилаётган сони. Фаоллик ўлчов бирлиги беккерел (Бк) ҳисобланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишИлгари қўлланилган тизимдан ташқари фаоллик бирлиги кюри (Ки) 3,7 х 1010 Бк га тенг.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Солиштирма (ҳажмий) фаоллик — моддадаги радионуклиднинг А фаоллигини модданинг м массасига (В ҳажмига) нисбати:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
Ам |
= |
А |
, |
АВ |
= |
А |
; |
|
м |
В |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСолиштирма фаоллик бирлиги — бир килограммга беккерел, Бк/кг. Ҳажмий фаоллик бирлиги — куб метрга беккерел, Бк/м3.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3. Радиоактив модда — ҳар қандай агрегат ҳолатдаги, таркибида Радиацион хавфсизлик меъёрлари ва ушбу Қоидалар талаблари татбиқ этиладиган фаолликка эга радионуклидларни ўз ичига олган модда.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4. Аралашув — нурланиш эҳтимолини, дозасини ёки нурланишнинг салбий оқибатларини камайтиришга қаратилган ҳаракат.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5. Эквивалент доза (НТ,Р) — аъзо ёки тўқимада ютилган дозанинг ушбу турдаги нурланиш учун тегишли оғирлик коэффициентига кўпайтмаси,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишНТ,Р = WР×ДТ,Р,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда ДТ,Р — Т аъзо ёки тўқимада ютилган ўртача доза, WР эса — Р нурланиш тури учун оғирлик коэффициенти.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЭквивалент доза бирлиги зиверт (Зв) ҳисобланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6. Самарали доза (Э) — инсоннинг бутун танаси ва унинг алоҳида аъзолари ҳамда тўқималарининг радиацияга сезгирлигини ҳисобга олган ҳолда нурланишнинг узоқ муддатли оқибатлари юзага келиши хавфини баҳолаш учун қўлланиладиган катталик. У аъзо ва тўқималардаги эквивалент дозанинг тегишли оғирлик коэффициентларига кўпайтмаси йиғиндисидан иборат:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЭ = Σ WТ×ҲТ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда ҲТ — Т аъзо ёки тўқимадаги эквивалент доза, WТ эса — Т аъзо ёки тўқима учун оғирлик коэффициенти.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСамарали доза бирлиги — зиверт (Зв).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш7. Радиациявий назорат — ташкилотдаги радиация ҳолати, атроф-муҳит ва одамларнинг нурланиш даражаси ҳақида маълумот олиш (дозиметрик ва радиометрик назоратни ўз ичига олади).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8. Табиий нурланиш — табиий нурланиш манбалари туфайли юзага келадиган нурланиш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9. Техноген нурланиш — беморларнинг тиббий нурланишидан ташқари, нормал ва фавқулодда вазиятларда техноген манбалардан келиб чиқадиган нурланиш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10. Радиациявий хавфсизликни назорат қилувчи давлат органлари — Ўзбекистон Республикаси Ҳукумати томонидан радиациявий хавфсизликни назорат қилиш ваколати берилган органлар.